Gökhan DURAK 1 BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI NDA OSMANLI DEVLETİ NİN KAFKAS SİYASETİ VE SARIKAMIŞ HAREKÂTI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Gökhan DURAK 1 BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI NDA OSMANLI DEVLETİ NİN KAFKAS SİYASETİ VE SARIKAMIŞ HAREKÂTI"

Transkript

1 Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 9, Mart 2015, s Gökhan DURAK 1 BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI NDA OSMANLI DEVLETİ NİN KAFKAS SİYASETİ VE SARIKAMIŞ HAREKÂTI Özet Sarıkamış harekâtı, Osmanlı Devleti nin Almanya ile kurduğu siyasi ve askerî müttefikliğin doğal bir sonucudur. Bu harekâtı uygulayan Osmanlı Üçüncü Ordusudur. Bu ordu, 9, 10 ve 11 inci Kolordular ve 2 nci Süvari Tümeninden oluşmaktadır. 3 üncü Ordu karargâhı ve 9 uncu Kolordu Erzurum kalesinde, 9 uncu Kolordu Elazığ kalesinde, 10 uncu Kolordu ise Sivas ta tahkim edilmiştir. Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Osmanlı Rus Harbinde kaybetmiş olduğu toprakları geri almak ve Orta Asya da esaret altında yaşayan Türkler ile temas sağlamak maksadıyla giriştiği Kafkas Cephesinin en önemli bölümü Sarıkamış Harekâtıdır. Sarıkamış harekâtı sonucunda Türk ordusu oldukça büyük kayıplar vermiştir. Osmanlı Devleti nin Birinci Dünya Savaşı nda yaşadığı ilk büyük hezimet olarak tanımlanabilecek harekâttan çıkarılabilecek önemli dersler bulunmaktadır. Bu makale ile Sarıkamış Harekâtının genel karakteristik özellikleri üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sarıkamış, Rusya, Osmanlı, Kafkasya, Harekât. THE CAUCASUS POLICY OF THE OTTOMAN EMPIRE AND SARIKAMIS ACTIONS IN WORLD WAR-I Abstract Sarıkamış operation is a natural consequence of the political and military alliance which was established by Ottoman Empire with the Germany. The Ottoman Third Army implements this operation. This army consists of 9, 10, 11th Corps and the 2nd Cavalry Division. 3rd Army and 9 Corps headquarters were arbitration in the Erzurum Castle, 9th Corps in Elazığ Castle and 10th Corps in Sivas. In First World War, Sarıkamış operation is the most important part of the Caucasian Front in which the Ottoman Empire tried to take back the ottoman territory that had been lost in the Russian War, and maintained contact with the Turks living in 1 Yıldız Teknik Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ABD., Doktora Öğrencisi,

2 507 Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Kafkas Siyaseti ve Sarıkamış captivity in Central Asia. As a result of Sarıkamıs operation, The Turkish military gave serious losses. There are important lessons to be drawn where operations can be defined as the first major defeat of the Ottoman Empire in the First World War. This article has tried to focus on the general characteristics of Sarıkamıs Operation. Key Words: Sarıkamıs, Russia, Ottoman, Caucasus, Actions. GİRİŞ Harekâtı Osmanlı Devleti, Fransız İhtilali sonrası siyasi, sosyal, ekonomik ve askerî anlamda çok büyük sıkıntılar içine girmiştir. Bulgarlar, Rumlar, Sırplar ve Ermeniler gibi birçok etnik unsur batılı güçlerin teşvikiyle Osmanlı Devleti üzerindeki ayrılıkçı hareketlere hızla girişmişlerdir. Bunun doğal bir yansıması olan Balkan Muharebeleri sırasında Osmanlı Devleti nin uğradığı içler acısı durum, yaklaşık yüzyıldan beri İngiltere, Rusya ve Fransa gibi sömürgeci devletlerin Osmanlı Devleti üzerindeki paylaşım rekabetini, büyük bir işbirliğine dönüştürmüştür. Özellikle Rusların uzun yıllardan beri ulaşmak istediği en büyük hedefi olan İstanbul ve boğazları ele geçirip sıcak denizlere ulaşma çabası, Osmanlı-Rus siyasi ve askerî rekabetinin en önemli sebebi olmuştur. 18 inci yüzyıla kadar gücünü koruyan Osmanlı Devleti, bu yüzyılın sonlarında hızla gelişen Avrupa ekonomisi ve her alanda ortaya konan teknik ilerleme ve sosyal gelişmelere ayak uyduramamıştır. Bu durum gerileme sürecinin sadece askerî alanda değil siyasi, ekonomik ve kültürel birçok alanda hızla gelişmesine sebep olmuştur. Osmanlı Devleti bu geri kalmışlıktan kurtulmak içinde çeşitli yenilik hareketlerine girişmiştir. İlan edilen Tanzimat ve Islahat Fermanları ile I. ve II. Meşrutiyet e rağmen köklü yeniliklere gidilmediği için istenilen sonuca da ulaşılamamıştır. Öte yandan 1699 Karlofça antlaşmasından itibaren devlet devamlı toprak kayıplarına uğramış, bu kayıpları gidermek için gerekli yenilik ve gelişmeler yapılmadan girişilen her yeni savaş da ardı arkası kesilmeyen felaketlere ve daha büyük toprak kayıplarına yol açmıştır. Hatta Osmanlı Devleti ni Birinci Dünya Savaşı na sokan İttihat ve Terakki ileri gelenlerinde hâkim olan düşüncede devletin daha önce uğradığı kayıpları gidermek fikri olmuştur. Almanya ile yapılan ittifak tamamıyla bu anlayışın bir yansımasıdır. Osmanlı-Rus rekabeti sonrası yüzyıllardır farklı cephelerde Ruslara kaybedilen topraklar Alman ittifakıyla geri kazanılmak istenmiştir. Kafkas harekâtına girişilmesinin en büyük sebebi ise özellikle Osmanlı-Rus Savaşında kaybedilen Kars, Ardahan ve Batum bölgelerinin tekrar ele geçirilebilmesi olmuştur Harekât Öncesi Rus ve Osmanlı Kuvvetlerinin Durumu Birinci Dünya Savaşı'nın başlarında Rusların Kafkasya'da önemli sayılabilecek kuvvetleri bulunmamaktadır. Ruslar da Almanlar gibi savaşın kısa süreceğine ve sonucun Avrupa'da alınacağına inanmış ve birliklerini buna göre konuşlandırmışlardır. Zaten aniden Osmanlıların savaşa girecekleri kuşkusunun başlaması üzerine Kafkas ordusuna önem verilmeye başlanmıştır. Ekim ayı sonunda bu ordunun bütün kuvveti, 100 tabur ile 117 bölük ve 250 toptan ibarettir. Bu, insan sayısı itibariyle er ve atlı demektir. Bunların dışında geri hizmetlerde ve yedek olarak kullanılacak kişilik bir kuvvet de bulunmaktadır. Savaşın başlayacağı günlerde bu kuvvetlere 4 Ermeni taburu ile 2 Gürcü taburu daha katılmıştır. Kafkas Ordusu görünürde Genel Vali Varantsov Dashkov komutasında bulunmaktadır. Gerçekte ise bölgeyi asıl kontrolü altında tutan komutan, Kafkasya'yı çok iyi tanıyan yetenekli bir asker olan Kurmay Başkanı General Yudiniç tir (Nikolay Nikolayeviç 2 BAYUR, Yusuf Hikmet, (1991), Türk İnkılâbı Tarihi, Cilt II, Kısım III, TTK, Ankara, s. 76.

3 Gökhan Durak 508 Yudeniç). Genel Vali Varantsov Dashkov karargâhı ve kurmay heyeti Tiflis'te bulunmaktadır. Rus-Kafkas ordusunun genel savaş planı, savunma esasına ve sınır yakınlarında bölgesel saldırı hareketlerine girişmek üzere düzenlenmiştir. 3 Osmanlı Devleti ise Ekim ayına kadar tam anlamıyla bir savaş planı düzenlememiştir. Bronzard Paşa tarafından esasları belirlenen Enver Paşa tarafından kabul edilen savaş hareketleri planında, Kafkas cephesinde Osmanlı ordusunun. Rus kuvvetlerini oyalamakla yetineceği belirtilmiştir. Bu görev de 3 üncü Orduya verilmiştir. 3 üncü Ordu, 9,10 ve 11 inci kolordularla nizamiye ve yedek süvari tümenleri ve sınır birlikleri ile kale birliklerini kapsamaktadır. Bütün bu kuruluş ve birlikler, savaş başlayacağı sırada sayı bakımından insan gücü, hayvan, 168 top ve 44 makinalı tüfekle derme çatma birkaç atlı birlikten ibarettir. 3 üncü Ordu Komutanı Hasan İzzet Paşa, Kurmay Başkanı da Gazi Bey'dir. Ordugâhı da Erzurum'da bulunmaktadır. Görünürde Osmanlı kuvvetleri Rus kuvvetlerine karşı üstündür lakin bu üstünlük ancak sayı ve moral bakımdandır. Kaldı ki olarak gösterilen askerden eğitim görmüş ve savaşacak durumda olanlar bu miktarın yarısı kadardır. Ayrıca ordu yiyecekgiyecek ve taşıt araçlarından yoksun durumda bulunmaktadır. 4 2.Osmanlı Devleti ve Rusya nın Kafkasya daki Amaçları Osmanlı Devleti nin Kafkasya'da giriştikleri muharebelerinin amacının üç aşamalı olarak gelişmesi planlanmaktadır. Birincisi, Savaşı sonunda Ruslara bırakılmış olan Batum, Ardahan ve Kars'ın geri alınmasıdır. İkinci olarak ise önceki savaşlarda Ruslara kaptırılmış olan Kafkas halkının ve en çok Müslümanları Rus boyunduruğundan kurtarmak hedeflenmektedir. Üçüncü aşamaya gelince Hazar Denizi dolaylarında Orta Asya'da yaşayan Türklerle temasa geçerek "Turan" planını gerçekleştirmek amaçlanmaktadır. 5 Rusya'nın Kafkasya'dan Osmanlı Devleti ne yönelmiş olduğu ve Birinci Dünya savaşında da yönelteceği savaşların amacı da üç aşamalıdır. Birinci aşama Doğu Anadolu'yu istila ederek Güneyde İskenderun'dan Akdeniz'e ulaşmak, ikinci aşama Karadeniz'de Trabzon'u aldıktan sonra kıyı yolu ile İstanbul'a kadar uzanmaktır. Üçüncü aşamaya gelince, Doğu Anadolu yönünden ve Dicle-Fırat havzasından Basra Körfezi'ne çıkmaktır. Birinci ve ikinci aşamalarda Rusya, Balkanlarda yaptığı gibi Hıristiyan halkın ve en çok Ermenilerin hamiliğini üstlenmektedir. Üçüncü aşamadaki çıkarları İngiliz çıkarları ile çatışmaktadır. Bu nedenle Rusya, İtilaf devletleri tarafında bulunduğu için bu amaçtan şimdilik vazgeçmiş gibi görünmektedir ancak uzun vadede bunu hedefleri arasında tutmayı sürdürmektedir. 6 Türkler; yılları arasında Rusya ile farklı cephelerde 13 defa savaşmak zorunda kalmıştır. Bu duruma göre; yalnız Rusya ile 1677 den 1918 e kadar süren 241 senenin 57 yılı savaş ile geçmiştir. Bütün bu savaşların sebepleri hep aynıdır. Rus çıkarlarını sonuna kadar savunarak güneye sıcak denizlere doğru yayılmaktır. Bu yayılmanın ana yönleri, Balkanlar, Karadeniz ve Kafkaslar olmuştur. İşte savaşlar da bu istikametler üzerinde gerçekleşmiştir. Rusya nın güneye ilerleyerek, Akdeniz e çıkması demek; Osmanlı nın bir anlamda sonu demektir. Bunun için bütün Türk - Rus savaşlarında, Türk halkı varını yoğunu 3 Genel Kurmay Başkanlığı, (1993), Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi Kafkas Cephesi 3 üncü Ordu Harekâtı, Cilt:1, Genelkurmay Basımevi, Ankara, ss KARAL, Enver Ziya, (1991), Osmanlı Tarihi, Cilt V, TTK, Ankara, s.416; AYDIN, Nurhan, (2012), Sarıkamış Harekâtı, Bakanlar Yayınları, İstanbul, ss KARAL, Enver Ziya, (1991), s KARAL, Enver Ziya, (1991), s.415.

4 509 Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Kafkas Siyaseti ve Sarıkamış ortaya koyarak bu duruma karşı çıkmaya çalışmıştır. 7 Harekâtı Osmanlı Devleti nin parçalanmasını kendileri açısından stratejik, siyasal ve ekonomik nüfuz alanı problemi olarak gören Rusya, Türklere karşı üstün durumda olmak için büyük gayret sarf etmiştir. Bu amaca uygun olarak Ruslar, dış politikasında millî menfaatlerini devam ettirmek adına, arkasındaki büyük ve aynı zamanda geniş kıtanın kaynakları ile sayısı gittikçe artan güçlü bir köylü kitlesi tarafından destek görme yolunu seçmiştir. Böylece de her zaman için herkesten daha çok sayıda bir orduyu silah altında bulundurmaktan geri durmamışlardır. 3. Sarıkamış Coğrafyasının Harekâta Etkisi 22 Aralık 1914 günü, 9, 10 ve 11 inci Kolordular ile 2 nci Nizamiye Tümeni ve ihtiyatlardan meydana getirilen 3 üncü Ordu, yaklaşık mevcuduyla Sarıkamış a doğru hareket geçmiştir. Bunlardan 11 inci Kolordu ve Nizamiye Tümeni Aras Nehri kıyılarında kalarak bölgedeki Rus askerler ile Sarıkamış arasında bir güç oluşturmayı planlamıştır. Kış mevsiminin olumsuz etkileri ilk günden itibaren orduyu zorlamaya başlamıştır. Harekâtın ilk günü cephe hafif bir sis ve karlı bir havaya hâkim olmuştur. Ancak daha sonraki günlerde havanın giderek soğuması ve kar yağışının hızlanması neticesinde birçok sorun ortaya çıkmaya başlamıştır. Birlikler arasındaki iletişim kesintiye uğradığı gibi, düşman kuvvetlerini sayısı ve güzergâhı hakkında da sağlıklı bilgiler edinilememiştir. Türlü sıkıntılar sonucunda takriben Türk askeri, başta soğuğun getirmiş olduğu donma ve türlü hastalıklar nedeniyle büyük sıkıntı yaşanmıştır. Ayrıca birliklerde iaşe eksikliği nedeniyle hayatını kaybedenler bulunmaktadır. Bu yüzden Sarıkamış Harekâtı belleklerde derin izler bırakması sebebiyle, Kafkas Cephesi ile özdeşleşmiş durumdadır. Bu bölge genel olarak kış aylarının uzun ve soğuk sürdüğü, arazinin sert ulaşım imkânlarının sınırlı olduğu yüksek bir arazidir. Ulaşım için kullanılan yolların bozuk olması, zamanın çok kıymetli olduğu savaşta askerlerin hedefe varış süreleri uzamasına ve askerlerin moral ve motivasyonunun azalmasına neden olmuştur. 8 Sarıkamış cephesinde muharebe öncesi tahmin edilenin aksine büyük zayiat verilmesindeki başlıca nedenlerden birisi de, yaz aylarında bile ilerlemenin zor olduğu bu coğrafyada harekâtın kış aylarında da devam ettirilmesidir. Yüksek tepeler, kayalıklar, ormanlıklar ve dar geçitlerden meydana gelen coğrafyada mevsim kış ve havanın soğuk olması askerlerin direnme gücünü azaltmıştır. Bu bölge, bugünkü şartlarda bile hayatın idame ettirilmesi hususunda zorlu doğa şartları ile insanoğluna meydan okumaktadır. Savaş hali ve dönemin imkânları göz önüne alındığında başarısızlığın kaçınılmaz olduğu açıkça görülmektedir. 9 Havanın eksi 30/40 C ye kadar düşmesi geç saatlerde dondurucu soğukları da beraberinde getirmiştir. Sonbahar mevsimi içinde yağan karlar bazen ovalarda 1,50 metreyi bulurken yüksek kesimlerde bu oran 4-6 metreye kadar ulaşmaktadır. Sarıkamış harekâtından iki ay önce doğunun zorlu kış şartları ile yüzleşen askerlerin yazlık kıyafet ve teçhizatı ise oldukça yetersizdir. Harbiye Nezareti askerin durumunu iyileştirmek için, halktan Hediye-i 7 AYDIN, Nurhan, (2012), ss Genel Kurmay Başkanlığı, (1993), Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi Kafkas Cephesi 3 üncü Ordu Harekâtı, Cilt:1, Genelkurmay Basımevi, Ankara, ss AYDIN, Nurhan, (2012), s.10.

5 Gökhan Durak 510 Şitaiye ismi ile kışlık giyecek talebinde bulunsa da bu yeterli olmamıştır. 10 Aralık ayının son günlerinde Allahuekber dağlarında başlayan kar fırtınası harekât öncesinde mevcut durumu daha da zor bir duruma sokmuştur yılında Çamlık Yaylası ve etrafından bütün yaz boyunca karın erimediği ve ertesi sene kışın bu karın üzerine tekrar yağdığı dikkate değer başka bir husustur. Kar yüksekliğinin fazla olması nedeniyle cephane ikmalinde sorun yaşandığı bilinmektedir. Savaş devam ederken askerlerin bir metreyi geçen kar içinde iki gün boyunca açık arazide, aç ve uykusuz bir halde kalmaları askerlerin donarak ölmelerine neden olmuştur. Sonuç olarak coğrafyanın Kafkas muharebelerin gidişatına doğrudan büyük etkisi olduğunu ve Türk ordusunun bir anlamda soğukla da savaştığını söylemek mümkündür Kafkas Harekâtın Başlaması Osmanlı Devleti, Yavuz ve Midilli isimli gemilerinin Rus kıyılarını topa tutmasıyla Birinci Dünya Savaşı na girmiştir. Balkanlarda ve Kafkaslarda son bir asır içerisinde kaybedilen topraklarını almayı planlayan dönemin İttihat ve Terakki yöneticileri geri dönülemez bir yola girmişlerdir. Karadeniz de Türk ve Rus donanmaları arasında meydana gelen çatışma sonrası özellikle Doğu da Türk sınırları ötesinde Rusların faaliyetleri oldukça artmıştır. Kafkasya dan Türkiye ye gelen ana doğrultulardaki yollar üzerinde ve sınır yakınlarında piyade, süvari ve topçudan oluşan Rus kuvvetlerinin toplanmakta olduğu öğrenilmiştir. Bunlardan Sarıkamış ve batısıyla Oltu bölgesinde toplanan Rus kuvvetleri oldukça fazla durumdadır. Rus orduları 1 Kasım 1914 sabahı 5 koldan saldırıya geçmişler ve savaşı başlatmışlardır. 12 (Bkz.Ek Kroki-1) 5.Köprüköy ve Azap Muharebeleri Kasım 1914 tarihleri arasında Köprüköy-Azap Muharebeleri gerçekleşmiştir. Rus taarruzu başladığında Türk tarafında büyük şaşkınlığa yol açmıştır. Türk sınır taburları kısa bir direnişin ardından çekilince 4 Kasım da Ruslar Ardos-Horasan hattına ulaşmışlardır. 5 Kasım gecesi ilerlemenin Köprüköy e kadar uzaması Ruslar tarafından planlanmıştır. Aynı gece bölgede birlikleri bulunan Hasan İzzet Paşa nın genel taarruz emrini vermesi üzerine iki ordu arasında temas gerçekleşti ve Ruslar Köprüköy e girmişlerdir. 13 Ruslar getirdikleri takviyelerle Kasım gecesi yeniden taarruza geçerek kendileri için uygun mevziler yaratmak istediler. İki gün daha süren muharebelerden sonra Ruslar 7000 den fazla ölü ve yaralı verdiler. Türk tarafının kayıpları ise çok daha fazla idi. Ancak Köprüköy Muharebelerinde Ruslar tam anlamıyla imha edilememiştir. Ancak Türk tarafı kısmi anlamda bir başarı elde etmiştir. Köprüköy Muharebeleri ile Rusların geriye atılması neticesinde 3 üncü Ordu subay ve erlerinin moralleri yükselmiştir. Ancak Hasan İzzet Paşa, başkomutanlık katına sorma gereği bile duymadan orduyu kışı geçirmesi maksadıyla yaklaşık 10 km geri çekmiştir. Bu hareket orduyu yıpratmaktan başka bir şeye yaramamıştır. Çok sayıda silah ve malzeme bu geri çekilme sırasında kaybedilmiştir. Enver Paşa ise Hasan İzzet Paşa gibi pasif bir Ordu Komutanı ile hedefine ulaşamayacağını anladığından ordu komutanlığını kendi üzerine almıştır YARDIMCIEL, Ayhan, (2014), Şüheda, Yıl:6, Sayı:6, Kars, s YARDIMCIEL, Ayhan, (2014), s Genel Kurmay Başkanlığı, (1993), ss Genel Kurmay Başkanlığı, (1993), s AYDIN, Nurhan, (2012), s.24.

6 511 Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Kafkas Siyaseti ve Sarıkamış Harekâtı Azap Muharebeleri taktik ve muharebe itibariyle Köprüköy muharebelerinin bir nevi kopyası niteliğindedir. Bir piyade ve bir süvari tümeninden meydana gelen Rus ordusu mağlup bir şekilde Horumdüzü ne çekilirken, ondan iki kat büyük Türk ordusu düşmanı tam anlamıyla mağlup edememiştir. Buna karşın Azap Muharebeleri nde düşman bir hayli hırpalandığından yeni bir saldırıya girişmeyeceği düşünülmüştür. Köprüköy ve Azap muharebelerinin Türk topraklarında yaşanması ve geçen süre içinde Rus kuvvetlerinin sınır gerisine atılmaması Türk şehir, kasaba ve köylerinin perişan olmasına neden olurken, Rus arazisi ve halkı muharebelerden hiç etkilenmemiştir Sarıkamış Muharebesi 3 üncü Ordu gerek Köprüköy gerek Azap muharebelerinde yaptığı cephe taarruzlarıyla Rus ordularını geri atarak kısmi bir başarı sağlamıştır. Ancak İstanbul da bulunan Başkomutanlık Karargâhı elde edilen başarıyı yeterli görmemektedir. Bu maksatla yeni bir harekâtın hazırlıklarına vakit kaybetmeden girişilmiştir. Sarıkamış Muharebesi ile Rusların elinde bulunan Kars, Ardahan ve Batum u geri almayı hedefleyen Enver Paşa, daha sonra Kafkas Müslümanları ile temasa geçerek bunların bağımsız olmasını ve uzun vadede ise Orta Asya da yaşayan ve Türkçe konuşan tüm halklarla temasa geçilerek Turan fikrini uygulamaya koymak istemiştir. 22 Aralık ta başlayacak Sarıkamış Muharebesi nde Türk ordusunun uyguladığı plana göre, 3 üncü Ordu biri zayıf ve öteki de kuvvetli olmak üzere iki gruba ayrılacak, zayıf grup Rus taarruzlarını tespit ederken kuvvetli grup düşmanı kuzey kanadından kuşatarak düşman cephesinin km kadar gerisindeki Sarıkamış ı ele geçirecek ve büyük düşman kuvvetlerini imha etmesi planlanmaktadır. Kuvvetli koldan 9 uncu Kolordu Pitkir-Çatak doğrultusunda düşmanın kuzey kanadını kuşatacak, 10 uncu Kolordu ise Oltu üzerinden Bardız-Sarıkamış doğrultusunda Rus mevzilerinin gerisine saldıracaktır. 16 (Bkz.Ek Kroki-2) 22 Aralık ta taarruz başlamıştır ama planlandığı şekilde icra edilememiştir. Aynı gün birlikler planlanan yürüyüşlerine başlayarak 31 inci Tümen Narman da dinlenmekte olan 6 Rus Bölüğünü teslim almıştır. 17 Ancak Rus birlikleri mevcut durumlarını korumayı büyük oranda başarmışlardır. Rus tarafı adına savaşta yer alan General Nikolski General Berhman ın Başkomutanlık Karargâhına gönderdiği telgrafında mevcut durumu şu şekilde ifade etmiştir: Komutam altında bulunan bütün subay ve erlerin adına elde edilen büyük ve şanslı zaferi zatı asilanelerine coşkuyla tebrik etmekle son derece bahtiyarım. Bugün 22 Aralık akşamüzeri saat 5.00 den sonra, kesinlikle anlaşılmıştır ki, Sarıkamış bölgesinde harekât icra eden 9 ve 10 uncu Türk Kolorduları tam bir bozguna uğratılmışlardır. 9 uncu Kolordu Komutanı İhsan Paşa ile 17, 28, ve 29 uncu Tümen komutanları, 2 Tümen Komutan Yardımcısı, karargahı ile birlikte 100 ün üzerinde subay ve 1000 den fazla er ve erbaş esir alınmışlardır. Birçok top, makineli tüfek, mühimmat, nakliye kolları ve sair malzeme elimize geçmiştir. Bunların miktarları henüz tespit edilememiştir. Türklerin sağ kanatlarını teşkil eden 9 uncu Kolordu iz ve eseri kalmamak üzere imha edilmiştir TAŞYÜREK, Muzaffer, (2006), Bir Hüznün Tarihi Sarıkamış, İstanbul, ss Genelkurmay ATASE Başkanlığı, (1993), ss Genelkurmay ATASE Başkanlığı, (1993), ss NIKOLSKI, General (2010), Bir Rus Generalinin Anlatımıyla Sarıkamış Harekâtı Aralık 1914, Kariyer Yayıncılık, İstanbul, s.93.

7 Gökhan Durak Aralık ta 31 ve 32 inci Tümenler kötü hava koşullarının etkisiyle birbirleriyle muharebeye başlamışlar ve 2000 civarında şehit verilmiştir. Bu bölgeyi (Oltu) savunan Rus generali İstomkin bölgeyi öğleden sonra terk etmiştir. General Nikolski 23 Aralık 1914 tarihli harekâtın sonuçlarını anılarında şöyle değerlendirmiştir: Bugün 9 uncu Türk Kolordusunun tamamen imha edilmiş olduğu anlaşıldı. Sarıkamış önlerinde günlerce süren muharebelerden sonra, mevcudu olan bu kolordunun geriye kalmış olan bütün komutanları ile 200 ü aşkın subay ve kadar olan eratı bugün esir olarak elimize geçmişlerdir. Bütün toplar, hafif silahlar ve mühimmat, yoğun karla örtülü dağlarda, ormanlarda, vadilerde ve geniş bölgelerde terk edilmiş olduğundan, bunları Sarıkamış a taşımak çok güç olduğu gibi, bütün bu ele geçirilenlerin miktarını tespit etmek de bir hayli zordur. Turnagöl dağları üzerinden sevk edilen birlikler, dağları zayıf düşman gruplarından temizlemişlerdir. Bütün gün Sarıkamış a esirler getirilmektedir Aralık ta şiddetli yağan kar tüm harekâtı etkilerken 28 inci Tümen Çakırbaba dağlarının aşılmaz eteklerinde hareket edemez hale gelmiştir. 29 uncu Tümen ise Bardız a intikal etmiştir. Enver Paşa, esirlerden Sarıkamış ta savunma yapacak topsuz birkaç artçı birliğinden başka birlik olmadığını öğrenince diğer iki tümeni beklemeden taarruza karar vermiştir. Buna göre 17 inci Tümen Rusları arkadan takip edecektir. 10 uncu Kolordu bölgesinde ise Hafız Hakkı Paşa plan dışına saparak 30 ve 31 inci Tümenleriyle İstokim i takip maksadıyla Ardahan istikametinde ilerlemiş, 32 nci Tümen ise Oltu'dan Eşekmeydanı Geçidine giden yoldan soğuktan donan bir kaç bin askerle sabaha karşı Bardız a 23 km mesafedeki Pertos köyüne gelmiştir Aralık sabahı, 29'uncu Tümen yanlış harita nedeniyle 16 km sonra Ruslarla karşılaşmak yerine 17 nci Tümenle buluşmuştur ve ancak öğleden sonra Ruslarla çatışmaya girebilmiştir. Saat dan itibaren Ruslar Sarıkamış a doğru çekilmeye başlayınca, Türk birlikleri karanlık basmak üzere olduğu için ordugâha geçilmiştir. Eğer fırsat değerlendirilebilse Ruslar etkisiz hale getirilebilecek iken aynı gece yapılan Rus takviyeleri yüzünden tarihi bir fırsat kaçırılmıştır. Ertesi sabah ilk taarruzlar başarılı olamayınca önce 17 nci Tümen ve ardından da 28 inci Tümen beklenmiş ancak yine de Sarıkamış ele geçirilememiştir. Beklenen 28 inci Tümen den geriye kala kala 300 kişi kalmıştır Aralık gecesi Rusların Türklerin gücü ile endişelerinin arttığı bir dönemde 29 uncu Tümenin Kurmay Başkanı üzerindeki harp planlarıyla esir alınmıştır. Aynı gece, Enver Paşa hala 10 uncu Kolordunun geleceğini ve 11 inci Kolordu ile birlikte başarılı bir taarruz yapılacağını düşünmektedir. Önceki gün 31 ve 32 nci Tümenler Allahuekber dağları üzerinden yine yanlış haritalara göre hesap edilmiş 5 saatlik yürüyüş yerine 19 saatlik zorlu yürüyüşün ardından kuvvetlerinin üçte birini donarak yolda bırakmış olarak Başköy ve Beyköy e 19 NIKOLSKI, General (2010), ss MÜDERRİSOĞLU, Alptekin (2006), Sarıkamış Dramı, Kastaş Yayınevi, İstanbul, ss MÜDERRİSOĞLU, Alptekin (2006), ss

8 513 Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Kafkas Siyaseti ve Sarıkamış varabilmişlerdir. 22 Harekâtı Türk kuvvetleri Rus kuvvetlerinden belki de çok daha fazla soğukla mücadele etmiş ve bu kayıpları harekâtın ilerleyen safhalarında günden güne artmıştır Aralık ta ise Ruslar, Sarıkamış ta önceki güne göre çok daha da güçlü durumdadır. 27 Aralık gecesi ordu karargâhında 9 uncu Kolordunun bu harekâtı tek başına yapamayacağından bulunduğu yerde mevzilenmesi ve 10 uncu Kolordunun gelmesinin beklenmesi gerektiği netleşmiştir. 28 Aralık gecesi 10 uncu Kolordu taarruz için yığınak yapmış ve 29 Aralık sabahı 30 uncu Tümen Sarıkamış demiryolu hattını aşınca Enver Paşa nın planı teorikte de olsa gerçekleşmiştir. Enver Paşa saat da bir gece taarruzu yapmaya karar vermiş ve bu da 17 inci Tümen in sonu olmuştur. 24 General Yudeniç, 30 Aralık 1914 tarihine kadar olan süreci General Berhman a çektiği telgrafta şöyle değerlendirmiştir: Aldığım bilgilere göre Sarıkamış taki savaş bizim için iyi şekilde gelişmektedir. Düşman geri püskürtülmek ve kuşatılmak üzeredir. Bardız yakınındaki yayla birliklerimiz tarafından işgal edilmiştir ve düşmanı Bardız deresine atmayı amaçlayan saldırımız sürdürülmektedir. 28 ve 29 Aralık günleri yapılan gözetlemelerde Türklerin kuzeyde Kızılca kesiminde bazı hareketleri dikkati çekmiştir. Türklerin kuzeyde Kızılca kesiminde bazı hareketleri dikkati çekmiştir. Türklerin sağ kanalımızdan kuşatma yapmaya kalkışmaları olasılığı yoktur. O halde Türklerin Bardız daki birlikleri ile Sarıkamış a saldıran birliklerini desteklemeye çalıştıkları kabul edilebilir. Albay Dovgirt müfrezesi Bardız yaylasındaki tepeleri işgal ettikten sonra Sarıkamış taki Türklerin desteklenmesine ve onlara yiyecek gönderilmesine engel olmuştur. Bizim Horum-Çermik mevzilerinden geri çekilmemiz, beni Albay Dovgirt müfrezesini geri almak zorunda bırakacaktır. O zaman Bardız-Sarıkamış yolu açılmış olacaktır ve bu durum Türklerin Sarıkamış önlerindeki kuvvetlerinin kurtulması sonucunu doğuracak ve belki de bizi daha kötü duruma sokacaktır. Bu nedenlerden ötürü Horum-Çermik mevzilerinde bir gün daha, özellikle 31 Aralık gününe dek kalarak zaman kazanmayı ve Sarıkamış a giren düşmanla hesaplaşmayı gerekli görmekteyim. Bunda ısrar ediyorum. Türklerin Sarıkamış tan geri atılmalarının önemi azdır. Yolu açarak çıkıp gitmelerini sağlamış oluruz. Ancak biz Türkleri toptan yok etmek zorundayız ve bunu yapabilecek durumdayız. Elimizdeki bu fırsattan yararlanmalıyız. Çünkü böyle bir fırsat bir daha ele geçmeyecektir. 25 Bu telgraf önce yüksek rütbeli Rus generallerince görmezden gelinmiş olsa da 22 3 üncü Ordu da görevli olarak muharebeye katılan alman subay Guze Osmanlı haritaları ile ilgili olarak şu bilgileri vermektedir: Harita olarak elde Türk Genelkurmayının çıkarmış olduğu 1/ ölçeğindeki harita bulunuyordu. Bu haritalar Karadeniz sahilinden Van Gölü ne ve Batıya doğruda Sivas a kadar yapılmıştır. Haritalar iyiydi ve araziyle tamamen uyuyordu. Yalnız yollar araziye çok uymuyordu. Haritalardan dağ sırtlarının tırmanma izleri anlaşılamıyordu. GUZE, Alman Yarbay, (2007), (Çeviren: Hakkı AKOĞUZ), Birinci Dünya Savaşında Kafkas Cephesindeki Muharebeler, Genelkurmay ATASE Yayınları, Ankara, s Ziya Yergök anılarında karşılaştığı manzarayı şu şekilde anlatmıştır: Asker tek kolda, bir metreden fazla karlar içinde düşe kalka ilerliyordu. Hava eksi derece, askerin sırt çantasının ağırlığı kilogramdı. Ağır yükün altında zahmet çeken askerler ter içinde kalıyorlar, dinlenmek için yol kenarına oturuyorlardı. Asıl felaket bu zaman başlıyordu. Aklı başından gitmiş, canından bezmiş, bu bitkin insanlar, tüfekleri bacaklarının arasında yere çömeliyor, öylece donup kalıyordu. Yol boyunca bu şekilde donmuş yüzlerce ere rastladık. ÖNAL, Sami (2006), Tuğgeneral Ziya Yergök ün Anıları Sarıkamış tan Esarete, Remzi Kitabevi, İstanbul, ss Bu kararın alınmasında Alman subaylarının etkili olduğu bazı kaynaklarca savunulmaktadır, BALCI, Ramazan (2007), Tarihin Sarıkamış Duruşması, Nesil Yayınları, İstanbul, ss MÜDERRİSOĞLU, Alptekin (2006), ss

9 Gökhan Durak 514 Yudeniç in haklı olduğu gerçeği çok geçmeden anlaşılacaktır. Yudeniç in bu tutumu savaşın gidişatını önemli ölçüde etkilemiş ve Türk kayıplarının giderek artmasına yol açmıştır. Dokuzuncu Kolordu Kurmay Başkanı Yarbay Şerif (Köprülü) ve heyetinin hazırladığı ve Enver Paşa ya sunulmak üzere hazırlanan rapor Türk kuvvetlerinin düşünüldüğünden daha büyük bir hezimete uğradığını bize göstermektedir. Şerif Bey raporunda şunlara değinmektedir: 30 Aralık akşamına dek yapılan saldırılar ve mevsimin şiddeti kolordunun bütün mevcudunu 1000 ere kadar düşürdü. Nerede ve ne miktar döküntümüz bulunduğu hakkında kesin bilgi alınamamıştır. Bununla birlikte kuvvetle umulur ki, 9 uncu Kolordunun gerilerdeki köylerde dağılmış olan askerlerini toplamak ve bugün çarpışmalara katılan birliklerden yararlanmak üzere on günlük bir zaman bulunsa mevcuda yükselmesi büyük bir olasılıktır. Bugünkü mevcut erlerin ve hayvanlar ile gereçlerin şimdiki değerinin noksan olduğu yüksek makamlarınca bilinmektedir. Örneğin, savaşır kabul ettiğimiz erlerin büyük çoğunluğu bedeni güçsüzlük ile karşı karşıyadır. Topçu subayları ve erleri büyük ölçüde yitirilmiştir. Hayvanlar yorgun ve güçsüzdür. Kırk dağ topunun bugün ancak yirmisi işlemektedir ve bütün cephede ancak 16 makineli tüfekten yararlanılabiliyor. Sonuç olarak 9 uncu Kolordunun saldırı yeteneği kalmadığı görüşlerinize sunulur. 26 Sunulan rapor sadece 9 uncu Kolordu değil tüm 3 üncü Ordu için söylenebilecek düzeydedir. 1/2 Ocak 1915 tarihi itibariyle Hafız Hakkı Paşa Rusların hareketlerini takip etmiş ve 2 Ocak gecesi 30 ve 31 inci Tümenleri geri çekilmeye başlamıştır. General Yudeniç ise komutan olarak tayininden sonra 3 üncü Ordunun kalan bölümünü takibe koyulmuş ve bu süreç 19 Ocak tarihine kadar devam etmiştir. Sonuçta Türk Ordusu şehit ile toplarının büyük bölümünü kaybetmiştir. Ruslar ise büyük kısmı donmuş olarak ölü ve yaralı ile hasta geride bırakmıştır. Başkomutan Vekili Enver Paşa 3 üncü Ordu Komutanlığını Hâfız Hakkı Paşa ya devrederek İstanbul a dönmüştür. 27 (Bkz. Sarıkamış Harekâtı Sonrası İki Tarafın Kuvvet Durumu-Ek Kroki-3) Sarıkamış Harekâtının başarısızlıkla sonuçlanması üzerine 3 üncü Ordu çok zor şartlar altında Narman - Yeniköy - Kaleboğazı - Tortum hattında tutunmaya çalışmıştır. Bir taraftan İstanbul ve Çanakkale nin tehdit altına girmesi, diğer taraftan Arabistan, Suriye, Irak üzerinde İngiliz tehdidinin artması Doğu Cephesine ikmal yapılmasını önlemiştir. Bu arada Rus ordusu askeri ihtiyaçlarını fazlasıyla tamamlamış, Karadeniz de üstünlüğü ele geçirerek Anadolu içlerindeki ikmal engellerini aşmıştır Şubat ında çok üstün kuvvetlerle Doğu Cephesine saldıran Ruslar Temmuz ayına kadar Erzurum, Trabzon ve Erzincan ı ele geçirmişlerdir. 300 km ilerleyerek Tirebolu- Kiği- Erzincan- Bingöl- Muş- Bitlis hattına kadar gelmişlerdir. 7.Harekâtın Başarısız Olma Sebepleri Sarıkamış harekâtını olumsuz yönde etkileyen sebeplerden ilk ve önemli olan husus kolordular ve kıtalar arasında haberleşmenin sağlanamamasıdır. Bu durum kolordular 26 MÜDERRİSOĞLU, Alptekin (2006), ss Türk kayıpları ile ilgili kaynaklarda farklı rakamlar yer almaktadır. Ancak Türk tarafı için toplam zayiatın ile civarında olduğu, Ruslar için ise bu rakamın kişi olduğu düşünülmektedir. AYDIN, Nurhan, (2012), ss

10 515 Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Kafkas Siyaseti ve Sarıkamış Harekâtı üzerindeki denetimini kaybettirmiş, inisiyatifi kendi ellerine alan komutanlar, çok kritik zamanlarda genel durumun gerektirdiği fedakârlıklardan kaçınmışlardır. Kolorduların birlikler arasındaki irtibatını takip etmemesi, yürüyüş intizamının korunamaması, birlik komutanlarından büyük bir kısmının, baskın tarzında yapılabilecek bir taarruz hareketinin icaplarını tam olarak kavrayamaması yapılan büyük fedakârlıklara rağmen Türk birliklerinin çok kötü bir sonuç almasına sebep olmuştur. Kolordu ağırlıklarını (ağır silah ve teçhizat) taşıyan birlikler harekâtın daha ilk günlerinde geri kalmışlardır. Bu birliklerin büyük kısmından bir daha haber alınamamıştır. Kısacası komuta hataları Sarıkamış Harekâtının başarısızlıkla sonuçlanmasında en etkili husus olmuştur. Harekâtın başarısız olmasında ikmal ve beslenme olanaklarının yetersizliği de oldukça önemlidir. Yurt genelinde kara yolu, nakliye aracı, tren hattı, haberleşme, harp araç ve gereci, tıbbi malzeme, giyim eşyası, yetişmiş insan gücü gibi bir ordunun zaferi için olmazsa olmaz şartlardan hiçbiri yeterli düzeyde değildir. Ayrıca Birinci Dünya Savaşı boyunca orduyu meşgul eden büyük problemlerden biri de firarlar olmuştur. Sayıları yüzbinleri bulan asker kaçakları dağlık bölgelerde çeteler teşkil ederek ülke genelinde mal ve can emniyetini tehlikeye düşürmüşlerdir. Sarıkamış felaketini hazırlayan en önemli nedenlerin başında ise sert kış şartları olmuştur. Taarruzun başladığı günlerde hava sıcaklığı normalin çok altına düşmüştür. Hareket güzergâhında hava sıcaklığı eksi 40 dereceye kadar gerilemiştir. Türk Ordusu kış harbinin ihtiyaçlarına göre donatılmış olsa, kayıpların daha az olabilme imkânı olabilirdi ancak birliklerin özellikle yeterli donanımları olmadığı için kayıplarda oldukça artış göstermiştir. 28 Tüm bunların yanında felaketin daha da artmasında salgın hastalıklar önemli bir rol oynamıştır. Ordunun sağlık hizmetlerinden bahsedilirken, verilen rakamlarda en az 40 bin askerin hastalık nedeni ile saf dışı kaldığı ve yenilgide birinci derecede rol oynadığı rahatlıkla savunulabilir. Sarıkamış hareketine katılan askerler arasında söylenile gelen Bizi Ruslar değil bitler yedi sözü bu gerçeği açık ve net olarak ortaya koymaktadır Harekâtın Önemi Büyük ümitlerle girişilen Sarıkamış Harekâtı, üç hafta kadar sürmüş ve çok büyük kayıplarla sonuçlanmıştır. Rus General Berhman Sarıkamış ın önemini şu şekilde ifade etmiştir: Sarıkamış bir kapıdır. Hâlihazırda bu kapı gerek benim ve gerekse müfreze için düşman tarafından çok sıkı bir şekilde kapatılmıştır. Gayet tabii olarak bu kapıyı her ne pahasına olursa olsun açmak gerekir. Binaenaleyh her zaman için düşüncem şudur. Cepheden çekilmesi mümkün tüm birlikleri geri çekerek süratle Sarıkamış ı takviye etmek gerekir demektedir. 30 Rus birlikleri Sarıkamış a bu derece önem verirken Enver Paşa, her ne kadar "Gittik, gördük, saldırdık, geri döndük" olarak harekâtı anlatmış olsa da savaş Türk milletine büyük acılar yaşatmıştır. 3 üncü Ordu büyük fedakârlıklarla kahramanlıklar göstermiştir. Fakat kara kışın karşısında mevcudunun yarısını (70 80 bin kişi), toplarıyla silah ve taşıt araçlarının da yarısından fazlasını kaybetmiştir. 9 uncu Kolordu Komutanı ve karargâhı esir düşmüştür. Ordu Komutanı Hafız Hakkı Paşa tifüse yakalanmış, sonra da vefat etmiştir AYDIN, Nurhan, (2012), ss Harp Akademileri Komutanlığı, (1971), Derin Kar - Şiddetli Soğuk ve Dağlarda Muharebe Esasları, Harp Akademisi Basımevi, İstanbul, ss NIKOLSKI, General (2010), s KARAL, Enver Ziya, (1991), ss

11 Gökhan Durak 516 Savaşın galibi General Yudenic, Rus Kafkasya Ordu komutanı ilan edilmiş ve ordusunu toparlayarak Doğu Anadolu ya taarruza geçmiştir. Hopa, Artvin, Malazgirt, Erzurum, Van, Muş, Bitlis, Rize, Bayburt ve Erzincan Rus işgali altına girmiştir. Rusların isteğiyle Çanakkale Cephesi açılmış ve Sarıkamış'taki kayıpların çok daha fazlası bu cephede verilmek durumunda kalınarak ülkenin en eğitimli insanları kaybedilmiştir. Osmanlı ordusu eğitimli askerlerini bu cephede kaybetmiş olduğu için diğer cephelere asker sevkiyatı yapılamamış, bu durum diğer cephelerde mağlubiyetlere dolaylı olarak sebep olmuştur. Millî Mücadelenin kazanılmasında yaşanılan zorluklardan biri de Birinci Dünya Savaşı nda verilen çok fazla şehitten dolayı savaşacak çok az sayıda insanın kalmış olmasıdır. 32 Ruslar tarafından Oltu, Sarıkamış ve Kağızman a yerleştirilen Ermeni çeteleri; silahlandırılarak savunmasız Müslüman köylere saldırmalarına zemin hazırlamıştır. Ordunun kayıplarına, savaşılan bölgenin Türk ve Müslüman halkının kayıplarını da eklemek gerekmektedir. Birçok köy savaş sonrasında yakılmış veya harap edilmiştir. Halk Rusların ve daha çokta Ermeni çeteleri zulmünden korkarak varını yoğunu bırakıp, Erzurum doğrultusunda göç etmeye koyulmuştur. Harekâtın yapıldığı ve ordunun geçtiği yol üzerindeki köyler, hasta askerlerle dolmuş, neredeyse tüm doktorlar tifüse yakalanmıştır. Salgın hastalıklar Diyarbakır a kadar yayılmıştır. Nisan ayı başlarında karların erimesiyle birlikte açığa çıkan şehitlerin naaşları vicdanları sızlatmıştır. Rus yetkililer emir vererek cenazeleri bir an önce defnedilmesini istemişler ve civardaki Türk köylerin getirilen kişilerle toplu mezarlar kazılarak Türk köylüler şehit kardeşlerinin cenazelerini yollardan toplayıp dinî vecibelere uygun olarak defnetmişlerdir. 33 Erzurum'dan Sarıkamış'a kadar süren bu büyük savaşa 3 üncü Türk ordusu, 9, 10 ve 11 inci kolordulardan kurulmuş olarak birlikler katılmıştır. Bu ordu 94 tabur ve 218 toptan kurulu kişiden ibarettir. Takviye birliklerle bu sayı 'e ulaşmıştır. Sarıkamış Harekâtı sona erdikten sonra Türk ordusu büyük kayıplar vermiştir. Türk ordusunun kayıpları, savaş alanında şehit düşenler en az ile arasında olduğu düşünülmektedir. Bu sayıya esir düşenler ve hastalıktan ölenler dâhil değildir. 34 Sonuç Osmanlı ordusu için Sarıkamış harekâtının amacı, Rus ordusunu imha etmek için geniş bir çevirme manevrası yapmaktır. Rus kuvvetlerinin imhası amacıyla düşünülen plân teorik olarak uygun görülmektedir. Ancak kuşatma kavisleri geniş tutulunca, geniş kavisler, iklim ve arazi hedefte güç birliğine olanak vermemiştir. Arazi ve iklim pek dikkate alınmadığından birlikler düşmandan ziyade tabiatla savaşmıştır. Geniş kuşatma kavisleri zaman kaybına sebep olmuş bu ise düşmanın çekilmesine ve karşı tedbirler almasına yol açmıştır. Türk ordusunun kış ve dağ teçhizatı ve eğitimi yeterli değildir. Böyle olmakla Sarıkamış felaketini hazırlayan başlıca etken hava, iklim ve arazidir. 35 Sarıkamış savaşları Türk ve Rus ordularının inanılmaz bir mukavemet ve istikrarla 32 GÜVEN, Salih, (2013), Kara Düşen Sarıkamış, Görsel Matbaacılık, İstanbul, s GÜVEN, Salih, (2013), s Sarıkamış Harekâtı kayıpları ile ilgili olarak kaynaklarda farklı bilgiler bulunmaktadır. Örneğin; Alman Guze yayınladığı hatıralarında bu sayıyı ölü 7000 esir olarak vermektedir. Rus Generali Maslofski kayıpları 7000 esir ve muharebe sonrası kişiyi gömdüklerini doğrulamaktadır. Ona göre kayıpların toplamı dir. AYDIN, Nurhan, (2012), ss AYDIN, Nurhan, (1998), Her Yönüyle Sarıkamış, Erzurum Bakanlar Matbaacılık, s.40.

12 517 Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Kafkas Siyaseti ve Sarıkamış Harekâtı savaştıkları bir yok etme muharebesidir. Sarıkamış Türk erlerinin yiğit Mehmetlerin ruhundaki büyük Alplik ve gazilik kaynağının yarattığı tükenmez enerjinin yeni bir şahlanış yeri olarak dünya durdukça yaşayacaktır. Sarıkamış muharebesi sırasında paniğe kapılan Ruslar müttefikleri İngiltere ve Fransa dan Türkleri durdurmak için ikinci cephe açılması için ısrar etmişlerdir Çanakkale çıkartması bu yüzden yapılmıştır. Bilindiği gibi Çanakkale savaşları Türk Ordusunun zaferiyle bitmiş bu olay ise Rusya nın çöküntüsünü hızlandırmış, Rus Çarlığının erkenden çökmesini sağlamıştır. 36 KAYNAKLAR AYDIN, Nurhan, (1998), Her Yönüyle Sarıkamış, Erzurum Bakanlar Matbaacılık. AYDIN, Nurhan, (2012), Sarıkamış Harekatı, Bakanlar yay., İstanbul. BALCI, Ramazan, (2007), Tarihin Sarıkamış Duruşması, Nesil yay., İstanbul, BAYUR, Yusuf Hikmet, (1991), Türk İnkılâbı Tarihi, Cilt II, Kısım III, TTK, Ankara. NIKOLSKI, General, (2010), Bir Rus Generalinin Anlatımıyla Sarıkamış Harekâtı Aralık 1914, Kariyer Yayıncılık, İstanbul. GÜVEN, Salih, (2013), Kara Düşen Sarıkamış, Görsel Matbaacılık, İstanbul. GUZE, Alman Yarbay, (2007), (Çeviren: Hakkı AKOĞUZ), Birinci dünya Savaşında Kafkas Cephesindeki Muharebeler, Genelkurmay ATASE Yayınları, Ankara. Harp Akademileri Komutanlığı, (1971), Derin Kar - Şiddetli Soğuk ve Dağlarda Muharebe Esasları, Harp Akademisi Basımevi, İstanbul. MÜDERRİSOĞLU, Alptekin, (2006), Sarıkamış Dramı, Kastaş Yayınevi, İstanbul. ÖNAL, Sami, (2006), Tuğgeneral Ziya Yergök ün Anıları Sarıkamış tan Esarete, Remzi Kitabevi, İstanbul. KARAL, Enver Ziya, (1991), Osmanlı Tarihi, Cilt V, TTK, Ankara. Genelkurmay ATASE Başkanlığı, (1993), Birinci Dünya Harbinde Kafkas Cephesi 3 üncü Ordu Harekâtı, Cilt:1, Genelkurmay Basımevi, Ankara. TAŞYÜREK, Muzaffer, (2006), Bir Hüznün Tarihi Sarıkamış, İstanbul. YARDIMCIEL, Ayhan, (2014), Şüheda, Yıl:6, Sayı:6, Kars. 36 AYDIN, Nurhan, (1998), s. 41.

13 Gökhan Durak 518 Ek Kroki-1: (1 Kasım 1914-Rus Taarruzu)

14 519 Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı Devleti nin Kafkas Siyaseti ve Sarıkamış Ek Kroki-2: (3 üncü Ordu Taarruz Planı) Harekâtı

15 Gökhan Durak 520 Ek Kroki-3: (Sarıkamış Harekâtı Sonrası İki Tarafın Durumu)

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III SUNUŞ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... III BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 (1) Birinci Dünya Savaşı Öncesi Osmanlı Devleti

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER

BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER 1.

Detaylı

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER III XI 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 2. Coğrafi Durum... 5 a. Çanakkale

Detaylı

SAYFA BELGELER NUMARASI

SAYFA BELGELER NUMARASI İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... SAYFA BELGELER NUMARASI 1. 27 Ekim 1922 tarihinde İsmet Paşa nın Dışişleri Bakanlığına ve Fevzi Paşa nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması... 1 2. İstanbul daki mevcut

Detaylı

Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal. Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü. Galiçya Cephesi ve

Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal. Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü. Galiçya Cephesi ve Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Galiçya Cephesi ve Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal altında tutarken, Türk askeri de, Avrupa sınırındaki

Detaylı

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Yrd. Doç. Dr. A. Poyraz GÜRSON Atılım Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü Dr. A. Poyraz Gürson, İlk-ortaöğretim ve liseyi İzmir Karşıyaka'da tamamlamayı müteakip

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 Güzel İzmir imizin kurtuluşu, bugün doksan birinci yılına basıyor. Bu mutlu günü anarken, harp tarihinde eşi görûlmiyen Başkomutanlık Meydan Muharebesindeki geniş

Detaylı

KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ

KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ T.C. GENELKURMAY BAŞKANLIĞI ANKARA KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ 2. BASKI Genelkurmay Personel Başkanlığı Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Yayınları ANKARA GENELKURMAY BASIMEVİ

Detaylı

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ BAKİ SARISAKAL SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ 1880 yılının başında Samsun da açıldı. Üçüncü Ordu nun sorumluluğu altındaydı. Okulun öğretmenleri subay ve sivillerdi. Bu okula öğrenciler

Detaylı

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? S-1 Sosyal bilgiler öğretmeni: (ikinci Meşrutiyet in ilanının ardından (Meşrutiyet karşıtı gruplar tarafından çıkarılan 31 Mart Ayaklanması, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal in yaptığı Hareket Ordusu

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

Evrensel Bakış Açısı. Fransız Taburunu Esir Alan

Evrensel Bakış Açısı. Fransız Taburunu Esir Alan Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Fransız Taburunu Esir Alan 44 Kuva-yi Milliyeci Mustafa Kemal önderliğindeki Kurtuluş Savaşı nı küçümseyenler, Sadece Yunanistan ile savaşılmış derler. Böylelikle Yunanistan

Detaylı

Dunkirk'ün gerçek tarihi

Dunkirk'ün gerçek tarihi Dunkirk'ün gerçek tarihi Tüm zamanların ilk on savaş filmleri arasında gösterilen Dunkirk'te, savaşın gerçek kahramanları gözardı mı edildi? 17.08.2017 / 13:25 Hindistanlı askerlerin yardımı olmasaydı,

Detaylı

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU Osmanlı Devleti nin 19. yüzyılda uyguladığı denge siyaseti bekleneni vermemiş; üç kıtada sürekli toprak kaybetmiş ve yeni yeni önem kazanan petrol Osmanlı

Detaylı

BÜYÜK TAARRUZ DA SUGÖREN KÖYÜ (12 30 AĞUSTOS 1922)

BÜYÜK TAARRUZ DA SUGÖREN KÖYÜ (12 30 AĞUSTOS 1922) BÜYÜK TAARRUZ DA SUGÖREN KÖYÜ (12 30 AĞUSTOS 1922) İstanbul - Bursa karayolundan Sugören tabelası yönüne dönünce arabamın camlarını aralarım. Dışardaki deniz kokusuyla karışmış bol oksijenli dağ havasını

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TEOG ÇIKMIŞ SORULAR - 1. ÜNİTE Atatürk ün askerlik hayatı ile ilgili olay ve olguları kavrar. Örnek olaylardan yola çıkarak Atatürk ün çeşitli cephelerdeki başarılarıyla

Detaylı

Atatürk ve Ağustos Ayı

Atatürk ve Ağustos Ayı Yılmadan Yorulmadan Dr. Sıtkı Aydınel Atatürk ve Ağustos Ayı Büyük asker ve büyük devrimci Mustafa Kemal Atatürk 57 yıllık ömrünün tamamını vatanı ve milletine (hatta tüm insanlığa) hizmete adamış, çok

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ. Bayram Akça *

ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ. Bayram Akça * Tarih İncelemeleri Dergisi Cilt/Volume XXI, Sayı/Number 2 Aralık/December 2006, 1-15 ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ Bayram Akça * Özet Bu çalışmada, Osmanlı Devleti nin I.Dünya Savaşı na

Detaylı

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 88 OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK A N K A R A 2 0 0 7 1 P r o j e Y ö n e t i c

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

Birinci Dünya Savaşı Kaynakçası

Birinci Dünya Savaşı Kaynakçası Birinci Dünya Savaşı Kaynakçası Mcmeekin, S. (2013). I. Dünya Şavaşı'nda Rusya'nın Rolü. :. Saygılı, H. (2013). "Birinci Dünya Harbi'nde Rumeli'nden Osmanlı Ordusuna Müslüman Gönüllü Katılımları / Muslim

Detaylı

KAFKAS İSLAM ORDUSUNUN İLERİ HAREKÂTI VE BAKÜ

KAFKAS İSLAM ORDUSUNUN İLERİ HAREKÂTI VE BAKÜ Tarih Bilinci Dr. Bilâl N. ŞİMŞİR E. Büyükelçi Tarihçi-yazar KAFKAS İSLAM ORDUSUNUN İLERİ HAREKÂTI VE BAKÜ SAVAŞLARI KAFKAS İSLAM ORDULARI KOMUTANLIĞINA ATANMIŞ OLAN NURİ PAŞA, 25 MAYIS TA GENCE YE VARINCA

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR. Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR

ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR. Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR Yaralıların Cepheden Sevki Cephe Yuva Sargıyeri Araba Durakları Seyyar, Harp, Menzil Hastaneleri Memleket Hastaneleri AÇIKLAMA Bu kartlarda

Detaylı

Mustafa Kemal ile mükemmel

Mustafa Kemal ile mükemmel Atatürk ün Dünyası Cengiz Önal 77 İsmet Paşa nın Batı Cephesi Genel Komutanlığına Atanması Mustafa Kemal ile mükemmel sayılabilecek bir ilişki içinde bulunan Albay İsmet Bey, Birinci İnönü(6-10 Ocak 1921)

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu özeti olarak

Detaylı

Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler

Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 507-518, 100. Yıl Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler İsmet ÜZEN * Öz Osmanlı Devleti

Detaylı

Ocak 1995: Nehri yüzerek geçen Çeçen gerillalar Rus tankını imha etti

Ocak 1995: Nehri yüzerek geçen Çeçen gerillalar Rus tankını imha etti Ocak 1995: Nehri yüzerek geçen Çeçen gerillalar Rus tankını imha etti Birinci Çeçen Savaşı'nda, Grozni kuşatması esnasında gerçekleştirilen saldırı ve başarılı askeri taktik, ABD ordusu kitaplarında okutuluyor.

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI HAFTALAR KONULAR 1. Hafta TÜRK DEVRİMİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM A-) Devlet (Toprak, İnsan Egemenlik) B-) Monarşi C-) Oligarşi D-) Cumhuriyet E-) Demokrasi F-) İhtilal G-) Devrim H-) Islahat 2. Hafta DEĞİŞEN

Detaylı

ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri

ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri Balmumu heykellerinin en önemli özelliği; Atamızın ölümünde yüzünden alınan masktan bire bir çalışılmış olup 2008 yılından itibaren müzemizde sergilenmeye başlanmıştır. Sağ

Detaylı

Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, Cilt/Volume 3, Sayı/Number 1, Temmuz/July 2014, ss

Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, Cilt/Volume 3, Sayı/Number 1, Temmuz/July 2014, ss Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, Cilt/Volume 3, Sayı/Number 1, Temmuz/July 2014, ss. 163-168. Edward J. Erickson, Büyük Hezimet; Balkan Harpleri nde Osmanlı Ordusu, Çeviren: Gül Çağalı Güven, Türkiye

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

TEOG Tutarlılık. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

TEOG Tutarlılık. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 2015-2016 8. Sınıf TEOG Tutarlılık T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Sorularımızın TEOG sorularıyla benzeşmesi, bizler için olduḡu kadar, bu kaynaklardan beslenen yüz binlerce öḡrenci ve yüzlerce kurum

Detaylı

KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER

KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER DOĞU VE GÜNEY CEPHELERİ KURTULUŞ SAVAŞI DOĞU VE GÜNEY CEPHESİ DOĞU CEPHESİ Ermeniler XIX. Yy`a kadar Osmanlı topraklarında huzur içinde yaşadılar, devletin çeşitli kademelerinde

Detaylı

BATI CEPHESİ'NDE SAVAŞ

BATI CEPHESİ'NDE SAVAŞ T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TEOG ÇIKMIŞ SORULAR - 3. ÜNİTE Batı cephesinde Kuvâ-yı Millîye birliklerinin faaliyetlerini ve düzenli ordunun kurulmasını değerlendirir.türk milletinin Kurtuluş Savaşı

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ

ÇANAKKALE SAVAŞININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ ÇANAKKALE SAVAŞININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ Burhan SAYILIR Uluslararası savaşların dünya medeniyetine indirdiği en büyük darbe, milyonlarca insan hayatının söndürülmesinden ibarettir. Genel savaş, özellikle

Detaylı

ATATÜRK. Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde

ATATÜRK. Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde ATATÜRK Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanımdır. Doğup büyüdüğü Selanik, o dönemde önemli bir kültürel merkezdi. XIX. yüzyılın son çeyreğinde

Detaylı

Ben size ölmeyi emrediyorum!

Ben size ölmeyi emrediyorum! Yılmadan Yorulmadan Dr. Sıtkı Aydınel BD EYLÜL 2016 Ben size ölmeyi emrediyorum! Tarihin gördüğü en büyük komutan ve devrimci Mustafa Kemal Atatürk, asker ve komutan olarak tarih sahnesine Çanakkale muharebelerinde

Detaylı

TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ

TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ Kore Savaşı nın Çıkışı İkinci Dünya Savaşı nda Sovyetler Birliği nin Japonya ya savaş ilanı üzerine Amerika Savunma Bakanlığının 38 inci paralelin

Detaylı

Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı?

Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı? On5yirmi5.com Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı? Çanakkele Savaşı'nda neler yaşandı? Çanakkale Zaferi'nin Türk ve dünya tarihi açısından önemi nedir? Bu ve bunun gibi soruların yanıtı haberimizde! Yayın

Detaylı

67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN. ÇANAKKALE SAVAŞı'NıN ZAHİR NEDENLERİ EV SOHBETLERİ

67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN. ÇANAKKALE SAVAŞı'NıN ZAHİR NEDENLERİ EV SOHBETLERİ 67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN 20'nci yüzyıl başlarında Avrupa ülkeleri sanayi devrimini yapmış ve zenginleşmişti. Fakat Almanya sömürge paylaşımında yeteri kadar pay alamadığı için

Detaylı

BÜYÜK TAARRUZ DA TÜRK HAVACILARI

BÜYÜK TAARRUZ DA TÜRK HAVACILARI BÜYÜK TAARRUZ DA TÜRK HAVACILARI Selman YAŞAR Özet Başkomutan Atatürk ün Kocatepe den bizzat yönettiği Büyük Taarruz sonrasında 30 Ağustos Başkomutan Zaferi kazanılmış ve Türk Yurdu işgalden kurtarılmıştır.

Detaylı

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI, (1)

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI, (1) BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI, 1914-1918 (1) Topyekûn Savaş Çağı ve İlk Büyük Küresel Çatışma Mehmet Beşikçi I. Dünya Savaşı nın modern çağın ilk-en büyük felaketi olarak tasviri Savaşa katılan toplam 30 ülkeden

Detaylı

I. Dünya savaşı ve nedenleri

I. Dünya savaşı ve nedenleri On5yirmi5.com I. Dünya savaşı ve nedenleri I. Dünya savaşı ve nedenleri nelerdir? Yayın Tarihi : 12 Kasım 2012 Pazartesi (oluşturma : 8/11/2017) NEDENLERİ ** Sanayi inkılabı sonucunda devletler arasında

Detaylı

TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu

TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu TSK Müşterek Özel Görev Kuvveti ve koalisyon hava kuvvetleri tarafından Suriye'nin Cerablus bölgesinin IŞİD'ten geri alınması için operasyon başlatıldı 24.08.2016 /

Detaylı

BEDİR SAVAŞI. Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI. Nedenleri. Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI. Nedenleri. Sonuçları. Kaynakça

BEDİR SAVAŞI. Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI. Nedenleri. Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI. Nedenleri. Sonuçları. Kaynakça BEDİR SAVAŞI Nedenleri Savaş Sonuçları UHUD SAVAŞI Nedenleri Savaş Sonuçları HENDEK SAVAŞI Nedenleri Kaynakça Sonuçları Bedir savaşın en önemli nedeni Müslümanları hicrete zorlayan Kureyşlilerin, hicret

Detaylı

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line

American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line American Tank Company (Ruhi) vs Afrika Schützenkompanie (Levent) 1750 pts & Mid-War Hold the Line 25 Ağustos 2013 Pazar Brifing: Görev isminden de anlaşılacağı gibi hattı tutan bir birliğe bir diğerinin

Detaylı

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER YA İSTİKLÂL YA ÖLÜM TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 19.yy.sonlarına doğru Osmanlı parçalanma sürecine girmişti. Bu dönemde

Detaylı

d-italya nın Akdeniz de hakimiyet kurma isteği

d-italya nın Akdeniz de hakimiyet kurma isteği I.DÜNYA SAVAŞI Sebepleri: a-almanya nın siyasi birliğini tamamlayarak, sömürgecilikte İngiltere ye rakip olması b -Fransa ve Almanya arasındaki Alsas-Loren bölgesi meselesi(fransa nın Sedan Savaşı nda

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

8. SINIF T C İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ

8. SINIF T C İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ 8. SINIF T C İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ BİR KAHRAMAN DOĞUYOR ÜNİTESİ KONU ANLATIMI HASAN DOĞAN BİR KAHRAMAN DOĞUYOR M. Kemal 1881 de Selanik te doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, Babası Ali Rıza Efendidir.

Detaylı

Çanakkale Geçilmez! Şehitler Haykırdı:

Çanakkale Geçilmez! Şehitler Haykırdı: Şehitler Haykırdı: Çanakkale Geçilmez! Yazan: SAFA TEKELİ Ç anakkale'de 18 Mart 1915'te elde edilen zafer, Türkiye'nin geleceği için bir dönüm noktasıdır. Kara, hava ve deniz güçlerinin; her türlü teknoloji

Detaylı

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı Osmanlı tarihinde çok dikkat çekmeyen konulardan biri de, 1807 yılında, İngiliz Donanmasının Çanakkale Boğazı

Detaylı

BÜYÜK TAARRUZ MEYDAN MUHAREBESİNİ ETKİLEYEN COĞRAFİ FAKTÖRLERİN CBS ORTAMINDA ANALİZ EDİLMESİ

BÜYÜK TAARRUZ MEYDAN MUHAREBESİNİ ETKİLEYEN COĞRAFİ FAKTÖRLERİN CBS ORTAMINDA ANALİZ EDİLMESİ 19. Esri Kullanıcıları Konferansı 22-23 Ekim 2014 ODTÜ, Ankara BÜYÜK TAARRUZ MEYDAN MUHAREBESİNİ ETKİLEYEN COĞRAFİ FAKTÖRLERİN CBS ORTAMINDA ANALİZ EDİLMESİ Erdem GÜR [1] Afyon Kocatepe Üniversitesi /

Detaylı

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Dr. Tuğrul BAYKENT Baykent Bilgisayar & Danışmanlık TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Düzenleyen: Dr.Tuğrul BAYKENT w.ekitapozeti.com 1 1. TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK KONUMU VE ÖNEMİ 2. TÜRKİYE YE YÖNELİK TEHDİTLER

Detaylı

MURAT GÖZTOKLUSU: MUSUL ÖZDEMIR HAREKÂTI VE SÜLEYMANIYE KONGRESI, BARIŞ KITAP, 5. BASKI, ANKARA, 272 S.

MURAT GÖZTOKLUSU: MUSUL ÖZDEMIR HAREKÂTI VE SÜLEYMANIYE KONGRESI, BARIŞ KITAP, 5. BASKI, ANKARA, 272 S. MURAT GÖZTOKLUSU: MUSUL ÖZDEMIR HAREKÂTI VE SÜLEYMANIYE KONGRESI, BARIŞ KITAP, 5. BASKI, ANKARA, 272 S. Abdrasul İSAKOV* 2006 yılında ilk baskısı çıkan ve o tarihten şimdiye kadar beş kez yeniden basılan

Detaylı

Sınıf [ B-PİSA ] 1. Dönem - 1. Uygulama

Sınıf [ B-PİSA ] 1. Dönem - 1. Uygulama 4. Sınıf [ B-PİSA ] 1 2017-2018 1. Dönem - 1. Uygulama P erformans İ zleme S üreç A nalizi 4. SINIF MATEMATİK OKURYAZARLIĞI Soru 1.1 Aşağıdaki tabloda 8 kişilik bir limonlu pasta tarifi verilmiştir. MALZEME

Detaylı

T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ DERS NOTU I. DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ OSMANLI DEVLETİ NİN GENEL DURUMU. Ekonomik Durum:

T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ DERS NOTU I. DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ OSMANLI DEVLETİ NİN GENEL DURUMU. Ekonomik Durum: T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ DERS NOTU I. DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ OSMANLI DEVLETİ NİN GENEL DURUMU Ekonomik Durum: 1. Avrupa daki gelişmelerin hiçbiri yaşanmamıştır. Avrupa da Rönesans ve Reform

Detaylı

Fırat Kalkanı harekatı Başladı

Fırat Kalkanı harekatı Başladı Fırat Kalkanı harekatı Başladı Suriye nin kuzeyine yönelik Fırat Kalkanı harekatı kapsamında tank birlikleri, Suriye sınırından içeri girdi. Cerablus a doğru hareket eden tanklar, IŞİD hedeflerini vuruyor.

Detaylı

Tuba ÖZDİNÇ. Örgün Eğitim

Tuba ÖZDİNÇ. Örgün Eğitim ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ-I Dersin Adı Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi-I Dersin Kodu 630909 Dersin Türü Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi Haftalık Ders Saati Zorunlu Önlisans 2 AKTS 2 (Kuramsal)

Detaylı

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı nı sona erdiren antlaşmadır. Bu antlaşma ile Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir. Şekil 1. Kasım 1922 de Lozan Konferansı

Detaylı

Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer

Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer Sarı Irmak ın kuzeyi idi. Daha sonra Orhun ve Selenga ırmakları

Detaylı

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? 1)Birinci İnönü Savaşının kazanılmasından sonra halkın TBMM ye ve düzenli orduya güveni artmıştır. Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A)TBMM seçimlerinin yenilenmesine

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

59 UNCU TOPÇU EĞİTİM TUGAY KOMUTANLIĞI ERZİNCAN

59 UNCU TOPÇU EĞİTİM TUGAY KOMUTANLIĞI ERZİNCAN 59 UNCU TOPÇU EĞİTİM TUGAY KOMUTANLIĞI ERZİNCAN 1. ULAŞIM BİLGİLERİ: a. Kara Yolu: 59 uncu Topçu Eğt.Tug.K.lığı Erzincan da bulunmaktadır. Erzincan otogarına her ilden ulaşım imkânı mevcuttur. Otogardan

Detaylı

Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi S. 56, Bahar 2015, s KİTAP TANITIMI

Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi S. 56, Bahar 2015, s KİTAP TANITIMI Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi S. 56, Bahar 2015, s. 255-259 KİTAP TANITIMI Dr. Çağla D. TAĞMAT * Ali Fuat Paşa nın Moskova Büyükelçiliği Dönemi Yazışmaları (16

Detaylı

C D E C B A C B B D C A A E B D D B E B A A C B E E B A D B

C D E C B A C B B D C A A E B D D B E B A A C B E E B A D B 1- XIX. ve XX. yüzyılın başlarında. Osmanlı. Devleti her alanda çöküntü içinde olmasına karşılık, varlığını ve bağımsızlığını uzun süre korumuştur. Bu durumun en önemli nedeni, aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

Mustafa Kemal Atatürk ün Hayatı

Mustafa Kemal Atatürk ün Hayatı Mustafa Kemal Atatürk ün Hayatı 1881 de Selanik te doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi dir. Sırasıyla, Mahalle Mektebi, Şemsi Efendi Okulu, Selanik Mülkiye Rüştiyesi, Selanik Askeri Rüştiyesi,

Detaylı

Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN

Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN10 0-415-77099-8 Cemal CANDAN Tarih Kritik dergisinin bir önceki sayısında,

Detaylı

KURTULUȘ SAVAȘI - Cepheler Dönemi - Burak ÜNSAL Tarih Öğretmeni

KURTULUȘ SAVAȘI - Cepheler Dönemi - Burak ÜNSAL Tarih Öğretmeni KURTULUȘ SAVAȘI - Cepheler Dönemi - Burak ÜNSAL Tarih Öğretmeni Düzenli Ordunun Kurulması Nedenleri: Kuva-yı Milliye nin ișgalleri durduramaması Kuva-yı Milliye nin zararlı faaliyetleri Düzenli ordulara

Detaylı

Bugün hava nasıl olacak? 8 Aralık 2016

Bugün hava nasıl olacak? 8 Aralık 2016 On5yirmi5.com Bugün hava nasıl olacak? 8 Aralık 2016 Ülke genelinde 2 ila 5 derece azalacağı ve mevsim normallerinin altında seyretmeye devam edeceği tahmin ediliyor. Yayın Tarihi : 8 Aralık 2016 Perşembe

Detaylı

Perşembe İzmir Basın Gündemi

Perşembe İzmir Basın Gündemi 05.05.2016 Perşembe İzmir Basın Gündemi Prof. Dr. Gökçe: "23 Nisan'a Alternatif Gibi Algılayarak Problem Çıkarmaya Çalışılıyor" 29 Nisan 1916 tarihinde Osmanlı Ordusunun Irak'ın Kut bölgesinde İngilizlere

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

7. Yayınlar 7.1 Uluslar arası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

7. Yayınlar 7.1 Uluslar arası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Veli Yılmaz 2. Doğum Tarihi : 25.11.1948 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğretim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Subay Kara Harp Okulu 1969 Y. Lisans Kurmaylık Kara Harp

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ATATÜRK İLKELERİ VE İNKİLAP TARİHİ I AI0 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze /

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 20142012 YILI ALANSAL YILI YAĞIŞ YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2014

Detaylı

İKİNCİ ÜNİTE: MİLLİ UYANIŞ: YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER. ARİF ÖZBEYLİ TARİH ÖĞRETMENİ Youtube kanalı: tariheglencesi

İKİNCİ ÜNİTE: MİLLİ UYANIŞ: YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER. ARİF ÖZBEYLİ TARİH ÖĞRETMENİ  Youtube kanalı: tariheglencesi İKİNCİ ÜNİTE: MİLLİ UYANIŞ: YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER ARİF ÖZBEYLİ TARİH ÖĞRETMENİ www.tariheglencesi.com Youtube kanalı: tariheglencesi 1.KONU: BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE OSMANLI DEVLETİ Birinci Dünya

Detaylı

Uludere soruşturması sonuçlandı

Uludere soruşturması sonuçlandı On5yirmi5.com Uludere soruşturması sonuçlandı Genelkurmay askeri savcılığın Uludere soruşturmasının bittiğini ve takipsizlik kararı verildiğini açıkladı. Yayın Tarihi : 7 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 9/28/2016)

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ

25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ 25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ Türk askeri tarihi mükemmel örneklerle doludur. Bu örneklerin başında Çanakkale Deniz ve Kara Savaşları gelir. Mehmetçik Fenomeni bu savaşlar sayesinde ortaya

Detaylı

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor.

Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Yeni Çağın Ayırt Edici Yeteneği Kıtaların Buluştuğu Merkezde Yeniden Şekilleniyor. Günümüz Hava ve Uzay Gücü İnsansız Uçak Sistemlerinin (İUS) Geleceğin Hava Harekâtındaki Rolü Teknolojideki Gelişmelerin

Detaylı

Mustafa SELÇUK Doç. Dr. istanbul.academia.edu/mustafaselçuk. mustafasell@gmail.com

Mustafa SELÇUK Doç. Dr. istanbul.academia.edu/mustafaselçuk. mustafasell@gmail.com Mustafa SELÇUK Doç. Dr. istanbul.academia.edu/mustafaselçuk mustafasell@gmail.com İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü T.C. Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi İstanbul- Türkiye ÖZGEÇMĠġ/

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

DKN.: /PAPGE Aralık 2014 MESLEKİ BİLİMLER BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

DKN.: /PAPGE Aralık 2014 MESLEKİ BİLİMLER BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ MESLEKİ BİLİMLER BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS Askeri Coğrafya MP-412 4/1 2+0+0 2+0+0 3 Dersin Dili : Türkçe Dersin Seviyesi : Lisans

Detaylı

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz Zehra Aydüz, 1971 de Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI

ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI Barış BULUT 1 Bouvet Ocean Irresistible Bouvet gemisindeki

Detaylı

Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/program Üniversite Yıl

Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/program Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı : Atahan Birol KARTAL Doğum Tarihi: 14.04.1967 Unvanı : Yrd.Doç.Dr. İletişim : atahankartal@beykent.edu.tr Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/program Üniversite Yıl Lisans Yönetim Kara Harp

Detaylı

ÖRNEK SORU: 1. Buna göre Millî Mücadele nin başlamasında hangi durumlar etkili olmuştur? Yazınız. ...

ÖRNEK SORU: 1. Buna göre Millî Mücadele nin başlamasında hangi durumlar etkili olmuştur? Yazınız. ... ÖRNEK SORU: 1 1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti açısından, 30 Ekim 1918 de, yenilgiyi kabul ettiğinin tescili niteliğinde olan Mondros Ateşkes Anlaşması yla sona erdi. Ancak anlaşmanın,

Detaylı

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA 1 Kütahya- Eskişehir Savaşı nda ordumuz Sakarya Nehri nin doğusuna çekilmişti. 2 TEKÂLİF-İ MİLLİYE NİN SAKARYA SAVAŞI NA ETKİSİ Tekâlif-i Milliye kararları daha uygulamaya yeni başlandığı için Sakarya

Detaylı

ULUSAL HUBUBAT KONSEYİ HAZİRAN ÜLKESEL BUĞDAY GELİŞİM RAPORU

ULUSAL HUBUBAT KONSEYİ HAZİRAN ÜLKESEL BUĞDAY GELİŞİM RAPORU ULUSAL HUBUBAT KONSEYİ HAZİRAN- 2017 ÜLKESEL BUĞDAY GELİŞİM RAPORU (12.06.2017) Türkiye Geneli Bitki Gelişimi Türkiye de 2016-2017 Ekim sezonunda buğday ekim alanlarının geçen yılki rakamı koruyacağı hatta

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Yönetim Kara Harp Okulu 1985 Yüksek Lisans Uluslararası ilişkiler Beykent Üniversitesi 2005

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Yönetim Kara Harp Okulu 1985 Yüksek Lisans Uluslararası ilişkiler Beykent Üniversitesi 2005 ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı : Atahan Birol KARTAL Doğum Tarihi: 14.04.1967 Unvanı : Yrd.Doç.Dr. Mail : atahankartal@beykent.edu.tr Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Yönetim Kara Harp Okulu

Detaylı

Bugün hava nasıl olacak?

Bugün hava nasıl olacak? On5yirmi5.com Bugün hava nasıl olacak? Ülkemiz genelinde parçalı yer yer çok bulutlu bir hava hakim olacak. Yer yer sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış var. Sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ Yrd. Doç. Dr. Cenk ÖZGEN 1. KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı: Cenk ÖZGEN Doğum Yeri ve Tarihi: Bursa / 07.08.1979 Uyruğu: T.C. Medeni Hali: Evli Adres: Giresun Üniversitesi, İktisadi

Detaylı