Erişkinde Büyüme Hormonu Eksikliğinin Değerlendirilmesi ve Tedavisi (The evaluation and the treatment of the growth hormone deficiency in adults)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Erişkinde Büyüme Hormonu Eksikliğinin Değerlendirilmesi ve Tedavisi (The evaluation and the treatment of the growth hormone deficiency in adults)"

Transkript

1 Yeni T p Dergisi 2014;31: Derleme Erişkinde Büyüme Hormonu Eksikliğinin Değerlendirilmesi ve Tedavisi (The evaluation and the treatment of the growth hormone deficiency in adults) Hüseyin DEMİRCİ, Bilge CEYDİLEK Turgut Özal Üniversitesi T p Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dal, ANKARA ÖZET Erişkinde büyüme hormonu eksikliği, klinik, biyokimyasal ve metabolik bozukluklarla seyreden kompleks bir sendromdur. Erişkin yaş grubunda eksikliğe neden olan en önemli sebep, yap sal lezyonlar ve travmad r. Çocukluk çağ başlang çl olgular, erişkin boya ulaşt ktan sonra tedavinin devam aç s ndan tekrar test edilmelidir. Büyüme hormonu eksikliği tan s nda tek baş na bazal hormon düzeyi ölçümü yeterli değildir. Tan için uyar testlerinin (insülin tolerans testi, GHRH-arginin testi, glukagon stimülasyon testi gibi) kullan lmas ve klinik bulgular n da değerlendirilmesi gerekmektedir. Erişkinde tedavinin yararlar, vücut kompozisyonu, kemik sağl ğ, kardiyovasküler risk faktörleri ve hayat kalitesi üzerinde görülmektedir. Tedaviye yan t değerlendirirken klinik iyileşme derecesi, yan etki durumu ve IGF-1 düzeyi göz önünde bulundurulmal d r. Büyüme hormonu tedavisi ile ilgili maliyet-etkililik çal şmalar ndaki kan tlar net değildir. Büyüme hormonu eksikliği olan her hasta tedavi edilmemelidir. Anahtar Kelimeler: Büyüme hormonu; eksiklik; erişkin ABSTRACT Growth hormone deficiency in adults is a complex syndrome accompanied by clinical, biochemical and metabolic anomalies. The most important factors leading to the growth hormone deficiency are structural lesions and trauma. Cases with their roots in childhood must be re-analyzed in order to proceed with the treatment in adulthood. For the diagnosis of the growth hormone deficiency, basal hormone is not sufficient on its own. For diagnosis, stimulant tests (insulin tolerance test, GHRH-arginin test, glucagon stimulant test) must also be used. Treatment benefits in adults can be observed in body composition, bone health, cardiovascular risk factors and quality of life. Response to the treatment must be evaluated together with the degree of clinical recovery, side effect status, and the level of IGF-1. The proofs in cost-effectiveness studies about the treatment of the growth hormone deficiency are not clear. Every patient with the growth hormone deficiency must not be treated. Key Words: Growth hormone; deficiency; adults Tan m ve Epidemiyoloji Büyüme hormonu eksikliği (BHE), BH ile ilişkili hormonlar n ve büyüme faktörlerinin azl ğ ile birlikte klinik, biyokimyasal ve metabolik bozukluklarla karakterize kompleks bir durumdur. Prevalans çal şmalar ndan elde edilen veriler ülkeden ülkeye değişiklik göstermesine rağmen, tahmin edilen BHE prevalans milyonda 300 dür 1. Erişkinde BH replasman son y lda endokrinolojide giderek artan bir önem kazanm ş ve FDA 1996 da erişkinde BH tedavisini (BHT) onaylam şt r. Ancak erişkinde BHT nin nas l ve ne dozda uygulanacağ konusundaki tart şmalar k lavuzlara rağmen günümüzde halen devam etmektedir. BHE başlang ç zaman na göre 2 gruba ay r l r: BHE olan tüm olgular n yaklaş k %30 unda BHE çocukluk döneminde, %70 inde ise erişkin dönemde başlam şt r. Yaz şma adresi: Dr. Hüseyin DEMİRCİ Turgut Özal Üniversitesi T p Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dal, Ankara Yaz n n geldiği tarih : Yay na kabul tarihi : Semptomlar BHE yaln zca somatik büyümeyi ilgilendiren bir problem olmaktan ç km şt r. Erişkinde BHE başl ca şu bozukluklara sebep olmaktad r: 1. Vücut kompozisyonunda değişiklik (yağ dokusunda art ş, kas kitlesinde azalma) 2. Lipid profilinde değişiklik (LDL de art ş, HDL de azalma) 3. Kemik mineral yoğunluğunda (KMY) azalma 4. Kardiyovasküler mortalitede ve ilgili diğer risk faktörlerinde art ş 5. Yaşam kalitesinde (QoL) bozulma Erişkin Dönem Büyüme Hormonu Eksikliği (EDBHE) Nedenleri 1. Çocuklukta başlay p erişkin dönemde de devam eden BHE: Çocukluk döneminde başlayan BHE nin %75 i idiyopatik, %20 si organik, %5 i ise genetik nedenlerden kaynaklanmaktad r. Çocukluk çağ başlang çl vakalar erişkin boya ulaşt ktan sonra BHT için BHE aç s ndan tekrar test edilmelidirler. Çoklu hipofizer hormon yetmezliği olan ve en az 1 ayd r BHT almayan hastalarda insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) düzeyi düşükse, sellar veya suprasellar bölgenin konjenital anomalisi, kraniyofarengioma gibi kazan lm ş hipotalamo

2 H. Demirci ve B. Ceydilek Yeni T p Dergisi 2014;31: hipofizer yetmezlik, yüksek doz (40 Gy) radyoterapi (RT) veya cerrahi ve BH sentezini bozan genetik defekt gibi durumlardan biri varsa bu hastalarda kal c BHE olduğu kabul edilir. Bu durumlarda EDBHE tan s koymak için provokasyon testi yap lmas gerekmez 2. İdiyopatik BHE (İBHE) olan hastalar erişkin boya ulaşt ktan sonra BHT devam etmeden önce yeniden dinamik testler ile değerlendirilmelidir. Çünkü İBHE olan çocuklar erişkin dönemde test edildiklerinde çoğu hastada BH cevab n n yeterli olduğu görülmüştür. Bu hastalarda BHE için yeniden test edilmeden en az 1 ay önce BHT kesilmelidir. Böylece BHT ile oluşacak supresyon önlenmiş olur 2-4. Yeniden değerlendirmede hangi testin kullan lacağ ve s n r (cut-off) değerin ne olacağ tart şma konusudur 5. BH ölçüm yönteminin standardizasyonu ve kalite kontrolü en önemli basamakt r 6. Günümüzde önerilen uyar testleri insülin tolerans testi (İTT), GHRH-arginin ve glukagon testidir 3. Alt n standart test İTT dir. Ancak bu test çocuk ve adolesanlarda hipoglisemi ile ilişkili riskler yüzünden nadiren uygulan r 7,8. Konsensus raporlar geçiş döneminde İTT de pik BH yan t 5 ng/ml nin alt nda olduğunda ciddi BHE tan s yla replasmana devam edilmesini önermektedir 9. GHRH-arginin testi, hipotalamik hastal ğ olanlarda güvenilir değildir 3. Ayr ca GHRH ya ulaşmak kolay olamayabilir. Glukagon testinin genel kabulü BH için güvenilirliğinin düşük oluşudur. Geçiş döne-minde GHRH-arginin testi için cut-off değer, baz yazarlarca 10 ng/ml olarak verilirken, baz lar da 19 ng/ml yi önermektedirler 5. Glukagon testi için 3 ng/ml değeri cut-off olarak verilir 3. Geçiş dönemi, çocukluk dozundan erişkin dozlara geçişte ayarlaman n yap ld ğ dönemdir. Geç pubertede BH ve IGF-1 sekresyonu pik yapar ve arkas ndan yirmili yaşlar n ortalar na kadar düşmeye başlar. Tedavide de puberte sonras bu fizyolojik düşüş göz önünde bulundurulmal d r 9. Ayr ca kad nlara erkeklerden daha yüksek doz verilmelidir. Otuz yaş alt nda geçiş döneminde önerilen başlang ç dozu 0,2-0,5 mg/gün dür. Biriki ay aral klarla günlük doz 0,1-0,2 mg art r labilir. Genellikle günlük 2 mg n üzerinde ihtiyaç olmamaktad r 3. Ancak çocukluktan erişkin yaşa geçişteki doz titrasyonunda günümüz k lavuzlar k s tl kalmaktad r 10. BH dozu klinik yan t, yan etkiler ve IGF-1 düzeyi ile değerlendirilmelidir 3. IGF-1 yaş ve cinsiyete göre referans aral ğ n n ortalar nda tutulmal d r. Bir kez doz ayarland ktan sonra 6 ayda bir kontrol yeterlidir. Ayr ca açl k kan şekeri (AKŞ) takibi yap lmal d r 9. Y ll k değerlendirmelerde kilo, boy, vücut kitle indeksi (VKİ), belkalça çevresi, kan bas nc, kalp h z ve QoL bak lmal d r. Bazal ve daha sonra 2-5 y lda bir KMY ve lipid profili takip edilmelidir 9. Geçiş döneminde tedavinin ne kadar süreceği net değildir 3. Hasta fayda görüyorsa tedavi devam ettirilmelidir. İki y l boyunca objektif yan t al namazsa tedavi kesilmelidir Yap sal lezyonlar veya travmaya sekonder gelişen EDBHE: En s k görülen BHE sebebidir. Bu nedenle yap sal hipotalamik/hipofizer hastal ğ olanlar (hipofiz adenomu, Ratke kisti, menengiom gibi), bu bölgeye cerrahi veya RT uygulananlar, kafa travmas veya diğer hipofiz hormonlar nda eksiklik olanlar edinsel BHE aç s ndan değerlendirilmelidirler 2. Bunlar aras nda en çok rastlanan hipofiz adenomlar ve buna bağl cerrahi ve RT uygulanmas sonucu ortaya ç kan BHE dir 2. Makroadenomlar daha fazla oranda hipofizer yetmezliğe neden olurken (%30-60), nonfonksiyone mikroadenomlar n da (%42) BHE ye neden olduğu gösterilmiştir 11. Hipofiz mikroadenomlar nda diğer hormonlarda eksiklik saptanmam şsa veya klinik aç dan ciddi bir şüphe yoksa BHE aç s ndan araşt rma yap lmas gereksizdir. Eğer 3 veya 4 hormon eksikliği tespit edilmişse, BHE ihtimali de yaklaş k %100 dür 8. Son dönemlerde yap lan çal şmalar sonucunda beyin hasar olan hastalar n da hipofizer yetmezlik aç s ndan değerlendirilmesi gerektiği ortaya ç km şt r. Özellikle şuur kayb olan ve 24 saat hastanede kalan travmatik beyin hasar olanlar travmadan 6-12 ay sonra hipofizer yetmezlik aç s ndan değerlendirilmelidir 2,12, İdiyopatik BHE: Erişkinlerde çok nadirdir ve tan kriterleri s k d r. Bu yüzden düşündüren klinik bulgular n yokluğunda, tek bir BH uyar testine yan t n belirgin yanl ş pozitiflik oran yüksek olduğundan tan y koymadan önce 2 farkl testin yap lmas önerilir. Düşük IGF-1 varl ğ da tan n n doğruluğu ihtimalini artt r r 2. EDBHE Tan s BHE klinik olarak kas kitlesinde azalma, yağ kitlesinde art ş, hayat kalitesinde azalma, anksiyete, emosyonel bozukluk, depresyon, halsizlik, isteksizlik, terlemede azalma, trunkal obezite, belkalça oran nda art ş, libidoda azalma vb. gibi nonspesifik bulgular içerir. Bunlar tan için yeterli değildir. Sonraki aşama hormonal tetkiklerdir. Bazal hormon ölçümleri erişkinde BHE yi ekarte ettirmez. BH n n epizodik sal n m özelliği vard r. Bu nedenle çoklu ölçümler gereklidir. Bu, pratik olmad ğ için uyar testleri önerilir. Erişkinlerde İTT de pik BH>5 ng/ml olmas BHE olmad ğ n gösterir. İTT sonras pik BH değeri <3 ng/ml olmas BHE tan s koydurur 8. Bu değerler poliklonal RİA ile yap lan ölçümler için geçerlidir. İTT de çift yönlü ICMA ile yap lan ölçümlerde BH cut-off olarak 5,1 μg/l al nd ğ nda %96 sensitivite ve

3 Yeni T p Dergisi H. Demirci 2014;31: ve B. Ceydilek %92 spesifiteye sahiptir 2. İTT kardiyovasküler hastal klarda, epilepside ve serebrovasküler hastal ğ olanlarda kontrendikedir. Endocrine Society nin son k lavuzunda GHRHarginin testi de İTT ile birlikte birinci seçenek olarak önerilmiştir. Ancak BHE, RT gibi hipotalamik bir nedene bağl ysa GHRH-arginin testi yan lt c olabilir 2. GHRH-arginin testi kiloya göre değerlendirildiğinde İTT kadar değerli bir testtir. Bu test s ras ndaki pik BH düzeyi VKİ<25 kg/m 2 olanlarda 11,5 μg/l, VKİ kg/m 2 olanlarda 8 μg/l, VKİ>30 kg/m 2 olanlarda 4,2 μg/l düzeyinden düşük ise BHE tan s n koydurur. İTT nin veya GHRH-arginin testinin uygun olmad ğ hastalarda veya GHRH ye ulaş lamad ğ nda glukagon stimulasyon testi kullan labilir. Bu testte BH cevab en az 3 saat süreyle izlenmelidir. Pik BH düzeyi <2,5-3 μg/l ise BHE tan s n koydurur 2. Ghrelinmimetik BH sekretagoglar (GHRP- 2,-6), arginin, levodopa, klonidin veya bunlar n kombinasyonlar da uygulanabilir. Fakat bu testlerin tan sal değerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Provokatif testler ile cut-off değerlerin alt nda pik BH düzeyi olanlarda IGF-1 düzeyindeki düşüklük BHE için kuvvetli delildir. Ancak kötü kontrollü diyabet, karaciğer hastal ğ, hipotiroidi, oral östrojen tedavisi ve anoreksi gibi durumlarda IGF-1 düzeyinde azalma olabileceği ak lda tutulmal d r. Erişkinde normal IGF-1 değerleri BHE tan s n d şlamaz. Fakat BHE tan s için provakatif testi zorunlu k lar 2. Hipofizer hormonlardan 3 veya daha fazlas nda eksiklik olduğunda BHE olas l ğ oldukça fazlad r, uyar testleri isteğe bağl d r 2. Bu durumlarda IGF- 1 düzeyi de düşük (84 ng/ml) ise provokasyon testi yapmaks z n tan konulabilir 14. Erişkinde BH Tedavisi Erişkin BHT nin Yararlar Erişkinde BHT nin yararlar vücut kompozisyonu, kemik sağl ğ, kardiyovasküler risk faktörleri ve hayat kalitesi üzerinde görülür 2. Erişkin BHE de artm ş vücut yağ (%7 kadar, özellikle visseral yağ ve trunkal obezitede art ş) ve azalm ş yağs z vücut ağ rl ğ bildirilmiştir 15,16. Baz çal şmalarda kas kitlesinde azalma ve bununla ilişkili olarak egzersiz kapasitesinde azalma bildirilmiştir 17. Çal şmalar n çoğunda vücut kompozisyonu parametrelerinin düzeldiği gösterilmiştir. Uzun dönem (10 y ll k) çal şmalarda ise kas kitlesinde oluşan değişiklikler devam etmiştir 18,19. Baz k sauzun dönem çal şmalarda BHT nin egzersiz kapasitesi ve fiziksel performans düzelttiği gösterilmiştir 20. Sonuç olarak, vücut kompozisyonu ve egzersiz kapasitesi üzerine BHT nin belirgin klinik yarar olacağ ndan BHE olan erişkinlerin tedavi edilmesi önerilmektedir 2. BHE erişkin dönemde başlayanlar n %20 sinde, çocukluk döneminde başlayan erişkinlerin %35 inde KMY T skoru -2,5 veya daha azd r. BHE başlang ç yaş osteopeni yaş n etkilemektedir 2. En şiddetli osteopeni 30 yaş öncesi başlang çl olgularda görülürken, 60 yaş üstü başlang çl olgularda kontrollere göre fark görülmemiştir. Otuz-45 yaş aras orta şiddette etkilenmiştir 21. BHE derecesi osteopeni derecesi ile koreledir 22. Puberte döneminde veya boy uzad ktan sonra gelişme döneminde replase edilmeyen bireyler pik kemik kitlesine ulaşamamaktad r. Bu nedenle kal c BHE tespit edildikten sonra çocukluktan erişkinliğe geçiş periyodu boyunca tam bir iskelet/kas matürasyonu elde etmek için BHT devam edilir 2. Histolojik olarak BHE olan bireylerde trabeküler kemik volümü, rezorbsiyon ve mineralizasyonun geciktiğini düşündüren osteoid kal nl k artm şt r. K r k oluşumu 2-5 kat artm şt r 23. Dolaş mdaki ve idrardaki kemik formasyon ve rezorbsiyon ürünlerinin seviyesi değişken olduğundan klinik pratikte bak lmas önerilmez 2. Genel olarak BH kemik üzerinde anabolik etkilidir. Bu etki komplekstir ve bifaziktir. BH kemik formasyonu ve rezorbsiyonunu uyar r. Bilinmesi gereken önemli bir ayr nt da tedavinin 12. ay ndan önce yap lan KMY de azalma görülebileceğidir. Bu nedenle BHT nin ay nda KMY ölçülmelidir 24,25. Tedaviden ay sonra KMY %4-10 artar. Bu art ş femoral bölgeye nazaran vertebralarda daha belirgindir 25. Kemik mineral kayb daha ciddi olan olgular (Z skoru -2 den küçük) daha fazla iyileşme gösterirler. Erkek olgular kad nlara göre daha iyi yan t verirler 26. On y ll k BHT boyunca total KMY artmaya devam ederken, kalçadaki etki 5 y l sonra plato çizer 27. Sonuç olarak, erişkin BHE olanlarda BHT iskelet bütünlüğünde klinik yararlar olacağ ndan önerilir. Bu bulgulara göre BHE olan olgular n KMY si tedavi öncesi kemik dansitometri (DXA) ile değerlendirilmeli ve anormal ise 2 y lda bir tekrar bak lmal d r 2. Alman KIMS kohort çal şmas nda (n:344 hasta) 10 y ll k hesaplanm ş kardiyovasküler olay riski %5 bulunmuş ve 2 y ll k BHT ile %50 oran nda anlaml azalma saptanm şt r 28. BHE olan bireylerde artm ş kardiyovasküler riskin patofizyolojisinde hipertansiyon, inflamasyon, dislipidemi ve insülin direnci rol oynar. BHE olan bireyler daha hipertansif olup, bunlarda stres/egzersize vazodilatasyon cevab bozulmuştur 29. BHT sonras flowmediated vazodilatasyon artar ve arteryel sertlik azal r 30. BHT sonras kan bas nc bir miktar düşmektedir 31. BHE olan bireylerde inflamatuar belirteçler artm şt r ve BHT sonras CRP düşmektedir

4 H. Demirci ve B. Ceydilek Yeni T p Dergisi 2014;31: BH lipoprotein metabolizmas n da etkilemektedir. BHE olan erişkinlerin %26-45 inde total ve LDL kolesterolün artt ğ, HDL nin azald ğ ve apolipoprotein B 100 ün artt ğ raporlanm şt r. Birçok çal şmada da BHT sonras HDL nin artt ğ, total ve LDL kolesterolün azald ğ (2 y ll k replasman sonras %7 azalm şt r) gösterilmiştir Uzun dönem tedavide de (>5 y l) lipidlerdeki düzelme genellikle sebat etmektedir 37. BHE olan bireylerde intima-media kal nl ğ n n (İMK) artt ğ, arter duvar dinamiklerinin bozulduğu gösterilmiştir 38. Pek çok çal şma BHE olan erişkin ve/veya çocukta BHT sonras İMK n n azald ğ n göstermiştir 35,39,40. Epidemiyolojik çal şmalara göre, hastalarda İMK n n artm ş olmas 8 y l sonra semptomatik koroner hastal ğ n n ç kacağ n öngördürmektedir 41. Dolay s ile İMK n n düzelmesi bu hastalarda ciddi kardiyovasküler iyileşme olduğunu göstermektedir. BHE olan bireylerde kardiyak fonksiyonlar ciddi anlamda bozulmuştur 2. Baz çal şmalarda kardiyak yap ve fonksiyonlarda (ejeksiyon fraksiyonu ve sol ventriküler kütle azalmas ) bozulma bildirilmiştir ve bu etkilenme çocukluk dönemi BHE de daha belirgindir. Çocukluk dönemi başlang çl BHE olan bireylerde sol ventrikül (LV), arka duvar ve ventriküller aras septal kal nl k ve LV çap ve kütlesi azalm şt r 42,43. BHE olan bireylerde istirahatte ve pik fizik egzersiz sonras LV sistolik disfonksiyonu görülmektedir 44. BHT sonras en önemli düzelme LV kütlesinde, LV enddiyastolik volüm ve strok volümde olmaktad r. Baz ekokardiyografik çal şmalarda da EF ve diyastolik disfonksiyonun BH ile normale döndüğü gösterilmiştir 45. On olgunun değerlendirildiği küçük bir çal şmada BHT sonras kardiyak kontraktilite artm şt r 46. Sonuçta egzersiz tolerans artm şt r 2. İnsülin direnci üzerine BHT nin net etkisi bilinmemektedir. BHT yağ kütlesini azalt r ve IGF- 1 insülin direncini düzeltir 47. Fakat BH karaciğer ve diğer dokularda direkt insülin antagonistidir. Yüksek dozlarda BH verildiğinde, serbest yağ asidi sal n m n artt rarak ve muhtemelen intramyosellüler trigliserid birikimi ile insülin duyarl l ğ n bozmaktad r. Bununla birlikte düşük doz BH 6-12 ay uyguland ğ nda duyarl l kta değişiklik yapmam şt r 48,49. Bir çal şmada da HOMA indeksinde düzelme olduğu belirtilmiştir 40. Dört y ll k bir çal şmada ise, kan glukoz art ş 4 y l sonra da devam etmiştir. Bu çal şmada BHT nin yağ kütlesi üzerine etkisi görülmemiştir 49. Bir metaanalizde de BHT sonras açl k glukozunda ve açl k insülin seviyesinde bir miktar art ş gösterilmiştir 31. BHT ile endotel fonksiyonu, enflamatuar kardiyovasküler belirteçler, lipoprotein metabolizmas, karotid İMK ve myokard fonksiyonlar n n düzeldiği, ancak insülin duyarl l ğ n n bozulduğu görülmüştür 2. Epidemiyolojik çal şmalarda hipopituiter yetişkinlerde mortalitenin artt ğ gösterilmiştir tarihleri aras nda hipopituitarizm sebebiyle takip edilen 333 İsveçli hastada kardiyovasküler mortalite beklenilenden 2 kat fazla bulunmuştur 51. Artm ş prematür mortalitenin sebepleri; kardiyovasküler ve serebrovasküler hastal klard r. Hipofizer yetmezlikte BH harici replasman yap lan olgularda prematür mortalite sebebi BHE dir. Fakat BHT nin mortaliteyi düzelttiği gösterilememiştir 2. Erişkin BHE olanlarda QoL ve kognitif fonksiyonlarda bozulma birçok çal şmada gösterilmiştir ve BHT ile (çoğu çal şma çift kör randomize değil) anlaml düzelme saptanm şt r 29,52. Yaşam kalitesindeki art ş tedavinin 3. ay ile 1. y l aras nda fark edilir hale gelir 2. On y ll k bir çal şmada da QoL ve haf zada uzun dönem düzelme sağlanm şt r 34. Erişkin BHT Başlama Dozlar, Tedavi Rejimleri Erişkin BHT de dozlar çocuk hastalardan düşüktür. Ağ rl ğa, yaşa ve cinsiyete göre doz titrasyon rejimleri kullan labilir. Fakat kilo bazl rejimlerden ziyade, erişkinlerde BHT de doz bireyselleştirilmelidir. Tedaviye düşük dozlarla başlan r ve klinik cevap, IGF-1 düzeyi ve yan etkiye göre doz ayarlamas yap l r 2. Başlang ç dozu yaş aras ndaki hastalar için 0,2-0,3 mg/gün dür. Otuz yaş ndan küçük genç erişkinlerde ise 0,4-0,5 mg/gün gibi daha yüksek dozlar önerilir. Pediatrik dönemden erişkin döneme geçen hastalarda ise daha yüksek dozlar ile tedaviye başlanmas gerekebilir. BH sekresyonu normal olarak yaşla azal r ve yaşl hastalar BH ile ilişkili yan etkilere daha hassast rlar. Dolay s ile 60 yaş ndan büyüklerde 0,1-0,2 mg/gün gibi daha düşük dozlarla tedaviye başlanmas önerilmektedir 3. Doz ayarlamas 1-2 ayl k aral klarla yap l r. Gerekirse 1-2 ayda bir doz 0,1-0,2 mg/gün artt r lmal d r. Yaşl larda ise daha uzun aral klarla doz artt r lmal d r. IGF-1 düzeyinin normal yaş ve cinsiyet uyumlu aral ğ n üst yar s nda olmas hedeflenir. Bu hastalarda hedeflenen klinik etki sağlan r ve yan etki görülmezse hasta 6 ayda bir IGF-1 düzeyi ile takip edilir. Takipte y ll k lipid profili ve AKŞ bak lmal d r. Başlang ç DXA anormal ise 1,5-2 y lda bir tekrarlanmal d r. Bel çevresi ve QoL takip edilmelidir 2,3. BHT nin ne kadar devam etmesi gerektiği hakk nda oluşmuş bir konsensus yoktur. Eğer klinik fayda görülmüşse tedavinin kesilmesine gerek yoktur. Alt aydan önce klinik yarar beklenmemelidir. Ancak 1 y ll k tedaviye rağmen fayda görülmemişse tedavinin kesilmesi önerilmektedir

5 Yeni T p Dergisi H. Demirci 2014;31: ve B. Ceydilek Oral östrojen tedavisi alanlarda hedef IGF-1 değerlerine ulaşmak için daha yüksek dozlarda BH ye ihtiyaç duyulur. Çünkü östrojen BH nin postreseptör inhibisyonuna neden olarak IGF-1 sentezini suprese eder. Ayn nedenden dolay kad nlarda erkeklere göre daha yüksek dozlara ç kmak gerekir. Oral değil de transdermal östrojen alan olgularda BH dozu azalt lmal d r 53. Erişkin BHT ile İlgili Yan Etkiler ve Riskler Yap lan çal şmalarda BHT de doz artt r ld kça yan etkilerin artt ğ gösterilmiştir. Doz azalt l nca yan etkiler de azalm şt r 18,54. En s k görülen yan etki s v retansiyonu ile ilişkilidir ve hastalar n %5-18 inde görülür. Periferik ödem, baş ağr s, artralji, eklem sertliği, parestezi ve miyalji s k görülen yan etkilerdir. Karpal tünel sendromu %2 olguda görülebilir. S v retansiyonuna bağl olarak baz hastalarda kan bas nc nda art ş görülebilir 2. Yaşl ve kilolu yetişkinler veya kad nlar bu komplikasyonlara daha meyillidirler 24. Kilo bazl doz ayarlamas na göre bireysel doz rejimi ile yan etkiler %50 azalm şt r 35. Retinopati, benign intrakraniyal hipertansiyon ve jinekomasti ise nadir görülen komplikasyonlard r 2. BH ve IGF-1 in hücre proliferasyonunu art r c özellikleri nedeniyle klinik kullan ma girdiği günden bu yana de novo tümör gelişimi veya hipofiz adenomunda nüks konusu gündemde olmuştur. KIMS veri taban 10 y ll k analiz sonucu (6428 hasta) BHT sonras de novo tümör gelişimi veya hipofiz adenomunda art ş olmad ğ gösterilmiştir 55. Bin otuz sekiz hastan n analiz edildiği KIGS veri taban nda ise yeni beyin tümörü rekürrensinde art ş olmad ğ gösterilmiştir 56. BHE olan bireylerde BHT kanser riskine ve tümörün yeniden büyüme riskine rağmen genel olarak güvenli kabul edilmektedir 57. Erişkinde BHT ye bağl olarak intrakraniyal ve ekstrakraniyal tümör rekürrensini gösteren bulgular en az ndan 10 y ll k tedavi dönemi için gösterilememiştir. Ancak aktif bir malignite varken BHT kontrendikedir 2. BHT nin insülin direnci üzerine net etkisini kestirmek güçtür. Yap lan plasebo kontrollü bir çal şmada BH alanlarda insülin direnci ve diyabet oran (%4), plaseboya göre anlaml olarak yüksek ç km şt r 18. Plasebo kontrollü çal şmalar n metaanalizi yap ld ğ nda açl k glukozu ve açl k insülini hafif artmaktad r 31. BHT insülin duyarl l ğ n azaltsa da glisemik kontrolün bozulmas geçici veya minimaldir. BHT alan diyabetik hastalarda BH nin insülin antagonisti etkisinden dolay antidiyabetik ilaçlarda doz ayarlamas gerekebilir 2. BHT alanlarda dikkat edilmesi gereken diğer ayr nt tiroid ve adrenal fonksiyonlar n da değerlendirilmesidir. BHT, st4 düzeyinde ve kortizol düzeyinde azalmaya neden olur. Hipotiroidi ve adrenal yetmezlik nedeniyle tedavi alan hastalarda doz ayarlamas gerekebilir. BHT öncesi hipotalamopituiter aks değerlendirildiğinde hormonal eksiklik olmasa bile BHT al rken steroid eksikliğinin gelişebileceği ak lda tutulmal d r 2. Sonuç olarak, yap lan birçok çal şmada BHT nin faydalar ve etkinliği ortaya konulmuştur. En az ndan 10 y ll k tedavi tecrübesinde önemli bir yan etkisi olmad ğ bildirilmektedir. Bütün bunlar dikkate al nd ğ nda uygun teşhis edilen hastalara minimum dozda maksimum fayda sağlayacak şekilde tedavi uyguland ğ nda maliyet aç s ndan da tercih edilebilir bir tedavi olacakt r. Bununla birlikte BHE de farmakoekonomik değerlendirmeler ile ilgili datalar çok azd r ve erişkin BHE de, özellikle l ml ve idiyopatik BHE de, BHT nin uzun dönemde cost-effectiveness (maliyet-etkililik) olduğunu gösterir kan tlar net değildir 58,59. Bu konuda daha fazla çal şmalara ihtiyaç vard r. Ancak bu konuda prospektif bir çal şma dizayn zordur. Çünkü tedavi etkinliğini gösteren sonlan m noktalar tart şmal ve hastal k da s k olmayan bir durumdur. Maliyet çal şmalar n n ülkemiz için ne kadar geçerli olduğu ise ayr ca tart ş lmas gereken bir konudur. Bu nedenle ülkemizde uygunsuz ve illegal BH kullan m önlenmeli ve her BHE olan erişkin hasta tedavi edilmemelidir. Ağ r BHE olan ve tedavi ile klinik fayda görecek iyi seçilmiş genç hastalarda BHT verilebilir. Yazar n beyan : Ç kar çat şmas bulunmamaktad r. (Conflict of interest statement: None declared) REFERANSLAR 1. de Boer H, Blok GJ, Van Der Veen EA. Clinical aspects of growth hormone deficiency in adults. Endocrine reviews 1995;16:1. 2. Molitch ME, Clemmons DR, Malozowski S, Merriam GR, Vance ML; Endocrine Society. Evaluation and treatment of adult growth hormone deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab 2011;96: Cook DM, Yuen KC, Biller BM, Kemp SF, Vance ML. American Association of Clinical Endocrinologists. American Association of Clinical Endocrinologists medical guidelines for clinical practice for growth hormone use in growth hormone-deficient adults and transition patients update. Endocrine Practice 2009;15: Ho KK. GH Deficiency Consensus Workshop Participants. Eur J Endocrinol 2007;157: Gasco V, Corneli G, Beccuti G, et al. Retesting the childhood-onset GHdeficient patient. Eur J Endocrinol 2008;159(Suppl 1): Growth Hormone Research Society. Consensus guidelines for the diagnosis and treatment of growth hormone (GH) deficiency in childhood and adolescence: summary statement of the GH Research Society. JCEM 2000;85: Nguyen VT, Misra M. Transitioning of children with GH deficiency of adult dosing: changes in body composition. Pituitary 2009;12: Members of the Growth Hormone Research Society Workshop on Adult Growth Hormone Deficiency: Consensus guidelines for the diagnosis and treatment of adults with growth hormone deficiency: Summary statement of the Growth Hormone Research Society workshop on adult growth hormone deficiency. J Clin Endocrinol Metab 1998;83:

6 H. Demirci ve B. Ceydilek Yeni T p Dergisi 2014;31: Shea HC, Levy RA. Transition care of patients with growth hormone deficiency from pediatric endocrinologists to adult endocrinologists. Endocrine Practice 2012;18: Gasco V, Prodam F, Grottoli S, et al. GH therapy in adult GH deficiency: a review of treatment schedules and the evidence for low starting doses. Eur J Endocrinol 2013;168:R Molitch ME. Nonfunctioning pituitary tumors and pituitary incidentalomas. Endocrinol Metab Clin North Am 2008; 37: Schneider HJ, Kreitschmann-Andermahr I, Ghigo E, Stalla GK, Agha A. Hypothalamopituitary dysfunction following traumatic brain injury and aneurysmal subarachnoid hemorrhage: a systematic review. JAMA 2007;298: Tanr verdi F, Unluh zarc K, Kelestimur F. Pituitary function in subjects with mild traumatic brain injury: a review of literature and proposal of a screening strategy. Pituitary 2010;13: Hartman ML, Crowe BJ, Biller BM, Ho KK, Clemmons DR, Chipman JJ; HyposCCS Advisory Board; U.S. HypoCCS Study Group. Which patients do not require a GH stimulation test for the diagnosis of adult GH deficiency? JCEM 2002;87: Tanriverdi F, Unluhizarci K, Kocyigit I, et al. Brief communication: pituitary volume and function in competing and retired male boxers. Ann Intern Med 2008;148: Tanriverdi F, Unluhizarci K, Kula M, Guven M, Bayram F, Kelestimur F. Effects of 18-month of growth hormone (GH) replacement therapy in patients with Sheehan's syndrome. Growth Horm IGF Res 2005;15: Widdowson WM, Gibney J. The effect of growth hormone replacement on exercise capacity in patients with GH deficiency: a metaanalysis. J Clin Endocrinol Metab 2008;93: Hoffman AR, Strasburger CJ, Zagar A, Blum WF, Kehely A, Hartman ML. Efficacy and tolerability of an individualized dosing regimen for adult growth hormone replacement therapy in comparison with fixed body weight-based dosing. J Clin Endocrinol Metab 2004;89: Götherström G, Elbornsson M, Stibrant-Sunnerhagen K, et al. Ten years of growth hormone (GH) replacement normalizes muscle strength in GH-deficient adults. J Clin Endocrinol Metab 2009;94: Hartman ML, Weltman A, Zagar A, Qualy RL, Hoffman AR, Merriam GR. Growth hormone replacement therapy in adults with growth hormone deficiency improves maximal oxygen consumption independently of dosing regimen or physical activity. J Clin Endocrinol Metab 2008;93: Lissett CA, Murray RD, Shalet SM. Timing of onset of growth hormone deficiency is a major influence on insulin-like growth factor I status in adult life. Clin Endocrinol (Oxf) 2002;57: Colao A, Di Somma C, Pivonello R, et al. Bone loss is correlated to the severity of growth hormone deficiency in adult patients with hypopituitarism. J Clin Endocrinol Metab 1999;84: Vestergaard P, Jørgensen JO, Hagen C, et al. Fracture risk is increased in patients with GH deficiency or untreated prolactinomas a case-control study. Clin Endocrinol (Oxf) 2002;56: Holmes SJ, Whitehouse RW, Swindell R, Economou G, Adams JE, Shalet SM. Effect of growth hormone replacement on bone mass in adults with adult onset growth hormone deficiency. Clin Endocrinol (Oxf) 1995;42: Shalet SM, Shavrikova E, Cromer M, et al. Effect of growth hormone (GH) treatment on bone in postpubertal GH-deficient patients: a 2-year randomized, controlled, dose-ranging study. J Clin Endocrinol Metab 2003;88: Bex M, Abs R, Maiter D, Beckers A, Lamberigts G, Bouillon R. The effects of growth hormone replacement therapy on bone metabolism in adult-onset growth hormone deficiency: a 2-year open randomized controlled multicenter trial. J Bone Miner Res 2002;17: Götherström G, Bengtsson BA, Bosaeus I, Johannsson G, Svensson J. Ten-year GH replacement increases bone mineral density in hypopituitary patients with adult onset GH deficiency. Eur J Endocrinol 2007;156: Schneider HJ, Klotsche J, Wittchen HU, et al. German KIMS board and of the DETECT study. Effects of growth hormone replacement within the KIMS survey on estimated cardiovascular risk and predictors of risk reduction in patients with growth hormone deficiency. Clin Endocrinol (Oxf) 2011;75: Abs R, Mattsson AF, Bengtsson BA, et al. Isolated growth hormone (GH) deficiency in adult patients: baseline clinical characteristics and responses to GH replacement in comparison with hypopituitary patients. A sub-analysis of the KIMS database. Growth Horm IGF Res 2005;15: Smith JC, Evans LM, Wilkinson I, et al. Effects of GH replacement on endothelial function and large-artery stiffness in GH-deficient adults: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Clin Endocrinol (Oxf) 2002;56: Maison P, Griffin S, Nicoue-Beglah M, Haddad N, Balkau B, Chanson P. Impact of growth hormone (GH) treatment on cardiovascular risk factors in GH-deficient adults: a metaanalysis of blinded, randomized, placebocontrolled trials. J Clin Endocrinol Metab 2004;89: Sesmilo G, Biller BM, Llevadot J, et al. Effects of growth hormone administration on inflammatory and other cardiovascular risk markers in men with growth hormone deficiency. A randomized, controlled clinical trial. Ann Intern Med 2000;133: Franco C, Koranyi J, Brandberg J, et al. The reduction in visceral fat mass in response to growth hormone is more marked in men than in oestrogen-deficient women. Growth Horm IGF Res 2009;19: Bengtsson BA, Góth MI, Wilton P, Koltowska-Häggström M. Determinants of cardiovascular risk in 2589 hypopituitary GH-deficient adults a KIMS database analysis. Eur J Endocrinol 1999;84: Fideleff HL, Boquete HR, Stalldecker G, Giaccio AV, Sobrado PG. Comparative results of a 4-year study on cardiovascular parameters, lipid metabolism, body composition and bone mass between untreated and treated adult growth hormone deficient patients. Growth Horm IGF Res 2008;18: Kearney T, de Gallegos CN, Proudler A, et al. Effects of short- and long-term growth hormone replacement on lipoprotein composition and on very-low-density lipoprotein and low-density lipoprotein apolipoprotein B100 kinetics in growth hormone-deficient hypopituitary subjects. Metabolism 2003;52: Appelman-Dijkstra NM, Claessen KM, Roelfsema F, Pereira AM, Biermasz NR. Long-term effects of recombinant human GH replacement in adults with GH deficiency: a systematic review. Eur J Endocrinol 2013; 169:R Colao A, Di Somma C, Filippella M, et al. Insulin-like growth factor-1 deficiency determines increased intima-media thickness at common carotid arteries in adult patients with growth hormone deficiency. Clin Endocrinol (Oxf) 2004;61: Colao A, Di Somma C, Rota F, et al. Common carotid intima-media thickness in growth hormone (GH)-deficient adolescents: a prospective study after GH withdrawal and restarting GH replacement. J Clin Endocrinol Metab 2005;90: Colao A, Di Somma C, Spiezia S, et al. Growth hormone treatment on atherosclerosis: results of a 5-year open, prospective, controlled study in male patients with severe growth hormone deficiency. J Clin Endocrinol Metab 2008;93: Hodis HN, Mack WJ, LaBree L, et al. The role of carotid arterial intimamedia thickness in predicting clinical coronary events. Ann Intern Med 1998;128: Colao A, di Somma C, Cuocolo A, et al. Improved cardiovascular risk factors and cardiac performance after 12 months of growth hormone (GH) replacement in young adult patients with GH deficiency. J Clin Endocrinol Metab 2001;86: Jallad RS, Liberman B, Vianna CB, VieiraML, Ramires JA, Knoepfelmacher M. Effects of growth hormone replacement therapy on metabolic and cardiac parameters, in adult patients with childhood-onset growth hormone deficiency. Growth Horm IGF Res 2003;13: Capalbo D, Lo Vecchio A, Farina V, et al. Subtle alterations of cardiac performance in children with growth hormone deficiency: results of a twoyear prospective, case-control study. J Clin Endocrinol Metab 2009;94: Valcavi R, Gaddi O, Zini M, Iavicoli M, Mellino U, Portioli I. Cardiac performance and mass in adults with hypopituitarism: effects of one year of growth hormone treatment. J Clin Endocrinol Metab 1995;80: Cho GY, Jeong IK, Kim SH, et al. Effect of growth hormone on cardiac contractility in patients with adult onset growth hormone deficiency. Am J Cardiol 2007;100: Clemmons DR. The relative roles of growth hormone and IGF-1 in controlling insulin sensitivity. J Clin Invest 2004;113: Møller N, Jørgensen JO. Effects of growth hormone on glucose, lipid, and protein metabolism in human subjects. Endocr Rev 2009; 30: Fideleff HL, Boquete HR, Stalldecker G, Giaccio AV, Sobrado PG. Comparative results of a 4-year study on cardiovascular parameters, lipid metabolism, body composition and bone mass between untreated and treated adult growth hormone deficient patients. Growth Horm IGF Res 2008;18: Sherlock M, Ayuk J, Tomlinson JW, et al. Mortality in patients with pituitary disease. Endocr Rev 2010;31: Rosēn T, Bengtsson BA. Premature mortality due to cardiovascular disease in hypopituitarism. Lancet 1990;336: Attanasio AF, Lamberts SW, Matranga AM, et al. Adult growth hormone (GH)-deficient patients demonstrate heterogeneity between childhood onset and adult onset before and during human GH treatment. Adult Growth Hormone Deficiency Study Group. J Clin Endocrinol Metab 1997;82: Birzniece V, Sata A, Ho KK. Growth hormone receptor modulators. Rev Endocr Metab Disord 2009;10: Kehely A, Bates PC, Frewer P, et al. Short-term safety and efficacy of human GH replacement therapy in 595 adults with GH deficiency:a comparison of two dosage algorithms. J Clin Endocrinol Metab 2002;87: Geffner M, Lundberg M, Koltowska-Häggström M, et al. Changes in height, weight, and body mass index in children with craniopharyngioma after three years of growth hormone therapy: analysis of KIGS (Pfizer International Growth Database). J Clin Endocrinol Metab 2004;89: Darendeliler F, Karagiannis G, Wilton P, et al. On Behalf Of The Kigs International Board. Recurrence of brain tumours in patients treated with growth hormone: analysis of KIGS (Pfizer International Growth Database). Acta Paediatr 2006;95: Svensson J, Bengtsson BA. Safety aspects of GH replacement. Eur J Endocrinol 2009;161 Suppl 1:S Lipworth WL, Ho K, Kerridge IH, Day RO. Drug policy at the margins: the case of growth hormone replacement for adults with severe growth hormone deficiency. Med J Aust 2012;197: Koltowska-Haggstrom M, Mattsson AF, Shalet SM. Assessment of quality of life in adult patients with GH deficiency: KIMS contribution to clinical practice and pharmacoeconomic evaluations. European Journal of Endocrinology 2009;16(Supplement 1):

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili;

Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; KORONER RİSK TESTİ Koroner Check Up; Coronary risk profile; Koroner kalp hastalıkları risk testi; Lipid profili; Koroner kalp hastalıklarına yol açan kolesterol ve lipit testleridir. Koroner risk testleri

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman.

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman. Dr. Erdal DUMAN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir Tel: 0232-4642932 www.erdalduman.com Söylenceler Erkeklerde osteoporoz olmaz Diyet yapınca vücuttaki

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas

Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas Obezite Tedavisinde Orlistat ve Sibutraminin Vücut Kilosu ve Koroner Kalp Hastal ğ Risk Faktörlerine Etkilerinin Karş laşt r lmas Cengiz PATA*, Aziz YAZAR*, Esen AKBAY**, Oğuz ULU*, Kamuran KONCA*** *

Detaylı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı

Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı DM TEDAVİSİNDE KOMPLİKASYONLAR DM TEDAVİSİ VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof. Dr. Ramazan Sarı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Slide 1 Sunum planı DM ve kardiyovasküler hastalık-riskleri

Detaylı

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH, İç Hastalıkları Kliniği Sunum akışı Kılavuzlar ışığında; Glisemik tanımlamalar ve

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı

Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Türk Hipertansiyon Prevalans Çalışması (PatenT) 2003 Türk Hipertansiyon İnsidans Çalışması (HinT) 2007 Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması (SALTurk) 2007 Türk Hipertansiyon Prevalans

Detaylı

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Doç. Dr. Habib BİLEN Atatürk Üniversitesi Tıp fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı SUNU PLANI Örnek olgu

Detaylı

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI

HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI HİPOGLİSEMİNİN KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Reyhan ERSOY Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HİPOGLİSEMİ VE DİYABETES MELLİTUS Hipoglisemi Diyabetes

Detaylı

Akromegali Tedavisinde GH Reseptör Antagonisti ve Somatostatin Reseptör Analoğu Kombinasyonu

Akromegali Tedavisinde GH Reseptör Antagonisti ve Somatostatin Reseptör Analoğu Kombinasyonu Akromegali Tedavisinde GH Reseptör Antagonisti ve Somatostatin Reseptör Analoğu Kombinasyonu Doç. Dr. Hulusi Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Uzun Etkili Somatostatin

Detaylı

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ

ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ ESANSİYEL HİPERTANSİYONLU HASTALARDA PLAZMA APELİN ve ADMA DÜZEYLERİ Çelebi G., 1 Sönmez A., 2 Erdem G., 1 Tapan S., 3 Taşçı İ., 1 Erçin C.N., 4 Doğru T., 4 Kılıç S., 5 Üçkaya G., 2 Yılmaz Mİ., 6 Kutlu

Detaylı

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ

AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe,. ofsport Sciences 2000, 11 (1-2-3-4), 47-55 AEROBiK VE ANAEROBiK EGZERSiZ SONRASı insülin VE KAN GliKOZ DEGERlERiNiN incelenmesi Cüneyt AYDIN". Kadir GÖKDEMIR"", ıbrahim

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU

POLİKİSTİK OVER SENDROMU POLİKİSTİK OVER SENDROMU Polikistik Over Hastalığı; PCOS; Stein Leventhal Sendromu; Polifolliküler Over; Hiperandrojenik Anovulasyon; Polikistik over sendromu kronik endokrin bir hastalıktır, kadınlarda

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013

KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 KEMİK VE MİNERAL YOĞUNLUĞU ÖLÇÜMÜ (KMY) Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı 6 Ekim 2013 SUNUM KAPSAMI Niçin KMY yaparız? Hangi yöntemi kullanırız? KMY sonuçlarını nasıl değerlendirmemiz gerekir? Kırık

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Ayırıcı Tanı Nasıl Yapılmalı? Prof. Dr. Kürşad Ünlühızarcı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Kayseri PKOS Tanı Kriterleri NIH 1990

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi. Uz. Dr. Eyüp Arslan

Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi. Uz. Dr. Eyüp Arslan Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi Uz. Dr. Eyüp Arslan Vaka N.T, 68 Y, Erkek, Batman 10.11.1999 yılında HBs Ag pozitifliği DM ve diyabetik nefropati 15 yıldır DM, oral anti-diyabetik BUN;

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Kastrasyon Masum Bir Tedavi midir? Dr. Kamil ÇAM Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD

Kastrasyon Masum Bir Tedavi midir? Dr. Kamil ÇAM Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD Kastrasyon Masum Bir Tedavi midir? Dr. Kamil ÇAM Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD İLERİ EVRE PROSTAT KANSERİ HORMONAL TEDAVİ STANDART %80-90 yanıt Hormonal Tedavi Testesteron düzeyini düşüren

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir

Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir Kalp yetersizliğine ine sahip yaşlılarda larda Nebivolol ü ün KARDİYAK SONUÇLARA (outcomes)) ve rehospitalizasyon üzerindeki etkileri Prof. Dr. Azem AKILLI EÜTF Kardiyoloji İzmir Hipertansiyonla Mücadele

Detaylı

Basın bülteni sanofi-aventis

Basın bülteni sanofi-aventis Basın bülteni sanofi-aventis 7 Kasım 2007 ULUSLARARASI DİYABET TEDAVİ PRATİKLERİ KAYIT ÇALIŞMASI NIN (IDMPS) TÜRKİYE SONUÇLARI HEDEF TEDAVİ KALİTESİNİ ARTIRMAK ÇALIŞMANIN AMACI ve YÖNTEMİ Uluslararası

Detaylı

Erişkinlerde büyüme hormonu tedavisi

Erişkinlerde büyüme hormonu tedavisi Derleme-Review Erişkinlerde büyüme hormonu tedavisi Growth hormone therapy in adults Fatih Kılıçlı*, Hatice Sebile Dökmetaş http://dx.doi.org/10.7197/1305-0028.1075 Endokrinoloji Bilim Dalı (Yrd. Doç.

Detaylı

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

OBEZİTE VE DEPRESYON. Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. OBEZİTE VE DEPRESYON Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. Obezite nedir? Obezite BKİ>30 kg/m² Çoğul etyolojili Kronik Tekrarlayıcı Yaşam kalitesini bozan Çeşitli

Detaylı

GROWTH HORMON. Klinik Laboratuvar Testleri

GROWTH HORMON. Klinik Laboratuvar Testleri GROWTH HORMON Diğer adı ve kısaltmalar: Büyüme hormonu, somatotropin, somatotrop hormon, GH, STH. Kullanım amacı: Growth hormon üretiminde fazlalık veya yetersizlik bulunup bulunmadığının araştırılması

Detaylı

GİZLİ TEHLİKE HİPOTİROİDİ

GİZLİ TEHLİKE HİPOTİROİDİ GİZLİ TEHLİKE HİPOTROİDİ GİZLİ TEHLİKE HİPOTİROİDİ DR. İSMAİL KATI GAZI ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ANESTEZİYOLOJİ VE REANİMASYON AD Sunu Planı Tiroid anatomisi Tiroid anatomisi HipoMroidi tanımı Tiroid

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Prof.Dr.Oktay Demirkıran İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Bilim Dalı Acil Yoğun Bakım Ünitesi Avrupa da yaklaşık 700,000/yıl

Detaylı

Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir

Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir Tam revaskülarizasyonda CABG standart tedavidir Dr. Cem Alhan XVI. Ulusal Kongre, 19-22 Mayıs, Eskişehir Changing patterns of initial treatment selection among medical therapy (MED, yellow line), percutaneous

Detaylı

GENÇ YETİŞKİNLERDE BÜYÜME HORMONU EKSİKLİĞİ. Seri No. 7

GENÇ YETİŞKİNLERDE BÜYÜME HORMONU EKSİKLİĞİ. Seri No. 7 GENÇ YETİŞKİNLERDE BÜYÜME HORMONU EKSİKLİĞİ Seri No. 7 Hasta Rehberi Orta Kolaylıkta Okunabilir Rehber Genç Yetişkinlerde Büyüme Hormonu Eksikliği - Seri No.7 (Ağustos 2006 da güncellenmiştir) Bu broşür

Detaylı

GEBELİKTE PROLAKTİNOMA

GEBELİKTE PROLAKTİNOMA GEBELİKTE PROLAKTİNOMA Prof. Dr. Ferihan Aral İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Prolaktinoma Hipofiz tümörleri

Detaylı

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri TESTOSTERON (TOTAL) Kullanım amacı: Erkeklerde ve kadınlarda farklı kullanım amaçları vardır. Erkeklerde en çok, libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz ve infertilite gibi belirti

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU

APAH: konjenital kalp hastalığı. Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU APAH: konjenital kalp hastalığı Prof. Dr. Sanem Nalbantgil Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji AD 2015 ADHAD 2. PAH OKULU Klinik Sınıflama 2009 Eisenmenger Sendromu ve sistemik komplikasyonlar European

Detaylı

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu

Lipid Paneli Hangi Yaşta. Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Lipid Paneli Hangi Yaşta Taranmaya Başlanmalı? Dr. Fatih BAKIR Düzen Laboratuvarlar Grubu Koroner kalp hastalığı-ateroskleroz ğ t Ateroskleroz çocuk yaş grubunda başlar ş ve ileri yaşlarda ş bulgu verir

Detaylı

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kliniği,Yara Bakım Merkezi İstanbul Tanım Diabetik

Detaylı

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA 1. vaka S.P ERKEK 1982 DOĞUMLU YUTMA GÜÇLÜĞÜ ŞİKAYETİ MEVCUT DIŞ MERKEZDE YAPILAN ÖGD SONUCU SQUAMOZ HÜCRELİ CA TANISI ALMIŞ TEKRARLANAN

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene

Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Diyet, Obesite (Şişmanlık), Koroner Kalp Hastalığı, Kolesterol, Yağ, Karbonhidrat, Protein vs. Prof Dr Oktay Ergene Akıl Tutulması Kafamız Neden Karışık? Pnomoni (Zatüre) Antibiyotik Hipertansiyon Antihipertansif

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT)

Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT) Dr. Sabri Demircan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji ABD September 20, 2014 Kardiyoloji Semineri 2009 1 Kalp Yetersizliğinin Ciddiyeti Ölüm Nedenleri

Detaylı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörolojik Yoğun Bakımda Nutrisyon Nörolojik hasta grubuna ait çalışma sayısı sınırlı

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D.

KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. KÜRATİF TEDAVİ SONRASI PSA YÜKSELMESİNE NASIL YAKLAŞALIM? Doç. Dr. Bülent Akduman Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. PSA nın tanımı Prostate Specific Antigen PSA yı hasta nasıl

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji Doğumsal kalp hastalığının sıklığı % 0.9 Ciddi anomali % 0.3 Her yıl 1.2 milyon kalp hastası bebek dünyaya gelmekte

Detaylı

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir

Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi. Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir Glisemik kontrolün ölçütleri ve prognozla ilişkisi Dr. Gülay Aşcı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı İzmir HD e yeni başlayan hastaların 1/3 de neden diyabetik nefropati Yeni başlayan

Detaylı

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabetlilerin önemli bir kısmında bulunan psikolojik bozukluklar çoğu zaman gözardı edilmekte ve

Detaylı

Dirençli Aşırı Aktif Mesane

Dirençli Aşırı Aktif Mesane Dirençli Aşırı Aktif Mesane Nöromodülasyon Dr. Şahin KABAY Dumlupınar Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji A.D. Perkutanöz Posterior Tibial Sinir Sitümülasyonu- PTNS (Urgent PC) Sacral Nöromodülasyon (S3)-

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Akılcı ilaç kullanımı Kanıta dayalı tıp Metaanaliz RCTs Centre for Evidence-Based

Detaylı

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH İç Hastalıkları Kliniği Diyabet hastası neden yatar? Kontrolsüz diyabet HbA1c: %16 Metformin DPP-4 inhibitörü

Detaylı

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği Giriş

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ

ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN SAKMAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI ADRENAL KORTİKAL KANSER TEDAVİSİNDE LAPAROSKOPİK CERRAHİ DR GÜRHAN

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı

Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 15 (1) 29-33 (2008) Tip 2 Diyabetli Hastalarda Metabolik Sendrom Prevalansı Serkan İpek Doğanşehir Devlet Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, Malatya Amaç: Bu çalışma,

Detaylı

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr. Murat TUNCER Sunu planı: ED tanım, prevalans

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER

SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER SEVELAMER HEMODİYALİZ HASTALARINDA SERUM ELEKTROLİT DÜZEYİ, METABOLİK VE KARDİOVASKÜLER RİSKLERİ VE SAĞKALIMI ETKİLER Siren SEZER, Şebnem KARAKAN, Nurhan ÖZDEMİR ACAR. Başkent Üniversitesi Nefroloji Bilim

Detaylı

Erkeklerde testosteron, diabetes mellitus, kardiyovasküler hastalık ve mortalite: Karanlıkta Yaşamak

Erkeklerde testosteron, diabetes mellitus, kardiyovasküler hastalık ve mortalite: Karanlıkta Yaşamak Erkeklerde testosteron, diabetes mellitus, kardiyovasküler hastalık ve mortalite: Karanlıkta Yaşamak Prof. Dr. Ömer Azal 52. Ulusal Diyabet Kongresi 20-24 Nisan 2016 Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara

Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara Dahiliye Konsültasyonu için Altın Öneriler: En Sık Görülen On Olgu Örneği Asıl Deniz alt Güney başlık Duman stilini düzenlemek için tıklatın Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Olgu 1 28 yaşında erkek Ortopedi

Detaylı

UROK 2012 Sözlü Sunum 32, 33 ve 34 e Bir Bakış. Doç. Dr. Mustafa Vecdi ERTEKİN Özel Universal İtalyan Hastanesi Radyasyon Onkolojisi

UROK 2012 Sözlü Sunum 32, 33 ve 34 e Bir Bakış. Doç. Dr. Mustafa Vecdi ERTEKİN Özel Universal İtalyan Hastanesi Radyasyon Onkolojisi UROK 2012 Sözlü Sunum 32, 33 ve 34 e Bir Bakış Doç. Dr. Mustafa Vecdi ERTEKİN Özel Universal İtalyan Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Sözlü Sunum 32, 33 ve 34 Öncelikle 10. UROK kongresinde bana bu fırsatı

Detaylı

VİTAMİN D VE DİYABET. Prof.Dr. Dilek Gogas Yavuz Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD

VİTAMİN D VE DİYABET. Prof.Dr. Dilek Gogas Yavuz Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD VİTAMİN D VE DİYABET Prof.Dr. Dilek Gogas Yavuz Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Nedenler VİTAMİN D EKSİKLİĞİ Sonuçlar Şizafreni- depresyon İlaçlar Steroid Rifampin Güneş

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef

YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef YAŞLILARDA DİYABET Glisemik Hedef Doç. Dr. Ayşegül Atmaca Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı 26 Nisan 2014, Antalya 50. Ulusal Diyabet Kongresi Yaş Ortalama İnsan Ömrü Ortalama

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ

SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ SAĞLIKLI VE KİŞİYE ÖZEL EGZERSİZ REÇETESİ Uzm. Dr. Lütfi AKGÜN Afyonkarahisar Halk Sağlığı Müdürlüğü İnsanlara; mevcut sağlık durumları başta olmak üzere sosyoekonomik durumları ve istekleri göz önünde

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ

DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ DİFERANSİYE TİROİD KANSERİ RİSK GRUPLARINA GÖRE TEDAVİ-TAKİP Dr.Nuri ÇAKIR Gazi Ü Tıp Fak Endokrinoloji ve Metabolizma B.D 35.Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıKongresi 15-19 Mayıs 2013-Antalya

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

Tanım. Tiroid hormon yetersizliği veya etkisizliği sonucu gelişen klinik tablodur. 03.12.2013 Çorlu/Tekirdağ 2

Tanım. Tiroid hormon yetersizliği veya etkisizliği sonucu gelişen klinik tablodur. 03.12.2013 Çorlu/Tekirdağ 2 Hipotiroidi Prof. Dr. Mustafa Kemal BALCI Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı Tanım Tiroid hormon yetersizliği veya etkisizliği

Detaylı

Metabolik hastalıkların tedavisinde sirkadiyen bozukluğun tedavisi önemli midir? Neler yapılmalı, neler yapılmamalıdır?

Metabolik hastalıkların tedavisinde sirkadiyen bozukluğun tedavisi önemli midir? Neler yapılmalı, neler yapılmamalıdır? Metabolik hastalıkların tedavisinde sirkadiyen bozukluğun tedavisi önemli midir? Neler yapılmalı, neler yapılmamalıdır? Dr. Hikmet YILMAZ CBÜ Nöroloji AD, Manisa Neden böyle bir panel konusu seçildi? Metabolik

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı