Evrensel Bir Sorun: Göç Eden Kadınların Sağlığı Ve Sağlık Hizmetlerinde Yaşanan Dil Engeli

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Evrensel Bir Sorun: Göç Eden Kadınların Sağlığı Ve Sağlık Hizmetlerinde Yaşanan Dil Engeli"

Transkript

1 MAKALELER / Articles Evrensel Bir Sorun: Göç Eden Kadınların Sağlığı Ve Sağlık Hizmetlerinde Yaşanan Dil Engeli A Unıversal Problem: The Immigrant Women's Health and The Language Barrier in Health Care Services 1 2 Selda İLDAM ÇALIM, Oya KAVLAK, Ümran SEVİL 3 ÖZET SUMMARY Bu makalede, göçün kadın sağlığı üzerine etkileri ile sağlık hizmeti sunumunda yaşanan dil engeli anlatılmaktadır. Göç küresel bir olgu olgu olup son 40 yıldır göç eden kadınların sayısı erkeklerle aynı orandadır. Kadınlar, kadın ve göç eden olarak yaşadıkları ayrımcılık nedeniyle iki kat dezavantajlı konumdadır. Göç eden kadınların sağlığı, özellikle cinsel ve üreme sağlığı, göç nedeniyle olumsuz yönde etkilenmektedir. Sağlık profesyonelleri ile göçmen kadınlar arasında ortak bir dil eksikliğinin olması yeterli sağlık hizmetinin sunumu için engel oluşturmaktadır. Bu nedenle; sağlık çalışanları göçmenlerin etnik ve dilsel açıdan farklı topluluklar olduğunun farkında olmalı ve sağlık hizmetinin sunulduğu yerlerde profesyonel tercümanlar bulunmalıdır. In this article focuses the effects of migration on the health of women, and the language barriers between immigrant women and health caregivers. Migration is a global phenomenon. Women have been migrating, asylum seekers, refugees, migrant, at similar rates to men for the past 40 years. Women are doubly disadvantaged because they are discriminated against as women and as women who migrated. The health of women who migrated is affected negatively, especially reproductive and sexual health. The lack of a common language between the health professional and the women who migrated is then likely to be an obstacle to adequate health care delivery. For this reason, The healthcare providers must be aware of the ethnically and linguistically diverse communities of women who migrated, and it must be professional interpreter in health care services. Anahtar Kelimeler: Göç, Göç ve Sağlık, Göç ve Kadın, Dil Engeli Key Words: Migration, Migration and Health, Migration and Women, Language barriers GİRİŞ ve buna bağlı olarak ulaşım ve iletişim olanaklarının gelişmesinden dolayı göç edenlerin sayısı artmaya devam etmektedir (5,6). Dünya nüfusunun %3'ten az bir bölümü, yani yaklaşık 190 milyon kişi, doğdukları ülke dışında yaşamaktadır. Bu rakam düşük görünse bile, göç edilen az sayıdaki ülkelerin nüfusu içindeki payları büyüktür (7). Dünyada, yerinden edinmiş kişilerin % 80'nini kadın ve çocuklar oluşturmaktadır (8). Göç, toplumların sosyo-kültürel, ekonomik, politik yapısı ile doğrudan ilişkili olan ve insanlık tarihinin bütün dönemleri boyunca varolan bir olgudur (1-3). Göç kavramı ile öncelikle belli bir nüfusun bir bölgeden başka bir yere olan hareketi akla gelmekle birlikte, göçün coğrafi bir yer değiştirmeden çok daha kapsamlı ve köklü bir yapısı vardır(1,3). Bu nedenle göç konusu birçok disiplin tarafından incelenmiş ve her disiplinin bakış açısınca bir çözümlemesi yapılmıştır (4). Göç hareketi, ulusal sınır ölçütü kullanılarak değerlendirildiğinde, ulusal sınırların içerisinde gerçekleşen göçler; iç göçler, ulusal sınırların ötesine gerçekleşen göçler dış göçler olarak tanımlanır (9,10). Bireylerin iç göç ve dış göç yaşamalarında birçok neden ileri sürülmektedir. Bu nedenler arasında işsizlik, yoksulluk, toprak bölünmesi, kan davası, deprem, kuraklık çevre felaketleri, terör, insan hakları intihalleri, din Dünyada küreselleşmenin doğrudan ya da dolaylı etkileri, bölgesel çatışmalar, yoksulluk, teknoloji 1.Öğr.Gör.,Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölümü MANİSA 2.Doç.Dr.,Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi,Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, Bornova İZMİR 3.Prof.Dr.,Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi,Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, Bornova İZMİR 11

2 Evrensel Bir Sorun: Göç Eden Kadınların Sağlığı Ve Sağlık Hizmetlerinde Yaşanan Dil Engeli veya etnik ayrımcılık, yabancı düşmanlığı, tarımda mekanizasyon, aile birleşmesi, evlilik, istihdam olanakları ve kentin sunduğu hizmetler yer almaktadır (1). nedeniyle göç edenlerin payı ise % 0,3'tür. Kadınlar daha çok ailevi ve bireysel nedenlerle göç ederken, erkeklerin daha çok ailevi ve ekonomik nedenlerle göç ettiği belirtilmektedir (14). Türkiye'de 1950'li yıllardan bu yana sanayileşme ve tarımda makineleşme sürecinden kaynaklanan sosyo-ekonomik yapıdaki önemli gelişmeler iç göçe ve 1960 yılının ortalarından itibaren de dış göçe neden olmuştur (2,6,11,12). Ülkemizde en yaygın olarak görülen iç göç türü, kırsal yerleşim alanlarından kentsel yerleşim alanlarına doğru gerçekleşen iç göç hareketleridir (2,10,11,13). Göçmen, Mülteci, Sığınmacı terimleri aynı anlamda kullanılsalar da farklı anlamları vardır. Göçmen, ülkesini isteyerek, daha iyi bir hayat arayışı için terk edenler için kullanılırken; mülteciler ülkelerini terk etmeye mecbur kalırlar. Mülteci "ırkı, dini, milliyeti, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi düşünceleri nedeniyle zulüm göreceği konusunda haklı bir korku taşıyan ve bu yüzden ülkesinden ayrılan ve korkusu nedeniyle geri dönemeyen veya dönmek istemeyen kişi"dir. Ekonomik göçmenler, ülkelerinin kendilerine sağladığı devlet korumasından yararlanıyor olmasına karşın mülteciler devlet korumasından yararlanamamaktadır. Sığınmacı ise mülteci statüsü almaya yönelik başvurusu henüz karara bağlanmamış kişiler için kullanılan bir terimdir. Aynı zamanda henüz başvuru yapmamış veya başvurusu hakkında yanıt bekleyen kişiler de sığınmacı olarak tanımlanır. Günümüzde sıkça kullanılan bir diğer kavram ülkesinde yerinden edilmiş kişiler dir. Bu kişiler mültecilerle aynı nedenlerle evlerini terk etmek zorunda bırakılmış olabilirler, fakat uluslararası tanınan bir sınırdan geçmemişlerdir (16). Toplumsal değişme sürecinin bir sonucu olarak Türkiye'de, geçen yüzyılın ikinci yarısında başlayıp zaman içinde değişen hızlarla devam eden ve genelde kırsal yerleşim yerlerinden kentsel yerleşim yerlerine ve doğu bölgelerinden batı bölgelerine doğru, temelde ekonomik nedenli olarak nitelenebilecek bir nüfus hareketi yaşanmaktadır. Bu nüfusun önemli bir bölümü, kentsel yerleşimlere göç ederek genellikle kentlerin gecekondu mahallelerinde ve sağlıksız çevre koşullarında ve konutlarda, yeterli iş ve gelir olanaklarından yoksun olarak yaşamaktadır (11,12,14). Özellikle, 1980 yılından sonra güvenlik nedeniyle köylerden kentlere iç göçlerin yoğun yaşanması bu sorunların daha da arttırmıştır (15). Dünya'da olduğu gibi ülkemizde de yaşanan göçler, nedeni ne olursa olsun, göç eden tüm bireyleri fiziksel, sosyal ve psikolojik olarak etkilemektedir. Göç etme nedeni ve göç edilen yerdeki koşullar, göçmenlerin uyum sürecini etkileyen önemli ölçütlerdendir. Bu derlemede; göçmen, sığınmacı, mülteci ya da yerinden edinilmiş olsun, göç eden kadınların sağlığı ve sağlık hizmetlerinde yaşanan dil engelinin tartışılması amaçlanmıştır. Türkiye Göç ve Yerinden Olmuş Nüfus Araştırması'na göre (2006); Türkiye geneline bakıldığında, hanehalkı nüfusunun yaklaşık yarısının (% 48,9) doğduğu yerleşim yeri dışındaki başka bir yerleşim yerinde yaşamaktadır. Cinsiyete göre bakıldığında, genel göç örüntüsüne uygun olarak erkeklerin (% 52,0), kadınlardan (% 45,8) daha yüksek yaşamboyu göç yüzdelerine sahip olduğu görülmektedir. Kentsel alanlarda yaşayan hanehalkı nüfusunun % 56,7'si doğduğu yerleşim yerinden farklı bir yerleşim yerinde yaşamaktadır. Bu durum, göçün çekim merkezinin kentsel alanlar olması ile ilişkilidir. Bu araştırma'ya göre, göç sürecine dahil olmuş hanehalkı nüfusunun % 43,5'inin ailevi nedenlerle göç etmiştir. Göç edenlerin yaklaşık üçte-biri bireysel nedenlerle; yaklaşık beşte-biri de ekonomik nedenlerle göç etmiş olup, güvenlik nedenleriyle göç edenlerin payı % 3,3; geri dönüş GÖÇ VE SAĞLIK Göç, insanın içine doğduğu çevreyi bırakıp yeni bir çevreye gitmesidir. Bu nedenle ani ve hızlı bir çevre değişimi yaratan, böylece sosyal, kültürel ve fiziksel olarak toplumu ve bireyleri etkileyen göç, sağlık ve sağlık değişkenleri üzerinde de çok önemli etkilere sahiptir. Göçmenler, göç sırasında ve ülkelerinden ayrıldıktan sonra pek 12

3 çok sağlık risklerine maruz kalmaktadır. Bireyin daha önceki sağlık problemleri, yaşı, cinsiyeti ve stresörlerin süresi, bu olumsuzlukları arttırabilmektedir. Göç edilen toplumun kültürüne uyumda güçlüklerin yaşanması, sağlık sorunlarının daha fazla yaşanmasında belirleyici olabilmektedir. Göçmenler içine girilen yeni çevre kendi kültürüne benziyorsa daha az, benzemiyorsa daha fazla uyum sorunu ile karşılaşabilmektedir (17,18). savunmasız grupları arasındadır (16,17,25,26). Göç edenler arasında kadınlar, çocuklar ve yaşlıların daha fazla korunma gereksinimi olduğu belirtilmektedir (16). Göç edilen yerde dil ve ırk ayrımcılığının olması göçmenlerde kronik hastalıkların artışına neden olmaktadır(13,26). Chol Yoo ve arkadaşları (2009), özellikle dil ayrımcılığının, göç edenlerin sağlık durumlarını doğrudan etkilediğini belirtmektedir (26). Göç edilen yere uyum sürecini; sosyal ağ, cinsiyet, yaş, dil becerileri, eğitim düzeyi, dini inançlar, göç nedenleri ve gidilen yerde karşılanma biçimi etkili olmaktadır. Göç alan bölgelerde sağlığı olumsuz etkileyen faktörler içinde; yeterli sağlık kuruluşu ve sağlık insan gücünün olmaması, göç edenlerin gelir düzeyinin düşük olması, ekonomik sıkıntıya sahip olma, yetersiz beslenme, ulaşım engelinin varlığı, çalışan kadınların çocuklarına bakacak kimsenin olmaması, çalışma saatlerinin düzensizliği, dil engeli ile karşılaşma, sağlık sigortasına sahip olmama, geleneksel yaşam kalıplarına sahip olma, yerel hizmetlerin gereksinimlere cevap verememesi, yabancı olma, yasalar, sosyal ve psikolojik stres yer almaktadır. Göç eden bireylerin yerleştikleri bölgelerde sağlık hizmetlerinin yetersiz olması ve var olan hizmetlerin kullanımının düşük olması da sağlık sorunlarının giderek artmasına neden olmaktadır (17-21). Jongeneel-Grimen ve arkadaşlarının (2011), Hollanda'da yaptıkları çalışmada; göçmenlerin sosyo-demografik özelliklerinin sağlık durumlarını direkt etkilediği belirtilmektedir (22). Göçmenlerin yaşadıkları sağlık sorunları ; Depresyon, posttravmatik stres bozukluğu, psikosomatik şikayetler, anksiyete, uyku bozuklukları Beslenme bozuklukları, Anemi Çocuklarda büyüme ve gelişme gerilikleri İshal, kızamık, sıtma, solunum yolu enfeksiyonları vb. bulaşıcı hastalıklar T ü b e r k ü l o z, h e p a t i t g i b i e n f e k s i y o n hastalıklarıdır Kronik hastalıklar ve komplikasyonları Diş sağlığı sorunları Fiziksel şiddet ve buna bağlı yaralanmalar Cinsel istismar HIV/AIDS dâhil cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) İstenmeyen gebelikler, riskli gebelikler D ü ş ü k l e r, d o ğ u m k o m p l i k a s y o n l a r ı (13,16,17,19,23,27). Gilgen ve arkadaşlarının (2005), Bosna ve Türkiye'den İsviçre'ye gelen göç edenlerin hastalık deneyimleri ve yardım arama durumlarını araştırdıkları çalışmada; göç edenlerin, göç etme nedenleri ile hastalık deneyiminin ilişkili olduğu bulunmuştur. Savaş nedeni ya da başka bir nedenle istemsiz göç edenlerin, güvenli olmayan yasal durum nedeniyle sağlık durumlarının daha kötü olduğu ve daha fazla hastalık deneyimlediği saptanmıştır. Araştırmada, İsviçre'ye göç eden Türklerin % 31'inin, Bosnalıların %3'ünün dil sorunu yaşadığı; Türklerin %5'inin, Bosnalıların %17'sinin ise stres, korku, depresyon yaşadığı bulunmuştur (27). İki ülke arasında farklılıkların olması; göç etme nedenleri, bireylerin göç edilen yerdeki sosyal durumları ve koşulları, sosyal desteklerinin olup olmadığı ve kültürel durum ile doğrudan ilişkilidir. Sosyal bir süreç olarak göç, resmi sağlık hizmetlerinden yararlanma için mali ve kültürel engellenme potansiyeline sahiptir (23). Ülkelerin politika, program ve projelerinin sağlık üzerinde önemli etkileri vardır (20). Göç eden bireyler dünya çapında danışmanlık, temel sağlık hizmetleri, koruyucu hizmetler, tanı, tedavi olanakları ve ilaca erişim konusunda ciddi sorunlar yaşamaktadır (16,17,24). Göç edenlere yönelik sağlık hizmetleri, ülkeden ülkeye değişmekle birlikte gelişmiş ülkeler de dâhil olmak üzere istenen düzeyde değildir (16). Şehirlerin kenarlarında kümelenmiş, geçici kamplara yerleştirilmiş ve çoğunun ev diyeceği bir yeri olmayan göç edenler ise toplumun en 13

4 Evrensel Bir Sorun: Göç Eden Kadınların Sağlığı Ve Sağlık Hizmetlerinde Yaşanan Dil Engeli Normal alt yapının ulaşmadığı veya ulaşamadığı insanların üreme sağlığı da dahil olmak üzere, sağlık ihtiyaçlarını karşılamak kamu sağlığı açısından önceliklidir (25). Savaş nedeniyle göç etmek zorunda kalan kadınların sağlık sorunları, sığındıkları ülkede yaşayan diğer kadınlara göre daha fazladır. En organize olan mülteci kamplarında dahi kadınların özellikle üreme sağlığıyla ilgili problemlerin fazla olduğu görülmüştür(19,25). Düşük gelirli bir ülkeden yüksek gelirli bir ülkeye göç eden kadınlar, sağlığa ulaşım ve sağlık tarama programlarından faydalanma şansı daha fazla olmasına rağmen, o ülkenin dilini konuşamama nedeniyle bu imkanlardan yeterli düzeyde yararlanamamaktadır. Özellikle erkeğe bağımlı olan ve sağlık sigortası olmayan, yaşadıkları ülkenin dilini bilmeyen kadınların sağlık hizmetlerine ulaşımında ciddi problemler yaşanmaktadır (19). Göç Eden Kadınların Yaşadıkları Sağlık Sorunları ve Nedenleri Göçün erkeğe özgü bir serüven olduğu inancı uzun bir dönem egemenliğini korumuştur (28) ve göç ile ilgili çalışmalarda göçün aktif öznesi olarak erkekler esas alınmıştır (29). Oysa ki, göç süreci göçe katılan bireylerin her biri için farklı sonuçlara neden olmaktadır. Göç, bu süreci yaşayan herkes için (yetişkin, genç, çocuk, kadın, erkek) sarsıcı bir deneyim olma riskini taşımakta ve tüm bireyler farklı düzeylerde ve farklı yönlerde de olsa bu süreçten etkilenmektedir (4,18). Süreci yaşayan insanların sosyoekonomik durumları, etnik ve dini kimlikleri ile kültürel özellikleri süreçten nasıl etkileneceklerini belirleyen önemli faktörlerdir. Mevcut çalışmalar göç nedenleri, göç sürecine katılım, bu süreç esnasındaki yaşam deneyimleri ve göçün etkileri, göç edenlerin tutumları ve tepkileri açısından kadınlar ve erkekler arasında önemli farklılıklar olduğuna işaret etmektedir. Bu farklılıkların temelinde kadın-erkek arasındaki aile içi işbölümü ve buna paralel olarak gelenekler ve görenekler tarafından tanımlanan toplumsal kadın-erkek rolleri yatmaktadır. Bu nedenle yapılacak olan bir göç çalışmasında cinsiyet farklılığı göz önünde bulundurulmalıdır (4,21,29). Temel sağlık hizmetinin bir parçası olan ana çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerinin alımı açısından değerlendirildiğinde göç eden bireylerin bu hizmetlerden de yeterince yararlanmadığı görülmektedir. Göç eden kadınlarda, geleneksel kültüre bağlı olarak çocuk doğurmak, sahip oldukları statünün devamı açısından oldukça önemli olarak kabul edilmekte ve inançları nedeniyle aile planlaması hizmetlerinden yararlanma oranları düşük olmaktadır (21,31). Amerika Birleşik Devletleri'nde iş bulma amacı ile erkeklerin kadınlardan daha çok göç ettiği izlenimi olsa da (19) son kırk yılda iş nedeniyle göç eden kadınlar ve erkeklerin aynı oranda olduğu belirtilmektedir (1,19). Özellikle sosyokültürel farklılıkların sağlık ile ilgili sonuçları doğrudan etkilediği düşünülmektedir. Amerika'da yaşayan Afrika kökenli Amerikalılar ile Meksika kökenliler, Porto Rikolu'lar gibi Latin Amerikalıların eğitim, yoksulluk, eşitsizlik gibi nedenlerle daha fazla sağlık problemleri yaşadığı belirtilmektedir (30). Göç eden kadınlar genellikle doğum öncesi bakım hizmetlerinden yeterince yararlanamamakta (18,29) ya da göç edilen bölgelerin kırsal alan olması nedeniyle doğum için yardım alacağı bir sağlık merkezine ulaşımda zorluk yaşamaktadır (23). Ekonomik durum, çevre, korku gibi sosyo-kültürel ve psikolojik temelli faktörler nedeniyle, göç eden kadınların hastanede doğum yapma oranları düşük, evde sağlık personeli olmaksızın yapılan doğum oranları yüksektir (18). İskandinavya'da, göç eden kadınların daha az prenatal bakım almaları nedeniyle düşük, ölü doğum ve anomalili bebek doğurma riski diğer kadınlara göre daha fazladır (24). Gelişmekte olan ülkelerdeki göç eden kadınların, istenmeyen gebelikler ve ev içi şiddete karşı daha yüksek risk altında olduğu vurgulanmaktadır. Buna ek olarak kadınlar ve çocuklar, cinsel istismar, Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (CYBE) ve cinsel şiddet riski altındadır. Cinsel şiddete uğrayan kadınlara; gebelikten korunma, CYBE' lardan korunma, küretaj ve doğumlarla ilgili sorunları yönetme, hizmet ve danışmanlığın sağlanması kritik bir ihtiyaçtır (25). Türkiye'de iç göçler sonucu diğer ülkelere benzer şekilde kadınların üreme sağlığı ile ilgili sorunlar yaşadığı görülmektedir. Alt yapı yetersizliği, sağlık sistemi, eğitim sistemi, iş 14

5 imkanları, ekonomik bütçe, sosyal imkanların yetersizliği nedeniyle yaşanan bu sorunlar içinde düşük, istemsiz gebelik, aşırı doğurganlık, bebek ölümü, evde doğum, CYBE, psikolojik rahatsızlıklar ve şiddet yer almaktadır (21,25). arasında farklılık göstermektedir. Aynı kültürden olup göç eden bireylerin, göç ettikleri yerde aynı sosyal ortamları ve bazı kültürel, geleneksel davranışları devam ettirme çabaları, değişimi engellemektedir. Göç eden bireylerin sağlık bakım arayışında kültürel farklılıklarını tanımak riskli grupları belirlemek için önemlidir. Türkiye'de dil ve kültürel farklılıklardan dolayı kadınlar, doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası dönemde yetersiz bakım almaktadır. Doğum öncesi bakım alamayan kadınların oranı, anadili türkçe olanlarda % 22.1'e düşerken, anadili kürtçe olanlarda %59.7'dir. Ek olarak, anadili kürtçe olan kadınların yüzde 28.7'si de yetersiz doğum öncesi bakım almaktadır. Doğumun sağlıksız koşullarda yapılması da, anne ve çocuk sağlığının (ölümlerinin) en temel faktörlerinin başında gelmektedir. Anadili türkçe olan annelerin sadece yüzde 7.9'u sağlıksız koşullarda doğum yaparken, anadili kürtçe olan annelerde bu oranı yüzde 49.7'dir. Aynı durum, doğumun yapıldığı koşullar için de geçerlidir. Üçyüzkırkikibin kürt kadınının 170 bini, sağlıksız koşullarda doğum yapmakta, 28 bin kürt kökenli kadın evde sağlık personeli ile doğum yaparken, 130 bini ise hastane koşullarında doğum yapmaktadır (2,9). Zorla Yerinden Edilenler İçin Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Araştırma Raporu (2011) na göre; Türkiye'de bazı illerdeki, zorunlu göç sonrası, kadınların düşük veya erken doğum oranlarına bakıldığında; Adana ilinde kadınların %50'sinin, Diyarbakır ilinde kadınların % 21.37'sinin, Mersin ilinde kadınların % 33.33'ünün, İstanbul ilinde kadınların % 27.84'ünün, Van ilinde kadınların % 30.55'inin, Batman ilinde kadınların % 28'inin gebelikleri düşük veya erken doğumla sonuçlanmıştır (10). Göç Eden Kadınlarda Dil Engeli ve Sağlık Sonuçları Günümüzde iç ve dış göçler, siyasi sığınma, çalışma vb gibi nedenlerle hemen her ülkede çok kültürlülük artmış, bu durum sağlık sorunlarıyla birlikte uyum sorunlarının yaşanmasına da neden olmuştur. Uyum sorunlarının başında dil engeli gelmektedir (31). İletişim problemi ve kültürel farklılıklar yanlış anlamalara, güven eksikliği gibi sorunlara neden olmaktadır. Özellikle kadınlar, gebelik boyunca ve doğumlarda bu problemleri daha fazla yaşamaktadırlar (5). Göç sonucu ortaya çıkan demografik değişiklikler içinde, mevcut sağlık hizmetleri göçmen gurupların sağlık ihtiyaçlarını karşılamada dil engeliyle karşılaşmaktadır. Kültürlerarası iletişimde dil engelinin olması sağlık bakımında olumsuz sonuçlara neden olmaktadır (21,24). Akhavan ve Lundgren'in (2011) belirttiğine göre; özellikle Somali, Etiyopya gibi yoksul ülkelerden İsveç'e göç eden kadınların prenatal bakım kalitesi İsveçli kadınlara göre daha düşüktür; göç eden bu grupta, daha fazla oranda düşük doğum ağırlıklı bebek ve ölü doğumlar görülmektedir (5). Yoksul ülkelerden refah ülkelere göç edenlerin daha iyi sağlık bakımı alacağı beklenirken; komplikasyon riski yüksek olan bu kadınların eşit sağlık bakımını alamaması ekonomik durum, iletişim problemi ve kültürel farklılıklarla ilişkilendirilebilir. Taşçı Duran'ın, 2009 yılında İzmir'de yaptığı çalışmada; İzmir, Manisa, Kars ve Ağrı'lı olan gebelerin prenatal dönemdeki sağlık davranışlarının kültürel yaklaşımı incelenmiştir. Araştırma sonuçlarında; Ağrı grubundaki kadınlarda akraba evliliklerinin daha fazla görüldüğü, değişime karşı dirençli oldukları, yetersiz doğum öncesi bakım aldıkları, prenatal dönemdeki sağlık davranışlarının yeteri kadar olumlu olmadığı, diğer gruplara göre kültürel olarak evde doğum yapmanın yaygın olduğu bulunmuştur (29). Ülkemizde, doğum öncesi bakım hizmetlerinden yararlanma durumu ve kültürel, geleneksel yaklaşımlar bölgeler Göç eden bireylere verilen sağlık hizmetlerinde yaşanan dil problemini ortadan kaldırmak için pek çok ülkede tercümana başvurulmaktadır (5,24). Nüfusunun %7.9'u göç edenlerden oluşan İngiltere'de, dil problemi olan göçmenler için tercüman sağlayan servis sağlayıcıları bulunmaktadır. Sağlık ve sosyal alanlarda ihtiyaç duyulduğunda bu servislere başvurularak telefonla ya da yüz yüze tercüman desteği alınmaktadır. Son yıllarda bu servis desteğinin maliyet yükünün artması nedeniyle göç edenlere 15

6 Evrensel Bir Sorun: Göç Eden Kadınların Sağlığı Ve Sağlık Hizmetlerinde Yaşanan Dil Engeli İngilizce'yi öğrenme zorunluluğu getirilmiştir. Ancak, İngilizce'yi yeteri kadar konuşamayan veya kendini ifade edemeyenlerin tercüman ihtiyacını karşılamak üzere profesyonel tercüman desteği yerine ingilizce'yi iyi bilen, göç edenin bir arkadaşı ya da yakınından destek alınmaktadır (32). çalışmada; Amerikalı olamayan 27 hekim, her iki dili de çok iyi derece de bilen tercüman araştırmacı yardımıyla, sağlıklı yaşam davranışları olan diyet, egzersiz, ilaç, sigara, stres ve kilo konularında önerilerde bulunmuştur. İspanyolca veya ingilizceyi akıcı konuşabilen, 427 İspanyol ya da Kafkasyalı hastanın önerilere uyumlarına bakıldığında; hekim hasta ilişkilerinde etnik kökenin farklılığının, hekim önerilerine uyumlarını etkilemediği, fakat dil uyumunda sorunlar nedeniyle, hekim tarafından önerilen ilaç kullanımı ile ilgili önemli sorunların yaşandığı saptanmıştır. Hastaların, kilo verme, diyet gibi günlük yaşamda da kullanılan basit kelime ve kelime gruplarını anlaması daha kolay iken, ilaçların kullanımı ile ilgili hekimin önerilerinin anlaması daha zor olabilmektedir. Bu nedenle hekimin ilaç kullanımı ile ilgili talimatları yazılı olarak vermesi ve hastaya bu konuda daha fazla zaman ayırması gerekmektedir (35). Dil farkındalığı sağlık bakımında önemli bir kavramdır ve kültürlerarası iletişimle ilgilidir (31,32). MacFarlane ve arkadaşları (2009), İngiltere ve İrlanda'da sağlık ve sosyal bakım hizmetlerinde yaşanan dil engelleri ve problemlerini araştırdığı karşılaştırmalı çalışmada; her iki ülkede de dil engeliyle yaşanan problemlerin benzer olduğu; İrlanda'da profesyonel tercüman sayısının, tercümana ulaşımın ve destek alımının İngiltere'ye oranla daha az olduğu görülmüştür. İngiltere'de profesyonel dil servisi sağlayıcıların farkındalıklarının yüksek olması, güçlü yerel ağların bulunması, ülkenin dil politikası geçmişinin İrlanda'ya göre daha eski olması nedeniyle sorunların daha az yaşandığı belirtilmektedir (32). Kelaher ve Manderson (2000), Avustralya'nın, son yıllarda göçün artmasıyla birlikte multikültürel bir yapıya sahip olduğunu, göç eden kadınlara verilen sağlık hizmetlerinde dil engeli ve kültürel farklılıklar nedeniyle problemler yaşandığını belirtmektedir. Avustralya'da, sağlık hizmetlerinde bikültürel, multikültürel sağlık çalışanlarının bulunduğu ve kültürlerarası eğitimlerin yapıldığı farklı modeller uygulanmaktadır. Ülkenin sağlık politikaları göç eden bireylerin sağlık bakımında büyük kolaylıklar sağlamasına rağmen coğrafik olarak izole yaşayan ve cinsel sağlık gibi özel problemi olan kadınlara ulaşımda sorunlar yaşanmaktadır (36). Almanya'da dil sorunu yüzünden birçok Türk kökenli göçmen doktora gitmekten çekinmektedir. Dil yetersizliğine daha çok birinci ve ikinci nesil Türklerde rastlanmakta ve doktora gidememenin diğer nedenleri arasında Türk hastaların Alman doktorlara güvenememesi, kültürel farklılıkların, farklı sosyokültürel ortamların ve değer yargılarının olması gösterilmektedir (33). Göç Edenler Sosyal Yardımlaşma ve Kültür Derneği'nin (GÖÇ-DER), 2004 yılında İstanbul'un Demirkapı, Fatih, Fevzi Çakmak, Göztepe, Yavuz, Yüzüncü Yıl mahallelerinde yaptığı araştırma sonucunda, göç etmek zorunda kalan kürt kökenli kadınların % 67.1'inin günlük yaşamında Kürtçe dilini kullanması nedeniyle "Kendini ifade edememe, kamusal alanda zorluk yaşama, sürekli olumsuz tepkilerle karşılaşma" şeklinde sorunlar yaşadıklarını ve en büyük taleplerinin sağlık eğitimi olduğunu, en büyük sorunlarının ise dil sorunu olduğunu belirtmişlerdir (34). Bischoff ve arkadaşları (2003) Cenevre'de, sağlık bakımı hizmetleri sunumunda hemşireler ile sığınmacılar arasındaki dil engelini araştırmıştır. Bu çalışmada hemşireler tarafından 723 sığınmacıya daha önce deneyimlediği sağlık sorunları, yaşadığı fizyolojik ve psikolojik semptomlar, göç nedeni gibi sorular sorulmuştur. İletişim kurulamadığında profesyonel tercüman ya da dili bilen birinden yardım alınmıştır. Sığınmacıların yarısının 25 yaşından küçük olduğu; %19'unun çeşitli psikolojik ve fizyolojik semptomlar yaşadığı saptanmıştır. Görüşmelerin %8'inde profesyonel tercüman, %16'sında ise profesyonel olmayan birinden yardım alındığı, Clark ve ark (2004), Amerika'da, etnik köken ve dilin hekim-hasta uyumuna etkisini incelediği 16

7 %76'sında birebir hemşire tarafından iletişim kurulduğu bulunmuştur. Hemşireler tarafından dil uyumu %55 yeterli, %27 kısmen yeterli, %18 yetersiz bulunmuştur. Çalışmada; dil uyumu yeterli ve kısmen yeterli bulunan sığınmacıların, fizyolojik ya da psikolojik semptomlarının daha fazla oranda saptandığı; yetersiz dil uyumunun, semptomları tespit etme de engelleyici olduğu görülmüştür. Çalışma'da, dil engelinin sağlık hizmet kalitesini düşürdüğü ve profesyonel tercüman danışmanlığının önemli olduğu vurgulanmaktadır (37). kadınlarla aynı kültürde olan ve aynı dili konuşan doğum koçlarının bulunmasından memnun olduklarını, verdikleri bakımın kalitesini arttırdığını ve kadınların daha az analjeziklere ihtiyaç duyduklarını, sezaryen oranlarını azalttığını, pozitif bir doğum deneyimi yaşadıklarını belirtmişlerdir. Aynı çalışmada ebeler, doğum yapmak üzere hastaneye başvuran göçmen kadınlara dil engeli nedeniyle kaliteli sağlık bakımı sunamadıklarını ve göçmen kadınlar ile İsveçli kadınlar arasında sağlık bakımında eşitsizlik olduğunu belirtmişlerdir. Ebeler, doğum eyleminde olan göçmen kadınların dil problemi nedeniyle yeterli destek alamadıkları durumlarda daha fazla analjeziklere ihtiyaç duyduklarını, doğum eylemi süresinin uzadığını, sezaryen oranlarının arttığını ve dil nedeniyle sunulan bakım hizmetlerinin kalitesinin düşük olduğunu belirtmişlerdir. Bu çalışma sonucunda ebeler yaşadıkları deneyimler doğrultusunda, doğum esnasında gebelerle aynı dili konuşan ve aynı kültürde olan doula (doğum koçu) desteğinin önemini belirtmişlerdir (5). Doğum eylemini yaşayan kadının kendisini yeterli ifade edebilmesi, yeterli sosyal destek alması ve bilgilendirilmesi doğum sürecini etkilemektedir. Göç eden kadının sosyal ve psikolojik olarak özel durumu, kültürel farklılığı ile birlikte doğumda dil engeliyle karşılaşması daha fazla stres yaşamasına neden olabilir. Kendi dilini ve kültürünü bilen, doğum eylemi hakkında yeterli bilgilendirilmiş doğum koçu ya da bir yakınından destek alan kadın, daha iyi bir doğum deneyimi yaşayacaktır. Multikültürel bir ülke olan Norveç nüfusunun %10.6'sı göçmenlerden oluşmaktadır. Norveç'in başkenti olan Oslo, göçmen nüfusunun en yoğun olduğu şehirdir (%26). Göçmen nüfusunun yoğun olduğu yerlerde, sağlık bakım servislerinde dil engeli nedeniyle problemler yaşanmaktadır. Dil engelini aşmak için sağlık bakım merkezlerinde profesyonel tercümanların bulundurulması çok önemlidir. Fakat profesyonel tercüman yerine, hastanın aile yakınları ya da arkadaşlarının tercüman olarak kullanıldığı da görülmektedir. Profesyonel olmayan kişilerin tercümanlık yapması ise yanlış anlama, medikal terimleri anlamama gibi ciddi sorunlara neden olmaktadır (38). Oslo'da, Kale ve Syed'in (2010), sağlık bakımı verenlerin dil engeli nedeniyle tercüman kullanımı ile ilgili çalışmalarında: hekimlerin hemşirelere oranla daha fazla tercümana gereksinim duydukları çalışanların bireysel özellikleri ve tercümanların nitelikleri nedeniyle, kamu sağlık sisteminde tercümanlık hizmetlerinin az tercih edildiği; sağlık çalışanları, tercümanların aynı zamanda hastanın kültürünü de biliyor olmasının önemli olduğunu belirttiği; tercümanların hastalara görüşme sonrasında da danışmanlık vermesi gerektiği bulunmuştur (38). Bir tercüman aynı zamanda teknik konular hakkında gerekli bilgiye sahip, etik olarak gizlilik ve tarafsızlık ilkelerine bağlı olmalıdır (5,38). SONUÇ Evrensel bir sorun olan göç; göç'ü yaşayan tüm bireyleri sağlık, sosyal ve psikolojik yönden etkilemektedir. Özellikle kadınlar; göç eden birey olarak ve kadın olmanın getirdiği özellikler nedeniyle daha dezavantajlı konumdadır. Dil engeli nedeniyle kadınlar, sağlık hizmetlerinden yararlanmak istediklerinde; kendilerini ifade etme zorlukları, anlaşılamama, yanlış anlama, güvensizlik gibi birçok nedenle yeterli ve kaliteli sağlık bakımı alamamaktadır. Göç eden bireylerin sağlığını korumak için, sağlıklı koşullarda yaşaması ve bunun için gerekli önlemlerin alınması birincil önem taşımaktadır. Bu koşulların sağlanması için tüm ülkelerin kabul edeceği politikaların Doğum esnasında tercümanın az kullanılması bakımın kalitesini düşüren en önemli nedenler arasındadır (5,38). Akhavan ve Lundgren (2011) İsveç'te göçmen kadınlar için doula (doğum koçu) desteği ve ebelik deneyimleri çalışmalarında; ebelerin doğumlarda göçmen 17

8 Evrensel Bir Sorun: Göç Eden Kadınların Sağlığı Ve Sağlık Hizmetlerinde Yaşanan Dil Engeli 9.Özvarış Ş.B., Akın, A. Türkiye'de Doğum Öncesi Bakım H i z m e t l e r i n d e n Yararlanma.www.huksam.hacettepe.edu.tr/Turkce/SayfaD osya/turkiyede_dogum_oncesi.pdf. (Erişim Tarihi; ) 10.Güvenç, S. (2011) Zorla Yerinden Edilenler için Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Araştırma Raporu. C a n M a t b a a. _2011.pdf 11.Buz, S. (2009) Göç ve Kentleşme Sürecinde Kadınların "Görünürlüğü". Aile ve Toplum, Eğitim - Kültür ve Araştırma Dergisi. Yıl : 11 Cilt: 5 Sayı: 17 Nisan - Mayıs Haziran, Kula, U. Kişisel Güvenlik Bağlamında Türkiye'de Göç S o r u n u v e G e t i r d i k l e r i. ar/ufukkula.pdf 13.Grove, N.J., Zwi, A.B. (2006) Our Health And Theirs:Forced Migration, Othering, And Public Health. Social Science & Medicine 62, Türkiye Göç ve Yerinden Olmuş Nüfus Araştırması (2006) Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. İsmat Matbaacılık Yayıncılık, Ankara 15.Hemmasi,M., Prorok, C.V. Women's Migration and Quality of Life in Turkey. Geoforum 33 (2002) Karadağ, Ö., Altıntaş, K.H. (2010) Mülteciler ve Sağlık. TAF Prev Med Bull; 9(1): Beşer A.(2012) Göç, Kültür Ve Sağlık İlişkisi. Kültürlerarası Hemşirelik (Ed: Seviğ Ü., Tanrıverdi G.). İstanbul Tıp Kitabevi, Topçu, S., Beşer, A. (2006) Göç ve Sağlık. C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 10(3) 19.Adanu, R.M.K., Johnson, T. R.B. (2009) Migration and women's health. International Journal of Gynecology and Obstetrics 106, Lewis, S.J. (2003) Migration and Health İmpact Assessment. Public Health, 117, İldan Çalım S., Kavlak O, Sevil Ü. (2011), Evrensel Bir Sorun: Göçler Ve Kadınların Sağlık Hizmetlerinde Yaşadıkları Dil Sorunları Eylül 2011, I. Ulusal Kültürlerarası Hemşirelik ve Ebelik Kongresi, İzmir (Sözlü Bildiri) 22.Jongeneel-Grimen,B., Droomers,M., Stronks, K.,Kunst, A.E. (2011) Migration does not enlarge in equalities in health between rich and poor neighbourhoods in The Netherlands. Health & Place 17, Lindstrom, D.P., Munoz-Franco, E. (2006) Migration And Maternal Health Services Utilization İn Rural Guatemala. Social Science & Medicine Leininger, M., McFarland, M.R. (2002) Transcultural Nursing: Concepts, Theories, Research and Practice, Third Edition, by the Mcgraw- Hill Companies, USA 25.Şirin A., Ünsal Atan Ş. (2012) Üreme Sağlığı ve Kültürlerarası Yaklaşım. Kültürlerarası Hemşirelik (Ed: Seviğ Ü., Tanrıverdi G.). İstanbul Tıp Kitabevi Chol Yoo, H., Gee, G.C., Takeuchi,D. (2009) Discrimination and Health Among Asian American İmmigrants: Disentangling Racial from Language Discrimination. Social Science & Medicine 68, Gilgen, D., Maeusezahl, D., Gross, C.S., Battegay, E., Flubacher,P., Tanner,M., Weiss, M.G., Hatz, C. (2005) Impact Of Migration on İllness Experience and HelpSeeking Strategies of Patients From Turkey and Bosnia in geliştirilmesi ve uygulanması gerekmektedir. Dil engeli yaşayan göç eden bireylere, gerekli dil eğitimi desteği verilmeli; sağlık kurumlarında tercüman desteğine ulaşım kolay olmalı, nitelikli tercümanlar sağlanmalıdır. Gelişmiş ülkelerin sağlık bakımı hizmetlerinde sunumunda dil engelini aşmak için geliştirdikleri modellerin karşılaştırılması ve buna uygun sağlık politikalarının oluşturulması sorunun çözülmesine yardımcı olabilir. Sağlık çalışanlarının kaliteli hizmet sunumu için yararlanacağı tercümanların; sağlık konusunda gerekli bilgiye sahip, multikültürel, etik davranmasını bilen, kişilerarası iletişimi iyi olmalıdır. Tercümana ulaşımın kolay olması, dil engeliyle ortaya çıkan problemlerin çözülmesi için önemlidir. Sağlık çalışanlarının, hastalarına bütüncül yaklaşımı hizmet kalitesini arttırmaktadır. Göç edenlerin göç etme nedeni, kültürel özellikleri, sosyal destek durumu, yaşadığı koşulların bilinmesi ve riskli grupların tanınması önemlidir. Sağlık hizmetinin sunumunda, iletişim konusunda daha duyarlı olmak, dil engeli nedeniyle yaşanan problemlerin daha kolay aşılmasını sağlayacaktır. KAYNAKLAR 1.Aksu, H., Sevil, Ü. (2010) Göç ve Kadın Sağlığı. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, Cilt3,Sayı:2. Ağustos, Mutluer, M.(2003) Uluslararası Göçler ve Türkiye. Çantay Kitabevi, İstanbul 3.Sağlam,S. Türkiye'de İç Göç Olgusu ve Kentleşme. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Sayı 5 Güz Yılmaz, T.T. (2005) Göçün Kadın Yaşamı Üzerindeki Etkileri. T.C. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, (Danışman; Köse, M.R.), Van. 5.Akhavan, S., Lundgren,I. Midwives' Experiences of Doula Support for İmmigrant Women in Sweden A Qualitative Study. Midwifery(2011),doi: /j.midw Topçu,S. (2006 ) Göç Eden ve Göç Etmeyen Kadınların Sağlığı Geliştirme Davranışlarının Değerlendirilmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Yükseklisans Tezi Danışman; Yard. Doç. Dr. Ayşe Beşer, Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir 7.Iglesias,E., Robertson, E., Johansson,S., Engfeldt,P., Sundquist, J. (2003) Women, İnternational Migration And Self-Reported Health. A Population-Based Study Of Women Of Reproductive Age. Social Science & Medicine 56, Rittersberger-Tılıç, H. Göç Dinamikleri ve Kadın. 11 Mart 2010 Göç ve Kadın Sempozyumu 18

9 Primary Health Care in Basel. Health & Place 11, Öztan, E. (2010) Unutulan bir Göç ve Yurttaşlık Deneyimi: İlk Kuşak Göçmen Kadınlar ve Hollanda Türkiyeli Kadınlar Birliği, Fe Dergi 2, no. 2: Taşçı Duran, E.(2009) Prenatal Dönemdeki Kadınların Sağlık Davranışlarının Kültürel Yaklaşımla İrdelenmesi. ( Danışman; Sevil, Ü.) T.C.Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, Doktora Tezi, İzmir 30.Zambrana,R.E. (2001) Improving Access and Quality for Ethnic Minority Women Panel Discussion Intersections of Institutional Racism, Socioeconomic Status, Language, and Culture on Women's Health. Women's Health Issues Vol. 11, No. 4 July/August. 31.Taşçı Duran E., Okçay H. (2012) Etnik İletişim Kadın Sağlığını Nasıl Etkiliyor? SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. Mayıs 2012, Sayı:25, MacFarlane, A., Singleton,C., Green, E. (2009) Language barriers in health and social care consultations in the community: A comparative study of responses in Ireland and England. Health Policy 92, Almanya Bülteni, Almanya'da Sağlık. -institut.de/fileadmin/user_upload/ab_broschuere 05_R Z.pdf (Erişim tarihi: 2 Mayıs 2012) 34.GÖÇ-DER: Kürt kadınlarının Dil Sorunu Acil. (Erişim tarihi: 2 mayıs 2012) 35.Clark,T., Sleath, B. Rubin, R. H. (2004) Influence of E t h n i c i t y A n d L a n g u a g e C o n c o rd a n c e o n Physician Patient Agreement about Recommended Changes in Patient Health Behavior. Patient Education and Counseling 53, Kelaher,M., Manderson, L. (2000) Migration and Mainstreaming: Matching Health Services to Immigrants' Needs in Australia. Health Policy 54, Bischoff, A., Bovier,P.A., Isah,R.,Francoise,A., Ariel,E., Louis, L. (2003) Language Barriers Between Nurses And Asylum Seekers: Their İmpact On Symptom Reporting And Referral. Social Science & Medicine 57, Kale, E., Syed, H.R. (2010) Language Barriers and the Use of İnterpreters in The Public Health Services. A Questionnaire-Based Survey. Patient Education and Counseling

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ Sağlıklı Kentler Birliği Eğitim Prgramı Prof. Dr. SABAHAT TEZCAN Haccettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S1 Üreme Sağlığı Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S6 Üreme Sağlığına Yönelme Bükreş konferansı (1974) II. Nüfus Konferansı (1984 Meksika) Kadın ve çocuklara

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ

HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ HEMŞİRELERDE ÇALIŞMA ORTAMI UZM. HEM. HANDAN ALAN HEMŞİRELİKTE YÖNETİM AD DOKTORA ÖĞRENCİSİ Çalışma hayatı insan yaşamının vazgeçilmez bir parçasıdır. Günün en aktif döneminin yaşandığı çalışma ortamları,

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük Çorum 3. grup (Kırılgan Gruplar) Moderatör: Yrd. Doç. Dr. Metin UÇAR Raportör: Sümer ÇAKIR I.Bölüm Kırsalda yaşayanlar Sorunlar Gelir kaynakları yetersiz Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri

Detaylı

Türkiye de Kadınların Sağlığı

Türkiye de Kadınların Sağlığı + Pratisyen Hekimlik Kongresi 16-18 Mayıs 2015 İstanbul Türkiye de Kadınların Sağlığı Prof. Dr. Nilay Etiler Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Üyesi + Zaman: 2015

Detaylı

Bosna Kurbanlarına Yardım - Bosna ve Kosova dan Gelen Mültecilere Destek

Bosna Kurbanlarına Yardım - Bosna ve Kosova dan Gelen Mültecilere Destek Soydaş Uyum Eğitimi Bulgaristan dan göç eden soydaşlarımızın Türkiye de yerleşme, yaşama ve çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla 9 aylık bir sürede 4 ilde 33 seminer düzenlenmiş, 7.000 e yakın kişiye

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR.

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR. Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR 12 Ekim 2010 Sunuş Planı Erken Çocukluk Gelişimi (EÇG) Nedir? Binyıl

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek 81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek TEPAV, 2014 2 Neden bu çalışmaya ihtiyaç duyduk? Kadınların durumunu il düzeyinde ortaya koyacak cinsiyete duyarlı verinin

Detaylı

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Öğr. Gör. Uzm. Berin Bayraklı Doğum Tarihi: 01.01.1967 Öğrenim Durumu: Yüksek Lİsans Yabancı Dil: İngilizce Medeni Durum: Evli-2 çocuk sahibi Derece Bölüm/Program

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR. HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara

EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR. HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara BM Nüfus Fonu (UNFPA) UNFPA; her hamileliğin istenilen, her doğumun güvenli

Detaylı

R İSK ALTINDA VE KORUNMASI GEREKEN ÇOCUKLAR ÇALIŞTAYI Ç ALIŞTAY SONUÇ BİLDİRGESİ

R İSK ALTINDA VE KORUNMASI GEREKEN ÇOCUKLAR ÇALIŞTAYI Ç ALIŞTAY SONUÇ BİLDİRGESİ 2 ÇALIŞTAY SONUÇ BİLDİRGESİ Aralık 2013 İstanbul GİRİŞ Ülkemizde hızlı toplumsal değişim yaşanmaktadır. Her değişim, beraberinde kimlik ve kişilik çatışmasını getirir. Ülkemizde, kentleşme, sanayileşme,

Detaylı

1. Adı ve Soyadı: Hacer ERTEN YAMAN 2. Doğum Yeri/Tarihi: 17.09.1962 3. Ünvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

1. Adı ve Soyadı: Hacer ERTEN YAMAN 2. Doğum Yeri/Tarihi: 17.09.1962 3. Ünvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı: Hacer ERTEN YAMAN 2. Doğum Yeri/Tarihi: 17.09.1962 3. Ünvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale

Detaylı

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 2. Hafta ( 22 26 / 09 / 2014 ) 1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER 2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER Slayt No: 2

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Prof.Dr. Zeynep ŞİMŞEK Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

Etnik İletişim Kadın Sağlığını Nasıl Etkiliyor?

Etnik İletişim Kadın Sağlığını Nasıl Etkiliyor? SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi Mayıs 2012, Sayı:25, ss.251-257. SDU Faculty of Arts and Sciences Journal of Social Sciences May 2012, No:25, pp.251-257. Etnik İletişim Kadın Sağlığını

Detaylı

Aile Sağlığı Elemanları ile Mümkün mü? / Özlem Özkan

Aile Sağlığı Elemanları ile Mümkün mü? / Özlem Özkan Aile Sağlığı Elemanları ile Mümkün mü? / Özlem Özkan Gerek Sağlık Bakanlığı tarafından, gerekse bazı bilimsel makalelerin bulgularına dayalı olarak aile hekimliği uygulamasının ekip çalışmasını motive

Detaylı

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM Gamze Varlı Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Klinik Eğitim Hemşiresi Sunu Planı Hemşirelik ve hasta/hasta yakınları eğitimi

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ Dr. İbrahim PADIR İstanbul, 2015 Kavramlar ve Tanımlar Gebeliğe bağlı ölüm, bir kadının gebelik süresince, doğumda ya da gebeliğin sonlanmasından sonraki 42 gün içinde

Detaylı

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004

EVDE BAKIM HİZMETLERİ. Ayşe Güler Aralık 2004 EVDE BAKIM HİZMETLERİ Ayşe Güler Aralık 2004 Tanım Bireylere yaşam siklusu içinde, kendi yerleşim alanlarında sağlık hizmeti sağlayan, sağlık bakım sunum sisteminin geniş ve bütüncül bir parçasıdır. Diyabet

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım

Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım Acil Durum ve Afet Yönetiminde İlk Yardımın Önemine İlişkin Küresel Yaklaşım www.kizilay.org.tr www.ilkyardim.org.tr AFETİN TANIMI İnsanlar için fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel kayıplar doğuran,

Detaylı

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Değerli Meslektaşlarımız, İki yılda bir düzenlediğimiz 8. Ulusal Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireliği Kongresi, 21-24 Kasım 2013 tarihlerinde Kuşadası

Detaylı

: Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü Başıbüyük Maltepe-İstanbul : behiceekici@hotmail.com

: Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü Başıbüyük Maltepe-İstanbul : behiceekici@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : BEHİCE EKİCİ İletişim Bilgileri Adres Mail 2. Doğum Tarihi : 20.10.1963 3. Unvanı : Yard. Dr. 4. Öğrenim Durumu : : Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü

Detaylı

Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği

Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KADIN CALISMALARI ANABİLİM DALI Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği Yüksek Lisans Bitirme Projesi Derya Demirdizen Proje Danışmanı Prof.

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre sağlık fiziksel, zihinsel ve sosyal açılardan tam bir iyilik halidir.

Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre sağlık fiziksel, zihinsel ve sosyal açılardan tam bir iyilik halidir. KADIN VE SAĞLIK TARİHTEN BUGÜNE SAĞLIKTA KADININ YERİ HAZIRLAYAN: DENİZ ÖZYAVUZ SAĞLIK NEDİR? Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre sağlık fiziksel, zihinsel ve sosyal açılardan tam bir iyilik halidir.

Detaylı

Hacettepe Üniversitesi Ön Lisans Programı

Hacettepe Üniversitesi Ön Lisans Programı ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Tülay AYYILDIZ Doğum Tarihi: 16-12-1975 Öğrenim Durumu: Yüksek Lisans Öğrenim Dönemi Devam ediyor 2005 2001 1996 1994 Diploma Türü Doktora Yüksek Lisans

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

GÜÇ KOŞULLAR ALTINDAKİ ÇOCUKLAR. Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD Mart 2009

GÜÇ KOŞULLAR ALTINDAKİ ÇOCUKLAR. Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD Mart 2009 GÜÇ KOŞULLAR ALTINDAKİ ÇOCUKLAR Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD Mart 2009 1 Amaç: Bu dersi sonunda dönem III öğrencileri güç koşullar altındaki çocukların korunmasına yönelik müdahaleler konusunda bilgi

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA

3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA 3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA DÜNYADA SAĞLIK YÖNETİMİ 13 Nisan 2015 Doç. Dr. S. Haluk ÖZSARI T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi haluk.ozsari@saglik.gov.tr 3. SAĞLIK

Detaylı

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10.05.2010 1 Amaç : Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aşırı doğurganlık,

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 02/2014 devam etmekte: Yrd.Doç.Dr.; Avrasya Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi

ÖZGEÇMİŞ. 02/2014 devam etmekte: Yrd.Doç.Dr.; Avrasya Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Leyla AYDEMİR 2. Adres Sancak Mah. Adnan Kahveci Cad. No: 59 B Blok Kat 6 No:21 Yomra/Trabzon 3. Doğum Tarihi 12.01.1980 4. E-Mail: leyla-oezdemir@hotmail.com 5. Öğrenim Durumu 10/2008

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölüm Başkanı DSÖ ve UNİCEF, UNFPA ve ICM Ana-çocuk

Detaylı

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Mayıs2016 N201619

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Mayıs2016 N201619 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Mayıs216 N21619 DEĞERLENDİRME NOTU Esra ÖZPINAR Araştırmacı Şehir Çalışmaları Programı Bölge Çalışmaları Programı BEBEK ÖLÜM HIZI TÜRKİYE GENELİNDE AZALIYORKEN

Detaylı

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önemi SUNUŞ Tıbbi Rehabilitasyonun

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Sağlığın Geliştirilmesi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans ( x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim ( X) Uzaktan

Detaylı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Hak Kavramı Herhangi bir varlığın, kanuni veya ahlaki gerekçelerle, sahip olması veya yapabilmesi olağan şeyler.. Hak Kavramı Kazanımlara

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler)

Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler) Tokat Kırılgan Gruplar (Kırsalda Yaşayanlar, Engelliler, Kadınlar, Yaşlılar, Göçle Gelenler, Mülteciler, Mevsimlik İşçiler) Kolaylaştırıcı: Yrd. Doç. Dr. Umut AŞKIN Raportör: Nalan Kangal Kırsalda Yaşayanlar

Detaylı

GÖÇ VE SAĞLIK. Sevcan TOPÇU *, Ayşe BEŞER **

GÖÇ VE SAĞLIK. Sevcan TOPÇU *, Ayşe BEŞER ** C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(3) GÖÇ VE SAĞLIK Sevcan TOPÇU *, Ayşe BEŞER ** ÖZ Göç, sosyal yapı içindeki birey ve grupların ekonomik, kültürel nedenlerden dolayı bir yerden başka bir yere

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

YAŞAM BOYU DÖNEMLERİNE GÖRE KADIN CİNSİYETİNİN KARŞILAŞTIĞI SORUNLAR / OLAYLAR

YAŞAM BOYU DÖNEMLERİNE GÖRE KADIN CİNSİYETİNİN KARŞILAŞTIĞI SORUNLAR / OLAYLAR Bir insan hakları ihlali olan kadına yönelik şiddet gelir, eğitim düzeyi fark etmeksizin farklı toplum ve kültürlerin yaşadığı ortak bir sorundur ve dünyadaki bütün kadınlar kocaları, babaları, kardeşleri

Detaylı

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri tanıyacaksınız. A.ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Yaşlılık, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli

Detaylı

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE İŞYERİ HEMŞİRELİĞİNİN ÖNEMİ ROLÜ KURSU 4 MAYIS 2014 İSTANBUL VII. ULUSLARARASI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONFERANSI SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI Uzm.

Detaylı

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Yaşlılık,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Korkmaz,Y.,N: İlaçsız Ağrı Kontrol Yöntemlerinden Tens in Doğum Ağrısını Algılamaya Etkisi, 2003.

ÖZGEÇMİŞ. 1. Korkmaz,Y.,N: İlaçsız Ağrı Kontrol Yöntemlerinden Tens in Doğum Ağrısını Algılamaya Etkisi, 2003. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Nimet Sevgi Gençalp. Doğum Tarihi: 9.10.19. Unvanı: Yardımcı Doçent. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik 190 Yüksekokulu

Detaylı

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Lütfi ĠNCĠROĞLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı GiriĢ Nüfusunun yarısı kadın olan ülkemizde, kadınların işgücü piyasasına

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

Öğr. Gör. Dilruba BİNBOĞA

Öğr. Gör. Dilruba BİNBOĞA Öğr. Gör. Dilruba BİNBOĞA ÖZGEÇMİŞ 1958 Eskişehir doğumludur. 1982. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Lisans, 2002 Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsünde hemşirelik esaslarında yüksek

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Alan: Sosyal Psikololji. 04/2007 10/2008 Yüksek Lisans Humboldt Üniversitesi Berlin

Alan: Sosyal Psikololji. 04/2007 10/2008 Yüksek Lisans Humboldt Üniversitesi Berlin Yrd. Doç. Dr. Leyla ÖZDEMİR Holtur Evleri 2. Etap A Blok Daire 24 Boztepe/Trabzon Mail: leyla-oezdemir@hotmail.com Doğum Tarihi: 12.01.1980 Eğitim Bilgileri 10/2008 12/2012 Doktora Humboldt Üniversitesi

Detaylı

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış Ders 8 : Doğumlar Doç. Dr. Didem Danış Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü ddanis@gsu.edu.tr Ders 8 : Doğumlar Bu derste ele alınacak konular -

Detaylı

HAFTALIK DERS PLANI. Uzmanlık Modeli. İnsan Hakları Yaklaşımı Engelli Haklarının Gelişimi V. Hafta Özürlülüğün Nedenleri

HAFTALIK DERS PLANI. Uzmanlık Modeli. İnsan Hakları Yaklaşımı Engelli Haklarının Gelişimi V. Hafta Özürlülüğün Nedenleri HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ 2011-2012 ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ SHO 326 ÖZÜRLÜLERLE SOSYAL HİZMET DERSİ ANAHATTI Dersin Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Gülsüm

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

GayKamp. GayKamp Derneği'nin Amaçları. Yaz Kampı

GayKamp. GayKamp Derneği'nin Amaçları. Yaz Kampı GayKamp GayKamp Derneği'nin Organizasyon ve Aktiviteleri: GayKamp Derneği 10 kişilik bir kurul tarafından yönetilen ve kâr amacı gütmeyen bir organizyondur. Hedef kitlemiz ülkenin dört bir tarafından farklı

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

: İçerenköy Mh. Kayışdağı Cd. No: 32 Ataşehir/İSTANBUL. Education: License: Celal Bayar University School of Nursing, Department of Nursing, 2007.

: İçerenköy Mh. Kayışdağı Cd. No: 32 Ataşehir/İSTANBUL. Education: License: Celal Bayar University School of Nursing, Department of Nursing, 2007. CURRICULUM VITAE Ela Yılmaz Instructor Birth Date : 15.09.1984 Birth place Work Address : Kdz.Ereğli : İçerenköy Mh. Kayışdağı Cd. No: 32 Ataşehir/İSTANBUL Phone: 0 216 500 41 66 Fax: 0 216 576 50 76 E-mail:

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Ulusal Toplantı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. A. Sinan Türkyılmaz Doç. Dr. Alanur Çavlin 2 Aralık 214, Rixos Grand Ankara Oteli, Ankara Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2009 ARALIK 2009 FAALİYET RAPORU

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2009 ARALIK 2009 FAALİYET RAPORU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HIV/AIDS TEDAVİ VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (HATAM) OCAK 2009 ARALIK 2009 FAALİYET RAPORU HATAM web sayfasının güncelleştirilmesi, www.hatam.hacettepe.edu.tr Danışmanlık Hizmeti Yüzyüze

Detaylı

5.Akademik Unvanlar : Yardımcı Doçent : Sağlık Yüksek Okulu Hitit Üniversitesi 2007-2009 Hemşirelik Yüksekokulu Ufuk Üniversitesi 2009-2010

5.Akademik Unvanlar : Yardımcı Doçent : Sağlık Yüksek Okulu Hitit Üniversitesi 2007-2009 Hemşirelik Yüksekokulu Ufuk Üniversitesi 2009-2010 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : Bahire ULUS 2.Doğum Tarihi : 13/03/1962 3.Unvanı : Öğretim Görevlisi Dr. 4.Öğrenim Durumu: Yüksek Lisans (Doktora) Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR

HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR HEMŞİRELİKTE ÖZEL ALANLAR Son yıllarda dünyada meydana gelen hızlı gelişme ve değişmeler her alanda olduğu gibi sağlık bakım sistemi üzerinde de etkisini göstermektedir. Toplum, nüfus özellikleri, ekonomi,

Detaylı

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler

Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler Örnek Araştırma Tek Ebeveynli Aileler 9 Kasım 2010 Nobody s Unpredictable Çalışmanın Amacı 2010 Ipsos Türkiye de boşanma, ayrılık, ya da vefat nedeniyle ebeveynlerden birinin yokluğunun psikolojik ekonomik

Detaylı

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Sibel Yıldırım*, İlknur İnanır**, Zerrin Kaya*** * Acıbadem Hastanesi,

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1 PLATFORM NOTU'14 / P-1 Yayınlanma Tarihi: 11.03.2014 * Türkiye nin Gizli ları 1 Thomas Masterson, Emel Memiş Ajit Zacharias YÖNETİCİ ÖZETİ luk ölçümü ve analizine yeni bir yaklaşım getiren iki boyutlu

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yardımcı Doçent Bakırköy Sağlık Yüksekokulu İstanbul Üniv. 2009-2010. Yardımcı Doçent Sağlık Bilimleri Fakültesi İstanbul Üniv.

ÖZGEÇMİŞ. Yardımcı Doçent Bakırköy Sağlık Yüksekokulu İstanbul Üniv. 2009-2010. Yardımcı Doçent Sağlık Bilimleri Fakültesi İstanbul Üniv. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Fatma AY 2. Doğum Tarihi : 05.10.1972 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik İstanbul Üniversitesi 1994 Y. Lisans Hemşirelik

Detaylı

IMPR HUMANITARIAN DİYARBAKIR DAKİ EZİDİLER HAKKINDA RAPOR. Sığınmacıların Genel Durumu

IMPR HUMANITARIAN DİYARBAKIR DAKİ EZİDİLER HAKKINDA RAPOR. Sığınmacıların Genel Durumu IMPR HUMANITARIAN DİYARBAKIR DAKİ EZİDİLER HAKKINDA RAPOR Sığınmacıların Genel Durumu IMPR Humanitarian olarak IŞİD saldırısı sonrası Türkiye ye sığınan Ezidi sığınmacıların göç ettikleri Diyarbakır ilinde

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA. Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış

TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA. Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış I. GİRİŞ Doğumun sağlıklı koşullarda ve bir sağlık personelinin yardımıyla yaptırılmasının ve doğum

Detaylı

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur.

Ayşe Devrim Başterzi. Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Ayşe Devrim Başterzi Son iki senedir ilaç endüstrisi ve STO ile araştırmacı, danışman ya da konuşmacı olarak herhangi bir çıkar çatışmam yoktur. Epidemiyoloji ve eğitim mi? Eğitim ve epidemiyoloji mi?

Detaylı