T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 15. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAHRAMANMARAŞ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ. Sümbül Hyacinthus orientalis subsp.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 15. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAHRAMANMARAŞ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ. Sümbül Hyacinthus orientalis subsp."

Transkript

1 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 15. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAHRAMANMARAŞ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ Sümbül Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus Koruma Eylem Planı

2 İÇİNDEKİLER I. GİRİŞ... 2 II. TEŞEKKÜR... 4 III. AMAÇ VE YÖNTEM... 5 IV. TÜRKİYE'NİN FLORASI VE SOĞANLI BİTKİLERİ... 5 V. KAYA SÜMBÜLÜ... 7 V.1. Kaya Sümbülü'nün Botanik Özellikleri... 7 V.2. Kaya Sümbülü'nün Fenolojisi ve Yaşam Döngüsü... 9 V.3. Kaya Sümbülü'nün Etnobotanik Özellikleri V.4. Kaya Sümbülü'nün Habitat ve Ekolojik Özellikleri V.5. Kahramanmaraş İli Önemli Bitki Alanları (ÖBA) VI. KAYA SÜMBÜLÜNÜN YASAL DURUMU VII. KAYA SÜMBÜLÜNÜ TEHDİT EDEN UNSURLAR VII.1. Aşırı ve Plansız Otlatma VII.2. Yaylacılık VII.3. Doğadan Toplama VII.4. Kontrolsüz Rekreasyonel Faaliyetler VII.5. Yol Yapımı VII.6. Mermer / Taş Ocakları Faaliyetleri ve HES İnşaatları VII.7. Kahramanmaraş İli Çevre Düzeni Planı'nın Sümbül Koordinatlarına Göre Değerlendirilmesi VIII. KAYA SÜMBÜLÜ'NÜN KORUNMASI AMACIYLA YAPILMASI GEREKEN ÇALIŞMALAR VIII.1. Doğa Koruma Çalışmaları VIII.2. Eğitim ve Farkındalık Oluşturma Çalışmaları IX. FAALİYET TAKVİMİ X. KAYNAKÇA... 30

3 I. GİRİŞ Osmanlı döneminde "Sümbül-ü rumi" adıyla tanınan Sümbül'ün (Hyacinthus orientalis) kar seven anlamına gelen (subsp. chionophilus) alttürü, sadece Türkiye'ye has bir çiçektir. Orta Anadolu ve Doğu Toroslar'da metrenin üzerinde yetişmektedir. Bu çiçeğin soğanları Sultan III. Murat döneminde Osmanlı saray bahçelerinde yetiştirilmek üzere Kahramanmaraş dağlarından ve yaylalarından getirtilmiştir. Osmanlı saray bahçelerinde yetiştirilen Sümbül, Avusturya Büyükelçisi vasıtasıyla Avrupa'ya da tanıtılmıştır. Anadolu kültüründe çok önemli bir yere sahip olan Sümbül, dağılım gösterdiği alanlarda hemen herkes tarafından tanınan bir çiçek olmasını, hiç şüphesiz salkım halindeki çiçeklerinin fevkalade kokusuna borçludur. İznik çinilerine motif olan Sümbül, ünlü Türk halk ozanı Aşık Veysel'in "Çiğdem derki ben alayım" türküsünde de çok güzel tasvir edilmiştir. Bu güzel kokulu bitki doğal ortamında korunması gerekirken, çiçekleri toplanıp demetler halinde satılmakta, evlerde kokusunu kaybedene kadar saklanmakta ya da doğadan soğanlarıyla birlikte sökülmektedir. Öte yandan, Kahramanmaraş'ta Sümbül'ün bu denli yakından tanınıyor olması, bitkinin korunmasına yönelik eğitim ve farkındalık oluşturma çalışmaları için de önemli bir fırsattır. Çoğu insan, hoş kokulu güzel çiçekleriyle birçok çeşidi geliştirilmiş sümbüllere özellikle son yıllarda park ve bahçelerde sık sık karşılaşmaya başlamıştır. Buna karşılık, doğal yayılış alanlarında Kaya Sümbülü'nü görmek ve fevkalade kokusunu duymak ancak Kaya Sümbülü'nün civarında yaşayanlara ve doğa yürüyüşü, piknik gibi rekreasyonel faaliyetlerde bulunanlara nasip olmaktadır. Bu nedenle, bu Tür Koruma Eylem Planı raporunda da önerildiği üzere, Kaya Sümbülü festivali, doğa gezileri ve eğitim malzemelerinin üretilmesi gibi bitkinin daha geniş kitleler tarafından tanınması amaçlı faaliyetler oldukça yararlı olacaktır. Sümbül, lale gibi Türkiye'ye özgü bir çiçektir. Türkiye ile Hollanda arasındaki diplomatik ilişkilerin 400. yılında Sümbül'ü konu alan "A Flower Connecting Two Countries" (İki Ülkeyi Birleştiren Bir Çiçek) belgesel filminin çekiminde Sümbül, Kahramanmaraş dağlarındaki doğal ortamında görüntülenmiştir. Başta Kahramanmaraş halkı olmak üzere, Türkiye'nin Kaya Sümbülü'nün önemini fark etmesi ve ona sahip çıkması gerekmektedir. Doğal kaynakların, bitki çeşitliliğinin ve sadece Türkiye'ye özgü (gen kaynağı Türkiye olan) bitkilerin kullanımında sürdürülebilirlik ilkesini benimsemek son derece önemlidir. Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planları gibi, Türkiye'ye özgü diğer bitkilerin ve habitatlarının korunmasına yönelik eylem planları hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. Kaya Sümbülü'nün karşı karşıya bulunduğu tehditlere bakıldığında, bitkinin bir üst tehlike kategorisinde 2

4 değerlendirilme ihtimalinin olduğu görülmektedir. Bu nedenle gerekli koruma önlemlerinin bir an evvel uygulamaya geçirilmesinin büyük önem taşımaktadır. Kaya Sümbülü Tür Koruma Eylem Planı, Kahramanmaraş il sınırları içindeki doğal yayılış alanlarında 10 yıl boyunca gerçekleştirilen arazi çalışmalarına dayanan verileri, gözlemleri ve somut önerileri içermektedir. Proje Koordinatörü Öğr. Gör. Tolga OK 3

5 II. TEŞEKKÜR Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planı'nın hazırlanması sırasında birçok kişiden destek alınmıştır. Başta Kahramanmaraş yöresinde, özellikle yabani bitkiler ile ilgili son yıllarda gerçekleştirdiği çalışmalarla kamuoyunda farkındalık oluşturulmasında çok büyük katkı sağlayan ve bizlere desteğini ve yapıcı önerilerini hiçbir zaman esirgemeyen İstanbul Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Botaniği Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Neriman ÖZHATAY'a, Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planı'nı okuyarak, bazı eklemeler ve düzeltmeler yapan, içerisinde soğanlı bitkilerin de yer aldığı birçok başarılı doğa koruma projesinde yer almış, deneyimli doğa korumacı Sema ATAY'a, Kahramanmaraş yöresinde doğal yayılış gösteren Hyacinthaceae familyası taksonları ile ilgili doktora çalışması yürüten ve Kaya Sümbülü'ne ait Andırın ve Nurhak yörelerinden topladığı örneklerin koordinatlarını vererek doğal yayılış alanlarının tanımlanmasına katkı sağlayan Uzman Serpil DEMİRCİ'ye, KANBK Projesi'nde görev alan ve Kaya Sümbülü'nün yeni çimlenmiş fide fotoğraflarını paylaşan Biyolog Evrim TABUR'a, Kaya Sümbülü'nün doğada tohum çimlenme ve çiçeklenme olgunluğuna erişme zamanları konusunda bilgi veren Yalova, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nden Erdal KAYA'ya, ekolojik bilgilerin yorumlanmasında yardımcı olan ve alınan koordinatları sayısal toprak haritasına aktararak Kaya Sümbülü'nün bulunduğu toprak tiplerini belirleyen Yrd. Doç. Dr. Turgay DİNDAROĞLU'na teşekkür ederim. Proje Koordinatörü Öğr. Gör. Tolga OK Yüklenici Firma AKS Planlama Müh. Ltd. Şti. 4

6 III. AMAÇ VE YÖNTEM Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planı'nın amacı, Kahramanmaraş yöresinde Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanları, yaşam döngüsü, yetiştiği habitatların tanımlanmasının yanı sıra, türün ve doğal yayılış alanları üzerinde etkili olan tehditlerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve bu tehditlere karşı öneri ve eylemlerin geliştirilmesidir. Kahramanmaraş il sınırları içinde Kaya Sümbülü'nün bir durum değerlendirme çalışması olarak da kabul edilebilecek Eylem Planı'nda mevcut literatür bilgileri kullanılarak Türkiye'deki ve arazi çalışmaları yapılarak da Kahramanmaraş'taki genel durumu hakkında bilgiler toplanmıştır. Kaya Sümbülü'nün karşı karşıya bulunduğu tehditlerden hareket ederek bitkinin tabi olduğu kanun, yönetmelik ve sözleşmeler irdelenmiş ve mevcut yasal durumu hakkında bilgi verilmiştir. Kaya Sümbülü'nün Kahramanmaraş il sınırları içindeki doğal yaşam alanlarından GPS yardımıyla koordinatlar alınarak genel dağılımı belirlenmiştir. Bulunduğu habitatlar, Kahramanmaraş yöresindeki yayılışı, fenolojisi ve yaşam döngüsü tanımlanmıştır. Bitkinin popülasyonları ve yaşam alanlarını tehdit eden tehlikeler hakkında gözlemler yapılmıştır. Yöre halkı ve yetkililerle görüşülerek Kaya Sümbülü'nün korunarak kullanılması amacıyla somut öneriler geliştirilmiştir. IV. TÜRKİYE'NİN FLORASI VE SOĞANLI BİTKİLERİ 2010 yılı sonuna kadar yayınlanan çalışmalar dikkate alındığında, Türkiye'de toplam 3.155'i endemik (doğal yayılış alanı sınırlı olan bitki taksonları) olmak üzere tür çiçekli bitki ve eğrelti doğal olarak yetişmektedir. Türkiye florasının bu denli zengin olmasının başlıca nedenleri arasında, farklı iklim tiplerine sahip olması (Okyanus, Karasal ve Akdeniz), jeolojik ve jeomorfolojik çeşitlilik, çeşitli sulak alanların (Deniz, göl, nehir) varlığı, yükseklik farklılıkları (Deniz seviyesi metre), çeşitli habitat tipleri ve üç fitocoğrafik bölgenin (Avrupa-Sibirya, Akdeniz, İran-Turan) kesiştiği yerde bulunması sayılmaktadır. Anadolu'daki çok sayıda yüksek sıradağlar bitkilerin yayılışı için bir engel oluştururken, bazı türler içinse sığınak görevi görmüştür (Özhatay, 2011). Türkiye, endemik bitkiler bakımından çok zengin bir ülkedir. Türkiye florasının yüksek endemizm oranı (%34,4) ılıman kuşakta yer alan başka hiçbir ülkede görülmemektedir. Özellikle bazı bölgeler ve bazı dağ silsileleri endemik bitkiler bakımından çok zengindir. Bu alanlardan birisi de Kahramanmaraş-Adana-Kayseri arasındaki bölümdür. Mevcut bilgilere göre, Türkiye florasında yer alan endemik bitki türü yalnızca tek bir yerden kayıtlıdır (Özhatay, 2011). 5

7 Şekil 1: Kahramanmaraş, Afşin, Güvek Yaylası'nda yetişen lokal endemik bitki, Geranium kalenderianum_fotoğraf: Tolga OK Soğanlı, yumrulu ve rizomlu bitkiler, genel olarak "soğanlı bitkiler" ve bilimsel olarak da "geofit" şeklinde isimlendirilir. Toprak altında bulunan ve depo olarak görev yapan soğana benzer bir şekilde özelleşmiş gövdeleriyle yaşamlarını devam ettirmektedir. Bu bitkilerin toprak üstündeki kısımları çiçek açtıktan sonra kuruyarak ölür, toprak altındaki özelleşmiş gövdeleri ise depo organı olarak her yıl sürgün vermeyi sürdürmektedir. Çiçeklenme ve tohum döneminden sonra, toprak altındaki soğanlar uyku dönemine geçmektedir. Geofitler, genellikle diğer çiçeklerin olmadığı zamanlarda, erken ilkbaharda (Bir kısmı kışın) veya geç sonbaharda güzel ve gösterişli çiçekler açmaktadır. Bu nedenle, bahçecilikte çok özel ve önemli bir yere sahiptirler. Lale (Tulipa) ve Sümbül (Hyacinthus) ilkbaharın temsilcileri gibidir (Özhatay, 2011). Türkiye'nin soğanlı bitkilerinin %40'ı endemiktir. Son 10 yılda ( ) Türkiye geofitleri üzerinde 560 makale yayınlanmış ve Türkiye florasına yaklaşık 100 bitki ilave edilmiştir. Bunlardan 60 tanesi bilim dünyası için yenidir (Özhatay, 2011). 6

8 Iris kirkwodii (Maraş kurtkulağı) Eranthis hyemalis (Karçiçeği) Galanthus fosteri (Kardelen) Orchis anatolica (Anadolu orkidesi) Şekil 2: Kahramanmaraş yöresinde yayılış gösteren bazı soğanlı bitkiler_fotoğraflar: Tolga OK V. KAYA SÜMBÜLÜ V.1. Kaya Sümbülü'nün Botanik Özellikleri Türkiye'de Hyacinthaceae (Sümbülgiller) familyasında, Hyacinthus (Sümbül) cinsi içerisinde Hyacinthus orientalis (Sümbül) adlı tek tür doğal olarak bulunmaktadır. Türkiye'de H.orientalis türünün iki alttürü doğal yayılış göstermektedir, subsp. orientalis ve subsp. chionophilus. Bunlardan, Kaya Sümbülü (subsp. chionophilus) tamamıyla Türkiye'ye has bir alttür olup Orta Anadolu ve Doğu Toroslar'da Adana, Kahramanmaraş, Kayseri, Malatya, Sivas ve Tunceli illerinde, genel olarak metrenin üzerindeki dağlarda yetişmektedir. Alttür epiteti (niteleyicisi), chinophilus "Kar seven" anlamına gelmektedir. Kaya Sümbülü, 1980 yılında Wendelbo tarafından Kayseri-Pınarbaşı yöresinden toplanan örneklerle bilim dünyasına tanıtılan, endemik soğanlı bir bitkidir. Yapraklarının tamamı tabanda linear-eliptik şeklindedir. Diğer alttürden (subsp. orientalis) daha geniş, mm genişliğinde olan yapraklar, 4-6 arası sayıda olabilmektedir. Skapus 1 veya 2 adet, 7

9 rasemle birlikte cm uzunluktadır. Çiçek sayısı 12'ye kadar ulaşabilmekte, çiçekler açık griden, morumsu maviye değişen renklerde, nadiren beyaz, 20-30(35) mm, tüb-silindirik, bazen ovaryumun çevresinde genişlemiş, loplar tüp ile aynı uzunlukta bulunmaktadır. Kaya sümbülünde dikkat çekici bir diğer özellik de, yaprak diplerindeki mor-mavi beneklerdir. İran Turan Flora bölgesi elemanıdır. Şekil 3: Türkiye'de doğal yayılış gösteren Hyacinthus orientalis türünün iki alttürü (solda, subsp. orientalis ve sağda, subsp. chionophilus)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 4: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus un geniş olan yaprakları (solda), soğanı ve yaprakların diplerinde yer alan mor-mavi benekler (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK 8

10 V.2. Kaya Sümbülü'nün Fenolojisi ve Yaşam Döngüsü Kaya Sümbülü'nün (Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus) yaprakları Kahramanmaraş yöresinde Mart ayının ikinci haftasından itibaren görülebilmektedir. Kaya Sümbülü Mart ayının son haftasından itibaren çiçek açmakta, çiçeklenme zamanı yükseltiye bağlı olarak Nisan ayı ve Mayıs ın ilk haftalarına kadar sürebilmektedir. Mayıs ayı ortalarından itibaren tohum kapsülleri görülmeye başlamakta, Mayıs sonu - Haziran ayı başında tohumlar olgunlaşarak tohum kapsülleri açılmaya başlamaktadır. Özellikle karların geç eridiği yüksek kesimlerde, Mayıs'ın son haftasına kadar çiçeklenen Kaya Sümbülleri'ne rastlamak da mümkündür. Dolayısıyla bu sümbüllerin tohumları da daha geç olgunlaşmaktadır. Şekil 5: Mart ayı sonunda Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus çiçekleri açmak üzere iken (solda), Nisan ayı ortasında çiçeklerini tamamen açmış iken (sağda)_ Fotoğraflar: Tolga OK 9

11 Şekil 6: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus, gelişmekte olan meyve kapsülleri (solda), gelişmiş ancak tohumları henüz olgunlaşmamış meyve kapsülleri (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 7: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus, olgun olmayan tohumlar (solda), olgunlaşmış tohumlar (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 8: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus, açılmış meyve kapsülleri (solda), tohumlar toprağa dağılmış şekilde (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK 10

12 Şekil 9: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus'un yaşam döngüsü (Tolga OK) (Fotoğraflar: "Çimlenmiş Kaya Sümbülü fideleri" / Evrim TABUR, diğerleri / Tolga OK) 11

13 V.3. Kaya Sümbülü'nün Etnobotanik Özellikleri Arazi çalışmaları esnasında, Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanları civarında yaşayan yöre halkı tarafından çok yakından tanındığı ve habitat özelliklerinin doğrulukla tarif edildiği gözlemlenmiştir. Bu durum, Kaya Sümbülü'nün yerel halkın yaşamında önemli bir yere sahip olduğunun bir göstergesidir. Yörede Kaya Sümbülü çiçekleri Mart sonu - Haziran başı arasında demetler halinde toplanmakta ve evlerde güzel kokusunu kaybedinceye kadar muhafaza edilmektedir. Sümbül çiçekleri ayrıca, Çiriş bitkisini satan kişiler tarafından demetler halinde toplanmakta ve genellikle yol kenarlarında satılmaktadır. Şekil 10: Doğadan toplanmış Kaya Sümbülü çiçekleri (solda), Kahramanmaraş - Göksun yol kenarında demetler halinde Sümbül çiçekleri satan çocuklar (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK V.4. Kaya Sümbülü'nün Habitat ve Ekolojik Özellikleri Arazi çalışmalarında kaydedilen koordinatların, Kahramanmaraş ili arazi varlığı haritasına (Anonim, 1997) aktarılması neticesinde Kaya Sümbülü'nün, kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, kırmızı kahverengi orman toprağı, kireçsiz kahverengi orman toprağı, kahverengi orman toprağı ve kestane renkli topraklarda yetiştiği belirlenmiştir. Kaya Sümbülü edafik faktörler açısından değerlendirildiğinde, toprak seçiciliği hassasiyeti olmadığı, dağılımını sınırlayan ana faktörün, yükseklik ve buna bağlı olarak iklimsel değerler olduğu anlaşılmaktadır. Yayılış alanlarında toprak derinliği genel olarak çok sığdır. Kaya Sümbülü, Kahramanmaraş yöresinde yoğun olarak Ardıç (Juniperusexcelsa, Juniperus foetidissima), Toros Sediri (Cedrus libani) ve Toros Göknarı (Abies cilicica subsp. cilicica) ağaçlarının sıklık ve kapalılığının az ya da çok olduğu karstik alanlarda oluşmuş küçük toprak ceplerde yetişmektedir. Kalkerli yamaçlar, uçurumlar, çağıllıklar ve yüksek dağ bozkırında yayılış göstermektedir. Doğal yayılış alanlarında Fritillaria pinardii, Fritillaria aurea, Fritillaria imperialis (Topaktaş Köyü'nde), Fritillaria hermonis subsp. amana, 12

14 Eremurus spectabilis, Anemone blanda, Eranthis hyemalis, Hyacinthella acutiloba, Ornithogalum oligophyllum, Iris sari, Iris persica, Iris stenophylla, Muscari armeniacum, Muscari azureum, Scilla bifolia, Scilla ingridae, Crocus graveolens, Crocus chrysanthus, Ranunculus unguis-cati, Corydalis erdeli, Corydalis solida gibi geofitler ile birlikte yayılış göstermektedir. Şekil 11: Karstik alanlarda sıklığı ve kapalılığı az Toros Göknarı (Abies cilicica subsp. cilicica) ormanında kaya çatlaklarındaki toprak ceplerde Kaya Sümbülü_Fotoğraflar: Tolga OK Şekil 12: Karların eridiği yerlerde Kaya Sümbülü_Fotoğraf: Tolga OK Şekil 13: Dağların yamaçlarında taş yığınları arasında Kaya Sümbülü_Fotoğraflar: Tolga OK 13

15 V.5. Kahramanmaraş İli Önemli Bitki Alanları (ÖBA) Kahramanmaraş il sınırları içinde 6 Önemli Bitki Alanı (ÖBA) tanımlanmıştır. Bunlar; Ahır Dağı ÖBA, Engizek Dağları ÖBA, Berit Dağı ÖBA, Binboğa Dağı ÖBA, Keklikoluk ÖBA ve Kayranlı Dağı ÖBA'dır. Bütün bu ÖBA'larda Kaya Sümbülü'nün yayılış gösterdiği, arazi çalışmalarıyla tespit edilmiştir. Önemli Bitki Alanları (ÖBA) nadir, tehlike altında ve/veya endemik bitki türlerinin çok zengin popülasyonlarını barındıran ve/veya botanik açıdan olağanüstü zengin ve/veya çok değerli bitki örtüsü içeren doğal ya da yarı doğal alanlardır. Türkiye'de tanımlanan toplam ÖBA sayısı 144'ü bulmuştur. Kahramanmaraş ilindeki 6 Önemli Bitki Alanının hiçbiri resmi bir koruma statüsüne sahip değildir. VI. KAYA SÜMBÜLÜNÜN YASAL DURUMU 1. Sümbüller doğadan toplanarak ihraç edilemez. Doğal Çiçek Soğanlarının Üretimi, Doğadan Toplanması ve İhracatına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince "Teknik Komite kararı ile doğadan toplanarak ihracatı yasak olan çiçek soğanlarının cins ve türleri, kotayla sınırlandırılan çiçek soğanlarının cinsleri, türleri, ihracat miktarları ve çevre ölçüleri ile ihracatı üretimden serbest olan çiçek soğanlarının cins ve türleri Bakanlık tarafından her yıl Kasım ayı sonuna kadar belirlenmekte, belirlenen miktarlara ilave olarak herhangi bir ek kota verilmemektedir". 19/7/2012 tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Doğal Çiçek Soğanlarının Üretimi, Doğadan Toplanması ve İhracatına İlişkin Yönetmeliğin 8'inci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 6 Aralık 2012 tarih sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Doğal Çiçek Soğanlarının 2013 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğine (TEBLİĞ NO: 2012/77) göre Hyacinthus orientalis (Şark Sümbülü)'in doğadan toplanmak suretiyle ihraç edilmesi yasaktır. 2. Kaya sümbüllerinin habitatlarında aşırı ve plansız otlatma yapılmamalıdır sayılı Mera Kanununun 23. Maddesi (Aşırı otlatmanın önlenmesi) ve 28. Maddesi (Orman bölgelerindeki köy ve belediye halkının tahsis edilen mera, yaylak ve kışlaklardan yararlanması) ve 6831 sayılı Orman Kanununun 87. Maddesi (Otlatmaya izin verilen ormanlık alanların kontrolü) gereğince aşırı ve plansız otlatma kontrol altına alınmalıdır sayılı Milli Parklar Kanunu, yurdumuzdaki milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiatı anıtı ve tabiatı koruma alanlarının seçilip belirlenmesine, özellik ve karakterleri bozulmadan korunmasına, geliştirilmesine ve yönetilmesine ilişkin esasları düzenlemektedir. Bu kanunun 5. Bölüm ve 14. Madde kanun kapsamına giren yerlerde tabii ve ekolojik denge ve tabii ekosistem değerinin bozulamayacağı ve tabii dengeyi bozacak her türlü orman ürünleri üretimi, avlanma ve otlatmanın yapılamayacağı 14

16 belirtilmektedir. Kahramanmaraş ili, Körçoban Tabiatı Koruma Alanı, Kaya Sümbülleri'ne ev sahipliği yapmakta ve Milli Parklar Kanununun koruması altında bulunmaktadır. 3. Kaya Sümbülü, Türkiye'nin taraf olduğu uluslar arası Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi gereğince koruma altındadır. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, biyolojik çeşitliliğin korunması, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve genetik kaynakların ekonomik kullanımından eşit faydalanmayı amaçlamaktadır. Sözleşmeye imza atmış Türkiye gibi üye ülkeler, sözleşmenin bütün amaçlarını kabul etmek ve her birine uygun hareket etmekle yükümlüdür. VII. KAYA SÜMBÜLÜNÜ TEHDİT EDEN UNSURLAR VII.1. Aşırı ve Plansız Otlatma Kaya Sümbülleri doğal yaşam alanlarındaki en önemli tehdit, aşırı otlatma faaliyetleridir. Otlayan hayvanlar özellikle bitkinin yapraklarını, çiçeklenme döneminde salkım halindeki çiçeklerini ve meyvelenme döneminde ise meyve kapsüllerinin yer aldığı çiçek sapını yemektedir. Bu nedenle, bitki ya tohum üretememekte, ya da ürettiği tohumları olgunlaşamadan hayvanlar tarafından yenmektedir. Bu durum, bitkinin neslini devam ettirebilmesi ve popülasyonunu geliştirebilmesi yönünden çok önemli bir engel oluşturmaktadır. Arazi çalışmaları sırasında, pek çok yerde Kaya Sümbülleri ve yanı sıra çok sayıda nadir ve endemik bitkinin aşırı otlatma faaliyetleri nedeniyle büyük bir tehlike altında olduğu gözlemlenmiştir. Şekil 14: Kaya Sümbülü habitatında erken başlatılan otlatma faaliyeti (26 Mart 2005, Ahır Dağı) (solda), aynı alanda ve aynı tarihte çiçekli döneminde Kaya Sümbülü (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK 15

17 VII.2. Yaylacılık Yoğun yaylacılık faaliyetleri, Kaya Sümbülü'nün doğal yaşam alanlarından bazılarını tehdit etmektedir. Hayvancılık ile uğraşan ailelerin, kalabalık hayvan sürüleriyle otlatma zamanından çok önce yaylalara çıkmaları ve (Otlatma kapasitesinin oldukça üzerinde) yoğun otlatma, erken dönemde çiçek açan Kaya Sümbülü gibi bitkiler için ciddi bir tehlike oluşturmaktadır. Şekil 15: Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanlarından, Ahır Dağı nda yaylacılık_fotoğraf: Tolga OK VII.3. Doğadan Toplama Kaya Sümbülü, özellikle Çiriş bitkisini (Eremurus spectabilis) satan kişiler tarafından doğadan toplanarak demetler halinde satılmaktadır. Çoğunlukla yol kenarlarında satılan Kaya Sümbülü çiçek demetlerinin yanında son yıllarda bitkinin soğanları ile sökülerek satıldığı gözlenmiştir. Bunun yanında Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanları civarında bulunan evlerin bahçelerinde yetiştirilmek üzere toplandığı görülmüştür. Kaya Sümbülleri'nin gerek soğanları ve gerekse çiçeklerinin böyle izinsiz ve çok miktarda toplanması sonucu doğal Sümbül popülasyonları zarar görmektedir. Yöre halkının, aşırı toplamanın zararları ve bu konuda mevcut yasal durum hakkında bilgilendirilmesi çok büyük önem taşımaktadır. 16

18 Şekil 16: Çiriş (Eremurus spectabilis) ile birlikte toplanarak satılan Kaya Sümbülü demetleri (solda), Soğanları ile birlikte sökülerek Kahramanmaraş-Göksun yolu kenarında satılan Kaya Sümbülleri (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 17: Andırın-Yeşilyurt'ta doğadan toplanan Kaya Sümbülü soğanlarıyla oluşturulmuş bir alan_fotoğraf: Serpil DEMİRCİ VII.4. Kontrolsüz Rekreasyonel Faaliyetler Özellikle Kaya Sümbülü'nün çiçekli dönemlerinde, doğal yaşam alanlarında artan rekreasyonel faaliyetler Kaya Sümbülü için tehdit oluşturmaktadır. Piknik yapmaya gelen ziyaretçilerin doğadan bol miktarda çiçek, çay olarak kullanılan bitkiler ve mantar toplamaları doğal bitki örtüsüne zarar vermektedir. Ziyaretçilerin, Sümbül gibi soğanlı bitkileri (Örneğin; Fritillaria pinardii ve Eranthis hyemalis) kökleyerek götürdükleri gözlenmiştir. Bu zararları önleyebilmek için ziyaretçilerin, her istedikleri yerde değil, özel (Ateş yakılabilecek, yemek yenebilecek masalar ve çocukların oynayabileceği) bölümlerin olduğu ve gerekli koruma önlemlerinin alındığı uygun rekreasyonel alanlarda piknik yapması sağlanmalıdır. 17

19 Şekil 18: Ahır Dağı Önemli Bitki Alanı'na gelen ziyaretçilerin soğanlarıyla birlikte topladığı Kaya Sümbülleri_Fotoğraf: Tolga OK VII.5. Yol Yapımı Yol yapımı, Kaya Sümbülü habitatlarını tahrip eden önemli tehlikelerden birini oluşturmaktadır. Yol yapımı, alt yapı çalışmaları, yapım malzemeleri ve inşaat şantiyeleri nedeniyle bitkinin doğal yaşam alanları ve popülasyonları zarar görmektedir. Ayrıca, yeni yolların yapımı, insanların Kaya Sümbülü habitatlarına daha kolay ulaşmalarına ve ziyaretçi sayısının artmasına da neden olarak Sümbül'e karşı olan tehdit unsurlarını artırmaktadır. Şekil 19: Kaya Sümbülü doğal yaşam alanında yol yapım çalışmaları_fotoğraflar: Tolga OK VII.6. Mermer / Taş Ocakları Faaliyetleri ve HES İnşaatları Kaya Sümbülü'nün doğal yaşam alanlarının doğrudan tahrip edilmesine neden olan bir diğer etmen de bitkinin yetiştiği karstik alanlarda mermer ve taş ocakları işletmeleridir. Aynı şekilde, Kaya Sümbülü habitatlarında yapılan HES inşaatları Kaya Sümbülü popülasyonlarının tahrip olmasına neden olmaktadır. 18

20 Şekil 20: Kaya Sümbülü habitatında mermer ocağı faaliyetleri_fotoğraf: Tolga OK VII.7. Kahramanmaraş İli Çevre Düzeni Planı'nın Sümbül Koordinatlarına Göre Değerlendirilmesi Kahramanmaraş ili 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları Firmamızca yürütülmektedir. 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı onaylanmış ancak 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı için hala onay beklenmektedir. Kahramanmaraş iline ait 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planı ise, BHA Planlama tarafından yapılmıştır. Uygulama imar planı ve nazım imar planları ÇDP ile örtüşmektedir. 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planı sayısal ortamda arazi çalışmaları sırasında elde edilen Kaya Sümbülü'nün bulunduğu yerlere ait koordinatlar (Tablo 1) ile çakıştırılarak değerlendirilmiştir. Tablo 1: Kaya Sümbülü'nün bulunduğu yerlerin koordinatları Bu değerlendirmeler yapılırken, yerleşim yerleri, karayolu ve demiryolu ağları, sanayi ve turizm kullanımları, altyapı altında; arıtma tesisleri, katı atık depo alanları, doğalgaz hattı, elektrik hattı, petrol boru hattı ve mania alanları, çevre sorunları altında; kirlilik ve su kirliliği kriterleri ele alınmış, bu kullanımlara yakınlık değerlendirilerek tehdit altında bulunan koordinat noktaları belirlenmiştir. Ek'te yer alan Kaya Sümbülü Kahramanmaraş İli Lokaliteleri ve Kaya Sümbülü Lokalitelerinin İl Çevre Düzeni Planı ile Karşılaştırılması paftalarında bulunan koordinat numaraları Tablo 1'de yer alan düzene göre belirlenmiştir. 19

21 Belirlenen noktalar Tablo 1'de yer alan numaraları ile isimlendirilmiş tehdit açıklamaları sıralanmıştır (Tablo 2). Tablo 2: Tehlike arz eden koordinat numaraları ve tehdit nedenleri Koordinat Numaraları Tehditler Göksun ilçesi Değirmendere Köyü yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Çağlayancerit ilçesi Boyalı yerleşim merkezinin yakınında bulunmaktadır. Karayolu kenarında ve Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Göksun ilçesi Değirmendere yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Karayolu kenarında ve Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 8 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 10 Göksun ilçesi Değirmendere Köyü yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 13 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 14 Karayolu yakınında bulunmaktadır Andırın ilçesi Emirler kentsel meskun alanı ve HES alanı yakınında bulunmaktadır. Kahramanmaraş merkez Rahmacılar Köyü yerleşim yeri yakınında ve kamp-karavan turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Andırın ilçesi yerleşim yeri ve katı atık depolama ve işleme tesisi yakınında bulunmaktadır. 19 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 20 Kamp-karavan turizm alanı ve Saygılı yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 24 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 25 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 27 Karayolu yakınında bulunmaktadır Göksun ilçesi Kurucaova yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Göksun ilçesi Kurucaova yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 20

22 Sağlık turizmi-kaplıcalar ve kültür turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Karayolu yakınında, Çağlayancerit ilçesi merkezi ve Boylu köyü yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Göksun ilçesi Fındık Köyü Lütfü Bozkurt Mah. yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Sağlık turizmi-kaplıcalar ve kültür turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Çağlayancerit ilçesi merkezi ve Boylu Köyü yerleşim yeri yakınında ve karayolu yakınında bulunmaktadır. Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Nurhak merkez yerleşim yeri ve doğa turizm alanı yakınında bulunmaktadır. 21

23 Şekil 21: Ek'te yer alan Kaya Sümbülü Kahramanmaraş İli Lokaliteleri Haritası (Bu harita ArcGIS 9.3 programında oluşturulmuş olup altlık olarak Kahramanmaraş iline ait 1/ ölçekli raster haritalar kullanılmıştır.) 22

24 Şekil 22: Ek'te yer alan Kaya Sümbülü Lokalitelerinin İl Çevre Düzeni Planı ile Karşılaştırılması Haritası (Bu harita ArcGIS 9.3 programında oluşturulmuş olup altlık olarak Kahramanmaraş iline ait 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planı kullanılmıştır.) Değerlendirme çalışmaları sonucunda, Kahramanmaraş ilinde bulunan Kaya Sümbülleri Tablo 2'de de görüldüğü üzere sanayi, ticaret yada toplu turizm kullanımları gibi yoğun baskı uygulayacak tehlikeler altında bulunmamaktadır. Ancak, 15 numaralı koordinat Andırın ilçesi Emirler kentsel meskun alanı mevkiinde bulunan HES alanı yakınında bulunmaktadır. Burada yer alan Kaya Sümbülleri yoğun bir tehdit altındadır. 17 numaralı koordinat Kahramanmaraş merkez Rahmacılar Köyü yerleşim yeri kamp-karavan turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Aynı şekilde, 20 numaralı koordinat Saygılı yerleşim yeri Kamp- 23

25 karavan turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Bu noktalarda gelen ziyaretçilerin Kaya Sümbülü popülasyonlarına zarar verme ihtimali yüksektir. 18 numaralı koordinat Andırın ilçesi yerleşim yeri katı atık depolama ve işleme tesisi yakınında bulunmaktadır. Burada uygulanan işlemler Kaya Sümbülleri'ne zarar verebilir. 52 ve 55 numaralı koordinatlar Sağlık turizmi-kaplıcalar ve kültür turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Son olarak 64 numaralı koordinat, Nurhak merkez yerleşim yeri ve doğa turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Yine, buraya gelen ziyaretçilerin Kaya Sümbülü popülasyonlarına zarar verme ihtimali yüksektir. Kahramanmaraş ilinde bulunan diğer koordinatlara ait Kaya Sümbülleri genellikle karayolu kenarında bulunma ve yerleşim yerlerine olan yakınlık tehditlerini barındırmaktadır. Bu tehditler Kaya Sümbülü için çok büyük tehlike arz etmemektedir. Kaya Sümbülü için bir diğer yaygın tehdit ise yerleşim yeri yakınlarında bulunmasıdır. Yerleşim yeri yakınlarında bulunan Kaya Sümbülleri, doğadan sökülerek yerleşim yerlerine taşınması sebebiyle yerleşim yeri civarındaki popülasyonlarının zarar görmesi ihtimali oldukça yüksektir. Nitekim arazi çalışmaları esnasında bazı noktalarda bu durum gözlenmiştir. Koruma Eylem Planı çerçevesinde yürütülecek eğitim ve farkındalık oluşturma çalışmaları sayesinde geniş kitlelere Kaya Sümbülü tanıtılacak ve doğada korunması konusunda bir bilinç oluşturulacaktır. VIII. KAYA SÜMBÜLÜ'NÜN KORUNMASI AMACIYLA YAPILMASI GEREKEN ÇALIŞMALAR VIII.1. Doğa Koruma Çalışmaları 1. Kahramanmaraş'ta Kaya Sümbülü ve Diğer Nadir Bitkilerin Yayılış Gösterdiği Karstik Alanların Koruma Altına Alınması Karstik sahalar kendine özgü bir biyolojik çeşitliliğe sahip olması nedeniyle doğa koruma bakımından büyük önem teşkil etmektedir. Kahramanmaraş il sınırları içindeki karstik sahalar, gerek Kaya Sümbülü popülasyonlarına ve gerekse de Geranium kalenderianum ve Pimpinella isaurica subsp. sumbuliana gibi oldukça nadir ve endemik bitkilere ev sahipliği yapmaktadır. Bunlardan Geranium kalenderianum son yıllarda keşfedilerek bilim dünyasına tanıtılan ve yalnızca Kahramanmaraş-Afşin ilçesi Güvek Yaylası'nda yetişen çok dar yayılışlı bir bitkidir. Benzer şekilde, Pimpinella isaurica subsp. sumbuliana de bilim dünyasına yeni tanıtılan, dar yayılışlı çok nadir bir bitkidir. 24

26 2. Orman Amenajman Planlarına Nadir ve Endemik Bitkilerin Entegrasyon Çalışmaları Günümüzde, orman amenajman planları yapılırken biyolojik çeşitlilik ve bölgedeki nadir ve endemik hedef türlere ait bilgiler de bu planlara işlenmektedir. GEF II Projesi kapsamında İstanbul İğneada ve Bulanıkdere (Orman Bölge Müdürlüğü), Camili (Artvin Orman Bölge Müdürlüğü), Yukarı Gökdere Ormanları (Isparta Orman Bölge Müdürlüğü) Amenajman Planları ekolojik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Bu uygulamanın yangınlaşabilmesi için biyolojik çeşitlilik konusunda daha fazla araştırmaya ve veri toplamaya ihtiyaç duyulmaktadır. Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğünün Başkonuş Orman İşletme Şefliği Fonksiyonel Amenajman Planına, nadir bitkilerin entegrasyonu çalışması kapsamında, Başkonuş Dağı'nda 26 hedef bitki türü ve korumada öncelikli alanlar belirlenmiştir. Kaya Sümbülü de belirlenen hedef türlerden biridir ve doğal dağılımı mutlak koruma zonları içerisinde tanımlanmıştır. Benzer şekilde, Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı diğer Orman İşletme Şefliklerinde de ekosistem tabanlı fonksiyonel amenajman planları yapılırken Kaya Sümbülü'nün il genelinde yayılış alanlarının bu planlara entegre edilmesi ve bitkinin ormancılık faaliyetlerinden etkilenmemesi sağlanmalıdır. 3. Kahramanmaraş İli Kaya Sümbülü Doğal Yayılış Haritası Arazi çalışmaları sonucu, Kahramanmaraş ili genelinde Kaya Sümbülü doğal yayılışları noktasal olarak belirlenmiştir. Bitkinin, mekansal olarak doğal yayılış haritasının çıkartılabilmesi için, çiçekli olduğu Mart ve (Yükseltiye bağlı olarak) Mayıs ayları arasında yıllara yayılan arazi çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Çıkarılan bu harita, bölgede her türlü planlama ve (Örneğin; taş ve mermer ocakları, HES'ler ve yol yapımı vb.) imar çalışmalarında göz önüne alınarak gerekli önlemlerin alınmasında öncü rol oynamalıdır. 4. Kaya Sümbülü Popülasyonlarını İzleme Çalışmaları Kaya Sümbülü'nün (Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus) IUCN Tehlike Kategorisi 2000 yılında yayımlanan "Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı"nda NT olarak sınıflandırılmıştır. Diğer bir deyişle, Kaya Sümbülü, hala tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday bitkilerden biri olarak tanımlanmıştır. Kahramanmaraş'ta bitkiyi tehdit eden tehlikeler göz önüne alındığında bitkinin mevcut popülasyonlarının takip edilmesi gerekmektedir. 25

27 5. Kaya Sümbülü Üretim Projesi "Kahramanmaraş ve Ardahan Nadir Bitkilerinin Korunması Projesi (KANBK)" kapsamında, Kahramanmaraş yöresinde Kaya Sümbülü (Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus) hedef tür olarak seçilmiştir. Bu proje çalışmaları sırasında, Kahramanmaraş yöresinde Kaya Sümbülü'nün üretimi konusunda bilgi ve deneyim elde edilmiş ve bölge halkının sosyo-ekonomik kalkınmasına yönelik alternatif gelir imkanları araştırılmıştır. Kahramanmaraş İl Tarım Müdürlüğü, Orman Bölge Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, yerel idareciler ve yöre halkı ortaklığında Kaya Sümbülü yetiştiriciliği konusunda başlatılan çalışmalar yeni projeler ile geliştirilmesi mümkün görünmektedir. Bu amaçla, yürütülecek yeni projelerde, Göksun ilçesinde bulunan Kaya Sümbülü'nün doğal olarak yetiştiği köyler, pilot bölge olarak belirlenebilecektir. Böyle bir projede, yöre halkı Kaya Sümbülleri'ni doğadan toplamak yerine, Kaya Sümbülü'nü kendi arazilerinde üretime alarak pazarlamaları konusunda teşvik edilebilecektir. Bu kapsamda üreticilere, Kaya Sümbülleri'nin üretimi ve Kahramanmaraş ili ile diğer illerde pazarlanmaları konusunda eğitim verilmelidir. Üretim amacıyla anaç çiçek soğanlarının doğadan toplanabilmesi için Teknik Komite kararı ve Bakanlık (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı) izninin alınması gerekmektedir. Ancak, Kaya Sümbülü'nün gerekli izinler alındıktan sonra toplanması ve izinsiz toplamanın engellenmesi için yerel yetkililerin denetim, gözlem ve kontroller yapması da büyük önem teşkil etmektedir. Kaya Sümbülü'nün Korunarak Üretilmesine Örnek Proje; Dumlugöze Köyü Kardelen Üretimi Projesi yılları arasında Doğal Hayatı Koruma Derneği (DHKD) ve Flora & Fauna International (FFI) işbirliğinde "Türkiye nin Soğanlı Bitkileri Yerli Üretim Projesi" çalışmaları sürdürülmüştür. Pilot bölge olarak, Karaman ili, Sarıveliler ilçesine bağlı Dumlugöze Köyü ve çevresinin seçildiği projenin amacı, Türkiye'den toplanarak ihraç edilen doğal çiçek soğanlarının korunarak kullanılması ve yöre halkına sürekli bir ek gelir olanağının sağlanmaktır. Dumlugöze Köyü'nde Kardelen (Galanthus elwesii) üretimi 1993 yılında 7 gönüllü üretici ile başlamış ve 1996'da ilk hasat gerçekleştirilerek İngiltere'ye ihraç edilmiştir. 1996'dan beri Dumlugöze Köyü'nde Kardelen üretimi ve üreticileri hızla artmış ve proje sayesinde, Orta Toroslar'da çok fakir bir dağ köyünün Kardelen üretimi sayesinde kendilerine ek gelir sağlayarak ekonomik ve sosyal şartlarını iyileştirebileceği kanıtlanmıştır. (Atay, 2011). 26

28 Dumlugöze Köyü'ndeki Kardelen Üretim Projesi, Kahramanmaraş yöresinde gönüllü üreticilerle Kaya Sümbülü yetiştirilebileceğine güzel bir örnek olabilir. Bu ve buna benzer projelerden elde edilen yol gösterici deneyimler, Kaya sümbülü üretim projesine aktarılabilir. VIII.2. Eğitim ve Farkındalık Oluşturma Çalışmaları 6. Kahramanmaraş'ın Soğanlı Bitkileri (Geofitleri) Kitabı Kaya Sümbülü'nün çiçekleri ve soğanlarının yöre halkı ve ziyaretçiler tarafından toplandığı ve bu kişilerin Doğal Çiçek Soğanları Yönetmeliği gereğince bitkinin doğadan sökümünün izne tabi olduğunu bilmedikleri gözlenmiştir. Bu bağlamda, bölgede çok yönlü eğitim ve farkındalık çalışmalarının yapılması yararlı olacaktır. "Kahramanmaraş ve Ardahan Nadir Bitkilerinin Korunması Projesi (KANBK)" sırasında Kaya Sümbülü dahil, proje hedef türleriyle ilgili bir eğitim çalışması gerçekleştirilmiştir. Kaya Sümbülü için bu çalışmalar geliştirilmeli ve il genelinde yaygınlaştırılmalıdır. Kahramanmaraş Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü ile Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Orman Fakültesi işbirliğinde hazırlanacak eğitim malzemelerinden biri de, Kahramanmaraş'ın Soğanlı Bitkileri (Geofitleri) Kitabı olmalıdır. Kahramanmaraş'ın oldukça zengin soğanlı bitkilerinin renkli ve resimli bir kitapta bir araya getirilerek yetkililer ve kamuoyunun ilgi ve bilgisine sunulması, bu bitkilerin daha geniş kitlelere tanıtılmasını sağlayacaktır. 7. Sümbül Festivali ve Sümbül Turları İnsanların kent yaşamı içinde uzak kaldıkları ve hatta hiç bilmedikleri Kaya Sümbülü gibi nadir bitkileri tanıyabilmeleri için festivaller ve gezi turları gibi etkinlikler oldukça yararlı olacaktır. Bu amaçla, Kahramanmaraş ili ve yakın çevre illeri için günübirlik, daha uzak mesafedeki iller için 1-2 gün konaklamalı "Sümbül Turları" düzenlenebilir. Aynı zamanda, Göksun ilçesinde Kaya Sümbülü'nün çiçeklenme döneminde (15-30 Nisan tarihleri arasında) bir "Sümbül festivali" organize edilebilir. 8. Kaya Sümbülü Rekreasyonel Alanları Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış gösterdiği alanlar insanoğlu tarafından yoğun olarak kullanılmakta ve Kaya Sümbülü'ne gereken önem verilmemektedir. Bu nedenle, Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış gösterdiği koruma alanları ve rekreasyonel alanlara, ziyaret edenleri bilgilendirici levhalar hazırlanmalıdır. Bu levhalarda bitkinin özellikleri ve öneminin yanı sıra, doğa koruma bakımından önemi ve yasal durumu hakkında da bilgi verilmelidir. Gerekirse, yöre halkının ve diğer ziyaretçilerin piknik yapmak ve gezmek için kullandıkları Kaya Sümbülü'nün doğal yaşam alanları yeniden düzenlenmeli ve kontrol altına alınmalıdır. 27

29 9. Kaya Sümbülü'nün Yabancılar Tarafından Doğadan Toplanması Son yıllarda, Türkiye'nin değişik yörelerinden yasa dışı olarak soğanlı bitkilerin toplanarak yurt dışına çıkarılması ile ilgili haberler basına yansımaktadır. Soğanlı bitkiler, gösterişli çiçekleri ve erken çiçeklenme zamanları gibi özellikleri nedeniyle bahçecilik endüstrisinde çok önemli bir yere sahiptir. Kahramanmaraş ili zengin soğanlı bitki çeşitliliğine ev sahipliği yapmaktadır. Böyle yasa dışı durumlarda, Kahramanmaraş'taki Orman ve Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlıklarına bağlı birimlere veya Jandarma'ya haber verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, bu konularda yöneticileri ve yöre halkını bilgilendirmek, oldukça önem teşkil etmektedir. Benzer şekilde, bilimsel araştırma amacıyla Kahramanmaraş'a gelen yabancı bilim insanlarının da, araştırma yapacakları konu hakkında araştırma izni almaları ve aynı zamanda Türkiye'den konuyla ilgili bilim insanları ve üniversitelerle de işbirliği yapmaları da gerekmektedir. 28

30 IX. FAALİYET TAKVİMİ PROJE AKTİVİTESİ Kaya Sümbülü doğal yayılış alanlarının mekansal analizleri için arazi çalışması Kaya Sümbülü Eğitim Programı; "Kahramanmaraş Geofitleri" Kitabı, toplantılar ve diğer eğitim malzemelerinin hazırlanması Kaya Sümbülü Festivali ve Kaya Sümbülü Turları AMAÇ Kahramanmaraş yöresinde doğal yayılış gösteren Kaya Sümbülü'nün mekansal dağılım haritasını oluşturma Kaya Sümbülü'nün önemi ve karşı karşıya bulunduğu tehditler hk. yerel yöneticileri, öğretmenleri, öğrencileri, ve kamuoyunu bilgilendirme ve farkındalık oluşturma Kahramanmaraş, Göksun ve Kaya Sümbülü'nün tanıtımı; Yerel turizme ve ekonomiye katkı sağlanması, Kaya Sümbülü'nün doğa koruma ve sürdürülebilir kullanımının önemi ve gereği hakkında farkındalık oluşturma İŞBİRLİĞİ YAPILMASI ÖNGÖRÜLEN KURUMLAR Sütçü İmam Üniv. Orman Fakültesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müd., Orman Bölge Müd. Odun Dışı Ürün ve Hizmetler Şube Müd. Sütçü İmam Ün. Orman Fakültesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müd., Yerel ve Ulusal Sivil Toplum Kuruluşları Kahramanmaraş Valiliği, Göksun Kaymakamlığı, Göksun Belediyesi, Sütçü İmam Ün. Orman Fakültesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müd., Orman Bölge Müd. İl Tarım Müdürlüğü İl Kültür ve Turizm Müd. Yerel ve Ulusal Sivil Toplum Kuruluşları ZAMAN Nisan-30 Nisan tarihleri arasında 29

31 X. KAYNAKÇA Anonim, Kahramanmaraş İli Arazi Varlığı, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayını, Rapor No: 46, Ankara. Atay, S., (2011). Örnek Bir Çiçek Soğanı Üretim Projesi, 37-41, N. Özhatay, (2011), Üretici El Kitabı, İstanbul. Baytop, A., Bitkilerin Bilimsel Adlarındaki Niteleyiciler ve Anlamları, İ.Ü. Eczacılık Fakültesi Yayını, Fakülte Yayın No: 69, 294 s., İstanbul. Baytop, T., İstanbul Lalesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Yayın No: 1415, 66 s., Ankara Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Yayın No: 578, 508 s., Ankara. Wendelbo, P. (1984). Hyacinthus L.- In. Davis, P.H.(ed.), Flora of Turkey and East Aegean Islands, Vol. 8, p , University Press, Edinburgh. Doğal Çiçek Soğanlarının Üretimi, Doğadan Toplanması ve ihracatına İlişkin Yönetmelik (2012). T. C. Resmi Gazete, 28358, 19 Temmuz Doğal Çiçek Soğanlarının 2013 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğ (2012). T. C. Resmi Gazete, 28489, 06 Aralık Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z. ve Adıgüzel, N Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayını, 246 s., Ankara. Özhatay, N., Byfield, A., Atay, S., Türkiye nin 122 Önemli Bitki Alanı, WWF Türkiye, 476 s., İstanbul. Özhatay, N., Türkiye nin BTC Boru Hattı Boyunca Önemli Bitki Alanları, (Important Plant Areas along the BTC Pipeline in Turkey) BTC Şirketi, 303 s.,istanbul. Özhatay, N., Üretici El Kitabı, İstanbul. Özhatay, N., Koçyiğit, M., Demirci, S Başkonuş Dağı (Kahramanmaraş) Korumada Öncelikli Alanları; Nadir ve Endemik Türleri (Başkonuş Orman İşletme 30

32 Şefliği Fonksiyonel Amenajman Planına Nadir Bitkilerin Entegrasyonu Çalışması) Raporu, 104 s. WWF-Türkiye, Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Yaşam Ortamları Üzerindeki Tehditlere Yönelik Eylem Kılavuzu, 31 s. Zeybek, H.İ., Türkiye de Karstik Alanların Korunma Gerekliliği ve Alınabilecek Bazı Önlemler, Doğu Coğrafya Dergisi, Cilt 9, sayı 11, s

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL MEYVECİLİK DURUMU Mehmet SÜTYEMEZ*- M. Ali GÜNDEŞLİ" Meyvecilik kültürü oldukça eski tarihlere uzanan Anadolu'muz birçok meyve türünün anavatanı

Detaylı

ÖBANET:Türkiye nin Önemli Bitki Alanları İletişim Ağı ( )

ÖBANET:Türkiye nin Önemli Bitki Alanları İletişim Ağı ( ) ÖBANET:Türkiye nin Önemli Bitki Alanları İletişim Ağı (2006-2016) 1990 lı yılların başı: Önemli Bitki Alanı (ÖBA): kısaca, nadir ve endemik bitki toplulukları ve habitatları bakımından zengin doğal alan

Detaylı

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER SIRA 1 2 5 8 DAİRE BAŞKANLIĞININ ADI Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER Oduna Dayalı Orman Ürünleri Üretim Süreçleri Takip Sistemi Biyokütle

Detaylı

Hedef 1: KAPASİTE GELİŞTİRME

Hedef 1: KAPASİTE GELİŞTİRME Proje, Küresel Çevre Fonu (GEF) mali desteğiyle, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Gıda Tarım ve Hayvancılık

Detaylı

YAYLALARDAKİ ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMİNİN CBS İLE İZLENMESİ: TRABZON ÖRNEĞİ. Yrd. Doç. Dr. Mustafa ATASOY

YAYLALARDAKİ ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMİNİN CBS İLE İZLENMESİ: TRABZON ÖRNEĞİ. Yrd. Doç. Dr. Mustafa ATASOY YAYLALARDAKİ ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMİNİN CBS İLE İZLENMESİ: TRABZON ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Mustafa ATASOY AKSARAY ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü TMMOB Harita

Detaylı

ORTAK GÖSTERİMLER ALAN RENK KODU (RGB) ÇİZGİ TİPİ SEMBOL TARAMA SINIRLAR İDARİ SINIRLAR ÜLKE SINIRI İL SINIRI İLÇE SINIRI BELEDİYE SINIRI

ORTAK GÖSTERİMLER ALAN RENK KODU (RGB) ÇİZGİ TİPİ SEMBOL TARAMA SINIRLAR İDARİ SINIRLAR ÜLKE SINIRI İL SINIRI İLÇE SINIRI BELEDİYE SINIRI EK-1a ORTAK GÖSTERİMLER ÇİZGİ TİPİ SEMBOL TARAMA ALAN RENK KODU (RGB) SINIRLAR İDARİ SINIRLAR ÜLKE SINIRI İL SINIRI İLÇE SINIRI BELEDİYE SINIRI MÜCAVİR ALAN SINIRI 1 PLANLAMA SINIRLARI PLAN ONAMA SINIRI

Detaylı

YABANİ KARANFİL Dianthus elegans

YABANİ KARANFİL Dianthus elegans YABANİ KARANFİL Dianthus elegans 1 1 YABANİ KARANFİL Dianthus elegans 1 Endemizm: Akdeniz Yayılış Alanı: Antalya Ticari Üretimi: Yok Çiçeklenme Zamanı: Temmuz-Ağustos Çiçekli Kalma Süresi: 1 ay Bitki Formu:

Detaylı

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Milli Parklar Daire Başkanlığı Cihad ÖZTÜRK Orman Yüksek Mühendisi PLANLAMA NEDİR? Planlama, sorun

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Tanıtım Ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Tanıtım Ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Tanıtım Ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü SAYI : B.18.0.DMP.0.00.02.010.01.../09/2007 KONU : Doğa Turları G E N E L G

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ 1 T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK=BİYOLOJİK KAYNAK Ekosistem Tür Gen 2 3 Bozulmamış

Detaylı

TOHUMLUK İHRACATI UYGULAMA GENELGESİ (2013/4)

TOHUMLUK İHRACATI UYGULAMA GENELGESİ (2013/4) TOHUMLUK İHRACATI UYGULAMA GENELGESİ (2013/4) Amaç MADDE 1 (1) Ülkemizden yapılacak tohumluk ihracatı ile ilgili usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 (1) Bu Genelge, ülkemizde üretilen tohumlukların

Detaylı

T.C. ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Planlama Şube Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA

T.C. ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Planlama Şube Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA T.C. ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Planlama Şube Müdürlüğü EXP0?()16 ANTALYA Sayı : 90852262-301.03-3 U 2 > ~ GU02/2015 Konu: Manavgat 215 ada 1 parsel, 216 ada 1

Detaylı

BÖLÜM 3. Artvin de Orman Varlığı

BÖLÜM 3. Artvin de Orman Varlığı BÖLÜM 3 Artvin de Orman Varlığı Özgür EMİNAĞAOĞLU Orman, oldukça geniş bir alanda kendine özgü bir iklim oluşturabilen, belirli yükseklik, yapı ve sıklıktaki ağaçlar, ağaçcık, çalı ve otsu bitkiler, yosun,

Detaylı

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda)

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen Toros (Lübnan) Sediri (C. libani) Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Himalaya Sediri Atlas Sediri (C. deodora) (C. atlantica) Dünyada Kuzey Afrika,

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI III. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Köprülü Kanyon Milli Parkının Kısa Tanıtımı Gerçekleştirilen Envanter Çalışmaları Belirlenen Orman Fonksiyonları Üretim Ekolojik Sosyal

Detaylı

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 İnsan yaşamı ve refahı tarihsel süreç içinde hep doğa ve doğal kaynaklarla kurduğu ilişki ile gelişmiştir. Özellikle sanayi devrimine kadar

Detaylı

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur - Doğa Koruma Mevzuat Tarihçe - Ulusal Mevzuat - Uluslar arası Sözleşmeler - Mevcut Kurumsal Yapı - Öngörülen Kurumsal Yapı - Ulusal

Detaylı

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek rakımlı yerlerde yaptıkları turizm faaliyetidir. YAYLA

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

YABANİ BİTKİLERİN KORUNMASI, SÜRDÜRÜLEBİLİR HASADI ve KULLANIMI

YABANİ BİTKİLERİN KORUNMASI, SÜRDÜRÜLEBİLİR HASADI ve KULLANIMI YABANİ BİTKİLERİN KORUNMASI, SÜRDÜRÜLEBİLİR HASADI ve KULLANIMI Türkiye nin bitkisel zenginliği Ülkemizde 12.500 farklı bitki türü bulunuyor. Bu bitkilerin 4.000 tanesi yaklaşık 1/3 ü endemik (ülkemize

Detaylı

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi 3.ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU 29-30 NİSAN 2013 Haliç Kongre Merkezi, İSTANBUL Cemal KAYNAK Teknik Uzman -Y.Şehir Plancısı İller Bankası A.Ş. Mekansal

Detaylı

CORYLACEAE 1C 1 E. Anemogam, kışın yaprağını döken odunsu bitkilerdir. Gövde kabukları çatlaksız ya da boyuna çatlaklıdır. Tomurcuklar sürgüne

CORYLACEAE 1C 1 E. Anemogam, kışın yaprağını döken odunsu bitkilerdir. Gövde kabukları çatlaksız ya da boyuna çatlaklıdır. Tomurcuklar sürgüne CORYLACEAE 1C 1 E. Anemogam, kışın yaprağını döken odunsu bitkilerdir. Gövde kabukları çatlaksız ya da boyuna çatlaklıdır. Tomurcuklar sürgüne almaçlı dizilmiştir. Tomurcuklar çok pullu, sapsız, sürgüne

Detaylı

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU Çölleşme: Kurak, yarı kurak ve yarı nemli alanlarda iklim değişiklikleri ve insan faaliyetleri de dâhil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanan arazi bozulumu

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ORMAN YÖNETİMİNDE YERELLİK VE EKOSİSTEM ÖZELLİKLERİNİN ÖNEMİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ORMAN YÖNETİMİNDE YERELLİK VE EKOSİSTEM ÖZELLİKLERİNİN ÖNEMİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ORMAN YÖNETİMİNDE YERELLİK VE EKOSİSTEM ÖZELLİKLERİNİN ÖNEMİ Yrd. Doç. Dr. Yasin KARATEPE SDÜ Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı Yağış Dağılımı 1800 1600 1400 1200 1000

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU TEMMUZ 2012 YÜKLENİCİ: DOĞUKAN & BHA İŞ ORTAKLIĞI 1 "Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100 000 Ölçekli

Detaylı

TÜBİTAK MAM ÇEVRE ENSTİTÜSÜ ÖZEL HÜKÜM PROJELERİ

TÜBİTAK MAM ÇEVRE ENSTİTÜSÜ ÖZEL HÜKÜM PROJELERİ TÜBİTAK MAM ÇEVRE ENSTİTÜSÜ ÖZEL HÜKÜM PROJELERİ Eğirdir Beyşehir Karacaören Alt Havzaları ÖH Alanları Atatürk Baraj Gölü ÖH Alanı Doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi için; İçme suyu kaynaklarının

Detaylı

SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-2. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER

SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-2. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-2 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER Marjinal ekolojik şartlardaki gevşek kapalı bir Ardıç ormanı, ana amacı odun üretimi ise bu orman verimsiz kabul edilmektedir. Ancak işletme amacı

Detaylı

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA TRA1 FLORA Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA Avrupa dan Asya ya geçiş, saatten saate belli oluyor. Yiten ormanların yerini sık ve bitek çayırlar alıyor. Tepeler yassılaşıyor. Bizim ormanlarımızda bulunmayan

Detaylı

Editör Doç.Dr.Hasan Genç ÇEVRE EĞİTİMİ

Editör Doç.Dr.Hasan Genç ÇEVRE EĞİTİMİ Editör Doç.Dr.Hasan Genç ÇEVRE EĞİTİMİ Yazarlar Doç.Dr.Hasan Genç Doç.Dr.İbrahim Aydın Doç.Dr.M. Pınar Demirci Güler Dr. H. Gamze Hastürk Yrd.Doç.Dr. Suat Yapalak Yrd.Doç.Dr. Şule Dönertaş Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

TAXUS : (Porsuklar) (8 Türü var) Taxus baccata L. (Adi Porsuk)

TAXUS : (Porsuklar) (8 Türü var) Taxus baccata L. (Adi Porsuk) TAXUS : (Porsuklar) (8 Türü var) Taxus baccata L. (Adi Porsuk) Çoğunlukla boylu çalı ender 20 m boy, sık dallı, yuvarlak tepeli, kırmızı_kahverengi kabuk gelişi güzel çatlar ve dökülür İğne yapraklar 1-2.5

Detaylı

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29 1.1. Orman ve Ormancılık Türkiye yaklaşık olarak 80 milyon hektar (ha) yüzölçümüyle dağlık ve eko-coğrafya bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Bu ekolojik zenginliğe paralel olarak ormanlar da

Detaylı

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i 1 BİTKİ TANIMA I PEP101_H03 C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i Sakarya Üniversitesi İbreliler 2 C

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI VII. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL DKMP ve OGM Protokolü DKMP Genel Müdürlüğü ile Orman Genel Müdürlüğü arasında 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamında korunan Milli

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ATATÜRK ARBORETUMU GEZİSİ RAPORU

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ATATÜRK ARBORETUMU GEZİSİ RAPORU 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ATATÜRK ARBORETUMU GEZİSİ RAPORU Gezinin Yapıldığı Tarih-Saat : 17/05/2013---09:30-13:00 Geziye Katılan Öğrenci Sayısı : 20 Geziden Sorumlu Öğretmen : Duygu AYDEMİR Gezinin

Detaylı

Hazırlayan: Mesut YÜKSEL

Hazırlayan: Mesut YÜKSEL ARTVİN İLİ MERKEZ İLÇESİ YENİ MAHALLESİ 579 ADA 1 PARSEL VE ÇEVRESİNDE RESMİ KURUM ALANI(MÜZE) VE KÜLTÜREL TESİS ALANI(Kültür Evi) AMAÇLI NAZIM VE UYGULAMA İMAR PLAN DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU Hazırlayan:

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Harikulade bir tabii oluşum olan Milli Park, eşine az rastlanan tatlı ve tuzlu su ekosistemlerini bir arada bulundurması ve Afrika ile Avrupa arasındaki

Detaylı

MUĞLA-BODRUM-MERKEZ ESKİÇEŞME MAHALLESİ-BARDAKÇI MEVKİİ 9 PAFTA 14 ADA 70 ve 90 PARSELLER KORUMA AMAÇLI İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU

MUĞLA-BODRUM-MERKEZ ESKİÇEŞME MAHALLESİ-BARDAKÇI MEVKİİ 9 PAFTA 14 ADA 70 ve 90 PARSELLER KORUMA AMAÇLI İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU İÇİNDEKİLER TABLOSU 1. PLANLAMA ALANININ TANIMI... 1 2. MEVCUT PLAN DURUMU... 2 3. PLANLAMA GEREKÇESİ-PLANLAMA KARARLARI... 5 4. EKLER... 9 i 1. PLANLAMA ALANININ TANIMI Plan değişikliği yapılan alan;

Detaylı

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ Dr. Jale SEZEN Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şubesi,Tekirdağ TABİAT VARLIKLARI VE KORUNAN ALANLAR Jeolojik devirlerle, tarih öncesi

Detaylı

Toplantı Tarihi ve No : 09.10.2015-239 İZMİR 2 NUMARALI KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU KARAR 45.00/737

Toplantı Tarihi ve No : 09.10.2015-239 İZMİR 2 NUMARALI KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU KARAR 45.00/737 Kültür ve Turizm Bakanlığından: ANKARA II KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU KARAR Toplantı Tarihi ve No : 11.08.2015-124 TOPLANTI YERİ Karar Tarihi ve No : 11.08.2015-1525 ANKARA Kırıkkale İli, Delice

Detaylı

ONDOKUZMAYIS İLÇESİ NDE (SAMSUN) AFETE YÖNELİK CBS ÇALIŞMALARI

ONDOKUZMAYIS İLÇESİ NDE (SAMSUN) AFETE YÖNELİK CBS ÇALIŞMALARI TÜRKİYE 17. ESRI KULLANICILARI TOPLANTISI ONDOKUZMAYIS İLÇESİ NDE (SAMSUN) AFETE YÖNELİK CBS ÇALIŞMALARI Kıvanç ÇALIŞKAN Harita Mühendisi 25 Mayıs 2012 - ANKARA SUNUM İÇERİĞİ GİRİŞ AMAÇ VE KAPSAM MATERYAL,

Detaylı

ÇEVRE VE DOĞA KORUMAYLA İLGİLİ ULUSAL VE

ÇEVRE VE DOĞA KORUMAYLA İLGİLİ ULUSAL VE TÜRKİYE NİN TARAF OLDUĞU ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER ÇEVRE VE DOĞA KORUMAYLA İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLARARASI ÖRGÜTLER DERS 5 TÜRKİYE NİN TARAF OLDUĞU ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER 1-Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının

Detaylı

BÖLÜM 7. Artvin de Botanik Turizmi Potansiyeli

BÖLÜM 7. Artvin de Botanik Turizmi Potansiyeli BÖLÜM 7 Artvin de Botanik Turizmi Potansiyeli Özgür EMİNAĞAOĞLU, Hayal AKYILDIRIM BEĞEN Biyoçeşitlilik kaynakları dünya için en önemli yaşam destek sistemleridir. Dünya da bugün 6 milyardan fazla insan

Detaylı

Orman Fonksiyonları -Zonlama Biyoçeşitlilik Koruma Alanları Estetik-Ekotuirzm İğneada: Fonksiyonlar: Ölçüt, Gösterge ve Aktiviteler Fonksiyonlar: Ölçüt, Gösterge ve Aktiviteler (Camili) Fonksiyonlar Ölçüt

Detaylı

AĞAÇLANDIRMALARDA UYGULAMA ÖNCESİ ÇALIŞMALAR

AĞAÇLANDIRMALARDA UYGULAMA ÖNCESİ ÇALIŞMALAR AĞAÇLANDIRMALARDA UYGULAMA ÖNCESİ ÇALIŞMALAR Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 1 Ağaçlandırma çalışmalarında amaç tespiti ile işe başlamak ilk hedeftir. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 2 Amaç tespiti ülkemizin ormancılık

Detaylı

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 ISBN: 978-605-4610-19-8 ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 The Determinition of The Problems and Solution ways, Interested in Allocated Forest Resources

Detaylı

ANKARA İLİ KIZILCAHAMAM İLÇESİ TIBBİ VE AROMATİK BİTKİ YETİŞTİRİCİLİĞİ PAZAR ARAŞTIRMASI

ANKARA İLİ KIZILCAHAMAM İLÇESİ TIBBİ VE AROMATİK BİTKİ YETİŞTİRİCİLİĞİ PAZAR ARAŞTIRMASI ANKARA İLİ KIZILCAHAMAM İLÇESİ TIBBİ VE AROMATİK BİTKİ YETİŞTİRİCİLİĞİ PAZAR ARAŞTIRMASI Proje Koordinatörü Proje Sorumlusu Danışman Proje No :Vet.Hek. Ahu KAYALARLI ACARTÜRK : Zir. Müh. Adem BÜYÜKHAN

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ I. Analitik Çerçeve ve Kapsam, Tanımlamalar ve Sınıflamalar a) Analitik Çerçeve ve Kapsam: Korunan alan istatistikleri; korunan alanlar (milli park, tabiat parkı,

Detaylı

SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURAKLIK YÖNETİMİ İHTİSAS HEYETİ 2.TOPLANTISI

SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURAKLIK YÖNETİMİ İHTİSAS HEYETİ 2.TOPLANTISI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURAKLIK YÖNETİMİ İHTİSAS HEYETİ 2.TOPLANTISI TOPRAK MUHAFAZA VE HAVZA ISLAHI DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALİYETLERİ DR.HAVVA KAPTAN ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOPRAK MUHAFAZA VE HAVZA

Detaylı

Büyükşehir Alanlarında Kırsal Arazisi Kullanımına Yönelik Plan Altlık Gereksinimleri,

Büyükşehir Alanlarında Kırsal Arazisi Kullanımına Yönelik Plan Altlık Gereksinimleri, Büyükşehir Alanlarında Kırsal Arazisi Kullanımına Yönelik Plan Altlık Gereksinimleri, KIRSAL ARAZİ YÖNETİMİNDE ANALİTİK VERİLERİN ELDE EDİLMESİ VE SENTEZ PAFTALARININ ÜRETİLMESİ; Prof. Dr. Yusuf KURUCU

Detaylı

MANAVGAT İLÇESİ, HACIOBASI MAHALLESİ, 102 ADA 15, 16, 18, 19 NUMARALI PARSELLERE İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ RAPORU

MANAVGAT İLÇESİ, HACIOBASI MAHALLESİ, 102 ADA 15, 16, 18, 19 NUMARALI PARSELLERE İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ RAPORU 1 MANAVGAT İLÇESİ, HACIOBASI MAHALLESİ, 102 ADA 15, 16, 18, 19 NUMARALI PARSELLERE İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ RAPORU 1 PLANLAMA ALANI Planlama Alanı Konya-Manavgat Karayolu

Detaylı

ŞANLIURFA DA BOTANİK TURİZMİ: GÜZ ÇİÇEKLERİNE YOLCULUK

ŞANLIURFA DA BOTANİK TURİZMİ: GÜZ ÇİÇEKLERİNE YOLCULUK ŞANLIURFA DA BOTANİK TURİZMİ: GÜZ ÇİÇEKLERİNE YOLCULUK (Güz Çiğdemleri ve Vargetgüllerine yolculuk ) (Farklı bir hafta sonu yaşamaya ne dersiniz? ) Dağ çiçeklerinin senfonisini ile birlikte rengârenk o

Detaylı

TÜRKİYE DE BİTKİ ÇEŞİTLİLİĞİ VE ENDEMİZM. Özet

TÜRKİYE DE BİTKİ ÇEŞİTLİLİĞİ VE ENDEMİZM. Özet TÜRKİYE DE BİTKİ ÇEŞİTLİLİĞİ VE ENDEMİZM Mesut Uyanık 1*, Ş. Metin Kara 2, Bilal Gürbüz 1, Yasin Özgen 1 1 Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Dışkapı-Ankara 2 Ordu Üniversitesi,

Detaylı

GRUP ENDEMİKUS. Doç. Dr. Ali ÇELİK Denizli, KAZ DAĞI GÖKNARI Abies nordmanniana subsp. equi-trojani

GRUP ENDEMİKUS. Doç. Dr. Ali ÇELİK Denizli, KAZ DAĞI GÖKNARI Abies nordmanniana subsp. equi-trojani GRUP ENDEMİKUS KAZ DAĞI GÖKNARI Abies nordmanniana subsp. equi-trojani ÇANAKKALE İLİ ENDEMİK BİTKİ TÜRLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİRLİĞİNİN SAĞLANMASI Doç. Dr. Ali ÇELİK Denizli, 2010 Proje Ekibi Abuzer BERKKAYA

Detaylı

1 PLANLAMA ALANININ GENEL TANIMI 2 PLANLAMANIN AMAÇ VE KAPSAMI

1 PLANLAMA ALANININ GENEL TANIMI 2 PLANLAMANIN AMAÇ VE KAPSAMI 1 ANTALYA İLİ, MANAVGAT İLÇESİ ÇELTİKÇİ MAHALLESİ VE DEMİRCİLER MAHALLESİ MEVKİİNDE D-400 KARAYOLU ÇEVRESİNDE 1/5.000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ 1 PLANLAMA ALANININ GENEL TANIMI Planlama alanı

Detaylı

Çankaya Belediyesi Uygulamaları

Çankaya Belediyesi Uygulamaları Çankaya Belediyesi Uygulamaları İklim Değişikliğine Yerel Çözümler: Yağmur Hasadı Konferansı Ekim 2016 Yağmur Hasadı Planlaması Yapılacak Alanlar Köylerimiz-Kırsal Alanlarımız Parklarımız - Yaşar Kemal

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2. HAFTA

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2. HAFTA 2. HAFTA 1 ÇEVRE DÜZENİ PLANI : Çevre Düzeni Planları, Bölge Planlarına uygun olarak, yönetsel, mekansal ve işlevsel bütünlük arz eden bir veya birden fazla il sınırlarını kapsayan planlardır. Bu planlar

Detaylı

BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BALIKESİR ÇANAKKALE TR - 22 PLANLAMA BÖLGESİ 1/ ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI PAFTA H19 DEĞİŞİKLİK ÖNERİSİ

BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BALIKESİR ÇANAKKALE TR - 22 PLANLAMA BÖLGESİ 1/ ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI PAFTA H19 DEĞİŞİKLİK ÖNERİSİ BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BALIKESİR ÇANAKKALE TR - 22 PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI PAFTA H19 DEĞİŞİKLİK ÖNERİSİ OCAK-2017 1 İÇİNDEKİLER 1. TALEP... 3 1.1. REKREASYON ALANI

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Sunuş... iv İçindekiler...v Tablolar Listesi...xi Şekiller Listesi... xii Kısaltmalar Listesi... xiii GİRİŞ...

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Sunuş... iv İçindekiler...v Tablolar Listesi...xi Şekiller Listesi... xii Kısaltmalar Listesi... xiii GİRİŞ... v İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Sunuş... iv İçindekiler...v Tablolar Listesi...xi Şekiller Listesi... xii Kısaltmalar Listesi... xiii GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM GENEL TURİZM KAVRAMLARI 1. GENEL TURİZM KAVRAMLARI...5

Detaylı

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 Türkiye de Arazi Kullanımı Türkiye yüzey şekilleri bakımından çok farklı özelliklere sahiptir. Ülkemizde oluşum özellikleri birbirinden farklı

Detaylı

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS 31. 32. Televizyonda hava durumunu aktaran sunucu, Türkiye kıyılarında rüzgârın karayel ve poyrazdan saatte 50-60 kilometre hızla estiğini söylemiştir. Buna göre, haritada numaralanmış rüzgârlardan hangisinin

Detaylı

Doğal Sit Sınırlarının Sunumu ve Coğrafi Bilgi Sistemi Destekli Yönetim Altyapısının Geliştirilmesi. Dilek TEZEL CBS ve Envanter Şb.Md.V.

Doğal Sit Sınırlarının Sunumu ve Coğrafi Bilgi Sistemi Destekli Yönetim Altyapısının Geliştirilmesi. Dilek TEZEL CBS ve Envanter Şb.Md.V. Dilek TEZEL CBS ve Envanter Şb.Md.V. SUNUM İÇERİĞİ SAYS Nedir? Yapılan Çalışmalar Sit Alanlarının Türkiye Genelinde Durumu /Proje Çıktıları Karşılaşılan Sorunlar Sistemin Faydaları Hedefler 1 Kaç tane

Detaylı

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir.

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir. Çaldıran Tarihçesi: İlçe birçok tarihi medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Medler, Bizanslılar, Urartular, İranlılar ve son olarak Osmanlı devleti bu ilçede hâkimiyet sürmüşlerdir. İlçenin tarih içerisindeki

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

TOHUMLUK ĐHRACATI UYGULAMA GENELGESĐ (2015/4)

TOHUMLUK ĐHRACATI UYGULAMA GENELGESĐ (2015/4) TOHUMLUK ĐHRACATI UYGULAMA GENELGESĐ (2015/4) Amaç MADDE 1 (1) Ülkemizden yapılacak tohumluk ihracatı ile ilgili usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 (1) Bu Genelge, ülkemizde üretilen tohumluklar

Detaylı

MANİSA İLİ ALAŞEHİR İLÇESİ KURTULUŞ MAHALLESİ ada 2 parsel- 10 ada 4, 5, 7 parsel -9 ada 12 parsel

MANİSA İLİ ALAŞEHİR İLÇESİ KURTULUŞ MAHALLESİ ada 2 parsel- 10 ada 4, 5, 7 parsel -9 ada 12 parsel MANİSA İLİ ALAŞEHİR İLÇESİ- İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU MANİSA İLİ ALAŞEHİR İLÇESİ KURTULUŞ MAHALLESİ 1264 ada 2 parsel- 10 ada 4, 5, 7 parsel -9 ada 12 parsel 1/5000 VE 1/1000 ÖLÇEKLİ

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA Ülkemizde Tarımsal Ormancılık Çalışmaları Ülkemizde tarımsal ormancılık çalışmalarını anlayabilmek için ülkemiz topraklarının yetişme ortamı özellikleri

Detaylı

ADIYAMAN LALESİNDE FARKLI SOĞAN ÇEVRE BÜYÜKLÜKLERİNİN BİTKİ GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ

ADIYAMAN LALESİNDE FARKLI SOĞAN ÇEVRE BÜYÜKLÜKLERİNİN BİTKİ GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ ADIYAMAN LALESİNDE FARKLI SOĞAN ÇEVRE BÜYÜKLÜKLERİNİN BİTKİ GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ Özgür KAHRAMAN 1, Ercan ÖZZAMBAK 2 Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, 35100, İzmir 1 ozgur.kahraman@ege.edu.tr

Detaylı

ARDAHAN İLİNİN EKONOMİK KALKINMASI

ARDAHAN İLİNİN EKONOMİK KALKINMASI İKTİSADÎ ARAŞTIRMALAR VAKFI ARDAHAN İLİNİN EKONOMİK KALKINMASI SEMİNER İSTANBUL, 1998 DOÇ.DR. NASİP DEMİRKUŞ: Sayın Vali'm, Sayın İktisadi Araştırmalar Vakfı Yetkilileri, Saygıdeğer Misafirler, Değerli

Detaylı

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ:

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ: TARİHİ : Batı Toroslar ın zirvesinde 1288 yılında kurulan Akseki İlçesi nin tarihi, Roma İmparatorluğu dönemlerine kadar uzanmaktadır. O devirlerde Marla ( Marulya) gibi isimlerle adlandırılan İlçe, 1872

Detaylı

TÜRKİYE ORMANLARI VE ORMANCILIĞI

TÜRKİYE ORMANLARI VE ORMANCILIĞI TÜRKİYE ORMANLARI VE ORMANCILIĞI 1-ORMAN KAYNAKLARI VE NİTELİKLERİ Türkiye ormanlarının tamamına yakını devletin hüküm ve tasarrufu altında olup Orman Genel Müdürlüğü tarafından sürdürülebilirlik ilkesi

Detaylı

GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE OLUŞTURULMASI

GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE OLUŞTURULMASI TMMOB COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMLERĐ KONGRESĐ 2009 02-06 Kasım 2009, Đzmir GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE A. Erdoğan 1, S. Meriç 2 1 Dr,

Detaylı

MANİSA İLİ, SELENDİ İLÇESİ, ESKİCAMİ MAHALLESİ, 120 ADA, 1 PARSELE İLİŞKİN NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ

MANİSA İLİ, SELENDİ İLÇESİ, ESKİCAMİ MAHALLESİ, 120 ADA, 1 PARSELE İLİŞKİN NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ MANİSA İLİ, SELENDİ İLÇESİ, ESKİCAMİ MAHALLESİ, 120 ADA, 1 PARSELE İLİŞKİN NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ ÖNERİSİ Planlama Alanının Tanımlanması Manisa İli 13.810 km² yüz ölçümüne sahip olup, 2015 itibarıyla

Detaylı

Akhisar nüfusu (2012),Akhisar ilçe merkezi , Beldeler ( 9 adet) Köyler (86 adet) , İlçe toplam nüfusu kişidir.

Akhisar nüfusu (2012),Akhisar ilçe merkezi , Beldeler ( 9 adet) Köyler (86 adet) , İlçe toplam nüfusu kişidir. PLANLAMA ALANININ KONUMU ve TANITIMI Çalışma alanı, Manisa İli Akhisar İlçesi Akhisar Belediyesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Manisa İli Akhisar ın doğusunda Gördes, güneyinde Gölmarmara, batısında

Detaylı

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler pek çok alanda olduğu gibi yurdumuzdaki fen bilimleri eğitiminde de çağdaş değişiklikleri gerekli

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler pek çok alanda olduğu gibi yurdumuzdaki fen bilimleri eğitiminde de çağdaş değişiklikleri gerekli Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler pek çok alanda olduğu gibi yurdumuzdaki fen bilimleri eğitiminde de çağdaş değişiklikleri gerekli kılmaktadır. Tolga (2000) tarafından yapılan araştırmada, araştırmaya

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ Ülkemizdeki Ormancılık anlayışı; 20. yy. dan sonra Hızlı nüfus artışı Teknolojik gelişmeler Kişi başına düşen gelir düzeyinin artması Eğitim düzeyinin yükselmesi Toplumların değer

Detaylı

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Yönlendirme Komitesi Toplantısı Ankara, 5 Ekim 2011 TOPLANTI GÜNDEMĠ UHYS sürecinin amacı ve

Detaylı

The Situation of Flower Bulbs Industry in World and Turkey

The Situation of Flower Bulbs Industry in World and Turkey DÜNYADA VE TÜRKÝYE DE ÇÝÇEK SOÐANLARI SEKTÖRÜNÜN DURUMU Özgül KARAGÜZEL 1 Köksal AYDINªAKÝR 1 Ayºe Serpil KAYA 1 1 Batý Akdeniz Tarýmsal Araºtýrma Enstitüsü, Antalya ÖZET Çiçek soðanlarý, Dünya nýn bazý

Detaylı

Hazırlayan: Mesut YÜKSEL

Hazırlayan: Mesut YÜKSEL ARTVİN İLİ, MERKEZ İLÇESİ, ŞEHİTLİK KÖYÜ MUHTELİF PARSELLERDE REKREASYON, İBADET VE RESMİ KURUM ALANLARI AMAÇLI NAZIM VE UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU Hazırlayan: Mesut YÜKSEL Haziran

Detaylı

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Planlama Alanı : Bolu ili, Mengen ilçesi, Kadılar

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI V. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Uzun Devreli Gelişme Planı-Uludağ MP Uludağ, 6831 sayılı Orman Kanunu nun 25. maddesi gereğince, 20.09.1961 tarih ve 6119-5 sayılı Bakanlık

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

ORMANCILIK UYGULAMALARI I Dersi Orman Amenajmanı Uzungöl Uygulaması (2016-Güz) ( )

ORMANCILIK UYGULAMALARI I Dersi Orman Amenajmanı Uzungöl Uygulaması (2016-Güz) ( ) ORMANCILIK UYGULAMALARI I Dersi Orman Amenajmanı Uzungöl Uygulaması (2016-Güz) (19.10.2016) 1. Çaykara Orman İşletme Şefliği Orman Kaynaklarında Meydana Gelen Zamansal ve Konumsal Değişimin İncelenmesi

Detaylı

T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ ORMAN ALTI ODUNSU BİTKİLER. Hazırlayan: Danışman: Yrd.Doç.Dr Nurgül KARLIOĞLU

T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ ORMAN ALTI ODUNSU BİTKİLER. Hazırlayan: Danışman: Yrd.Doç.Dr Nurgül KARLIOĞLU T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ ORMAN ALTI ODUNSU BİTKİLER Hazırlayan: 0601120025 Danışman: Yrd.Doç.Dr Nurgül KARLIOĞLU Laurocerasus officinalis(karayemiş) Sistematik ; Alem : Plantae Bölüm :

Detaylı

Silivri de doğa ve insanın barışı, sürdürülebilir ve çevreye saygılı belediyecilik için AK PARTİ belediyeciliği.

Silivri de doğa ve insanın barışı, sürdürülebilir ve çevreye saygılı belediyecilik için AK PARTİ belediyeciliği. AK PARTİ ile SİLİVRİ de Silivri, İstanbul un Marmara Denizi ne kıyısı en uzun ilçesi. Silivri, İstanbul un, içinde orman, göl, nehirler bulunan ilçesi. Silivri, tarım, sanayi, konut ve ticari alanların

Detaylı

ORMANCILIK UYGULAMALARI I Dersi Orman Amenajmanı Uzungöl Uygulaması (2016-Güz)

ORMANCILIK UYGULAMALARI I Dersi Orman Amenajmanı Uzungöl Uygulaması (2016-Güz) ORMANCILIK UYGULAMALARI I Dersi Orman Amenajmanı Uzungöl Uygulaması (2016-Güz) 1. Çaykara Orman İşletme Şefliği Orman Kaynaklarında Meydana Gelen Zamansal ve Konumsal Değişimin İncelenmesi 2. Korunan Alanlarda

Detaylı

TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR

TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR 1. Giriş Türkiye Ormancılar Derneği genel merkezinin talebi ve görevlendirmesi üzerine TOD KTÜ Orman Fakültesi temsilcisi

Detaylı

ZEKERİYAKÖY ÇEVRE FAALİYETLERİ PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ

ZEKERİYAKÖY ÇEVRE FAALİYETLERİ PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ ZEKERİYAKÖY ÇEVRE FAALİYETLERİ PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ Nisan 2014 ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ EYLEM PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE STRATEJİSİ Zekeriyaköy Kooperatifi

Detaylı

AĞAÇLANDIRMA ÇALIŞMALARINA NASIL BAŞLANDI?

AĞAÇLANDIRMA ÇALIŞMALARINA NASIL BAŞLANDI? AĞAÇLANDIRMA ÇALIŞMALARINA NASIL BAŞLANDI? BİR GÜN REKTÖRÜMÜZ SAYIN PROF. DR. M. LÜTFÜ ÇAKMAKÇI YA BİR MİSAFİR GELİR. PENCEREDEN KAMPÜSÜ İNCELERLERKEN MİSAFİR ÜNİVERSİTEYİ KASTEDEREK GÜZEL BİR B R ESER

Detaylı

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YATIRIM VE İŞLETMELER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MANİSA TURGUTLU URGANLI TERMAL TURİZM MERKEZİ 1/25000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI PLAN NOTU İLAVESİ AÇIKLAMA RAPORU 2017-ANKARA 1 ALAN TANIMI

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI

ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI Kent ve Tarım Çalışma Alanı: Akarlar Çavuşlu Evciler Karahasanlı Karataş Kömürcü Yakupabdal Yayla Tohumlar Çevre

Detaylı

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ KONYA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SIRA NO HİZMETİN ADI 1. A, B, C ve D tipi Mesire yerlerinin kuruluşu BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER 1.

Detaylı

PLAN AÇIKLAMA RAPORU. Aslıhan BALDAN Doğuş BALDAN ŞEHİR PLANCISI

PLAN AÇIKLAMA RAPORU. Aslıhan BALDAN Doğuş BALDAN ŞEHİR PLANCISI MANİSA İLİ SARIGÖL İLÇESİ, SELİMİYE MAHALLESİ, MANİSA İLİ, SARIGÖL İLÇESİ, SELİMİYE MAHALLESİ, 105 ADA 1 PARSELDE YER ALAN TAHSİS-A ALANINDA KATI ATIK TESİSLERİ ALANI BELİRLENMESİNE İLİŞKİN 1/5000 ÖLÇEKLİ

Detaylı

UTEM PLANLAMA PROJE DANIŞMANLIK

UTEM PLANLAMA PROJE DANIŞMANLIK UTEM PLANLAMA PROJE DANIŞMANLIK 2013 UTEM PLANLAMA 2004 yılında faaliyete başlamış olup çağımızın son teknolojilerini kullanarak bölgesel, kentsel ve yerel ölçekte fiziki planlama ve buna bağlı olarak

Detaylı