T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 15. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAHRAMANMARAŞ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ. Sümbül Hyacinthus orientalis subsp.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 15. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAHRAMANMARAŞ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ. Sümbül Hyacinthus orientalis subsp."

Transkript

1 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI 15. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAHRAMANMARAŞ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ Sümbül Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus Koruma Eylem Planı

2 İÇİNDEKİLER I. GİRİŞ... 2 II. TEŞEKKÜR... 4 III. AMAÇ VE YÖNTEM... 5 IV. TÜRKİYE'NİN FLORASI VE SOĞANLI BİTKİLERİ... 5 V. KAYA SÜMBÜLÜ... 7 V.1. Kaya Sümbülü'nün Botanik Özellikleri... 7 V.2. Kaya Sümbülü'nün Fenolojisi ve Yaşam Döngüsü... 9 V.3. Kaya Sümbülü'nün Etnobotanik Özellikleri V.4. Kaya Sümbülü'nün Habitat ve Ekolojik Özellikleri V.5. Kahramanmaraş İli Önemli Bitki Alanları (ÖBA) VI. KAYA SÜMBÜLÜNÜN YASAL DURUMU VII. KAYA SÜMBÜLÜNÜ TEHDİT EDEN UNSURLAR VII.1. Aşırı ve Plansız Otlatma VII.2. Yaylacılık VII.3. Doğadan Toplama VII.4. Kontrolsüz Rekreasyonel Faaliyetler VII.5. Yol Yapımı VII.6. Mermer / Taş Ocakları Faaliyetleri ve HES İnşaatları VII.7. Kahramanmaraş İli Çevre Düzeni Planı'nın Sümbül Koordinatlarına Göre Değerlendirilmesi VIII. KAYA SÜMBÜLÜ'NÜN KORUNMASI AMACIYLA YAPILMASI GEREKEN ÇALIŞMALAR VIII.1. Doğa Koruma Çalışmaları VIII.2. Eğitim ve Farkındalık Oluşturma Çalışmaları IX. FAALİYET TAKVİMİ X. KAYNAKÇA... 30

3 I. GİRİŞ Osmanlı döneminde "Sümbül-ü rumi" adıyla tanınan Sümbül'ün (Hyacinthus orientalis) kar seven anlamına gelen (subsp. chionophilus) alttürü, sadece Türkiye'ye has bir çiçektir. Orta Anadolu ve Doğu Toroslar'da metrenin üzerinde yetişmektedir. Bu çiçeğin soğanları Sultan III. Murat döneminde Osmanlı saray bahçelerinde yetiştirilmek üzere Kahramanmaraş dağlarından ve yaylalarından getirtilmiştir. Osmanlı saray bahçelerinde yetiştirilen Sümbül, Avusturya Büyükelçisi vasıtasıyla Avrupa'ya da tanıtılmıştır. Anadolu kültüründe çok önemli bir yere sahip olan Sümbül, dağılım gösterdiği alanlarda hemen herkes tarafından tanınan bir çiçek olmasını, hiç şüphesiz salkım halindeki çiçeklerinin fevkalade kokusuna borçludur. İznik çinilerine motif olan Sümbül, ünlü Türk halk ozanı Aşık Veysel'in "Çiğdem derki ben alayım" türküsünde de çok güzel tasvir edilmiştir. Bu güzel kokulu bitki doğal ortamında korunması gerekirken, çiçekleri toplanıp demetler halinde satılmakta, evlerde kokusunu kaybedene kadar saklanmakta ya da doğadan soğanlarıyla birlikte sökülmektedir. Öte yandan, Kahramanmaraş'ta Sümbül'ün bu denli yakından tanınıyor olması, bitkinin korunmasına yönelik eğitim ve farkındalık oluşturma çalışmaları için de önemli bir fırsattır. Çoğu insan, hoş kokulu güzel çiçekleriyle birçok çeşidi geliştirilmiş sümbüllere özellikle son yıllarda park ve bahçelerde sık sık karşılaşmaya başlamıştır. Buna karşılık, doğal yayılış alanlarında Kaya Sümbülü'nü görmek ve fevkalade kokusunu duymak ancak Kaya Sümbülü'nün civarında yaşayanlara ve doğa yürüyüşü, piknik gibi rekreasyonel faaliyetlerde bulunanlara nasip olmaktadır. Bu nedenle, bu Tür Koruma Eylem Planı raporunda da önerildiği üzere, Kaya Sümbülü festivali, doğa gezileri ve eğitim malzemelerinin üretilmesi gibi bitkinin daha geniş kitleler tarafından tanınması amaçlı faaliyetler oldukça yararlı olacaktır. Sümbül, lale gibi Türkiye'ye özgü bir çiçektir. Türkiye ile Hollanda arasındaki diplomatik ilişkilerin 400. yılında Sümbül'ü konu alan "A Flower Connecting Two Countries" (İki Ülkeyi Birleştiren Bir Çiçek) belgesel filminin çekiminde Sümbül, Kahramanmaraş dağlarındaki doğal ortamında görüntülenmiştir. Başta Kahramanmaraş halkı olmak üzere, Türkiye'nin Kaya Sümbülü'nün önemini fark etmesi ve ona sahip çıkması gerekmektedir. Doğal kaynakların, bitki çeşitliliğinin ve sadece Türkiye'ye özgü (gen kaynağı Türkiye olan) bitkilerin kullanımında sürdürülebilirlik ilkesini benimsemek son derece önemlidir. Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planları gibi, Türkiye'ye özgü diğer bitkilerin ve habitatlarının korunmasına yönelik eylem planları hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. Kaya Sümbülü'nün karşı karşıya bulunduğu tehditlere bakıldığında, bitkinin bir üst tehlike kategorisinde 2

4 değerlendirilme ihtimalinin olduğu görülmektedir. Bu nedenle gerekli koruma önlemlerinin bir an evvel uygulamaya geçirilmesinin büyük önem taşımaktadır. Kaya Sümbülü Tür Koruma Eylem Planı, Kahramanmaraş il sınırları içindeki doğal yayılış alanlarında 10 yıl boyunca gerçekleştirilen arazi çalışmalarına dayanan verileri, gözlemleri ve somut önerileri içermektedir. Proje Koordinatörü Öğr. Gör. Tolga OK 3

5 II. TEŞEKKÜR Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planı'nın hazırlanması sırasında birçok kişiden destek alınmıştır. Başta Kahramanmaraş yöresinde, özellikle yabani bitkiler ile ilgili son yıllarda gerçekleştirdiği çalışmalarla kamuoyunda farkındalık oluşturulmasında çok büyük katkı sağlayan ve bizlere desteğini ve yapıcı önerilerini hiçbir zaman esirgemeyen İstanbul Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Botaniği Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Neriman ÖZHATAY'a, Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planı'nı okuyarak, bazı eklemeler ve düzeltmeler yapan, içerisinde soğanlı bitkilerin de yer aldığı birçok başarılı doğa koruma projesinde yer almış, deneyimli doğa korumacı Sema ATAY'a, Kahramanmaraş yöresinde doğal yayılış gösteren Hyacinthaceae familyası taksonları ile ilgili doktora çalışması yürüten ve Kaya Sümbülü'ne ait Andırın ve Nurhak yörelerinden topladığı örneklerin koordinatlarını vererek doğal yayılış alanlarının tanımlanmasına katkı sağlayan Uzman Serpil DEMİRCİ'ye, KANBK Projesi'nde görev alan ve Kaya Sümbülü'nün yeni çimlenmiş fide fotoğraflarını paylaşan Biyolog Evrim TABUR'a, Kaya Sümbülü'nün doğada tohum çimlenme ve çiçeklenme olgunluğuna erişme zamanları konusunda bilgi veren Yalova, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü'nden Erdal KAYA'ya, ekolojik bilgilerin yorumlanmasında yardımcı olan ve alınan koordinatları sayısal toprak haritasına aktararak Kaya Sümbülü'nün bulunduğu toprak tiplerini belirleyen Yrd. Doç. Dr. Turgay DİNDAROĞLU'na teşekkür ederim. Proje Koordinatörü Öğr. Gör. Tolga OK Yüklenici Firma AKS Planlama Müh. Ltd. Şti. 4

6 III. AMAÇ VE YÖNTEM Kaya Sümbülü Koruma Eylem Planı'nın amacı, Kahramanmaraş yöresinde Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanları, yaşam döngüsü, yetiştiği habitatların tanımlanmasının yanı sıra, türün ve doğal yayılış alanları üzerinde etkili olan tehditlerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve bu tehditlere karşı öneri ve eylemlerin geliştirilmesidir. Kahramanmaraş il sınırları içinde Kaya Sümbülü'nün bir durum değerlendirme çalışması olarak da kabul edilebilecek Eylem Planı'nda mevcut literatür bilgileri kullanılarak Türkiye'deki ve arazi çalışmaları yapılarak da Kahramanmaraş'taki genel durumu hakkında bilgiler toplanmıştır. Kaya Sümbülü'nün karşı karşıya bulunduğu tehditlerden hareket ederek bitkinin tabi olduğu kanun, yönetmelik ve sözleşmeler irdelenmiş ve mevcut yasal durumu hakkında bilgi verilmiştir. Kaya Sümbülü'nün Kahramanmaraş il sınırları içindeki doğal yaşam alanlarından GPS yardımıyla koordinatlar alınarak genel dağılımı belirlenmiştir. Bulunduğu habitatlar, Kahramanmaraş yöresindeki yayılışı, fenolojisi ve yaşam döngüsü tanımlanmıştır. Bitkinin popülasyonları ve yaşam alanlarını tehdit eden tehlikeler hakkında gözlemler yapılmıştır. Yöre halkı ve yetkililerle görüşülerek Kaya Sümbülü'nün korunarak kullanılması amacıyla somut öneriler geliştirilmiştir. IV. TÜRKİYE'NİN FLORASI VE SOĞANLI BİTKİLERİ 2010 yılı sonuna kadar yayınlanan çalışmalar dikkate alındığında, Türkiye'de toplam 3.155'i endemik (doğal yayılış alanı sınırlı olan bitki taksonları) olmak üzere tür çiçekli bitki ve eğrelti doğal olarak yetişmektedir. Türkiye florasının bu denli zengin olmasının başlıca nedenleri arasında, farklı iklim tiplerine sahip olması (Okyanus, Karasal ve Akdeniz), jeolojik ve jeomorfolojik çeşitlilik, çeşitli sulak alanların (Deniz, göl, nehir) varlığı, yükseklik farklılıkları (Deniz seviyesi metre), çeşitli habitat tipleri ve üç fitocoğrafik bölgenin (Avrupa-Sibirya, Akdeniz, İran-Turan) kesiştiği yerde bulunması sayılmaktadır. Anadolu'daki çok sayıda yüksek sıradağlar bitkilerin yayılışı için bir engel oluştururken, bazı türler içinse sığınak görevi görmüştür (Özhatay, 2011). Türkiye, endemik bitkiler bakımından çok zengin bir ülkedir. Türkiye florasının yüksek endemizm oranı (%34,4) ılıman kuşakta yer alan başka hiçbir ülkede görülmemektedir. Özellikle bazı bölgeler ve bazı dağ silsileleri endemik bitkiler bakımından çok zengindir. Bu alanlardan birisi de Kahramanmaraş-Adana-Kayseri arasındaki bölümdür. Mevcut bilgilere göre, Türkiye florasında yer alan endemik bitki türü yalnızca tek bir yerden kayıtlıdır (Özhatay, 2011). 5

7 Şekil 1: Kahramanmaraş, Afşin, Güvek Yaylası'nda yetişen lokal endemik bitki, Geranium kalenderianum_fotoğraf: Tolga OK Soğanlı, yumrulu ve rizomlu bitkiler, genel olarak "soğanlı bitkiler" ve bilimsel olarak da "geofit" şeklinde isimlendirilir. Toprak altında bulunan ve depo olarak görev yapan soğana benzer bir şekilde özelleşmiş gövdeleriyle yaşamlarını devam ettirmektedir. Bu bitkilerin toprak üstündeki kısımları çiçek açtıktan sonra kuruyarak ölür, toprak altındaki özelleşmiş gövdeleri ise depo organı olarak her yıl sürgün vermeyi sürdürmektedir. Çiçeklenme ve tohum döneminden sonra, toprak altındaki soğanlar uyku dönemine geçmektedir. Geofitler, genellikle diğer çiçeklerin olmadığı zamanlarda, erken ilkbaharda (Bir kısmı kışın) veya geç sonbaharda güzel ve gösterişli çiçekler açmaktadır. Bu nedenle, bahçecilikte çok özel ve önemli bir yere sahiptirler. Lale (Tulipa) ve Sümbül (Hyacinthus) ilkbaharın temsilcileri gibidir (Özhatay, 2011). Türkiye'nin soğanlı bitkilerinin %40'ı endemiktir. Son 10 yılda ( ) Türkiye geofitleri üzerinde 560 makale yayınlanmış ve Türkiye florasına yaklaşık 100 bitki ilave edilmiştir. Bunlardan 60 tanesi bilim dünyası için yenidir (Özhatay, 2011). 6

8 Iris kirkwodii (Maraş kurtkulağı) Eranthis hyemalis (Karçiçeği) Galanthus fosteri (Kardelen) Orchis anatolica (Anadolu orkidesi) Şekil 2: Kahramanmaraş yöresinde yayılış gösteren bazı soğanlı bitkiler_fotoğraflar: Tolga OK V. KAYA SÜMBÜLÜ V.1. Kaya Sümbülü'nün Botanik Özellikleri Türkiye'de Hyacinthaceae (Sümbülgiller) familyasında, Hyacinthus (Sümbül) cinsi içerisinde Hyacinthus orientalis (Sümbül) adlı tek tür doğal olarak bulunmaktadır. Türkiye'de H.orientalis türünün iki alttürü doğal yayılış göstermektedir, subsp. orientalis ve subsp. chionophilus. Bunlardan, Kaya Sümbülü (subsp. chionophilus) tamamıyla Türkiye'ye has bir alttür olup Orta Anadolu ve Doğu Toroslar'da Adana, Kahramanmaraş, Kayseri, Malatya, Sivas ve Tunceli illerinde, genel olarak metrenin üzerindeki dağlarda yetişmektedir. Alttür epiteti (niteleyicisi), chinophilus "Kar seven" anlamına gelmektedir. Kaya Sümbülü, 1980 yılında Wendelbo tarafından Kayseri-Pınarbaşı yöresinden toplanan örneklerle bilim dünyasına tanıtılan, endemik soğanlı bir bitkidir. Yapraklarının tamamı tabanda linear-eliptik şeklindedir. Diğer alttürden (subsp. orientalis) daha geniş, mm genişliğinde olan yapraklar, 4-6 arası sayıda olabilmektedir. Skapus 1 veya 2 adet, 7

9 rasemle birlikte cm uzunluktadır. Çiçek sayısı 12'ye kadar ulaşabilmekte, çiçekler açık griden, morumsu maviye değişen renklerde, nadiren beyaz, 20-30(35) mm, tüb-silindirik, bazen ovaryumun çevresinde genişlemiş, loplar tüp ile aynı uzunlukta bulunmaktadır. Kaya sümbülünde dikkat çekici bir diğer özellik de, yaprak diplerindeki mor-mavi beneklerdir. İran Turan Flora bölgesi elemanıdır. Şekil 3: Türkiye'de doğal yayılış gösteren Hyacinthus orientalis türünün iki alttürü (solda, subsp. orientalis ve sağda, subsp. chionophilus)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 4: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus un geniş olan yaprakları (solda), soğanı ve yaprakların diplerinde yer alan mor-mavi benekler (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK 8

10 V.2. Kaya Sümbülü'nün Fenolojisi ve Yaşam Döngüsü Kaya Sümbülü'nün (Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus) yaprakları Kahramanmaraş yöresinde Mart ayının ikinci haftasından itibaren görülebilmektedir. Kaya Sümbülü Mart ayının son haftasından itibaren çiçek açmakta, çiçeklenme zamanı yükseltiye bağlı olarak Nisan ayı ve Mayıs ın ilk haftalarına kadar sürebilmektedir. Mayıs ayı ortalarından itibaren tohum kapsülleri görülmeye başlamakta, Mayıs sonu - Haziran ayı başında tohumlar olgunlaşarak tohum kapsülleri açılmaya başlamaktadır. Özellikle karların geç eridiği yüksek kesimlerde, Mayıs'ın son haftasına kadar çiçeklenen Kaya Sümbülleri'ne rastlamak da mümkündür. Dolayısıyla bu sümbüllerin tohumları da daha geç olgunlaşmaktadır. Şekil 5: Mart ayı sonunda Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus çiçekleri açmak üzere iken (solda), Nisan ayı ortasında çiçeklerini tamamen açmış iken (sağda)_ Fotoğraflar: Tolga OK 9

11 Şekil 6: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus, gelişmekte olan meyve kapsülleri (solda), gelişmiş ancak tohumları henüz olgunlaşmamış meyve kapsülleri (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 7: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus, olgun olmayan tohumlar (solda), olgunlaşmış tohumlar (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 8: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus, açılmış meyve kapsülleri (solda), tohumlar toprağa dağılmış şekilde (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK 10

12 Şekil 9: Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus'un yaşam döngüsü (Tolga OK) (Fotoğraflar: "Çimlenmiş Kaya Sümbülü fideleri" / Evrim TABUR, diğerleri / Tolga OK) 11

13 V.3. Kaya Sümbülü'nün Etnobotanik Özellikleri Arazi çalışmaları esnasında, Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanları civarında yaşayan yöre halkı tarafından çok yakından tanındığı ve habitat özelliklerinin doğrulukla tarif edildiği gözlemlenmiştir. Bu durum, Kaya Sümbülü'nün yerel halkın yaşamında önemli bir yere sahip olduğunun bir göstergesidir. Yörede Kaya Sümbülü çiçekleri Mart sonu - Haziran başı arasında demetler halinde toplanmakta ve evlerde güzel kokusunu kaybedinceye kadar muhafaza edilmektedir. Sümbül çiçekleri ayrıca, Çiriş bitkisini satan kişiler tarafından demetler halinde toplanmakta ve genellikle yol kenarlarında satılmaktadır. Şekil 10: Doğadan toplanmış Kaya Sümbülü çiçekleri (solda), Kahramanmaraş - Göksun yol kenarında demetler halinde Sümbül çiçekleri satan çocuklar (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK V.4. Kaya Sümbülü'nün Habitat ve Ekolojik Özellikleri Arazi çalışmalarında kaydedilen koordinatların, Kahramanmaraş ili arazi varlığı haritasına (Anonim, 1997) aktarılması neticesinde Kaya Sümbülü'nün, kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, kırmızı kahverengi orman toprağı, kireçsiz kahverengi orman toprağı, kahverengi orman toprağı ve kestane renkli topraklarda yetiştiği belirlenmiştir. Kaya Sümbülü edafik faktörler açısından değerlendirildiğinde, toprak seçiciliği hassasiyeti olmadığı, dağılımını sınırlayan ana faktörün, yükseklik ve buna bağlı olarak iklimsel değerler olduğu anlaşılmaktadır. Yayılış alanlarında toprak derinliği genel olarak çok sığdır. Kaya Sümbülü, Kahramanmaraş yöresinde yoğun olarak Ardıç (Juniperusexcelsa, Juniperus foetidissima), Toros Sediri (Cedrus libani) ve Toros Göknarı (Abies cilicica subsp. cilicica) ağaçlarının sıklık ve kapalılığının az ya da çok olduğu karstik alanlarda oluşmuş küçük toprak ceplerde yetişmektedir. Kalkerli yamaçlar, uçurumlar, çağıllıklar ve yüksek dağ bozkırında yayılış göstermektedir. Doğal yayılış alanlarında Fritillaria pinardii, Fritillaria aurea, Fritillaria imperialis (Topaktaş Köyü'nde), Fritillaria hermonis subsp. amana, 12

14 Eremurus spectabilis, Anemone blanda, Eranthis hyemalis, Hyacinthella acutiloba, Ornithogalum oligophyllum, Iris sari, Iris persica, Iris stenophylla, Muscari armeniacum, Muscari azureum, Scilla bifolia, Scilla ingridae, Crocus graveolens, Crocus chrysanthus, Ranunculus unguis-cati, Corydalis erdeli, Corydalis solida gibi geofitler ile birlikte yayılış göstermektedir. Şekil 11: Karstik alanlarda sıklığı ve kapalılığı az Toros Göknarı (Abies cilicica subsp. cilicica) ormanında kaya çatlaklarındaki toprak ceplerde Kaya Sümbülü_Fotoğraflar: Tolga OK Şekil 12: Karların eridiği yerlerde Kaya Sümbülü_Fotoğraf: Tolga OK Şekil 13: Dağların yamaçlarında taş yığınları arasında Kaya Sümbülü_Fotoğraflar: Tolga OK 13

15 V.5. Kahramanmaraş İli Önemli Bitki Alanları (ÖBA) Kahramanmaraş il sınırları içinde 6 Önemli Bitki Alanı (ÖBA) tanımlanmıştır. Bunlar; Ahır Dağı ÖBA, Engizek Dağları ÖBA, Berit Dağı ÖBA, Binboğa Dağı ÖBA, Keklikoluk ÖBA ve Kayranlı Dağı ÖBA'dır. Bütün bu ÖBA'larda Kaya Sümbülü'nün yayılış gösterdiği, arazi çalışmalarıyla tespit edilmiştir. Önemli Bitki Alanları (ÖBA) nadir, tehlike altında ve/veya endemik bitki türlerinin çok zengin popülasyonlarını barındıran ve/veya botanik açıdan olağanüstü zengin ve/veya çok değerli bitki örtüsü içeren doğal ya da yarı doğal alanlardır. Türkiye'de tanımlanan toplam ÖBA sayısı 144'ü bulmuştur. Kahramanmaraş ilindeki 6 Önemli Bitki Alanının hiçbiri resmi bir koruma statüsüne sahip değildir. VI. KAYA SÜMBÜLÜNÜN YASAL DURUMU 1. Sümbüller doğadan toplanarak ihraç edilemez. Doğal Çiçek Soğanlarının Üretimi, Doğadan Toplanması ve İhracatına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince "Teknik Komite kararı ile doğadan toplanarak ihracatı yasak olan çiçek soğanlarının cins ve türleri, kotayla sınırlandırılan çiçek soğanlarının cinsleri, türleri, ihracat miktarları ve çevre ölçüleri ile ihracatı üretimden serbest olan çiçek soğanlarının cins ve türleri Bakanlık tarafından her yıl Kasım ayı sonuna kadar belirlenmekte, belirlenen miktarlara ilave olarak herhangi bir ek kota verilmemektedir". 19/7/2012 tarihli ve sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Doğal Çiçek Soğanlarının Üretimi, Doğadan Toplanması ve İhracatına İlişkin Yönetmeliğin 8'inci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 6 Aralık 2012 tarih sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Doğal Çiçek Soğanlarının 2013 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğine (TEBLİĞ NO: 2012/77) göre Hyacinthus orientalis (Şark Sümbülü)'in doğadan toplanmak suretiyle ihraç edilmesi yasaktır. 2. Kaya sümbüllerinin habitatlarında aşırı ve plansız otlatma yapılmamalıdır sayılı Mera Kanununun 23. Maddesi (Aşırı otlatmanın önlenmesi) ve 28. Maddesi (Orman bölgelerindeki köy ve belediye halkının tahsis edilen mera, yaylak ve kışlaklardan yararlanması) ve 6831 sayılı Orman Kanununun 87. Maddesi (Otlatmaya izin verilen ormanlık alanların kontrolü) gereğince aşırı ve plansız otlatma kontrol altına alınmalıdır sayılı Milli Parklar Kanunu, yurdumuzdaki milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiatı anıtı ve tabiatı koruma alanlarının seçilip belirlenmesine, özellik ve karakterleri bozulmadan korunmasına, geliştirilmesine ve yönetilmesine ilişkin esasları düzenlemektedir. Bu kanunun 5. Bölüm ve 14. Madde kanun kapsamına giren yerlerde tabii ve ekolojik denge ve tabii ekosistem değerinin bozulamayacağı ve tabii dengeyi bozacak her türlü orman ürünleri üretimi, avlanma ve otlatmanın yapılamayacağı 14

16 belirtilmektedir. Kahramanmaraş ili, Körçoban Tabiatı Koruma Alanı, Kaya Sümbülleri'ne ev sahipliği yapmakta ve Milli Parklar Kanununun koruması altında bulunmaktadır. 3. Kaya Sümbülü, Türkiye'nin taraf olduğu uluslar arası Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi gereğince koruma altındadır. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, biyolojik çeşitliliğin korunması, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve genetik kaynakların ekonomik kullanımından eşit faydalanmayı amaçlamaktadır. Sözleşmeye imza atmış Türkiye gibi üye ülkeler, sözleşmenin bütün amaçlarını kabul etmek ve her birine uygun hareket etmekle yükümlüdür. VII. KAYA SÜMBÜLÜNÜ TEHDİT EDEN UNSURLAR VII.1. Aşırı ve Plansız Otlatma Kaya Sümbülleri doğal yaşam alanlarındaki en önemli tehdit, aşırı otlatma faaliyetleridir. Otlayan hayvanlar özellikle bitkinin yapraklarını, çiçeklenme döneminde salkım halindeki çiçeklerini ve meyvelenme döneminde ise meyve kapsüllerinin yer aldığı çiçek sapını yemektedir. Bu nedenle, bitki ya tohum üretememekte, ya da ürettiği tohumları olgunlaşamadan hayvanlar tarafından yenmektedir. Bu durum, bitkinin neslini devam ettirebilmesi ve popülasyonunu geliştirebilmesi yönünden çok önemli bir engel oluşturmaktadır. Arazi çalışmaları sırasında, pek çok yerde Kaya Sümbülleri ve yanı sıra çok sayıda nadir ve endemik bitkinin aşırı otlatma faaliyetleri nedeniyle büyük bir tehlike altında olduğu gözlemlenmiştir. Şekil 14: Kaya Sümbülü habitatında erken başlatılan otlatma faaliyeti (26 Mart 2005, Ahır Dağı) (solda), aynı alanda ve aynı tarihte çiçekli döneminde Kaya Sümbülü (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK 15

17 VII.2. Yaylacılık Yoğun yaylacılık faaliyetleri, Kaya Sümbülü'nün doğal yaşam alanlarından bazılarını tehdit etmektedir. Hayvancılık ile uğraşan ailelerin, kalabalık hayvan sürüleriyle otlatma zamanından çok önce yaylalara çıkmaları ve (Otlatma kapasitesinin oldukça üzerinde) yoğun otlatma, erken dönemde çiçek açan Kaya Sümbülü gibi bitkiler için ciddi bir tehlike oluşturmaktadır. Şekil 15: Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanlarından, Ahır Dağı nda yaylacılık_fotoğraf: Tolga OK VII.3. Doğadan Toplama Kaya Sümbülü, özellikle Çiriş bitkisini (Eremurus spectabilis) satan kişiler tarafından doğadan toplanarak demetler halinde satılmaktadır. Çoğunlukla yol kenarlarında satılan Kaya Sümbülü çiçek demetlerinin yanında son yıllarda bitkinin soğanları ile sökülerek satıldığı gözlenmiştir. Bunun yanında Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış alanları civarında bulunan evlerin bahçelerinde yetiştirilmek üzere toplandığı görülmüştür. Kaya Sümbülleri'nin gerek soğanları ve gerekse çiçeklerinin böyle izinsiz ve çok miktarda toplanması sonucu doğal Sümbül popülasyonları zarar görmektedir. Yöre halkının, aşırı toplamanın zararları ve bu konuda mevcut yasal durum hakkında bilgilendirilmesi çok büyük önem taşımaktadır. 16

18 Şekil 16: Çiriş (Eremurus spectabilis) ile birlikte toplanarak satılan Kaya Sümbülü demetleri (solda), Soğanları ile birlikte sökülerek Kahramanmaraş-Göksun yolu kenarında satılan Kaya Sümbülleri (sağda)_fotoğraflar: Tolga OK Şekil 17: Andırın-Yeşilyurt'ta doğadan toplanan Kaya Sümbülü soğanlarıyla oluşturulmuş bir alan_fotoğraf: Serpil DEMİRCİ VII.4. Kontrolsüz Rekreasyonel Faaliyetler Özellikle Kaya Sümbülü'nün çiçekli dönemlerinde, doğal yaşam alanlarında artan rekreasyonel faaliyetler Kaya Sümbülü için tehdit oluşturmaktadır. Piknik yapmaya gelen ziyaretçilerin doğadan bol miktarda çiçek, çay olarak kullanılan bitkiler ve mantar toplamaları doğal bitki örtüsüne zarar vermektedir. Ziyaretçilerin, Sümbül gibi soğanlı bitkileri (Örneğin; Fritillaria pinardii ve Eranthis hyemalis) kökleyerek götürdükleri gözlenmiştir. Bu zararları önleyebilmek için ziyaretçilerin, her istedikleri yerde değil, özel (Ateş yakılabilecek, yemek yenebilecek masalar ve çocukların oynayabileceği) bölümlerin olduğu ve gerekli koruma önlemlerinin alındığı uygun rekreasyonel alanlarda piknik yapması sağlanmalıdır. 17

19 Şekil 18: Ahır Dağı Önemli Bitki Alanı'na gelen ziyaretçilerin soğanlarıyla birlikte topladığı Kaya Sümbülleri_Fotoğraf: Tolga OK VII.5. Yol Yapımı Yol yapımı, Kaya Sümbülü habitatlarını tahrip eden önemli tehlikelerden birini oluşturmaktadır. Yol yapımı, alt yapı çalışmaları, yapım malzemeleri ve inşaat şantiyeleri nedeniyle bitkinin doğal yaşam alanları ve popülasyonları zarar görmektedir. Ayrıca, yeni yolların yapımı, insanların Kaya Sümbülü habitatlarına daha kolay ulaşmalarına ve ziyaretçi sayısının artmasına da neden olarak Sümbül'e karşı olan tehdit unsurlarını artırmaktadır. Şekil 19: Kaya Sümbülü doğal yaşam alanında yol yapım çalışmaları_fotoğraflar: Tolga OK VII.6. Mermer / Taş Ocakları Faaliyetleri ve HES İnşaatları Kaya Sümbülü'nün doğal yaşam alanlarının doğrudan tahrip edilmesine neden olan bir diğer etmen de bitkinin yetiştiği karstik alanlarda mermer ve taş ocakları işletmeleridir. Aynı şekilde, Kaya Sümbülü habitatlarında yapılan HES inşaatları Kaya Sümbülü popülasyonlarının tahrip olmasına neden olmaktadır. 18

20 Şekil 20: Kaya Sümbülü habitatında mermer ocağı faaliyetleri_fotoğraf: Tolga OK VII.7. Kahramanmaraş İli Çevre Düzeni Planı'nın Sümbül Koordinatlarına Göre Değerlendirilmesi Kahramanmaraş ili 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı çalışmaları Firmamızca yürütülmektedir. 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı onaylanmış ancak 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı için hala onay beklenmektedir. Kahramanmaraş iline ait 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planı ise, BHA Planlama tarafından yapılmıştır. Uygulama imar planı ve nazım imar planları ÇDP ile örtüşmektedir. 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planı sayısal ortamda arazi çalışmaları sırasında elde edilen Kaya Sümbülü'nün bulunduğu yerlere ait koordinatlar (Tablo 1) ile çakıştırılarak değerlendirilmiştir. Tablo 1: Kaya Sümbülü'nün bulunduğu yerlerin koordinatları Bu değerlendirmeler yapılırken, yerleşim yerleri, karayolu ve demiryolu ağları, sanayi ve turizm kullanımları, altyapı altında; arıtma tesisleri, katı atık depo alanları, doğalgaz hattı, elektrik hattı, petrol boru hattı ve mania alanları, çevre sorunları altında; kirlilik ve su kirliliği kriterleri ele alınmış, bu kullanımlara yakınlık değerlendirilerek tehdit altında bulunan koordinat noktaları belirlenmiştir. Ek'te yer alan Kaya Sümbülü Kahramanmaraş İli Lokaliteleri ve Kaya Sümbülü Lokalitelerinin İl Çevre Düzeni Planı ile Karşılaştırılması paftalarında bulunan koordinat numaraları Tablo 1'de yer alan düzene göre belirlenmiştir. 19

21 Belirlenen noktalar Tablo 1'de yer alan numaraları ile isimlendirilmiş tehdit açıklamaları sıralanmıştır (Tablo 2). Tablo 2: Tehlike arz eden koordinat numaraları ve tehdit nedenleri Koordinat Numaraları Tehditler Göksun ilçesi Değirmendere Köyü yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Çağlayancerit ilçesi Boyalı yerleşim merkezinin yakınında bulunmaktadır. Karayolu kenarında ve Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Göksun ilçesi Değirmendere yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Karayolu kenarında ve Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 8 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 10 Göksun ilçesi Değirmendere Köyü yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 13 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 14 Karayolu yakınında bulunmaktadır Andırın ilçesi Emirler kentsel meskun alanı ve HES alanı yakınında bulunmaktadır. Kahramanmaraş merkez Rahmacılar Köyü yerleşim yeri yakınında ve kamp-karavan turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Andırın ilçesi yerleşim yeri ve katı atık depolama ve işleme tesisi yakınında bulunmaktadır. 19 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 20 Kamp-karavan turizm alanı ve Saygılı yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 24 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 25 Karayolu yakınında bulunmaktadır. 27 Karayolu yakınında bulunmaktadır Göksun ilçesi Kurucaova yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Göksun ilçesi Kurucaova yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. 20

22 Sağlık turizmi-kaplıcalar ve kültür turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Karayolu yakınında, Çağlayancerit ilçesi merkezi ve Boylu köyü yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Göksun ilçesi Fındık Köyü Lütfü Bozkurt Mah. yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Sağlık turizmi-kaplıcalar ve kültür turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Çağlayancerit ilçesi merkezi ve Boylu Köyü yerleşim yeri yakınında ve karayolu yakınında bulunmaktadır. Kahramanmaraş merkez yerleşim yeri yakınında bulunmaktadır. Nurhak merkez yerleşim yeri ve doğa turizm alanı yakınında bulunmaktadır. 21

23 Şekil 21: Ek'te yer alan Kaya Sümbülü Kahramanmaraş İli Lokaliteleri Haritası (Bu harita ArcGIS 9.3 programında oluşturulmuş olup altlık olarak Kahramanmaraş iline ait 1/ ölçekli raster haritalar kullanılmıştır.) 22

24 Şekil 22: Ek'te yer alan Kaya Sümbülü Lokalitelerinin İl Çevre Düzeni Planı ile Karşılaştırılması Haritası (Bu harita ArcGIS 9.3 programında oluşturulmuş olup altlık olarak Kahramanmaraş iline ait 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planı kullanılmıştır.) Değerlendirme çalışmaları sonucunda, Kahramanmaraş ilinde bulunan Kaya Sümbülleri Tablo 2'de de görüldüğü üzere sanayi, ticaret yada toplu turizm kullanımları gibi yoğun baskı uygulayacak tehlikeler altında bulunmamaktadır. Ancak, 15 numaralı koordinat Andırın ilçesi Emirler kentsel meskun alanı mevkiinde bulunan HES alanı yakınında bulunmaktadır. Burada yer alan Kaya Sümbülleri yoğun bir tehdit altındadır. 17 numaralı koordinat Kahramanmaraş merkez Rahmacılar Köyü yerleşim yeri kamp-karavan turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Aynı şekilde, 20 numaralı koordinat Saygılı yerleşim yeri Kamp- 23

25 karavan turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Bu noktalarda gelen ziyaretçilerin Kaya Sümbülü popülasyonlarına zarar verme ihtimali yüksektir. 18 numaralı koordinat Andırın ilçesi yerleşim yeri katı atık depolama ve işleme tesisi yakınında bulunmaktadır. Burada uygulanan işlemler Kaya Sümbülleri'ne zarar verebilir. 52 ve 55 numaralı koordinatlar Sağlık turizmi-kaplıcalar ve kültür turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Son olarak 64 numaralı koordinat, Nurhak merkez yerleşim yeri ve doğa turizm alanı yakınında bulunmaktadır. Yine, buraya gelen ziyaretçilerin Kaya Sümbülü popülasyonlarına zarar verme ihtimali yüksektir. Kahramanmaraş ilinde bulunan diğer koordinatlara ait Kaya Sümbülleri genellikle karayolu kenarında bulunma ve yerleşim yerlerine olan yakınlık tehditlerini barındırmaktadır. Bu tehditler Kaya Sümbülü için çok büyük tehlike arz etmemektedir. Kaya Sümbülü için bir diğer yaygın tehdit ise yerleşim yeri yakınlarında bulunmasıdır. Yerleşim yeri yakınlarında bulunan Kaya Sümbülleri, doğadan sökülerek yerleşim yerlerine taşınması sebebiyle yerleşim yeri civarındaki popülasyonlarının zarar görmesi ihtimali oldukça yüksektir. Nitekim arazi çalışmaları esnasında bazı noktalarda bu durum gözlenmiştir. Koruma Eylem Planı çerçevesinde yürütülecek eğitim ve farkındalık oluşturma çalışmaları sayesinde geniş kitlelere Kaya Sümbülü tanıtılacak ve doğada korunması konusunda bir bilinç oluşturulacaktır. VIII. KAYA SÜMBÜLÜ'NÜN KORUNMASI AMACIYLA YAPILMASI GEREKEN ÇALIŞMALAR VIII.1. Doğa Koruma Çalışmaları 1. Kahramanmaraş'ta Kaya Sümbülü ve Diğer Nadir Bitkilerin Yayılış Gösterdiği Karstik Alanların Koruma Altına Alınması Karstik sahalar kendine özgü bir biyolojik çeşitliliğe sahip olması nedeniyle doğa koruma bakımından büyük önem teşkil etmektedir. Kahramanmaraş il sınırları içindeki karstik sahalar, gerek Kaya Sümbülü popülasyonlarına ve gerekse de Geranium kalenderianum ve Pimpinella isaurica subsp. sumbuliana gibi oldukça nadir ve endemik bitkilere ev sahipliği yapmaktadır. Bunlardan Geranium kalenderianum son yıllarda keşfedilerek bilim dünyasına tanıtılan ve yalnızca Kahramanmaraş-Afşin ilçesi Güvek Yaylası'nda yetişen çok dar yayılışlı bir bitkidir. Benzer şekilde, Pimpinella isaurica subsp. sumbuliana de bilim dünyasına yeni tanıtılan, dar yayılışlı çok nadir bir bitkidir. 24

26 2. Orman Amenajman Planlarına Nadir ve Endemik Bitkilerin Entegrasyon Çalışmaları Günümüzde, orman amenajman planları yapılırken biyolojik çeşitlilik ve bölgedeki nadir ve endemik hedef türlere ait bilgiler de bu planlara işlenmektedir. GEF II Projesi kapsamında İstanbul İğneada ve Bulanıkdere (Orman Bölge Müdürlüğü), Camili (Artvin Orman Bölge Müdürlüğü), Yukarı Gökdere Ormanları (Isparta Orman Bölge Müdürlüğü) Amenajman Planları ekolojik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Bu uygulamanın yangınlaşabilmesi için biyolojik çeşitlilik konusunda daha fazla araştırmaya ve veri toplamaya ihtiyaç duyulmaktadır. Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğünün Başkonuş Orman İşletme Şefliği Fonksiyonel Amenajman Planına, nadir bitkilerin entegrasyonu çalışması kapsamında, Başkonuş Dağı'nda 26 hedef bitki türü ve korumada öncelikli alanlar belirlenmiştir. Kaya Sümbülü de belirlenen hedef türlerden biridir ve doğal dağılımı mutlak koruma zonları içerisinde tanımlanmıştır. Benzer şekilde, Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı diğer Orman İşletme Şefliklerinde de ekosistem tabanlı fonksiyonel amenajman planları yapılırken Kaya Sümbülü'nün il genelinde yayılış alanlarının bu planlara entegre edilmesi ve bitkinin ormancılık faaliyetlerinden etkilenmemesi sağlanmalıdır. 3. Kahramanmaraş İli Kaya Sümbülü Doğal Yayılış Haritası Arazi çalışmaları sonucu, Kahramanmaraş ili genelinde Kaya Sümbülü doğal yayılışları noktasal olarak belirlenmiştir. Bitkinin, mekansal olarak doğal yayılış haritasının çıkartılabilmesi için, çiçekli olduğu Mart ve (Yükseltiye bağlı olarak) Mayıs ayları arasında yıllara yayılan arazi çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Çıkarılan bu harita, bölgede her türlü planlama ve (Örneğin; taş ve mermer ocakları, HES'ler ve yol yapımı vb.) imar çalışmalarında göz önüne alınarak gerekli önlemlerin alınmasında öncü rol oynamalıdır. 4. Kaya Sümbülü Popülasyonlarını İzleme Çalışmaları Kaya Sümbülü'nün (Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus) IUCN Tehlike Kategorisi 2000 yılında yayımlanan "Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı"nda NT olarak sınıflandırılmıştır. Diğer bir deyişle, Kaya Sümbülü, hala tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday bitkilerden biri olarak tanımlanmıştır. Kahramanmaraş'ta bitkiyi tehdit eden tehlikeler göz önüne alındığında bitkinin mevcut popülasyonlarının takip edilmesi gerekmektedir. 25

27 5. Kaya Sümbülü Üretim Projesi "Kahramanmaraş ve Ardahan Nadir Bitkilerinin Korunması Projesi (KANBK)" kapsamında, Kahramanmaraş yöresinde Kaya Sümbülü (Hyacinthus orientalis subsp. chionophilus) hedef tür olarak seçilmiştir. Bu proje çalışmaları sırasında, Kahramanmaraş yöresinde Kaya Sümbülü'nün üretimi konusunda bilgi ve deneyim elde edilmiş ve bölge halkının sosyo-ekonomik kalkınmasına yönelik alternatif gelir imkanları araştırılmıştır. Kahramanmaraş İl Tarım Müdürlüğü, Orman Bölge Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, yerel idareciler ve yöre halkı ortaklığında Kaya Sümbülü yetiştiriciliği konusunda başlatılan çalışmalar yeni projeler ile geliştirilmesi mümkün görünmektedir. Bu amaçla, yürütülecek yeni projelerde, Göksun ilçesinde bulunan Kaya Sümbülü'nün doğal olarak yetiştiği köyler, pilot bölge olarak belirlenebilecektir. Böyle bir projede, yöre halkı Kaya Sümbülleri'ni doğadan toplamak yerine, Kaya Sümbülü'nü kendi arazilerinde üretime alarak pazarlamaları konusunda teşvik edilebilecektir. Bu kapsamda üreticilere, Kaya Sümbülleri'nin üretimi ve Kahramanmaraş ili ile diğer illerde pazarlanmaları konusunda eğitim verilmelidir. Üretim amacıyla anaç çiçek soğanlarının doğadan toplanabilmesi için Teknik Komite kararı ve Bakanlık (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı) izninin alınması gerekmektedir. Ancak, Kaya Sümbülü'nün gerekli izinler alındıktan sonra toplanması ve izinsiz toplamanın engellenmesi için yerel yetkililerin denetim, gözlem ve kontroller yapması da büyük önem teşkil etmektedir. Kaya Sümbülü'nün Korunarak Üretilmesine Örnek Proje; Dumlugöze Köyü Kardelen Üretimi Projesi yılları arasında Doğal Hayatı Koruma Derneği (DHKD) ve Flora & Fauna International (FFI) işbirliğinde "Türkiye nin Soğanlı Bitkileri Yerli Üretim Projesi" çalışmaları sürdürülmüştür. Pilot bölge olarak, Karaman ili, Sarıveliler ilçesine bağlı Dumlugöze Köyü ve çevresinin seçildiği projenin amacı, Türkiye'den toplanarak ihraç edilen doğal çiçek soğanlarının korunarak kullanılması ve yöre halkına sürekli bir ek gelir olanağının sağlanmaktır. Dumlugöze Köyü'nde Kardelen (Galanthus elwesii) üretimi 1993 yılında 7 gönüllü üretici ile başlamış ve 1996'da ilk hasat gerçekleştirilerek İngiltere'ye ihraç edilmiştir. 1996'dan beri Dumlugöze Köyü'nde Kardelen üretimi ve üreticileri hızla artmış ve proje sayesinde, Orta Toroslar'da çok fakir bir dağ köyünün Kardelen üretimi sayesinde kendilerine ek gelir sağlayarak ekonomik ve sosyal şartlarını iyileştirebileceği kanıtlanmıştır. (Atay, 2011). 26

28 Dumlugöze Köyü'ndeki Kardelen Üretim Projesi, Kahramanmaraş yöresinde gönüllü üreticilerle Kaya Sümbülü yetiştirilebileceğine güzel bir örnek olabilir. Bu ve buna benzer projelerden elde edilen yol gösterici deneyimler, Kaya sümbülü üretim projesine aktarılabilir. VIII.2. Eğitim ve Farkındalık Oluşturma Çalışmaları 6. Kahramanmaraş'ın Soğanlı Bitkileri (Geofitleri) Kitabı Kaya Sümbülü'nün çiçekleri ve soğanlarının yöre halkı ve ziyaretçiler tarafından toplandığı ve bu kişilerin Doğal Çiçek Soğanları Yönetmeliği gereğince bitkinin doğadan sökümünün izne tabi olduğunu bilmedikleri gözlenmiştir. Bu bağlamda, bölgede çok yönlü eğitim ve farkındalık çalışmalarının yapılması yararlı olacaktır. "Kahramanmaraş ve Ardahan Nadir Bitkilerinin Korunması Projesi (KANBK)" sırasında Kaya Sümbülü dahil, proje hedef türleriyle ilgili bir eğitim çalışması gerçekleştirilmiştir. Kaya Sümbülü için bu çalışmalar geliştirilmeli ve il genelinde yaygınlaştırılmalıdır. Kahramanmaraş Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü ile Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Orman Fakültesi işbirliğinde hazırlanacak eğitim malzemelerinden biri de, Kahramanmaraş'ın Soğanlı Bitkileri (Geofitleri) Kitabı olmalıdır. Kahramanmaraş'ın oldukça zengin soğanlı bitkilerinin renkli ve resimli bir kitapta bir araya getirilerek yetkililer ve kamuoyunun ilgi ve bilgisine sunulması, bu bitkilerin daha geniş kitlelere tanıtılmasını sağlayacaktır. 7. Sümbül Festivali ve Sümbül Turları İnsanların kent yaşamı içinde uzak kaldıkları ve hatta hiç bilmedikleri Kaya Sümbülü gibi nadir bitkileri tanıyabilmeleri için festivaller ve gezi turları gibi etkinlikler oldukça yararlı olacaktır. Bu amaçla, Kahramanmaraş ili ve yakın çevre illeri için günübirlik, daha uzak mesafedeki iller için 1-2 gün konaklamalı "Sümbül Turları" düzenlenebilir. Aynı zamanda, Göksun ilçesinde Kaya Sümbülü'nün çiçeklenme döneminde (15-30 Nisan tarihleri arasında) bir "Sümbül festivali" organize edilebilir. 8. Kaya Sümbülü Rekreasyonel Alanları Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış gösterdiği alanlar insanoğlu tarafından yoğun olarak kullanılmakta ve Kaya Sümbülü'ne gereken önem verilmemektedir. Bu nedenle, Kaya Sümbülü'nün doğal yayılış gösterdiği koruma alanları ve rekreasyonel alanlara, ziyaret edenleri bilgilendirici levhalar hazırlanmalıdır. Bu levhalarda bitkinin özellikleri ve öneminin yanı sıra, doğa koruma bakımından önemi ve yasal durumu hakkında da bilgi verilmelidir. Gerekirse, yöre halkının ve diğer ziyaretçilerin piknik yapmak ve gezmek için kullandıkları Kaya Sümbülü'nün doğal yaşam alanları yeniden düzenlenmeli ve kontrol altına alınmalıdır. 27

29 9. Kaya Sümbülü'nün Yabancılar Tarafından Doğadan Toplanması Son yıllarda, Türkiye'nin değişik yörelerinden yasa dışı olarak soğanlı bitkilerin toplanarak yurt dışına çıkarılması ile ilgili haberler basına yansımaktadır. Soğanlı bitkiler, gösterişli çiçekleri ve erken çiçeklenme zamanları gibi özellikleri nedeniyle bahçecilik endüstrisinde çok önemli bir yere sahiptir. Kahramanmaraş ili zengin soğanlı bitki çeşitliliğine ev sahipliği yapmaktadır. Böyle yasa dışı durumlarda, Kahramanmaraş'taki Orman ve Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlıklarına bağlı birimlere veya Jandarma'ya haber verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, bu konularda yöneticileri ve yöre halkını bilgilendirmek, oldukça önem teşkil etmektedir. Benzer şekilde, bilimsel araştırma amacıyla Kahramanmaraş'a gelen yabancı bilim insanlarının da, araştırma yapacakları konu hakkında araştırma izni almaları ve aynı zamanda Türkiye'den konuyla ilgili bilim insanları ve üniversitelerle de işbirliği yapmaları da gerekmektedir. 28

30 IX. FAALİYET TAKVİMİ PROJE AKTİVİTESİ Kaya Sümbülü doğal yayılış alanlarının mekansal analizleri için arazi çalışması Kaya Sümbülü Eğitim Programı; "Kahramanmaraş Geofitleri" Kitabı, toplantılar ve diğer eğitim malzemelerinin hazırlanması Kaya Sümbülü Festivali ve Kaya Sümbülü Turları AMAÇ Kahramanmaraş yöresinde doğal yayılış gösteren Kaya Sümbülü'nün mekansal dağılım haritasını oluşturma Kaya Sümbülü'nün önemi ve karşı karşıya bulunduğu tehditler hk. yerel yöneticileri, öğretmenleri, öğrencileri, ve kamuoyunu bilgilendirme ve farkındalık oluşturma Kahramanmaraş, Göksun ve Kaya Sümbülü'nün tanıtımı; Yerel turizme ve ekonomiye katkı sağlanması, Kaya Sümbülü'nün doğa koruma ve sürdürülebilir kullanımının önemi ve gereği hakkında farkındalık oluşturma İŞBİRLİĞİ YAPILMASI ÖNGÖRÜLEN KURUMLAR Sütçü İmam Üniv. Orman Fakültesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müd., Orman Bölge Müd. Odun Dışı Ürün ve Hizmetler Şube Müd. Sütçü İmam Ün. Orman Fakültesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müd., Yerel ve Ulusal Sivil Toplum Kuruluşları Kahramanmaraş Valiliği, Göksun Kaymakamlığı, Göksun Belediyesi, Sütçü İmam Ün. Orman Fakültesi, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müd., Orman Bölge Müd. İl Tarım Müdürlüğü İl Kültür ve Turizm Müd. Yerel ve Ulusal Sivil Toplum Kuruluşları ZAMAN Nisan-30 Nisan tarihleri arasında 29

31 X. KAYNAKÇA Anonim, Kahramanmaraş İli Arazi Varlığı, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayını, Rapor No: 46, Ankara. Atay, S., (2011). Örnek Bir Çiçek Soğanı Üretim Projesi, 37-41, N. Özhatay, (2011), Üretici El Kitabı, İstanbul. Baytop, A., Bitkilerin Bilimsel Adlarındaki Niteleyiciler ve Anlamları, İ.Ü. Eczacılık Fakültesi Yayını, Fakülte Yayın No: 69, 294 s., İstanbul. Baytop, T., İstanbul Lalesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Yayın No: 1415, 66 s., Ankara Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Yayın No: 578, 508 s., Ankara. Wendelbo, P. (1984). Hyacinthus L.- In. Davis, P.H.(ed.), Flora of Turkey and East Aegean Islands, Vol. 8, p , University Press, Edinburgh. Doğal Çiçek Soğanlarının Üretimi, Doğadan Toplanması ve ihracatına İlişkin Yönetmelik (2012). T. C. Resmi Gazete, 28358, 19 Temmuz Doğal Çiçek Soğanlarının 2013 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğ (2012). T. C. Resmi Gazete, 28489, 06 Aralık Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z. ve Adıgüzel, N Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayını, 246 s., Ankara. Özhatay, N., Byfield, A., Atay, S., Türkiye nin 122 Önemli Bitki Alanı, WWF Türkiye, 476 s., İstanbul. Özhatay, N., Türkiye nin BTC Boru Hattı Boyunca Önemli Bitki Alanları, (Important Plant Areas along the BTC Pipeline in Turkey) BTC Şirketi, 303 s.,istanbul. Özhatay, N., Üretici El Kitabı, İstanbul. Özhatay, N., Koçyiğit, M., Demirci, S Başkonuş Dağı (Kahramanmaraş) Korumada Öncelikli Alanları; Nadir ve Endemik Türleri (Başkonuş Orman İşletme 30

32 Şefliği Fonksiyonel Amenajman Planına Nadir Bitkilerin Entegrasyonu Çalışması) Raporu, 104 s. WWF-Türkiye, Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Yaşam Ortamları Üzerindeki Tehditlere Yönelik Eylem Kılavuzu, 31 s. Zeybek, H.İ., Türkiye de Karstik Alanların Korunma Gerekliliği ve Alınabilecek Bazı Önlemler, Doğu Coğrafya Dergisi, Cilt 9, sayı 11, s

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL MEYVECİLİK DURUMU Mehmet SÜTYEMEZ*- M. Ali GÜNDEŞLİ" Meyvecilik kültürü oldukça eski tarihlere uzanan Anadolu'muz birçok meyve türünün anavatanı

Detaylı

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER SIRA 1 2 5 8 DAİRE BAŞKANLIĞININ ADI Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER Oduna Dayalı Orman Ürünleri Üretim Süreçleri Takip Sistemi Biyokütle

Detaylı

YABANİ KARANFİL Dianthus elegans

YABANİ KARANFİL Dianthus elegans YABANİ KARANFİL Dianthus elegans 1 1 YABANİ KARANFİL Dianthus elegans 1 Endemizm: Akdeniz Yayılış Alanı: Antalya Ticari Üretimi: Yok Çiçeklenme Zamanı: Temmuz-Ağustos Çiçekli Kalma Süresi: 1 ay Bitki Formu:

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ 1 T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK=BİYOLOJİK KAYNAK Ekosistem Tür Gen 2 3 Bozulmamış

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI III. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Köprülü Kanyon Milli Parkının Kısa Tanıtımı Gerçekleştirilen Envanter Çalışmaları Belirlenen Orman Fonksiyonları Üretim Ekolojik Sosyal

Detaylı

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek rakımlı yerlerde yaptıkları turizm faaliyetidir. YAYLA

Detaylı

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur - Doğa Koruma Mevzuat Tarihçe - Ulusal Mevzuat - Uluslar arası Sözleşmeler - Mevcut Kurumsal Yapı - Öngörülen Kurumsal Yapı - Ulusal

Detaylı

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME

UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME UZUN DEVRELİ GELİŞME PLANI HAZIRLAMA SÜRECİ VE BÖLGELEME DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Milli Parklar Daire Başkanlığı Cihad ÖZTÜRK Orman Yüksek Mühendisi PLANLAMA NEDİR? Planlama, sorun

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Tanıtım Ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Tanıtım Ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eğitim Tanıtım Ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü SAYI : B.18.0.DMP.0.00.02.010.01.../09/2007 KONU : Doğa Turları G E N E L G

Detaylı

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda)

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen Toros (Lübnan) Sediri (C. libani) Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Himalaya Sediri Atlas Sediri (C. deodora) (C. atlantica) Dünyada Kuzey Afrika,

Detaylı

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU Çölleşme: Kurak, yarı kurak ve yarı nemli alanlarda iklim değişiklikleri ve insan faaliyetleri de dâhil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanan arazi bozulumu

Detaylı

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU

BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU BALIKESİR-ÇANAKKALE PLANLAMA BÖLGESİ 1/100.000 ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI 3. FAALİYET RAPORU TEMMUZ 2012 YÜKLENİCİ: DOĞUKAN & BHA İŞ ORTAKLIĞI 1 "Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100 000 Ölçekli

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA TRA1 FLORA Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA Avrupa dan Asya ya geçiş, saatten saate belli oluyor. Yiten ormanların yerini sık ve bitek çayırlar alıyor. Tepeler yassılaşıyor. Bizim ormanlarımızda bulunmayan

Detaylı

TÜBİTAK MAM ÇEVRE ENSTİTÜSÜ ÖZEL HÜKÜM PROJELERİ

TÜBİTAK MAM ÇEVRE ENSTİTÜSÜ ÖZEL HÜKÜM PROJELERİ TÜBİTAK MAM ÇEVRE ENSTİTÜSÜ ÖZEL HÜKÜM PROJELERİ Eğirdir Beyşehir Karacaören Alt Havzaları ÖH Alanları Atatürk Baraj Gölü ÖH Alanı Doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi için; İçme suyu kaynaklarının

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi

Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi Analitik Etütlerin Mekansal Planlamadaki Yeri ve Önemi 3.ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU 29-30 NİSAN 2013 Haliç Kongre Merkezi, İSTANBUL Cemal KAYNAK Teknik Uzman -Y.Şehir Plancısı İller Bankası A.Ş. Mekansal

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

TOHUMLUK İHRACATI UYGULAMA GENELGESİ (2013/4)

TOHUMLUK İHRACATI UYGULAMA GENELGESİ (2013/4) TOHUMLUK İHRACATI UYGULAMA GENELGESİ (2013/4) Amaç MADDE 1 (1) Ülkemizden yapılacak tohumluk ihracatı ile ilgili usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 (1) Bu Genelge, ülkemizde üretilen tohumlukların

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ATATÜRK ARBORETUMU GEZİSİ RAPORU

2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ATATÜRK ARBORETUMU GEZİSİ RAPORU 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ATATÜRK ARBORETUMU GEZİSİ RAPORU Gezinin Yapıldığı Tarih-Saat : 17/05/2013---09:30-13:00 Geziye Katılan Öğrenci Sayısı : 20 Geziden Sorumlu Öğretmen : Duygu AYDEMİR Gezinin

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

ONDOKUZMAYIS İLÇESİ NDE (SAMSUN) AFETE YÖNELİK CBS ÇALIŞMALARI

ONDOKUZMAYIS İLÇESİ NDE (SAMSUN) AFETE YÖNELİK CBS ÇALIŞMALARI TÜRKİYE 17. ESRI KULLANICILARI TOPLANTISI ONDOKUZMAYIS İLÇESİ NDE (SAMSUN) AFETE YÖNELİK CBS ÇALIŞMALARI Kıvanç ÇALIŞKAN Harita Mühendisi 25 Mayıs 2012 - ANKARA SUNUM İÇERİĞİ GİRİŞ AMAÇ VE KAPSAM MATERYAL,

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI VII. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL DKMP ve OGM Protokolü DKMP Genel Müdürlüğü ile Orman Genel Müdürlüğü arasında 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamında korunan Milli

Detaylı

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29 1.1. Orman ve Ormancılık Türkiye yaklaşık olarak 80 milyon hektar (ha) yüzölçümüyle dağlık ve eko-coğrafya bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Bu ekolojik zenginliğe paralel olarak ormanlar da

Detaylı

Toplantı Tarihi ve No : 09.10.2015-239 İZMİR 2 NUMARALI KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU KARAR 45.00/737

Toplantı Tarihi ve No : 09.10.2015-239 İZMİR 2 NUMARALI KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU KARAR 45.00/737 Kültür ve Turizm Bakanlığından: ANKARA II KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU KARAR Toplantı Tarihi ve No : 11.08.2015-124 TOPLANTI YERİ Karar Tarihi ve No : 11.08.2015-1525 ANKARA Kırıkkale İli, Delice

Detaylı

MUĞLA-BODRUM-MERKEZ ESKİÇEŞME MAHALLESİ-BARDAKÇI MEVKİİ 9 PAFTA 14 ADA 70 ve 90 PARSELLER KORUMA AMAÇLI İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU

MUĞLA-BODRUM-MERKEZ ESKİÇEŞME MAHALLESİ-BARDAKÇI MEVKİİ 9 PAFTA 14 ADA 70 ve 90 PARSELLER KORUMA AMAÇLI İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ PLAN AÇIKLAMA RAPORU İÇİNDEKİLER TABLOSU 1. PLANLAMA ALANININ TANIMI... 1 2. MEVCUT PLAN DURUMU... 2 3. PLANLAMA GEREKÇESİ-PLANLAMA KARARLARI... 5 4. EKLER... 9 i 1. PLANLAMA ALANININ TANIMI Plan değişikliği yapılan alan;

Detaylı

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i 1 BİTKİ TANIMA I PEP101_H03 C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i Sakarya Üniversitesi İbreliler 2 C

Detaylı

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI

Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Muhteşem Bir Tabiat Harikası SULTAN SAZLIĞI MİLLİ PARKI Harikulade bir tabii oluşum olan Milli Park, eşine az rastlanan tatlı ve tuzlu su ekosistemlerini bir arada bulundurması ve Afrika ile Avrupa arasındaki

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

MANAVGAT İLÇESİ, HACIOBASI MAHALLESİ, 102 ADA 15, 16, 18, 19 NUMARALI PARSELLERE İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ RAPORU

MANAVGAT İLÇESİ, HACIOBASI MAHALLESİ, 102 ADA 15, 16, 18, 19 NUMARALI PARSELLERE İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ RAPORU 1 MANAVGAT İLÇESİ, HACIOBASI MAHALLESİ, 102 ADA 15, 16, 18, 19 NUMARALI PARSELLERE İLİŞKİN 1/1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ RAPORU 1 PLANLAMA ALANI Planlama Alanı Konya-Manavgat Karayolu

Detaylı

Orman Fonksiyonları -Zonlama Biyoçeşitlilik Koruma Alanları Estetik-Ekotuirzm İğneada: Fonksiyonlar: Ölçüt, Gösterge ve Aktiviteler Fonksiyonlar: Ölçüt, Gösterge ve Aktiviteler (Camili) Fonksiyonlar Ölçüt

Detaylı

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 ISBN: 978-605-4610-19-8 ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 The Determinition of The Problems and Solution ways, Interested in Allocated Forest Resources

Detaylı

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ Dr. Jale SEZEN Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şubesi,Tekirdağ TABİAT VARLIKLARI VE KORUNAN ALANLAR Jeolojik devirlerle, tarih öncesi

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ I. Analitik Çerçeve ve Kapsam, Tanımlamalar ve Sınıflamalar a) Analitik Çerçeve ve Kapsam: Korunan alan istatistikleri; korunan alanlar (milli park, tabiat parkı,

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ Ülkemizdeki Ormancılık anlayışı; 20. yy. dan sonra Hızlı nüfus artışı Teknolojik gelişmeler Kişi başına düşen gelir düzeyinin artması Eğitim düzeyinin yükselmesi Toplumların değer

Detaylı

Büyükşehir Alanlarında Kırsal Arazisi Kullanımına Yönelik Plan Altlık Gereksinimleri,

Büyükşehir Alanlarında Kırsal Arazisi Kullanımına Yönelik Plan Altlık Gereksinimleri, Büyükşehir Alanlarında Kırsal Arazisi Kullanımına Yönelik Plan Altlık Gereksinimleri, KIRSAL ARAZİ YÖNETİMİNDE ANALİTİK VERİLERİN ELDE EDİLMESİ VE SENTEZ PAFTALARININ ÜRETİLMESİ; Prof. Dr. Yusuf KURUCU

Detaylı

Doğal Sit Sınırlarının Sunumu ve Coğrafi Bilgi Sistemi Destekli Yönetim Altyapısının Geliştirilmesi. Dilek TEZEL CBS ve Envanter Şb.Md.V.

Doğal Sit Sınırlarının Sunumu ve Coğrafi Bilgi Sistemi Destekli Yönetim Altyapısının Geliştirilmesi. Dilek TEZEL CBS ve Envanter Şb.Md.V. Dilek TEZEL CBS ve Envanter Şb.Md.V. SUNUM İÇERİĞİ SAYS Nedir? Yapılan Çalışmalar Sit Alanlarının Türkiye Genelinde Durumu /Proje Çıktıları Karşılaşılan Sorunlar Sistemin Faydaları Hedefler 1 Kaç tane

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE OLUŞTURULMASI

GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE OLUŞTURULMASI TMMOB COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMLERĐ KONGRESĐ 2009 02-06 Kasım 2009, Đzmir GÖLBAŞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESĐNDE ALAN YÖNETĐMĐ VE ÇEVRE DÜZENĐ PLANI KARARLARININ CBS DESTEĞĐ ĐLE A. Erdoğan 1, S. Meriç 2 1 Dr,

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

ADIYAMAN LALESİNDE FARKLI SOĞAN ÇEVRE BÜYÜKLÜKLERİNİN BİTKİ GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ

ADIYAMAN LALESİNDE FARKLI SOĞAN ÇEVRE BÜYÜKLÜKLERİNİN BİTKİ GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ ADIYAMAN LALESİNDE FARKLI SOĞAN ÇEVRE BÜYÜKLÜKLERİNİN BİTKİ GELİŞİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ Özgür KAHRAMAN 1, Ercan ÖZZAMBAK 2 Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, 35100, İzmir 1 ozgur.kahraman@ege.edu.tr

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA Ülkemizde Tarımsal Ormancılık Çalışmaları Ülkemizde tarımsal ormancılık çalışmalarını anlayabilmek için ülkemiz topraklarının yetişme ortamı özellikleri

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler pek çok alanda olduğu gibi yurdumuzdaki fen bilimleri eğitiminde de çağdaş değişiklikleri gerekli

Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler pek çok alanda olduğu gibi yurdumuzdaki fen bilimleri eğitiminde de çağdaş değişiklikleri gerekli Bilim ve teknolojideki hızlı gelişmeler pek çok alanda olduğu gibi yurdumuzdaki fen bilimleri eğitiminde de çağdaş değişiklikleri gerekli kılmaktadır. Tolga (2000) tarafından yapılan araştırmada, araştırmaya

Detaylı

Silivri de doğa ve insanın barışı, sürdürülebilir ve çevreye saygılı belediyecilik için AK PARTİ belediyeciliği.

Silivri de doğa ve insanın barışı, sürdürülebilir ve çevreye saygılı belediyecilik için AK PARTİ belediyeciliği. AK PARTİ ile SİLİVRİ de Silivri, İstanbul un Marmara Denizi ne kıyısı en uzun ilçesi. Silivri, İstanbul un, içinde orman, göl, nehirler bulunan ilçesi. Silivri, tarım, sanayi, konut ve ticari alanların

Detaylı

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü Mekânsal Stratejiler ve Çevre Düzeni Planları Dairesi

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü Mekânsal Stratejiler ve Çevre Düzeni Planları Dairesi ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü Mekânsal Stratejiler ve Çevre Düzeni Planları Dairesi SUNUM PLANI Mücavir alan kavramı Mücavir alan teklifleri hazırlanırken izlenecek yol

Detaylı

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU GÖKÇESU (MENGEN-BOLU) BELDESİ, KADILAR KÖYÜ SİCİL 112 RUHSAT NOLU KÖMÜR MADENİ SAHASI YER ALTI PATLAYICI MADDE DEPOSU NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Planlama Alanı : Bolu ili, Mengen ilçesi, Kadılar

Detaylı

1/1000 UYGULAMALI ve 1/5000 NAZIM İMAR PLANI PLAN AÇIKLAMA RAPORU

1/1000 UYGULAMALI ve 1/5000 NAZIM İMAR PLANI PLAN AÇIKLAMA RAPORU 1/1000 UYGULAMALI ve 1/5000 NAZIM İMAR PLANI PLAN AÇIKLAMA RAPORU Bu çalışma Isparta İli Gelendost İlçesi, Avşar köyü 17-18 pafta 1917, 7342, 7346, 7250 nolu parseller içerisinde kalan alanı kapsamaktadır.

Detaylı

ŞANLIURFA DA BOTANİK TURİZMİ: GÜZ ÇİÇEKLERİNE YOLCULUK

ŞANLIURFA DA BOTANİK TURİZMİ: GÜZ ÇİÇEKLERİNE YOLCULUK ŞANLIURFA DA BOTANİK TURİZMİ: GÜZ ÇİÇEKLERİNE YOLCULUK (Güz Çiğdemleri ve Vargetgüllerine yolculuk ) (Farklı bir hafta sonu yaşamaya ne dersiniz? ) Dağ çiçeklerinin senfonisini ile birlikte rengârenk o

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimiz ve kıyılarımız canlı çeşitliliği bakımından çok zengin yerler. Ancak günümüzde bu çeşitlilik azalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bunun birçok nedeni

Detaylı

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Yönlendirme Komitesi Toplantısı Ankara, 5 Ekim 2011 TOPLANTI GÜNDEMĠ UHYS sürecinin amacı ve

Detaylı

ZEKERİYAKÖY ÇEVRE FAALİYETLERİ PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ

ZEKERİYAKÖY ÇEVRE FAALİYETLERİ PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ ZEKERİYAKÖY ÇEVRE FAALİYETLERİ PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ Nisan 2014 ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE KOMİTESİ EYLEM PLANI ZEKERİYAKÖY KOOPERATİFİ ÇEVRE STRATEJİSİ Zekeriyaköy Kooperatifi

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI

ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI Kent ve Tarım Çalışma Alanı: Akarlar Çavuşlu Evciler Karahasanlı Karataş Kömürcü Yakupabdal Yayla Tohumlar Çevre

Detaylı

BETULACEAE. Alnus cinsleri vardır.

BETULACEAE. Alnus cinsleri vardır. BETULACEAE Jeolojik devirlerde daha fazla sayıda cins ve türlere sahip olan bu familyanın, bugün 6 cins ve bu cinslerin kışın yaprağını döken 100 kadar türü, Kuzey Yarımkürenin ılıman ve serin bölgelerinde

Detaylı

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul Taşkınların Sebepleri, Ülkemizde Yaşanmış Taşkınlar ve Zararları, CBS Tabanlı Çalışmalar Taşkın Tehlike Haritaları Çalışmaları Sel ve Taşkın Strateji

Detaylı

Tarım Sayımı Sonuçları

Tarım Sayımı Sonuçları Tarım Sayımı Sonuçları 2011 DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ İstatistik ve Araştırma Dairesi Ocak 2015 TARIM SAYIMININ AMACI Tarım Sayımı ile işletmenin yasal durumu, arazi kullanımı, ürün bazında ekili alan, sulama

Detaylı

Proje alanı, süresi ve bütçesi

Proje alanı, süresi ve bütçesi 1 Proje Gelişim Süreci Projenin amacı Proje alanı, süresi ve bütçesi İşbirliği yapılan kurumlar Proje Bileşenleri Proje Faaliyetleri 2/21 Mart 2011 Mart 2011 Mart 2012 Mart 2012 Haziran 2012 Haziran 2013

Detaylı

UTEM PLANLAMA PROJE DANIŞMANLIK

UTEM PLANLAMA PROJE DANIŞMANLIK UTEM PLANLAMA PROJE DANIŞMANLIK 2013 UTEM PLANLAMA 2004 yılında faaliyete başlamış olup çağımızın son teknolojilerini kullanarak bölgesel, kentsel ve yerel ölçekte fiziki planlama ve buna bağlı olarak

Detaylı

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri)

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri) JUGLANDACEAE 6-7 cinsle temsil edilen bir familyadır. Odunları ve meyveleri bakımından değerlidir. Kışın yaprağını döken, çoğunlukla ağaç, bazıları da çalı formundadırlar. Yaprakları tüysü (bileşik) yapraklıdır.

Detaylı

The Situation of Flower Bulbs Industry in World and Turkey

The Situation of Flower Bulbs Industry in World and Turkey DÜNYADA VE TÜRKÝYE DE ÇÝÇEK SOÐANLARI SEKTÖRÜNÜN DURUMU Özgül KARAGÜZEL 1 Köksal AYDINªAKÝR 1 Ayºe Serpil KAYA 1 1 Batý Akdeniz Tarýmsal Araºtýrma Enstitüsü, Antalya ÖZET Çiçek soðanlarý, Dünya nýn bazý

Detaylı

TURİZMİN GENEL DEĞERLENDİRİLMESİ. Necip BOZ Koordinatör TÜROFED Türkiye Otelciler Federasyonu

TURİZMİN GENEL DEĞERLENDİRİLMESİ. Necip BOZ Koordinatör TÜROFED Türkiye Otelciler Federasyonu TURİZMİN GENEL DEĞERLENDİRİLMESİ Necip BOZ Koordinatör TÜROFED Türkiye Otelciler Federasyonu 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 199 1991 1992 2 25 Turizm İşletmesi Belgeli Tesis Sayısı 1982-1992 2

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü Afet Yönetiminde Teknoloji Kullanımı, 12, Bilkent Otel, Ankara 1 CBS Genel Müdürlüğü Amaçlarımız ve Görevlerimiz Amacımız; ihtiyaç

Detaylı

Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı. Coğrafi Bilgi Sistemleri Çalışmaları

Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı. Coğrafi Bilgi Sistemleri Çalışmaları Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri Çalışmaları Özel Çevre Koruma Bölgeleri K a r a d e n i z E g e A k d e n i z Toplam Alan: 12112 km 2 Top. Karasal (göllerle) Alan: 10347 km

Detaylı

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ

VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ VATANDAŞA SUNULAN HİZMETLERDE İSTENİLEN BELGELER ve İŞ BİTİRME SÜRELERİ KONYA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SIRA NO HİZMETİN ADI 1. A, B, C ve D tipi Mesire yerlerinin kuruluşu BAŞVURUDA İSTENİLEN BELGELER 1.

Detaylı

ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İzin ve İrtifakDairesi Başkanlığı İzin ve İrtifak Hakları Şube Müdürlüğü Merih SEÇKİNAY Şube Mühendisi Sunum Planı 1. Mevzuat 2. Müracaat, iş akışı, rapor tanzimi 3. Bedeller 17 nci

Detaylı

LİSANS ÜSTÜ DERS TANITIM FORMU

LİSANS ÜSTÜ DERS TANITIM FORMU n Adı : Fen Bilimlerinde Ünite Analizleri Kodu : BYE0 Program Adı : OFMAE (Biyoloji Eğitimi) Teori Uygulama.. Proje/ 00 00 n Türü Temel n Amacı Sistem yaklaşımı ile biyoloji ünitelerini analiz adebilme

Detaylı

İZMİR BAYINDIR ÇİÇEKÇİLİK OSB PROJESİ

İZMİR BAYINDIR ÇİÇEKÇİLİK OSB PROJESİ İZMİR BAYINDIR ÇİÇEKÇİLİK OSB PROJESİ ŞEHİRCİLİK, PLANLAMA VE İNŞAAT MÜDÜRLÜĞÜ İZMİR Haziran 2008 Adres: Atatürk Caddesi No: 126 35210 Pasaport İZMİR Çağrı Merkezi: 444 92 92 Faks: 498 46 98 Web: http://www.izto.org.tr

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

TÜRKİYEDE DOĞA KORUMA UYGULAMALARI VE AB SÜRECİNE UYUM ÇALIŞMALARI

TÜRKİYEDE DOĞA KORUMA UYGULAMALARI VE AB SÜRECİNE UYUM ÇALIŞMALARI T.C ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYEDE DOĞA KORUMA UYGULAMALARI VE AB SÜRECİNE UYUM ÇALIŞMALARI ANKARA 09.11.2010 SUNUM İÇERİĞİ - Türkiye nin Biyolojik Zenginliği

Detaylı

TMMOB. MUSTAFA ÖZER Şube Müdürü. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi 17.09.

TMMOB. MUSTAFA ÖZER Şube Müdürü. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi 17.09. TMMOB Orman Mühendisleri Odası Mesleki Teknik Geliştirme Eğitimi Ders Notları YABAN HAYATI GELİŞTİRME SAHALARI VE BUNLARIN YÖNETİMİ VE GELİŞTİRME PLANLARI HAKKINDA MUSTAFA ÖZER Şube Müdürü Çevre ve Orman

Detaylı

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GİRİŞ Sulamanın amacı kültür bitkilerinin ihtiyacı olan suyun, normal yağışlarla karşılanmadığı hallerde insan eliyle toprağa verilmesidir. Tarımsal

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

SUALTI ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ UNDERWATER RESEARCH SOCIETY

SUALTI ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ UNDERWATER RESEARCH SOCIETY SUALTI ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ UNDERWATER RESEARCH SOCIETY 13 Eylül 2012 Sayı: SAD-12/26 Konu: İzmir İli Karaburun İlçesinde kıyı tahribatı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

1972 Dünya Miras Sözleşmesi

1972 Dünya Miras Sözleşmesi 1972 Dünya Miras Sözleşmesi Dünyada kültürel ve çevresel açıdan evrensel üstün değer taşıyan tarihsel alan ve doğal bölgelerin korunması Dünya Miras Listesi 745 Kültürel 188 Doğal 29 Karma (Doğal ve kültürel)

Detaylı

TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma Projesi MEVCUT VE POTANSİYEL YABAN HAYATI GELİŞTİRME SAHALARI İÇİN YÖNETİM PLAN MODELİ GELİŞTİRME

TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma Projesi MEVCUT VE POTANSİYEL YABAN HAYATI GELİŞTİRME SAHALARI İÇİN YÖNETİM PLAN MODELİ GELİŞTİRME TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma Projesi MEVCUT VE POTANSİYEL YABAN HAYATI GELİŞTİRME SAHALARI İÇİN YÖNETİM PLAN MODELİ GELİŞTİRME Müşteri Kamu Kurumu : T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Yürütücü kuruluş :

Detaylı

TOHUMLUK ĐHRACATI UYGULAMA GENELGESĐ (2015/4)

TOHUMLUK ĐHRACATI UYGULAMA GENELGESĐ (2015/4) TOHUMLUK ĐHRACATI UYGULAMA GENELGESĐ (2015/4) Amaç MADDE 1 (1) Ülkemizden yapılacak tohumluk ihracatı ile ilgili usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 (1) Bu Genelge, ülkemizde üretilen tohumluklar

Detaylı

Doğu Anadolu Turizm Geliştirme Projesi (DATUR)

Doğu Anadolu Turizm Geliştirme Projesi (DATUR) Doğu Anadolu Turizm Geliştirme Projesi (DATUR) 1. Dönem İlerlemesi ve 2. Dönem Önerileri Proje neyi hedefledi? Temel vurgu Çoruh vadisinde turizm aracılığıyla yerel ekonomik kalkınmanın sağlanması için

Detaylı

NUH UN GEMİSİ Ulusal Biyolojik Çeşitlilik VERİTABANI

NUH UN GEMİSİ Ulusal Biyolojik Çeşitlilik VERİTABANI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI / BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK İZLEME BİRİMİ NUH UN GEMİSİ Ulusal Biyolojik Çeşitlilik VERİTABANI Ülkemiz Biyolojik Çeşitlilik Zenginliği Açısından

Detaylı

HABER BÜLTENİ /NİSAN 2015

HABER BÜLTENİ /NİSAN 2015 GERÇEKLEŞEN TEMAS,ZİYARET VE TOPLANTILAR ÜNİVERSİTELER İLE İLİŞKİLER & AVAN PROJE ÇALIŞMALARI İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ TARKEM, İzmir Tarih Projesi Havralar Alt Bölgesi ve Yakın Çevresinin Operasyon

Detaylı

İHALE TARİHİ : 05.07.2012 İŞE BAŞLAMA : 31.08.2012

İHALE TARİHİ : 05.07.2012 İŞE BAŞLAMA : 31.08.2012 1/2 İŞİN ADI : Spil Dağı Milli Parkı Alt Yapı Yapım İşi İDARE : Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü YÜKLENİCİ : As İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İHALE BEDELİ : 11.890.000,00

Detaylı

KORUNAN ALANLAR. Şekil 1. Korunan Alanlar Haritası (1)

KORUNAN ALANLAR. Şekil 1. Korunan Alanlar Haritası (1) KORUNAN ALANLAR 1. Ülkemizde yasal olarak koruma altına alınmış, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiat koruma alanları, uluslararası öneme sahip sulak alanlar, yaban hayatı geliştirme

Detaylı

YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak. (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm

YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak. (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm YGS Yönetimine Ormancılık Perspektifinden Bakmak (Ormancılıkta Yaban Hayatına Yer Vermek) I. Bölüm YGS yönetimi; Hedef, prensipler,araçlar,gerekli şartlar ve detaylar Hedef: EtkinYGS yönetimi Prensip:

Detaylı

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Gelecek Turizmde Çoruh Vadisi Deneyimi

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Gelecek Turizmde Çoruh Vadisi Deneyimi Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Gelecek Turizmde Çoruh Vadisi Deneyimi 12.12.12 Atılım Üniversitesi, Ankara Pelin Kihtir Öztürk pelin.kihtir@undp.org UNDP Türkiye üç alanda çalışıyor: 1. Demokratik

Detaylı

b) Tabiat parkları; bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçalarını,

b) Tabiat parkları; bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçalarını, MİLLİ PARKLAR KANUNU KANUN NO : 2873 Kabul Tarihi : 9 Ağustos 1983 Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı : 11 Ağustos 1983 - Sayı: 18132 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ VE TANIMLAR AMAÇ MADDE 1 - Bu Kanunun amacı, yurdumuzdaki

Detaylı

MİLLİ PARKLAR KANUNU

MİLLİ PARKLAR KANUNU MİLLİ PARKLAR KANUNU Kanun Numarası: 2873 Kanun Kabul Tarihi: 09/08/1983 Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 11/08/1983 Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı: 18132 BİRİNCİ BÖLÜM: AMAÇ VE TANIMLAR AMAÇ: Madde

Detaylı

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR 1 PEP101_H02 Abies (Göknar); A. pinsapo (İspanyol Göknarı), A. concolor (Gümüşi Göknar, Kolorado Ak Gökn), A. nordmanniana (Doğu Karadeniz-Kafkas Göknarı), A. bornmülleriana

Detaylı

1 : 1.000.000 ÖLÇEKLİ TÜRKİYE MÜLKİ İDARE BÖLÜMLERİ HARİTASI VE YÜZÖLÇÜMLERİ

1 : 1.000.000 ÖLÇEKLİ TÜRKİYE MÜLKİ İDARE BÖLÜMLERİ HARİTASI VE YÜZÖLÇÜMLERİ 1 : 1.000.000 ÖLÇEKLİ TÜRKİYE MÜLKİ İDARE BÖLÜMLERİ HARİTASI VE YÜZÖLÇÜMLERİ Dr.Müh.Yb.Yavuz Selim ŞENGÜN Dr.Müh.Bnb. İsmail ŞAHİN Müh.Yzb. Fatih DURU TAKDİM PLÂNI 2009 Tarihli Türkiye Mülki İdare Bölümleri

Detaylı

Mustafa KADIOĞLU. Mehmet UYSAL

Mustafa KADIOĞLU. Mehmet UYSAL Mustafa KADIOĞLU Mehmet UYSAL Projenin Konusu Okullarımızda karşılaşılan çeşitli problemlere Coğrafi Bilgi Sistemi kullanılarak çözümler üretilmesi. Günümüzde pek çok devlet kurumu ve özel sektör için

Detaylı

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1 İÇERİK 1. HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI 2. MARMARA VE SUSURLUK HAVZALARI 3. ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ 4. HAVZA YÖNETİM YAPILANMASI 5. NEHİR HAVZA YÖNETİM

Detaylı

Çevre ve Orman Bakanlığından SULAK ALANLARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi : 17/05/2005 Resmi Gazete Sayısı : 25818 BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - Bu Yönetmeliğin

Detaylı

İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ

İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ İZİN BAŞVURUSU İÇERİĞİ PETROL RAFİNERİLERİ 1 AŞAĞIDA ADI GEÇEN TESİSİN BİRİMLERİ İÇİN ENTEGRE ÇEVRE İZNİ GEREKLİLİĞİ İÇİN TEMEL PROJE : YERLEŞKE ADRESİ: VERİLİŞ TARİHİ: HAZIRLAYAN KİŞİ 1 : Adı - Soyadı

Detaylı