FAALİYET DENETİMİNE GENEL BAKIŞ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FAALİYET DENETİMİNE GENEL BAKIŞ"

Transkript

1 FAALİYET DENETİMİNE GENEL BAKIŞ Doç. Dr. Şaban UZAY * ÖZET Küreselleşmenin de etkisiyle artan rekabet, işletmeleri verimlilik arayışına yöneltmiştir. Faaliyetlerin etkenliğinin ve etkinliğinin değerlenmesine kısaca faaliyet denetimi adı verilmektedir. Faaliyet denetiminin en gelişmiş olduğu ülke ABD olup, gelişim sürecinde kamu denetim standartlarının, iç denetim mesleğinde yaşanan gelişmelerin ve değişen yönetim anlayışının önemli rolü olmuştur. Faaliyet denetimi, ağırlıklı olarak iç denetçilerin ve kamu denetçilerinin görev alanına girmektedir. ABD de 2002 yılında yapılan bir araştırmada faaliyet denetimi iç denetçilerin toplam iş yüklerinin %28 ini oluşturmaktadır. Faaliyet denetimi konularına yönetimin ihtiyaçları yön verdiği için çok çeşitli amaçlarla yapılabilmektedir. Başlıca faaliyet denetimi türleri; fonksiyonel denetim, örgütsel denetim ve özel görevlerdir. Faaliyet denetimi özet olarak, planlama kanıt toplama ve raporlama aşamalarından oluşmaktadır. Ancak uygulamasının başarılı olması faaliyet denetçisinin yeteneklerine ve tecrübesine bağlıdır. Özel kesimde verimliliğin, karlılığın ve dolayısıyla işletmenin devamlılığı için önemli olan faaliyet denetimi, kamu kesiminde ise, sosyal devlet anlayışının gelişmesiyle birlikte kamuda hesap verme sorumluluğu ve şeffaflığın, dolayısıyla ekonomik ve sosyal gelişmenin anahtarı konumundadır. Bu bakımdan faaliyet denetimine ve bu denetimi gerçekleştiren denetçilere gerekli olan kaynağın ayrılması gerekir. Anahtar Kelimeler: Faaliyet denetimi, performans denetimi, faaliyet denetimi süreci. 1. GİRİŞ Günümüz işletmelerinde, pazar ve rekabet anlayışı küresel olup bütün dünyaya yöneliktir. Dünya standartlarında verimlilik düzeyi hedef alınmaktadır. Türkiye ekonomisinde 2001 yılında gerçekleşen ekonomik kriz sonrasında yaşanan, düşük döviz kurları ve geçmişe göre daha düşük enflasyon oranları, firmaların rekabet stratejilerini yeniden gözden geçirmelerine yol açmıştır. Firmaların kar marjları eskiye göre azalmış, dolayısıyla kriz nedeniyle çıkardıkları işçilerin bir kısmını geri işe almayarak isçilik maliyetinden tasarruf etme, maliyet azaltımı, verimlilik artışı gibi alanlara yönelmişlerdir. Artan rekabet faaliyetlerin etkinliğinin denetimini zorunlu hale getirmiştir. İşletmelerin etkenlik ve etkinlik (verimlilik) açısından incelenmesine kısaca faaliyet denetimi adı verilmektedir. Literatürde faaliyet denetimi yerine, yönetim denetimi, etkinlik (verimlilik) denetimi, performans denetimi, ekonomiklik (iktisadilik) denetimi gibi kavramlar da kullanılmaktadır. Ayrıca faaliyet denetimi, Kanada da kapsamlı denetim (comprehensive auditing), İngiltere de ise paranın karşılığını verme denetimi (value for money auditing) olarak da adlandırılmaktadır (Flesher ve Zarzeski, 2002:93). Erciyes Üniversitesi İ.İ.B.F. İşletme Bölümü, (E-Posta: 1

2 Faaliyet denetimi 1960 lı yıllardan itibaren gelişmeye başlamış olup, kapsamı muhasebe denetiminden daha geniştir ve muhasebe işlemleri ile sınırlı değildir. İşletmenin organizasyon yapısı, üretim yöntemleri, pazarlama politikaları, finansman politikaları, bilgi işlem faaliyetleri vb. bir çok faaliyeti kapsamaktadır. Bu nedenle uygulanması diğer denetimlere göre daha güçtür. Karşılaştırma ölçütleri diğer denetim türlerine göre daha soyuttur (Bozkurt, 1998:29). Faaliyet denetimi çalışmaları asıl olarak işletmelerde iç denetçilerin görevidir. İç denetçilerin bulunmadığı işletmelerde bu tür hizmetler mali yöneticilerden veya işletme dışındaki denetim ve danışmanlık firmalarından talep edilmektedir. Bağımsız denetçilerin faaliyet denetimi yapması, genellikle yönetim danışmanlığı hizmeti olarak adlandırılmaktadır (Selimoğlu,1999:196). Bağımsız denetim firması, talep olması halinde ve faaliyet denetimi alanında yeterince uzman kadrosunun bulunması durumunda ihtiyari denetim olarak faaliyet denetimi yapabilir. Bu çalışmanın amacı, faaliyet denetimini tanıtıcı genel bilgiler sunmaktır. Bu amaçla, faaliyet denetiminin tanımı, tarihçesi, diğer denetim türlerinden farklılıkları, türleri, denetim aşamaları (süreci) ile Türkiye de uygulanma düzeyi hakkında özet bilgiler çalışmada bir plan içerisinde sunulmuştur. 2. FAALİYET DENETİMİNİN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ Bu kısımda faaliyet denetiminin tanımı, gelişimi, muhasebe denetiminden farklılıkları, iç denetim hizmetlerindeki yeri, iç kontrol ve risk yönetimi ile ilişkisi ile etkin bir faaliyet denetimi için gerekli koşullar hakkında bilgiler özetlenecektir Faaliyet Denetimi Tanımı ve Tarihi Gelişimi Faaliyet denetiminin geniş bir tanımı şöyledir (Moeller ve Witt, 1999:21-2): Faaliyet denetimi, bir örgütün işletme fonksiyonları, mali kontroller ve destekleme sistemleri dahil bütün yönlerini kapsayan bağımsız bir incelemedir. Faaliyet denetimi bir örgütün bütün veya belirli faaliyetlerinin özellikli hedeflere göre sistematik incelenmesidir. Faaliyet denetçisinin genel amacı; kanun ve kurallara uygunluğun, mali raporlamanın güvenilirliğinin ve faaliyetlerin etkenliği ve etkinliğine ilişkin iç kontrollerin kalitesini değerlemektir. Yukarıdaki tanımda geçen; mali denetim, mali yapıya yönelik iç kontrolleri içerir. Faaliyet kontrolleri ise, varlıklar üzerindeki mali kontroller ile faaliyeti ölçmek için performans göstergelerini içerir. Günümüz işletmelerinde yaygın bir yapısının olması dolayısıyla bilgi sistemleri kontrollerini de faaliyet denetiminin bir türü olarak dikkate almak gerekir. Faaliyetlerin etkinliğinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi işletmeden işletmeye, hatta işletme içerisinde bölümden bölüme farklılık gösterebilir. Faaliyet denetimi büyük ölçüde özneldir. Dolayısıyla, faaliyet denetçisi, mevcut başarının ölçülüp raporlanmasından daha çok, bu başarının daha da iyileştirilmesine yönelik önerilirini belirtir nitelikte raporlar sunar. Bundan dolayı faaliyet denetimi, diğer denetim türlerinden farklı olarak yönetsel danışmanlık şeklinde nitelendirilebilmektedir (Güredin, 2006:19). Modern anlamda iç denetçi, çok geniş bir alanda analiz yeteneklerine sahip bir faaliyet denetçisidir. Bu kadar kapsamlı bir görev ancak, faaliyet denetiminin bütün yönlerini çok iyi bilen bir denetim ekibi tarafından gerçekleştirilebilir. İşletmelerde kontrolleri ve prosedürleri tasarlayanlar ve uygulayanlar, uygulama aşamasında başarısız olabilmektedirler. İşte faaliyet denetçisi bağımsız ve planlı bir şekilde söz konusu sistemleri ve kuralları incelemekte ve geliştirilmesi gereken kontrolleri ve kuralları tanımlamaktadır. Daha sonra çalışmalarının sonuçlarını rapor haline getirerek yönetime sunmaktadır (Moeller ve Witt, 1999:21-4). 2

3 Faaliyet denetiminin gelişmesinde lider ülke ABD dir 1. Faaliyet denetiminin ABD deki gelişim sürecinde Amerikan Sayıştay Başkanlığı (General Accounting Office GAO) nun 1972 yılında yayınladığı Sarı Kitap (Yellow Book) olarak bilinen; Standards for Audit of Governmental Organizations, Programs, Activities and Functions düzenleme kamu denetiminde ciddi değişikliklere yol açmış ve kamu denetimini başlıca üç gruba ayırmıştır: a) Mali ve uygunluk, b) Ekonomi ve etkinlik, c) Program sonuçlarıdır. Son iki grup, faaliyet denetimi alanına girmektedir (Flesher ve Zarzeski, 2002:96). Standartta belirtilen ekonomi ve etkinlik (verimlilik) kavramı: Bir birimin ekonomik ve etkin bir şekilde personel, malzeme vb. gibi kaynakların kullanılıp, kullanılmadığı; örgütsel yapıda, yönetim kurallarında ve yönetim bilgi sisteminde herhangi bir ekonomik olmayan/verimsiz uygulamaların olup olmadığının belirlenmesidir. Program sonuçları ise; ulaşılan sonuçların arzu edilen yararı sağlayıp sağlamadığının, yetkili otoriteler tarafından belirlenen hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığının ve daha düşük maliyetle arzu edilen sonuçlara ulaşılması için alternatiflerin dikkate alınıp alınmadığının belirlenmesidir. Faaliyet denetiminin gelişmesine, yönetim anlayışında ve iç denetim mesleğinde yaşanan değişmelerin de önemli katkısı olmuştur. İç denetimin rolü özellikle II. Dünya Savaşı ndan sonra geçen sürede önemli ölçüde artmış, sadece mali değil faaliyet denetimini de kapsamına almıştır. Faaliyet denetimine olan ihtiyaç, 20. yüzyılın başlarında, ABD de büyük ölçekli işletmelerin sayısının artması ile hissedilmiştir. İlk başlarda iç denetçilerden beklenen, işletmenin varlıklarının korunması idi ve işletmede bir polis olarak görülüyordu. Ancak yaşanan gelişmeler, iç denetimi yönetim sürecinin ayrılmaz bir parçası haline getirmiştir lı yıllardan sonra savaş ekonomisinin de etkisiyle iç denetim alanında ciddi gelişmeler yaşanmıştır. İşletme yöneticileri, hammadde ve iş gücünde tasarruf, üretim zamanlaması, yasal düzenlemelere uygunluk gibi konularla daha fazla ilgilenmişlerdir. Hatta maliyetle ilgili tespitler, dış mali raporlamadan daha da önemli hale gelmiştir. Neticede, iç denetçiler de yönlerini yönetim asistanlığına doğru çevirmişlerdir (Flesher ve Zarzeski, 2002:95). Bu günkü anlamda faaliyet denetimi kavramına ilk kez, 1948 yılında The Internal Auditor dergisinde yayınlanan bir makalede yer verilmiştir yılında İç Denetçiler Enstitüsü (The Institute of Internal Auditors IIA) tarafından yapılan bir araştırmada, araştırmaya katılanların %95 i faaliyet denetimi yürüttüklerini ve bu çalışmalarının toplam denetim zamanlarının %51 ini aldığını ifade etmişlerdir (Flesher ve Zarzeski, 2002:96). 2.2.Etkenlik, Etkinlik ve Ekonomiklik (İktisadilik) Kavramları Faaliyet denetiminin tanımında geçen, etkenlik, etkinlik ve ekonomiklik kavramlarını yakından tanımakta yarar vardır. Etkenlik, amaca ulaşma, etkinlik (verimlilik) ise, amaca ulaşırken kaynakları verimli kullanma anlamında kullanılmaktadır. Örnek olarak; her hangi bir aksaklık olmaksızın üretimin gerçekleşmesi etkenlik iken, mamullerin minimum maliyetle üretilmesi ise etkinlik olarak nitelendirilmektedir. Bir örnek yardımıyla söz konusu kavramlar açıklanmaya çalışılacaktır (Gray and Manson, 2000:223). 1 Metin Sağmanlı nın 1995 yılında Almanya ve ABD deki kuruluşların iç denetimi konusunda yapmış olduğu karşılaştırmada; Her iki ülke kuruluşlarında büyük benzerlik göstermekte, ancak Amerikan şirketlerinde faaliyet denetimi ve bilgisayarlı denetim daha ağır basmaktadır tespitinde bulunmuştur (Sağmanlı, 1995:39). 3

4 Örnek; AB Limitet Şirketi yönetimi, bağımsız dağıtıcılar kullanmak yerine, müşterilerine ürünlerini kendileri dağıtmak üzere bir taşıt filosu oluşturmayı, pazarlama politikası olarak kararlaştırmıştır. Söz konusu filo, çeşitli büyüklüklerde ve ortalama maliyeti YTL olan 50 taşıttan oluşacaktır Etkinlik (verimlilik) denetimi; personel, makine, teçhizat gibi kaynakların, etkinlik denetimi anlamında pratik olarak uygulanabilir sınırlar içinde, optimal olarak kullanılıp kullanılmadığını belirlemektir. Yukarıdaki örneğe göre; taşıt filosunun fazla mesai maliyetlerini minimum kılmak için servislerin düzenli yapılıp yapılmadığının araştırılması, gereksiz kilometre yapmasını azaltmak için rota planlamasının olup olmadığının araştırılması ve böylece dağıtım maliyetlerinin kontrol altına alınmasını sağlayacaktır. Etkenlik denetimi ise; kaynakların uygun etkiyi yapıp yapmadığının belirlenmesidir. Yukarıdaki örneğe göre; işletmenin hedeflerine ulaşması açısından işletmenin taşıt filosu satın alması en iyi alternatif midir? sorusunun yanıtının araştırılmasıdır. Bu tür denetimde alternatif dağıtım politikalarının sağlayacağı yararlar ile maliyetleri araştırılır. Pazarlama politikası değişikliğinin şirketin imajına etkisi ile müşterilerin değişikliğe tepkileri öğrenilmeye çalışılır. Ayrıca denetçi, taşıtların satın alınması yerine kiralanması seçeneğinin daha uygun olup olmayacağını da araştırır. Ekonomiklik (İktisadilik) denetimi ise; tutumluluk anlamında kullanılmaktadır. Yani gereksiz harcamadan kaçınmaktır. Yukarıdaki örneğimize göre; taşıt filosunun sürücüleri için pahalı üniformalar yerine daha koruyucu elbiselerin seçilmesi gibi. Kamuda iç denetçilerden beklenen bir denetimdir. İktisadilik denetimi, her şeyden önce bir değer yargısıdır. Maliyet giderleri üzerinden tasarruf sağlamak üzere yürütülen denetim faaliyetidir. Dolayısıyla bu değer yargısına yönelik ölçü birimlerinin neler olacağı, iktisadilik denetiminin en önemli sorunu olarak ortaya çıkmaktadır (Pekiner, 1988:280). Faaliyet denetimine başlamadan önce, etkenlik ile ilgili özellikli ölçütler oluşturulmalıdır. Örneğin; fabrikada makinelerin yerleşimine ilişkin bir faaliyet denetimi yapıldığını varsayarsak, değerlemeye yönelik aşağıdaki gibi sorular oluşturmak gerekmektedir (Arens, Elder and Beasley, 2005:771): - Bütün yerleşim planları merkezde mühendislik bürosu tarafından onaylanmış mıdır? - Son beş yıl içerisinde, merkez tarafından makine yerleşimine ilişkin yeniden değerleme yapılmış mıdır? - Mevcut planına göre, makineler etkin kullanılıyor mu? - Makine dağılım planı, çalışanların güvenliğini tehlikeye atıyor mu? Etkinlik için de yine benzer şekilde özellikli ölçütler oluşturulması gerekmektedir. Etkenliği azaltmaksızın maliyeti azaltma etkinlik olarak nitelendirildiği için etkinlik ölçütleri oluşturmak daha kolaydır. Faaliyet denetçisinin özel denetim ölçütleri geliştirmede yararlanabileceği başlıca kaynaklar; geçmişteki tecrübeleri, kıyaslama yapma, mühendislik standartlarından yararlanma ve örgüt içinde gerçekleştireceği görüşmeler ve tartışmalardır. Bu bakımdan örgütlerde her düzeyde çalışanların, faaliyetlere ilişkin olarak şikayet ve önerilerini sunmak amacıyla üst yönetime ulaşabilmesi çok önemlidir. Etkinlik aslında bir performans göstergesidir. Etkinlik denetimi ise performans yönetiminin bir alt unsurudur. Performans yönetimi ise; örgütsel sistemlerin her düzeyinde her biriminde uygulanması mümkün olup, örgütü istenilen amaçlara yöneltmek için örgütün mevcut ve geleceğe ilişkin durumları ile ilgili bilgi toplama, bunları karşılaştırma ve performansın sürekli gelişimini sağlayacak yeni ve gerekli düzenlemeleri başlatma ve sürdürme görevlerini yüklenen bir yönetim sürecidir (Akal, 2005:75). 4

5 Performans yönetim sistemi sürekli işleyen bir döngü (performans geliştirme planlaması ölçme değerlendirme kontrol aşamaları içinde) içerisinde gerçekleşir. Performans ölçüm ve denetimleri başlı başına özel bir süreci gerektirir. Performans ölçüm ve denetim sistemlerinde kullanılabilecek göstergeler, genel kabul görmüş göstergeler olabileceği gibi, çoğunlukla işletmenin koşullarına göre geliştirilen göstergeler olacaktır. En yayın bilinen performans göstergeleri: mali ve teknik göstergelerdir. Mali göstergeler grubunda işletmenin mali yapısına ilişkin göstergeler ve maliyet analizlerine ilişkin göstergeler yer alır. Ancak bunlar tek başlarına yeterli olmayıp teknik göstergeler ile birlikte kullanılması önerilmektedir. Teknik göstergeler, işletmede en üst düzeyden en alt düzeye kadar etkinliklerin, üretim kaynaklarının, birimlerin ve çalışanların performanslarının ölçülmesinde kullanılabilmektedirler. Teknik göstergeler çeşitli açılardan sınıflandırılabilmektedir. Bunlar: kapsamlarına göre; içerikleri ve kullanım alanlarına göre (bölümler düzeyinde, örgütsel düzeylere göre, çevresel göstergeler gibi), performans kavramının anlamını esas alarak (verimlilik göstergeleri, karlılık ve bütçeye uygunluk göstergeleri gibi) 2. Faaliyet denetimlerinde sıklıkla karşılaşılan başlıca etkinsizlik (verimsizlik) türlerine bazı örnekler aşağıda verilmiştir (Arens, Elder and Beasley, 2005:767): - Mal ve hizmetlerin çok yüksek bedellerle alınması. Örnek olarak; hammadde, malzeme alımı için teklif mektubu istenmemesi. - İhtiyaç duyulan zamanda ham maddenin bulunmaması. Örnek olarak; gerekli malzeme siparişi verilmediği için montaj hattının durması. - Çalışanlar tarafından gereksiz tekrarların yapılması. Örneğin; birbirinin faaliyetlerinden haberdar olamadıkları için üretimle ilgili kayıtların hem üretim hem de muhasebe bölümünde tutulması. - Herhangi bir amaca hizmet etmeyen işlerin yapılması. Örneğin; örgüt içinde gereksiz belge akışı. - Gizli işsizlik yani gereğinden fazla eleman istihdam edilmesidir. 2.2 Faaliyet Denetiminin Amaçları Faaliyet denetiminin yapılmasının temelde üç amacı bulunmaktadır. Bunlar (Selimoğlu, 1999:197): - Faaliyetlerin belirlenmesi, - Gelişmeler için fırsatların belirlenmesi - Gelecek dönemlere ilişkin önerilerin geliştirilmesidir. Faaliyet denetimine yönetimin ihtiyaçları yön vermektedir. Bunlar (Whittington and Pany, 1998:756; Fletchall, 2001: 2): - Yönetimin hedefleri ile ilgili olarak birimin performansının değerlenmesi, - Oluşturulan planların (bütçeler, programlar, hedefler, kurallar gibi) uygulama düzeyinin öğrenilmesi, - Faaliyetlerin plan ve politikalara göre ne ölçüde başarıldığı ile etkinlik, etkenlik ve ekonomik olarak gelişme fırsatları hakkında objektif bilgi sağlanması, - Özellikle kaynakların yanlış kullanılmasıyla ilgili olarak, faaliyet kontrollerindeki zayıflıklar hakkında bilgi sağlanılması, - Faaliyet raporlarının gerçek durumu yansıtmasına ilişkin oluşan güvenin güçlendirilmesi, 2 Teknik performans göstergeleri hakkında fazla bilgi için bakınız: Akal, 2005:179 vd. ; mali göstergeler hakkında fazla bilgi için bakınız: Pekiner, 1988 ; Küçükberksun,

6 - Müşterilere daha iyi hizmet sunulması, - Cari uygulamaların etkin hale getirilmesi, - Genel olarak işletme başarısın önemli olduğu konusuna, birim yöneticilerinin odaklanmasına yardımcı olunması, - Çalışanların işletmeye devamının ve yetkinliğinin geliştirilmesi, - Bütçe tahsislerinin ve harcamaların incelenmesi, - Gelecekte fırsatlarla ve zorluklarla karşılaşılması durumunda, hazırlıklı olunduğunu ve işletmenin çok iyi yönetildiği konusunda güven oluşturulması, - Toplumda işletmenin tanınmışlığının veya bunun sürdürülmesinin sağlanmasıdır. Yukarıda sıralanan amaçlar dikkate alındığında faaliyet denetiminin genellikle dönem içinde gerçekleşmesi beklenmelidir. Ayrıca çok çeşitli faaliyet denetim türleriyle karşılaşmak da mümkündür Faaliyet Denetiminin Türleri Faaliyet denetimi, mühendislik, pazarlama, ofis hizmetleri, teslim alma, yükleme, satın alma, veri işleme gibi çok çeşitli faaliyetler ile ilgili sistemleri ve yönetim faaliyet kontrollerini değerler (Whittington and Pany, 1998:756). Faaliyet denetimleri başlıca üç başlıkta gruplanmaktadır. Bunlar (Arens, Elder and Beasley, 2005: 769) : Fonksiyonel denetimler: Burada fonksiyondan kastedilen, işletme faaliyetlerinin gruplandırılması anlamındadır. Örneğin; üretim fonksiyonu, satın alma fonksiyonu gibi. Çok çeşitli şekillerde oluşturulmuş fonksiyonların etkenlik ve etkinlik anlamında iç kontrollerinin değerlemesine fonksiyonel denetim diyoruz. Fonksiyonel denetimlerin, iç denetçilerin belirli alanlarda uzmanlaşmasına olanak sağlaması gibi üstünlüklerine karşılık, karşılıklı ilişki halindeki fonksiyonların değerlenmesinde yeterince başarılı olunamaması ise zayıf yönünü oluşturmaktadır. Örgütsel denetimler: Bir örgütün faaliyet denetiminin şubeler, departmanlar gibi örgütün bütününü ilgilenmesidir. Örgütsel denetim, örgütte fonksiyonların karşılıklı etkileşiminin ne ölçüde etken ve etkin olduğunu değerlemeye çalışır. Dolayısıyla, organizasyon planı ve koordinasyon faaliyetleri bu tür denetimde önem kazanmaktadır. Özel görevler: Faaliyet denetimi kapsamında, yönetim özel görevler verebilir. Örneğin işletmede bilgi sisteminin daha etkin hale getirilmesi, belirli bir departmanda hile olasılığının araştırılması gibi. Örnek olarak, AB işletmesinin iç denetim bölümünün çalışmaları beş grupta toplanmaktadır. Bunlar; faaliyet, uygunluk, mali, araştırma ve bilgi sistemi denetimleridir. Denetimlerin çoğunluğu bu beş grup içerisinde sınıflandırılabilir. Ancak bazıları bunların birleşenleri şeklinde de olabilir. İşletmede gerçekleştirilen başlıca faaliyet denetimi türleri şunlardır (Internal Control Guide For Managers): Maliyet muhasebesi konuları; birim veya kişilerin ücretlerinin yeniden belirlenmesi; önerilen sistem veya süreç değişikliklerinin iç kontrol etkileri; performans ölçme; hizmetlerin fiyatlandırılması; hizmetin dışarıdan satın alınması konuları; faaliyetsel kontroller; prosedürler; yönetim doğrulamasının dürüstlüğü; formların, akım şemalarının oluşturulması; birimlerin görev ve amaçlarını yerine getirirken kaynakların daha etkin ve verimli kullanılması için imkanların araştırılmasıdır. Bütün bunların yanında sisteme ve sürece ilişkin problemlerin uygun şekilde düzeltilmesi ve tekrarını önleyici eylemlerin yapılması konusunda güvence de sağlanmalıdır. Yukarıda örnek verilen alanlar, işletmeyi yakından tanımayı gerektirmektedir. Zaten tarihi gelişimi içersinde de faaliyet denetimi iç denetimin bir uzantısı olarak ortaya çıkmıştır (Selimoğlu,1999:196). 6

7 2.5. İç Denetim Hizmetlerinde Faaliyet Denetiminin Yeri Sürekli karşılaşılan tartışmalı muhasebe uygulamaları sonucu ortaya çıkan hatalı raporlar, iç kontrollerdeki zayıflıklarla birleşince iç denetim fonksiyonu üzerinde bir baskı oluşturmaktadır. Dolayısıyla iç denetçinin rolü, geleneksel veri doğrulama ve uygunluk denetiminden daha geniş alanlara genişlemekte, kapsama risk, kontrol ve yönetim fonksiyonları da girmektedir. Günümüzde iç denetim güvence ve danışmanlık hizmetlerini de bir arada sunmakta, yönetime koşulların geliştirilmesinde yardımcı olmaktadır (Edwards, Kusel and Oxner, 2003:13). ABD de gerek hastane işletmelerinde gerekse diğer sektörlerde iç denetçilerin iş yüklerinin yani toplam zamanlarının hangi faaliyetlere ne ölçüde dağıldığını karşılaştırmalı olarak gösteren araştırma sonuçları Tablo 1 de sunulmuştur. Söz konusu araştırma 1996 ve 2002 yılları arasında iki kez gerçekleştirilmiş ve toplam iç denetçiye anket uygulanmıştır. Tablo 1: ABD de İç Denetçilerin İş Yükü Dağılımı Zaman (%) Faaliyetler Hastane İşletmeleri Bütün İşletmeler Mali ve uygunluk denetimleri Faaliyet denetimleri Bilgi sistemleri / IT incelemeleri Sürekli mesleki eğitim Bağımsız denetçiye yardım Hile araştırması İdari Diğer Toplam Kaynak: (Edwards, Kuseland Oxner 2003:14). Tablo 1 in analizinden, ABD de yılları arasında geçen sürede faaliyet denetimine ilişkin iş yükü dağılımında çok az bir artış saptanmıştır. İç denetçiler yönetimin karar verme sürecinde, daha aktif bir rol üstlenmişlerdir. Bu rol daha iyi eğitimi ve çabayı gerektirmekte, dolayısıyla diğer faaliyetlere ayrılacak zamanı azaltmaktadır (Edwards, Kusel and Oxner, 2003:14). İç denetimin özellikle 1940 lı yıllardan başlayarak tarihi gelişimi incelendiğinde, gelişim sürecinin muhasebe alanından faaliyet yönetimi alanına doğru genişlediği görülmektedir. Bu durumda geçtiğimiz yüzyılda yaşanan bilimsel yönetim anlayışının iç kontrol sistemlerini güçlendirmesinin rolü bulunmaktadır. Başlangıçta, iç denetim fonksiyonu, iç kontrol sisteminin geliştirilmesinde ve değerlendirilmesinde ekonomik etkinliği yükselterek, güçlü kontrollerin gerçekleştirilmesini sağlayarak dolaylı yoldan yönetime yardımcı olmuştur. Hatta bundan dolayı iç denetim, kontrol mekanizmasının önemli bir parçası olarak görülmüş ve kontrolün kontrolü (control over control) olarak nitelendirilmiştir. Daha sonraki aşamada ise, ekonomik etkinliği artırmak için, iç denetim doğrudan işletme faaliyetlerinin etkinliğini değerlemeye ve bu yönde saptadığı problemlere ilişkin çözüm önerileri geliştirmeye yoğunlaşmıştır (Jin e and Dunjia,1997:193). Tüm bu açıklamalardan, bütün faaliyet denetimlerinin iç denetçiler tarafından gerçekleştirilmesi veya iç denetçilerin sadece faaliyet denetimi ile uğraşmaları da düşünülmemelidir. Ancak, iç denetçilerin faaliyet denetimlerine ilişkin bazı üstünlükleri bulunmaktadır. Bunlar (Jin e and Dunjia,1997:193): 7

8 - İşletmenin üretim ve faaliyet süreçlerini daha yakından tanımaktadır. Dolayısıyla problemleri teşhis etmeleri, sebeplerini araştırmaları ve öneriler geliştirmeleri bağımsız denetçilere göre daha kolaydır. - İç denetçiler, işletmelerde diğer bölümlerde çalışanlara göre daha bağımsızdırlar. İşletmede gerçekleşen iş süreçleri ile ilgili doğrudan sorumlulukları olmadığı için faaliyetlere ilişkin daha objektif değerlendirmeler yapabilirler. Konumu itibariyle, sorunlara ilişkin getirdiği yapıcı öneriler, diğerlerine göre daha kolay kabul görebilir. - İç denetçilerin raporlarını en üst düzey yetkililere ulaştırması; faaliyet denetimini yürütmek için yeterince zamana sahip olmaları, faaliyet denetimini gerçekleştirecek bilgi ve yeterliğe sahip olmaları, denetim çalışmalarında herhangi bir sınırlama yapılmaması gibi hususlar ise diğer avantajlar arasında sayılabilir İç Denetimde Faaliyet Denetimine Karşılık Bütünleşik Denetim Bu görüşü savunanlar, iç denetimi bir bütün olarak görmekte ve mali, faaliyet, bilgi sistemleri denetimi gibi uzmanlık alanlarının olmaması gerektiğini, iç denetim ekibindeki her denetçinin yönetimin ilgilendiği her alanda inceleme yapabileceğini ileri sürmektedirler. Ancak bütünleşik denetimin (Integrated Auditing) faaliyet denetiminden daha üstün olduğunu ileri süren görüş doğru değildir. Çünkü, uygulamada bazı bütünleşik denetim fonksiyonlarının daha düşük standartta hizmet sunduğu görülmüştür (Moeller ve Witt, 1999:21-2). Türkiye de de etkin bir iç denetim bölümüne sahip gerek mali gerekse reel sektördeki işletmeler, iç denetim ekiplerinde farklı uzmanlık alanlarında (bilgi sistemleri denetimi, hile denetimi gibi) sertifika almış elemanları bulundurmaya özen göstermektedirler Muhasebe Denetimi ile Faaliyet Denetimi Arasındaki Farklar Muhasebe denetçilerini faaliyet denetimi ile ilgilenmeleri yeni değildir 3. Ancak, ilgilenme düzeyleri de iç denetim kadar kapsamlı değildir. Genellikle büyük denetim firmalarında denetim ekibinden farklı olarak yönetim danışmanlığı birimi, söz konusu hizmeti sunmaktadır. Her iki denetimde, denetim süreci, kullanılan teknikler vb. bakımlardan ortak özellikler bulunmakla birlikte, başlıca farklılıkları şunlardır (Arens, Elder and Beasley, 2005:767): Denetim amacı yönünden; muhasebe denetimi daha çok geçmişe yönelik olup, tarihi bilginin doğru olarak kaydedilip kaydedilmediğine yönelik testleri içerir. Faaliyet denetimi ise, daha çok geleceğe yönelik olup performans üzerinde yani faaliyetlerin etkenliği ve etkinliği üzerine yoğunlaşır. Raporların dağılımı yönünden; muhasebe denetim raporunun ortaklar, kredi verenler gibi bir çok kesime dağıtımı yapılırken, faaliyet denetim raporları özellikle yönetime yöneliktir. Mali olmayan olayları kapsaması yönünden; faaliyet denetimi, bir örgütte etkenlik ve etkinlik ile ilgili her türlü hususu ilgilendiren çok farklı faaliyetleri kapsar. Halbuki muhasebe denetimi mali tabloların doğruluğunu ve dürüstlüğünü etkileyen hususları inceler ve daha dar kapsamlıdır. Şayet bir işletmede kontrol testlerinin yapılması ve iç kontrol değerlemesini, dar anlamda faaliyet denetimi olarak dikkate alırsak, muhasebe denetçisi uygulayacağı denetim tekniklerin yapısını, zamanlamasını, kapsamını belirlemek için, iç kontrolleri değerlemesi gerekir. Ancak zaman içinde özellikle karşılaşılan büyük çaplı finansal skandallar sonucu (Enron örneğinde 3 ABD de GAO nun çalışmaları, Amerikan Diplomalı Kamu Muhasebecileri Enstitüsü (American Institute of Certified Public Accountants - AICPA) nın da faaliyet denetimi ile ilgilenmesine yol açmış ve 1978 yılında AICPA bünyesinde Faaliyet ve Yönetim Denetimi Komitesi oluşturulmuştur yılında ise, söz konusu Komite, Faaliyet Denetim Sözleşmeleri başlıklı bir rapor yayınlamıştır (Flesher ve Zarzeski, 2002:100). 8

9 olduğu gibi) iç kontrolün önemi o kadar iyi anlaşılmıştır ki, ABD de 2002 yılında yasalaşan Sarbanes and Oxley Act (SOA) ile belli büyüklükteki şirketlerin iç kontrollerinin değerlenmesine ilişkin ayrıca bağımsız denetim raporu istenmesine başlanmıştır 4. SOA, işletmelerde doğrudan muhasebe ve finansal süreçlerle ilgili gözükse bile, iyi incelendiğinde diğer faaliyetleri ve teknik personeli de etkilediği görülmektedir. SOA 404 üncü kısımda; bir bağımsız denetçinin yönetimin iddiasını kanıtlamasına benzer şekilde, yönetimde mali raporlama üzerindeki iç kontrollerin yeterliliği iddia ederken, ilgili prosedürleri ve kontroller izlemesini gerekli kılmaktadır kısım ise; üç ayda bir yapılacak açıklamalarda sadece mali raporlama kontrolleri değil, aynı zamanda kontrol ve prosedürlerin açıklanmasını da gerekli kılmaktadır (Beavers, 2006:87). Denetçi bağımsızlığını korumak ve güçlendirmek için SOA ile getirilen önlemlerden biri, bağımsız denetim firmalarının denetim hizmeti verdikleri müşterilerine bazı hizmetleri vermelerinin yasaklanmasıdır. Yasaklanan hizmetler arasında iç denetimde bulunmaktadır Faaliyet Denetimi - Denetçi Bağımsızlığı Genişletilmiş bir denetim çalışmasının bir kısmı olarak, bağımsız denetim firmasından müşteri işletmenin belirli işletme süreçlerinin etkinliği ve etkenliğine ilişkin inceleme yapması istenebilir. Örnek olarak; yönetim tarafından belirlenmiş politikalara ve prosedürlere uygunluk düzeyinin araştırılması, gelişme fırsatlarının belirlenmesi, geleceğe yönelik yönetime öneriler geliştirilmesi gibi istekler gelebilir. Bağımsız denetim firması tarafından söz konusu hizmetlerin yerine getirilmesi halinde denetçi bağımsızlığı azalır mı sorusu akla gelmektedir. Kamu Gözetim Kurulu (Public Company Accounting Oversight Board PCAOB) un bu soruya cevabı şöyledir (www.pcaob.org); Şayet denetim firmasının elemanları müşteri işletmenin bir elemanı gibi hareket etmemiş ise (örneğin, müşteri işletmede istihdam edilmemişse veya müşteri işletmenin elemanı gibi davrandığı saptanmamışsa) ve denetim firmasının önerilerine uyup uymama konusu tamamen müşteri işletme yönetimine bırakılmış ise, denetçi bağımsızlığının zayıflamış olacağı düşünülemez. 2.9.Faaliyet Denetimi İle İç Kontrol Arasındaki İlişki İç denetimin başlıca misyonu, örgütün kaynaklarını en etkin bir şekilde kullanılmasında ona yardımcı olmaktır. Bu misyon asıl olarak iç muhasebe kontrollerinden daha çok kanun ve düzenlemelere uygunluk, güvenilir mali tablolar ve faaliyetlerin etkinliği ve etkinliği ile doğrudan ilgili iç kontrollerin incelenmesi yoluyla yerine getirilir. Tarihi gelişim içinde, iç muhasebe kontrolleri, iç denetim çalışmalarında daha az yer tutmaya başlamıştır. Söz konusu değişimde, faaliyet denetiminin hem alan hem de yönetim düzeyinde genişleyen rolünün etkisi bulunmaktadır. İdeal olanı; iç denetim sorumluklarının genişleyen yönetim hizmetlerini azaltmadan, güçlü iç kontrollerin başarılmasını sağlamaktır (Moeller ve Witt, 1999:21-17). İç denetim etkin bir iç kontrol sisteminin bir parçasıdır. İç kontrol prosedürleri asıl olarak işletme yönetimi tarafından oluşturulur ve gerçekleştirilir. Ancak işletmede iç denetim birimi varsa etkin iç kontrol politika ve prosedürlerinin oluşturulması daha kolaydır. İç kontrol sistemi ile faaliyet denetimi arasındaki ilişki karşılıklıdır. Etkin bir iç kontrol 4 Türkiye de ise, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), bağımsız denetçilerden bankaların dahili kontrolleri üzerinde sınırlı görüş istemektedir. Sermaye Piyasası Kurulu ise, Emeklilik Yatırım Fonları için, özel amaçlı bir denetim olarak iç kontrol sisteminin durumuna ilişkin bağımsız denetçinin hazırlayacağı rapor örneğini yayınlamıştır (SPK Seri X, No:22 Tebliğ, 33. Kısım, Md.8). 9

10 sisteminin olması, faaliyet denetimine yardımcı olacak, diğer yandan başarılı faaliyet denetimi çalışmaları sonucunda oluşturulan öneriler, iç kontrollerin daha da güçlü olmasına ve dolayısıyla yönetimin başarılı olmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca, ABD de SOA ile, işletme yönetiminden iç kontrollerin etkin bir tarzda oluşturulduğu ve sürdürüldüğüne ilişkin yazılı bir açıklama yapması istenmektedir. İç denetçiler bu görevin başarılmasında da değerli bir kaynaktır Faaliyet Denetimi Risk Yönetimi İlişkisi İç denetim faaliyetinin odak noktası son 10 yılda çarpıcı bir şekilde yön değiştirmiştir. Sistem temelli denetimden (systems based auditing), süreç temelli denetime (process based auditing) doğru bir kayma söz konusu olmuş, günümüzde ise risk odaklı iç denetim (risk based auditing) önem kazanmıştır (www.iia.org.uk). İç denetim faaliyetlerinde risk değerlemesi esas alınmaktadır. İç denetim, yönetişim, risk yönetimi ve iç kontrol süreçlerine ilişkin, kurumun karşı karşıya olduğu risklerin tanımlanması ve bu risklerle mücadele konusunda yeterliliğin ve etkinliğin değerlemesini yapmaktadır. Başlıca riskler (ECIIA, 2005:27): - Faaliyetler ve mali olaylara ilişkin bilgiler güvenilmez, yanlış veya eksik olabilir. - Faaliyetler verimsiz olabilir ve etkin olmayabilir. - Mali ve diğer varlıklar tahrif edilmiş veya işletmeden çıkartılmış olabilir. - Kurum kaynakları, yönetmelikleri veya iç politikaları ihlal edilebilir. - Etik kültür, yasadışı eylemleri veya uygun olmayan davranışları destekliyor olabilir. Faaliyet denetimi özü itibariyle risk yönetimi ile de yakından ilişkilidir. Çünkü risk yönetimi sadece mali anlam taşımamaktadır. İşletmenin karşı karşıya kaldığı yönetim, operasyon ve süreç riskleri de risk yönetiminin kapsamındadır. Süreçlerin uygunluğunun denetimi 5, işletmenin gelecekteki başarısı için çok önemlidir (Aras,2006:18). Faaliyet Denetiminin Başarısını Etkileyen Faktörler Yukarıda açıklandığı gibi, faaliyet denetiminin kapsamının geniş olması, ölçütlerinin daha soyut olması, her işletmede hatta her bölümde standart bir uygulamasının olmaması bu denetim türünü diğerlerinden ayırmaktadır. Dolayısıyla etkin faaliyet denetimi gerçekleştirmek ve hazırlanan raporların ilgililerce objektif olarak değerlendirilmesi için dikkat edilmesi gereken bazı konular bulunmaktadır. Literatürde rastladığımız bu yöndeki öneriler aşağıda özetlenmiştir. Bunlar (Arens, Elder and Beasley, 2005:770; Jin e and Dunjia,1997:195; Reeve, 1981:40): Faaliyet denetçilerinin bağımsızlığı: İç denetçilerin, raporlarını yönetim kuruluna veya yönetim kurulu başkanına sunması, iç denetçilerin bağımsızlığını güçlendirmektedir. Benzer şekilde kamu denetçilerin bağımsızlığını artırmak için kamu denetçilerinin raporlarını doğrudan Parlamentoya sunabilir. Ayrıca iç denetçilerin bağımsızlığını koruması için işletmede doğrudan icra görevi üstlenmemesi gerekmektedir. 5 Işıklar Holding İcra Başkanı Hilmi Güvenal kendi gruplarından örnek vererek, süreç kontrolünü şöyle ifade etmektedir; Bizim beklentimiz esas olarak denetçilerden ziyade süreçlerden. Denetimi de süreçlerin doğru işleyip işlemediğini denetlemek konusunda görevlendirmek istiyoruz...süreçler doğru çalıştığı müddetçe başka işlere bakabilirsiniz? Burada kastettiğimiz nedir? Bir şirketin satın alma süreci, uzun vadeli plan yapma süreci, bütçe süreci, bir şirketin diğer yönetmelikleri. Önemli olan şirketin kurallara sadık olarak çalışıp çalışmadığıdır. Şirketin bütün kurallara uygun çalışıp çalışmadığını denetlemek bence çok daha önemli (Reel Sektör ve İç Denetim, 2002; 13). 10

11 Faaliyet denetçilerinin yeterliliği: Faaliyet denetimi çok geniş bir alana yayılan faaliyet problemleri ile ilgilendiği için faaliyet denetçisi için yeterlilik, önemli bir problemdir. İç denetim ekibi nitelikli ve tecrübeli denetçilerden oluşmalıdır. Ayrıca, sürekli ve meslek içi eğitim de ihmal edilmemelidir. Denetçinin, faaliyet denetimini çok iyi bilmesi ve değerlendirme konusunda yeterli deneyime sahip olması istenir. Faaliyet denetimi metodolojisinin oluşturulması: Faaliyet denetimi yapılacak projeler ile ilgili ayrıntılı araştırmalar yapmak gerekmektedir. Ayrıca, denetim ölçütlerinin muhasebe denetimlerinden farklı olarak daha belirsiz olması dolayısıyla gerçek durumlara uygun ölçütler belirlenmelidir. Muhasebe denetimine önem verilmesi: Faaliyet denetiminde muhasebe denetimi tamamen ihmal edilmemelidir. Çünkü muhasebe denetimi faaliyet denetimi için bir alt yapı sağlamaktadır. Ayrıca, muhasebe denetimi gerçekte faaliyet denetiminin başlangıcıdır. Çünkü muhasebe denetimi ile test edilen veriler, aslında etkenlik ve verimlilikle genellikle ilgilidir. Ortama önem verilmesi: İşletmede iç denetçinin rolü çok iyi tanımlanmalı ve işletmeye benimsetilmelidir. Raporlamaya önem verilmesi: Faaliyet denetimi raporları genellikle hikaye tarzı yazılır. Bundan dolayı buluların ilgi çekecek bir şekilde sunulması gerekir. Faaliyet denetçisinin saha çalışması yaparken bulguları kaleme almaya başlaması gerekir. Zamana önem verilmesi: Faaliyet denetimi çok zaman aldığı için maliyeti yüksektir. Dolayısıyla denetçinin, zamanını boşa harcayacak faaliyetlerden kaçınması gerekir. Toplantılara önem verilmesi. Kanıt toplamaya önem verilmesi: Denetçi, çeşitli denetim teknikleri kullanarak kanıt toplamalıdır. Olumlu yönlerin vurgulanması: Denetçi denetlenen birimde yapılan olumlu faaliyetleri de ihmal etmemelidir. Özelliklerin verilmesi: Raporda sunulan önerilerde, genellemelerden kaçınmak gerekmektedir. 3. FAALİYET DENETİMİ SÜRECİ Faaliyet denetimleri sektörden sektöre, işletmeden işletmeye değişmekle birlikte gerçekleştirilme süreçleri birbirine benzerdir. Bir faaliyet denetimi başlıca üç aşamadan oluşmaktadır: Planlama, kanıt toplama ve değerlendirme, raporlama ve izleme/sonuçlandırmadır. Faaliyet denetimleri önceden belirlenmiş denetim hedeflerine ve bunu izleyen etkin bir denetim programına göre gerçekleştirilir. Faaliyet denetimi planlamasında, muhasebe denetiminden farklı olarak, oldukça ayrıntıya girmek gerekmektedir. Hedefler, çalışma alanına uygun olarak saptanır. Dolayısıyla birçok özel durumu dikkate almak gerekmektedir Faaliyet Denetiminin Aşamaları (Faaliyet Denetimi Süreci) Aralarında önemli farklılıklar olmakla birlikte birçok yönden faaliyet denetiminin gerçekleştirilmesi, muhasebe denetimine benzemektedir. Söz konusu aşamalar Şekil 1 de gösterilmiştir. 11

12 Amacın Açıklanması Tanıma Ön İnceleme Program Geliştirme Faaliyet Denetiminin Gerçekleştirilmesi Raporlama Kaynak: (Whittington and Pany, 1998:757). İzleme Şekil 1: Faaliyet Denetimi Aşamaları Aşağıda faaliyet denetimi sürecine ilişkin özet bilgiler sunulmaktadır. Bunlar (Whittington and Pany, 1998: ): Amacın Açıklanması: Amaç belirlenmiş bir birimin, fonksiyonun veya faaliyetin performansının değerlemesidir. Denetçilerin mutlaka örgütün özellikli hedefleri ile ilgili özel politika ve prosedürleri belirlemesi gerekmektedir. Faaliyet denetiminin bir işletmede kapsamı çok geniş olup, genellikle aşağıda sıralanan hedeflere göre tasarlanır (Moeller ve Witt, 1999:21-5): - Belirlenmiş politikalara, planlara ve prosedürlere uygunluk düzeyinin araştırılması, - Faaliyet kontrollerinin uygulanması, yeterliliği ve sağlamlığının değerlenmesi ve incelenmesi, - Örgüt içinde geliştirilen yönetim verilerinin güvenilirliğinin araştırılması, - Devredilen sorumlulukların yerine getirilmesinde performans kalitesinin değerlenmesi, - Faaliyetlerin geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulması, - Varlıkların korunması ve muhasebeleştirilmesinin sağlanmasıdır. Tanıma: Denetçi tanıma sürecine, organizasyon şemasını, fonksiyon ve sorumlulukların yazılı olduğu belgeleri, yönetim politika ve kuralları ile faaliyet politika ve prosedürlerini inceleyerek başlar. Sürecin sonunda, ilgili birimi, fonksiyonu veya süreci tanıdığını, anketler, akış şemaları ve aldığı notlarla belgeler. Ön İnceleme: Denetçi başlangıç araştırmasına göre, potansiyel problemleri ve faaliyetlerin kritik yönlerine ilişkin ulaştığı sonuçları özetler. Denetçi söz konusu çalışmalardan, denetim programı oluşturma aşamasında da yararlanır. Program Geliştirme: Her bir faaliyet denetiminin kendine özgü yapısı vardır. Denetçi faaliyetleri değerlemede ihtiyaç duyacağı her türlü test ve analizi içerecek şekilde denetim programı oluşturur. Denetim çalışmasının zorluğundan dolayı uygun bir denetim ekibinin görevlendirilmesi ve çalışmaların zaman çizelgesine uygun gerçekleştirilmesi önemlidir. 12

13 Faaliyet Denetiminin Gerçekleştirilmesi (Çalışma Alanı): Bu aşama faaliyet denetim programının uygulanmasını kapsar. Analiz ise, bu aşamasının diğer önemli kısmını oluşturur. Örgütün gerçek performansı, çeşitli ölçütlere (bütçeler, verimlilik hedefleri veya benzer birimlerin performansı gibi) göre karşılaştırılır. Söz konusu karşılaştırmalar ve değerlendirmeler, denetçinin geliştireceği önerilerin de alt yapısını oluşturacaktır. Bulguların Raporlanması: Denetçi raporda, denetimin temel amaçları ile ilgili edindiği bilgileri özetler. Faaliyet denetim raporları üçüncü kişilere gönderilmediği için standart bir şekli yoktur. Ancak, kamuda hazırlanan denetim raporlarında bazı şekil şartları aranmaktadır. Raporda, denetçinin geliştirdiği öneriler ile çok az uyulan veya hiç uyulmayan politika ve prosedürlerin listesi sunulur. Taslak rapor hazırlandıktan sonra, incelenen birimle doğrudan ilgili bütün personel ile bulguların tartışılacağı bir toplantı yapılmalıdır. Toplantı yapılması çeşitli yararlar sağlamaktadır. Şöyle ki; denetçi tarafından geliştirilen öneriler daha sağlıklı hale gelecektir. Diğer yandan raporda açıklanan problemlere ilişkin yönetimin zamanında gerekli önlemleri alması da mümkün olacaktır. İzleme: Denetim raporundaki her hangi bir eksikliğin, yeterince açıklanması için izleme faaliyeti gerçekleştirilir. Genellikle de bu sorumluluk iç denetim ekibinden birine verilir. Bazı durumlarda da, önemli önerilerin daha da geliştirilmesini temin etmek için belirli bir süre geçtikten sonra, çok kısa incelemeler yapılması gerekebilir. Yukarıda sıralanan aşamaların nasıl gerçekleştiğine ilişkin genel bir fikir vermek amacıyla bir faaliyet denetimi örneği özet olarak aşağıda sunulmuştur Faaliyet Denetiminin Gerçekleştirilmesine Bir Örnek 6 İç denetim bölümü bulunan bir işletme, Net-Sat olarak isimlendirilen ayrı bir birim oluşturmuş olup, söz konusu birim ürünleri doğrudan on-line (internet üzerinden) pazarlamaktadır. On-line pazarlama yöntemi, geleneksel işletme prosedürlerinden farklı olduğu için, mali işlerden sorumlu yönetici, kaygılarını dile getirmiştir. Yönetici bu yeni bölümün özelliklerini vurgulayarak, işletmenin satış ve pazarlama sürecinin faaliyet incelemesinin yapılmasını istemiştir. Aşağıda yeni bir alana ilişkin faaliyet denetimi yaklaşımının nasıl geliştirildiği açıklanmaya çalışılmıştır. 1. Adım: Yeni Bölümün Kontrol Risklerinin Anlaşılması İç denetçi, Net-Sat ın satış ve pazarlama süreci ile ilgili kontrol risklerini yeniden değerleyecektir. Bu amaçla yeni bölümün üst düzey yöneticileri ile bazı görüşmeler yapılacaktır. İlgili riskler değerlenecek ve denetim programına uygun olarak yapılan düzenli denetimlerde saptanan diğer risklerle karşılaştırılacaktır. Şayet kapsamlı bir inceleme ihtiyacı olduğu anlaşılmış ise, diğer denetim riskleri ve önceliklerine de bağlı olarak söz konusu faaliyet denetimi, denetim planına dahil edilecektir. İç denetim koordinatörü, bölüm ile ilgili riskleri ve kapsamlı risk analizlerine dayanan bir denetim çalışması yapıp yapmama kararını yönetim ile görüşecektir. Net-Sat ın on-line pazarlama ve satış sürecinin yeni olması, nispeten daha yeni teknoloji kullanması, denetçiyi önemli kontrol risklerine sahip olduğu sonucuna ulaştırmıştır. İç denetim, Net-Sat ın denetimini planlayarak bu kontrol risklerini dikkate almalıdır. Net Sat örneğinde olduğu gibi bir faaliyet denetimi uygulanmasındaki ilk aşamalar Şekil 2 de akış şeması halinde gösterilmiştir. 6 Söz konusu örnek için; (Moeller ve Witt, 1999:21-7/21-16) dan oldukça yararlanılmıştır. 13

14 Yönetici tarafından inceleme isteğinde bulunulması İç denetimin inceleme isteğini dikkate alması ve yeni süreci tanıması Başlangıç risk analizlerinin uygulanması Evet İnceleme yapmaya değer mi? Hayır İncelemeyi dikkate al Gelecek dönemde değerlendir İnceleme cari dönemde yapılabilir mi? Hayır Gelecek dönem denetim planlamasına dahil et. Evet Söz konusu incelemeyi yıllık plana dahil et. Yönetimi bilgilendir. Başlangıç değerleme planları hazırla Yönetimi bilgilendir Şekil-2: Bir Faaliyet Denetimi Uygulamasının Başlangıç Aşamaları Kaynak: (Moeller ve Witt, 1999:21-8) 14

15 2. Adım: Başlangıç Araştırması İncelenmesine karar verilen faaliyete ilişkin başlangıçta yapılan araştırmalar, faaliyet denetimi sürecinin en önemli kısmını oluşturur. Başlangıç alan araştırması, ilgili birime gitmeden önce başlar, daha sonrada ilgili birimde araştırmalar sürdürülür. İlgili birime gitmeden önce aşağıdaki aşamaların yerine getirilmesi önerilmektedir. Bunlar: İncelemenin Genel Amacının Tanımlanması. Bu tanımlamanın iç denetim koordinatörü veya kıdemli denetçilerden biri tarafından yapılması gerekir. Örneğimizde, söz konusu incelemenin amacı; yönetimden gelen istek ve bir risk analizi şeklinde tanımlanmıştır. İlgili Diğer Personel ile Görüşmeler Yapılması. Personel yöneticisi ve denetlenen birim ile ilgili önemli personelinde içinde bulunduğu işletme personeli ile görüşmeler yapılmalıdır. Bu görüşmeler bir çok amaca hizmet etmekle birlikte, öncelikle bize incelemede yardımcı olacak uygun personeli belirlememize olanak sağlar. Örneğimizde, iç denetçi merkezdeki bilgi sistemi yöneticisiyle yapmış olduğu görüşme sonucunda, Net- Sat bünyesinde oluşturulan yeni on-line satış süreci ile yakından ilgilendiklerini öğrenmiştir. İlgili Bütün Verilerin Toplanması. İç denetim, planlanan saha incelemesi için uygulanabilir tüm bilgiyi (çalışma kağıtları, raporlar gibi) incelemelidir. Örneğimizde incelenecek birim, on-line satış yaptığı için, iç denetçi internetle işlem prosedürlerinin tamamını çok iyi anlamaya çalışacaktır. İncelenecek Saha ile İlgili Anlaşmaların Yapılması: İncelemede bir sürprizle karşılaşmamak için, iç denetimin elinde gerekli yetki (izin) belgeleri bulunmalıdır. İç denetçi artık, örneğimize göre Net-Sat ın faaliyet birimini ziyaret edebilir. İlgili birimi tanımaya yönelik önerilen aşamalar ise aşağıdaki gibidir: Sorumlu Yönetici ile Görüşmeler Yapılması. Denetim ekibi, inceleme sonunda nihai raporu göndereceği sorumlu yönetici ile görüşmelidir. Örneğimize göre Net-Sat, yeni bir birimdir ve birimi yöneticisi, inceleme ile ilgili birçok hususu merak etmektedir. Bu görüşmede, iç denetçi birim yöneticisi kanalıyla, birimin faaliyetlerini, örgütsel ilişkilerini ve problemlerini yakından tanıma fırsatı bulacaktır. Diğer Önemli Personel ile Görüşmeler Yapılması. Örneğimize göre satış müfettişi gibi önemli konumdaki personel ile de görüşmeler yapılmalıdır. Bu tür görüşmeler, daha önce edinilen bilgilerin çapraz kontrolünü ve ilave bilgiler edinilmesini sağlayacaktır. Faaliyet Alanının Gözden Geçirilmesi. İç denetçi, faaliyetlerin tümünü, genel iş akışını, gerçekleştirilen çeşitli prosedürleri gözlemlemek için ilgili birimde kapsamlı bir gezi talep etmelidir. İç denetçinin, süreçleri daha iyi anlayabilmek için çok ayrıntılı sorular sorması gerekecektir. Örneğimize göre denetçi, internet üzerinden yapılan satışlarda müşterilerden bilgiler nasıl temin ediliyor? Sipariş süreci ve ürünü gönderme aşamaları nasıl gerçekleşiyor? gibi sorular soracaktır. Politika ve Prosedürlerin İncelenmesi. İç denetçi örgütün tamamında izlenen idari ve kontrol faaliyetlerini etkileyen yazılı politika ve prosedürleri kısaca incelemelidir. Söz konusu inceleme ile ön saha araştırması aşaması tamamlanmış olmaktadır. Bu tanıma aşaması zaman zaman, gerçek inceleme aşamasına kadar uzayabilir. Tanıma aşaması, ayrıntılı bir denetim planı oluşturulmasına yardımcı olacaktır. 3. Adım: Ayrıntılı Denetim Planının Oluşturulması Başlangıç araştırmaları ve risk analizlerinden yararlanarak, sorumlu denetçi ayrıntılı bir denetim planı oluşturur. Başlangıç olarak, daha önce yararlanılan benzer bir denetim programı, örnek olarak alınabilir ve program üzerinde gerekli değişiklikler yapılır. 15

16 Denetim planında, denetim süresince uygulanacak ayrıntılı testler için potansiyel alanlara ve denetim hedeflerine ayrı bir önem verilmelidir. İç denetçi, incelenecek birim ile ilgili özel denetim prosedürleri oluşturur ve riskleri tanımlar. Bu aşamada iç denetçinin biraz yaratıcı olması yaralı olacaktır. Şayet denetçi, planlanan bir testin uygunluğuna ilişkin şüpheleri varsa, incelenecek birim yöneticisi ile görüşmesi yararlı olacaktır. Örneğimizdeki birime ilişkin olarak bu aşamada iç denetçinin dikkate alması gereken hususlar şunlardır: Kabul edilen siparişlerin yedeklenmesini, satışların kaydını sağlayacak on-line satış sisteminin korunmasına yönelik prosedürler var mı? Onaylanmamış teslimatların işleme konulmasına veya diğer internet kullanıcılarının gizlice satış bilgilerine ulaşılmasına engel olacak yeterli güvenlik prosedürleri var mı? Bilgisayar ekranında gösterilen ve pazarlanan ürün, işletmenin genel politika ve tanımlamalarına (kalite, fiyat vb. yönlerden) uygun mu? Kredi kartı yoluyla gerçekleştirilen satışlara ilişkin olarak, güvenli bir şekilde ve anında ilgili banka ile doğrulama yapılıyor mu? İç denetçi faaliyet denetimine ilişkin özel denetim programı oluşturmalı ve bu programa göre de testlerini gerçekleştirmelidir. Denetçi bu aşamada, ayrıca ihtiyaç duyacağı ilave kaynakları da planlamalıdır. Örneğimizdeki on-line satış yapan işletme büyük ölçekli olsa ve iç denetim ekibi de bu alanda uzman değil ise, dışarıdan uzman desteği gerekecektir. Sonuç olarak, hazırlanan plan iç denetim koordinatörünün onayına sunulur. Tablo 2 de örneğimizdeki Net-Sat ile ilgili bir denetim programında yer alan prosedürlerden örnekler sunulmaktadır. Tablo 2 : Net-Sat Birimi Örnek Denetim Programı Net-Sat Satış ve Pazarlama Sistemi Yerleşim:. Tarih: DENETİM ADIMI Başlangıç Saha İncelemesi 1. Sistem ve fonksiyonları genel olarak tanımak için satış ve pazarlama personeli ile görüşmeler yapılması. 2. Gün boyunca, belirli aralıklarla sistem faaliyetlerinin gözlemlenmesi. 3. Seçilen iki günde (ilki yoğun iş hacmi olan Cuma günü, diğeri ise ayın son günü olmak üzere) işlemlere ilişkin ayrıntılı testlerin uygulanması. 4. Seçilen günlerde bütün önemli dosyaların kaydedilip kaydedilmediğinin araştırılması. 5. Kredi kartı ile yapılan satışlarda doğrulama prosedürlerinin incelenmesi. 6. Seçilen günlerde, kredi kartı ile alış veriş yapan müşteriler ile satılan ürün ve banka ödemelerine ilişkin doğrulama yapılması. Herhangi bir farklılığa rastlanılması halinde nedenin araştırılması Adım: Gerçek Faaliyet Denetiminin Gerçekleştirilmesi Aslında birim, fonksiyon veya süreç tanıma faaliyetleri ile gerçek denetim faaliyetlerini kesin çizgilerle birbirinden ayırmak güçtür. Kavramsal olarak denetim çalışmaları tanıma aşamasında iddia edilen hususlara, gerçekte ne ölçüde uyulduğunu belirlemek için yapılır. Denetim çalışmalarında aşağıda belirtilen teknikler kullanılarak güvenilir ve yeterli sayıda kanıta ulaşılır. Bunlar: 16

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI RİSKİN ERKEN SAPTANMASI SİSTEMİ VE KOMİTESİ HAKKINDA DENETÇİ RAPORUNA İLİŞKİN ESASLARA YÖNELİK İLKE KARARI 18 Mart 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 28945 KURUL KARARI Kamu Gözetimi,

Detaylı

TÜSİAD, iç denetim ile ilgili raporunu kamuoyuna sundu

TÜSİAD, iç denetim ile ilgili raporunu kamuoyuna sundu TÜSİAD, iç denetim ile ilgili raporunu kamuoyuna sundu 27 Mayıs 2010 TS/BAS-BÜL/10-44 TÜSİAD, Reel Sektörde İç Denetim Uygulamaları: Tespit ve Öneriler başlıklı raporunu, 27 Mayıs 2010 Perşembe günü The

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

Dr. Bertan Kaya, CIA. Control Solutions International

Dr. Bertan Kaya, CIA. Control Solutions International Dr. Bertan Kaya, CIA Control Solutions International 1. Bölüm: İç Denetimin Yönetim Performansına Etkisi, Rol ve Sorumlulukları ile Kullandığı Araçlar İç Denetim İç denetim, bir kurumun faaliyetlerini

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET İÇİ EĞİTİM SUNUMU 02 MAYIS 2014 İÇ KONTROL SİSTEMİ VE KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI DERLEYEN CUMALİ ÇANAKÇI Şube Müdürü SUNUM PLANI İç Kontrol

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

Kemal ÖZSEMERCİ Uzman Denetçi

Kemal ÖZSEMERCİ Uzman Denetçi Kemal ÖZSEMERCİ Uzman Denetçi Yeni Kamu Yönetimi Anlayışı: kamu mali yönetim sistemi Dış denetim ve iç denetim görev alanları Performans denetimi İç denetim ve dış denetim işbirliği alanları Madde 9- Kamu

Detaylı

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI

T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI Ocak 2013 BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam Madde 1 (1) Bu Programın amacı, Bakanlığımızda

Detaylı

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İçinde bulunduğumuz mayıs ayı Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) tarafından tüm dünyada Uluslararası İç Denetim Farkındalık Ayı olarak ilan edilmiştir.

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ Sayın İlgili: İç denetim teknik bir uzmanlık alanı olmanın ötesinde çok temel bir yönetim aracıdır. Yönetim sürecinin temel bir unsuru olan kontrol ve izleme rolü iç denetim

Detaylı

KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI

KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI İç Denetim Birimi Başkanlığı KALİTE GÜVENCE VE GELİŞTİRME PROGRAMI 2015 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM... 1 Genel Hükümler... 1 Amaç ve kapsam... 1 Hukukî dayanak... 1 Tanımlar...

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU

ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU ÖZEL DURUM AÇIKLAMA FORMU Ortaklığın Ünvanı/ Ortakların Adı : TÜRK TUBORG BİRA VE MALT SANAYİİ A.Ş. Adresi : Kemalpaşa Caddesi No:52 Işıkkent/İZMİR Telefon ve Fax No : Tel : 0232-399 20 00 Fax : 0232-436

Detaylı

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Place image here with reference to guidelines Serhat Akmeşe

Detaylı

SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015

SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015 SAYIŞTAY REHBERLERİ 28.04.2015 Sayıştay Denetimi Düzenlilik Denetimi Performans Denetimi Mali denetim Uygunluk denetimi Sayıştay Raporları Sayıştay denetim raporları (Düzenlilik ve Performans denetimi)

Detaylı

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ

BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ BÖLÜM 4 İÇ KONTROL SİSTEMİ Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ KONTROL KAVRAMI İşletmenin belirlenen amaçlarına ulaşması için, işletme yöneticilerinin almış olduğu önlemlere, uyguladığı yöntemlere kontrol usul ve yöntemleri

Detaylı

BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI

BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI OCAK 2015 Sunum Planı İç Kontrol ün Tanımı ve Amaçları Birimlerin Sorumlulukları İç Kontrol Standartları Bakanlıkta

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Standart Kod No 1 Kamu İç Kontrol Standardı ve Şartı ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Mevcut Durum Sorumlu Birim Eylem Kod No Öngörülen Eylem veya

Detaylı

NUROL GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş.

NUROL GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. NUROL GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. Kabul Tarihi: 26.03.2014 Yürürlük Tarihi: 26.03.2014 Nurol Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. Yönetim Kurulu Denetim Komitesi YÖNETMELİĞİ Hazırlayan: Kurumsal Yönetim

Detaylı

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Kurumsallaşma, Denetim ve Risk Yönetimi. Ali Çiçekli, CPA, SMMM TTK İş Geliştirme Lideri 17 Ekim, Swissotel, İstanbul

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Kurumsallaşma, Denetim ve Risk Yönetimi. Ali Çiçekli, CPA, SMMM TTK İş Geliştirme Lideri 17 Ekim, Swissotel, İstanbul Yeni Türk Ticaret Kanunu ile Kurumsallaşma, Denetim ve Risk Yönetimi Ali Çiçekli, CPA, SMMM TTK İş Geliştirme Lideri 17 Ekim, Swissotel, İstanbul 1 Gündem Bir Bakışta Yeni Türk Ticaret Kanunu Kurumsal

Detaylı

KONYA SANAYİ ODASI MALİ POLİTİKASI

KONYA SANAYİ ODASI MALİ POLİTİKASI MALİ POLİTİKASI ODA BORSA AKREDİTASYON SİSTEMİ KONYA SANAYİ ODASI MALİ POLİTİKASI Konya Sanayi Odası, üyelerinin ihtiyaçlarının karşılanması, mesleki faaliyetlerinin kolaylaştırılması ve geliştirilmesi,

Detaylı

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey. GT Türkiye İşletme Risk Hizmetleri Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.com İşletme Risk Hakkında Risk, iş yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve kaçınılmazdır.

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI Ek-1 RİSKİN ERKEN SAPTANMASI ve RİSK YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi, tespit edilen risklerle

Detaylı

T.C. TUŞBA BELEDİYESİ

T.C. TUŞBA BELEDİYESİ T.C. TUŞBA BELEDİYESİ İç Kontrol Standartları EYLEM PLANI 1 1. İÇ KONTROL SİSTEMİNİNİN GENEL ESASLARI Amaç 5018 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinde iç kontrolün amaçları; Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLIK DANIŞMANLIĞI

PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLIK DANIŞMANLIĞI PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLIK DANIŞMANLIĞI Performans programları, idare bütçelerinin stratejik planlarda belirlenmiş amaç ve hedefler doğrultusunda hazırlanmasına yardımcı olmak üzere hazırlanan temel

Detaylı

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8

Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Sayı : B.13.1.SGK.0.(İÇDEN).00.00/04 18/01/2008 Konu : İç Denetim Birimi GENELGE 2008/8 Bilindiği üzere; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile yeni mali yönetim ve kontrol sisteminin gereği

Detaylı

UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI

UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI UZUNKÖPRÜ BELEDĠYESĠ ĠÇ KONTROL EYLEM PLANI 2015-2016 İÇİNDEKİLER A. ĠÇ KONTROL SĠSTEMĠNĠNĠN GENEL ESASLARI 1-Amaç 2-Kapsam 3-Dayanak 4- Ġç Kontrolün Temel Ġlkeleri 5- Ġç Kontrol Sisteminin BileĢenleri

Detaylı

10 SORUDA İÇ KONTROL

10 SORUDA İÇ KONTROL T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini

Detaylı

AKTİF AKADEMİ EĞİTİM MERKEZİ

AKTİF AKADEMİ EĞİTİM MERKEZİ 2015 / 2. DÖNEM SERBEST MUHASEBESİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVI MUHSEBE DENETİMİ SINAV SORU VE CEVAPLARI 25 TEMMUZ 2015 CUMARTESİ Soru 1: (Not Değeri 30 Puan) Genel kabul görmüş denetim standartlarından; Çalışma

Detaylı

AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 2009 YILINA İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİ RAPORU

AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 2009 YILINA İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİ RAPORU AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 2009 YILINA İLİŞKİN KALİTE GÜVENCESİ RAPORU AKİS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. 30 Nisan 2010 Bankacılık Düzenleme

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ

MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ MUHASEBE DENETİMİ ÖĞR.GÖR. YAKUP SÖYLEMEZ MUHASEBE DENETİMİNİN TANIMI Bir ekonomik birime veyahut döneme ait bilgilerin önceden belirlenmiş ölçütlere olan uygunluk derecesini araştırmak ve bu konuda bir

Detaylı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı 1 / 30 İçerik Amaç / Hedef Önem Kamu Destekleri Temel Kavramlar Değerlendirme ne işe yarar? Yöntem 2 / 30 Amaç / Hedef Amaç Etki değerlendirme konusunda,

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI. Öngörülen Eylem veya Eylemler

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI. Öngörülen Eylem veya Eylemler KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARINA UYUM EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI Standart Öngörülen veya ler veya KOS1 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen kuralların personel tarafından bilinmesi

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ Hazırlayan Strateji Geliştirme Müdürü Kontrol Başkanlık Hukuk Danışmanı Onay Belediye Başkanı Yürürlük Tarihi 01.02.2010 Sayfa 1 / 9 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı; Kartal Belediyesi Strateji Geliştirme Müdürlüğü

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KAMU İÇ KONTROL KONTROL ORTAMI İç kontrolün temel unsurlarına temel teşkil eden genel bir çerçeve olup, kişisel ve mesleki dürüstlük, yönetim ve personelin etik değerleri, iç kontrole yönelik destekleyici

Detaylı

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No:

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: EK-5 HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: TARİH: İNCELENECEK HUSUSLAR A) GENEL 1. İşyeri teknik ve hijyenik açıdan bu yönetmelikte belirtilen koşullara sahip mi? 2. El kitabı ön

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR?

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? Sefa ESEN Kurumsal Finansman Yönetmeni 1 Stratejik hedeflere ulaşmada stratejik plan çevriminin performans gözlemleme ve raporlama unsurları kurum tarafından

Detaylı

LOGO İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI. SUNUCULAR Cahit KURTULAN Volkan ÜNLÜ M.Hulisi GÜNŞEN

LOGO İÇ DENETİM BİRİMİ BAŞKANLIĞI. SUNUCULAR Cahit KURTULAN Volkan ÜNLÜ M.Hulisi GÜNŞEN LOGO SUNUCULAR Cahit KURTULAN Volkan ÜNLÜ M.Hulisi GÜNŞEN SUNUM PLANI 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun Getirdiği Sistem İçerisinde İç Kontrol ve İç Denetimin Yeri ve İşlevleri İzmir

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

KAMU BORÇ İDARESİNDE OPERASYONEL RİSK VE İŞ SÜREKLİLİĞİ YÖNETİMİ

KAMU BORÇ İDARESİNDE OPERASYONEL RİSK VE İŞ SÜREKLİLİĞİ YÖNETİMİ KAMU BORÇ İDARESİNDE OPERASYONEL RİSK VE İŞ SÜREKLİLİĞİ YÖNETİMİ Dr. Emre BALIBEK Genel Müdür Yardımcısı Hazine Müsteşarlığı Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü E-posta: emre.balibek@hazine.gov.tr İÇERİK Hazinede

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI Yönetim Kurulu nun 21/03/2012 tarih ve 103/184 numaralı kararı ile Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayınlanan Seri: IV, No: 56 sayılı Kurumsal Yönetim

Detaylı

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ

Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015. Ömer KEDİCİ Enerji Yönetimi 11 Aralık 2015 Ömer KEDİCİ Tanım Enerji yönetimi ; Planlama, Koordinasyon ve Kontrol gibi birbirinden bağımsız olduklarında etkisiz kalabilecek işlevlerin bir araya gelerek oluşturdukları

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Petkim Petrokimya Holding A.Ş. Yönetim Kurulu bünyesinde 22/01/2010 tarih ve 56-121 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile kurulan Kurumsal Yönetim

Detaylı

KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETĐM KOMĐTESĐ ÇALIŞMA ESASLARI 1. KURULUŞ Şirketimizin 26.04.2012 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında, Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim Đlkeleri nde yer alan hükümler kapsamında, Şirketimizin

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ

KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ KAYISI ARAŞTIRMA İSTASYONU MÜDÜRLÜĞÜ EK 3.4 KALİTE YÖNETİM / İÇ KONTROL BİRİMİ Kalite Yöneticisi Dök.No KAİM.İKS.FRM.081 Sayfa No 1/ 3 İŞİN KISA TANIMI: Kayısı Araştırma İstasyonu Müdürlüğü üst yönetimi

Detaylı

PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan

PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan PERFORMANS YÖNETİMİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Açık, ölçülebilir hedefler başarının göstergeleridir. Yüksek performanslı kuruluşlarda ölçüm bir yaşam biçimidir. Ve lider bu ölçümleri yüksek performanslı

Detaylı

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi FMEA Hata Türleri ve Etkileri Analizi 2007 FMEA Tanımı FMEA (HTEA), bir ürün veya prosesin potansiyel hatalarını ve bunların sonucu olabilecek etkilerini tanımlama, değerlendirme, potansiyel hatanın ortaya

Detaylı

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI I. AMAÇ ve KAPSAM Madde 1- Bu düzenlemenin amacı Bosch Fren Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Şirket) yönetim kurulu tarafından oluşturulacak Kurumsal

Detaylı

İÇ KONTROL KURUMSAL YÖNETİME YARDIMCI OLUR

İÇ KONTROL KURUMSAL YÖNETİME YARDIMCI OLUR İÇ KONTROL KURUMSAL YÖNETİME YARDIMCI OLUR Doç. Dr. Şaban UZAY * İşletmede önceden belirlenmiş olan hedeflere ulaşılmasında çeşitli risklerle /sürprizlerle karşılaşılır. Yöneticiler sürprizlerden hoşlanmazlar.

Detaylı

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Prof. Dr. Serdar ÖZKAN İzmir Ekonomi Üniversitesi İzmir Ticaret Odası Meclis

Detaylı

İÜ İç Denetim Birimi Başkanlığı İÇ DENETİM PROSEDÜRÜ

İÜ İç Denetim Birimi Başkanlığı İÇ DENETİM PROSEDÜRÜ Sayfa No : 1/5 1.AMAÇ İstanbul Üniversitesinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve

Detaylı

İç Denetim, Risk ve Uyum Hizmetleri. Danışmanlığı

İç Denetim, Risk ve Uyum Hizmetleri. Danışmanlığı İç Denetim, Risk ve Uyum Hizmetleri Danışmanlığı bölümünde çalışan profesyonellerimiz, birçok yerel ve uluslararası şirkette, organizasyon çapında risk ve kurumsal yönetim konularında yardımcı olmak ve

Detaylı

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. nin (Banka) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk yönetim yapısına

Detaylı

Körfez Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. Kurumsal Yönetim Komitesi

Körfez Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. Kurumsal Yönetim Komitesi Körfez Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. Kurumsal Yönetim Komitesi Şirketimiz; Sermaye Piyasası Kurulu nun II.17-1 sayılı Kurumsal Yönetim Tebliği uyarınca Kurumsal Yönetim İlkelerine uyum çalışmaları

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

BÖLÜM 5 DENETİM KANITLARI, DENETİM PROSEDÜRLERİ VE ÇALIŞMA KAĞITLARI Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ

BÖLÜM 5 DENETİM KANITLARI, DENETİM PROSEDÜRLERİ VE ÇALIŞMA KAĞITLARI Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ BÖLÜM 5 DENETİM KANITLARI, DENETİM PROSEDÜRLERİ VE ÇALIŞMA KAĞITLARI Öğr. Gör. Mehmet KÖRPİ KANIT KAVRAMI Denetçinin görüşüne etki edebilecek, denetçi tarafından toplanan bilgi ve veri denetim kanıtı olarak

Detaylı

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. ( Şirket veya Doğan Burda ) Kurumsal Yönetim Komitesi

Detaylı

HAKKARİ DEFTERDARLIĞI İÇ KONTROL EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI

HAKKARİ DEFTERDARLIĞI İÇ KONTROL EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI EK:1 HAKKARİ DEFTERDARLIĞI İÇ KONTROL EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI Standart Kamu İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı Sorumlu KOS1 KOS 1.1 KOS 1.3 Etik Değerler ve Dürüstlük: Personel davranışlarını belirleyen

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi

Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi Proje Geliştirme/Planlama Yard.Doç.Dr.Ayselin YILDIZ Yaşar Üniversitesi, Avrupa Birliği Merkezi Erasmus+ Ana Eylem 2 Stratejik Ortaklıklar Tanıtım Etkinliği SUNUM İÇERİĞİ Fikirden Projeye Proje Yönetimi

Detaylı

Sigortacılık Etik İlkeleri

Sigortacılık Etik İlkeleri Sigortacılık Etik İlkeleri ETİK İLKELERİN AMACI Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Sigortacılık Etik İlkelerinin amacı; sigorta ve reasürans şirketlerinin, müşterileri, çalışanları, aracıları,

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

İŞ FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI

İŞ FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI İŞ FİNANSAL KİRALAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Bu düzenlemenin amacı, Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Sermaye Piyasası Kurulu Kurumsal Yönetim İlkelerinde yer alan düzenlemeler

Detaylı

ENGİN BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİLİK MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Member of Grant Thornton International

ENGİN BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİLİK MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Member of Grant Thornton International ENGİN BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİLİK MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Member of Grant Thornton International T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI SİGORTACILIK MEVZUATI KAPSAMINDA HAZIRLANAN 31 ARALIK 2010

Detaylı

T.C. GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI İÇ KONTROL İZLEME VE YÖNLENDİRME KOMİTESİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI HK YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI İÇ KONTROL İZLEME VE YÖNLENDİRME KOMİTESİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI HK YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Sıra No İÇ KONTROL İZLEME VE YÖNLENDİRME KOMİTESİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI HK YÖNERGE : GMKA/Yönerge/10 Revizyon No : 2 Tarih : 29/08/2013 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI KONTROL ORTAMI (Uygulamalar) Süleyman MANTAR ESOGÜ Strateji Geliştirme Daire Başkanı 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI (Kontrol ortamı, iç kontrolün diğer unsurlarına temel teşkil

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

YAZICILAR HOLDİNG A.Ş.

YAZICILAR HOLDİNG A.Ş. YAZICILAR HOLDİNG A.Ş. Denetim Komitesi Yönetmeliği Bu Yönetmelik Yönetim Kurulu nun 26.03.2014 tarihli ve (22) sayılı kararı ile onaylanmıştır. Hazırlayan Denetim Komitesi Onay Yönetim Kurulu YAZICILAR

Detaylı

Indorama Ventures Public Company Limited

Indorama Ventures Public Company Limited Indorama Ventures Public Company Limited Kurumsal Yönetim Politikası (29 Eylül 2009 tarih ve 1/2009 No'lu Yönetim Kurulu Toplantısı tarafından onaylandığı şekilde) Başkandan mesaj Indorama Ventures Public

Detaylı

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik İdari Özet Türkçe Avustralya Hükümet hizmetlerinin Avustralya nın kültür ve dil bakımından çeşitlilikler gösteren nüfusuna duyarlılığı üzerine bir araştırma

Detaylı

BAŞARAN NAS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

BAŞARAN NAS BAĞIMSIZ DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Başaran Nas Bağımsız Denetim ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik A.Ş. tarafından 31 Aralık 2011 tarihi itibariyle hazırlanan işbu Kalite Güvence Raporu, T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından

Detaylı

Laboratuvar Akreditasyonu

Laboratuvar Akreditasyonu Akreditasyon Laboratuvar, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının ulusal ve uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi, yeterliliğin onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi

Detaylı

Programın Denenmesi. Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır.

Programın Denenmesi. Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır. Programın Denenmesi Hazırlanan program taslağının denenmesi uygulama sürecinde programda gerekli düzeltmelerin yapılmasına olanak sağlamalıdır. Deneme sonuçlarından yararlı bilgiler edinilmesi için program

Detaylı

2 İNSAN KAYNAKLARI PLANLANMASI

2 İNSAN KAYNAKLARI PLANLANMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR11 1.1. İnsan Kaynakları 12 1.1.1. Tanımı 12 1.1.2. Kapsamı 13 1.2. İnsan Kaynakları Yönetiminin Tarihçesi 14 1.2.1. Klasik Kuram 14 1.2.2.İnsani İlişkiler

Detaylı

RİSK YÖNETİMİ İÇERİK: Risk Yönetimi Nedir? Risk Yönetiminin Faydaları Kritik Başarı Faktörleri Risk ile İlgili Tanımlar Görev ve Sorumluluklar

RİSK YÖNETİMİ İÇERİK: Risk Yönetimi Nedir? Risk Yönetiminin Faydaları Kritik Başarı Faktörleri Risk ile İlgili Tanımlar Görev ve Sorumluluklar RİSK YÖNETİMİ İÇERİK: Risk Yönetimi Nedir? Risk Yönetiminin Faydaları Kritik Başarı Faktörleri Risk ile İlgili Tanımlar Görev ve Sorumluluklar STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI 2 Nedir Risk Yönetimi Nedir

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

1. İŞLETMELERDE KAYNAK BULMANIN ÖNEM NEMİ VE KAYNAK SAĞLAMA SİSTEM STEMİ OLARAK FİNANSMAN 1.1. İşletmelerde Kaynak Bulmanın Önemi ve Likidite Kavramı Bütün işletmeler amaçlarını gerçekleştirmek için temel

Detaylı

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile

Detaylı

KURUMSAL. İlkelerine dayanmaktadır.

KURUMSAL. İlkelerine dayanmaktadır. KURUMSAL ERK Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti., on altı yılı aşkın bir süredir Hesap Uzmanlığı ve Baş Hesap Uzmanlığı görevlerinin yanı sıra Maliye Bakanlığında Daire Başkanlığı görevlerinde

Detaylı

YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER 9. ASOSAI ARAŞTIRMA PROJESİ IŞIĞINDA İÇ DENETİM VE İÇ DENETİM BİRİMLERİ İLE SAYIŞTAYLAR ARASINDAKİ İLİŞKİLER

YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER 9. ASOSAI ARAŞTIRMA PROJESİ IŞIĞINDA İÇ DENETİM VE İÇ DENETİM BİRİMLERİ İLE SAYIŞTAYLAR ARASINDAKİ İLİŞKİLER YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER 9. ASOSAI ARAŞTIRMA PROJESİ IŞIĞINDA İÇ DENETİM VE İÇ DENETİM BİRİMLERİ İLE SAYIŞTAYLAR ARASINDAKİ İLİŞKİLER 9. ASOSAI ARAŞTIRMA PROJESİ IŞIĞINDA İÇ DENETİM VE İÇ DENETİM

Detaylı

SİNPAŞ YAPI bütün departmanlarını kapsayan risk yönetimi odaklı iç denetim metodolojisine paralel rutin iç denetim hizmetlerinin verilmesi.

SİNPAŞ YAPI bütün departmanlarını kapsayan risk yönetimi odaklı iç denetim metodolojisine paralel rutin iç denetim hizmetlerinin verilmesi. Davut PEHLİVANLI, Dr. ÖZGEÇMİŞ İŞ DENEYİMİ İç Denetim Yöneticisi, ASİL Denetim (2010 2011 Yarı Zamanlı; 2011 -... Tam Zamanlı) Maltepe Üniversitesi / Yrd. Doç. Dr. (Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muhasebe-Denetim

Detaylı

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde

İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

T.C. ADALET BAKANLIĞI KANLIĞI

T.C. ADALET BAKANLIĞI KANLIĞI T.C. ADALET BAKANLIĞI İÇ DENETİM M BAŞKANLI KANLIĞI Yaşar ar ŞİMŞEK Başkan V. Ankara, 10.03.2008 1 Sunum Plânı İç Denetimin Tanımı İç Denetimin Amacı İç Denetim Faaliyetinin Kapsamı İç Denetimin Özellikleri

Detaylı

Proje İzleme: Neden gerekli?

Proje İzleme: Neden gerekli? Proje İzleme: Neden gerekli? Mantıksal Çerçeve Matrisinde İzleme Göstergeleri Raporlama Araçlar Müdahale Mantığı / Projenin Kapsamı MANTIKSAL ÇERÇEVE Objektif Şekilde Doğrulanabilir Başarı Göstergeleri

Detaylı

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARI SUNUCU AYDIN GÜZHAN MALİ HİZMETLER DAİRE BAŞKANI * 5018 Sayılı Kanun Md.55 İç Kontrol Nedir? İç kontrol;idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara

Detaylı

ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI. 1- Amaç

ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI. 1- Amaç ALTERNATİF YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. BİLGİLENDİRME POLİTİKASI 1- Amaç Alternatif Yatırım Ortaklığı A.Ş., Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili diğer mevzuat kapsamında, tüm pay sahiplerimiz

Detaylı

Belediyeler ve Kamu Mali Yönetim Sistemi

Belediyeler ve Kamu Mali Yönetim Sistemi Belediyeler ve Kamu Mali Yönetim Sistemi 16 Nisan 2011 Mehmet BÜLBÜL Daire Başkanı Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü mbulbul06@gmail.com www.bumko.gov.tr/kontrol Kamu Mali Yönetim

Detaylı