DÜNYA GƏNC TÜRK YAZARLAR BİRLİYİ Tel.: TÜRKÜN SƏSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DÜNYA GƏNC TÜRK YAZARLAR BİRLİYİ dgtyb@box.az; akber_q@yahoo.com Tel.: +99450 33 937 55 TÜRKÜN SƏSİ"

Transkript

1 DÜNYA GƏNC TÜRK YAZARLAR BİRLİYİ Tel.: TÜRKÜN SƏSİ Bu kitab Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri Hökümət Təşkilatlarına Dővlət Dəstəyi Şurası tərəfindən maliyyələşdirilən «Gənc yazarlara dəstək» layihəsi əsasında nəşr olunur. Tərtibçilər: Əkbər QOŞALI Rəsmiyyə SABİR

2 BAKI Vektor

3 Elmi redaktor: prof.dr. Nizami CƏFƏROV Layihə rəhbəri: Əkbər QOŞALI Redaktorlar: prof.dr. Elçin İSGƏNDƏRZADƏ Namiq HACIHEYDƏRLİ Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi, Türkün səsi (Məqalələr toplusu), Vektor, Bakı 2008, 190 səh. TÜRKÜN SƏSİ nin 8-ci sayında gənc bilim adamlarının, tədqiqatçı və yazarların məqalələri toplanmışdır. Mətnlər Azərbaycan və Türkiyə türkcələrində verilmişdir. T ( грифли няшр) Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi, 2008 «VEKTOR» Beynəlxalq Elm Mərkəzi,

4 AZƏRBAYCAN Aygün HƏSƏNOĞLU(Aygün Söhrab qızı Həsənova) cü illərdə DGTYB Baş Katibi görəvini daşıyan yazıçı-dramaturqun indiyədək 5 kitabı işıq üzü görmüş, 8 əsəri səhnələşdirilmişdir. ALMAS YILDIRIM POEZİYASINDA QAFQAZ MOTİVLƏRİ Şifahi və yazılı ədəbiyyatımızda geniş yer tutan Dağ mövzusu Almas Yıldırım ( ) yaradıcılığının da əsas mövzularındandır. Qədim dövrlərdən əfsanəvi bir məkan kimi yad edilən Qafqaz dağları bu yerlərdə yaşayan xalqların həyatında, şifahi xalq ədəbiyyatında, ən əsası isə milli azadlıq mübarizəsinin canlı şahidi kimi yaddaşlarda yaşayan mifik bir obrazdır. Türk mifoloji təfəkküründə geniş yer tutan Dağ obrazı əyilməzlik, məğrurluq, qüdrət, həmdəm, sirdaş, yaddaş və digər anlamlarda təzahür edir. Hələ qədim zamanlardan şair-lərimiz üçün dağ ədəbi, tarixi və fəlsəfi baxımdan maraqlı və ciddi bir oybekt kimi diqqəti cəlb etmişdir. «Azad bir Qafqasımı ver!» deyə üsyan qaldıran şair üçün Dağlar, Torpaq, Quzğun və digər obyektlər mənalanır, onun həmdəminə, dərdlərini, iztirab və hiddətini özündə birləşdirən obrazlara çevrilir. Bu diyarın hər qarışı şair üçün ədəbi-ideoloji məna kəsb edərək detallaşır. Çünki bu detalların hər birində böyük bir tarixin izi var, şair o yaddaşa inanır, ona görə üzünü ayrı-ayrı adamlara yox, məhz bu yaddaşı özündə yaşadan abidələrə tutur. A.Yıldırım poeziyasında Qafqaz dağları əyilməz, məğrur, hiddətini də, qəzəbini də içində yaşadan qüdrətli bir igidə bənzəyir. O, hələlik susmuşdur, nağıllardakı kimi yuxuya getmişdir, lakin, nə vaxtsa ayılacaq, qollarını bağlayan zənciri 4

5 qıracaqdır. Çünki Qafqaz yabançıları sevməz, o, yalnız azad insanlar üçün vətən ola bilər. Şair öz şeirlərində sanki Qafqazın bu mübarizlik, məğrurluq və əyilməzlik ruhunun bədii mənzərəsini yaratmışdır. Qafqazın tarixi, mədəniyyəti, milli düşüncəsi A.Yıldırım üçün doğmadır, məhz ona görə də Azərbaycan poeziyasında ilk öncə Qafqaz xalqlarının milli azadlıq mübarizəsinin lideri olan Şamil obrazına müraciət edənlərdən biri olmuşdur. Hələ gənc yaşlarından milli ruhuna, əqidə bütövlüyünə və ölkəsində yad-ların ağalıq etməsinə dözə bilmədiyinə görə sovet irticasının ilk zərbəsini alan A.Yıldırım 1927-ci ildə Dağıstana sürgün edilmişdi. Dağıstan xalqlarının həyatı və tarixi ilə tanışlıq A.Yıldırımda onlara böyük məhəbbət oyatmış və yaradıcılığında yeni bir səhifənin «Dağıstan səhifə»sinin yaranmasına səbəb olur. Feyzi Ağüzüm 1953-cü ildə yazdığı «Almas Yıldırımın hal tərcüməsi» adlı yazısında göstərirdi ki, A.Yıldırımın o zamankı Proletar Yazıçılar Cəmiyyətindən qovulmasına səbəb olan İstanbulda dərc edilmiş «Dağlar» şeiri də məhz Qafqaz dağlarına xitabən yazılmışdır (1, s.5). Şeyx Şamil obrazını xatırlayan daha bir «Dağlar» şeiri də bütün yaradıcılığı Azərbaycana sonsuz məhəbbətlə yoğrulan Əhməd Cavad tərəfindən yazılmış, 1921-ci ildə «Qurtuluş» jurnalında dərc olunmuşdur(6,s.213). Dağıstan xatirələri əsasında qələmə alınmış bu şeir əhval-ruhiyyəsinə görə A.Yıldırımın «Dağlar» şeiri ilə eyni ruhda yazılmışdır. A.Yıldırım poeziyasının mayasını təşkil edən böyük keçmişə həsrət, düşmən ayaqları altında tapdanan vətənin müdrik tarixindən ibrət götürərək oyanışa səsləniş, insanların səs vermədiyini gördükdə isə ümidsizliyə qapılaraq təbiətə müraciət etmək, onun köksündə qalmış yaddaşı oyatmağa çalışmağa cəhd etmək istəyi Ə. Cavadın «Dağlar» şeirində də öz əksini tapır: Dərdli sinəndəki əski cığırlar İnsan izlərinə bənzər, a dağlar. Bu ağır başlıca baxışın mənə Qanlı əfsanələr söylər, a dağlar. (6, s.213) 5

6 Ə.Cavad bütün yaradıcılığında Azərbaycan istiqlalını tərənnüm edən şairdir. Çağdaşı Hüseyn Caviddən fərqli olaraq, o, fikirlərini açıq ifadə edir və bəşəri rəng vurmağa ehtiyac görmədən qeyri-real varlıqlara deyil, Kür, Araz çaylarına, Göygölə, Gəncəyə üz tutur, Azərbaycan poeziyasından bir silsilə kimi keçən dağ obrazına da bu məqsədlə müraciət edir. Ümumiyyətlə, linqivistik əsası təbii varlıqların və detalların şəxsləndirilməsi olan metanomiyalar bu kimi ədəbi nümunələrdə geniş yer tutur. Metanomiyalar poeziyanın obrazlılığına, bədii poetikasına, lüğət fondunun genişliyinə kömək edən əsas ifadə vasitələrindəndir, eyni zamanda panteist fəlsəfi dünyagörüşün, yəni mütləq həqiqətlə-allahla təbiətin eyniləşdirilməsidir. «Dağlar» şeirində istifadə edilən situativfərdi epitetlər onun təsir gücünü artırır, şairin ədəbiestetik idealının təzahürünə çevirir. Burada hər bir detal simvola çevrilir, tarixin xronologiyasını deyil, şairin əhval-ruhiyyəsinin, poetik «mən»inin, tarixə və zamana baxışının obrazlı əksi kimi canlandırılır, onun tərəf-müqabili rolunu oynayır. Ə.Cavadın dağlara müraciətində duyulan narazılıq təbiətə qarşı deyil, təbiətin özünə təsir edib onu sünii surətdə dəyişdirən, zamanın gedişini əks istiqamətə döndərən qara qüvvələrə qarşıdır. Müəllif daha çox panteist kimi çıxış edir, onun üçün dağ obrazı təbiətin bir parçası deyil, dövrün, zamanın hərəkətinə, insanlara təsir edə biləcək bir qüvvədir, ona görə də şair «dərdinə dərmanı» dağlardan istəyir (6, s.214). Lakin bu qüvvənin özü də qurtuluşa möhtacdır, çünki artıq dəyərlər də, qüvvələr də, bu dəyər və qüvvələri qiymətləndirmə meyarı da dəyişib. Tarixin gedişini öz axarına qaytarmaq üçün isə onun özünü devirə bilən bir qəhrəman - Şeyx Şamil lazımdır. Bir gün gəldi, oldu imanın kamil, Ki, qurtarır səni qəhrəman Şamil! Fələk dedikləri sən deyən deyil, Namərdlər yolun kəsər, a dağlar! (1, s. 215) Müəllif Şeyx Şamili şeirin qəhrəmanı kimi seçmir, onun mübarizəsi, şəxsiyyəti haqqında da söz açmır, 6

7 lakin yuxarıda qeyd etdiyimiz bənddə qeyd edilən «qanlı əfsanələr» sözünün arxasında hansı fikirlərin durduğunu görməmək mümkün deyil. Hər bənddə saysız-hesabsız döyüşlər yada salınır, Sabutayın, Elxanın adları çəkilir, sonda isə məhz Qafqaz qartalı xatırlanır. Son beş bənd artıq ruslara əsir olmuş ölkəyə deyilən ağıya bənzəyir, «Qərib türk üçün daşları ağlayan dağların göz yaşları tökdüyü»(20,s.216) görünür. Şeirin əhval-ruhiyyəsi, onun yazıldığı tarixin ( ) əhval ruhiyyəsidir. Hər tərəfdən təzyiqlərə məruz qalmış Xalq Cümhuriy-yətinin taleyi təhlükə qarşısında idi və bir vətəndaş ziyalı kimi Ə.Cavad qurtuluş yolunu arasa da labüd təhlükəni duymaya bilməzdi. Şair qəlbən bağlı olduğu milli dövləti qorumaq iqtidarında deyildi, onun coşqun mübarizlik ruhunu ağıya çevirməsi də məhz bu işğalçı, təcavüzkar qüvvənin qarşısındakı gücsüzlüyündən irəli gəlirdi. Qeyd etməliyik ki, Ə.Cavadın bizə bəlli olan poeziya nümunələri içərisində «Dağlar» şeiri Şeyx Şamilin adı çəkilən yeganə şeiridir. A.Yıldırım isə mövzusunu müxtəlif üsullarla davam etdirir. «Bir el aşığının dedikləri» şeirinin epiqrafından isə bəlli olur ki, şeir Qubada yazılmışdır. Gənclərin məclisinə sazla qonaq gəlmiş aşıq onların «Ruhumuz acıqlıdır, bizə nəşə bul» sözünə aşıq «Nəşə harda, bəklənirmi cəhənnəmdə bir bahar?» deyərək qəmli bir nəğmə oxuyur: Durnam uçdu uzaq dağlar ardına, Uğradımı bilməm Şimal qurduna? Ellərə bir bahar, mana fırtına, Günəş söndü, qaş qaraldı, gəlmədi (1, s.23) İlk baxışdan şeir poetik qəhrəmanın sevgi həsrətinə bənzəsə də tezliklə bu həsrətin obyektinin məhz azadlıq və o azadlığın mübarizləri olduğu duyulur. Buna görə də nəğmə başa çatınca hamının gözlərində ayrılıq görünür. Xatirələr çözələnir, hər kəsin içərisində yatmış və susdurulmuş Qafqaz qartalının ruhu sanki diksinib oyanır, dodaqlarda Şamil hiddəti görünür. M.Ə.Rəzulzadə «Çağdaş Azərbaycan tarixi» əsərində bolşevikləşmiş Azərbaycanda vətənpərvərlik tər- 7

8 biyəsindən danışarkən yazırdı: «Rusiyada rus vətənpərvər-liyinin Aleksandr Nevski, Minin-Pojarski kimi rus imperatorluğunun tarixi sərkərdələri yüksək bir əda ilə öyülərək göylərə qaldırılarkən, Azərbaycanda vətən və milli istiqlal uğrunda unudulmaz mübarizəsi ilə tanınmış Dağıstanın böyük imamı Şamil ilə Gəncənin igid müdafiəçisi Cavaddan bəhs etmirlər»(2,s.100). M.Ə.Rəsulzadə fikrini davam etdirərək daha sonra yazırdı: «Bolşeviklər, yuxarıda dediyimiz kimi, Qafqazya istiqlal qəhrəmanı böyük Şamilin xatirəsini çox da yad etməzlər; Azərbaycanlı Cavad xanın şəxsiyyətini də tərifləmək istəmirlər. Lakin bu məqsədlərinə nail ola bilmirlər. Qafqazyanın azadlığını öyən gənc Azərbaycan şairi Almas Yıldırım Şamilin adını dini bir həyəcanla anır» (2, s.108). Həqiqətən də M.Ə.Rəsulzadənin rəmzi mənada «dini» adlandırdığı bu həyəcan A.Yılıdırımın bütün şeirlərində aşkar görünməkdədir. Daldı küskün baxışlar duman çökən yollara, Bir Şeyx Şamil hiddəti qonunca dodaqlara İxtiyarlar qaş çatıb baxdılar Şah dağlara (1, s.24) Şübhəsiz ki, bu baxışın mənası səbəbsiz deyildi, bu dodaqlara məhz Şeyx Şamil hiddətinin qonması da səbəbsiz deyildi ci illərdə Car-Balakəndə, 1837-ci ildə isə Qubada baş vermiş üsyanların məhz Şeyx Şamil mücadiləsindən qaynaqlandığı haqqında fikirlər hələ bu üsyanların baş verdiyi zamanlarda istər Azərbaycanda, istərsə də rus imperiyasında geniş yayılmışdı. İlk təhsilini İttihad məktəbində farsca almış A.Yıldırımın hələ gənc yaşlarından tarixə dərindən bələd olması, azadlıq mübarizlərini yaxından tanıyıb qiymətləndirməsi onun geniş mütaliəsinə, ölkəsinin, ümumən dünyanın siyasi tarixinə dərin və müntəzəm maraq göstərməsi ilə izah edilə bilər. A.Yıldırımın şeirlərində üç xətt aydın görünür: 1) Azərbaycan xalqının tarixi və azadlıq mübarizəsi; 2)Türk xalqlarının tarixi və azadlıq mübarizəsi; 3) Qafqazın tarixi və azadlıq mübarizəsidir. A.Yıldırım hər üç mübarizəni, onun öndərlərini bir-birindən ayırmadan müx- 8

9 təlif formalarda tərənnüm etmiş, onları yada salmaqla xalqın daxilindəki mübarizlik əzmini və döyüş yaddaşını, milli ruhu oyatmağa çalışmışdır. Şeyx Şamilin nəhəng obrazı A.Yıldırımın, demək olar ki, bütün yaradıcılığından gəlib keçir. Şairin coşqunluğu, üsyankarlığı və azadlığı hər şeydən uca tutaraq onun üçün özünə məxsus olan hər şeydən imtina etməsi, alovlanan, alovlandıqca da coşan qəzəbi Şeyx Şamilin ruhunu özündə yaşadır. Dağıstanda sürgündə ikən yazdığı milli ruhlu şeirlər «Dağlar səslənirkən» adı ilə toplanıb Azərbaycan Nəşriyyat Şöbəsində bəyənilərək nəşr edilsə də tezliklə kitabdakı antisovet ruhunu duyan kommunistlər dərhal hay - küy qaldıraraq kitabın yasaq edilməsinə nail olurlar. Kitab qadağan edilərək nüsxələri toplandığından orada dərc olunmuş şeirlərin taleyi hələ də naməlum qalmaqdadır. Lakin əlimizdə olan nümunələr sübut edir ki, A.Yıldırımın Dağıstan şeirləri onun üsyankar ruhunun canlı təzahürüdür. O, 1930-cu ildə Şamilqalada yazdığı şeirdə şair rus imperiyasına üz tutub hayqırırdı: Qafqasın eşqi bütün zər dolu dünyaya dəyər, Desələr yurdu unut, al «Yeni dünya»yı əgər, Söylərəm eşqimi ver, haqqımı ver, yurdumu ver, Dinləsin qoy bütün aləm bu boğulmaz səsimi! (1,s.31) «Yeni dünya» dedikdə kommunizmi nəzərdə tutan şair rus imperiyasının gözqamaşdırıcı vədlərinə aldanmadan onun yalnız rənginin dəyişdiyini bəyan edərək həm çar zamanında, həm də sosializm dövründə bu ölkənin «xalqlar həbsxanası» olduğunu çəkinmədən söyləyirdi. Dərbənddə yazıldığı qeyd edilən (1929) bu şeirdə şairin əzmkarlığı və mübarizliyi görünür. O, poeziyanı sanki süngüyə çevirir, qəzəbini bildirir, eyni zamanda köləliyin acısından doğan tarixi yaddaşa qürurlu bir nəzər salmaqla xalq ruhunun əyilməzliyini fəxrlə söyləyir. O qudurmuş orduların bitməz oldu qovğası, Zirvəmizdə iz buraxdı şahinlərin caynağı. Hər gün yeni bir tanrı 9

10 Çıxıb göründü gözə. Şamillər cana gəldi, Pənah gətirdi bizə (1, s.35) Qafqaz xalqlarının başına gətirilən faciələri sadalayan şair sonda nəinki bədbinləşir, əksinə, xalqın yaşadığını, sanki yeni mübarizə üçün qüvvə topladığını bildirir. Xalq yaşayırsa, demək hələ azadlığa ümid var. Xalq yaşayırsa, demək onun ruhu da ölə bilməz. Şair xalqları əsarət altına almaq istəyən, xalqların bədbəxtliyi üzərində öz hökmranlığını qurmaq istəyənlərə üz tutaraq deyir: O çarpışan orduların oylağında yel əsər, Genə meydan bizimir, bax, büsatımız qurulmuş. Ey uzaqdan gələn səs, Qayıt, getmə bu yolu. Sən də etmə gəl həvəs, Qəzəbimiz qorxulu. (1, s.35) Bu şeir o dövrdə yazılmışdı ki, artıq repressiyaların mənhus qoxusu duyulmaqda idi. «Əksinqilabçılarla mübarizə adı altında Azərbaycanda və bütün Qafqazda milli qüvvələr darmadağın edilir; güllələnir, Sibirə göndərilir, nəsillərinin kökü kəsilirdi. Belə bir vaxtda Qafqazın tarixinə müraciət etmək əslində həm rus ağalığına, həm də kommunizm kabusuna qarşı üsyanın təzahürü idi. Şeirdə diqqəti cəlb edən cəhət odur ki, A.Yıldırım burada üzünü xalqa tutub onu döyüşə çağırmır, Vuruş, haqqını al! demir. O, sadəcə, tarixi yada salır, millətin hansı qüdrətə malik olduğunu xatırladır, bununla da əslində ədəbiyyatın vəzifəsinin nə olduğunu göstərir. Diqqət edin (məhz burada şair şəxsiyyəti özünü göstərir), o, şeirlərində özünü yalnız Azərbaycanlı, türk kimi deyil, məhz Qafqazlı kimi təqdim edir, «Lermontovun hiddətindən gülməyən Qafqaz»ın dərdlərini Azərbaycanın dərdlərindən ayırmır, əksinə, onların dərdlərini birləşdirir, sözündə yaşadır. O,«Atamın oğlu igid türkəm mən!» deyə hayqırırsa, həm də Azərbaycan, mənim eşsiz yurdum oy! Ölməz eşqim, içimdəki dərdim oy!.. (1, s.14) 10

11 deyə sızıldayır, eyni zamanda Azərbaycanı «Qafqazların içindəki bir inci» və yaxud «qoca Qafqaza zümrüd bir tac» adlandıraraq Nə zəncirli bir Qafqas, nə qan qusan bir Ural, İxtilal istəyirəm, müqəddəs bir ixtilal... (1, s.133) deyə haray çəkir və bütün məqamlarda şairin bütövlüyü, üsyankarlığı, əzmkarlığı, dönməzliyi Şamil ruhunun dirçəlişinə bənzəyir. Bütün yaradıcılığında Qafqazın böyük və nəhəng xəritəsini çəkən A.Yıldırım gah əfsanə və rəvayətlərlə, gah da coşub daşan qəzəblə Qafqazlı olduğunu təkrar edir. O, arxalandığı tarixi gözəl bilir və o böyük tarixdən ilham alaraq öz ruhu ilə hər şeirində yenidən doğulur, yenidən dirçələrək sanki azadlıq qovğasına atılır. «Birləşən iki nəhr» şeirində Qucaqlaşmış o yerdə, birləşmiş iki bacı, Biri eşqim, varlığım, biri başımın tacı Birində Qafqas qızı yıkamış gur saçını, Yolunda qurban etmiş mənim kimi kaçını. (1, s.17) söyləyən şair «Gölcüklə həsbi-hal», «Qafqaz dağlarına», «Yurd həsrəti» şeirlərində nə qədər kövrək və kədərlidirsə, «Mənim türküm», «Dağlardan xatirələr», «Gözəl yurd» şeirlərində bir o qədər güclü və üsyankardır. «İgidlərə çağırış» şeiri isə sanki bir döyüş maarşıdır: Baxıb uca Qafqaslardan uzağa, Kim meydan oxurdu rusa, kazağa, Salıb böyük orduları tuzağa, Kimdir yapan dörd bucağa axınlar, Siz söyləyin, siz ey bizə yaxınlar. (1, s.136) Şairin haqqında danışdığı xalqlar Qafqazın qədim sakinləridir. Şeirlərində ləzgi, avar, çeçen, kabardin, qumıq kimi xalqların adını çəksə də hayların adını bircə dəfə də çəkməmişdir. A.Yıldırım hayların Qafqaza gəlmə olduqlarını bilir, onları yerli hesab etmirdi. A.Yıldırımın bütün şeirlərində əyilməz Qafqazlı obrazı var, bu obraz gah dağların timsalında, gah ləzgi milli rəqsinin sədasında, gah qocaların «çatılmış qaşla- 11

12 rında» gah da müəllifin qəzəbində görünür. Dağıstana sürgün olunması ilə şairin bu yerlərin həyatına daha da yaxınlaşması ləzgi, avar, qumuq və digər dağlıların ruhunu duymasına kömək etmişdir. O, bu xalqların toy şənliklərini, rəqslərini, bayram mərasimlərini, hətta çay məclisləri ni məhəbbətlə təsvir edir, bu təsvirlərin hər birində onların mübarizliyi, şanlı tarixi, əyilməz ruhu ilə bərabər nikbinliyini, yaşamaq eşqini nəzərə çatdırır. Bu, önəmli məqamdır, nikbin ruhlu bir xalq əslində mübarizəyə həmişə hazırdır. Qarşıda yeni bir mübarizə meydanı var, ləzgi rəqs havası da bu mübarizə üçün qanı coşdurur, qocaların söylədiyi xatirələr, rəvayətlər də bu mübarizə üçün hazırlıqdır. Hətta bu yerdə sevdaya düşən şair də sevgilisinin qarşısında özünün boy-buxunu, var-dövləti, yaraşığı ilə deyil, el qəhrəmanına bənzəməsi ilə onun diqqətini cəlb etməyə çalışır: Bir qəhrəman Şamil kimi güdsəm ölüm oyunu, Mana imanlı bir ümid bağlarmısan, Tamara? (1, s.54) Müəllif ədəbi obyekti sevgi izharının fonunda təqdim edir. Poetik qəhrəman məhz Şair Şamilə özünü bənzətməklə sevdiyi qızın gözündə ucalmaq istəyir. Bu bir mis-rada bir neçə cəhətdən diqqəti cəlb edən güclü dramatizm diqqəti cəlb edir. Şamilin qəhrəman obrazı; onun ölümə münasibəti və daxili gücü; gənc qızın və müəllifin obrazında xalqın öz qəhrəmanına olan dərin sayğı və sevgisinin ifadəsi, nəhayət, burada Şamil mübarizəsinin imanlılığı da nəzərə çatdırılır. Həqiqətən də o xalq məğlubedilməzdir ki, orada gənclər hər hansı əcnəbi qəhrəmana, aktyora, milyonçuya deyil, məhz qəhrəmanına bənzəmək istəyir, bu bənzərliklə fəxr edir və el qızı da məhz el qəhrəmanını öz xəyallarının qəhrəmanı seçir. Həqiqətən də A.Yıldırımın Şeyx Şamillə bağlı misraları onun nəhəng obrazını təsəvvür etmək və şairin Şamilə münasibətini öyrənmək üçün kifayətdir. Məhz A.Yıldırımın Şamilə münasibətində o cəhət özünü qabarıq şəkildə göstərir ki, obyekt yalnız sözdə deyil, obrazlaşdırılmış məna çalarlarında təqdim olunarkən öz 12

13 təsir gücünü daha çox hiss etdirir. Ədəbi obrazın əsərdə təqdimedilmə anları olmalıdır, yeri gəldigəlmədi obrazı irəli gətirərək daim oxucunun gözünün qarşısında sipər kimi saxlayaraq onun tərəfindən qavramasına və öz içərisində yetişdirilməsinə mane olmaq yazıçının zəif tərəfidir. Maraqlıdır, əslində dram əsərlərində diqqət yetirilməli olan bu məqam A.Yıldırımın poeziyasında açıq şəkildə diqqəti cəlb edir. O poetik qəhrəmanını oxucuya hazır şəkildə «qızıl məcməyidə» təqdim etmir, oxucunu öz süzgəcindən keçirərək onu obrazın doğuluşuna hazırlayır. A.Yıldırım böyük şəxsiyyətin obrazını uzun-uzadı təsvirlərlə deyil, qısa və aydın şəkildə ifadə edilən sözlərdə yaradır. Lakin bu sözlərlə Şeyx Şamilin zahiri görkəmi deyil, xarakteri, şəxsiyyəti və mübarizliyi digər poetik obrazların münasibətində göstərilir. Burada müəllifin öz münasibəti ilə köməkçi surətlərin obyektə münasibəti fonunda bədii obraz təqdim edilir. A.Yılıdırım dağlı xalqların, daha dəqiq desək, çeçenlərin həyatından götürülmüş «Səlim xan» adlı tarixi poemasını şairin özünün qeyd etdiyi kimi, «ixtiyar Qafqazın dağlarına üfüqlərdə ağ başlı qara duman çökdüyü» zamanda yazılmışdır. Qəsbkarların çeçen torpaqlarına hücum edərək çeçenləri öz yurdundan sürgün etməsi və igid el qəhrəmanı Səlim xanın dağlara çəkilərək işğalçılarla mübarizə aparması əks olunur. Burada da Səlim xanın igidliyi çeçen xalqının azadlıq simvolu kimi canlanır. «Qara dastan» kitabından poemadan parçalar kimi verilmiş «Səlim xan» əsərinin böyük bir poemanın hissələri olduğuna şübhəmiz yoxdur. Ola bilsin ki, aramsız sürgünlər və təqiblər nəticəsində poemanın digər hissələri itib-batmış, ya da xəstəlik ucundan tamamlanmamış qalmışdır. Bununla belə, əldə olan parçalar poemanın milli ruhunu əks etdirməsi baxımından maraqlıdır. Ümumiyyətlə, A.Yıldırımın şeirlərində istər Şeyx Şamil, istər Səlim xan, İstər Mete, Çingiz xan, Əmir Teymur kimi kimi tarixi şəxsiyyətlər, istərsə də Amudərya, Gölcük, Gicginə, Araz, istərsə də dağlar məhz azadlıqa çağırış, milli qürur, bütün Qafqazın və türk xalqlarının tarixinin 13

14 yaddaşı kimi yada salınır, düşmənlə mübarizə üçün bir qalxan və silah rolunu oynayır. Şairin azadlq eşqi yalnız bir insanın, bir millətin azadlıq eşqi deyil, bəşəri bir istəkdir. A.Yıldırım Rusiyanın ikiüzlü, rəngini dəyişmiş siyasətini görürdü: Orda Dəli Petronun hirsi var, əməli var, Orda sosialistliyin ruslaşan təməli var. (1, s.129) «Mənim protestom» şeirində A.Yıldırım yalnız bir ölkənin vətəndaşı kimi danışmır, bütün bəşəriyyətin azadlığı naminə, yüksək humanist dəyərlər naminə, insan və millət hüquqlarının qoruyucusu kimi səsini qaldırıb, insanlığın həm fiziki, həm də mənəvi məhvinə yönəlmiş hökmranlığa qarşı çıxır. Şairin bütün yaradıcılığı boyu davam edən üsyankarlığın mərkəzində də elə İnsanlara hüriyyət, millətlərə istiqlal! amalı dayanır. O, qəzəblənir, üsyan qaldırır, müqəddəs ixtilal istəyir, bəzən ümidsizləşir, vətən həsrəti ilə göz yaşı tökür, amma gələcəyə inanır. Bu millətin ruhundakı döyüşkənliyə, azadlıq eşqinə inanır, üzünü qəsbkara tutaraq deyir: Sən istərsən qəlbimi parçala, qır, çeynə, əz, Mənim yenə bu yolda tükənməz bir canım var! Sən ölüm ol, başımda hər an dolaş, hər an gəz, Mənim yenə sənə bir gün üsyanım var!...mən bilirəm, sonunda çıxmam üzüqaralı, Yurdumun gənclərinə ümidim, inamım var!(1, s.138) A.Yılıdırım poeziyası xalqların əzilməsinə, haqq səsinin boğulmasına, insan haqlarının tapdanmasına qarşıdır. O, yalnız bir şair kimi deyil, həm də milli haqların müdafiəçisi kimi çıxış edir. Bu tip şeirlərində A.Yıldırım şairdən daha çox bir siyasətçi kimi görünə bilər. Ancaq bu, zahirən belədir. Sadəcə vətənini çox sevən şair onun taleyinə yazılmış məmləkətin azadlığını istəyir. A.Yıldırımın poeziyasının mənəvi-estetik ideyası da, nifrət və məhəbbətinin obyekti də aydındır. O, sevgisini bildirmək üçün məcazlardan, metafora və epitetlerdən istifadə etsə də, nifrətini bildirərkən heç bir ədəbi boyaya ehtiyac duymadan açıq şəkildə fikrini 14

15 ifadə edir. Bu zaman şair bəzən publisistikaya yuvarlansa da fikrin ifadəsindəki poetiklik və şeriyyətin gücü bunun üstünü məharətlə örtür. Təqdirəlayiq haldır ki, müəllif ən sərt siyasi baxışlarını da məhz şeiriyyətin gücü, ahəngi ilə birləşdirməklə təqdim edir ki, bu da ideyanın bədii məziyyəti üstələməsinə imkan vermir. Şairin ədəbi-estetik idealı müraciət etdiyi mövzu ilə o dərəcədə üst-üstə düşür ki, Şeyx Şamilin təkrartəkrar adını çəkməyə lüzum qalmır, obraz sanki hər misranın arxasında görünür, sözün şüuraltı bədii yükünə çevrilir. Coşqun döyüş ruhu ilə ilhamlanmış Almas Yıldırım yaradıcılığı bu gün torpaqlarının böyük bir hissəsi işğal olunmuş, haqqı tapdanmış, əhalisinin böyük bir hissəsi qaçqın və köçkün vəziyyətə düşmüş, əsir və girov götürülmüş vətəndaşları ən qəddar və ağlasığmaz vəhşiliklə işgəncələrə məruz qalan Azərbaycan xalqının döyüş ruhunun, tarixi qürur hissini, əyilməz və məğlubedilməz qüdrətini özünə qaytarmaq, türk insanının təfəkkürünü öyrənmək və türk birliyi ideyasının inkişaf etdirilməsi baxımından ən yaxşı təbliğat vasitəsi və ibrət dərsidir. Qaynaq: 1. Yıldırım A.Ə., Qara dastan, Bakı, Azərnəşr, Rəsulzadə. M.Ə., Çağdaş Azərbaycan tarixi, Gənclik, Mustafaev İ., Murtuzayev S., İmam Şamil, Vətən, s Osmanlı V.M., Azərbaycan romantikləri. Yazıçı, 1985, 5. Cabbarov X.M., Bədii ədəbiyyatda obrazlılıq.yazıçı, Cavad Ə.M., Seçilmiş əsərləri, I c, Azərnəşr,

16 prof. dr. Elçin İSGƏNDƏRZADƏ «Vektor» Beynəlxalq Elm Mərkəzinin prezidenti AZƏRBAYCAN İNSAN TALEYİNİN ƏN CANLI TABLOSU Yahya Akengin çağdaş Türk ədəbiyyatının ən görkəmli simalarından biridir. Böyük gələnəyi olan, öz dühaları ilə kimliyini əbədi olaraq təsdiq etmiş Türk ədəbiyyatının bu günkü dünya təmsilçilərindən biri Yahya Akengindir. Bütün ömrünü Türk ədəbiyyatının, mədəniyyətinin inkişafına və təbliğinə həsr etmiş, bu sahədə misilsiz uğurlar qazanmış Yahya bəy eyni zamanda türk dünyasının əvəzsiz mədəniyyət körpülərindən və mədəniyyət elçilərindən biridir. Yahya bəyin uzun illər qurucusu və Yönətim Kurulu Başkanı olduğu TURSAV (Türk Dünyası Yazarlar və Sənətçilər Vakfı) təşkilatı xətti ilə göstərdiyi fəaliyyətlər türksoylu xalqların aydınlarının şair və yazarlarının, aşıq və sənətçilərinin bir-birilə tanış olmaları və qovuşmaları yönündə əvəzsiz xidmət kimi dəyərləndirilə bilər. Yahya Akengin Azərbaycanı ən çox sevən və Azərbaycanın ən böyük dostlarından biridir. O, müstəqilliyimizin ilk günlərindən bu anadək Azərbaycan xalqına, onun mədəniyyətinə və ədəbiyyatına hər zaman böyük sədaqətlilik nümayiş etdirmişdir. İstər Azərbaycanda, istər Türkiyədə, istərsə də xarici ölkələrdə Yahya bəylə bütün görüşlərimdə ondan bir həmyerlilik hərarəti və doğmalığı duymuşam. O hər zaman bizimlə sanki bir Azərbaycan vətəndaşıdır kimi rəftar edib. Məncə hər birimizin arzusu və idealı olan müqəddəs böyük TÜRK 16

17 BİRLİYİNƏ bundan gözəl örnək və nümunə ola bilməz. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və «Bayatı» Beynəlxalq Sənət və Ədəbiyyat Dərgisinin Beynəlxalq Redaksiya Şurası üzvü olan Yahya Akengin Bakı Asiya Universitetinin və «Vektor» Beynəlxalq Elm Mərkəzinin Fəxri Doktoru ünvanına layiq görülmüşdür. Türk dünyasının bu böyük mədəniyyət xadimini Azərbaycan oxucularına daha çox tanıtmağa məncə elə bir gərək yoxdur. Xüsusilə Yahya Akenginin şairlik yönü ilə oxucularımız çox yaxından tanışdırlar. Onun bir sıra şeirləri müxtəlif qəzet və dərgilərimizdə yayınlanmış, 2007 ci ildə isə Bakıda şeir kitabı çap olunmuşdur. (Yahya bəyin şeir yaradıcılığı haqqında Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri, xalq yazıçısı Anar bəyin bir neçə il öncə «Ədəbiyyat» qəzetində yayınlanmış «Bayburtlu Yahya Akengin» adlı məqaləsi hamımızın yadındadır.) Ədibin «Kəfkir» romanını tərəfimizdən Azərbaycan türkcəsinə uyğunlaşdırılaraq yayınlanmışdır. Məqsədimiz nasir Yahya Akengini dəyərli oxucularımıza tanıtmaqdır. Yeri gəlmişkən qeyd edim ki, bu əsər İstanbul Tuzla Bələdiyyəsi tərəfindən «700 yıl Roman Ödülü»nə layiq görülmüşdür. Çox gərgin və tragik məcrada bir ailənin yaşamını və başına gələnləri qapsayan bu romanı genel olaraq dünya insanlığının doğal yaşam manifestosu və ya insan taleyinin ən canlı tablosu adlandırmaq olar. Mən bu sətirləri romanı böyük həyəcan və zövqlə oxuyub bitirdikdən on dəqiqə sonra isti-isti təəssüratlarımla yazıram. Və bu düşüncələrimin bir neçəsini sizinlə paylaşmaq istəyirəm. Birincisi, məncə dünyanın möcüzə sənətkarlarından biri Vinsent Van Qoq «Günəbaxanlar» tablosunda yaratmaq istədiyi obyekti hansı ustalıq və sənətkarlıqla 17

18 təqdim etməyə nail olubsa, Yahya bəy də «Kəfkir» romanında insan taleyini və onun fəlsəfəsini eyni sənətkarlıqla yaratmağa müvəffəq olub. İkincisi, roman məna yükünün və fəlsəfi çalarların qarşılıqlı qovuşması fonunda çox böyük ədəbi-bədii, mənəvi, əxlaqi, psixoloji və estetik zövq aşılayan çağdaş dünya nəsrinin ən elit bir əsəridir. Üçüncüsü, romandakı millilik, soy-kökə, milli gələnəklərə genetik bağlılıq və ondan qopma, manqurtlaşma aspektində (Necati bəy obrazı timsalında) cərəyan edən hadisələrin böyük ustalıqla işlənməsi çox böyük tərbiyəvi əhəmiyyət daşımaqla diqqətçəkicidir. Hətta bu əsnada mən tam səmimiyyətlə «Kəfkir» romanının böyük ustadım və dostum Çingiz Aytmatovun «Əsrə bərabər gün» əsəri ilə eyni mərtəbədə dayanmasını etiraf edirəm. Dördüncüsü, yazıçının bədii üslubu, özəlliklə dil zənginliyi, mahir yazıçı maneraları, süjet sadəliyi və sadə olduğu qədər fəlsəfiliyi heyrətedicidir. Beşincisi, insanoğlunun olduqca mürəkkəb iç dünyasının və mənəvi psixologiyasının bu qədər sadəcəsinə açılmasına əsərin bütün süjet xətti boyu böyük ustalıqla nail ola bilməsinə görə əziz dostumu ürəkdən təbrik edirəm. İnanıram ki, əsəri oxuyan hər bir kəs kitabdan yeni bir insanlıq dünyası kəşf etmiş kimi ayrılacaqdır. 18

19 AZƏRBAYCAN Hafiz HACXALIL (TƏMİROV) DGTYB Məclis üzvü olan şairin indiyədək üç kitabı işıq üzü görüb. İSMAYIL ŞIXLININ ƏSƏRLƏRİNDƏ MİLLİ İDEOLOGİYA Ədəbiyyat, incəsənət və ümumiyyətlə sənət adamları haqqında cəmiyyətdə çox vaxt birmənalı fikir olmayıb. Ədəbiyyat və incəsənət adamlarının cəmiyyətdə baş verən hadisələrə münasibəti də özlərinə xas şəkildə meydana çıxıb və rezonans doğurub. Sənətkarlıq keyfiyyətlərini və şəxsiyyət bütövlüyünü ərsəyə gətirdikləri ədəbi - bədii sənət əsərlərində verə bilən, sözün əsl mənasında sənətkar və şəxsiyyət adına layiq olan, hər iki adın ağırlığını çiyinlərində daşıya bilən insanlardan biri idi, İsmayıl Şıxlı. Hakim sovet ideologiyası və kommunist rejimi insanları fiziki baxımdan boyunduruqda saxlasa da, artıq beyinlərdə cücərmiş azadlıq fəlsəfəsini, özünəqayıdış hissini boğmaqda acizliyini dərk edirdi. Millətin qan yaddaşı oyanmışdı. Genetik kodlarla keçmişə olan bağlılıq, kişilik, qeyrət kodeksi özünütəsdiq edə biləcəyi bir səviyyəyə çatmışdı. Bu dönəmlərdə ədəbiyyat ölən tarixə yeni nəfəs, yeni ruh gətirdi. Bu ruhu gətirənlər isə türk övladları - Azərbaycan insanı idi. Tarixi keçmişi özündə əks etdirən yeni-yeni fikirlər, müasirliklə keçmişin harmoniyası milli ideologiyanın varlığından xəbər verirdi. Artıq öz sözünü deyə biləcək ədəbi şəxsiyyətlər yetişirdi. Belə şəxsiyyətlərdən biri də İ.Şıxlı idi. Tanınmış və son dərəcə ziyalı bir nəsildən çıxmış İ.Şıxlını mən deyərdim ki, çoxu ədəbiyyatımızın şah əsərlərindən biri olan Dəli Kür lə tanımış və sevmişdi. Onun doğum tarixi haqqında ədəbiyyat tarixində mübahisələr var. Qazaxda müəllim ailəsində doğulmuşdu. Bəlkə də ziyalı ailəsində doğulmaq onun sonrakı taleyində mayaq rolunu oynayacaq bir amilə çevriləcəkdi. Genetik yaddaşında olan yaradıcılıq onu ədəbi axtarışlara sövq etdi. Lakin Quşlar şeirindən sonra qəti qərar verdi ki, ondan şair olmayacaq. Tanınmış yazıçı və nasir olmağa hələ çox vardı. Çünki qarşıda müharibə adlı 19

20 sınaqdan sağ-salamat çıxmaq hamı kimi onu da düşündürürdü. Müharibə qanlı-qadalı olsa da, insanların yaratdıqları maddi və mənəvi mədəniyyət abidələrini məhv etsə də yeni əsərlərin, maddimədəniyyət abidələrinin yaranmasına səbəb oldu. Artıq ədəbiyyatda müharibə aparıcı bir mövzuya çevrilmişdi. İsmayıl Şıxlının Cəbhə yolları başlığı altında çap etdirdiyi döyüş gündəliyi milli ədəbiyyatda Gündəlik formasında ilkin əsər yazmaq şərəfini ona bəxş etdi (Y. İsmayılov. İsmayıl Şıxlı. Həyatı, Mühiti, Sənəti). Onun yaradıcılığında uydurma heç nəyə rast gəlmək olmur. Çünki o, necə deyərlər aşıq gördüyünü çağırar deyib həyatı olduğu kimi qeyd edirdi. Məni əsl mənada nəsrə bağlayan həyatın özü olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsində gördüyüm hadisələri, döyüş çətinliklərini, insanların keçirdiyi iztirabları, onların mürəkkəb psixoloji sarsıntılarını və döyüş əhval-ruhiyyəsini vermək üçün nəsrin imkanlarının daha çox olduğunu dərk etdiyimdən sonra nasir olmağa çalışdım. Hadisələrin sonrakı inkişafı göstərdi ki, deyəsən düz yol seçmişəm. İ.Şıxlının yaratdığı ən kiçik hekayələrində belə hər şey milliliyə, türkçülüyə söykənir. Onun yaratdığı obrazlar ana dilində danışır, vətən, namus, qeyrət anlamı uğrunda canlarını fəda etməkdən belə çəkinmirlər. İ.Şıxlı inanırdı ki, uğrunda vuruşduğu dövlət və bu dövlətin idarə sistemini öz murdar kommunist ideologiyası ilə zəhərləyənlər gəldi-gedərdi. Cəbhə gündəlikləri ndə olan qeydlərdə də İ.Şıxlının vətənpərvərliyinə, türk coğrafiyasına və türklərin yaşadıqları əraziyə sevgisini görməmək mümkün deyil. Cəbhə gündəlikləri ndən oxuyuruq: Bizim batalyonu indi əlahiddə dəniz ordusuna vermişdilər. Komandanımız yenə general Petrov idi. Ciddi şəkildə Kerçdə desant əməliyyatı gedirdi. 18-ci ordu da bu cəbhədə idi. Deyilənə görə lap bu yaxınlarda bütün cəbhə boyu desant əməliyyatı başlanacaqdı. Tamandan, Duzlugöldən, Çuşka yarımadasından, bir sözlə bütün Taman yarımadasının sahillərindən Kerçə desant keçiriləcəkdir Və yaxud da: Eltigen balaca bir balıqçı qəsəbəsi idi. Kerçdən 20 km cənubda, Çurbaş gölü ilə Tobeçik gölünün arasında yerləşmişdi (İ.Şıxlı. Cəbhə yolları sənədli povesti). Geriyə qayıdırıq. Axşamüstü Aqibel adlı balaca bir kəndə çatdıq. Yoldan uzaq, 20

21 kənar bir kəndə ( Cəbhə gündəlikləri ) Sennoy dəniz sahilində yerləşmiş balaca bir dəmir yol stansiyasıdır. İndi buranın adı Tamandır ( Cəbhə yolları ) Cəbhə gündəlikləri ndə verilmiş bu yer-yurd adları, qədim türklərin yaşadıqları və sahib olduqları bu böyük coğrafi ərazilər İ.Şıxlının gündəliyindən kənarda qala bilməzdi. O, yaxşı bilirdi ki, faşist Almaniyasının əldə etmək istədiyi Rusiya ərazisi qədim türklərin yaşayış məskənləridir. Bəlkə də bu qeydləri etmək İsmayıl Şıxlının taleyinə yazılmış bir xoşbəxtlik idi. Cəbhə gündəlikləri ni oxuduqca O.Süleymanovun AZ-YA kitabında verilmiş İqor Polku haqda dastan, qədim türk sözləri, türk tarixi insanın gözləri qarşısında yenidən canlanır və insanı xəyalən çox uzaqlara aparır. Böyük bir xalqın etnosu, adət-ənənəsi, yaşayış tərzi fərqli lakin, tarixiliyi qorunmaqla oxucuya çatdırılır. Bu gün rusların və digər millətlərin dilində işlədilən sözlər deyərdim ki, dünyanın nitq leksikonuna türklər tərəfindən verilmiş ən böyük töhfələrdir. Loşad, Qəpik, Kolbasa, Qarovul, Karandaş və s. kimi minlərlə söz bu gün də leksikonumuzda işlənməkdədir və qürurla deyə bilərəm ki, biz türklərdə uydurma, mənasız adlara rast gəlmək mümkün deyil. Cəbhə yolları sənədli povestində verilmiş Eltigen, Aqibel, Sennoy, Taman, Duzlugöl, Çurbaş gölü, Tobeçik gölü kimi adların hərəsinin öz yaranma tarixi və mənaları var. Bu adlar hər biri bir tarixi salnamədir. Belə demək mümkündürsə Cəbhə yolları sənədli povesti İ.Şıxlının yeni yaranacaq əsərlərinə ideoloji baxımdan təsir etmiş, onlarda milli ruhun və bu ruhun təməl prinsipinə çevrilən türkün qızıl alma ideologiyası nın sətiraltı ifadələrlə verilmiş fikirlərdə əksinə çevrilmişdir. Onun bütün əsərlərində böyük bir millətin təmsilçisi olduğunu sübut etmək prinsipi diqqət çəkir. Cəbhə yolları sənədli povestində bir daha bunun şahidi oluruq. İsrafil Məmmədova SSRİ Ali Sovetinin 1941-ci il 11 dekabr tarixli fərmanı ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdi. O vaxt Pravda da İsrafili Sovet bahadırı adlandırmışdılar. Hələ heç bir kəsə belə ad verilməmişdi. Bir anlığa özümü Azərbaycanda hiss etdim. Burada İ.Məmmədovun adının çəkilməsi onun məhz rusların özləri tərəfindən sovet bahadırı adlandırılması faktı İ.Şıxlının uzaqgörənliyindən irəli gəlirdi. Yazıçı təfəkkürü ilə dövrü təhlil etmək və onun 21

22 siyasi məqamlarını obrazlı dillə bədii şəkildə ifadə etmək özü belə vətənə xidmətin bir parçası idi. İsmayıl Şıxlının bədii yaradıcılığı haqqında monoqrafiyalar, çoxlu məqalələr yazılmışdır. Lakin bununla yanaşı Azərbaycan Sovet Ədəbiyyatının bir çox nümayəndələri kimi İsmayıl Şıxlının yaradıcılığı da dövlətimizin yeni siyasi mərhələsində yeni baxışlarla araşdırılmalıdır. İsmayıl Şıxlının xatirəsini yad edərkən mən həmin fikrimi açmaq istərdim. Ona görə ki, İsmayıl Şıxlı həm bədii yaradıcılığında, həm ictimai fəaliyyətində, həm də vətəndaşlıq duyğularında onun orijinal yaradıcılığı Sovet ideologiyasına zidd şəkildə inkişaf edirdi (Ədəbiyyat qəzeti Tarixin sınağından çıxan şəxsiyyət. H.Ə.Həsənov). Artıq 50-ci illər Sovetlər ölkəsinin siyasi mühitində sakit bir abı-hava yaratmışdı. Müharibədə zəfər qazanmaq onun az da olsa ağrı və acılarını unutdurmuşdu. Bu dövrdə Sovet ədəbiyyatı fonunda müstəmləkə altda olan xalqların öz milli ədəbiyyatını bərpa uğrunda start verilmişdi. Bu kütləvi xarakter almasa da müəyyən əsərlərdə özünü büruzə verirdi. Bir yazıçı, ziyalı və türk övladı kimi İsmayıl Şıxlı da bu ədəbi oyanışdan geri qala bilməzdi. Müasirliklə qədim tarix arasında körpü salmaq, onu gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırmaq üçün yeni əsərlərə ehtiyac var idi. Şəxsiyyəti cılızlaşdıran amillərin kökləri və səbəbləri ilə yaxından maraqlanan sənətkarlar xalqın keçmişinə müasir təfəkkür işığında ayıq gözlə yanaşmağa və qiymət verməyə can atdılar. Bu istiqamətdə aparılan axtarışlar nəticəsində yaranmış ilk uğurlu müasir tarixi roman nümunələrindən biri məhz Dəli Kür oldu (Y.İsmayılov. İsmayıl Şıxlı. Həyatı, Mühiti, Sənəti) Müxtəlif tənqidçilərin haqlı olaraq qeyd etdiyi kimi Dəli Kür xarakterlər romanıdır. Əsərin ən çılğın, inadkar obrazı Cahandar ağadır. Onun xarakteri də düşdüyü mühitə uyğun olaraq dəyişir. Biz bunu əsərdə belə görürük. İlk öncə bunun bir yazıçı fantaziyası olduğu fikri bizə hakim kəsilir. Lakin əsərdəki hadisələri izlədikcə baş verənlərin real tarixi faktlara söykəndiyini görürük. Şəhvətə aldanıb başqasının arvadını qaçırdıqdan sonra üzdə hiss olunmasa da artıq Cahandar ağaya qarşı ailədə bir ögeylik və soyuqluq baş qaldırmışdı. O, bilirdi ki, səhv iş tutub. 22

23 Qüruruna sığışdırıb geriyə çəkilməyi özünə ar bilən Cahandar ağa nə vaxtsa belə bir hadisənin öz ailəsinin başına gələcəyindən qorxub nahaq yerdən özünə düşmən qazandığı Allahyarı axtarmağa başlayır. Artıq o, qatilə çevrilir. Namus qatilinə. Öz arvadının, qızının yox, başqasından oğurlayıb özünə arvad elədiyi bir qadının namus qatilinə. Bəlkə də yazıçının çılpaq şəkildə verdiyi bu fikirləri biz bir bədii sual kimi əsərin qarşısında qoysaq onda əsərin nə üçün Dəli Kür adlandırılmasını yəqinləşdirərdik. Dəli Kür Cahandar ağanın faciəsidir. Əsərin süjet xətti, ideyası və xarakterlər arasında bağlılıq Cahandar ağa obrazında özünü büruzə verir. Onun Mələklə olan dialoqunda bütün ailə üzvlərinə olan münasibət daha çox maraq doğurur. -Bəs arvadın, qızın? -Az danış, onların sənə dəxli yoxdur. Bu evin sahibi mənəm, mən nə elədiyimi bilirəm. O, nə qədər hirsli olub Mələyə susmağı əmr etsə də, qəlbinin dərinliklərində haqsızlığını duyurdu (İ. Şıxlı. Ölən dünyam kitabı.) İlk baxışdan Cahandar ağanın peşmançılığı, ailəsinə bədbəxtlik gətirməsi onu daxilən əzilən bir obraz kimi xarakterizə etməyə əsas versə də, sonrakı səhnədə onun özünə haqq verməsi və Əşi, nə olub, eldən çıxarı bir iş tutmamışam ki? Elə dədə-babadan iki arvad saxlamaq peşəmiz deyilmi? ( Ölən dünyam ) deməsi qeyri-adi görünür və sual meydana çıxır: Bu peşmançılıqdır, yoxsa qürur? Yox, Cahandar ağa dəli deyil. O, psixoloji baxımdan hazırlıqlı və hadisələrə real yanaşandır. Onun hərəkətləri, çılğınlığı, davakarlığı ona mənfi obraz kimi yanaşmağa imkan versə də əsərin sonuna yaxın Cahandar ağanın milli ideologiya, milli mənlik uğrunda mübarizə aparan bir xalq qəhrəmanına çevrildiyini görürük. Bax elə İ.Şıxlı şəxsiyyətinin və qələminin də gücü bundadır. Dəli Kür ün ideoloji bir əsər kimi meydana çıxması və onun oxucular tərəfindən xüsusi bir həssaslıqla qarşılanması heç şübhəsiz ki, həmin dövrdə kolxozdan, quruculuq işindən yazmağa məcbur olan yazıçılara bir stimul verdi. Dəli Kür əsəri İ.Şıxlı şəxsiyyəti, mənsub olduğu nəsil və adının çəkilməsi qadağan olunan türk dünyası ilə Böyük Sovetlər Ölkəsini üz-üzə qoydu. Bu inkişaf edib və sonda özünü süquta aparan bir ziddiyyətli gerçəkliyin məhvinə olan inama çağırış idi. O, 23

24 mənəvi qələbə qazanmışdı. Yaxın dostu Mehdi Hüseyn belə onun dəliqanlılığına heyran qalmışdı. Lakin o, əsərə münasibətini İ.Şıxlıya yazdığı məktubda belə izah edirdi. Təəssüf ki, sənə məlum olan bəzi xırda səbəblərə görə, mənim Dəli Kür haqqında mətbuatda yazmağıma imkan yoxdur. Elə həmin səbəblərə görə də öz fikrimi məktubla bildirməyi özümə borc bildim. Belə romanlara xalqımızın necə böyük ehtiyacı olduğunu sübuta ehtiyac varmı? Gün o gün olsun ki, romanı qurtarasan və mən də artıq məktubla yox, məqalə ilə(mən həmişə belə qalmayacağam ki) öz rəyimi ifadə edim.(xatirəyə dönmüş illər) Məktubda M.Hüseyn bəzi xırda səbəblər deyəndə nəyi nəzərdə tutduğunu mən həmişə bu vəziyyətdə qalmayacağam ki fikri ilə cavablandırır. Elə bu fikirlərdən də aydınca görmək olar ki, Dəli Kür sovet ideologiyasını hədəfə almış, özündə milliliyi ehtiva edən bir ideoloji, siyasi əsərdir. Məktubdan göründüyü kimi milli hərəkat, milli oyanış nəinki xalqın içində, hətta ədəbiyyatda da öz təsir dairəsini genişləndirirdi. Azərbaycan dilli sovet ədəbiyyatı artıq milli ruhlu, milli ideologiyaya xidmət edən bir ədəbiyyata çevrilirdi. Belə milli ədəbiyyatın formalaşması Azərbaycan dilinin zənginliyindən, Azərbaycan xalqının mübarizliyindən irəli gəlirdi və İ.Şıxlı bunu dərk edərək yazırdı: Məlumdur ki, dil yazıçı qüdrətinin məhək daşıdır. Dil səciyyələri aşmaqda yazıçıya kömək edən ən yaxşı vasitədir. Dil sadəcə cümlə üzvlərinin qrammatik qayda-qanunlar əsasında düzülüşü deyil, dil - yazıçı üçün ehtirasları toqqaşdıran, surətin daxili varlığı ilə intellektual aləmi aşkara çıxaran bir vasitədir. Dil yazıçı üçün hər şeydir (Xatirəyə dönmüş illər). Dil insanları öz tarixi keçmişinə, adət-ənənəsinə, folkloruna yaxınlaşdırdıqca kökə-soya dönmək, keçmişə qayıtmaq arzusu da ədəbiyyatda qarşısı alınmaz axına çevrilirdi. Elə Dəli Kür ün yazılıb başa çatdığı ildə istedadlı sənətkar Fərman Kərimzadə Qarlı aşırım ) tarixi romanını bitirdi Y. İsmayılovun bu fikirləri bir daha onu deməyə əsas verir ki, dil artıq ideologiyanın aparıcı qüvvəsinə çevrilirdi və o artıq unutdurulmuş keçmişə dönüşün istinad nöqtəsi oldu. Fərman Kərimzadə yaradıcılığında önəmli yer tutan Qarlı 24

25 aşırım tarixi romanı haqqında İ.Şıxlı yazırdı: Düşmən olan Abbasqulu bəy Şadlinski ilə Kərbəlayı İsmayılın döyüşməsində milli cəhətlər əsas rol oynayır. Abbasqulu bəy kommunistdir. Kərbəlayı İsmayıl qolçomaqdır, dağlara çəkilərək sovet hakimiyyətinə qarşı vuruşur. Eyni zamanda düşməni ilə rəftarında da milli xüsusiyyətini də unutmur. Vaxtı ilə duz-çörək kəsdiyi Abbasqulu bəyə əl qaldıra bilmir, Abbasqulu bəy də bunu nəzərə alaraq onun üstünə silahsız gedir. Onların mənəvi əzabları da bu aspektdə inkişaf edir.( Xatirəyə dönmüş illər) İ.Şıxlı bütün əsərlərində milli koloriti, keçmişin dayaqları üzərində qurulmuş müasirliyi özünə xas şəkildə bədii boyalarla verməklə əsl sənətkar necə olmalıdır fikrinə belə aydınlıq gətirir: Sənətkarın qüdrəti yalnız mövzu seçməklə deyil, bu mövzunu necə işləməsi ilə təyin edilir. Həyat hadisələrini, insanları bilmək belə yazıçı olmaq demək deyil. Yazıçı olmaq üçün bu həyat materiallarını bədii yüksəkliyə qaldırmaq lazımdır. Bu isə sənətkarın gücünü təyin edir (Xatirəyə dönmüş illər). İ.Şıxlının ictimai məzmun kəsb edən, tarixi faktlara söykənən həcmcə Dəli Kür dən fərqlənən, lakin məzmunca Dəli Kür ün davamı hesab oluna biləcək əsəri Ölən dünyam dır. Əsər yazıçının ömrünün son illərində yazılıb. Bu dəfə də İ.Şıxlı öz yaradıcılıq ənənələrinə sadiq qalaraq tarixi faktları bədii fikrin ən yüksək zirvəsinə qaldırmış, və onu milli ideoloji ədəbiyyatımızın ölməzlik qazanan əsərləri sırasında birincilik qazandırmışdır. Əsərin Ölən dünyam adı ilə adlandırmasını yazıçı Azərnəşr tərəfindən romanın ci ildə ayrıca kitab şəklində buraxılmış variantının müəllif sözündə belə açıqlayır: Hər hansı görkəmli adamın həyatından roman yazmaq mümkün olmadığı kimi, xalqın həyatının istənilən mərhələsindən də böyük bədii əsərlər yazmaq qeyri-mümkündür. O adamların həyatından əsər yazmaq mümkündür ki, bu həyat cəmiyyətin ictimai, siyasi və sosial tarixi ilə səsləşsin və nəticə etibarı ilə fərdi tərcümeyi-hal ictimai tərcümeyi-hala çevrilsin. Xalqın da həyatında taleyüklü dönüş nöqtələri var. Bu dönüş nöqtələri xalqın yeni, xoşbəxt yaxud bədbəxt həyat mərhələlərinə keçməsinə səbəb olur. XX əsərdə bizim xalqın həyatında belə döngələr çox olmuşdur. İnqilab 25

26 illəri, 30-cu il hadisələri, Böyük Vətən müharibəsi dövrü, 37-ci il və sair bu cür dönüş nöqtələrindəndir. Azərbaycanda 20-ci illərdə baş verən inqilab tariximizdən yazmaq qərarına gəldim, müəyyən materiallar topladım, hətta əsərin adını da oxuculara çatdırdım. Qanlı təpə adlanacaq bu əsər 20-ci illərin mürəkkəb və ziddiyyətli həyatını əks etdirməli idi. Lakin mövcud qadağalar, arxiv sənədlərinin gizlin saxlanması, o illərdə baş verən əsl həqiqət və ziddiyyətlərin meydana çı-xarılıb açıq söylənilməsinə qoyulmuş yasaqların nəticəsində tarixi dövrü olduğu kimi verməyin qeyri-mümkünlüyü məni fikrimdən daşındırdı. İ.Şıxlının əsərlərində ən maraqlı cəhət ondadır ki, onun bütün əsərlərində məhz özünün şəxsi keyfiyyətləri də üzə çıxır. Yazıçı inadkarlığı, dözümlülük, ən ümdəsi mübarizlik onun şəxsiyyət olduğunu təsdiq edir. Nizami Cəfərovun təbiri ilə desək yazıçının son sözü kimi deyilmiş Ölən dünyam a qədər İsmayıl Şıxlının yaratdığı əsərlər nə qədər mükəmməl olsa da böyük mütəfəkkir yazıçının ən mükəmməl əsəri onun heç zaman unudulmayacaq tarixi şəxsiyyətidir. Fikrimcə Ölən dünyam dakı bütün obrazlar və tarixi faktlar gərgin bir yazıçı-tarixçi əməyinin bəhrəsidir. İ.Şıxlı əsərin təkcə bədii məziyyətlərini nəzərə almamış, həm də onun tarixi bir əsər kimi ərsəyə gəlməsində maraqlı olmuşdur. Bu əsər də Dəli Kür kimi son dərəcə faciəvi və dramatik səhnələrlə doludur. Həyatdan götürülmüş obrazların faciəviliyinin və dramatikliyinin alt qatında yazıçı əsarət altında inləyən bir xalqın məşəqqətli və dözülməz həyatını açıb göstərmişdir. Represiyaların başlandığı dövrdə yazıçı xalqın qolu zorlu, millət dərdi çəkən oğullarının soyuq Sibirə sürgünə göndərilməsinin az şahidi olmamışdı. Bir təsadüf nəticəsində Həsən ağanın Ələddini güllə ilə vurması iki nəsil arasında düşmənçiliyə, sonda isə böyük bir nəslin sürgün olunmasına yol açır. Son dərəcə səbirli və təmkinli olan Ömər koxa ölən də bizimdir, öldürən də deməklə arada olan düşmənçiliyə son vermək istəyir. Lakin Ələddin onun gözləri önünə gəldikdə nifrətini, qəzəbini göz yaşlarından çıxır və yenə də ağsaqqallığından geri qalmır. 26

27 - Qanı qanla yumazlar, oğul, bir də sənin qızın onların ocağının başındadı, qan-qana, süd-südə qarışıb. - Məsləhətin nədi ata uşağın qanı batsınımı? - Səbr elə, bala, nahaq qan yerdə qalmaz. O əlini qana bulayıb, sən bulama. Gec-tez haqq öz yerini tapacaq. Son dərəcə təsirli verilən bu səhnə ağsaqqal sözünə hörmətin ən bariz nümunəsidir. Hadisələr öz axarını dəyişir. İki nəslin bir-biri ilə düşmənçiliyini hər iki nəsli məhv etməkdən ötrü Fətullayevlər davam etdirir. O Fətullayevlər ki, rejimin əlaltısına çevrilmiş, öz mənliyini, kişiliyini satmış və buyruq qulu olmaqdan ötrü xalqın düşünən başlarını, vuran əllərini məhv etməkdə canfəşanlıq etmişlər. Fətullayevin mən qanunsuz bir iş görmürəm, Troykanın qərarı ilə hərəkət edirəm deməsi hər şeyə aydınlıq gətirir. Kimlər idi bu trojka lar, üçlüklər. Z.Bünyadovun Qırmızı terror kitabındakı Ön söz dən oxuyuruq: Orqanların yaratdığı fövqəlada üçlüklər Naxçıvan, Qarabağ, Şəki, Zaqatala, Quba, Lənkəran, Abşeron və başqa yerlərin minlərlə sakinini güllələnməyə məhkum edir, sürgünə göndərirdilər. Üçlüklər isə əsasən ermənilərdən ibarət idi. Millətin kökünü kəsməyə hazır olanların boyunduruğu altında işləyən sapı özümüzdən olan baltalar da böyük işlər görürdülər. Əsərdə ana adının ucalığının və türk qadının çəkdiyi dərdlər qarşısında əyilməzliyinin Güllü ananın timsalında verilməsi heç də əbəs deyil. Güllü ana ağır oturub batman gələn, hər şeyin yerini bilən, xanımxatın bir türk qadınıdır. Onun uzaqgörənliyini başlarına gələn bəlalara təmkinlə yanaşmağını, sürgünə gedərkən etdiyi hərəkətlərdə və nəvəsi ölən zaman gəlninə dediyi kişi qızı ol, dost var, düşmən var fikrində görmək çətin deyil. Keçəl Xondulu və Fətullayev əsərdə mənfi obrazlardır. Onların aqibətinin ölümlə nəticələnməsi haqqın öz yerini tapması kimi xarakterizə oluna bilər. Keçəl Xondulunun ölüm səhnəsi daha çox maraq və heyrət doğurur. Çünki o, insan tərəfindən deyil, vəhşi təbiətin bir parçası olan, öz yiyəsinə son dərəcə vəfalı olan Həsən ağanın iti Alan tərəfindən öldürülür. Sanki it də nahaq yerə Sibirə sürgün olunan ağır nəslin faciəsinə 27

28 dözməyib keçəl Xonduludan sürgünə göndərilənlərin heyfini çıxır. Keçəl Xondulunu öldürdükdən sonra gülləyə tutulan və canını qurtarmq üçün Kürün qoynuna atılan Alan meşədə görünməz olur və aləmi acı bir ulartı bürüyür. Bu ulartı bəlkə də şüurlu insan vəhşiliyinə ehtiraz idi... İmperiya siyasəti mərdi qova-qova namərd eləyirdi. Əsərin sonunda Kəsəmənli də haqqı bərpa etmək üçün dağlara çəkilir. O, günahsız insanların qanına susayan sapı özümüzdən olan baltaları öldürdükdən sonra bu addımı atır. Kəsəmənlinin Fətullayevi öldürməsinin əsas səbəbi dağlara çəkilib mübarizə aparan ziyalı Halay bəyin troyka nın əmri ilə ölümə məhkum olunmasıdır. Halay bəyin ölümündə Kəsəmənli özünü qınayır. Axı o gözləmirdi ki, Fətullayev belə namərdlik etsin. O, Halay bəyə söz vermişdi, kişi sözü. Əsərdə Halay bəyin ölməyi təkcə Kəsə-mənlinin yox, milli birlik uğrunda mübarizə aparan bütün işıqlı beyinlərin və millətin faciəsidir. Əsərin epiloq hissəsi daha təsirli mənzərələrlə rəngarəngdir. Yazıçı oxucu ilə açıq danışır. Onun əl-qolunu bağlayan qadağalar sistemi artıq yoxdur. Ancaq dərd var, acı var. Bütün acılar unudulsa da Vətən acısı unudulmur. Uzun illərdən sonra Vətənə dönən, vətənin acısını, yurd-yuva və öz əlləri ilə əkdiyi ağacın, üzüm tənəyinin ağrısını bu ahıl çağında Həsən ağa yenidən yaşayır. Yurd yerində yeni həyat qaynayır, lap əsərdə deyildiyi kimi elə bil dünyada heç nə olmamışdır. Belə qənaətə gəlmək olar ki, İ.Şıxlının irili-xırdalı bütün əsərlərində ideoloji problemlər diqqət mərkəzində olmuşdur. Onun və yaratdığı obrazların istəyi azadlıq idi. Şükrlər olsun ki, İ.Şıxlı müstəqil Azərbaycanı görə bildi!.. 28

29 Hülya MƏMMƏDLİ BDU-nun tələbəsi AZƏRBAYCAN ƏXİLİK VƏ ONUN AZƏRBAYCANDAKI İZLƏRİ Hazırda Türkiyənin Kırşehir bölgəsində bir çox dükana, idarə və müəssisəyə Əxi Evranın adının verildiyini görürük. Kimdir Əxi Evran? Əxilik özü nədir?.. Orta əsrlərdə Azərbaycanın Təbriz, Gəncə, Xoy, Şamaxı, Ərdəbil, Ordubad, Şəki, Bakı və başqa şəhərlərində sənətkarlıq inkişaf edir, sənətkar birlikləri yaranırdı. Azərbaycanda hələ Sasanilər dövründən mövcud olduğu bilinən sənətkar birləşmələri XIII-XVIII əsrlərdə möhtərifə, uzan, əsnaf adlanırdı. Bu dövrlərdə sənətkarlar arasında dini-əxlaqi normalar xüsusilə risalə və fütuvvətnamələr əsasında təsbit edilirdi. Sənətkarlığın inkişafı eyni sahəyə mənsub sənətkarların digər sahələrlə rəqabətini də meydana çıxartdı. Əgər gündəlik iş həyatında usta-şagird, eyni sahənin ustaları, dükanları və ya ayrı-ayrı sahələrin sənətkarları arasında rəqabət yaranırdısa, ümumi şəhər həyatında önəmli ziddiyyətlər meydana çıxanda, bütün sənətkarlar birləşirdilər. Bu da yavaş-yavaş sənətkarların ümumi maraq ətrafında təşkilatlanmasına gətirib çıxardırdı. İslam dini geniş yayılmış şəhər mühitində ümumi birləşdirici amil din olsa da, dinə də fərqli yanaşmalar nəticəsində təriqətlər meydana gəlirdi. Yaranmış sufi təriqətləri əsasən səbri, mütiliyi təbliğ edirdi. Lakin gündəlik iş həyatlarında daim rəqabətlə qarşılaşan, daha fəal olmaq məcburiyyətində qalan şəhər varlıları, tacirlərdən və şəhər sənətkarlarından mənfəət götürən hakim dairələr tərəfindən haqsızlığa məruz qalan sənətkarlar müti kənd əhalisindən və şəhər yoxsullarından fərqli olaraq daha mübariz olmaq məcburiyyətində idilər. Əxilərin geniş təsvirini verən səyyahlar onların fiziki cəhətdən güclü olduqlarını, kəmərlərində uzun xəncər gəzdirdiklərindən yazırdılar. «Əxi» 29

A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 51, ERZURUM 2014, 341-347

A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 51, ERZURUM 2014, 341-347 A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 51, ERZURUM 2014, 341-347 CELIL MEMMEDGULUZADE NİN MÜSLÜMAN KADINININ HAYATINI ELE ALAN MİZAHİ ŞİİRLERİ Özet Makalede XX. yüzyıl Azerbaycan edebiyatının

Detaylı

MÜASİR ƏDƏBİYYATŞÜNASLIQDA ŞƏRQ-QƏRB KONTEKSTİNİN TƏDQİQİ

MÜASİR ƏDƏBİYYATŞÜNASLIQDA ŞƏRQ-QƏRB KONTEKSTİNİN TƏDQİQİ MÜASİR ƏDƏBİYYATŞÜNASLIQDA ŞƏRQ-QƏRB KONTEKSTİNİN TƏDQİQİ Öz Günümüzde, küreselleşme koşullarında Doğu-Batı çatışması özel aciliyet arz etmektedir. Doğu ülkelerinin zengin kültürel geleneğe sahip edebiyatı

Detaylı

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Nil Çayından Çıxarılan Şahzadə

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Nil Çayından Çıxarılan Şahzadə Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir Nil Çayından Çıxarılan Şahzadə Müəllif: Edward Hughes İllüstrasiya edən: M. Maillot; Lazarus Uyğunlaşdıran: M. Maillot; Sarah S. Tərcümə edən: Günay Əsədova Təqdim

Detaylı

TƏŞKİLAT KOMİTƏSİ / TEŞKİLAT KOMİSYONU

TƏŞKİLAT KOMİTƏSİ / TEŞKİLAT KOMİSYONU Çağ Öğretim İşletmeleri Qafqaz Universiteti Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) MÜLKİ HÜQUQ BEYNƏLXALQ SİMPOZİUM M ATERİ ALLAR ÖZEL HUKUK ULUSLARARASI SEMPOZYUM TEBLİ ĞLER Bakı Azərbaycan

Detaylı

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Allah İbrahimin sevgisini sınayır

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Allah İbrahimin sevgisini sınayır Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir Allah İbrahimin sevgisini sınayır Müəllif: Edward Hughes İllüstrasiya edən: Byron Unger; Lazarus Uyğunlaşdıran: M. Maillot; Tammy S. Tərcümə edən: Günay Əsədova

Detaylı

TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2014 Yıl:2, Sayı:4 Sayfa:118-138 ISSN: 2147-8872

TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2014 Yıl:2, Sayı:4 Sayfa:118-138 ISSN: 2147-8872 TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2014 Yıl:2, Sayı:4 Sayfa:118-138 ISSN: 2147-8872 AZƏRBAYCAN VƏ OSMANLI TƏZKİRƏLƏRİNİN MÜQAYİSƏSİ ÖZET Vüsale Musalı * Ortaçağ'dan bugüne

Detaylı

ETGi Video Konfrans E-Learning, Uzaqdan Təhsil Həlləri

ETGi Video Konfrans E-Learning, Uzaqdan Təhsil Həlləri Dünyanı Dəyişdirən İnnovativ Texnologiyalar və Həllər ETGi Video Konfrans E-Learning, Uzaqdan Təhsil Həlləri Məhsullar Həllər Xidmətlər Video Konfrans Xidmət içi Təhsil Qurumsal Kommunikasiya Sadəcə Software

Detaylı

T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI

T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Birimi Temmuz 2013 T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI İçindekiler Azerbaycan Cumhuriyeti Hakkında Genel Bilgiler...5 Azerbaycan Cumhuriyeti

Detaylı

EDİTÖR DEN. Aşk olsun böyle dostluğa ve kardeşliğe. Eşq olsun belə dostluğa. və qardaşlığa. www.petkim.com.tr - 1

EDİTÖR DEN. Aşk olsun böyle dostluğa ve kardeşliğe. Eşq olsun belə dostluğa. və qardaşlığa. www.petkim.com.tr - 1 EDİTÖR DEN Aşk olsun böyle dostluğa ve kardeşliğe PETKİM YAŞAM ın 1-4 Haziran 2010 tarihleri arasında Bakü de düzenlenen Caspian Oil & Gas (COG) Fuarı için hazırladığımız özel sayısı ile karşınızdayız

Detaylı

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Zəngin Adam, Kasıb Adam

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Zəngin Adam, Kasıb Adam Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir Zəngin Adam, Kasıb Adam Müəllif: Edward Hughes İllüstrasiya edən: M. Maillot; Lazarus Uyğunlaşdıran: M. Maillot; Sarah S. Tərcümə edən: Günay Əsədova Təqdim edən:

Detaylı

MÜTƏXXƏSSİSLƏR dünya standartları tələblərinə cavab verən, 6 ayından 6 yaşınadək uşaqlar üçün inkişafetdirici oyuncaqlar əsasında xüsusi olaraq bütöv

MÜTƏXXƏSSİSLƏR dünya standartları tələblərinə cavab verən, 6 ayından 6 yaşınadək uşaqlar üçün inkişafetdirici oyuncaqlar əsasında xüsusi olaraq bütöv MÜTƏXXƏSSİSLƏR dünya standartları tələblərinə cavab verən, 6 ayından 6 yaşınadək uşaqlar üçün inkişafetdirici oyuncaqlar əsasında xüsusi olaraq bütöv bir ERKƏN İNKİŞAF SİSTEMİ hazırlamışlar. Bizim SERTIFIKATLAŞDIRILMIŞ

Detaylı

Vəli Əliyev. Qarabağ. (Qədim dövr)

Vəli Əliyev. Qarabağ. (Qədim dövr) Vəli Əliyev Qarabağ (Qədim dövr) - 3, 3 /'W )* < 0 3 + g 3,«-/( i - W ) Vəli Əliyev. Qarabağ (Q əd im dövr) (A zərbaycan, türk, rus v ə in gilis dillərində) Bakı. Ç aşıoğlu - M ultim edia, 2010-2 0 4 səh.

Detaylı

BAĞIMSIZLIK SONRASINDA, TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEN AZERî TÜRKÇESİNE GEÇEN KELİMELER

BAĞIMSIZLIK SONRASINDA, TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEN AZERî TÜRKÇESİNE GEÇEN KELİMELER BAĞIMSIZLIK SONRASINDA, TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEN AZERî TÜRKÇESİNE GEÇEN KELİMELER Dr. Erdal KARAMAN Qafqaz Üniversitesi, Filoloji Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Bakü/Azerbaycan erdalkaraman@yahoo.com

Detaylı

AVRASİYA SOSİAL ELMLƏR FORUMU

AVRASİYA SOSİAL ELMLƏR FORUMU II CİLD Azərbaycan Dövlət Hacettepe Qırğızıstan-Türkiyə Ahmet Yesevi İqtisad Universiteti Universiteti Manas Universiteti Universiteti Dünya İqtisadiyyatının İnkişaf Paradiqması: Bazar və Sonrası mövzusunda

Detaylı

1915 Çanakkale Savaşlarının 100. Yılı ve 1918 Kafkas İslam Ordusu Anısına

1915 Çanakkale Savaşlarının 100. Yılı ve 1918 Kafkas İslam Ordusu Anısına ШЦЩЕДА МЕКТУПЛАРЫ Шцщеда Мектупларда Юьренжилер Шещитликлерде Булушуйор Проъе Мектуплары 1915 Çanakkale Savaşlarının 100. Yılı ve 1918 Kafkas İslam Ordusu Anısına Derleyen: Ömer DURAK Bakü Türk Anadolu

Detaylı

Əlavə C3 ƏMSSTQ Əlavəsi Düzəlişlər Reyestri

Əlavə C3 ƏMSSTQ Əlavəsi Düzəlişlər Reyestri Əlavə C3 ƏMSSTQ Əlavəsi Düzəlişlər Reyestri QOŞMA C3 ƏMSSTQ SƏNƏDİNƏ ƏLAVƏYƏ DÜZƏLİŞLƏRİN REYESTRİ Qoşma C3: ƏMSSTQ sənədinə Əlavəyə Düzəlişlərin Reyestri i MÜNDƏRİCAT 1 MÜQƏDDİMƏ... I Cədvəllər Cədvəl

Detaylı

xalqı mübariz vя qяhrяman xalqdır Áèëèðñÿí, íÿ åòìèø êöðäëÿð áèð çàìàí? Ãÿäèì Àâðîïàíûí õà ïÿðÿñòëÿðè, Ìöñÿëìàí êå ìèøèí þéðÿíñÿ ÿýÿð, Ñÿù. 4 Ñÿù.

xalqı mübariz vя qяhrяman xalqdır Áèëèðñÿí, íÿ åòìèø êöðäëÿð áèð çàìàí? Ãÿäèì Àâðîïàíûí õà ïÿðÿñòëÿðè, Ìöñÿëìàí êå ìèøèí þéðÿíñÿ ÿýÿð, Ñÿù. 4 Ñÿù. 1:4-=.QXD 7/31/2011 6:38 AM Page 1 KÜRD DÎPLOMAT xalqı mübariz vя qяhrяman xalqdır. Diplomata-kurdi.com H.Əliyev Hÿftÿlik Èúòèìàè-ñèyàñè ãÿçåò Rojnama heftename civakî ` sîyasî Ãèyìÿòè, Hêjaye 40 ãÿïèê

Detaylı

QAFQAZ UNİVERSİTETİ 11-13 Oktyabr 2012-ci il, Bakı, Azərbaycan

QAFQAZ UNİVERSİTETİ 11-13 Oktyabr 2012-ci il, Bakı, Azərbaycan M A T E R İ A L L A R QAFQAZ UNİVERSİTETİ 11-13 Oktyabr 2012-ci il, Bakı, Azərbaycan Prof. Misir Mərdanov Azərbaycan Respublikasının təhsil naziri M A T E R İ A L L A R HƏMSƏDRLƏR Prof. Dr. Ahmet Saniç

Detaylı

Kompüter (computer) verilənləri emal etmək üçün istifadə edilən proqramlaşdıra bilən elektron qurğu.

Kompüter (computer) verilənləri emal etmək üçün istifadə edilən proqramlaşdıra bilən elektron qurğu. 1 Kompüter nədir? 2 Kompüter (computer) verilənləri emal etmək üçün istifadə edilən proqramlaşdıra bilən elektron qurğu. Analoq kompüterlər analoq (kəsilməz) siqnallarını toplayır və vurur Rəqəmsal kompüterlər

Detaylı

TÜRKÜN SÖZÜ TÜRK ÜN SÖZÜ

TÜRKÜN SÖZÜ TÜRK ÜN SÖZÜ AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI FOLKLOR İNSTİTUTU Hacalı NƏCƏFOĞLU Azərbaycanda və Türkiyədə TÜRKÜN SÖZÜ Azerbaycan da ve Türkiye de TÜRK ÜN SÖZÜ Türk mədəniyyətinin yorulmaz tədqiqatçısı, Azərbaycan

Detaylı

AZƏRBAYCANIN XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİ

AZƏRBAYCANIN XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİ AZƏRBAYCANIN XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİ Elşən Bağırzadə iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Bakı - 2014 XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİN BAŞLICA İSTİQAMƏTLƏRİ Bir ölkənin xarici iqtisadi əlaqələri əsasən aşağıdakı istiqamətlər

Detaylı

ACCESSPAY XİDMƏTİ. 7/23/2014 AccessBank Sales Training - 1 -

ACCESSPAY XİDMƏTİ. 7/23/2014 AccessBank Sales Training - 1 - ACCESSPAY XİDMƏTİ 7/23/2014 AccessBank Sales Training - 1 - ACCESSPAY XİDMƏTİ ƏSAS FUNKSİYALAR AccessBank-ın və ya digər Bankın plastik kartı vasitəsilə AccessBank-da olan cari, debit kart, əmanət hesablarına

Detaylı

Cahid Ġsmayıloğlu. Gənc yazarın e-kitabı N 46 (18-2013) www.kitabxana.net. Milli Virtual Kitabxananın təqdimatında

Cahid Ġsmayıloğlu. Gənc yazarın e-kitabı N 46 (18-2013) www.kitabxana.net. Milli Virtual Kitabxananın təqdimatında www.kitabxana.net Rufət Milli Virtual Kitabxananın təqdimatında Gənc yazarın e-kitabı N 46 (18-2013) Cahid Ġsmayıloğlu MAHMUD KAġĞARLININ «DĠVANÜ LÜĞAT-ĠT-TÜRK» ƏSƏRĠNDƏ ONOMASTĠK LEKSĠKA və baģqa yazılar

Detaylı

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ KAFEDRA: QİDA MƏHSULLARININ TEXNOLOGİYASI FƏNN: BİOTEXNOLOGİYANIN ƏSASLARI GENETIK MÜHƏNDISLIK VƏ ONUN ƏSAS ANLAYIŞLARI Tərtib etdi: Dos.,t.e.n. Qədimova Natəvan

Detaylı

VALUE-SITE HEDEFİMİZE KOŞAR ADIM İLERLİYORUZ VALUE-SITE HƏDƏFİMİZƏ DOĞRU İRİ ADDIMLARLA İRƏLİLƏYİRİK

VALUE-SITE HEDEFİMİZE KOŞAR ADIM İLERLİYORUZ VALUE-SITE HƏDƏFİMİZƏ DOĞRU İRİ ADDIMLARLA İRƏLİLƏYİRİK HAZİRAN 2012 Caspian Oil & Gas Fuarı Özel Sayısı VALUE-SITE HEDEFİMİZE KOŞAR ADIM İLERLİYORUZ VALUE-SITE HƏDƏFİMİZƏ DOĞRU İRİ ADDIMLARLA İRƏLİLƏYİRİK 82 - HAZİRAN 12 EDİTÖR DEN REDAKTORDAN Kafkaslar ın

Detaylı

DAVETLİSİ

DAVETLİSİ DAVETLİSİ -------------- O zaman ki, İsa sizin ürəyinin qapını ayaqları ve knocks. siz onun səsini eşitmək, onun ruh və Allahın Spirit gəlmək və sizin ruhu ilə əbədi və onlardan bir ilə olacaq ürəyin qədər

Detaylı

AMEDIA Ünvan: Bakı, Azərbaycan / C.Cabbarlı 44 / Caspian Plaza Tel.:( ) / ( )

AMEDIA Ünvan: Bakı, Azərbaycan / C.Cabbarlı 44 / Caspian Plaza Tel.:( ) / ( ) AMEDIA 2016 Ünvan: Bakı, Azərbaycan / C.Cabbarlı 44 / Caspian Plaza Tel.:(+994 12) 4369846 / (+994 77) 4100004 E-mail: info@amedia.az www.amedia.az HAQQIMIZDA AMEDIA komandası olaraq biz böhranda şirkətlərin

Detaylı

«Təsdiq edilmişdir»: Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzinin Müşahidə Şurasının. Protokol 11 -li. «16» may 2016-cı il. Sədr B.

«Təsdiq edilmişdir»: Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzinin Müşahidə Şurasının. Protokol 11 -li. «16» may 2016-cı il. Sədr B. «Təsdiq edilmişdir»: Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzinin Müşahidə Şurasının Protokol 11 -li «16» may 2016-cı il Sədr B.Əzizov (Azərbaycan Respublikasının Müşahidə Şurasının 24 oktyabr 2016-cı

Detaylı

DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA ŞƏHADƏTNAMƏSİNİN DƏYİŞDİRİLMƏSİ VƏ YA DUBLİKATININ VERİLMƏSİ ÜÇÜN MÜRACİƏTİN QƏBULU İSTİFADƏÇİ TƏLİMATI

DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA ŞƏHADƏTNAMƏSİNİN DƏYİŞDİRİLMƏSİ VƏ YA DUBLİKATININ VERİLMƏSİ ÜÇÜN MÜRACİƏTİN QƏBULU İSTİFADƏÇİ TƏLİMATI DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA ŞƏHADƏTNAMƏSİNİN DƏYİŞDİRİLMƏSİ VƏ YA DUBLİKATININ VERİLMƏSİ ÜÇÜN MÜRACİƏTİN QƏBULU İSTİFADƏÇİ TƏLİMATI DSMF 16.09.2015 Mündəricat Giriş...2 Məqsəd... 2 Məzmun... 2 Xidmətin istifadəçiləri...

Detaylı

BEXTİYAR VAHABZADE TÜRK DÜNYASININ İSTİQLAL ŞAİRİDİR

BEXTİYAR VAHABZADE TÜRK DÜNYASININ İSTİQLAL ŞAİRİDİR BEXTİYAR VAHABZADE TÜRK DÜNYASININ İSTİQLAL ŞAİRİDİR Ramazan Qafarlı, Doktor-professor (Azerbaycan) Türk dünyasının ikinci minillikde yetirdiyi böyük şexsiyyetlerden biri, Azerbaycan edebiyyatının, bütövlükde

Detaylı

Qiymətli kağızların təkrar bazar likvidlyinin emitent üçün imkanları. Elxan Həsənov SOCAR Capital Markets

Qiymətli kağızların təkrar bazar likvidlyinin emitent üçün imkanları. Elxan Həsənov SOCAR Capital Markets Qiymətli kağızların təkrar bazar likvidlyinin emitent üçün imkanları Elxan Həsənov SOCAR Capital Markets 100% dövlət şirkəti və ölkənin ən böyük vergi ödəyicisi; Şaxələnmiş gəlir mənbələri - Neft, qaz

Detaylı

Biznes əməliyyatları hesabatı 2015-ci ilin 1-ci yarısının nəticələri

Biznes əməliyyatları hesabatı 2015-ci ilin 1-ci yarısının nəticələri Biznes əməliyyatları hesabatı 2015-ci ilin 1-ci yarısının nəticələri Əsas göstəricilər Hasilat AÇG neft (min barel/gün) neft (milyon ton) Sahdəniz qaz (milyard kubmetr) kondensat (milyon ton) Əməliyyat

Detaylı

MobilBank. Mobil telefon vasitəsilə kart hesabının idarə olunması

MobilBank. Mobil telefon vasitəsilə kart hesabının idarə olunması MobilBank Mobil telefon vasitəsilə kart hesabının idarə olunması Xidmət siyahısı Kommunal xidmətlərin ödənişi Mobil operator xidmətlərinin ödənişi İnternet provayderlər xidmətlərinin ödənişi Pulun kartdan

Detaylı

BİZ BİLİYİ QİYMƏTLƏNDİRİRİK

BİZ BİLİYİ QİYMƏTLƏNDİRİRİK MƏNTİQİ TƏFƏKKÜRÜN YOXLANILMASI ÜZRƏ TEST TAPŞIRIQLARI 1. Ədədi ardıcıllıqda sual işarəsi yerinə hansı ədəd gəlməlidir? 5? 7 7 14 11 16 15? A) 32; 4 B) 3; 32 C) 13; 5 D) 32; 7 E) 3; 8 2. Qanunauyğunluğu

Detaylı

TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİ ÜÇÜN MEBEL KATALOQU

TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİ ÜÇÜN MEBEL KATALOQU Məktəb mebeli Partalar Oturacaqlar Toplantı yerləri Laboratoriya İxtisaslaşmiş siniflər Metal mebellər Bağça mebeli Akt zalı Yumşaq mebel TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİ ÜÇÜN MEBEL KATALOQU TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİ ÜÇÜN

Detaylı

TURAN-SAM YIL:1 SAYI:2 İLKBAHAR 2009 TURAN STRATEJİK ARAŞTIRMALARI MERKEZİ DERGİSİ www.turansam.org

TURAN-SAM YIL:1 SAYI:2 İLKBAHAR 2009 TURAN STRATEJİK ARAŞTIRMALARI MERKEZİ DERGİSİ www.turansam.org 1 2 İÇİNDEKİLER 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. KÉREŞÉN TATARLARI veya TAPINDIRILMIŞ TATARLAR 6 Yrd. Doç. Dr. İklil KURBAN MİRALİ SEYİDOV ve TÜRK HALK BİLİMİ 12 Emin AĞAYEV

Detaylı

Şir u Xurşid Teatrının Salonunda

Şir u Xurşid Teatrının Salonunda ا چيق سو ز www.achq.org Şir u Xurşid Teatrının Salonunda Təqribən il yarım bundan əvvəl bu salonda iranın bu müharibədən salım çıxıb öz istiqlalını hifz edəbiləcəyini dəlillərlə isbat etmişdim. İndi də

Detaylı

ABB-də 1,400-ə yaxın insan çalışır. İngiltərənin

ABB-də 1,400-ə yaxın insan çalışır. İngiltərənin 14 YANVAR 2014 Təqdimat Finansist "Azərbaycan Beynəlxalq Bankı"ASC 1992-ci ilin yanvarın 10-dan fəaliyyətə başlayıb. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı, Azərbaycan Respublikasında dövlət nəzarətində olan və bank

Detaylı

BAYRAK Arif Nihat ASYA Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son örtüsü. Işık ışık, dalga dalga bayrağım, Senin destanını okudum, senin destanını yazacağım. Sana benim

Detaylı

1. Yaddaşın növləri 2. Yaddaşın idarə olunması Əməli yaddaş (RAM) haqqında

1. Yaddaşın növləri 2. Yaddaşın idarə olunması Əməli yaddaş (RAM) haqqında 1. Yaddaşın növləri 2. Yaddaşın idarə olunması Əməli yaddaş (RAM) haqqında Yaddaş növləri: Yaddaş növü Verilənlərin saxlanılması Açıqlama RAM Müvəqqəti yaddaş Random Access Memory CMOS Müvəqqəti yaddaş

Detaylı

K ARDEġLĠK. KÜLTÜR EDEBĠYAT VE SANAT DERGĠSĠ SAYI: 227-228 Temmuz Ağustos/2008. KAġGARLI MAHMUT ÖYKÜ YARIġMASI SONUÇLANDI

K ARDEġLĠK. KÜLTÜR EDEBĠYAT VE SANAT DERGĠSĠ SAYI: 227-228 Temmuz Ağustos/2008. KAġGARLI MAHMUT ÖYKÜ YARIġMASI SONUÇLANDI االخاء K ARDEġLĠK KÜLTÜR EDEBĠYAT VE SANAT DERGĠSĠ SAYI: 227-228 Temmuz Ağustos/2008 KAġGARLI MAHMUT ÖYKÜ YARIġMASI SONUÇLANDI TÜRKMEN KARDEġLĠK OCAĞI GENEL MERKEZ-BAĞDAT-IRAK KERKÜK SÜN BAŞKA BİR TİP

Detaylı

2016-cı ildə Rioda keçiriləcək Olimpiya oyunlarının ən yaxşı anlarından zövq alın! TİRAJLI STİMULLAŞDIRICI LOTEREYA QAYDALARI VƏ ŞƏRTLƏRİ

2016-cı ildə Rioda keçiriləcək Olimpiya oyunlarının ən yaxşı anlarından zövq alın! TİRAJLI STİMULLAŞDIRICI LOTEREYA QAYDALARI VƏ ŞƏRTLƏRİ 2016-cı ildə Rioda keçiriləcək Olimpiya oyunlarının ən yaxşı anlarından zövq alın! TİRAJLI STİMULLAŞDIRICI LOTEREYA QAYDALARI VƏ ŞƏRTLƏRİ 1. Tirajlı Stimullaşdırıcı Lotereyanın təşkilatçısı: OMG Azerbaijan

Detaylı

Kassa dövriyyəsi haqqında statistik hesabatın tərtibi və təqdim olunması haqqında Təlimat. 1. Ümumi müddəalar

Kassa dövriyyəsi haqqında statistik hesabatın tərtibi və təqdim olunması haqqında Təlimat. 1. Ümumi müddəalar Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin _06_ oktyabr 2009-cu il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Protokol 28 Kassa dövriyyəsi haqqında statistik hesabatın tərtibi və təqdim olunması

Detaylı

Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 4-cü sinifləri üçün Həyat bilgisi dərsliyi

Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 4-cü sinifləri üçün Həyat bilgisi dərsliyi Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 4-cü sinifləri üçün Həyat bilgisi dərsliyi Müəlliflər: Gülər Mehdiyeva Bahar Kərimova Bakı: Aspoliqraf, 2013. Dərsliklə bağlı TQDK-ya daxil olan qeydlər, iradlar

Detaylı

DEMOQRAFİK VƏZİYYƏT VƏ DAVAMLI İNKİŞAF: TÜRKİYƏ NÜMUNƏSİ

DEMOQRAFİK VƏZİYYƏT VƏ DAVAMLI İNKİŞAF: TÜRKİYƏ NÜMUNƏSİ DEMOQRAFİK VƏZİYYƏT VƏ DAVAMLI İNKİŞAF: TÜRKİYƏ NÜMUNƏSİ Eyüp ZENGİN Türkiyə Cümhuriyyəti Başbakanlığı, Türk Əməkdaşlıq və İnkişaf İdarəsi Başqanlığı Fəlsəfə elmləri namizədi, ekspert Ankara / TÜRKİYƏ

Detaylı

BİTKİLƏRİN İNTRODUKSİYASI İQLİMLƏŞDİRİLMƏSİ

BİTKİLƏRİN İNTRODUKSİYASI İQLİMLƏŞDİRİLMƏSİ AZƏRBAYCAN MĠLLĠ ELMLƏR AKADEMĠYASI MƏRKƏZĠ NƏBATAT BAĞI BİTKİLƏRİN İNTRODUKSİYASI VƏ İQLİMLƏŞDİRİLMƏSİ Mərkəzi Nəbatat Bağının əsərləri VI Bakı - «Elm» - 2006 Redaktorlar: Redaksiya heyəti: b.e.d., O.V.Ġbadlı,

Detaylı

Memmed Arif (Bakû,1904 - Baku, 1975)

Memmed Arif (Bakû,1904 - Baku, 1975) Memmed Arif (Bakû,1904 - Baku, 1975) Tenkitçi, edebiyatçi, mütercim, pedagog, naşir, yabancı diller doktoru (1955), profesör (1955), Azerbaycan İlimler Akademisi asil üyesi (1958), "emekdar elm xadimi"

Detaylı

BİU ZAQATALA ŞÖBƏSİ NƏŞRİ 03 İSLAM DÜŞÜNCƏSİ

BİU ZAQATALA ŞÖBƏSİ NƏŞRİ 03 İSLAM DÜŞÜNCƏSİ Bakı 2007 BİU ZAQATALA ŞÖBƏSİ NƏŞRİ 03 İSLAM DÜŞÜNCƏSİ Dr. Rafiz Manafov Azərbaycan Respublikası Bakı İslam Universiteti Zaqatala Şöbəsi Kitabın adı İslam Düşüncəsi Müəllif Dr. Rafiz Manafov Məsləhətçi

Detaylı

DÜNYA İQTİSADİYYATI. I Mövzu - Giriş: dünya iqtisadiyyatının coğrafiyası və qloballaşma

DÜNYA İQTİSADİYYATI. I Mövzu - Giriş: dünya iqtisadiyyatının coğrafiyası və qloballaşma DÜNYA İQTİSADİYYATI I Mövzu - Giriş: dünya iqtisadiyyatının coğrafiyası və qloballaşma THE WORLD ECONOMY: Geography, Business, Development Frederick P. Stutz, Barney Warf Sixth Edition, Pearson, 2012 HAZIRLADI:

Detaylı

Azərbaycanın yüz illərlə parçalanmış, bölünmüş, dağıdılmış cisminin bütünlüyü müqəddəs arzumdur.

Azərbaycanın yüz illərlə parçalanmış, bölünmüş, dağıdılmış cisminin bütünlüyü müqəddəs arzumdur. Bütöv Azərbaycan haqqında Bütöv Azərbaycan uğrunda mübarizə həyatımın mənasıdır. Azərbaycanın yüz illərlə parçalanmış, bölünmüş, dağıdılmış cisminin bütünlüyü müqəddəs arzumdur. İnsanın fikrində daima

Detaylı

Memmed Araz (Nahcıvan-Şahbuz, 14 Ekim 1933)

Memmed Araz (Nahcıvan-Şahbuz, 14 Ekim 1933) Memmed Araz (Nahcıvan-Şahbuz, 14 Ekim 1933) İbrahimov Memmed 14 Ekim 1933'te Nahcıvan Muxtar Respııblikası'nm Şahbuz bölgesinin Nurs köyünde doğmuştur. Babasının adı İnnTdir. Orta öğrenimini burada tamamladıktan

Detaylı

Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı cü il. Sədr. Elman Rüstəmov

Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı cü il. Sədr. Elman Rüstəmov Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı Qərar 2014-cü il Sədr Elman Rüstəmov Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən ödəniş sistemlərində hesablaşmaların təşkili Qaydaları

Detaylı

IV Zirvə Oyunlarının ƏSASNAMƏSİ

IV Zirvə Oyunlarının ƏSASNAMƏSİ IV Zirvə Oyunlarının ƏSASNAMƏSİ Xırdalan-2016 Təsdiq edirəm Zirvə İnternational Sport Clubs MMC-nin Direktoru R.Rəsulov 01 aprel 2016-cı il Zirvə İnternational Sport Clubs MMC-nin IV Zirvə Oyunlarının

Detaylı

Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinifləri üçün Ədəbiyyat dərsliyi

Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinifləri üçün Ədəbiyyat dərsliyi Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinifləri üçün Ədəbiyyat dərsliyi Müəlliflər: Nizami Cəfərov İsa Həbibbəyli Nurlana Əliyeva Afət Bakıxanova Bakı: Çaşıoğlu, 2012. Dərsliklə bağlı TQDK-ya daxil

Detaylı

QEYRİ-QANUNİ YOLLA ƏLDƏ EDİLMİŞ PUL VƏSAİTLƏRİNİN VƏ YA DİGƏR ƏMLAKIN BANKLAR VASİTƏSİLƏ LEQALLAŞDIRILMASININ QARŞISININ ALINMASINA DAIR

QEYRİ-QANUNİ YOLLA ƏLDƏ EDİLMİŞ PUL VƏSAİTLƏRİNİN VƏ YA DİGƏR ƏMLAKIN BANKLAR VASİTƏSİLƏ LEQALLAŞDIRILMASININ QARŞISININ ALINMASINA DAIR Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikası Milli Bankı İdarə Heyətinin _03_ noyabr 2006-cı il tarixli qərarı ilə Protokol 34 D/reyestr 160 QEYRİ-QANUNİ YOLLA ƏLDƏ EDİLMİŞ PUL VƏSAİTLƏRİNİN VƏ YA DİGƏR ƏMLAKIN

Detaylı

Vahid rüblük hesabat TƏLİMAT

Vahid rüblük hesabat TƏLİMAT Vahid rüblük hesabat 2016 Mündəricat 1. Proqram təminatına giriş.... 2 1.1. Elektron imza vasitəsilə giriş.... 3 1.2. Asan imza ilə giriş.... 4 2. Xidmətin istifadəsi.... 5 2.1. Sığortaedənin məlumatları....

Detaylı

Öz prezidentliyi dönəmi haqqında

Öz prezidentliyi dönəmi haqqında Öz prezidentliyi dönəmi haqqında Ayaz Mütəllibovun uzaqlaşdırılmasından sonra biz məcburən prezident seçkisinə qatılmalı olduq, halbuki dəfələrlə tələb etmişdik ki, gəlin buna getməyək, çünki dövlət quruculuğumuz

Detaylı

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası nın təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası nın təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası nın təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2009-cu il 8 oktyabr tarixli

Detaylı

İSA MƏSİHİN HEKAYƏSİ. David C Cook. All Rights Reserved

İSA MƏSİHİN HEKAYƏSİ. David C Cook. All Rights Reserved HEKAYƏSİ İSA MƏSİHİN BU İSA MƏSİHİN HƏQİQİ HEKAYƏSİDİR. O İNSAN İDİ, AMMA O İNSANDAN QAT-QAT ARTIQ İDİ. O ALLAHİN VAHİD OĞLUDUR. O ƏLBƏTTƏ Kİ QÜDRƏTLİ İDİ. HƏTTA KÜLƏK VƏ DƏNİZ ONA İTAƏT EDİRDİ. AMMA DƏNİZİN

Detaylı

#ŞƏRHSİZ. tağı nurullayev

#ŞƏRHSİZ. tağı nurullayev #ŞƏRHSİZ tağı nurullayev 1 01. An... (Müəllif) Zaman böyük bir boşluq təsiri oyadır. Hər kəs bu boşluqda xəbərsizcə aşağıya doğru yuvarlanır və geriyə yolun olmadığını da hamı çox gözəl dərk edir. Sadəcə,

Detaylı

AZƏRBAYCAN TEATRLARI VƏ DÜNYA DRAMATURGİYASI

AZƏRBAYCAN TEATRLARI VƏ DÜNYA DRAMATURGİYASI AZƏRBAYCAN TEATRLARI VƏ DÜNYA DRAMATURGİYASI Ələkbər QASIMOV * Özet Bildiride dünya dramaturjisinin antik, klasik ve çağdaş örnekleri yer almışdır. Söz edilen eserlerin Azerbaycan tiyatrosunun gelişmesindeki

Detaylı

BALANS HESABATI A-AKTİVLƏR

BALANS HESABATI A-AKTİVLƏR BALANS HESABATI A-AKTİVLƏR Aktivlərin maddələri Cəmi (min AZN) Xarici valyutada (2-ci sütundan) 1. Nağd vəsaitlər (banknotlar v ə sikkələr, yolda, bankomatlarda v ə 20330.03 8764.68 valyuta mübadil ə məntəqələrind

Detaylı

VRF KONDİSİONER SİSTEMLERİNƏDİR

VRF KONDİSİONER SİSTEMLERİNƏDİR VRF KONDİSİONER SİSTEMLERİNƏDİR VRF NƏDİR? VRF (Variable Refrigerant Flow), Dəyişkən soyuducu Freon axımı deməkdir. Bir VRF kondisioner sistemi, binanın dəyişən hava ehtiyaclarına bağlı olaraq soyuducu

Detaylı

Həyatı deyil qocalmağı gecikdirin

Həyatı deyil qocalmağı gecikdirin KLİNİK XƏSTƏXANASI Həyatı deyil qocalmağı gecikdirin KLİNİK XƏSTƏXANASI OKSİGEN KLİNİK XəSTəXaNaSı Bakı ş, Nərimanov r-nu 1959-cu məhəllə (Nərimanov kt-nın arxası) Tel : 012 906 E-mail : mail@oksigen.az

Detaylı

Neriman Hesenzâde (Kazak 1931)

Neriman Hesenzâde (Kazak 1931) Neriman Hesenzâde (Kazak 1931) Neriman Hesenzâde, Kazak bölgesinde, Poylu adlı bir demiryolu kasabasında doğdu. Babası Almehemmed bir demiryolu işçisidir. İlk öğrenimini doğduğu kasabada, orta öğrenimini

Detaylı

May 2017 AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI

May 2017 AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI May 2017 AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI MÜNDƏRİCAT 1. VALYUTA TƏNZİMİ HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNUNDA DƏYİŞİKLİKLƏR...3 2.ÖDƏMƏ QABİLİYYƏTİNİ İTİRMİŞ BANKLARIN REZOLYUSİYASI VƏ SAĞLAMLAŞDIRMA

Detaylı

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin idarəetmə orqanlarında təmsil edilməsinin faydaları

Sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin idarəetmə orqanlarında təmsil edilməsinin faydaları Azərbaycanda sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin idarəetmə aparatında təmsil edilməsi: Mövcud Vəziyyətin Qiymətləndirilməsi və Təkmilləşdirilməsi I stiqamətləri CESD Tədqiqat Qrupu Layihə Avropa I ttifaqı

Detaylı

N? Z? RÝYY? V? T? CRÜB? D? Terri Devis Avropa Þurasýnýn Baþ Katibi

N? Z? RÝYY? V? T? CRÜB? D? Terri Devis Avropa Þurasýnýn Baþ Katibi "Ýnsan hüquqlarý arasýnda bir ierarxiya mövcud deyildir. Lakin bel? bir ierarxiya olsaydý,söz v? ifad? azadlýðý bu sýranýn?n yuxarýsýnda yer alardý..." N? Z? RÝYY? V? T? CRÜB? D? Terri Devis Avropa Þurasýnýn

Detaylı

Əlavə 1. İnsan Hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə

Əlavə 1. İnsan Hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə Əlavə 1 İnsan Hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamə Preambula Bəşər nəslinin bütün üzvlərinə məxsus olan ləyaqətin və onların bərabər və ayrılmaz hüquqlarının tanınmasının azadlıq, ədalət və ümumi sülhün

Detaylı

KURS İŞİ. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası

KURS İŞİ. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası Fakültə: İ BİM və MF Kafedra: Tətbiqi riyaziyyat Qrup: 751-8 İxtisas: Tətbiqi riyaziyyat KURS İŞİ Fənn: Mövzu: Əməliyyat sistemləri

Detaylı

MENECMENT VƏ MARKETİNQ KAFEDRASI. Sanatoriya kurort müəssələrinin menecmenti. fənnindən. Mehmanxanada qəbul, yerləşdirmə və xidmətin təşkili

MENECMENT VƏ MARKETİNQ KAFEDRASI. Sanatoriya kurort müəssələrinin menecmenti. fənnindən. Mehmanxanada qəbul, yerləşdirmə və xidmətin təşkili Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Azərbaycan Turizm İnstitutu MENECMENT VƏ MARKETİNQ KAFEDRASI Sanatoriya kurort müəssələrinin menecmenti fənnindən Mehmanxanada qəbul, yerləşdirmə

Detaylı

Töfiq Mahmud (Nahavan, 9 Kasım 1931)

Töfiq Mahmud (Nahavan, 9 Kasım 1931) Töfiq Mahmud (Nahavan, 9 Kasım 1931) Mehdiyev Tevfik Mahmudoğlu, Nahçıvan'ın Şahbuz kasabasında doğdu. Aynı yıl ailesi Bakü'ye göçtü. İlk ve orta öğrenimini burada tamamlayan Tevfik, Azerbaycan Devlet

Detaylı

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MƏDƏNİYYƏT VƏ TURİZM NAZİRLİYİ F.KÖÇƏRLİ ADINA RESPUBLİKA UŞAQ KİTABXANASI ELMİ-METODİKA ŞÖBƏSİ.

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MƏDƏNİYYƏT VƏ TURİZM NAZİRLİYİ F.KÖÇƏRLİ ADINA RESPUBLİKA UŞAQ KİTABXANASI ELMİ-METODİKA ŞÖBƏSİ. AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MƏDƏNİYYƏT VƏ TURİZM NAZİRLİYİ F.KÖÇƏRLİ ADINA RESPUBLİKA UŞAQ KİTABXANASI ELMİ-METODİKA ŞÖBƏSİ Azərbaycanın görkəmli uşaq yazıçısı Qəşəm İsabəylinin anadan olmasının 65 illiyi

Detaylı

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MƏDƏNİYYƏT VƏ TURİZM NAZİRLİYİ

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MƏDƏNİYYƏT VƏ TURİZM NAZİRLİYİ AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MƏDƏNİYYƏT VƏ TURİZM NAZİRLİYİ F.KÖÇƏRLİ ADINA RESPUBLİKA UŞAQ KİTABXANASI ELMİ- METODİKA ŞÖBƏSİ MƏKTƏBƏQƏDƏR YAŞLI OXUCULARIN MÜTALİƏSİNƏ RƏHBƏRLİK (Uşaq mütaliəsinə rəhbərlik

Detaylı

X - Letif eler - Fıkralar

X - Letif eler - Fıkralar X - Letif eler - Fıkralar Molla Nesreddin Yeqin Dovşan Azıbdı Bir gün Molla Nesreddin bazara çıxır. Bazarda gezende görür ki, bir ovçu iki dovşan satır. Molla cebinde olan pulunu 1 verib dovşanlarm ikisini

Detaylı

Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada)

Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada) Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada) PLASTİK KARTLAR ÜZRƏ TARİFLƏR 1. Plastik kartın verilməsi (illik xidmət

Detaylı

İqtisadi azadlıq və sülh Erik Qartzke

İqtisadi azadlıq və sülh Erik Qartzke İqtisadi azadlıq və sülh Erik Qartzke İkinci fəsil Azad Düşüncələr Assosiasiyası Bakı - 2009 www.azadliqciragi.org 1 Mündəricat Giriş... 3 Ön söz... 4 İqtisadi azadlıq və Dünya müharibələri... 4 Kapitalist

Detaylı

ISLAMIC CIVILISATION IN CAUCASIA PROCEEDINGS OF THE INTERNATIONAL SYMPOSIUM BAKU-AZERBAIJAN, 9-11 DECEMBER 1998. Edited by

ISLAMIC CIVILISATION IN CAUCASIA PROCEEDINGS OF THE INTERNATIONAL SYMPOSIUM BAKU-AZERBAIJAN, 9-11 DECEMBER 1998. Edited by 1 1 1 ~. ı KAFKASYA'DA İSLAM MEDENİYETİ MiLLETLERARASI SEMPOZYUMU TEBLİGLERİ BAKÜ-AZERBAYCAN, 9-11 ARALIK 1998 ISLAMIC CIVILISATION IN CAUCASIA PROCEEDINGS OF THE INTERNATIONAL SYMPOSIUM BAKU-AZERBAIJAN,

Detaylı

İngilis dilindən tərcümə: Anna Sedova Orijinal kitabın adı: Five Kings of Judah Müəllif: Cennifer Haayer

İngilis dilindən tərcümə: Anna Sedova Orijinal kitabın adı: Five Kings of Judah Müəllif: Cennifer Haayer Yəhudanın şahları İngilis dilindən tərcümə: Anna Sedova Orijinal kitabın adı: Five Kings of Judah Müəllif: Cennifer Haayer Xahiş edirik, DİQQƏTLİ OLUN! Təklif etdiyimiz dərslərin əyani vəsaitlərini BUM-in

Detaylı

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası 1. Ümumi müddəalar Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 28 dekabr tarixli, 212 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası 1.1. Bu Qayda Azərbaycan

Detaylı

Bakalavr. Tədris semestri Payız Kəmalə Əliyeva. Telefon: N

Bakalavr. Tədris semestri Payız Kəmalə Əliyeva. Telefon: N Ümumi məlumat Fənnin adı, kodu və kreditlərin sayı Departament Uşaq Psixologiyası,PSYC310, 3kredit Psixologiya Proqram (bakalavr, magistr) Bakalavr Tədris semestri Payız 2016 Fənni tədris edən müəllim

Detaylı

Müvəqqəti sığınacaq üçün icazə: sizin üçün bu nə deməkdir?

Müvəqqəti sığınacaq üçün icazə: sizin üçün bu nə deməkdir? Müvəqqəti sığınacaq üçün icazə: sizin üçün bu nə deməkdir? Sizin sığınacaq üçün müraciətinizə müsbət cavab verilib. Sizə müvəqqəti sığınacaq üçün icazə verilir. Bu İmmiqrasiya və Naturalizasiya xidməti

Detaylı

Gizli klips sistemi Sürüşməyən səth Çatlaq və digər deformasiyalara zəmanət

Gizli klips sistemi Sürüşməyən səth Çatlaq və digər deformasiyalara zəmanət AZTENT DECK Xarici məkanlarda tətbiq olunan taxtanın istifadə yararlılığı olduqca məhduddur. Buna görə də taxta yer örtüyünüzə ildə 2 dəfə parladıcı və digər kimyəvi qoruyucular ilə texniki qulluq etmək

Detaylı

9. PLASTİK KARTLARLA ƏMƏLİYYATLAR. Xidmətin növü 9.1. Debet kartlar: olunması və 1 illik istifadə haqqı (əsas Visa İnter net kartı DebitM C/Visa Electron Debit MC/ Visa Electron Əmək haqqı kartı Lokal

Detaylı

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Yeşaya Gələcəyi Görür

Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir. Yeşaya Gələcəyi Görür Uşaqlar üçün Müqəddəs Kitab təqdim edir Yeşaya Gələcəyi Görür Müəllif: Edward Hughes İllüstrasiya edən: Jonathan Hay Uyğunlaşdıran: Mary-Anne S. Tərcümə edən: Günay Əsədova Təqdim edən: Bible for Children

Detaylı

Azərbaycan diasporu: Müasir çağırışlar və sistemli fəaliyyətin təşkili

Azərbaycan diasporu: Müasir çağırışlar və sistemli fəaliyyətin təşkili Ramiz Mehdiyev Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının rəhbəri, Milli Elmlər Akademiyasının akademiki Azərbaycan diasporu: Müasir çağırışlar və sistemli fəaliyyətin təşkili Bakı, 12 iyul,

Detaylı

SƏRHƏDLƏR AŞAN POEZİYA. (medodik vəsait)

SƏRHƏDLƏR AŞAN POEZİYA. (medodik vəsait) AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MƏDƏNİYYƏT VƏ TURİZM NAZİRLİYİ F.KÖÇƏRLİ ADINA RESPUBLİKA UŞAQ KİTABXANASI ELMİ-METODİKA ŞÖBƏSİ Xalq şairi Rəsul Rzanın anadan olmasının 100 illik yubileyi münasibətilə SƏRHƏDLƏR

Detaylı

Qabil (Baku, 1926-) Saysız şer içinde adi şe'rsen Ancaq ne şeriyin, ne ortağın var. Böyük bir axında üzüb gedirsen, Xırdaca gemisen, öz bayrağın var.

Qabil (Baku, 1926-) Saysız şer içinde adi şe'rsen Ancaq ne şeriyin, ne ortağın var. Böyük bir axında üzüb gedirsen, Xırdaca gemisen, öz bayrağın var. Qabil (Baku, 1926-) Qabil İmamverdiyev 1926 yılında Bakü'de doğmuştur. Babası Qabil Allahverdiyev demiryollarında çalışan bir işçidir. 1944 yılında orta öğrenimini tamamladıktan sonra, Azerbaycan Pedagoji

Detaylı

YAŞIL ŞƏHƏRİNİ YARAT Presentation

YAŞIL ŞƏHƏRİNİ YARAT Presentation YAŞIL ŞƏHƏRİNİ YARAT 2016 Presentation Biz kimik! Azərbaycan Respublikasında ekoloji siyasətin əsas məqsədi indiki və gələcək nəsillərin ehtiyaclarını qarşılamaq üçün ekoloji sistemlərin qorunması, iqtisadi

Detaylı

DebitMC/ Visa Electron. Visa İnternet

DebitMC/ Visa Electron. Visa İnternet KARTLARLA ƏMƏLİYYATLAR ÜZRƏ TARİFLƏR 9.1. Debet kartlar: Xidmətin növü Kartın əldə olunması və 1 illik istifadə haqqı (əsas kart) 1 Visa İnternet 10 AZN 5 AZN/ USDEUR DebitMC/ Visa Electron Debit MC/ Visa

Detaylı

Allahverdiyeva N.R., Namazov M.B. C dilində proqramlaşdırma MÜNDƏRİCAT

Allahverdiyeva N.R., Namazov M.B. C dilində proqramlaşdırma MÜNDƏRİCAT 0 Allahverdiyeva N.R., Namazov M.B. C dilində proqramlaşdırma 1 MÜNDƏRİCAT 1. SADƏ PROQRAMLAR... 9 PROQRAMLAŞDIRMANIN MAHIYYƏTI... 9 PROQRAMLARIN HAZIRLAMA MƏRHƏLƏLƏRI... 9 C DILINDƏ SADƏ PROQRAM... 10

Detaylı

Ümumtəhsil məktəblərində istifadədə olan 8-ci sinif Coğrafiya dərslik komplektinə dair İLKİN RƏY

Ümumtəhsil məktəblərində istifadədə olan 8-ci sinif Coğrafiya dərslik komplektinə dair İLKİN RƏY Azərbaycan Respublikasının Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası Ümumtəhsil fənləri üzrə dərsliklərin, dərs vəsaitlərinin və digər tədris vasitələrinin elmi-metodiki monitorinqi şöbəsi Ümumtəhsil məktəblərində

Detaylı

K U R S I Ş I Mövzu: Turbo Pascal proqramlaşdırma dilinin riyazi məsələlərin həllinə tətbiqi

K U R S I Ş I Mövzu: Turbo Pascal proqramlaşdırma dilinin riyazi məsələlərin həllinə tətbiqi Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Qərb Universiteti 1 Fakültə: Kompüter elmləri və Dizayn Kafedra: Riyaziyyat və kompüter texnologiyaları İxtisas: İnformasiya texnologiyaları sistemləri və mühəndisliyi

Detaylı

HÜSEYNBALA MİRƏLƏMOV ZƏFƏR YOLU ESSE

HÜSEYNBALA MİRƏLƏMOV ZƏFƏR YOLU ESSE HÜSEYNBALA MİRƏLƏMOV ZƏFƏR YOLU ESSE «GƏNCLİK» NƏŞRİYYATI BAKI - 2003 Redaktoru və naşiri Əlican Əliyev H.Mirələmov. Zəfər yolu. Esse, Bakı, Cənclik, 2003, 66+4 səh. Yazıçı-publisist Hüseynbala Mirələmovun

Detaylı

Bülleten No: 30 / iyun 2015 İYUN 2015 I AVROPA OYUNLARI AZßRBAYCANDA iyun dən çox atlet. 50 avropa ölkəsi. 20 idman növü.

Bülleten No: 30 / iyun 2015 İYUN 2015 I AVROPA OYUNLARI AZßRBAYCANDA iyun dən çox atlet. 50 avropa ölkəsi. 20 idman növü. Bülleten No: / iyun İYUN I AVROPA OYUNLARI AZßRBAYCANDA - iyun.-dən çox atlet. avropa ölkəsi. idman növü. #mediabaku #baku baku.com Bцlleten No: / iyun Mərkəzi icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən konkret

Detaylı

haqqında ətraflı məlumat

haqqında ətraflı məlumat Texniklərin işə qəbul proqramına sənəd vermək haqqında ətraflı məlumat Hörmətli namizəd, Bu təlimat sizə Texniklərin işə qəbul proqramı na elektron ərizə təqdim etməkdə köməklik göstərəcəkdir. Sənədi uğurla

Detaylı

KONSEPSIYA SƏNƏDLƏRİNİN QƏBULU NO. ITB/AZE/009/2012

KONSEPSIYA SƏNƏDLƏRİNİN QƏBULU NO. ITB/AZE/009/2012 TƏHLÜKƏSIZLIK VƏ ƏTRAF MÜHIT ÜZRƏ VƏTƏNDAŞ FƏALIYYƏTI KONSEPSIYA SƏNƏDLƏRİNİN QƏBULU NO. ITB/AZE/009/2012 Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının Bakı Ofisi Təhlükəsizlik və Ətraf Mühit üzrə

Detaylı

ORTAQ VALYUTA VƏ AVROPA VAHİD VALYUTA SİSTEMİ

ORTAQ VALYUTA VƏ AVROPA VAHİD VALYUTA SİSTEMİ ORTAQ VALYUTA VƏ AVROPA VAHİD VALYUTA SİSTEMİ Dr. Osman Nuri Aras onaras@yahoo.com Elçin Süleymanov elchin@qafqaz.edu.az Qafqaz Unıversıtesı Bakı/Azərbaycan Xülasə Ortaq pul sistemi, iqtisadi bloklaşma

Detaylı

Çingiz Hüseynov (Baku, 20 Nisan 1929)

Çingiz Hüseynov (Baku, 20 Nisan 1929) Çingiz Hüseynov (Baku, 20 Nisan 1929) Çingiz Hüseynov, 20 Nisan 1929'da Bakü'de doğmuştur. Babasının adı Hasen'dir. Orta öğrenimini Bakü'de tamamladıktan sonra Azerbaycan Devlet Üniversitesi'nin Filoloji

Detaylı

Bilgi Günceli. Vergiler haqqinda melumat Turkçe-Azerice

Bilgi Günceli. Vergiler haqqinda melumat Turkçe-Azerice Bilgi Günceli Vergiler haqqinda melumat Turkçe-Azerice Vergiler haqqinda melumat Türkçe Madde 4. Azerbaycan Cumhuriyeti nde vergi sistemi 4.1. Azerbaycan Cumhuriyeti nde şu vergiler belirleniyor ve ödeniyor:

Detaylı