Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 DERLEME REVIEW Ýþe Baðlý Kas Ýskelet Hastalýklarý ve Tedavisi Dr. Figen Yýlmaz, Dr. Füsun Þahin, Doç. Dr. Banu Kuran Þiþli Etfal Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniði / Ýstanbul ÖZET Ýþe baðlý kas iskelet sistemi hastalýklarý, Repetitive Strain Injury (RSI), Kümülatif Travma Rahatsýzlýklarý terimleri ayný anlamlarda kullanýlagelmektedir. Bu rahatsýzlýklar çalýþma hayatýnda iþ verimi, maliyet ve çalýþanlarýn yaþam kaliteleri üzerinde oldukça önemli etkiler yaratmaktadýr. Ýþe baðlý kas iskelet sistemi hastalýklarý kabaca üst ekstremite hastalýklarý ve bel hastalýklarý olmak üzere iki gruba ayrýlmaktadýr. Tüm rahatsýzlýklarýn önlenmesinde ve tedavisinde iþyerinin ergonomik olarak düzenlenmesi oldukça önemli yer tutmaktadýr. Bunun yanýnda çeþitli fizik tedavi modaliteleri, ilaçlar, uygun splintler, egzersiz programlarý ve gereðinde cerrahi tedavi de seçenekler arasýndadýr. Anahtar Kelimeler : Ýþe baðlý kas iskelet sistemi hastalýklarý, rehabilitasyon. Nobel Med 2006; 2(3): ABSTRACT WORK RELATED MUSCULOSKELETAL DISORDERS and THERAPY The term, work related musculoskeletal disorders, is used as synonymous with Repetitive Strain Injury and Cumulative Trauma Disorders. These disorders have significant impacts on workers productivity, quality of life and cost-effectiveness. These kinds of musculoskeletal disorders are grouped into two categories: a) disorders of the upper extremities, and b) disorders of the lower back. Ergonomic organisation of the work place has an important role in the prevention and treatment of work related musculoskeletal complaints. In addition, various modalities of physical therapy, medications, proper splints, exercise programs, and if necessary surgical treatment can be performed.. Key Words : Work related musculoskeletal disorders, rehabilitation. Nobel Med 2006; 2(3):

2 Mesleki kas iskelet hastalýklar adý altýnda Repetitive Strain Injury (RSI), Kümülatif Travma Rahatsýzlýklarý ve iþe baðlý kas iskelet sistemi hastalýklarý terimleri kullanýlmaktadýr. 1 RSI, tendon, sinir, kas ve diðer yumuþak dokularda hasar yapacak tekrarlayýcý fiziksel hareketler ile oluþmaktadýr. Ayrýca bu terim boyun, omuz ve kollardaki uzamýþ aðrýlý durumlarda, karpal tünel sendromunda da kullanýlmaktadýr. RSI kötü postürde çalýþma, stres, tekrarlayýcý ve þiddetli aktiviteler, mola vermeden uzun süreli çalýþma ve kötü ergonomi nedeniyle olmaktadýr. Ana þikayet üst ekstremitelerde, boyun, omuz, el bilekleri ve belde aðrýdýr. Çalýþma hayatýnda bu rahatsýzlýklar iþ verimini, maliyeti ve çalýþanlarýn yaþam kalitelerini negatif yönde etkilemektedir. Biz bu vesileyle, çalýþma hayatýnda karþýlaþýlan kas iskelet sistemi hastalýklarýný gözden geçirmeyi ve gerek tedavi gerekse önleyici bir takým iþyeri düzenlemeleri konusunda literatürler ýþýðýnda derleme yapmayý amaçladýk. Son çalýþmalar bel, boyun ve omuzdaki kas iskelet sistemi hastalýklarýnda, iþteki fiziksel ve psikososyal faktörlerin önemli rolü olduðunu göstermektedir. 2,3 4. Bazý mesleki durumlarda psikososyal beklentilerdeki deðiþiklikler, fiziksel özellikler ve biomekanik streslerdeki deðiþiklikler ile iliþkili olabilir; yani psikososyal beklentiler ile kas iskelet sistemi hastalýklarý arasýndaki iliþki nedensel veya sonuçsaldýr. 7 Ýþe baðlý kas iskelet sistemi hastalýklarý genelde iki ana baþlýk halinde incelenebilmektedir: 1. Üst ekstremite hastalýklarý (boyun, omuz, dirsek, el ve el bileði) 2. Bel hastalýklarý 1- ÜST EKSTREMÝTE HASTALIKLARI Birçok ülkede iþe baðlý ana saðlýk problemi üst ekstremite aðrýsýdýr. Ýþe baðlý üst ekstremite kas iskelet sistemi hastalýklarý sýklýkla boyun-omuz aðrýlarý (myofasiyal aðrý sendromu, impingement sendromu gibi), karpal tünel sendromu, tendinitler, lateral epikondilit (tenisçi dirseði), medial epikondilit (golfçü Fiziksel faktörlerden - çalýþma sýrasýndaki kötü postürler ve hareketler, - iþ sýrasýnda kaslara binen yük, - iþin hýzý, süresi ve tekrarlama özelliði, - harekette kullanýlan kuvvet, - vibrasyon, - ýsý sayýlabilir. Ýþe baðlý kas iskelet sistemi hastalýklarýnýn geliþiminde meslek ve iþ çevresine ait psikososyal faktörlerin etkisinin de gittikçe arttýðý belirtilmektedir. Bazý çalýþmalar boyun aðrýsý ile yüksek mesleki beklentiler, azalmýþ sosyal destek, azalmýþ iþ kontrolü ve düþük iþ memnuniyeti arasýnda iliþki olduðunu göstermiþlerdir. 4,5 Ýþlerini hemen daima zevk alarak yapanlarla karþýlaþtýrýldýðýnda, iþ yaparken hemen hiç zevk almayanlarýn sýrt/bel aðrýsý bildirme olasýlýðý 2,5 kat daha fazladýr. 6 Resim 1: Yanlýþ Genelde iþe baðlý psikososyal faktörler ve muskuloskeletal bozukluklar arasýndaki iliþki için 4 açýklama yapýlmaktadýr: 1. Psikososyal durumlar artan kas gerginliðini ve iþe baðlý mekanik gerginliði artýrabilir; 2. Psikososyal faktörler bildirilen kas iskelet sistemi semptomlarýnýn ve/veya bunlarýn nedenlerinin algýlanmasýný artýrabilir; 3. Baþlangýçtaki fiziksel yaralanmalara baðlý aðrý a- taklarý, psikolojik ve fizyolojik kronik santral sinir sistemi disfonksiyonunu tetikleyerek kronik aðrý sürecine katkýda bulunabilir; 16 Resim 2: Doðru

3 dirseði), tenosinovitler, tetik parmak, de Quervain sendromu, torasik çýkýþ sendromu gibi hastalýklarý içerir. 8 Bu hastalýklara, nedenlerine ve tedavisine, riskli meslek gruplarýna aþaðýda kýsaca deðinilmektedir. Karpal Tünel Sendromu (KTS) lokal streoid enjeksiyonu, splint kullanýmý ve el bileðinin dirençli dorsifleksiyon egzersizleri önerilir. Ayrýca gereðinde cerrahi uygulamalar tedavi seçeneklerindendir. De Quervain Tenosinoviti Median sinirin el bileðindeki tuzak nöropatisidir. Bu sendromda tipik olarak elin ilk 3 parmaðýnda olan özellikle gece artan yanýcý aðrý, hassasiyet, uyuþukluk ve karýncalanma sözkonusudur. Ýþyerlerinde karpal tünel için risk faktörleri; - Uzun süreli elin ayný pozisyonda tutulmasý (örneðin baþ seviyesinden yukarýda elin uzun süreli çalýþmasý) - El bileði ve parmaklarýn tekrarlayýcý fleksiyon hareketi (el aletleri kullanýcýlarý) - Zorlayýcý olmayan, ancak çok fazla tekrarlayýcý el bileði ve parmak hareketleri (daktilograf veya veri giriciler) - El bileðinin tekrarlayan fleksiyon ve hiperekstansiyon hareketleri (ressamlar, boyacýlar) - Ellerin uzun süreli zorlayýcý hareketlerde kullanýmý (el ile kalýplama ve þekillendirme iþinde çalýþanlarda) - Tekrarlayýcý kavrama ve sýkýþtýrma hareketleri - Vibrasyon (titreþimli aletlerle çalýþanlarda) - El bileðinin ulnar deviasyonu (daktilograf) olarak sayýlabilir. Daha çok cilalama, parlatma, elle ezme, zýmparalama, montaj iþi, klavye kullanma, müzik enstrumaný çalma, paketleme ve aþçýlýk iþlerinde çalýþanlarda görülür 9. Bunu önleyebilmek için; - Nedenleri ortadan kaldýrmak veya azaltmak, - KTS ye neden olan tekrarlayýcý hareketlerden korunabilmek için elin iyi kullanýlmasýný saðlamak ve el kaslarýný güçlendirici egzersizlerin önerilmesi gerekmektedir. Tedavide nonsteroidal antiinflamatuvar ilaçlar (NSAÝD), el bileði istirahat ateli, lokal steroid enjeksiyonu, fizik tedavi modaliteleri ve gereðinde cerrahi giriþim düþünülmelidir. Özellikle bilgisayar ile çalýþma ortamýnda ergonomik klavye kullanýmý veya el bileðinin iyi pozisyonlanmasý KTS olasýlýðýný azaltacaktýr (Resim 1-2). Lateral Epikondilit (Tenisçi dirseði) Dirsek dýþ yüzünde aðrý ile kendini belli eder. Daha çok el bileðinin zorlamalý dorsifleksiyonu sonrasýnda ve ayrýca kol ekstansiyonda ve avuç içi aþaðý bakacak þekilde aðýr yük taþýma sonrasýnda görülür. Bu da vidalama iþinde, küçük parçalarýn montaj iþinde, çekiçle çalýþanlarda ve tenis, bowling oynayanlarda daha sýk görülmektedir. 9 Öncelikle neden olan aktivitelerden kaçýnmalýdýr. Ýnflamasyonu ortadan kaldýrmak için NSAÝD, fizik tedavi modaliteleri, 17 Abduktor pollisis longus ve ekstansör pollisis brevis kaslarýnýn tendon ve tendon kýlýflarýnýn inflamasyonu ile karakterize el-el bileði aðrýsý nedenlerindendir. Elde sýký yumruk yapma hareketi sýrasýnda el bileðinin ulnar deviasyona gitmesi ve bunun sýk tekrarlanmasý De Quervain tenosinovitini tetiklemektedir. Bu da daha çok cilalama, elle ezme, parlatma, zýmparalama, çekme, dikiþ dikme, kesme, operatörlük, motorsiklet sürme ve vidalama yapanlarda görülmektedir. 9 El ve el bileðinin, kuvvetli kavrama hareketi ile birlikte ulnar deviasyona gitmesi engellenirse bu tenosinovit önlenebilir. Tedavide bu bölgeye 5-15 dakika buz ve diðer fizik tedavi modaliteleri, NSAÝD, lokal steroid enjeksiyonu ve hem baþparmaðý hem de el bileðini destekleyen istirahat splinti kullanýlabilir. Konservatif tedaviye yanýtsýz vakalarda cerrahi düþünülür. Tetik Parmak Parmak fleksor tendonlarýnda oluþan nodüller veya tendon kýlýfýnýn fibrozisi sonucu ortaya çýkar. Fleksiyona kolaylýkla getirilen parmaklarýn ekstansiyona getirilmesinde zorlanma ve sonrasýnda ses çýkararak açýlmasý ile karakterizedir. Distal interfalangial eklemlerin aþýrý ve zorlu fleksiyon yaptýðý, elin orta kýsmýnýn gerildiði durumlarda, keskin kenarlý cihaz kullanýmýnda görülmektedir. 9 Tedavide, öncelikle tetikleyici hareketlerden kaçýnýlmasý önerilmelidir. Ayrýca parmak istirahat splinti, lokal steroid enjeksiyonu, fizik tedavi modaliteleri uygulanabilir ve gereðinde cerrahi tedavi düþünülmelidir. Torasik Çýkýþ Sendromu Boyundan kola geçen brakial pleksusun, ön skalen kas ve klavikula arasýndaki trigonda sýkýþmasýna baðlý olarak ortaya çýkar. Özellikle kolun iç yanýna yayýlan aðrý, uyuþukluk ve parestezi olur. Aðrý kol abduksiyonda kaldýðýnda artar. Elin intrensek kaslarýnda atrofi, C8 ve T1 dermatomlarýnda hipoestezi görülür. Bu sendrom daha çok cilalama, parlatma, kolu baþ seviyesi üstüne çýkararak yapýlan montaj, kaynak, tamir iþleri yapanlarda, klavye, müzik enstrümaný kullananlarda, istifleme ve posta daðýtýcýlýðý yapanlarda görülmektedir. 9 Tedavide, kolu baþ seviyesi üzerinde çalýþtýran aktivitelerden kaçýnmak, NSAÝD, fizik tedavi modaliteleri, boyun ve omuz çevresi kaslarý kuvvetlendirici, skalen kaslarý gerici egzersizler önerilir. Gereðinde cerrahi tedavi de düþünülmelidir. Ýþe Baðlý Kas Ýskelet Hastalýklarý Ve Tedavisi

4 Resim 3: Bilgisayar baþýnda ideal oturma pozisyonu Boyun- Omuz Aðrýlarý Boyun aðrýlarýnýn prevalansý genel populasyonda kadýnlarda %13 erkeklerde %9 dur. Ýþyerlerinde görülme sýklýðý ise daha fazladýr. Yapýlan çalýþmada iþçilerin %51 ile 80 inin boyun ve kol aðrýsý geçirdiði ve sýklýðýn yaþ ile arttýðý görülmüþtür. 10 Ýþe baðlý boyun aðrýlarý için ergonomik risk faktörleri olarak; - Kiþinin iþini yaparken aldýðý kötü postür veya fiziksel pozisyon, - Çalýþýrken harcadýðý kuvvet, - Tekrarlayýcý hareketler, - Vibrasyona ve soðuða maruz kalma sayýlabilmektedir. 3,4 Diþ hekimleri de boyun, omuz aðrýlarýndan sýklýkla þikayetçi olan meslek gruplarýndandýr. Ýþleri gereði eðilerek veya yanlýþ postürlerde çalýþma, fazla kuvvet harcama gibi nedenlerle bu meslek grubu kas iskelet sistemi rahatsýzlýklarýna sýklýkla yakalanmaktadýr. Ülkemizde diþ hekimliði öðrencileri arasýnda yapýlan bir çalýþmada sol elini dominant olarak kullanan grubun, sað elini dominant olarak kullanan gruba göre daha fazla boyun ve omuz aðrýsý þikayetlerinin olduðu belirtilmiþtir. 11 Yine ayný çalýþmada bu öðrenciler arasýnda en çok omuz (%78), boyun (%67), bel (%56) ve üst ekstremite aðrýsý (%46) þikayetlerinin olduðu bildirilmiþ ve iþyerinde yapýlacak ergonomik deðiþikliklerle bu semptomlarýn azalacaðý üzerinde durulmuþtur. Omuz-boyun strain sendromunda aðrý alt boyun ve omuzlar arasýndaki kaslarda belirgindir. Bunun en sýk nedeni sürekli omuz silkmektir. Bu da daha çok aþaðýdaki durumlarda olabilmektedir: 1. Çalýþma yeri pozisyonu: Masa baþýnda çalýþma esnasýnda dirseðin uzun süre yüksekte durmasý ile veya bilgisayar baþýnda uzun süreli ayný pozisyonda kalmakla boyun aðrýsý artmaktadýr. Bilgisayar baþýndayken ön kol yere horizontal, dirsekler 90 derece, omuzlar ve kollar gevþek vaziyette olmalýdýr. Ýskemle yüksekliði, dizler gevþek halde iken en az pelvis yüksekliðinde olacak þekilde ayarlanmalýdýr. Çok alçak iskemle ischial tuberositalarda, çok yüksek iskemle uyluklarda basýnç artýþýna neden olacaðýndan iskemlenin yüksekliðinin kiþiye göre ayarlanmasý iþyerindeki önemli ergonomik kurallardan biridir. 12 Ayrýca iskemlede otururken bel iskemlenin arkalýðýna temas etmeli veya küçük bir yastýkla desteklenmeli, ayaklar yere temas etmeli veya gereðinde ayak desteði kullanýlmalýdýr(resim 3) Telefon pozisyonu: Yazý yazarken veya dosyalarý karýþtýrýrken telefonu kulakla omuz arasýnda tutarak konuþmak boyun ve omuz aðrýsýný artýrmaktadýr. Bunun için boynu dik tutmaya yarayan telefon ahizesi yardýmcýlarý veya mikrofonlu telefonlar kullanýlmalýdýr. 3- Araba kullanma pozisyonu: Ellerin uzun süreli avuç içleri aþaðý yönde saatin 2 ve 10 u gösterdiði pozisyonda tutulmasý boyun omuz aðrýsýna neden olmakta veya artýrmaktadýr. Direksiyonu sürekli sarsýntýlý (vibrasyonlu) arabalar kullanmak da buna katkýda bulunmaktadýr. Bundan kaçýnmak için araba kullanýrken eller direksiyonu, avuç içleri yukarý yönde olacak þekilde saatin 5 ve 7 pozisyonunda tutmalýdýr. Ayrýca direksiyon simidi, sarsýntýyý önlemek için yumuþak malzemeler ile kaplanmalýdýr Yazý gereçleri ve yazma yeri yüksekliði: Kalem sýkýca kavranýrsa el bileði, ön kol, omuz ve boyuna gerginlik iletilir. Bu amaçla kalemler çeþitli malzemeler ile kalýnlaþtýrýlabilir. Yazma yüzeyi de dirsekle ayný hizada veya aþaðýsýnda, oturulan yerden cm yüksekte olmalýdýr. 12,14 Ýþe baðlý omuz aðrýlarýnýn nedenlerinin baþýnda da tekrarlayýcý hareketler, vibrasyon ve kötü postür (aþýrý omuz fleksiyonu veya abduksiyonu ile çalýþmak gibi) gelmektedir. 3 Ayrýca ileri yaþ, sigara kullanma ve öncesinde travma geçirme de omuz aðrýsýný artýran nedenlerdendir. Omuz aðrýsý için riskli meslek gruplarý kasiyerler, giyim iþçileri, kaynakçýlar, inþaat iþçileridir. Ayrýca kuaförler, sývacýlar, montaj iþçileri ve uzun süre bilgisayar baþýnda çalýþmak durumunda olan meslek gruplarý da omuz aðrýsý için yüksek risk altýndadýrlar. 15 Windt ve arkadaþlarý omuz aðrýsý için mesleki riskleri fiziksel ve psikososyal faktörler olmak üzere ikiye ayýrmýþtýr. 3 Fiziksel faktörlere aðýr yük taþýma veya kaldýrma, kötü postürde çalýþma, tekrarlayýcý hareketleri yapma, vibrasyona maruz kalma gibi durumlarý örnek verirken psikososyal faktörler olarak 18

5 mental stres, çalýþma hayatýnda karþýlaþýlan baskýlar, sosyal destek, iþ memnuniyeti gibi durumlarý ön plana çýkarmýþlardýr. 3 Omuz aðrýsýný önlemek için, üst kolun aþýrý miktarda tekrarlayýcý hareketlerini gerektiren iþlerde çalýþmamalý, bu tekrarlayýcý hareketler kýsa zaman içinde aþýrý güç kullanýlarak yapýlmamalýdýr. Tekrarlayýcý hareketler mutlaka yapýlacaksa aralar verilerek, uzun zaman dilimine bölünerek yapýlmalýdýr. Ellerin omuz seviyesi üzerinde kullanýlmasýný gerektiren iþlerde kýsa süreli olarak çalýþmaya dikkat edilmelidir. Ayrýca titreþim yapýcý iþlerde de uzun süreli çalýþmaktan kaçýnýlmalýdýr BEL HASTALIKLARI Bel aðrýsý bir çok iþyerinde ve birçok meslek grubunda en sýk karþýmýza çýkan muskuloskeletal rahatsýzlýktýr. Kaldýrma, indirme, itme, çekme, taþýma, tutma gibi kombine hareketleri yapan iþçilerin, diðer iþlerde çalýþanlara oranla 3 kat daha fazla bel aðrýsýna yakalandýklarý saptanmýþtýr. 17 Bel aðrýsýna en sýk yakalanan meslek gruplarý olarak kamyon sürücüleri, taþýmacýlýk iþi yapanlar ve hemþireler gösterilmiþtir. Ayrýca masa baþý iþlerde çalýþanlarda, sýk öne eðilmeyi, omuz seviyesinin üstüne uzanmayý veya aðýrlýk kaldýrmayý gerektiren iþleri yapan ev hanýmlarýnda ya da boyacýlarda, yanlýþ biçimde aðýr kaldýran aðýr sanayi ve inþaat iþçilerinde bel aðrýsý sýkça karþýmýza çýkmaktadýr. Hemþirelerde sýrt/bel aðrýsý riski yüksektir; bu risk en fazla yardýmcý hemþirelik hizmeti sunanlarda görülmektedir. Hatta, yardýmcý hemþirelik hizmeti verenlerde yýllýk sýrt/bel aðrýsý insidansý inþaat iþçilerinden, çöp toplayanlardan ve kamyon sürücülerinden daha fazladýr. 18 Literatürde hemþirelerdeki bel aðrýsý sýklýðý %36-63 olarak belirtilmektedir. 19,20 Ülkemizde, 120 hemþire arasýnda yapýlan bir çalýþmada son 6 ayda þikayetçi olduklarý kas iskelet sistemi rahatsýzlýklarý sorulduðunda %90 ýnda en az 1, %60 ýnda en az 2 ve %36 sýnda en az 3 kas iskelet sistemi rahatsýzlýðý olduðu belirtilmiþ ve en sýk belirtilen rahatsýzlýðýn %69 oranýnda bel aðrýsý olduðu vurgulanmýþtýr. Ayný çalýþmada, hemþireler arasýndaki kronik bel, boyun ve omuz aðrýsý þikayetlerinin sýrasýyla %41, %25 ve %33 olduðu bildirilmiþtir. 21 Ayrýca yine baþta bel aðrýsý olmak üzere bir çok kas iskelet sistemi rahatsýzlýklarýna sýklýkla maruz kalan bir baþka meslek grubu olarak fizyoterapistleri de unutmamamýz gerekir. Salik ve arkadaþlarýnýn 120 fizyoterapist ile yaptýðý bir çalýþmada sýklýkla karþýlaþýlan kas iskelet sistemi rahatsýzlýklarýnýn bel (%26), el-el bileði (%18), omuz (%14) ve boyun (%12) aðrýlarý olduðu ve en önemli risk faktörünün de hastanýn transferi sýrasýndaki zorlanmanýn olduðu belirtilmiþtir Resim 4: Aðýrlýk kaldýrma Bel aðrýsýný önlemek için öncelikle hasta ve/veya hasta adaylarýnýn eðitilmesi gerekmektedir. Bel koruma eðitimi yýllardýr rehabilitasyon programlarýnýn bir parçasý olmasýna raðmen ilk olarak 1958 de Henry Fahrni tarafýndan baþlatýlmýþtýr. Ýlk modern bel okulu ise Stockholm de Zachrisson-Forsell tarafýndan 1969 da kurulmuþtur. 23 Ülkemizde ise ilk bel okulu çalýþmalarý, Mayýs 1990 da Ýstanbul Týp Fakültesi Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalý nda Prof.Dr.Emel Özcan tarafýndan Ýsveç bel okulu modifiye edilerek baþlatýlmýþtýr. 24 Özcan ve arkadaþlarýnýn kronik bel aðrýlý hastalar üzerinde yaptýðý bir çalýþmada bir gruba bel okulu, bir gruba plasebo kýsa dalga diatermi tedavisi uygulanmýþ ve bel okulu grubunda aðrý, klinik deðerlendirme ve fonksiyonel sakatlýk yönünden anlamlý düzelme saptanmýþtýr. 25 Ayrýca Ýþe Baðlý Kas Ýskelet Hastalýklarý Ve Tedavisi

6 yine ülkemizde yapýlan çeþitli çalýþmalarda bel okulunun kronik mekanik bel aðrýlý olgularda etkin bir tedavi yöntemi olduðu belirtilmiþtir. 26,27 Heymans ve arkadaþlarýnýn 3-6 haftalýk nonspesifik bel aðrýsý þikayeti olan iþçilerle yaptýðý bir çalýþmada düþük ve yüksek yoðunluklu bel okulu programlarý karþýlaþtý- rýlmýþ ve düþük yoðunluklu bel okulu programýnýn iþ kaybý ve fonksiyonel disabilitenin azaltýlmasýnda daha etkin olduðu bulunmuþtur. 28 Bel okulunda temel amaç, bel aðrýsýnýn tekrarlarýný önlemek için hastanýn eðitimi, yani hastanýn kendisine nasýl yardýmcý olabileceðini öðretmektir. Belin anatomik olarak daha iyi tanýnmasýný saðlamak, bel problemi ile baþa çýkma yeteneðini geliþtirmek, günlük aktiviteler sýrasýnda omurgaya binen yükü nasýl azaltacaðýný öðretmek, hastalarý cesaretlendirmek, genel vücut formunu düzeltmek de amaçlar arasýndadýr. 29 Öncelikle hasta belin anatomisi, fonksiyonu ve hastalýðý konusunda anlayabileceði dille bilgilendirilir. Daha sonra omurga üzerine yüklenmeyi azaltmak için bazý hareketleri nasýl yapmasý gerektiði öðretilir. 30,31 Ayakta durma: Mümkün olduðunca sabit pozisyonda kýpýrdanmadan durmamak, sýrayla ayaklara aðýrlýk aktararak pozisyon deðiþtirmek uygundur. Sabit durulacaksa sýrt düz olmalý, aþýrý çukurlaþtýrmamalýdýr. Eðer ütü yapmak gibi uzun süre ayakta durmayý gerektiren bir aktivite yapýlacaksa bir basamaða sýra ile ayaklar kaldýrýlarak aðýrlýk aktarýmý yapýlýr. Oturma: Sýrt arkaya tam olarak yapýþtýrýlýr. Bele küçük bir yastýk konulabilir ve dik oturulur. Dizlerden birinin veya ikisinizn kalçadan yukarýda olmasýna dikkat edilir. Kol destekli iskemleler tercih edilmelidir. Masada oturma: Masaya yakýn oturulur. Öne doðru eðilmeyi önlemek için masa 15 eðimli olmalýdýr. Daktilo, bilgisayar gibi araçlar kullanýlýyorsa cihaz yaklaþtýrýlmalýdýr. Uzun süre oturulmamalýdýr. Yaklaþýk 45 dakikalýk sürekli oturmadan sonra kalkýp 5 dakika kadar dolaþýlmalýdýr. Arabada oturma ve araba kullanma: Direksiyona yakýn, sýrt koltuða tam temas edecek þekilde dik oturulmalýdýr. Yol vibrasyonunu absorbe edebilmek için eldiven giyilmelidir. Yatma: Sunta veya tahta üzerine konmuþ orta sertlikteki þiltelerde yatýlmalýdýr. En uygun yatýþ pozisyonu omurganýn doðal eðriliklerini destekleyen, ayný zamanda omurgayý olabildiðince düz tutan biçimdir. Sýrtüstü yatýlýrsa kalça ve dizler kýrýlmalýdýr. Tuvalet ve lavaboda dikkat edilecek kurallar: Klozet tipi tuvaletler tercih edilmelidir. Oturup kalkarken yandaki bir desteðe tutunulmalýdýr. Yüz yýkamak, diþ fýrçalamak gibi aktiviteler sýrasýnda dizler kýrýlýr ya da bir ayak hafif yüksek yere konur. Resim 5: Saat baþý oturulan yerden kalkýlýr, boyun, omuz ve bel germe egzersizleri yapýlýr. Ayakkabý baðlama: Ya çömelerek ya da en iyisi bir ayak yukarý konularak baðlanmalýdýr. 20

7 Yük kaldýrma: Bir yükü kaldýrmak için, önce düþünmek gerekir. Çok aðýrsa yardýmla kaldýrýlmalýdýr. Kaldýrýlabilecek kadar aðýr olduðu düþünülüyorsa, önce dizlerden çömelerek aðýrlýða yaklaþýlmalý, aðýrlýk iki elle kavranarak gövdeden destek alýnarak kaldýrýlmalýdýr. Yük kaldýrýlýrken bel deðil, dizler bükülmelidir. Ayrýca ayaklar hafif açýlmalý, ayaklar arasý mesafe yaklaþýk 30 cm olmalýdýr (Resim 4). Yük taþýma: Yük iki ele paylaþtýrýlýr veya sýrtta veya vücuda yakýn bir þekilde taþýnýr. Yük gövdeden uzaklaþtýðý sürece, belin alt kýsmýna binen stres artmaktadýr. Bundan dolayý yük mümkün olduðunca vücuda yakýn tutulmalýdýr. Bel aðrýlý hastalar aðýr yük kaldýrma ve taþýmaktan kaçýnmalýdýr. Çömelerek çalýþmak: Omurganýn en çok zorlandýðý pozisyonlardan biri, gergin dizlerle öne eðilip yerden bir þey almak veya bu pozisyonda çalýþmaktýr. Çömelerek eðilip belin düz durmasýna dikkat edilirse omurga çok daha az zorlanýr. Elle çamaþýr yýkarken leðen, çamaþýr asarken çamaþýr sepeti yüksekçe bir yere konur. Dolaptan bir þey almak, çamaþýr asmak gibi aktiviteler sýrasýnda baþ seviyesinin üstündeki yerlere uzanarak iþ yapýlmamalýdýr. Alta bir tabure konulmalý veya dolap ve ipler kiþiye göre alçaltýlmalýdýr. 30,31 Bel okulunda, son olarak da yapýlmasý gereken egzersizler öðretilir. Egzersiz programýnda amaç lokal kan akýmýný artýrarak iskeminin önlenmesi, zayýf kasýn güçlendirilmesi, mobilitenin ve fleksibilitenin artýrýlmasý, aðrýnýn azaltýlmasý, hastaya iyileþtiðinin gösterilmesi ve güveninin saðlanmasýdýr. Egzersiz programýna baþlanmadan önce kiþinin ihtiyaçlarý ve saðlýk durumu öðrenilmelidir. Saðlýk ve fizik uygunluk durumu, vücut yapýsý, yaþ, motivasyon ve ihtiyaçlar kiþiden kiþiye deðiþtiðinden egzersiz programýnda kiþiye uygun yaklaþým benimsenilmelidir. Baþlangýçta egzersizler, düþük veya orta yoðunlukta olmalý ve adaptasyon olabilmesi için yavaþ veya orta hýzda ilerleme saðlanmalýdýr. Egzersiz yapan kiþi, egzersiz prensipleri hakkýnda eðitilmeli ve özellikle egzersiz programýnýn erken dönemlerinde iyi bir yönlendirme yapýlmalýdýr. Egzersiz programýnýn 4 ana komponenti vardýr: ýsýnma, kas antrenmaný, aerobik ve soðuma dönemleri. Toplam süre 15 dakikadan az olmamalýdýr. Egzersizin þiddeti ise nabýz ile tayin edilebilir. Egzersiz sýrasýnda nabzýn, kiþi için geçerli olan maksimal nabýz sayýsýnýn %70-90 ý olmasý egzersiz þiddetinin yeterli olduðunu gösterir. 32 Egzersizler sert bir zemin üzerinde, günde 2 seans 21 olmak üzere her hareket 5 kez tekrarlanarak yapýlmalýdýr. Ýyileþme gözlendikçe tekrarlarýn sayýsý ve verilen direnç artýrýlmalýdýr. Her bir hareket en az 5 saniye sürmelidir, egzersizler sýrasýnda nefes tutulmamalýdýr. Egzersiz sýrasýndaki aðrýya dikkat edilmeli, 20 dakikadan fazla süren aðrýlý durumlarda egzersiz azaltýlmalý veya aðrýyý yapan hareket kesilmelidir. Son yýllarda kas iskelet sistemi hastalýklarýnýn nedenlerini bulma ve bunlara karþý koruyucu önlemlerin geliþtirilmesi yönünde artan çabalar görülmektedir. Bu amaçla iþçileri, iþverenleri ve sigorta sistemlerini anlamak, iþ çevresi ve hastalýk geliþimine ait faktörleri saptamak, çalýþamama ve üretimde azalma riskini deðerlendirmek gerekmektedir. Ýngiltere de Saðlýk ve Güvenlik Komisyonu bu amaçla bir yönetmelik hazýrlamýþtýr. Bu yönetmelikteki ana baþlýklar þunlardýr: 1. Ýþ ve yaþanýlan çevreden kaynaklanan hastalýk oranýný azaltmak, 2. Hastalanan kiþilere iþe dönme konusunda yardýmcý olmak, 3. Saðlýk nedenleriyle iþini yapmakta zorlananlara iþlerinde kolaylýk saðlamak 4- Ýþ çevresinin çalýþanýn saðlýðýný bozmamasýný veya iyileþmeye yardýmcý olmasýný saðlamak Bu dört maddenin düzenlenmesi hem iþe baðlý hastalýklarýn azaltýlmasý hem de hastalýk sonrasý iþe dönme ve kompansasyon mekanizmalarýnýn çalýþanlar lehine kurulmasý açýsýndan faydalý sonuçlar getireceði açýktýr. 33 Sonuç olarak çalýþma hayatýnda çeþitli kas iskelet sistemi rahatsýzlýklarýna sýklýkla rastlanýlmaktadýr. Gerek çalýþma yeri koþullarý ve gerekse kiþisel birtakým özellikler bu rahatsýzlýklara zemin hazýrlayabilmektedir. Önemli olan, bu rahatsýzlýklara zemin oluþturacak faktörleri önceden belirlemek, çalýþanlarý bu konuda bilinçlendirmek ve iþyeri düzenlemelerinin uygun ergonomik kurallara göre yapýlmasýný saðlamaktýr. Bunlara dikkat edildiðinde iþe baðlý kas iskelet sistemi rahatsýzlýklarýna daha az maruz kalýnacaðý, bu rahatsýzlýklarýn olmasý halinde de daha kýsa sürede çözüme ulaþabileceði, daha az iþgücü kaybýna neden olunacaðý kanýsýndayýz. BASÝT BAZI ERGONOMÝK KURALLAR Oturma: - Ýskemle kiþinin omurga yapýsýna, boy ve kilosuna uygun olmalý - Ýskemlenin yüksekliði ayarlanabilir olmalý, oturulduðunda ayaklar yerde iken uyluklar yere paralel olacak þekilde yüksekliði ayarlanmalýdýr - Sert kenarlýklý iskemleler uyluklardaki kan dolaþý- Ýþe Baðlý Kas Ýskelet Hastalýklarý Ve Tedavisi

8 mýný bozabileceðinden yumuþak kenarlýklý iskemle seçilmelidir - Zeminde kolay yer deðiþtirmesi amacýyla iskemle tekerlekli olmalýdýr - Ýskemlenin bel desteði yoksa küçük bir yastýk veya havlu rulosu kullanýlmalýdýr - Bükülmeyi önleyici iþyeri düzenlemesi yapýlmalýdýr - Kalkmak, yürümek, boyun-omuz ve beli germek için saat baþý en az 1 kez ara verilmeli, oturulan yerden kalkýlmalýdýr (Resim 5) - Bilgisayar monitörünün yeri göz seviyesinde ya da hafif aþaðýsýnda olmalý - Klavyenin yeri dirsek seviyesinde olmalý, önkol ve bilekler yere paralel, doðru düzlemde olmalýdýr. Araba kullanma: - Araba kullanýrken de düzenli aralar verilmeli - Yol vibrasyonunu absorbe edebilmek için eldiven giyilmeli - Direksiyon saatin 5 ve 7 pozisyonunda tutulmalý - Ön kollar omuz ve sýrttaki gerginliði azaltmak için kucakta, yastýk üzerinde dinlendirilmelidir. Ayrýca; - Ýtmek, çekmekten daha iyidir. Ýterken yükün yakýnýnda durulmalý, dirsekler vücudun yanýnda, diz bükülmeli ve bacaklarla itilmelidir - Aðýrlýk kaldýrýrken belden öne bükülmemeli, kalça ve diz ekleminden bükülmeli, beli düz tutmalýdýr. ÝLETÝÞÝM ÝÇÝN: Dr. Figen Yýlmaz, Þiþli Etfal Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniði / Ýstanbul, GÖNDERÝLDÝÐÝ TARÝH: 07 / 03 / 2006 KABUL TARÝHÝ: 04 / 10 / 2006 REFERANSLAR 1 Hagberg M, Silverstein B, Wells R, et al. In: Kuorinka I, Forcier L, eds.work Related Muskuloskeletal Disorders (WMSD s): A Reference Book for Prevention. London: Taylor&Francis, 1995: Ariens GA, van Mechelen W, Bongers PM, Bouter LM, van der Wal G. Physical risk factors for neck pain. Scand J Work Environ Health 2000; 26: Van der Windt DAWM, Thomas E, Pope DP, et al. Occupational risk factors for shoulder pain: a systematic review. Occup Environ Med 2000; 57: Ariens GA, van Mechelen W, Bongers PM, Bouter LM, van der Wal G. Psychosocial risk factors for neck pain. Am J Ind Med 2001; 39: Linton SJ. A review of psychological risk factors in back and neck pain. Spine 2000; 25: Bigos S, Battie M, Spengler D, et al. A prospective study of work perceptions and psychosocial factors affecting the report of back injury. Spine 1991; 16: Bongers PM, de Winter CR, Kompier MA, Hildebrandt VH. Psychosocial factors at work and musculoskeletal disease. Scand J Work Environ Health 1993; 19: Hooper G, Sher JL, Mulligan PJ. Work-related disorders of the upper limb. J Bone Joint Surg Br 2002; 84: Yavuz N. Ergonomi. In: Beyazova M, Gökçe-Kutsal Y,eds. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon. Ankara, Güneþ Kitabevi, 2000: Lagattuta FP, Falco FJE. Assessment and treatment of cervical spine disorders. In: Braddom RL, ed. Physical Medicine and Rehabilitation, Philadelphia, WB Saunders Company, 1996: Tezel A, Kavrut F, Tezel A, Kara C, Demir T, Kavrut R. Musculoskeletal disorders in left- and right-handed Turkish dental students. Int J Neurosci 2005; 115: Liebenson C. Active self-care: Functional reactivation for spine pain patients. In: Liebenson C (ed). Rehabilitation of the spine. A practitioner s manual, Second edition, Baltimore, Philadelphia, Lippincott Williams&Wilkins, 2007: Koyuncu H, Yücel Erdal, Toros H. Computing&Information Services Newsletter, Mayýs 2003.http://cisn.odtu.edu.tr/2003-8/saglik.php 14 United States Small Business Administration [homepage on the Internet] Washington. Last Modified: Available from: 15 Bongers PM. The cost of shoulder pain at work. BMJ 2001; 322: Nygren A, Berglund A, Von Koch M. Neck and shoulder pain: an increasing problem. Strategies for using insurance material to follow trends. Scand J Rehabil Med Suppl 1995; 32: Snook SH, Campanelli RA, Hart JW. A study of three preventive approaches to low back injury. J Occup Med 1978; 20: Kaplan R, Deyo R. Back pain in hospital workers. In: Deyo R, ed. Spine: state of the art reviews, 1987: Engels JA, van der Gulden JW, Senden TF, van t Hog B. Work related risk faktors for musculoskeletal complaints in the nursing profession : results of a questionnaire survey. Occup Env Med 1996; 53: Botha WE, Bridger RS. Anthropometric variability, equipment usability and musculoskeletal pain in a group of nurses in the Western Cape. Appl Ergon 1998; 29: Tezel A. Musculoskeletal complaints among a group of Turkish nurses. Int J Neurosci 2005; 115: Salik Y, Ozcan A. Work-related musculoskeletal disorders: a survey of physical therapists in Izmir-Turkey. BMC Musculoskelet Disord 2004; 5:27 23 Özcan E, Ketenci A. Bel Okullarý-Derleme, Fizik Ted ve Reh Der 1990; 14: Özcan Yýldýz E. Ýstanbul Týp Fakültesi Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalý Bel Aðrýsý Ünitesi ve Bel Okulu Deneyimleri. Türkiye Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon Dergisi, 1998(Özel Sayý) Mayýs; Özcan E, Soy D, Müslümanoðlu L, et al. The evaluation of back school in patients with low back pain related to disc disease. In: Ernst E, Jayson M.I.W, Pope MH, Porter W (eds). Advances in idiopathic low back pain. Wien, Blackwell M2V, 1993: Müslümanoðlu L, Soy D, Ketenci A ve ark. Kronik bel aðrýlý hastalarda bel okulunun uzun dönem sonuçlarý. Romatoloji&Týbbi Rehabilitasyon Dergisi 1994; 5: Hazneci B, Tan K, Alaca R, ve ark. Kronik mekanik bel aðrýlý hastalarda bel okulu programý ile alýnan sonuçlar. Romatizma Dergisi 1999; 14: Heymans MW, de Vet HC, Bongers PM, Knol DL, Koes BW, van Mechelen W. The effectiveness of high-intensity versus low-intensity back schools in occupational setting: a pragmatic randomized controlled trial. Spine 2006; 31: Andersson GBJ: Back Schools. Jayson MIV (eds). The Lumbar Spine and Back Pain. Third Edition. Churchill Livingstone, UK, 1987: Oðuz H. Bel aðrýlarý. In: Oðuz H, Dursun E, Dursun N,eds. Týbbi Rehabilitasyon. Ýstanbul, Nobel Týp Kitabevleri 2004; 58: Þahin F. Radiküler Yayýlýmý Olan ve Olmayan Kronik Mekanik Kaynaklý Bel Aðrýlý Hastalarda Bel Okulu Etkinliðinin Karþýlaþtýrýlmasý. Uzmanlýk Tezi, Ýstanbul: Þiþli Etfal Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniði, Gökbel H. Egzersiz Fizyolojisi. Oðuz H (ed). Týbbi Rehabilitasyon. Nobel Týp Kitabevleri Ltd Þti, Ýstanbul, 1995: Buckle P. Ergonomics and musculoskeletal disorders: overview. Occup Med (Lond) 2005; 55:

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı OFİS ERGONOMİSİ Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı SUNUM PLANI Ofiste kas iskelet sistemi problemleri gelişiminin sebepleri Sık karşılaşılan problemler Korunma

Detaylı

Beþ ergin insandan dördü bel aðrýsý yaþamaktadýr.

Beþ ergin insandan dördü bel aðrýsý yaþamaktadýr. 1 1 Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Beþ ergin insandan dördü bel aðrýsý yaþamaktadýr. Ýþyerinizde, dýþarda veya evde yaptýðýnýz iþler, hareketler belinizi aðrýtabilir. Bulaþýk yýkama, evi süpürme, hatta telefonda

Detaylı

DEVLET DEMÝRYOLLARI SAÐLIK BÝLÝMLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ FAKÜLTESÝ

DEVLET DEMÝRYOLLARI SAÐLIK BÝLÝMLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ FAKÜLTESÝ Bu egzersiz bel kaslarýný ve tüm bacak kaslarýný germeye yarar. 12. 13. Bir bacaðýnýzý düz olarak öne uzatýn, bu pozisyonda iken öne doðru esneyerek 10 saniye durun. Bu hareketi 10 kez tekrar edin. Ayný

Detaylı

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen

Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen 9 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAÞI Yaþlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen deðiþiklikler gibi vücut duruþunda ve yürüyüþünde de deðiþiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek ve temelidir.

Detaylı

Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları

Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları Doç Dr Mustafa Akif SARIYILDIZ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD 2014 İşe bağlı kas iskelet sistemi hastalıkları (İKİH)

Detaylı

Ergonomi, Nükleer Felaketleri Önler mi?

Ergonomi, Nükleer Felaketleri Önler mi? Ergonomik Riskler ve Sağlığa Etkileri Dr. Dilek TĐRYAKĐ Ergonomi, Nükleer Felaketleri Önler mi? Ergonomi Đşi ve işyerini, insan vücudunun yetenekleri ve sınırları ile uyumlu olacak şekilde tasarlayan bilim

Detaylı

DERLEME REVIEW Bilgisayar Kullananlarda Mesleki Kas Ýskelet Hastalýklarýndan Prof. Dr. Emel Özcan, Dr. Sina Esmaeilzadeh, Dr. Nalan Bölükbaþ Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi, Fiziksel Týp

Detaylı

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ *

ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE AÐRILARI ÝLE RÝSK FAKTÖRLERÝ ÝLÝÞKÝSÝ * Dr. Berrin DURMAZ Prof., Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. Dr. Jülide ÖNCÜ Ege Üniv. Týp Fak. Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon AD. ENDÜSTRÝDE ÇALIÞAN ÝÞÇÝLERDE BOYUN VE ÜST EKSTREMÝTE

Detaylı

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir

Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Fibromiyalji hasta görüntüleri Aðrý tanýsý klinik olarak, DITI ile konulabilir Aðrýyý görüntüleme ve patolojisini tanýmlamada baþarýlý yöntemdir. Aðrý kaynaðýnýn vücudun neresinde olduðunu gösterebilir.

Detaylı

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma Ergonomi Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma ortamı tasarımları hakkında bilgi sahibi olmalarını

Detaylı

Spor yaralanmaları sportif aktivite sırasında meydana gelen yaralanmaların genel adıdır. Normal yaşamda yaralanmalar sıklıkla dış etkilerle

Spor yaralanmaları sportif aktivite sırasında meydana gelen yaralanmaların genel adıdır. Normal yaşamda yaralanmalar sıklıkla dış etkilerle Doç. Dr. Onur POLAT Spor yaralanmaları sportif aktivite sırasında meydana gelen yaralanmaların genel adıdır. Normal yaşamda yaralanmalar sıklıkla dış etkilerle gelişirken, spor yaralanmalarında hem dış

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

Rapor edilen iðne batma yaralanmalarýnýn %56 sý güvenlikli ürünler kullanýlarak önlenebilir den fazla patojen bulaþabilir.

Rapor edilen iðne batma yaralanmalarýnýn %56 sý güvenlikli ürünler kullanýlarak önlenebilir den fazla patojen bulaþabilir. Rapor edilen iðne batma yaralanmalarýnýn %56 sý güvenlikli ürünler kullanýlarak önlenebilir. 7 20 den fazla patojen bulaþabilir. 8 En büyük tehlike Hepatit B, Hepatit C ve HIV dir. Yaralananlarýn %40 ý

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI

İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI Öğr. Gör. Uzm. Dr. Banu DİLEK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğrenme Hedefleri İşe bağlı KİS bozukluğu

Detaylı

ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri)

ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri) ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri) 1. Doğru postür Ayaklar omuz genişliğinde açık, dizler hafif bükük, pelvis arkada, omurga düz, omuzlar dışarıda baş yukarıda dik olarak ayakta dur 2. Abdominal

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR İŞYERİ EGZERSİZLERİ Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR EGZERSİZLERİ Günümüzde, özellikle endüstriyel toplumlarda aktif olmayan yaşam şekli, ergonomik olmayan çalışma koşulları ve İŞYERİEGZERSİZLERİ

Detaylı

Postür Analizi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker. Acıbadem Maslak Hastanesi

Postür Analizi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker. Acıbadem Maslak Hastanesi Postür Analizi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Postür nedir? Postür l Vücut kısımlarının pozisyonu veya dizilimidir. l STATİK: Oturma, ayakta durma ve yatma sırasındaki postür l DİNAMİK:

Detaylı

Sağlık Çalışanlarında Kas İskelet Sistemi Bozuklukları

Sağlık Çalışanlarında Kas İskelet Sistemi Bozuklukları Sağlık Çalışanlarında Kas İskelet Sistemi Bozuklukları Doç. Dr. Deniz Erdoğdu Ankara Dışkapı YBEAH, FTR Kliniği Sağlık Çalışanlarında İş Kazaları-Meslek Hastalıkları Sempozyumu 18-19 Ekim 2014 İstanbul

Detaylı

BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ

BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ ERGONOMİNİN TANIMI: Ergo: İş Nomos: Bilim (Yasalar) Ergonomi: İşbilimi(Yunanca) Ergonomi, insanın davranışsal ve biyolojik özelliklerini inceleyerek

Detaylı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı

Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu. Prof. Dr.Hidayet Sarı Ankilozan Spondilit Rehabilitasyonu Prof. Dr.Hidayet Sarı Tanım Özellikle omurgayı tutan ve ankiloza götüren kronik iltihabi sistemik romatizmal hastalıktır. Sakroiliak eklem iltihabı oluşturmak ana bulgusudur.

Detaylı

(Domuz Gribi Virüsü) Bu Broþür Ankara Tabip Odasý Tarafýndan Hazýrlanmýþtýr. ANKARA ÞUBELERÝ Kasým 2009 - ANKARA Tasarým : Cafer ASLAN Baský : Mattek Matbaacýlýk Bas. yay. Tan. San. Tic. Ltd. Þti. GMK

Detaylı

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ ARAÞTIRMALAR (Research Reports) TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ The evaluation of hygiene and health attitudes of cleaning workers Elçin Balcý 1,

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR DOÇ. DR. MEHMET KARAKOÇ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR AD. Diyarbakır 30.10.2013 1 YARDIMCI CİHAZLAR Mobilitenin sağlanması rehabilitasyonun en önemli hedeflerinden

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi #

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Kemal YAZICI*, Þenel TOT*, Ali BÝÇER**, Aylin YAZICI*, Visal BUTURAK*** ÖZET Bu çalýþmada bel ve boyun aðrýsý olan hastalarda anksiyete

Detaylı

ERGONOMİ NİÇİN GEREKLİDİR?

ERGONOMİ NİÇİN GEREKLİDİR? ERGONOMİ NİÇİN GEREKLİDİR? Sağlık ve Verimlilik İçin Prof. Dr İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Kas İskelet Hastalıkları ve Ergonomi Birimi Ergonomi

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

Maraş dövme dondurma ustalarında üst ekstremite birikimli travma rahatsızlıkları

Maraş dövme dondurma ustalarında üst ekstremite birikimli travma rahatsızlıkları Dicle Tıp Dergisi / B. Bakan ve ark. Dondurma ustalarında üst ekstremite birikimli travma rahatsızlıkları 2013; 40 (2): 199-206 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2013.02.0254 ÖZGÜN ARAŞTIRMA

Detaylı

MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ

MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Arş. Gör. Yakup ATASAGUN Prof. Dr. Ahmet PEKER (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (Endüstri

Detaylı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı BİLGİSAYAR NEDİR? Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı ŞEYDA BETÜL KÖSE UFUK TAŞDURMAZLI 1 www.bilgisayarnedir.net 2 Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Klavye veya fare kullanımı ciddi

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Giriş. sert ve düzensiz hareketler doğal olmayan duruş şekilleri hastalıklara neden olur

Giriş. sert ve düzensiz hareketler doğal olmayan duruş şekilleri hastalıklara neden olur Giriş Bernardino Ramazzini (1713), işte yapılan sert ve düzensiz hareketler doğal olmayan duruş şekilleri hastalıklara neden olur Gray (1893), Çamaşırcı kadınlarda ortaya çıkan el bileği incinmelerini

Detaylı

İNMELİ HASTANIN POZİSYONLANMASI VE MOBİLİZASYONU. Dr. Fzt.Özden Erkan Oğul MSG İnme Rehabilitasyon ve Araştırma Ünitesi

İNMELİ HASTANIN POZİSYONLANMASI VE MOBİLİZASYONU. Dr. Fzt.Özden Erkan Oğul MSG İnme Rehabilitasyon ve Araştırma Ünitesi İNMELİ HASTANIN POZİSYONLANMASI VE MOBİLİZASYONU Dr. Fzt.Özden Erkan Oğul MSG İnme Rehabilitasyon ve Araştırma Ünitesi İÇERİK 1- Hastanın doğru pozisyonlanması 2- Transfer teknikleri 3- Pozisyonlama ve

Detaylı

HASTAYA POZİSYON VERME TALİMATI

HASTAYA POZİSYON VERME TALİMATI SAYFA NO 1/5 1. AMAÇ: Hastanın mevcut anatomik pozisyonunu koruyarak günlük yaşam aktivitelerini sağlamak ve olası komplikasyonları önlemeye yönelik standart bir yöntem belirlemektir. 2. KAPSAM: Bu protokol,

Detaylı

OTOMATÝK O-RÝNG TAKMA. A.Turan GÜNEÞ. Makina Mühendisi

OTOMATÝK O-RÝNG TAKMA. A.Turan GÜNEÞ. Makina Mühendisi OTOMATÝK O-RÝNG TAKMA A.Turan GÜNEÞ Makina Mühendisi Giriþ Uzun süreli ve çok sayýda yapýmý gereken montaj iþlerinin otomatik yapýlmasý maliyet avantajlarý saðlayabilir. Örnek olarak aþaðýda basit bir

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

İliotibial Bant Sendromu

İliotibial Bant Sendromu İliotibial Bant Sendromu Doç. Dr.Tahsin Beyzadeoğlu Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Snapping Hip Kalça hareketlerinde ağrılı veya ağrısız atlama hissi, ses duyma

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

Kan vücutta damarlar içerisinde dolaþýr.akciðerlerde

Kan vücutta damarlar içerisinde dolaþýr.akciðerlerde 7 Prof. Dr. Ali KUTSAL Kan vücutta damarlar içerisinde dolaþýr.akciðerlerde temizlenen kan kalbin sol tarafýna gelir ve buradan kalbin kasýlmasý ile atardamar sistemine geçer.kapiller adý verilen ve doku

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere)

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere) Genel Özellikler Hava perdeleri yüksek debili ve ince formlu hava akýmý saðlamak amacýyla üretilmiþlerdir. Kullanýlýþ amacý birbirinden farklý sýcaklýk deðerlerine sahip iki ortamý hareket serbestisi saðlayacak

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Yumuşak doku injurisi Kas, tendon ve bağ yaralanmalarını kapsar. Strain: Kas ve tendonların aşırı yüklenmesi veya

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA

Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Yazar Ad 125 Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Beş ergin insandan dördü bel ağrısı yaşamaktadır. İşyerinizde, dışarda veya evde yaptığınız işler, hareketler belinizi ağrıtabilir. Bulaşık yıkama, evi süpürme,

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR Ambulasyon, ayağa kalkma ve yürüme anlamlarına gelmektedir. Rehabilitasyonun temel hedeflerinden biri kişiyi bağımsız

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR Ambulasyon, ayağa kalkma ve yürüme anlamlarına gelmektedir. Rehabilitasyonun temel hedeflerinden biri kişiyi bağımsız AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR Ambulasyon, ayağa kalkma ve yürüme anlamlarına gelmektedir. Rehabilitasyonun temel hedeflerinden biri kişiyi bağımsız bir şekilde hareketini sağlamaktır. Bağımsız hareket

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ 2014 BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ Prof. Dr. Emel Özcan İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI KAS İSKELET

Detaylı

BÜRO ERGONOMİSİ. Bursa Teknik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü

BÜRO ERGONOMİSİ. Bursa Teknik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü BÜRO ERGONOMİSİ Bursa Teknik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü BÜRO ERGONOMİSİ AÇISINDAN NE DURUMDAYIZ? Çalıştığınız büro YETERİNCE büyük mü? Çalıştığınız büro YETERİNCE aydınlık mı?

Detaylı

Profesyonel hastane çalýþanlarýnda bel aðrýsý prevelansý ve bel aðrýsýný etkileyen faktörler

Profesyonel hastane çalýþanlarýnda bel aðrýsý prevelansý ve bel aðrýsýný etkileyen faktörler Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (3): 115-120 ARAÞTIRMA Profesyonel hastane çalýþanlarýnda bel aðrýsý prevelansý ve bel aðrýsýný etkileyen faktörler Levent Altýnel 1, Kamil Çagrý Köse 1, Elif Cihan Altýnel

Detaylı

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I K U L L A N I C I E L K Ý T A B I Kesme Hızı Kesme hýzý fonksiyonlarý: Kalýnlýk ve kesilecek olan madde Akým ayarýnýn deðeri Akým ayarý kesilmiþ kenarlarýn kalitesini etkiler. Kesimin geometrik

Detaylı

Hareket Terimleri. Doç.Dr. Hayri Ertan. Hareketler ve!simleri

Hareket Terimleri. Doç.Dr. Hayri Ertan. Hareketler ve!simleri Hareket Terimleri Doç.Dr. Hayri Ertan Hareketler ve!simleri 1 Hareket Terimleri 2 GENEL TER!MLER Fleksiyon Eklem açısının azalmasına neden olacak!ekilde ve ço"unlukla sagittal düzlemde yapılan harekettir.

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

Nokia Holder Easy Mount HH-12 9249387/2

Nokia Holder Easy Mount HH-12 9249387/2 Nokia Holder Easy Mount HH-12 1 4 2 3 9249387/2 5 7 6 TÜRKÇE 2006 Nokia. Tüm haklarý mahfuzdur. Nokia i Nokia Connecting People su ¾igovi ili za¹tiæeni ¾igovi firme Nokia Corporation. Giriþ Bu montaj cihazý,

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor Türkiye'nin insanlarý, mevcut saðlýk düzeyini hak etmiyor. Saðlýk hizmetleri için ayrýlan kaynaklarýn yetersizliði, kamunun önemli oranda saðlýk

Detaylı

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ *

ÝÞ GÜVENLÝÐÝ KONUSUNDA BÝLGÝ-TUTUM VE DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ * Dr. Elçin BALCI Uzm., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Ýskender GÜN Yrd. Doç., Erciyes Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Alper KAYA Kayseri H.M. Güldüoðlu Saðlýk Ocaðý Baþ Tbb. KTO-Ýþçi Saðlýðý

Detaylı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Academy of B&M Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Bale Sanatı İdeal Balerin Yapısı Balenin Faydaları Bale Yaralanmaları

Detaylı

BÜROLARIN ERGONOMĐK OLARAK DÜZENLENMESĐ. Büro Đşi

BÜROLARIN ERGONOMĐK OLARAK DÜZENLENMESĐ. Büro Đşi BÜROLARIN ERGONOMĐK OLARAK DÜZENLENMESĐ MAK4091 Ergonomi 1 Büro Đşi Büroda genellikle oturarak çalışılır. Bilindiği gibi vücut ağırlığının % 50 70 ini bağ ve destek dokular ve kaslar oluşturur. Bunların

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI Ambalaj içinde bulunanlar: Köpük korumasý Kuluçka makinesi Güç kablosu Talimat kitapçýðý Açýklama: 1. Ýlk önce makineyi test ediniz. 2. Sýcaklýk ayarýný yapýnýz. 3. Sýcaklýk alarm parametre ayarlarý (AL

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

Saðlýklý Bir Diþeti Nasýl Olmalýdýr? Saðlýklý diþeti, çoðunlukla açýk pembe renkli, sert kývamlý, mat, yüzeyi portakal kabuðu görünümünde ve diþlerin

Saðlýklý Bir Diþeti Nasýl Olmalýdýr? Saðlýklý diþeti, çoðunlukla açýk pembe renkli, sert kývamlý, mat, yüzeyi portakal kabuðu görünümünde ve diþlerin Saðlýklý Bir Diþeti Nasýl Olmalýdýr? Saðlýklý diþeti, çoðunlukla açýk pembe renkli, sert kývamlý, mat, yüzeyi portakal kabuðu görünümünde ve diþlerin arasý býçak sýrtý gibi sonlanan özelliklere sahiptir.

Detaylı

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK 1 YÜRÜME ANALİZİ 2 YÜRÜME ANALİZİ Yürüyüş : Yer çekim merkezinin öne doğru yer değiştirmesi ile birlikte gövdenin ekstremitelerinin ritmik alternatif hareketleri olarak

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

15 Tandem Takým Tezgahlarý ndan Ýhtiyaca Göre Uyarlanabilen Kitagawa Divizörler Kitagawa firmasýnýn, müþterilerini memnun etmek adýna, standartý deðiþtirmesi yeni bir þey deðil. Bu seferki uygulamada,

Detaylı

Konular 5. Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23. Örnek Çalýþtay Gündemi 29. Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10

Konular 5. Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23. Örnek Çalýþtay Gündemi 29. Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10 Proje Yönetimi ÝÇÝNDEKÝLER Konular 5 Genel Bakýþ 7 Proje Yöneticilerinin Eðitimi 10 Eðitimde Kullanýlacak Araçlar 23 Araç 1: Araþtýrma sorularý Araç 2: Belirsiz talimatlar Araç 3: Robotlar 28 Örnek

Detaylı

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Hastalığın en güzel ilacı, o hastalıktan korunmanın çarelerini öğrenmektir. HİPOKRAT Bu sunumun amacı; bel ağrısından korunmak için doğru oturuş, doğru çalışma ve

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::.

.:: TÇÝD - Tüm Çeviri Ýþletmeleri Derneði ::. Membership TÜM ÇEVÝRÝ ÝÞLETMELERÝ DERNEÐÝ YÖNETÝM KURULU BAÞKANLIÐINA ANTALYA Derneðinizin Tüzüðünü okudum; Derneðin kuruluþ felsefesi ve amacýna sadýk kalacaðýmý, Tüzükte belirtilen ilke ve kurallara

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki þekillerden hangisi bu dört þeklin hepsinde yoktur? A) B) C) D) 2. Yandaki resimde kaç üçgen vardýr? A) 7 B) 6 C) 5 D) 4 3. Yan taraftaki þekildeki yapboz evin eksik parçasýný

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

Çalışma alışma Ergonomisi. Temel Ergonomi İlkeleri

Çalışma alışma Ergonomisi. Temel Ergonomi İlkeleri Çalışma alışma Ergonomisi Temel Ergonomi İlkeleri Temel Ergonomi İlkeleri İşçi sağlığı ve güvenliği açısından işyeri koşullarının izlenerek ergonomik prensiplerin uygulanması ve problemlerin çözülmesi

Detaylı

ÜNİTE. Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya HASTALIKLARI. Yrd Doç Dr Papatya Keleş İÇİNDEKİLER HEDEFLER KAS İSKELET SİSTEMİ

ÜNİTE. Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya HASTALIKLARI. Yrd Doç Dr Papatya Keleş İÇİNDEKİLER HEDEFLER KAS İSKELET SİSTEMİ KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI İÇİNDEKİLER Tanım Başlıca Kas İskelet Sistemi Hastalıkları Tanı ve Tedavi Risk faktörleri Önlemler MESLEK MESLEKİ HASTALIKLARI KAS İSKELET Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti Filtre Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti statik seçenekleri, 1-200m2 temizleme alaný ve

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

BANKA MERKEZÝ VE ERGONOMÝ. Ergonomik Ýncelenmesi. Genel Bilgiler. Teknolojik geliþmenin sosyo-ekonomik sonuçlarý

BANKA MERKEZÝ VE ERGONOMÝ. Ergonomik Ýncelenmesi. Genel Bilgiler. Teknolojik geliþmenin sosyo-ekonomik sonuçlarý Dr. Haluk Seçkin BAÞÇIL Ýþ Hekimliði Uzmaný BANKA BÝLGÝ ÝÞLEM MERKEZÝ VE ERGONOMÝ Teknolojik geliþmenin sosyo-ekonomik sonuçlarý hizmet sektöründe, özellikle de bankacýlýk sektöründe modernizasyona yol

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

içindekiler Aktif Hayat Gazetesi Okul Çantalarý ve Erken Yaþlandýrýyor Eðriliðini Tetikliyor Akupunktur

içindekiler Aktif Hayat Gazetesi Okul Çantalarý ve Erken Yaþlandýrýyor Eðriliðini Tetikliyor Akupunktur içindekiler Kilo Vermenin Sigara Cildinizi 4 Püf Noktalarý ve Zehirliyor Akupunktur ve Erken Yaþlandýrýyor Okul Çantalarý 6 9 20 Omurga Eðriliðini Tetikliyor Akupunkturun kalori yaktýrýcý, yaðlarý eritici

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

PANEL YAPIÞTIRMA TEKNOLOJÝSÝ SIMSON PANELTACK Simson PanelTack Simson FoamTape Simson Primer PanelTack Panel Yapýþtýrýcýsý Çift Taraflý Yapýþkan Köpük Bant Astar SAYFA NO 174 175 176 Simson PanelTack Panel

Detaylı

ünite 3. Ýlkokullarla ilgili aþaðýdakilerden hangisi yapýlýr? Vatan ve ulus sevgisinin yerdir. 1. Okulun açýlýþ töreninde aþaðýdakilerden

ünite 3. Ýlkokullarla ilgili aþaðýdakilerden hangisi yapýlýr? Vatan ve ulus sevgisinin yerdir. 1. Okulun açýlýþ töreninde aþaðýdakilerden ünite 1 OKUL HEYECANIM TEST 1 3. Ýlkokullarla ilgili aþaðýdakilerden hangisi yanlýþtýr? Hayat Bilgisi Vatan ve ulus sevgisinin öðrenildiði yerdir. 1. Okulun açýlýþ töreninde aþaðýdakilerden hangisi yapýlýr?

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Özay Çelen (*), Turgut Karaalp (*), Sýdýka Kaya (**), Cesim Demir (*), Abdulkadir Teke (*), Ali Akdeniz (*)

Özay Çelen (*), Turgut Karaalp (*), Sýdýka Kaya (**), Cesim Demir (*), Abdulkadir Teke (*), Ali Akdeniz (*) Gülhane Týp Dergisi 2007; 49: 25-31 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2007 ARAÞTIRMA Gülhane Askeri Týp Fakültesi Eðitim Hastanesi Yoðun Bakým Ünitelerinde görev yapan hemþirelerin uygulanan hizmet içi eðitim

Detaylı

1. Mesleki hastalıklar 2. Fiziksel Etkenler

1. Mesleki hastalıklar 2. Fiziksel Etkenler Enfeksiyon hastalıklarının önlenmesi, hijyenik şartların eskisine göre daha iyi olması, mesleklerin daha komplike hale gelmesi, medeniyetin insanlara sunduğu imkanlardan daha fazla yararlanma isteği, insanların

Detaylı

Omuz aðrýlý hastalarda farklý analjezik akýmlarýn etkinliðinin karþýlaþtýrýlmasý

Omuz aðrýlý hastalarda farklý analjezik akýmlarýn etkinliðinin karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA 1 Omuz aðrýlý hastalarda farklý analjezik akýmlarýn etkinliðinin karþýlaþtýrýlmasý Saime Ay, Þebnem Koldaþ Doðan Ufuk Üniversitesi Týp Fakültesi Dr. Rýdvan Ege Hastanesi Fiziksel Týp ve Rehabilitasyon

Detaylı

ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI

ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI M. Nihal ESÝN Yrd. Doç. Dr., Ýstanbul Üniv. Florence Nightingale Hemþirelik Yüksekokulu Nilüfer ÖZTÜRK Ýstanbul Üniv. Florence Nightingale Hemþirelik Yüksekokulu ÇALIÞMA YAÞAMI VE KADIN SAÐLIÐI Özet Kadýnlar

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SIRA NO ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA PERİ- YOD İZLEME YÖNTEMİ Her doktor ve hemşire Odasında el hijyeni Malzemeleri (alkol bazlı

Detaylı

EKSTANSÖR TENDON YARALANMALARI. Prof. Dr. Mustafa HERDEM ORTOPEDİA Hastanesi ADANA

EKSTANSÖR TENDON YARALANMALARI. Prof. Dr. Mustafa HERDEM ORTOPEDİA Hastanesi ADANA EKSTANSÖR TENDON YARALANMALARI Prof. Dr. Mustafa HERDEM ORTOPEDİA Hastanesi ADANA TENDONLAR Extansör Fleksör GENEL BİLGİLER El cerrahisi literatüründe ve kişisel arşivlerimizde belirgin fleksör tendon

Detaylı

Artrit, eklem aðrýsýna, hareket kýsýtlýlýðýna ve iþlev

Artrit, eklem aðrýsýna, hareket kýsýtlýlýðýna ve iþlev 1 2 Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Artrit, eklem aðrýsýna, hareket kýsýtlýlýðýna ve iþlev zorluðuna sebep olabilir.sýk karþýlaþýlan bir sorundur ve 65 yaþ üstü nüfusun yarýsýndan çoðunda bulunmaktadýr, çoðunlukla

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer Hastalarý D u r u m - Ö n g ö r ü - Ö n e r i P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer hastalarý örneðinde bakýma muhtaçlýk sorunu ele alýnacak, gelecek üzerine öngörüler ortaya konulacak

Detaylı

Nokia Araç Kiti CK-100 9210124/1

Nokia Araç Kiti CK-100 9210124/1 Nokia Araç Kiti CK-100 9210124/1 2008 Nokia. Tüm haklarý saklýdýr. Nokia, Nokia Connecting People, Navi ve Nokia Original Accessories logosu Nokia Corporation ýn tescilli ticari markalarýdýr. Burada adý

Detaylı

6. Büyük kan dolaþýmýnýn amacý nedir? Büyük kan dolaþýmýnda kanýn izlediði yolu kýsaca açýklayýnýz.

6. Büyük kan dolaþýmýnýn amacý nedir? Büyük kan dolaþýmýnda kanýn izlediði yolu kýsaca açýklayýnýz. Soru - Yanýt 10 1. Dolaþým sisteminin elemanlarý nelerdir? Yanýt: Dolaþým sisteminin elemanlarý kalp, damarlar ve kandýr. 2. Dolaþým sisteminin görevi nedir? Yanýt: Vücuttaki hücrelere oksijen ve besin

Detaylı

Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði

Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði 2009-17 Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði Ýstanbul, 12 Mart 2009 Sirküler Sirküler Numarasý : Elit - 2009/17 Kýsa Çalýþma ve Kýsa Çalýþma Ödeneði Türkiye Ýstatistik Kurumu (TÜÝK) tarafýndan 9 Þubat

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı