Sanayi devriminden sonra, çalışma hızı, etkinliği ve verimliliği gibi faktörler, işçi. Mesleki kas iskelet sistemi bozukluklar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sanayi devriminden sonra, çalışma hızı, etkinliği ve verimliliği gibi faktörler, işçi. Mesleki kas iskelet sistemi bozukluklar"

Transkript

1 DERLEME REVIEW Hacettepe T p Dergisi 2011; 42: Mesleki kas iskelet sistemi bozukluklar Ali Kemal O uz 1, Bayram Kaymak 2 1 Yrd. Doç. Dr., Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Ankara 2 Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Ankara ÖZET Tuzak nöropatileri, omuz sıkışma sendromu, bel ağrısı ve tendinit gibi mesleki kas iskelet sistemi bozuklukları, tek büyük kuvvetlere bağlı yüklenmeler sonucu oluşan akut yaralanmalardan çok, haftalar, aylar veya yıllar içerisinde maruz kalınan ani hareketler veya tekrarlayan kuvvetli aktivitelerle ilişkilidir. Kas iskelet sistemi bozukluğu semptomları olan işçilerin ve işçilerin çalıştığı fiziksel çevrenin eksiksiz olarak değerlendirilmesi, doğru tanı koyma ve tedavi için elzemdir. Medikal tedaviyle birlikte ergonomik değerlendirmeyi de içeren kapsamlı bir program, mesleki kas iskelet sistemi bozuklukları sıklığını ve şiddetini azaltmada etkilidir. Medikal tedavi programının amacı hastayı iş ortamında fonksiyonel tutmak ve hastalığın ilerlemesini engellemektir. Anahtar Kelimeler: Ağrı, ergonomi, iş, kas iskelet sistemi, yaralanma, tedavi. ABSTRACT Work related musculoskeletal disorders Work related musculoskeletal disorders such as entrapment neuropathies, impingement syndrome, low back pain, and tendonitis are usually not acute injuries, preceded by a single high-force event, but rather are associated with weeks, months or years of exposure to rapid motions or repeated forceful activities. Perfect assessment of the workers with the symptoms of musculoskeletal disorders and the physical environment they work is crucial for making accurate diagnosis and treatment of the patients. Comprehensive programs including ergonomic evaluations with medical treatment are effective in reducing the incidence and severity of work related musculoskeletal disorders. The goals of a medical management program should be to keep the patient functional at work and prevent disease progression. Key Words: Pain, ergonomics, work, musculoskeletal system, injury, treatment. Sanayi devriminden sonra, çalışma hızı, etkinliği ve verimliliği gibi faktörler, işçi dostu çalışma ortamı kurmadan daha önemli tutulduğu için; mesleki uygulamalar sırasında maruz kalınan anormal ve aşırı yüklenmelerin neden olduğu kas iskelet sistemi problemlerinin görülme sıklığı belirgin olarak artmıştır. Zamanla, mesleki kas iskelet sistemi bozuklukları nedeniyle artan tedavi ve tazminat maliyetleri, işverenleri ergonomik iş ortamı kurmaya yönlendirmiştir [1,2]. Ergonomi, insanın davranışsal ve biyolojik özelliklerine uygun yaşama ve çalışma ortamları ve araçları oluşturmayı amaçlayan bilim dalıdır. İş yeri ergonomi- Cilt 42 Say

2 O uz ve Kaymak sinin bozuk olması, çalışanlarda mesleki kas iskeleti sistemi bozukluğu görülme sıklığını artıran en önemli faktörlerden biridir [3]. Mesleki kas iskelet sistemi bozuklukları ani ve şiddetli bir zorlama sonrası oluşan akut yaralanmadan çok, tekrarlı zorlanmalara bağlı olarak, haftalar, aylar, hatta yıllar içerisinde ortaya çıkan sorunlardır. Kümülatif travma bozuklukları, tekrarlayıcı gerilme yaralanmaları, tekrarlayıcı hareket bozuklukları olarak da isimlendirilmektedir. Mesleki kas iskelet sistemi bozukluklarının gerektiği gibi değerlendirilebilmesi için mesleki nedenler dışında kas iskelet sistemi ağrısına neden olan patolojilerin de doktor tarafından iyi tanınması gerekir [2]. OMURGANIN MESLEK KAS SKELET S STEM BOZUKLUKLARI Omurga fonksiyonel anatomisi ve biyomekaniği İnsan omurgasında 33 vertebra (7 servikal, 12 torakal, 5 lumbar, 5 sakral, 4 koksigeal) ve 23 intervertebral disk (servikal, torakal ve lumbar) bulunmaktadır. Omurga dört fizyolojik eğrilik (servikal lordoz, torakal kifoz, lumbar lordoz, sakral kifoz) barındırmaktadır. Omurgada, ön bölümde, vertebra gövdeleri ve diskler arasında bulunan yarı oynar eklemler dışında, posterior elemanlar arasında, sinovyal eklem tipinde artikülasyo zigapofiziyalis (faset) eklemleri yer almaktadır. Oksipital kemik ve C1 arası ile C1 ve C2 arası eklemler (atlantooksipital ve atlantoaksiyal eklemler) ise, diğer omurgalar arası eklemlerden farklı, özelleşmiş eklemlerdir. İntervertebral disklerin dış kısmını anulus fibrozus, iç kısmını ise nükleus pulpozus oluşturmaktadır. Diskler omurgada şok absorpsiyonu görevi yapmaktadır [4]. Ligamanlar, omurgada stabilizasyonu sağlayan statik yapılardır. Paravertebral kaslar ise, omurgada hareketi sağlayan dinamik yapılardır. Kaslar aynı zamanda aşırı yüklenmeler sırasında omurgayı yaralanmalara karşı koruduklarından, boyun ve bel çevresi kas yapısının güçlü olması önem taşımaktadır [5,6]. Servikal omurgaların transvers çıkıntılarındaki foramen transversaryumlarından vertebral arterler geçmektedir [4]. Omurga santral kanalı içerisinde medulla spinalis ve çevreleyen zarları, anterior ve posterior kökleri yer almaktadır. Anterior ve posterior kökler birleşerek spinal sinirleri (31 çift) oluşturmakta, spinal sinirler ise intervertebral foramenlerden spinal kanalı terk etmektedir. Medulla spinalis erişkinde L1 vertebra gövdesine kadar uzanmakta, sonrasında ise konus medullaris ve kauda ekuina bulunmaktadır. Ağrının patofizyolojisi 166 Anatomik bir yapının ağrıya neden olabilmesi için, inerve olması (ağrı duyusu oluşturacak reseptörlere sahip olması) ve ağrılı bir patolojiye veya yaralanmaya maruz kalmaya uygun bir yapı göstermesi gerekmektedir [7,8]. Omurgada, ağrılı (nosiseptif inervasyonu olan) ve ağrısız (nosiseptif inervasyonu olmayan) anatomik yapılar vardır. Kemik yapı (periost ve medulla), faset eklemleri, anulus fibrozus 1/3 dış kısmı, ligamanlar, kaslar, fasiyalar, sinirler ve çevre bağ dokusu ağrılı iken, anulus fibrozus 2/3 iç kısmı, nükleus pulpozus ve ligamentum flavum ağrısızdır [7,8]. Ağrı duyusu nosiseptif reseptörlerin kimyasal ya da mekanik uyarısı sonucu oluşur. Örneğin; nükleus pulpozus oldukça antijenik bir yapıya sahip olduğundan, herniasyon sırasında dışarı çıkan materyale karşı immünolojik bir inflamatuvar yanıt oluşur. Sonuç, kimyasal radikülittir. Kompresyonun kendisi ise, mekanik aracılıklı ağrı uyarısı oluşturarak tabloya katkıda bulunur [7,8]. Omurga ağrısı nedenleri Omurga ağrısının önemli nedenleri Tablo 1 de özetlenmiştir. Mekanik nedenler: İntervertebral disk yaralanmaları, disk dejenerasyonu ve disk herniasyonu olarak ikiye ayrılmaktadır. Disk dejenerasyonu, anulus fibrozis ve nükleus pulpozusta oluşan ve eksternal kontürde deformiteye neden olmayan patolojik değişikliklerdir. Klinikte boyun arkasında, oksipital ve suboksipital bölgelerde, inter ve periskapular bölgelerde, yüz ve göğüs ön duvarında ağrıya neden olmaktadır. Uzun süreli oturuşlar ağrıyı artırmaktadır. Başı destekleyerek sırtüstü yatmak ise ağrıyı azaltmaktadır. Fizik muayene, eklem hareket açıklığında kısıtlılık gösterebilir. Sinir kökü basısı olmadığından nörolojik semptom ve bulgu yoktur. Radyolojik olarak, konvansiyonel grafilerde disk mesafelerinde daralma görülür [7,8]. Disk herniasyonu, anulus fibrozus ve nükleus pulpozusta oluşan ve eksternal kontürde deformiteye neden olan patolojik değişikliklerdir. Sinir kökü yaralanmasının en sık nedenidir. Sinir kökü irritasyonuna bağlı olarak radiküler ağrı görülür [4,7,8]. Fizik muayene bulguları Tablo 2 de özetlenmiştir. Radyolojik olarak, konvansiyonel grafilerde disk mesafesinde daralma, manyetik rezonans görüntüleme (MRG) de diskte sinyal değişikliği, herniasyon ve sinir kökü basısı izlenir. Sinir kökü basısı elektronöromiyografide (ENMG) belirlenebilir, ancak bası nedeni saptanamaz. Bu nedenle, spinal sinir kökü basısı düşünülüyorsa, direkt grafiler görüldükten sonra istenecek görüntüleme yöntemi MRG olmalıdır [7,8]. H ACETTEPE T IP D ERG S

3 Mesleki kas iskelet sistemi bozukluklar Tablo 1. Omurga ağrısına neden olan patolojiler Mekanik Sprain/strain Disk herniasyonu Spondiloz Spinal stenoz Travmatik Romatolojik Seronegatif spondiloartropatiler Romatoid artrit Difüz idiyopatik skeletal hiperostoz Fibromiyalji İnfeksiyöz Vertebral osteomiyelit Diskit Herpes zoster AIDS Endokrinolojik ve metabolik Osteoporoz Osteomalazi Paratiroid hastalıkları Paget hastalığı Konjenital ve gelişimsel Blok vertebra (konjenital füzyon) Spina bifida Tortikolis Skolyoz Geçiş vertebrası (sakralizasyon lumbarizasyon) Neoplastik Benign tümörler Hemanjiyom Malign tümörler Multipl miyelom, plazmositom Lenfoma Metastazlar Ekstradural tümörler Menenjiyom, nörofibrom İntradural tümörler Ependimom, astrositom Diğerleri AVM, siringomiyeli Tablo 2. Disk herniasyonunun fizik muayene bulguları Kas iskelet sistemi muayenesi Boyun/bel eklem hareket açıklığı kısıtlılığı Boyun/bel hareketleri sırasında ağrı Paravertebral adale spazmı, fonksiyonel skolyoz Kök basısı varsa: Boyunda : Spurling testi pozitifliği Belde : Düz bacak germe testi pozitifliği Nörolojik muayene Kök basısı varsa Negatif semptom/bulgular: Kuvvet kaybı, DTR azalması, hipoestezi Pozitif semptom/bulgular: Fasikülasyon, parestezi, hiperaljezi Medulla spinalis basısı varsa : Özellikle alt ekstremitelerde kuvvetsizlik, spastisite, idrar-dışkı inkontinansı Konus medullaris sendromu varsa: Birinci ve/veya ikinci nöron bulguları, idrar-dışkı inkontinansı Kauda ekuina sendromu varsa: Alt sakral sinirlere ait kuvvet kaybı, semer bölgesi hipoestezisi, idrar-dışkı inkontinansı Spondiloz: Vertebra gövdelerinde, eklemlerinde, intervertebral disklerde dejeneratif değişiklikler (osteofitler, hipertrofi) ve ligamanlarda kalsifikasyonlar ve hipertrofi görülür. Ağrı, somatik (eklem ve çevresindeki ağrıya duyarlı yapıların irritasyonuyla oluşan) ya da radiküler (sinir dokusunun irritasyonuyla oluşan) tarzda olabilir. Vertigo, kulak çınlaması, oküler disfonksiyon (vertebral arterler) ve disfaji (özefagus), dejeneratif değişikliğin irrite ettiği anatomik yapıya bağlı olarak oluşabilir. Servikal bölge spondilozunda kord basısı (miyelopati) izlenebilir [7,8]. Bel ağrısı en sık karşılaşılan mesleki kas iskelet sistemi bozukluğudur. Kamyon şoförleri, hemşireler, malzeme denetleyicileri, ağır iş gücü gerektiren metal ve makine işçilerinde sık görülür. Mesleki faaliyetler sırasında omurganın maruz kaldığı vibrasyon, bel ve sırt ağrısı gelişmesinde önemli bir risk faktörüdür. Çalışma sırasında maruz kalınan aşırı yüklenmelerin, tendon, ligaman, kas ve kemik üzerindeki olumsuz etkilerden korunmak için, iş yerinde ergonomik önlemlerin alınması, kişideki anormal biyomekanik dizilimin düzeltilmesi gerekmektedir [1,2,9]. Bel ve boyun ağrısı tedavisi, patolojiye ve neden olduğu semptom ve bulgulara göre değişiklik göstermektedir (Tablo 3). Cilt 42 Say

4 O uz ve Kaymak Tablo 3. Bel ve boyun ağrısında tedavi yaklaşımları Ağrı ve inflamasyonun kontrolü İlaçlar: NSAİİ ya da asetaminofen Miyorelaksanlar Trisiklik antidepresanlar (uyku için de faydalı) Opioidler (kısa süreli) Yumuşak boyunluk: 72 saatten daha az süreyle (servikal disk dejenerasyonu) 1-2 haftayı geçmeyecek şekilde (servikal kök irritasyonunda) Fizik tedavi ajanları: Sıcak tedavisi Masaj TENS Traksiyon (spondiloz, disk dejenerasyonu/herniasyonu) Fonksiyonel restorasyon programı Egzersiz: Eklem hareket açıklığı egzersizleri Germe egzersizleri Kuvvetlendirme egzersizleri Denge ve postür egzersizleri İnvaziv girişimler Epidural steroid enjeksiyonu (servikal disk dejenerasyonu) Sinir kökü blokajı (spondiloz, disk herniasyonu) Zigapofiziyal eklem enjeksiyonu (spondiloz) Perkütan radyo-frekans nörotomi (spondiloz) Perkütan disk girişimleri (lazerle, enzimatik, mekanik) (disk herniasyonu) Cerrahi (foraminotomi, laminektomi, diskektomi) (disk herniasyonu) NSAİİ: Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar. [2]. Anamnez alınırken özellikle çalıştığı iş ve iş ortamı, yaptığı sporlar ve sistemik hastalıklar sorgulanmalıdır. Başlangıçta aktivite ile oluşan omuz ağrısı mevcutken, zamanla belirgin ağrı, hareket kısıtlılığı ve kuvvetsizlik gelişir. Tanı için kullanılan çeşitli testler mevcuttur. Neer sıkışma belirtisinde, kol internal rotasyondayken, omuzun fleksiyona getirilmesiyle ağrı oluşur. Ağrılı ark testinde ise omuz aktif olarak abdüksiyon yaparken, arasında ağrı oluşmaktadır [1,2]. Omuzda sık ağrıya neden olan ve omuz sıkışma sendromu ile karışabilecek omuz patolojileri Tablo 4 te özetlenmiştir. Direkt grafi, ilk görülmesi gereken radyolojik tetkiktir. Omuz eklemi ve çevresi yapılarının değerlendirilmesinde MRG altın standarttır. Kas iskelet sistemi ultrasonografisi, tecrübeli kişiler tarafından uygulanırsa yardımcıdır [1,2]. Omuz sıkışma sendromu görülme sıklığı bakımından mesleki kas iskelet sistemi bozuklukları arasında üçüncü sırada yer alır. Baş üstünde kol aktivitesi gerektiren, omuzu iç rotasyona zorlayan, zor ve statik postür gerektiren aktiviteler ve vibrasyon omuz sıkışma sendromu sıklığını artırmaktadır [1]. Primer önleyici yaklaşımlar tedavinin en önemli kısmını oluşturur. Risk altında olan sporcu ve çalışanların uygun teknik ve çalışma şekli açısından eğitimi önemlidir. Rotator manşonun etkilenme şekline göre (tendinit, tendon yırtığı vb.) tedavi modifiye edilir. Fizik tedavi ajanları ve egzersizler (kuvvetlendirici egzersizler) tedavide başvurulan yöntemlerdendir. Konservatif yaklaşımlarla düzelmeyen hastalarda intraartiküler steroid enjeksiyonu ve/veya cerrahi girişim düşünülebilir [1,2]. Lateral epikondilit El bilek ekstansör kas tendonlarının lateral epikondile yapıştıkları yerde dejenerasyonla birlikte oluşan inflamasyondur. El bilek ekstansörlerinin tekrarlayan ÜST EKSTREM TE MESLEK KAS SKELET S STEM BOZUKLUKLARI Omuz sıkışma sendromu (impingement sendromu) Omuz sıkışma sendromu, rotator manşon tendon patolojileri (tendinit, tendon parsiyel/total yırtığı) ve subakromiyal/subdeltoid bursiti içine alan bir tanımlamadır. Sıkışma (impingement), rotator manşonun korakoakromiyal ark ve humerus başı arasında kompresyonu ve makaslanmasıdır [2]. Baş üstünde tekrarlayıcı üst ekstremite hareketi yapan işçiler veya sporcularda, anatomik yapıların tekrarlayıcı mikrotravmaya maruz kalması, omuz sıkşma sendromu gelişme sıklığını artırır Tablo 4. Omuz sıkışma sendromunun ayırıcı tanısı Adeziv kapsülit Kalsifik tendinit Dinamik fonksiyonel instabilite Akromiyoklaviküler eklem dejenerasyonu Glenohumeral eklem dejenerasyonu Eklem kuşağı ve akciğer apeksi tümörleri Kristal artropati Romatoid artrit Servikal radikülopati 168 H ACETTEPE T IP D ERG S

5 Mesleki kas iskelet sistemi bozukluklar konsantrik kontraksiyonları ya da eksantrik yüklenmeleri sonucu meydana gelen tipik bir aşırı kullanım sendromudur. Otuz beş yaş üzerinde daha sıktır. Tenisçi dirseği ismi ile de bilinmektedir. İlgili bölgede ağrı vardır. Muayenede lateral epikondil üzeri hassas olup, zorlu el bilek ekstansiyonu şiddetli ağrı oluşturur [1,10]. Lateral epikondilit el bileğinin tekrarlayıcı ekstansiyon/fleksiyon veya supinasyon/pronasyon hareketlerini gerektiren işlerde çalışanlarda sıktır. Et ürünleri fabrikalarında sosis yapan ve et kesen işçilerde, küçük parça toplama, vida çevirme veya çekiç kullanma gibi aktivitelerin yapıldığı işlerde çalışanlarda lateral epikondilit sıktır [1]. Direkt grafilerin lateral epikondiliti değerlendirmede yararı azdır. Ayırıcı tanı için, dört yönlü boyun grafileri, MRG ve ENMG yararlı olmaktadır [10]. Tedavideki en önemli basamak, el bileğinin aktiviteye bağlı olarak tekrarlayan zorlu fleksiyon/ekstansiyon ve ön kolun supinasyon/pronasyon hareketlerinin engellenmesidir. Epikondil bandajı kullanılarak el bilek ekstansör kaslarının lateral epikondil üzerinde oluşturduğu stres azaltılır. Dirsek fleksör kıvrımından iki parmak aşağıda olacak şekilde, ön kol kasları kasılı iken sıkıca uygulanmalıdır. Kaslar gevşekken uygulanırsa dolaşım yetersizliğine neden olabilir. Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar inflamasyonu azaltmak için kullanılır. Akut dönemde soğuk, subakut/kronik dönemde sıcak uygulamadan fayda sağlanabilir. Kortikosteroid enjeksiyonu da tedavi etkinliği taşımaktadır. Uzun süreli iyileşme, uygun egzersiz programının uygulanmasıyla ilgilidir. Güçlendirme ve germe egzersizleri tekrarları önlemede çok etkilidir. Tüm bu tedavilerle hastanın şikayetlerinde düzelme sağlanamazsa, cerrahi tedavi denenebilir [1,10]. Medial epikondilit Ön kol fleksör kas tendonları medial epikondile yapışır. Bu kasların tendonlarının ve medial kollateral ligamanın aşırı strese maruz kalması sonucu medial epikondilit ya da diğer bir ismiyle golfçü dirseği oluşur. Genellikle ilgili bölgede hafif ağrıyla başlar. Palpasyonla medial epikondil üzerinde hassasiyet mevcuttur ve zorlu el bilek fleksiyonuyla ağrı önemli ölçüde şiddetlenir. Tedavi prensipleri lateral epikondilit ile aynıdır. Sadece, burada kullanılan epikondil bandajı ön kol fleksör yüzüne uygulanır [1,10]. DeQuervain tenosinoviti Abdüktör pollisis longus ve ekstansör pollisis brevis kasları tendonlarının stenozan tenosinovitine DeQuervain tenosinoviti denir. Sorun, el bileğinde fossa radialis (enfiye çukuru) lateral kısmında hassasiyet, ağrı ve Cilt 42 Say şişlikle karakterizedir. İş veya boş zaman aktiviteleri sırasında zorlayıcı ve tekrarlayıcı strese maruz kalan bireylerde sık görülür. Romatoid artrit seyrinde de izlenebilir. Tanı, tendon kılıfı üzerinde lokal hassasiyet ve Finkelstein testi pozitifliği ile konulur. Finkelstein testi, hekimin, hastanın başparmak avuç içinde iken yumruk yapmış olan elini, bilekten unlar deviasyona zorlamasıyla tendonlarda ağrı oluşumunun aranmasıdır. Klinik tecrübe, bu manevrayla normal bireylerde de ağrının oluştuğu yönündedir. Başparmağın zorlu abdüksiyon ve ekstansiyonu ile ağrının oluşması daha spesifik bir bulgu olabilir [1,10]. DeQuervain tenosinoviti özellikle radio-ulnar doğrultuda, tekrarlayıcı el bilek hareketleri gerektiren işlerde çalışanlarda sıktır. Cilalama, havanda dövme, kum serpme, testere ile biçme/kesme ve tornavida kullanma gibi aktiviteler APL ve EPB kaslarında aşırı zorlanma oluşturmaktadır. Garsonlarda, terzilerde, makine teknisyenlerinde, hemşirelerde ve ev temizlikçilerinde de DeQuervain tenosinovitine sık rastlanmaktadır [1,2,9]. Tedavide aktivitenin modifikasyonu, nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar ve/veya tendon kılıfı içine lokal steroid enjeksiyonu uygulanır. Abdüktör pollisis longus ve ekstansör pollisis brevis kaslarının hareketini engelleyecek başparmak istirahat cihazı kullanılabilir. Konservatif tedaviye dirençli hastalarda, tendon kılıfı cerrahi olarak serbestleştirilebilir [1,10]. Omuz el vibrasyon sendromu Omuz el vibrasyon sendromu vibrasyonun neden olduğu vasküler ve nöromusküler semptomlarla karakterizedir. Maruz kalınan vibrasyonun yoğunluğu ve maruziyet süresi sendromun gelişmesinde önemli faktörlerdir. Kriko, zincir testeresi, yüksek basınçlı hortum, çim kesme aleti ve titreşimli testere kullanan kişilerde sık görülür. Hastaların parmaklarında renk değişiklikleri, el ve el bileğinde ağrı ve hassasiyet, soğuk intoleransı, parmak fleksörleri ve intrensek kaslarda zayıflık, deride trofik değişiklikler belirlenir. Tanısında çeşitli testler kullanılabilir. Soğuk provokasyonlu termografi, iki nokta ayırımı, vibrasyon, termal algılama eşik testi gibi yöntemler bu amaçla kullanılabilir [1,2]. Tedavisinde, vibrasyon maruziyetini ortadan kaldırmak, bu mümkün değilse, vibrasyonun olumsuz etkisini azaltacak antivibrasyon eldiveni veya tutamaçlı alet kullanımı önem taşımaktadır. Sigaranın bırakılması önem taşır, çünkü periferik damarlar üzerindeki vazokonstrüktör etkisi, bu hastalarda semptomları artırabilmektedir. Alfa blokerler, vazodilatörler, antiplatelet ajanlar, kalsiyum kanal blokerleri ve nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar semptomları azaltabilmektedir [1,2]. 169

6 O uz ve Kaymak Ganglion kistleri Ganglion kistleri, eklem kapsülü, ligaman veya tendon orijinli miksoid yapıda dejenerasyonlardır. İçerisindeki sıvı müsin yapısında olup, viskozitesi oldukça yüksektir. En sık skafolunat ligamanın dorsali ve fleksör karpi radialis ile abdüktör pollisis longus tendonunun ventrali arasındadır. Gelişmeleri ya akut travmayla ya da el ve el bileğinin tekrarlayıcı zorlanmaları sonucudur. Cilalama, kum serpme, testere kullanma gibi işleri yapanlarda ganglion kisti gelişimi sıktır. Ganglionun olduğu bölgede ağrı, basınç hissi, şişlik ve hareket kısıtlılığı görülür. Semptom yoksa ganglion kistinin tedavisi gerekmez. Kistin iğne ile aspirasyonu ve sonrasında lokal steroid enjeksiyonu semptomatik hastalarda yararlı olabilir. Dirençli olgularda kist cerrahi olarak çıkartılabilir [1,2,10]. Tetik parmak Elin fleksör tendonları metakarpal kemiklerden distal interfalangeal ekleme kadar sinovyal kılıf ile çevrilidir. Tetik parmak, tendonun ya da puleyin kalınlaşması sonucu gelişen stenozan tenosinovittir. Her iki yapıdaki kalınlaşma, sürtünmeyi artırarak tendonun parmak hareketleri sırasında düzgün şekilde kaymasını engeller. Klinikte hafif kilitlenme ve buna eşlik eden hafif ağrı görülebildiği gibi, hastalar parmakta tam kilitlenmeyle de gelebilirler. Fizik muayenede, metakarp başı volar yüzünde palpasyonla ağrı ve/veya fleksör tendonda kalınlaşma belirlenir. Tetiklenme parmakların aktif fleksiyonuyla ortaya çıkar. Lokal travmanın tetik parmak gelişmesinde rolü vardır. Travma, yoğun kavrama gerektiren işlerde sıktır. Tetik parmak, hamallarda, dikiş makinesi teknisyenlerinde, kaynakçı ve bitki yetiştirme işiyle ilgilenenlerde sıktır [1,2,10]. Tedavide amaç, tendonun sinovyal kılıf içerisinde kayma hareketini düzeltmektir. Öncelikle tekrarlayıcı aşırı yüklenmenin ortadan kaldırılması gerekir. Bu kullanılan aletlerin ergonomik olarak modifikasyonu ya da iş ortamı değişikliğiyle mümkün olur. İnflamasyonun giderilebilmesi için nonsteroid antiinflamatuvar ilaç tedavisi ya da sinovyal kılıf içerisine steroid enjeksiyonu uygulanabilir. Cerrahi tedavi dirençli olgular için saklanır [1,10]. MESLEK TUZAK NÖROPAT LER Karpal tünel sendromu 170 Karpal tünel sendromu (KTS), median sinirin karpal tünel içerisinde lokalize kompresyonu sonucu ortaya çıkan, semptom ve bulgular topluluğudur. En sık görülen tuzak nöropatisidir [11]. Median sinir elde birinci ve ikinci lumbrikal kasları ve tenar bölge kaslarının birçoğunu innerve eder. Duyu dalı ise, başparmak medialinin, işaret parmağı ve orta parmağın tamamının ve yüzük parmağın lateral kısmının duyusunu alır [12]. El bileğinin tekrarlayıcı travmalara maruz kalması, KTS riskini artırır. El bilek pozisyonu ile karpal tünel içi basınçta dramatik değişiklik oluşur (ekstansiyon ile basınç 10 kat artarken, fleksiyonda artış sekiz kattır) [13]. Diğer presipite edici faktörler, bazı sistemik hastalıklar (diabetes mellitus), endokrin (akromegali) ve bağ dokusu hastalıkları (romatoid artrit), Lyme ve sarkoidoz gibi çeşitli infeksiyöz ve inflamatuvar hastalıklar, Colles kırığı gibi çeşitli travmalar, amiloidoz, hemodiyaliz ve gebeliktir [11]. KTS semptomları ağrı, uyuşukluk, hissizlik, parestezi, kuvvetsizlik ve beceriksizlik şeklindedir [11]. KTS de görülen ağrı ve parestezinin dağılımı hastalar arasında belirgin farklılık göstermektedir. Klasik olarak semptomların elde median sinir alanında olması beklenmektedir. Ağrılar ve diğer semptomlar fiziksel aktiviteyle şiddetlenir [14]. Duyu muayenesinde ilk üç parmak ve dördüncü parmak radiyal (lateral) yarısı volar yüzlerinde hipoestezi belirlenebilir. Kuvvet muayenesi sırasında başparmak palmar abdüksiyonu büyük önem taşımaktadır. Tenar bölge kas atrofisinin KTS tanısında özgüllüğü oldukça yüksektir [11]. Klinik olarak KTS tanısını koyarken provokatif testlerden yararlanılır. Tinnel belirtisi: Transvers karpal ligaman üzerine yapılan perküsyonla, median sinir alanında parestezi ortaya çıkışının aranmasıdır. Perküsyon yumuşak ve nazik yapılmalıdır. Phalen belirtisi: Bir dakika süreyle her iki el bileğinin birlikte ve aktif olarak 90 fleksiyonda tutulmasıyla median sinir alanında parestezi gelişiminin aranmasıdır. Ters Phalen belirtisi: Her iki el bileği birlikte ve aktif olarak 90 ekstansiyonda tutulmakta ve yine parestezi aranmaktadır [11]. KTS tanısında elektrofizyolojik değerlendirme önem taşımaktadır. Ultrasonografide KTS tanısında yararlı bir teknik olup, daha ekonomik olması, kısa zamanda uygulanabilmesi, dinamik görüntünün elde edilebilmesi ve girişimsel tedaviler sırasında kullanılabilmesi önemli avantajlar sunmaktadır. Uygulayan kişinin deneyimi büyük önem taşımaktadır [15]. KTS ayırıcı tanısında Tablo 5 te belirtilen patolojiler düşünülmelidir. KTS, el bileğinin tekrarlayıcı hareketlerini gerektirecek aktiviteleri yapan tekstil işçileri, kaya deliciler, kasiyerler, sekreterler, montajcılar, paketleyiciler, metal levha işçileri ve ev hanımlarında sık olarak görülür [1]. H ACETTEPE T IP D ERG S

7 Mesleki kas iskelet sistemi bozukluklar Tablo 5. Karpal tünel sendromu ayırıcı tanısı 1. Sinir sistemi patolojileri Periferik sinir sistemi patolojileri: Diğer bölgelerdeki median sinir tuzak nöropatileri, brakiyal pleksopati, servikal radikülopati Santral sinir sistemi patolojileri: Epilepsi, migren, transient iskemik atak 2. Kas iskelet sistemi patolojileri Birinci karpometakarpal eklem osteoartriti Tetik parmak DeQuervain tenosinoviti Tablo 6. Karpal tünel sendromu tedavisi 1. Aktivitenin modifikasyonu 2. Medikal tedaviler a. Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar b. El bilek istirahat splinti c. Karpal tünel içine steroid enjeksiyonu 3. Cerrahi tedaviler a. Tenosinovektomi b. Nöroliz c. Endoskopik/açık transvers karpal ligaman gevşetilmesi KTS tedavisinde yaklaşım öncelikle konservatif olmalıdır (Tablo 6). El bileğinde tekrarlayıcı hareketlere sebep olan aktiviteleri azaltmak gerekmektedir. Klavye yastıkları el bileğine olan basıncı azaltabilir ve el bilek eğim açısını değiştirebilir. Kuvvet kaybı ve tenar atrofi durumunda cerrahi düşünülebilir [11]. Pronator sendromu Median sinir, koldan ön kola doğru seyri sırasında pronator teres kasının iki başı arasından ve bisipital aponevrozun altından geçerken, dirsek çevresinde dört farklı anatomik lokalizasyonda bası altında kalabilir [12]. Median sinirin bası altında kaldığı lokalizasyonun belirlenmesinde fizik muayene yardımcıdır. Elin median sinirle inerve olan bölgesinde hipoestezi ve/veya parestezi ve median sinirle inerve olan kaslarda kuvvet kaybı izlenir. Ön kol proksimalinde ağrı ve hassasiyet belirlenebilir. Pronator sendromu, tekrarlayan pronasyon ve supinasyon, ağır nesneleri kaldırma, taşıma ve yerleştirmeyi gerektiren işlerde çalışanlarda ortaya çıkabilir. Ayrıca çekiçle dövme, parlatma, bileme ve balık temizleme işiyle uğraşan çalışanlarda da bildirilmiştir [1]. Tedavisinde istirahat, neden olduğu düşünülen tekrarlayıcı hareketlerden kaçınma ve bunu sağlayacak çalışma düzenlemesi, ağrıyı azaltıcı medikal ve fiziksel ajanlar, kol ve ön kol kaslarını germe ve kuvvetlendirme egzersizleri faydalıdır. Konservatif tedaviye rağmen düzelme sağlanamazsa, cerrahi rekonstrüksiyon uygulanabilir. Ulnar nöropati Ulnar sinir, üst ekstremitedeki seyri sırasında, değişik nedenlerle bası altında kalabileceği birçok anatomik bölgeden (ulnar oluk, kübital tünel, Guyon kanalı) geçer [1,13]. Ulnar sinirin kübital tünel içerisinde bası altında kalmasıyla kübital tünel sendromu oluşur. Kübital tünel sendromu, KTS den sonra üst ekstremitede karşılaşılan en sık ikinci tuzak nöropatisidir. Dirsekte kronik tekrarlayıcı fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri, ulnar sinir üzerindeki stresi artırarak ulnar sinirde irritasyona neden olur. Kübital tünel sendromlu hastada, elde ulnar sinirle inerve olan dördüncü ve beşinci parmaklarda uyuşukluk, hissizlik ve parestezi görülür. El intrensek kaslarında kuvvet kaybı ve ilerlemiş olgularda atrofi ve pençe el deformitesi izlenir. Tanıya yardımcı olmak üzere kullanılan fleksiyon testi sırasında, dirsek bir dakika boyunca tam fleksiyonda tutulur. Ulnar sinir dermatomunda parestezi tariflenmesi testin pozitif olduğunu gösterir. Ulnar oluk üzerinde uygulanan tinnel testi tanıya yardımcı olabilir [1,2]. Dirsekleri fleksiyonda ve/veya dirseklerini devamlı olarak yaslayarak iş yapan, bilgisayar operatörleri, dikiş makinesi operatörleri ve kamyon şoförleri gibi meslek gruplarında, kübital tünel sendromu daha sık görülür. Montaj hattı çalışanlarında tekrarlayan fleksiyon ve ekstansiyon hareketine bağlı olarak da gelişebilir. Guyon kanalı içerisinde ulnar sinir sıkışması, ilk olarak altın cilalayıcılarında 1896 yılında tanımlanmıştır [1,2]. Tedavide ilk basamak aktivitenin kısıtlanmasıdır. Dirsek yastıkla desteklenerek dışarıdan kübital tünel üzerine olan kompresyon azaltılabilir. Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, 60 nin üzerindeki dirsek fleksiyonunu engelleyen istirahat cihazları tedavide yararlıdır. Konservatif tedaviye yanıt vermeyen hastalarda, cerrahi yolla ulnar sinir sıkışması giderilmelidir [1]. Torasik çıkış sendromu Torasik çıkış sendromu, brakiyal pleksus ve dallarının, subklavyen arter ve venin, toraks çıkışında bası al- Cilt 42 Say

8 O uz ve Kaymak tında kalması sonucu oluşan belirti ve bulgular topluluğudur [1]. Hastaların kliniği, hangi anatomik yapıların (sinir, damar) bası altında kaldıklarına bağlı olarak değişiklik gösterir. Brakiyal pleksus ve dallarına olan bası ile ağrı, uyuşma ve parestezi gibi şikayetler, kuvvet kaybı ve kaslarda atrofi gibi bulgular görülebilir. Brakiyal pleksusta bulunan otonom liflerin bası altında kalmasına bağlı olarak, hiperhidrozis ve Raynaud fenomeni gibi anormal sudomotor ve vazomotor bulgular oluşabilirken, servikal sempatik ganglionlardan çıkan ve kalbin sempatik inervasyonunu sağlayan postgangliyonik sempatik liflerin irritasyonuna bağlı olarak, çarpıntı şikayeti gelişimi de bildirilmiştir [16]. Damarsal bası çabuk yorulma, ağrı, siyanoz ve ödem semptomlarına neden olabilmektedir. Tarif eden hekimlerin isimleriyle bilinen provokasyon manevraları (Roos, Adson, Wright testleri), özgüllükleri düşük olsa da tanı amacıyla kullanılmaktadır. Montaj işinde çalışan ve devamlı baş üstüne kol kaldırarak iş yapanlarda, oto tamiri, malzeme boşaltma ve posta tasnifi işlerinde sık belirlenmektedir. Yine sekreterler, kasiyerler, makine operatörleri, cerrahlar ve diş hekimleri de risk altındadır [1,2]. Tedavide aktivitenin modifikasyonu, anormal hareket ve postürlerin düzeltilmesi gerekmektedir. Skalen kasları germe egzersizleri ve omuz çevresi ve postür kaslarının kuvvetlendirilmesi önem taşımaktadır. Postürün düzelmesi sıkışma bölgelerinde hacim artışı sağlamaktadır. Cerrahi girişim, konservatif girişimlerle düzelmeyen olgularda düşünülmelidir. Kaynaklar 1. Nadler S, Nadler JW. Cumulative trauma disorders. In: De- Lisa JA, Gans BM, Walsh NE (eds). Physical medicine and rehabilitation: principles and practice. 4 th ed. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins, 2005: Rampel DM, Evanoff BA, Cherniac M, Evanoff BA. Musculoskeletal disorders. In: Rosenstock L, Cullen MR, Brodkin CA, Redlich CA (eds). Textbook of clinical occupational and environmental medicine. 2 nd ed. China: Elsevier, 2005: Yavuz N. Ergonomi. Beyazova M, Kutsal YG (ed). Fiziksel tıp ve rehabilitasyon. 1. Baskı. Ankara: Güneş Kitabevi, 2000: Standring S. Gray s anatomy: the Anatomical basis of clinical practice. 40 th ed. Spain: Churchill Livingstone, Nordin M, Weiner SS. Biomechanics of the lumbar spine. In: Nordin M, Frankel V (eds). Basic biomechanics of the musculoskeletal system. 3 rd ed. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins, 2001: Moscovich R. Biomechanics of the cervical spine. In: Nordin M, Frankel V (eds). Basic biomechanics of the musculoskeletal system. 3 rd ed. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins, 2001: DePalma MJ, Slipman CW. Treatment of common neck problems. In: Braddom RL (ed). Physical medicine and rehabilitation. 3 rd ed. China: Elsevier, 2007: Barr KP, Harrast MA. Low back pain. In: Braddom RL (ed). Physical medicine and rehabilitation. 3 rd ed. China: Elsevier, 2007: Armstrong T. Mechanical stressors. In: Rosenstock L, Cullen MR, Brodkin CA, Redlich CA (eds). Textbook of Clinical Occupational and Environmental Medicine. 2 nd ed. China: Elsevier, 2005: Finnof JT. Musculoskeletal problems of upper limb. In: Braddom RL (ed). Physical medicine and rehabilitation. 3 rd ed. China: Elsevier, 2007: Kaymak B. Karpal tünel sendromlu hastalarda, semptomlar, klinik bulgular, elektrofizyolojik incelemeler ve el izokinetik kuvvet ölçümlerinin karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Uzmanlık tezi, Ankara, Standring S. Gray s anatomy: the anatomical basis of clinical practice. 40 th ed. Spain: Churchill Livingstone, Werner R, Armstrong TJ, Bir C, Aylard MK. Intracarpal canal pressures: the role of finger, hand, wrist and forearm position. Clin Biomech 1997; 12: Werner RA, Andary M. Carpal tunnel syndrome: pathophysiology and clinical neurophysiology. Clin Neurophysiol 2002; 113: Kaymak B, Ozcakar L, Cetin A, Cetin M, Akinci A, Hascelik ZA. Comparison of the benefits of sonography and electrophysiological measurements as predictors of symptom severity and functional status in patients with carpal tunnel syndrome. Arch Phys Med Rehabil 2008; 89: Kaymak B, Ozcakar L, Oguz AK, Arsava M, Ozdol C. A novel finding in thoracic outlet syndrome: tachycardia. Joint Bone Spine 2004; 71: H ACETTEPE T IP D ERG S

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı OFİS ERGONOMİSİ Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı SUNUM PLANI Ofiste kas iskelet sistemi problemleri gelişiminin sebepleri Sık karşılaşılan problemler Korunma

Detaylı

İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI

İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI Öğr. Gör. Uzm. Dr. Banu DİLEK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğrenme Hedefleri İşe bağlı KİS bozukluğu

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

YUMUŞAK DOKU ROMATİZMALARI

YUMUŞAK DOKU ROMATİZMALARI YUMUŞAK DOKU ROMATİZMALARI Safiye Tuncer Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı TAHUD Sürekli Mesleki Gelişim ve Eğitim Sempozyumu 2 Nisan 2012 - Mardin Yumuşak

Detaylı

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi:

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi: Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Anatomi Omuz kompleksi: Humerus Klavikula Skapula tarafından oluşturulmuştur. Omuz eklemini oluşturan kemik yapı Anatomi Dört eklem Akromioklavikular

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları

Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları Doç Dr Mustafa Akif SARIYILDIZ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD 2014 İşe bağlı kas iskelet sistemi hastalıkları (İKİH)

Detaylı

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Ağrılarında Tanı ve Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Boyun Anatomisi Boyun Anatomisi Omurganın en hareketli parçasıdır. Karotis, vertebral arter, omurilik ve spinal sinirleri

Detaylı

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1

TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI. Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 TORAKOLOMBER VERTEBRA KIRIKLARI Prof.Dr.Nafiz BİLSEL VERTEBRA KIRIKLARI 1 Vertebral Kolon 33 omur 23 intervertebral disk 31 çift periferik sinir VERTEBRA KIRIKLARI 3 OMURGANIN EĞRİLİKLERİ Servikal bölgede

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Sağlık Çalışanlarında Kas İskelet Sistemi Bozuklukları

Sağlık Çalışanlarında Kas İskelet Sistemi Bozuklukları Sağlık Çalışanlarında Kas İskelet Sistemi Bozuklukları Doç. Dr. Deniz Erdoğdu Ankara Dışkapı YBEAH, FTR Kliniği Sağlık Çalışanlarında İş Kazaları-Meslek Hastalıkları Sempozyumu 18-19 Ekim 2014 İstanbul

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur

H 1 FTR ve Romatoloji alanında temel konularda ve güncel gelişmeleri içeren bir seminer programı tıpta uzmanlık öğrencileri tarafından sunulur FTR 28 FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON Dr. Sevim ORKUN / 1 Dr. Işık KELEŞ /2 Dr. Gülümser AYDIN /3 Dr. Elem İNAL /4 KOD DERS ADI ÖÜ T P KREDİ AKTS FTR 7001 MAKALE SAATİ Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ve

Detaylı

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Yumuşak doku injurisi Kas, tendon ve bağ yaralanmalarını kapsar. Strain: Kas ve tendonların aşırı yüklenmesi veya

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

OMUZ AĞRISI OMUZ AĞRISI. Omuz ağrısının diğer nedenleri. Omuz ağrısının diğer nedenleri. Omuz ağrısının diğer nedenleri.

OMUZ AĞRISI OMUZ AĞRISI. Omuz ağrısının diğer nedenleri. Omuz ağrısının diğer nedenleri. Omuz ağrısının diğer nedenleri. OMUZ AĞRISI Dr. DERYA YILMAZ 12.06.12 OMUZ AĞRISI Lokal nedenler? Omuz ağrısının diğer nedenleri 70 yaş bayan hasta 2 3 gündür sağ omuzda sızı şeklinde ağrı + Nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı yok

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

Kas İskelet Sistemi Muayenesi

Kas İskelet Sistemi Muayenesi Kas İskelet Sistemi Muayenesi Dr.Ümit Dündar Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Romatolojik hastalıkların büyük bir kısmına detaylı bir öykü ve fizik muayene ile tanı konulabilir. Fiziksel tıp

Detaylı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu Prof. Dr.Hidayet Sarı Tanım Özellikle omurgayı tutan ve ankiloza götüren kronik iltihabi sistemik romatizmal hastalıktır. Sakroiliak eklem iltihabı oluşturmak ana bulgusudur.

Detaylı

Bel Ağrıları. Yaklaşım ve Tedavi Yöntemleri. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Bel Ağrıları. Yaklaşım ve Tedavi Yöntemleri. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Bel Ağrıları Yaklaşım ve Tedavi Yöntemleri Prof. Dr. Reyhan Çeliker Genel Bilgiler n Toplumun %80 i yaşamları boyunca en az bir kez bel ağrısından yakınırlar. n 20-50 yaş grubunda en pahalı sağlık sorunudur.

Detaylı

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Tanım Omurganın lateral eğriliğine skolyoz adı verilir. Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 o nin üzerinde olması skolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin

Detaylı

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula

Giriş. Anatomi. Anterior kompartman BACAK YARALANMALARI. Tibia. Fibula BACAK YARALANMALARI Gülçin BACAKOĞLU Giriş Alt bacak yaralanmaları daha sık görülür Tibia en sık kırılan kemiktir Beraberinde önemli yumuşak doku yaralanmaları oluşabilir Değerlendirmede hikaye ve FM önemlidir

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

TOS (Toraksın Çıkım Sendromu)

TOS (Toraksın Çıkım Sendromu) TOS (Toraksın Çıkım Sendromu) Akif Turna!! Cerrahpaşa Tıp Fakültesi! Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalı!! Bölüm 47 ANATOMİ ANATOMİ Sinir Basısı Hastaların %95 i: Ağrı ve parestezi.! Genelde segmental, n. ulnaris:

Detaylı

Maraş dövme dondurma ustalarında üst ekstremite birikimli travma rahatsızlıkları

Maraş dövme dondurma ustalarında üst ekstremite birikimli travma rahatsızlıkları Dicle Tıp Dergisi / B. Bakan ve ark. Dondurma ustalarında üst ekstremite birikimli travma rahatsızlıkları 2013; 40 (2): 199-206 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2013.02.0254 ÖZGÜN ARAŞTIRMA

Detaylı

İliotibial Bant Sendromu

İliotibial Bant Sendromu İliotibial Bant Sendromu Doç. Dr.Tahsin Beyzadeoğlu Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Snapping Hip Kalça hareketlerinde ağrılı veya ağrısız atlama hissi, ses duyma

Detaylı

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü

5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü 5. SINIF 1.KURUL 3.Döngü DERS PROGRAMI H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I 1 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 3. D Ö N G Ü H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( 0

Detaylı

SERVİKAL DİSK HERNİSİ

SERVİKAL DİSK HERNİSİ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DİSK HERNİSİ (Boyun Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Omurga, omur denilen

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Travma Dışı Dirsek Sorunları TENDİNOPATİLER

Travma Dışı Dirsek Sorunları TENDİNOPATİLER Travma Dışı Dirsek Sorunları TENDİNOPATİLER Doç. Dr. Tahsin Beyzadeoğlu Yeditepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı LATERAL EPİKONDİLİT En sık görülen dirsek patolojisidir.

Detaylı

Postür Analizi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker. Acıbadem Maslak Hastanesi

Postür Analizi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker. Acıbadem Maslak Hastanesi Postür Analizi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Postür nedir? Postür l Vücut kısımlarının pozisyonu veya dizilimidir. l STATİK: Oturma, ayakta durma ve yatma sırasındaki postür l DİNAMİK:

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DAR KANAL ve MYELOPATİ HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Servikal kanal darlığı, genellikle

Detaylı

YUMUŞAK DOKU ROMATİZMALARI. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü

YUMUŞAK DOKU ROMATİZMALARI. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü YUMUŞAK DOKU ROMATİZMALARI Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Yumuşak doku romatizmaları Ekstraartiküler ve kemik dışı periartiküler yapılardaki patolojilere

Detaylı

ÜNİTE. Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya HASTALIKLARI. Yrd Doç Dr Papatya Keleş İÇİNDEKİLER HEDEFLER KAS İSKELET SİSTEMİ

ÜNİTE. Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya HASTALIKLARI. Yrd Doç Dr Papatya Keleş İÇİNDEKİLER HEDEFLER KAS İSKELET SİSTEMİ KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI İÇİNDEKİLER Tanım Başlıca Kas İskelet Sistemi Hastalıkları Tanı ve Tedavi Risk faktörleri Önlemler MESLEK MESLEKİ HASTALIKLARI KAS İSKELET Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

OMUZ AĞRISI. Klaviküla (Köprücük Kemiği)

OMUZ AĞRISI. Klaviküla (Köprücük Kemiği) OMUZ AĞRISI OMUZ AĞRISI Çoğu kişinin omuz olarak tanımladığı organımız, sırtımızı kaşımaktan smaç vurmaya kadar birçok kol hareketini yapmamızı sağlayan, tendon ve kaslara bağlanan bir dizi eklemden oluşur.

Detaylı

LOMBER SPİNAL STENOZ TEDAVİSİNDE MİKRO-HEMİLAMİNEKTOMİ veya LAMİNEKTOMİ SEÇENEKLERİ

LOMBER SPİNAL STENOZ TEDAVİSİNDE MİKRO-HEMİLAMİNEKTOMİ veya LAMİNEKTOMİ SEÇENEKLERİ LOMBER SPİNAL STENOZ TEDAVİSİNDE MİKRO-HEMİLAMİNEKTOMİ veya LAMİNEKTOMİ SEÇENEKLERİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü İTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü KONJENİTAL İdiopatik Akandroplastik

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Sunum planı. Omuz ve humerus yaralanmaları. Omuz anatomisi. Omuz anatomisi. Sternoklavikular eklem çıkıkları. Omuz anatomisi

Sunum planı. Omuz ve humerus yaralanmaları. Omuz anatomisi. Omuz anatomisi. Sternoklavikular eklem çıkıkları. Omuz anatomisi Sunum planı Omuz ve humerus yaralanmaları 01.06.2010 Dr. Mehmet Demirbağ Omuz anatomisi Omuz kompleksi ve humerus yaralanmaları Sternoklavikular dislokasyonlar Klavikula Skapula Akromioklavikular eklem

Detaylı

Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme

Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme Başarısız Bel Cerrahisi Sendromunda Nörofizyolojik Değerlendirme Prof. Dr. Işın ÜNAL ÇEVİK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Duyu Muayenesinde Lezyonun lokalizasyonu Serebrospinal

Detaylı

Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği

Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü AMERİKAN HASTANESİ Embriyoloji Tüm vertebral kolon 44 mesodermal somatomerden oluşur

Detaylı

Duyu sendromları ve duyu muayenesi. Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji

Duyu sendromları ve duyu muayenesi. Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji Duyu sendromları ve duyu muayenesi Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji Yüzeysel duyular (Eksteroseptiv duyular) : Dokunma, ağrı ve ısı (sıcak, soğuk) duyuları. Derin duyular (Proprioseptiv

Detaylı

TUZAK NÖROPATİLER. Doç. Dr. Yüksel ÖZKAN Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, Bursa

TUZAK NÖROPATİLER. Doç. Dr. Yüksel ÖZKAN Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, Bursa TUZAK NÖROPATİLER Doç. Dr. Yüksel ÖZKAN Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, Bursa dryukselozkan@yahoo.com Prof.Dr.Rıdvan EGE IV.Temel El Cerrahisi Kursu Ortopedia

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

Ekstra - Artiküler Kalça Endoskopisi

Ekstra - Artiküler Kalça Endoskopisi Ekstra - Artiküler Kalça Endoskopisi Doç. Dr.Tahsin Beyzadeoğlu Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Ekstra-Artiküler Kalça Ağrısı Adale strain Stres veya avülsiyon

Detaylı

ÜST EKSTREMİTEDE CERRAHİ YAKLAŞIMLAR TEORİK KURSU 30 EKİM 2015. Titanic Belek Kongre Merkezi Antalya

ÜST EKSTREMİTEDE CERRAHİ YAKLAŞIMLAR TEORİK KURSU 30 EKİM 2015. Titanic Belek Kongre Merkezi Antalya CERRAHİ YAKLAŞIMLAR TEORİK KURSU 30 EKİM 2015 Titanic Belek Kongre Merkezi Antalya EĞİTİM TOPLANTISI BAŞKANLARI: PROF. DR. SAİT ADA PROF. DR. METİN ESKANDARİ EĞİTİM TOPLANTISI SEKRETERİ: OP. DR. KEMAL

Detaylı

DİSK HERNİLERİ. Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN

DİSK HERNİLERİ. Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN DİSK HERNİLERİ Prof. Dr. Merih SARIDOĞAN AN Vertebral kolon Hareket yeteneği Vücut desteği - postür ANATOMİ BİYOMEKANİK Vertebra İntervertebral disk Ligamanlar Spinal kord, spinal sinirler Vertebra Bölge

Detaylı

Kronik bel ve bacak ağrısı. Etiyoloji. Epiduroskopi. İnvazif işlemler EPİDUROSKOPİK LİZİS VE DEKOMPRESYON. Kronik bel ve bacak ağrısının tedavisi

Kronik bel ve bacak ağrısı. Etiyoloji. Epiduroskopi. İnvazif işlemler EPİDUROSKOPİK LİZİS VE DEKOMPRESYON. Kronik bel ve bacak ağrısının tedavisi EPİDUROSKOPİK LİZİS VE DEKOMPRESYON Kronik bel ve bacak ağrısı Prof. Dr. Altan Şahin, FIPP Hacettepe Üniversitesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon A.D. Algoloji B.D. asahin@hacettepe.edu.tr www.draltansahin.org

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

KOMPARTMAN SENDROMU. Patofizyoloji. KS Nedenleri. Ödem

KOMPARTMAN SENDROMU. Patofizyoloji. KS Nedenleri. Ödem KOMPARTMAN SENDROMU 10.08.2010 Dr.Günay YILDIZ Kompartman Sendromu (KS),damar ve sinir içeren kapalı boşluklarda doku basıncının, perfüzyonu engelleyecek kadar artması sonucu ortaya çıkan hipoksiyle birlikte

Detaylı

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 TOTBİD 25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 Titanic Kongre Merkezi Belek / Antalya PROGRAM ANAHATLARI 27 Ekim 2015, Salı Saat Salon 1 Alt dal KULLANILAN RENK VE SEMBOL

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Distal Radio Ulnar Eklem Yaralanmaları. Doç. Dr Halil İbrahim Bekler

Distal Radio Ulnar Eklem Yaralanmaları. Doç. Dr Halil İbrahim Bekler Distal Radio Ulnar Eklem Yaralanmaları Doç. Dr Halil İbrahim Bekler DRUJ sorunları sık görülür. Ön kol, bilek fonksiyonlarını bozar. Yaralanma Mekanizması Hiperpronasyonda, ekstansiyonda bilek üzerine

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

RILARI OMUZ AĞRILARIA. Dr.Kenan AKGÜN. Rehabilitasyon Anabilim Dalı

RILARI OMUZ AĞRILARIA. Dr.Kenan AKGÜN. Rehabilitasyon Anabilim Dalı OMUZ AĞRILARIA RILARI Dr.Kenan AKGÜN İ.Ü.Cerrahpaşa a Tıp T p Fakültesi Fiziksel Tıp T p ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Omuz ağrısıa Bel ve boyun ağrısından a sonra üçünc ncü sıklıkta kta görülmektedirg

Detaylı

Foot Drop Gelişen Olguda EMG Tetiklemeli Elektrostimulasyon (Mentamove Metodu) ile Fonksiyonel İyileşme

Foot Drop Gelişen Olguda EMG Tetiklemeli Elektrostimulasyon (Mentamove Metodu) ile Fonksiyonel İyileşme Foot Drop Gelişen Olguda EMG Tetiklemeli Elektrostimulasyon (Mentamove Metodu) ile Fonksiyonel İyileşme Olgu Sunumu Dr. Mustafa Akgün*, Dr. Zehra Akgün**, Dr. Christoph Garner**** Bursa Devlet Hastanesi,

Detaylı

Tuzak Nöropatiler. I. Üst Ekstremite Tuzak Nöropatileri. Aysun GENÇ - Birkan SONEL TUR

Tuzak Nöropatiler. I. Üst Ekstremite Tuzak Nöropatileri. Aysun GENÇ - Birkan SONEL TUR Tuzak Nöropatiler Aysun GENÇ - Birkan SONEL TUR 77 Tuzak nöropatileri, duysal, motor ve otonom sinir liflerini içeren periferik sinirlerin anatomik gidiş yolları boyunca bir fibröz veya fibro-osseöz tünel

Detaylı

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri İster amatör olarak spor yapın, isterseniz profesyonel sporcu olun, başınıza en sık gelen olaylardan biridir sakatlanmak. Yazan: Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Detaylı

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Mahmut Şahin Düzenleme, Gözden

Detaylı

Boyun Ağrılı Hastaya Yaklaşım

Boyun Ağrılı Hastaya Yaklaşım Giriş Boyun Ağrılı Hastaya Yaklaşım Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp AD. Dr. Ali Erhan Nokay Boyun ağrısı nedenleri Travma Biyomekanik yaralanma Dejenerasyon İnflamasyon (artrit) Enfeksiyon

Detaylı

5. SINIF 2.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5.SINIF- 2.GRUP 1.DERS KURULU

5. SINIF 2.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5.SINIF- 2.GRUP 1.DERS KURULU - 2.GRUP 1.DERS KURULU HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI (13 EKİM 2014 05 ARALIK 2014) Dekan : Prof. Dr. Bekir YAŞAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu) : Prof. Dr. Hüseyin İLHAN Başkoordinatör : Prof. Dr.

Detaylı

Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları. Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni

Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları. Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni Enjeksiyona Bağlı Siyatik Sinir Hasarında Mentamove Uygulaması Sonuçları Olgu Sunumu Op. Dr. Mustafa AKGÜN Nöroşirürji Uzmanı ve Mentamove Eğitmeni 44 yaş Erkek (İşçi) Şikayeti: Sağ Bacağında Şiddetli

Detaylı

DÖNEM V - C. GRUBU Ortopedi ve Travmatoloji Stajı Ders Programı 1. Hafta 09/09/2015. ÇARŞAMBA Doğuştan çarpık ayak. Kongenital Pes Ekuinovarus

DÖNEM V - C. GRUBU Ortopedi ve Travmatoloji Stajı Ders Programı 1. Hafta 09/09/2015. ÇARŞAMBA Doğuştan çarpık ayak. Kongenital Pes Ekuinovarus DÖNEM V C. GRUBU Ortopedi ve Travmatoloji Stajı Ders Programı. Hafta 08.0 09: 09:0 0: 0.0. :0. :00 :. 6.00 6. 7.00 07/09/0 Bel ve Boyun Ağrıları Neck and Back Pain BORD(Bornova A blok. Kat Osteokondrozlar

Detaylı

27.09.2012. Travmatik olmayan Diz Ağrıları. AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Arş.Gör.Dr.Engin ŞENAY 26.6.2012. Görüntüleme. Anatomi.

27.09.2012. Travmatik olmayan Diz Ağrıları. AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Arş.Gör.Dr.Engin ŞENAY 26.6.2012. Görüntüleme. Anatomi. Anatomi Görüntüleme AÜTF Acil Tıp Anabilim Dalı Arş.Gör.Dr.Engin ŞENAY 26.6.2012 Spesifik bursalar/bursitler Spesifik tendinit Osteoartrit Tedaviler Görüntüleme Fizik muayene ve hikayeye yardımcı X-ray

Detaylı

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015

25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 TOTBİD 25. Ulusal Türk Ortopedi ve Travmatoloji Kongresi 27 Ekim 1 Kasım 2015 Titanic Kongre Merkezi Belek / Antalya PROGRAM ANAHATLARI 27 Ekim 2015, Salı Saat Salon 1 Alt dal KULLANILAN RENK VE SEMBOL

Detaylı

5. SINIF 5.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U

5. SINIF 5.GRUP 1.KURUL HAREKET SİSTEMİ HASTALIKLARI 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U 5. S I N I F - 5. G R U P 1. D E R S K U R U L U H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( 0 6 N İ S A N 2 0 1 5 2 9 M A Y I S 2 0 1 5 ) Dekan : Prof. Dr. Enver İHTİYAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden

Detaylı

Train Aktif Destekleri Daha hızlı hareket için. Motion is life. www.bauerfeind.com. Motion is life. www.bauerfeind.com

Train Aktif Destekleri Daha hızlı hareket için. Motion is life. www.bauerfeind.com. Motion is life. www.bauerfeind.com DESTEKLER VE ORTEZLER KOMPRESYON ÇORAPLARI TABANLIK VE AYAKKABILAR ÖLÇÜM TEKNOLOJİ S İ DESTEKLER VE ORTEZLER Rev. 0-03/10_19000060009012 Bauerfeind AG Triebeser Strasse 16 07937 Zeulenroda-Triebes Germany

Detaylı

ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU. 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup. Sayfa 1

ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU. 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup. Sayfa 1 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU 31.8.2015 16.11.2015 8.2.2016 18.4.2016 08:30 Eklem ağrısı / şişliği Atst Aylin REZVANİ FİZİK TEDAVİ PAZARTESİ Artrit T Aylin REZVANİ FİZİK

Detaylı

Kas İskelet Sistemi Acilleri

Kas İskelet Sistemi Acilleri Kas İskelet Sistemi Acilleri Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Kas-İskelet sistemine ait şikâyetler acil servisin en sık başvuru nedenleri arasında yer alır. Özellikle travmalar

Detaylı

PROGRAMIN İÇERİĞİ * ANA MODÜLLER

PROGRAMIN İÇERİĞİ * ANA MODÜLLER PROGRAMIN İÇERİĞİ * Proloterapi eğitimi (özel gruplar) programı 3 ana basamak ve 6 alt modül olarak uygulanır. Altı modül içinde 1. ve 2. Modül Giriş ve Temel Eğitim, 3. ve 4. Modül Orta Düzey Eğitim,

Detaylı

OMUZ VE ÜST KOL BÖLGESİNE YÖNELİK KİNEZYOLOJİK BANTLAMA UYGULAMALARI

OMUZ VE ÜST KOL BÖLGESİNE YÖNELİK KİNEZYOLOJİK BANTLAMA UYGULAMALARI OMUZ VE ÜST KOL BÖLGESİNE YÖNELİK KİNEZYOLOJİK BANTLAMA UYGULAMALARI Supraspinatus kası Origo: Skapulanın supraspinöz fossası İnsersiyo: Humerus tuberkulum majus superior bölümü İnervasyon: Supraskapuler

Detaylı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Academy of B&M Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Bale Sanatı İdeal Balerin Yapısı Balenin Faydaları Bale Yaralanmaları

Detaylı

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ

AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ AĞRI İLE NASIL BAŞA ÇIKARIZ Öğr. Gör. Müjgan ONARICI Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Çankırı 2013 Ağrı / Organizmayı koruyan bir duyu Duyu doku hasarının olduğu bölgede yanıt Ağrı Tarih

Detaylı

S.D.Ü TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI 2014 2015 DERS YILI DÖNEM V TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI

S.D.Ü TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI 2014 2015 DERS YILI DÖNEM V TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI S.D.Ü TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI 2014 2015 DERS YILI DÖNEM V TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI 1 TARİH: 22.09.2014 PAZARTESİ DÖNEM: V STAJ GRUBU: H ANABİLİM DALI: FTR 09.30-10.20

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener Motor Nöron ve Kas Hastalıkları Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Vücudun herhangi bir bölümünde kas kuvveti azalması: parezi Tam kaybı (felç) : paralizi / pleji Vücudun yarısını tutarsa (kol+bacak)

Detaylı

5. SINIF 1.KURUL 2.DÖNGÜ 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 2. D Ö N G Ü

5. SINIF 1.KURUL 2.DÖNGÜ 5. S I N I F - 1. D E R S K U R U L U - 2. D Ö N G Ü 5. S I N I F -. D E R S K U R U L U -. D Ö N G Ü H A R E K E T S İ S T E M İ H A S T A L I K L A R I ( E K İ M 0 5 0 4 A R A L I K 0 5 ) Dekan : Prof. Dr. Enver İHTİYAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu)

Detaylı

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Pelvis, lokomotor sistemin en fazla yük taşıyan bölümüdür. İçindeki majör damar, sinir ve organ yapıları nedeniyle pelvis travmaları kalıcı sakatlık

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI PEDİATRİK REHABİLİTASYON BİRİMİ

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI PEDİATRİK REHABİLİTASYON BİRİMİ TORTİKOLLİS İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI PEDİATRİK REHABİLİTASYON BİRİMİ Birim Sorumlusu Prof. Dr. Resa AYDIN 2014 TORTİKOLLİS Tortikollis nedir?

Detaylı

TIPTA YAN DAL UZMANLIK EĞİTİMİ GİRİŞ SINAVI (YDUS) FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON 9 KASIM 2013

TIPTA YAN DAL UZMANLIK EĞİTİMİ GİRİŞ SINAVI (YDUS) FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON 9 KASIM 2013 T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi TIPTA YAN DAL UZMANLIK EĞİTİMİ GİRİŞ SINAVI (YDUS) FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON 9 KASIM 2013 Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin

Detaylı

Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi

Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi Spontan Foot Drop (Düşük k Ayak) Gelişen en Olguda Mentamove ile Tedavi Dr. Mustafa Akgün, Dr. Zehra Akgün, Dr. Christoph Garner Mentamove Merkezi Bursa Türkiye Keywords: Lumbar Disc Disease, Foot Drop,

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI NA GİRİŞ KOŞULLARI : Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokullarının veya Yüksekokul ve Fakültelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

Üst Ekstremite Bantlama Teknikleri

Üst Ekstremite Bantlama Teknikleri Üst Ekstremite Bantlama Teknikleri K A N ı T A D A Y A L ı U Y G U L A M A L A R Marie G. Sayers, OTR/L, CHT Mary Loughlin, OTR/L, CHT Kristin A. Valdes, OTD, OT, CHT Ann K. Porretto-Loehrke, PT, DPT,

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Dr. Mustafa Akgün, Dr. Zehra Akgün, Dr. Christoph Garner Mentamove Eğitim Merkezi Bursa Turkiye Keyword: mentamove, diastomatomiyeli, postoperative

Detaylı

Futbol Oyuncularında Dizin Eklem Dışı Az Bilinen Sorunları. Dr. Haluk H. Öztekin Dr. Bülent Zeren İzmir, TÜRKİYE

Futbol Oyuncularında Dizin Eklem Dışı Az Bilinen Sorunları. Dr. Haluk H. Öztekin Dr. Bülent Zeren İzmir, TÜRKİYE Futbol Oyuncularında Dizin Eklem Dışı Az Bilinen Sorunları Dr. Haluk H. Öztekin Dr. Bülent Zeren İzmir, TÜRKİYE Amaç 1. Futbol oyuncularında az bilinen ve sıklıkla gözden kaçabilen diz çevresi sorunlarını

Detaylı

BOYUN AĞRISI SEBEPLERİ VE TEDAVİSİ

BOYUN AĞRISI SEBEPLERİ VE TEDAVİSİ BOYUN AĞRISI SEBEPLERİ VE TEDAVİSİ Boyun, vücuttaki en karmaşık eklem yapısı ve omurganın en hareketli parçası olup, kafadan gövdeye geçen ana damarları, omuriliği, sinirleri korumakla görevlidir. Ayrıca

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON STAJI TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON STAJI TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON STAJI TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI GRUP 6 (31.08.2015 18.09.2015) DERSİN SAATİ DERSİN KONUSU

Detaylı

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel

Kas Dokusunun Gelişimi. Doç.Dr. E.Elif Güzel Kas Dokusunun Gelişimi Doç.Dr. E.Elif Güzel Kasların çoğunluğu mezodermden gelişir paraksiyal mezoderm lateral mezodermin somatik ve splanknik tabakaları neural krest hücreleri Paraksiyal mezoderm İskelet

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Hastalığın en güzel ilacı, o hastalıktan korunmanın çarelerini öğrenmektir. HİPOKRAT Bu sunumun amacı; bel ağrısından korunmak için doğru oturuş, doğru çalışma ve

Detaylı

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve MESLEKİ RİSKLER VE İŞ HİJYENİ İş Hijyeni; İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve iyilik ilik halini i bozan, işçiler il ve toplumdaki bireyler arasında önemli ölçüde huzursuzluk ve verimsizlik

Detaylı

Beyin ve Sinir Cerrahisi. (Nöroşirürji)

Beyin ve Sinir Cerrahisi. (Nöroşirürji) Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji) BR.HLİ.016 Beyin, omurilik ve sinir hastalıklarının cerrahi tedavisi ile ilgilenen Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümümüz, tecrübeli ve konusunda yetkin hekim kadrosu

Detaylı