Hastalık ÇOCUK HASTALIKLARI MESLEK HASTALIKLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hastalık ÇOCUK HASTALIKLARI MESLEK HASTALIKLARI"

Transkript

1 Hastalık Hastalık, Bir canlı organizmanın bütünündeki ya da ayrı organ ya da sistemlerindeki normal işlevlerin bozulması durumu. Hastalık terimi, bir organizmanın çevresine uyumlu bir biçimde yanıt vermesinin bozulması biçiminde de tanımlanabilir. Hastalık kavramı, tarih boyunca değişmiştir. Hippokrates gibi bilim adamlarının hastalıkları aynı zamanda doğal süreçler olarak da ele almayı öğrenmelerine kadar, ilk insanlar hastalıkları yalnızca tanrısal kaynaklı saymışlardır. Hippokrates döneminden hücre kuramının geliştirilmesine ve modern tıp biliminin ortaya çıkmasına kadar da, yalnızca, hastalık sonucu ortaya çıkan büyük değişiklikler hastalık belirtisi (semptom) olarak kabul edilmiştir. Hastalıkların mikrobiyolojik özellikleri de, yakın dönemlere kadar anlaşılamamıştır. En basitinden en karmaşığına kadar, bütün organizmalar hastalanırlar. İnsanları etkileyen hastalıkların sayısı binleri bulur. Bazı hastalıkların nedenlerinin hâlâ belirlenememiş olmasına karşılık, bedene saldıran ya da bedeni başka türlü etkileyen canlı ya da cansız etkenlerden, çeşitli çevresel ve ruhsal koşullara, kalıtım etmenlerine kadar pek çok neden de, belirlenmiştir. Çeşitlilik nedeniyle, hastalıklar belirli gruplara ayrılabilir. Bu maddede yalnızca çocuk hastalıkları, meslek hastalıkları ve hayvan hastalıkları incelenecektir. Öbür hastalık ve hastalık öbekleri, çeşitli hastalıkların tek tek maddelerinde ve ilgili organlar ile sistemler ASALAK HASTALIKLARI, BAĞIŞIKLIK YETMEZLİĞİ HASTALIKLARI, ENFEKSİYON HASTALIKLARI, GENETİK HASTALIKLAR, KEMİK HASTALIKLARI, SİNİR SİSTEMİ HASTALIKLARI, ÜREME SİSTEMİ HASTALIKLARI, vb. maddelerde verilmiştir. ÇOCUK HASTALIKLARI Çocuklar, gelişme ve yaşlanma süreçleriyle ilgili hastalıklar dışında, erişkinlerin hastalıklarının çoğuna tutulmaya yatkındırlar. Bununla birlikte nitelikleri nedeniyle bazı enfeksiyon hastalıkları çocuklukta görülür. Bunların çoğu üst solunum yolları hastalıklarıdır. En yaygın çocuk hastalıkları, suçiçeği, kızamıkçık, kızamık, kabakulak ve çocuk felci gibi virüs kökenli hastalıklardır. Reye sendromunu da içine alan virüs enfeksiyonları, merkez sinir sistemi yıkımına neden olurlar. Bakteri kökenli yaygın çocuk hastalıkları, boğmaca, kızıl ve kuşpalazını (difteri) içerir. Zatürree, menenjit,orta kulak iltihabı ve sinüzit, çocuk hastalıklarının sık rastlanan ihtilaflarıdır. Kızamığa bağlı enfeksiyonlar, zatürree ve boğmaca gibi solunum yolları hastalıkları, dünya çapında çocuk ölümüne yol açan hastalıkların başında gelirler. İshal, gelişmekte olan ülkelerde hastalık sonucu ölümlerin aşağı yukarı tek nedenidir ve özellikle sütbebeklerinde öldürücüdür. Tetanoz da önemli ölüm nedenlerinden biridir. Günümüzde, çocuk hastalıklarının çoğu aşılarla önlenebilmektedir ve çiçek hastalığı, aşılama kampanyaları sonucunda aşağı yukarı dünyanın her yanında ortadan kalkmıştır. Gelişmekte olan bölgelerde, sağlık kurumlarının, beslenme ve sağlık korumanın yetersizliği ile sağlık durumunun genel olarak kötü olması nedeniyle, ölüm oranları hâlâ yüksektir. Çocukluk dönemi aşılama programları, sözgelimi difteri boğmaca tetanoz ve kızamık-kabakulak-kızamıkçık gibi karma aşıları içerir. Çocuklar genellikle 2 aylıkken difteri-boğmaca-tetanoz karma aşısı yapılır ve ağızdan çocuk felci aşısı verilir; 6-12 ay sonra ikinci bir difteri-boğmaca-tetanoz aşısı yapılır. Kızamık-kabakulak-kızamıkçık karma aşısı her 5 ya da 10 yılda bir yapılır. Çocuk felci aşısı 4 yıl sonra ya da salgın dönemlerinde yinelenir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu (UNICEF), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, Dünya Bankası, Rockefeller Vakfı ve Rotary International gibi kuruluşlar, aşıyla önlenebilen çocukluk hastalıklarını bütünüyle ortadan kaldırmak amacıyla, çocuk hastalıklarına karşı dünya çapında büyük ölçekli aşılama programları uygulamaktadırlar. (Ayrıca bk. BESLENME BOZUKLUĞU HASTALIKLARI, BOĞMACA, ÇOCUK FELCİ, KABAKULAK, KIZAMIK, KIZAMIKÇIK, KIZIL, KUŞPALAZI, MENENJİT, SİNÜZİT, ZATÜRREE.) MESLEK HASTALIKLARI Çalışılan ortamda zehirli kimyasal maddelere, ışınıma, gürültüye, vb. zararlı etkilere uğrama sonucu ortaya çıkan hastalıklar, meslek hastalıkları sınıfına girer. Meslek hastalıkları topluca, gelişmiş sanayi ülkelerinde önemli bir hastalık ve ölüm nedeni oluşturmaktadırlar. Düzen ve deneyimden yoksun olan sanayileşmenin yeni başladığı ülkelerdeyse, çalışma koşulları çoğunlukla güvenli olmadığından, daha da yaygındırlar. Meslek hastalıklarının kökeni, oldukça eskiye dayanır. Sözgelimi akciğer hastalıkları ile madencilik arasındaki ilgi, yüzyıllardır bilinmektedir. Sanayi devriminin başlamasıyla daha başka birçok meslek hastalığı ortaya çıkmıştır. Sözgelimi meslekle ilgili ilk kanser, İngiliz baca temizleyicilerinde gözlemlenmiştir (kansere yol açıcı

2 maddeler içeren kurumdan kaynaklandığı düşünülmektedir). XIX. yy'da sanayileşmiş bölgelerde çalışan insanlar arasında görülen çok sayıda meslek hastalığı arasında, keçe (fötr) hazırlanmasında cıva nitrat kullanan şapkacılarda çok sık görülen cıva zehirlenmesi, kibrit yapımında kullanılan ve yüzün kemik yapısının bir bölümünü aşındıran fosforun neden olduğu fosfor nekrozu, kildeki silis tozlarının solunmasından kaynaklanan ve çömlekçilerde çok sık görülen bir akciğer hastalığı olan silikoz, basımevinde çalışanlarda görülen, kurşun baskı harflerinden kaynaklanan kurşun zehirlenmesi, vb. sayılabilir. GÜNÜMÜZDEKİ MESLEK HASTALIKLARI Günümüzde başlıca meslek hastalıkları arasında çeşitli tozların, vb. madde parçacıklarının yol açtığı akciğer ve solunum yolları hastalıkları, plastik ve bilgisayar çipleri gibi nispeten yeni ürünleri üretmekte kullanılan birçok kimyasal maddenin yol açtığı hastalıklar sayılabilir. Hastalık sorunu, "sinerjizm" adı verilen bir olgudan dolayı daha da karmaşıklaşır; sinerjizm, bedendeki bir maddenin zehirleyiciliğinin, başka zehirleyici maddelerin de var olması durumunda artmasıdır. Sözgelimi, sigara içen bir asbest işçisinin, akciğer kanserine yakalanma olasılığı, sigara içmeyen işçilere oranla daha yüksektir. Biyolojik etkenler. Hastanelerde çalışanların, hepatit B, daha ender olarak da, AİDS gibi enfeksiyon hastalıklarına yakalanma olasılığı vardır. Tarım işçileri, hayvanlardan geçen birçok hastalıkla karşı karşıyadırlar; sözgelimi, yün ve post işleyen işçiler çoğunlukla öldürücü bir bakteri hastalığı olan şarbon hastalığına (Bk. ŞARBON) yakalanabilirler. Bitkilerle ve bitkisel ürünlerle uzun süreli uğraşmak da, bazen astım ve saman nezlesi, vb. alerji hastalıklarının ortaya çıkmasına neden olur (Bk. ALERJİ). Fiziksel etkenler. Gürültü, ışınım, sıcak, soğuk, düşük frekanslı titreşimler, işyerlerindeki hastalığa yol açan fiziksel etmenlerin başlıcalarıdır. Sürekli sağırlığa neden olabilen gürültü, yüksek tansiyon gibi bozukluklara yol açan stres, en sık rastlanan hastalık nedenleridir. Bunlara özellikle 1980 yıllarının sonlarında Batı ülkelerinde yaygınlaşan, başlıca belirtileri ellerde ve kollarda ağrı (bazen de kısmi işlev yitimi) olan bilek oluğu sendromunu eklemek gerekir. Işınımlardan kaynaklanan kanserler, ilk olarak, ışıldayan radyumlu saat kadranları boyayan işçilerin kansere yakalandıkları 1920 yıllarında araştırmacıların dikkatini çekmiş, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana radyoaktif maddelerin yaygın biçimde kullanılması, özellikle nükleer enerji santrallarında, nükleer silah fabrikalarında ve nükleer enerjiyle çalışan gemilerin yapıldığı tersanelerde çalışan işçiler arasında, kansere yakalananların sayısı artmıştır. Bilgisayar monitörlerinin de çeşitli meslek hastalıklarına yol açtıkları belirlenmiştir. Bunlar arasında göz yorulması ve bozulması, hızlı yazma gerekliliğinden kaynaklanan stres, vb. sayılabilir. Akciğer toz hastalıkları. Çeşitli tozlardan kaynaklanan akciğer toz hastalıklarının başlıcaları arasında pnömo konyoz, silis tozlarıyla içiçe çalışan madencilerde rastlanan silikoz, pamuk tozlarının neden olduğu bisinoz, çeşitli metal tozlarının yol açtıkları hastalıklar ve asbest tozlarının yol açtığı hastalıklar (ciddi bir akciğer hastalığı olan asbestoz ve kanser mezotelyoması) sayılabilir. Asbest işçilerinin, asbest tozunu giysi ve ayakkabılarıyla evlerine taşıdıklarında, âile üyelerinin de hastalanabilecekleri anlaşılmıştır. Kimyasal etkenler Ticari alanda binlerce kimyasal madde kullanılır ve bu maddelerin aşağı yukarı tümünün bazı zararlı etkileri vardır. Üstelik yaklaşık onda birinin kansere yol açtığı düşünülmektedir (kansere yol açtığı belirlenmiş kimyasal maddelerin sayısının az olmasına karşılık, kimyasal maddelerin büyük çoğunluğu kanser yapıcılık bakımından deneyden geçirilmemiştir). "Halokarbonlar" (ya da halojenli hidrokarbonlar) diye adlandırılan kimyasal maddeler sınıfıyla birlikte görülen zararlı etkiler, başka birçok kimyasal maddeler için tipiktir. Böcek öldürücü ve zararlı ot öldürücü ilaçların, sanayi çözelticilerinin, dondurucuların ve plastiklerin yapımında kullanılan halokarbonların karaciğer, sinir sistemi ve deriye (bazen de başka organlara) zarar verdikleri, ayrıca birçoğunun kansere yol açtığı bilinmektedir. Genellikle, bu maddelerle çalışan işçiler, daha büyük tehlike altındadırlar. Meslek kökenli kanserler. ABD'de Ulusal Kanser Enstitüsü'nün ileri sürdüğüne göre ABD'deki bütün kanserlerin yaklaşık % 20 kadarı, meslek kökenlidir. Aslında kanserin gelişmesi, kansere yol açıcı etmenin etkisinde kalınma tarihinden yıllarca sonra olduğundan, nedenin belgelenmesi çoğunlukla güçtür; bu yüzden asbestin yol açtığı mezotelyoma dışında, kesin olarak kansere yol açan başka bir etmen belirlenememiştir. Buna karşılık kansere neden olduğundan kuşku duyulan 1 500'den çok madde vardır ve bunların birkaç yüzü (sözgelimi benzen, vb.) için, kanıtlar oldukça güçlüdür. Etkenlerin kesin olarak belirlenmesini engelleyen nedenlerden biri de, sanayi çevrelerinin, genellikle sanayi açısından önemli olan maddelerin kanser yapıcı olarak sınıflandırılmasına karşı çıkmalarıdır. Çünkü böyle bir sınıflandırmadan sonra, söz konusu maddelerin kullanılmasında en sıkı önlemlerin alınması zorunlu kılınacak, bu da şirketlere çok pahalıya mal olacaktır. HAYVAN HASTALIKLARI

3 Hayvan hastalıkları, insanların tutuldukları hastalıklar kadar çok ve çeşitlidir. Bununla birlikte, insanlarla en yakın ilişkisi olan türlerde gözlemlenen hastalıkların dışında kalan hayvan hastalıkları, genellikle daha az bilinir ve daha az anlaşılır. Bu tür hastalıklar, hayvanlar üstündeki etkilerinin yanı sıra, hastalık sonucu besin zincirinin son derece önemli halkalarını oluşturan büyük hayvan topluluklarının ya da türlerinin sayısında önemli azalmalar olduğu zaman ortaya çıkabilen çevre dengesizlikleri bakımından da kaygı vericidirler. "Zoonoz" adı verilen bazı hayvan hastalıkları, aynı zamanda hayvanlardan insanlara geçebilen hastalıklardır ve yayılmalarını önlemek için, çok yoğun denetim programlan gerekli olabilir. İnsanlar hayvancılık bakımından önemli olan türleri kapsayan hayvan hastalıklarından, çoğunlukla ekonomik yönden etkilenirler; evde beslenen türleri etkileyen hastalıklar da, doğal olarak ayrı bir ilgi odağı oluşturur. Gerek evcil, gerek yabanıl hayvanlardaki hastalıkların incelenmesini, bu hastalıklardan korumayı ve tedavisini veteriner hekimler üstlenmiştir. Bazı hayvan hastalıklarının insanlara bulaşabilir olduğu, 1796'da İngiliz hekimi Edward Jenner'in, ineklerde ve insanlarda yerel döküntüye yol açan inekçiçeği hastalığına tutulmuş sütçü kızların, çiçek hastalığına yakalanmadıklarını bulmasıyla kanıtlanmış, hayvan virüs hastalıklarının insanları da hasta ettiği ortaya konmuştur. Günümüzde 100'ü aşkın hastalığın hayvanlardan insanlara geçtiği ve dünya kırsal nüfusunun dörtte üçünün hayvan hastalıklarına tutulduğu bilinmektedir. Yalnızca kuduz hastalığı, dünyada her yıl birkaç bin kişinin ölümüne neden olmakta ve dünyadaki hayvanların yaklaşık % 10'u vereme tutulmaktadır. Dünyanın birçok bölgelerinde toprakta, evcil büyükbaş hayvanlardan insanlara geçen şarbon (antraks) hastalığının sporları vardır. Hayvanlardan insana bulaşan öbür hastalıkların başlıcaları arasında malta humması (brüselloz), veba, grip, leishmania hastalığı, psittakoz, toksoplazma hastalığı ve tularemi sayılabilir. Hayvancılıkta, hayvan hastalıklarının ortaya çıkması, besin üretimini azaltabilmesinin yanı sıra, hayvanlardan kârlı biçimde yararlanmayı başka bakımlardan da engeller: Hasta hayvanlardan üretilen besinlerin niteliği düşüktür; kanatsız asalak sinekler olan koyun kenelerinin (Melophagus ovinus) sardığı koyunların yünü daha az değer taşır; şap hastalığına tutulmuş ineklerde süt verimi azalır. Ayrıca, hayvan hastalıkları hayvan bakım masraflarını da artırır. Bir enfeksiyonun teşhisi, tedavisi ve bütünüyle ortadan kaldırılması; genellikle et ve hayvan ürünlerinin fiyatlarının yükselmesine yol açar. Hayvan hastalıkları, çevre açısından da önem taşır. Yabanıl kuşların beslenmesini ya da aşırı yüklü bir atık boşaltma sistemini pek az insan sorun olarak ciddiye alır; oysa, Salmonella (besin zehirlenmesine neden olan bakteri) örneğinde, bir yandan kuşların beslenmesi, öte yandan atıkların boşaltımı, çok iyi kanıtlanmış bir enfeksiyon çevrimi oluşturur. Fareler, sıçanlar ve başıboş hayvanlar, bir atık boşaltım sisteminin taşması durumunda, Salmonella organizmalarını alırlar ve hayvan ya da kuş dışkıları, insanların ayakkabılarına yapışarak evlere taşınabilir, bunun sonucunda da insanlar, hastalığa tutulabilirler. Sağlık koşullarının yetersiz uygulandığı ya da gerektiği biçimde uygulanmadığı durumlarda da, besinlere bu bakteri bulaşabilir. ENFEKSİYON HASTALIKLARI Hayvan hastalıkları iki sınıfta toplanabilir: Enfeksiyon hastalıkları ve enfeksiyon dışı hastalıklar. Enfeksiyon hastalıklarına, konağa saldıran ve sağlık durumunda değişmeye yol açan etkenler neden olur. Bu etkenler virüsleri, gerçek bakterileri, bir hücrelilere benzer bakterileri, mantar benzeri bakterileri, riketsiya ve chlamydia organizmalarını, mantarları, maya benzeri mantarları ve mikoplazmaları kapsar. Bunların yanı sıra iç ve dış asalaklar da sayılabilir. Enfeksiyon hastalıkları her zaman doğrudan ilişkiyle bedene yerleşmez. Hastalığın bedeni etkileyebilmesi için, bir etkenler birikiminin var olması gerekir. Sözgelimi bir hayvan tetanoz organizmalarını ya da sporlarını içeren maddeler içinde, hastalığı kapmadan yatabilir; buna karşılık, hastalığa yol açıcı organizma derin bir yarayla hayvanın bedeni içine itilirse, hastalık olasılığı artar. Enfeksiyonun yerleşmesi için, hastalığa yol açıcı organizmaların çoğunun deri gibi ilk savunmaları aşmaları gerekir. Organizmalar sıyrık, kesik ya da böcek ısırmaları gibi deri çatlaklarından bedene girebilirler. Başka bir yol da bedendeki deliklerden geçerek girmeleridir. Enfeksiyon etkenleri, bedene girince, ateş yükselmesine, nabız ve solunum hızının artmasına neden olabilirler. Bunu yerel ya da bedenin her yanına yayılan bir enfeksiyon izleyebilir. Hastalığın ilk evresindeki hayvanlar, enfeksiyon belirtisi göstermezler. Buna karşılık, enfeksiyon ilerledikçe, hayvan yemekten, içmekten ve üremekten kesilebilir. Başka belirtiler de ortaya çıkabilirse de, kesin teşhis ancak veteriner hekim tarafından koyulabilir. Yavaş virüs hastalıkları. Yavaş virüs hastalıklarının başlıcası, koyunlarda ve keçilerde bir sinirsel bozukluk olan kaşınma hastalığıdır. Hastalığa dezoksiribonükleik asitle (DNA) çok yakın ilgisi olan bir polipeptit (protein parçası) yol açar. DNA ile bu polipeptit, birlikte kısmi bir virüs ya da virüs benzeri bir etken olarak kabul edilebilir. Dünyanın birçok bölgesinde bildirilmiş olan koyun kaşınma hastalığı, hayvanda hareketleri eşdüzenlenme yoksunluğuyla birlikte giderek artan bir kaşınmaya yol açar ve sonunda hayvan yürüyemeyecek duruma gelir. Bu hastalık çok yavaş gelişir ve öldürücü duruma gelmesine kadar aylar ya da yıllar geçer. Sürekli temas hastalık etkeninin geçmesine yeterli olmakla birlikte, çiftleşme en yaygın aktarım aracıdır. Koyun kaşınma

4 hastalığının tedavisi bilinmememektedir. Bu hastalık ile insanlarda yalnızca Yeni Gine'deki bir kabile bireyleri arasında görülen titreme hastalığı arasında bir ilişki bulunabileceği düşünülmektedir. Virüs hastalıkları. Gerçek virüsler, en yaygın insan ve hayvan hastalıklarına neden olurlar. Bu küçücük DNA ya da RNA parçacıklarının bağımsız bir metabolizmaları yoktur; büyümek ve üremek için konaklarının canlı hücrelerini kullanırlar. Virüsleri, ışık mikroskopuyla görme olanağı yoktur ve konaklarının sağlam hücrelerine de zarar vermeyen ilaçlardan pek azı etkilenir. Kuduz, aşırı sinir uyarılması, beyinde bozun, hareket edememe ve sonunda ölümle gelişen bir hastalıktır. Kuduza yol açan virüs, Rhabdo virüs ailesindendir. Temelde virüsü almış etçil bir hayvanın ısırmasıyla geçer. Hastalığı bulaştırabilecek başlıca yaban hayvanları tilki, yarasa, kokarcadır. Evcil hayvanlardan özellikle köpek tarafından bulaştırılır. Köpekler, enfeksiyon belirtilerinin ortaya çıkmasından 7 ya da 8 gün önce tükürüklerinde virüsü taşıyabilirler ve ölünceye kadar da kuduz bulaştırıcı durumda kalırlar. Bu nedenle, hastalığın gelişmesini önlemek için hayvanlan aşılatmak son derece önemlidir. Dünyanın birçok ülkesinde denetim altına alınmış olmasına karşın, kuduz hastalığı ciddi bir tehlike olmayı sürdürmektedir. Çiçek hastalığı, eski, dünya çapında rastlanan bir hayvan, kuş ve insan hastalığıdır. Çiçek virüsleri üç grupta toplanır: Çiçek, maymun çiçeği, tavşan çiçeği ve suçiçeği virüsleri; keçi ve koyun çiçeği virüsleri; kuş çiçeği virüsleri. Yüksek ateşe yol açan hastalıkta derinin, ağız ve boğaz yüzeyini örten mukozaların (zarların) üstünde siğil benzeri oluşumlar belirir. Derideki ya da ağız ve boğaz mukozalarındaki herhangi bir çizik ya da çatlak, virüslerin girmesine yol açar. Böcekler, başka hayvanları ve insanları sokarken çiçek virüsü bulaştırabilirler. Hastalığın denetlenmesi ve önlenmesi için özel aşılar kullanılır. Sığır vebasına, yüksek ateş yapan ve köpeklerdeki gençlik hastalığı virüsüyle yakın akraba olan Paramyxo virüsü yol açar. Sığır ve mandaların ağzını, midesini ve bağırsaklarını aşındıran bir hastalıktır. Özellikle Asya ve Afrika'da yaygındır. Doğrudan ya da dolaylı temasla yayılır. Hayvanların tecrit edilmediği ya da öldürülmediği durumlarda, aşıyla denetlenir. Şap hastalığı, çiftparmaklı hayvanlarda (sığır, koyun, domuz, deve, geyik, vb.) yüksek ateşe yol açan son derece bulaşıcı bir virüs hastalığıdır. Virüsün bulaştığı hayvanların salgı ve boşaltım ürünleriyle doğrudan ya da dolaylı temas yoluyla bulaşır. ABD Kanada, İngiltere, Avustralya ve Yeni Zelanda dışında dünyanın her yanında rastlanan şap hastalığında, hayvanın güçsüz düşerek gerektiği gibi yem yiyememesi çok büyük et, süt ve üretkenlik verimi yitimine yol açar. Hayvanın ağzında, burun deliklerinde, ayaklarında ve memelerinde fiskeler (sıvı dolu kabarcıklar) ortaya çıkar. Bu hastalığa yol açan Picorna virüsünün birkaç çeşidi ve alt çeşidi bulunduğundan, aşılamada özgül aşılar kullanılması gerekir. Köpeklerde, son derece bulaşıcı, yüksek ateş yapıcı Paramyxo virüsü, gençlik hastalığına yol açar. "Kedigiller gençlik hastalığı virüsü" adı verilen başka bir virüs de tilki, mink, gelincik, kokarca, vb. türlerde hastalık yapar. Gençlik hastalığı virüsü öncelikle burun ve göz akıntılarıyla bulaşır. Sonra solunum sistemi ve akciğerler etkilenir ve tedaviye girişilmezse sinir sitemine yayılır. Üstelik, tedaviye baştansa bile, genç hayvanlar ve aşılananmamış ev köpek ve kedileri, çoğunlukla ölürler; buna karşılık aşılanmış hayvanlar genellikle hastalığa bağışık kalırlar ve yakalansalar bile, tedavi edilebilirler. Parpovirüs'ün yol açtığı bağırsak iltihabı özellikle köpeklerde görülürse de, bazı Parpovirüs çeşitleri sığırlar, domuzlar ve insanlarda hastalığa yol açabilirler. Hastalığın köpeklerdeki biçimi mide-bağırsak sisteminde iltihaplanmaya yol açar ve tedavi edilmezse genellikle ölümle sonuçlanır. Her yıl aşılamayla önlenebilir. Köpeklerdeki virüs kökenli karaciğer iltihabı, dünya çapında yaygın son derece bulaşıcı ve yüksek ateşe yol açan bir Adeno virüs hastalığıdır. Tedavi edilmezse, önce bir karaciğer bozukluğu biçiminde gelişir. Sonra beyni etkiler. Bazı köpeklerde bir solunum bozukluğu biçiminde ortaya çıkar. Virüs almış hayvanların salgılarıyla ve idrarıyla temas sonucu geçer. Hayvanların, başka hayvanların salgılarını yalama ya da koklama alışkanlıkları, virüs bulaşmasını kolaylaştırır. Hastalığın başlıca belirtileri arasında kanama süresinin uzaması, akyuvar sayısında belirgin azalma ve göz saydam tabakasının saydamsızlaşması sayılabilir. Köpek yavrularının 9 aylık oldukları sırada etkili bir biçimde aşılatılmaları ve aşının her yıl yinelenmesi gerekir. Bakteri kökenli hastalıklar. Leptospiroz sığırlar, köpekler, fareler, vb. birçok hayvanda ve insanlarda dünyanın her yanında rastlanan ivegen ya da süreğen bir enfeksiyondur. Leptospira organizmalarından kaynaklanır. Organizmalar besinler ya da su yoluyla bedene girerler. Hastalık, hayvanlarda karaciğer ve böbrek yıkımı, sarılık ve düşük yapmayla gelişir. İnsanlardaki başlıca belirtileri yüksek ateş, kas ağrısı ve konjonktiva (göz sümüksel zarı) iltihabıdır (konjonktivit). Verem çok eskilere dayanan, insanları ve çok sayıda hayvanı etkileyen, bakteri kökenli süreğen bir enfeksiyon hastalığıdır. İnsanlar için, büyükbaş hayvanlar için ve kuşlar için ayrı çeşitleri bulunan Mycobactedum tuberculosis adlı bakteriden kaynaklanır. Bakterinin ağız ya da solunum yoluyla alınması ve yaralar yoluyla bulaşır. Dokulara inatçı biçimde yayılması, et yitimiyle ve sonunda hayvanın ölümüyle sonuçlanır. Kuşlarda bozun karaciğer ve böbreklerde, öbür hayvanlardaysa akciğerlerde ve lenf düğümlerinde ortaya çıkar.

5 Şarbon dünyanın her yanında görülen, koyun, keçi, sığır, at ve insanları etkileyen bakteri kökenli bir enfeksiyon hastalığıdır. Bakteri özellikle bulaşık yemler, besinler, su ya da solunum yoluyla (daha enderdir) bulaşır. Şarbon basilinin havayla her temasında gelişen sporları, sokucu böcekler tarafından bile hayvanlara ya da insanlara bulaştırılabilir. Ayrıca, hasta hayvanlardan elde edilen et ya da süt ürünleriyle de bulaşabilir. Otlayan hayvanlar çoğunlukla, şarbon basilini, bulaşmış olduğu çayırlardan alırlar. Şarbon hastalığı yüksek ateş ve beden deliklerinden kan gelmesi gibi belirtilerle gelişir ve genellikle ölümle sonuçlanır. Köpeklerde ve domuzlarda yayılmayan (yerel), süreğen bir biçimi görülebilir. Hastalık, üst solunum yollarına yayılarak baş ve boyunda aşırı ödem yapar ve genellikle ölüme yol açar. Maltahumması (ya da brüselloz) hayvanlarda ve insanlarda dünyanın her yanında görülen, üremeyi etkileyen bir bakteri hastalığıdır. Hastalığa Brucella B cinsinden 4 tür neden olur. Bakterileri hayvanlar mide yoluyla, daha ender olarak da çiftleşme yoluyla alırlar. Maltahumması insanlarda, inişli çıkışlı ateşe yol açar. B. abortus bulaşmış büyükbaş gebe hayvanlar, doğumdan sonra eteni atamazlar. Hastalığın başlıca belirtileri arasında, yavrunun zayıflığı, zor üreme, kısırlık, düşük yapma sayılabilir. Domuzlarda çoğunlukla eklem iltihabı ve erbezi büyümesi, atlarda da omuz başı bölgelerinde apse görülebilir. Riketsiya hastalıkları. Q humması (ya da Balkan gribi) sığır, koyun ve keçilerde riketsiyaların yol açtığı bir hastalıktır. İnsanda ivegen bir solunum hastalığı olarak ortaya çıkar. Hastalığa yol açan Coxinella burneti solunum yoluyla, kene ısırmasıyla, bulaşık sütle ve hastalığa yakalanan hayvanlarla ve dışkılarıyla dolaylı ya da dolaysız temas yoluyla geçer. Chlamidia hastalıkları. Psittakoz, hayvanlara ve insanlara da bulaşabilen, ivegen ya da süreğen bir kuş hastalığıdır; gerek doğadaki kuşlarda, gerek evde beslenen kuşlarda görülür. Chlamydia psittaci adlı organizmadan kaynaklanır. Özellikle papağan türlerini etkiler. Mantar hastalıkları. Mantar hastalıkları, arasında asperjilloz ve tinea gibi hastalıklar sayılabilir. Tinea, hayvanlarda görülen bulaşıcı bir deri hastalığıdır; asperjillozsa kuşlarda solunum yollarını etkiler. Candida albicans, hayvanların ve kuşların sindirim sisteminde yaygın olarak bulunan maya benzeri bir mantardır. Süt bebeklerinde de "pamukçuk" adı verilen hastalığa yol açabilir. Mikoplazma hastalıkları. Mikoplazmalar genellikle, yerel solunum hastalıklarına neden olur, ayrıca, genel sistem hastalıklarına da yol açabilirler. Bulaşıcı plöropnömoni (akciğer zarları-akciğer iltihabı) bu tür bir organizmanın neden olduğu saptanan ilk hastalıktır. Tavuklardaki süreğen solunum hastalığı da bu tür bir başka yaygın hastalıktır. Asalak hastalıkları. Asalak hastalıkları iki sınıfa ayrılır: İç asalak hastalıkları; dış asalak hastalıkları. İç asalaklar arasında şeritler ve yapraksolucanları, kancalıkurtlar, yuvarlak solucanlar (kalp, akciğer, mide, böbrek, göz, soluk borusu, kas ve kan damarları yuvarlaksolucanları), kılçıkbaşlı solucanlar ve birhücreli hayvanlar (coccidia, toksoplazma, sarkokist, tripanozoma Leishmania, Trichonomas, amipler, sıtma yapan kan organizmaları) sayılabilir. Dış asalakların başlıcaları mide sinekleri, keneler, akarlar, bitler, pireler, sivrisinekler, karasinekler ve tahtakurularıdır. Asalak hastalıkları, hayvan hastalıklarının en güçten düşürücü olanları arasında yer alırlar. Deri akarları, derinin içinde ya da üstünde yaşayarak kan emen ve ciddi deri sorunlarına (uyuz hastalığı) yol açan çok küçük yaratıklardır. Coccidiaların yol açtığı son derece yaygın bir hayvan ve kuş hastalığı olan koksidiyoz, bağırsaklarda hücre yıkımına, bazı durumlarda da aşırı kan yitimine yol açar. Yuvarlaksolucanlar bedenin birçok yerinde, özellikle de ince bağırsaklar ve kalın bağırsaklarda yerleşir, özel tiplerine bağlı olarak, hafiften ciddiye kadar değişen bir yelpazede çeşitli sorunlara neden olurlar. Kancalıkurtlar bağırsaklardan kan emerler. Pişmemiş domuz etinden kasların içine girme olanağı bulan trişinin (Trichinella spiralis) yol açtığı trişinoz, çoğunlukla ölümle sonuçlanır. Yassısolucanlar, insanda ve hayvanlarda ciddi ve çoğunlukla öldürücü bir hastalığa (karaciğer kelebek hastalığı) yol açarlar. Dış asalaklar, bütün çiftlik hayvanlarında aşırı zayıflamaya neden olurlar. ENFEKSİYON DIŞI HASTALIKLAR Enfeksiyon dışı hastalıklar genellikle daha az dikkat çekerler; oysa enfeksiyon hastalıklarından daha yaygın oldukları düşünülmektedir. Nedenleri ya da ortaya çıkmalarını kolaylaştırıcı koşullar arasında beslenme sorunları, metabolizma bozuklukları, zehirlenmeler, yanıklar, kistler, urlar ile patolojik bozukluklar ve anatomik değişiklikler sayılabilir. Her hayvan türüyle ilgili standart beslenme rejimlerine ilişkin bilgiler bulunmamakla birlikte, en önemli nedenin yetersiz beslenme olduğu söylenebilir. Su, protein, yağ ya da lif alımını ilgilendiren beslenme sorunlarının yanı sıra, aşırı miktarda ek vitamin vermeden kaynaklanan sorunlar da görülebilir. Beslenme rejiminde yer alan herhangi bir bileşiğin aşırı miktarda olması ya da aşırı miktarda eklenen maddeler (ya da yeme rastlantısal olarak bulaşan maddeler), hayvanda zehirlenme belirtilerine yol açabilir. Büyükbaş hayvanlardaki loğusa humması ya da tavuk humması, hasta hayvanların bedenlerinin kimya düzeninde stresten kaynaklandığı sanılan bir değişmeye yol açar.

6 Yanıklar, kimyasal ya da ısıl kaynaklı olabilir ve genellikle, kötü bakımdan kaynaklanırlar. Kist ve urlar, bedenin çeşitli yerlerinde görülebilirler. Kistler ve urlar bedenin özel dokularında, bir başlangıç belirtisinden sonra ya da böyle bir belirti olmaksızın ortaya çıkan ve varlığını sürdüren büyümelerdir. Tavuklarda virüslerin yol açtığı bir kanser türü olan Marek hastalığı, öbür tavuklara da bulaşır. Köpeklerde meme urları çoğunlukla, dişilerde (östrojen hormonu değişikliklerinden kaynaklandıkları düşünülmektedir) ortaya çıkar. Ayrıca hayvanlarda apseler, ödemler, amfizem görülebilir; bunların tümü de temelde yatan bir nedenden kaynaklanır ve hayvanın fizyolojisinde değişikliklere yol açarlar. Anatomik değişiklikler, anatomik yapıdaki bir değişmeye, bunun sonucunda da ilgili işlevde değişikliğe yol açan hastalıklardır (sözgelimi bağırsaklardan ve mideden gaz çıkarmanın engellendiği durum,kırıklar, vb.). TEŞHİS VE TEDAVİ Hayvan hastalıklarının teşhisi, denetlenmesi ve tedavisinin, veteriner hekimler tarafından yapılması gerekir. Teşhis, laboratuvarda bakteri ve virüs incelemelerini, serum testlerini, hastalıktan ölmüş hayvanlarda kapsamlı otopsileri ve doku incelemelerini gerektirebilir. Teşhis koyulunca, koyulan teşhise bağlı olarak geçici önlemler alınır ya da tedavi ve denetim önlemleri uygulamaya koyulur. Karantina, tedavi, aşılama, hattâ hasta hayvanları öldürme, bir hastalığın bütünüyle ortadan kaldırılması için uygulanan denetim yöntemlerinin başlıcalarıdır. Komşu çiftliklere yayılabilecek ya da insan sağlığı için tehlikeli hastalıkların da, çeşitli yollardan duyurulması gerekir. Kaynak Linki: Hastalık - Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Bilgisiz Adam

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Dolaşım Sistemi Belirtileri Solunum Sistemi Belirtileri Sindirim

Detaylı

Meslek Hastalığı Olarak Bulaşıcı Hastalıklar ve Risk Grupları. Dr. Nazmi Bilir

Meslek Hastalığı Olarak Bulaşıcı Hastalıklar ve Risk Grupları. Dr. Nazmi Bilir Meslek Hastalığı Olarak Bulaşıcı Hastalıklar ve Risk Grupları Dr. Nazmi Bilir 25 yaşında yoğun bakım servisinde çalışan hemşire bulantı, halsizlik, iştahsızlık ve idrarının koyu renkli olması yakınmaları

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

HİJYEN VE SANİTASYON

HİJYEN VE SANİTASYON HİJYEN VE SANİTASYON TEMİZLİK+ HİJYEN= SANİTASYON Bulunduğumuz ortamda hastalık yapan mikroorganizmaların hastalık yapamayacak seviyede bulunma durumuna hijyen denir. Sağlıklı (temiz ve hijyenik) bir ortamın

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE

KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE KUDUZ HASTALIĞINA KARŞI HAVADAN AŞILAMA VE KUDUZ HASTALIĞI İLE MÜCADELE KUDUZ HASTALIĞI; İnsan ve tüm sıcak kanlı hayvanlarda Merkezi sinir sistemini etkileyerek ölüme neden olan, önlenebilir bulaşıcı

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK AŞI ve SERUMLAR Dr. Sibel AK Bugün; Ak#f İmmünizasyon Bakteriyel Aşılar Viral Aşılar Aşı Takvimi Pasif İmmünizasyon Aşı Etkileşimleri Tanımlar İmmünite (Bağışıklık): Konağın, kendisinden farklı yapıya

Detaylı

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler KITALARARASI GRİP SALGINI Aileniz ve sizin için önemli bilgiler Dünya Sağlık Örgütü uzmanları, kıtalararası bir grip salgını olacağını öngörmektedirler. Bu broşürde grip salgını, bu ülkede ortaya çıkma

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın * belli human papillom virüsleri neden olur TÜM INSANLARIN %80 i hayatları boyunca bunlarla temas eder HPV nedir ve neye yol

Detaylı

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş.

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş. HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ BİRLEŞİK METAL-İŞ YAYINLARI Tünel Yolu Cd. No.2 81110 Bostancı - İstanbul Tel: (0216) 380 8590 Faks: (0216) 373 6502 Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic.

Detaylı

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI Domuz gribi nedir? Domuz gribi, A(H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD de görülmüş ve

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim

SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ LUMPY SKIN DISEASE (LSD) Hastalık Kartı Hazırlayan Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Virolojik Teşhis Laboratuvarı Etken: Etken,

Detaylı

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Erişkin İmmunizasyonu Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Günümüzde erişkinler halen aşı ile önlenebilir hastalıklardan ölebilmekte : Aşılamanın çocuklardaki gibi erişkin bakımının bir parçası olarak algılanmıyor

Detaylı

ALLERJİNİN NEDENİ NEDİR?

ALLERJİNİN NEDENİ NEDİR? Saman nezlesi tanımı yanlış isimlendirilmektedir. Çünkü saman bu olaya neden olmaz. Hastalık; akan / kaşınan burun ve göz, hapşırma, boğaz kaşıntısı ve burun, boğazda çok miktarda akıntıdan oluşmaktadır.

Detaylı

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir

MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir MEVSİM GRİBİ Neden aşı olmanız gerekir Grip. Korunun, koruyun. MEVSİM GRİBİ: NEDEN AŞI OLMANIZ GEREKİR Son zamanlarda sık sık mevsim gribi ve domuz gribi gibi farklı grip türlerinden söz edildiğini duymuş

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

07.11.2014. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler

07.11.2014. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma. Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler 10.Sınıf Enfeksiyondan Korunma 4.Hafta ( 08 10 / 10 / 2014 ) 1.) HASTALIKLARIN OLUŞMASINDA ROL OYNAYAN FAKTÖRLER 2.) ENFEKSİYON HASTALIKLARININ GENEL BELİRTİLERİ 3.) ENFEKSİYON HASTALIKLARINDA GÖRÜLEN

Detaylı

Enfeksiyon hastalıkları

Enfeksiyon hastalıkları Enfeksiyon hastalıkları Enfeksiyon hastalıkları, Zararlı, hastalığa yol açıcı mikroorganizmaların bedene girerek gelişmelerini belirten terim. Enfeksiyona en sık yol açan etkenler bakteriler, virüsler,

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Avian Influenza Kuş Gribi Tavuk Vebası Hastalığı Dr.Fethiye ÇÖVEN Uzm.Veteriner Hekim Bornova VKAE Kanatlı Hastalıkları Teşhis Laboratuvarı Avian Influenza Tavuk Vebası, Kuş Gribi olarak da bilinen Avian

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007 GİRİŞ

Detaylı

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile uygulanan kültürel önlemlerden biri de tarım ilacı uygulamalarıdır.

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA)

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) 1 Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Nedir? Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), çoğunlukla keneler aracılığıyla hayvanlardan insanlara bulaştırılan mikrobik bir hastalıktır.

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

Ebola virüsü İstanbul'a geldi!

Ebola virüsü İstanbul'a geldi! On5yirmi5.com Ebola virüsü İstanbul'a geldi! Ebola Virüsü İstanbul'a Geldi! Ebola Nedir? Afrika'da birçok insanın ölmesine sebep olan Ebola virüsünün İstanbul'a gelmiş olduğundan şüpheleniliyor. Yayın

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ

KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ www.vggm.nl KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ Yıllardır Hollanda da yaşıyorsunuz, fakat kendi ülkenize döneceksiniz. Vücudunuz Hollanda nın koşullarına alışmış. Eskiden normal olarak yaptıklarınız,

Detaylı

BİLİM AKADEMİSİNİN AŞILAMA İLE İLGİLİ GÖRÜŞÜ

BİLİM AKADEMİSİNİN AŞILAMA İLE İLGİLİ GÖRÜŞÜ BİLİM AKADEMİSİNİN AŞILAMA İLE İLGİLİ GÖRÜŞÜ TEMMUZ 2015 Son zamanlarda bulaşıcı hastalıklardan korunmada tıp biliminin geliştirdiği en etkili yöntem olan aşılamanın değişik kesimlerce yanlış ve eksik

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

Doç.Dr. V. Soydal ATASEVEN

Doç.Dr. V. Soydal ATASEVEN Doç.Dr. V. Soydal ATASEVEN Mustafa Kemal Üniversitesi Veteriner Fakültesi Viroloji Anabilim Dalı, Hatay Sığırların Nodüler Ekzantemi - Afrika Hastalığı (LSD) Sığırların Üç Gün Hastalığı (Bovine Ephemeral

Detaylı

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme

Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri. Dengeli ve Ekonomik Besleme Buzağı İshalleri ve Koruma Yöntemleri Buzağılar Sürünün Geleceğidir. Buzağı yetiştiriciliğinde anahtar noktalar! Doğum Kolostrum (Ağız Sütü) Besleme Sistemi Sindirim Sağlık Doğum ile ilgili anahtar noktalar

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ FR-HYE-04-418-04 Tüberküloz (Verem) hastalığı nedir? Tıpta tüberküloz olarak adlandırılan verem hastalığına halk arasında ince hastalık da denmektedir. Tüberküloz, asıl olarak akciğerlerde

Detaylı

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler.

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Pandemik grip Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Bu broşürde neler yazılıdır? Bu broşürde grip pandemisi (dünya grip salgını) hakkında bilgiler verilmiştir. Dünya grip

Detaylı

Biyolojik Silahlar 1/ 51

Biyolojik Silahlar 1/ 51 Biyolojik Silahlar 1/ 51 Takdim Planı Tanımlar Tarih Mikroorganizmaların Özellikleri BHM Tespiti Savunma 2/ 52 Evdeki biyolojik terörden haberiniz var mı? 3/ 51 4/ 51 5/ 51 2 KİLOGRAM? 6/ 51 2 KİLOGRAM

Detaylı

MAVİ DİL BLUETONGUE (BT) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim

MAVİ DİL BLUETONGUE (BT) Hastalık Kartı. Hazırlayan. Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim MAVİ DİL BLUETONGUE (BT) Hastalık Kartı Hazırlayan Dr. M. Fatih BARUT Vet. Hekim Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Virolojik Teşhis Laboratuvarı Etken: Etken Reoviruslardan bir Orbivirus'tur.

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

GIDA KONTROLÜNDE HIFZISSIHHANIN ROLÜ. Mustafa ERTEK

GIDA KONTROLÜNDE HIFZISSIHHANIN ROLÜ. Mustafa ERTEK GIDA KONTROLÜNDE HIFZISSIHHANIN ROLÜ Mustafa ERTEK Gıda Güvenliği İnsanların sağlıklı yaşaması için yeterli miktarda gıda alabilmesi ve bu gıdaların sağlık yönünden güvenli olması gerekmektedir. FAO/WHO

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Beyin Tümörü Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanabilir ya da vücudun başka bir yerindeki habis tümörün genellikle kan yolu

Detaylı

Bruselloz. Muhammet TEKİN. Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü

Bruselloz. Muhammet TEKİN. Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Bruselloz Muhammet TEKİN Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Bruselloz Esas olarak hayvanların hastalığı olan bulaşıcı bakteriyel bir enfeksiyon hastalığı Hayvanlardan insanlara mikroplu

Detaylı

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA Hücre yapısını ve organelleri oluşturan moleküler yapılarından başlayıp hücre organelleri,hücre,doku,organ ve organ sistemlerine

Detaylı

SULARI TEMİZLERLER, ATMOSFERİ BESLER ÖLÜLERLE İLGİLENİRLER

SULARI TEMİZLERLER, ATMOSFERİ BESLER ÖLÜLERLE İLGİLENİRLER Bil bakalım kim bu güçlü yaratık, Tufandan önce yaşamış, Etsiz ve kansız, Kemiksiz ve damarsız, Kafasız ve bacaksız Ne daha yaşlıdır ne de daha genç Başlangıçta olduğundan Taliesir SULARI TEMİZLERLER,

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi (16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Ardahan İl Sağlık Müdürlüğü. Ardahan Lise Öğrencileri EĞİTİM SEMİNERİ

T.C. Sağlık Bakanlığı Ardahan İl Sağlık Müdürlüğü. Ardahan Lise Öğrencileri EĞİTİM SEMİNERİ T.C. Sağlık Bakanlığı Ardahan İl Sağlık Müdürlüğü Ardahan Lise Öğrencileri EĞİTİM SEMİNERİ AKıLCı İLAÇ KULLANıMı TANıMı İLK DEFA 1985 YıLıNDA DÜNYA SAĞLıK ÖRGÜTÜ TARAFıNDAN YAPıLMıŞTıR. KİŞİLERİN KLİNİK

Detaylı

LENF DOLAŞIMI LENF SİSTEMİ

LENF DOLAŞIMI LENF SİSTEMİ LENF DOLAŞIMI Hücreler için gerekli olan besin ve oksijen temiz kan sayesinde atardamarlardan kılcal damarlara geçer ve kılcal damarlar sayesinde dokulardaki hücrelerin arasını dolduran ara maddeye (doku

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler

Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler Verem (TB) ile teması olan kişiler için bilgiler Information for contacts of Tuberculosis (TB) - Turkish January 2013 Page 1 Verem (Tüberküloz) için sizinle niçin ilişkiye geçtik? Veremli bir kişiyle temasınız

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Çevremizdeki Kimyasal Maddeler

Çevremizdeki Kimyasal Maddeler Çevremizdeki Kimyasal Maddeler Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Kimyasal maddeler, çevreyi ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. vii GİRİŞ...1

İÇİNDEKİLER. vii GİRİŞ...1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM: İŞ YAŞAMI...7 1. ÇALIŞMA, İŞ YAŞAMI...7 2. İŞ VE İŞİN ÖNEMİ...13 3. İŞ PSİKOLOLOJİSİ VE UĞRAŞI ALANLARI...15 4. İŞ PSİKOLOJİSİ VE ENDÜSTRİ PSİKOLOJİSİ ARASINDAKİ FARKLAR...18

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Z. Ş İ M Ş E K, C. D E M İ R, Z. KEKLİK, B. K A R A, M. A K B A B A Toplumların üretim biçimi, erken

Detaylı

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org)

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Bu proje Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. Improvement of Occupational

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir.

DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ. Kemiklerin Görevleri: - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. DESTEK ve HAREKET SİSTEMİ - Destek ve hareket sistemimiz: iskelet sistemi, eklemler ve kas sisteminden meydana gelir. İskelet Sistemi - İskelet sisteminin oluşturan yapılar kemiklerdir. - Kemikler şekillerine

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD.

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. SALGINDA KONTROL VE KORUMA Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. Salgın inceleme basamakları 1. Saha çalışması için hazırlık yapılması 2. Bir salgının varlığının ğ gösterilmesi

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU TUVSDF www.verem.org.tr Verem Eğitim ve Propaganda Haftası (Her yılın ilk haftası) TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU Kuruluş: 1948 Ord.Prof.Dr.Tevfik

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

Gıda zehirlenmeleri neden önemlidir?

Gıda zehirlenmeleri neden önemlidir? GIDA KAYNAKLI İNTOKSİKASYON VE ENFEKSİYONLAR Gıda zehirlenmesi nedir? 1 2 İNTOKSİKASYON TİPİ GIDA ZEHİRLENMESİ Bazı bakteriler gıda üzerinde gelişerek toksin üretirler ve toksin içeren gıdanın tüketilmesi

Detaylı

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz?

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? İzmir İl Sağlık Müdürü Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Uz. Dr. Bediha TÜRKYILMAZ Toplum Kökenli Enfeksiyonlar Toplum kökenli enfeksiyon; önemli

Detaylı

Soru 5) Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar hayvanı barınaklarında düşük nem seviyesinden kaynaklanan bir durum değildir?

Soru 5) Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar hayvanı barınaklarında düşük nem seviyesinden kaynaklanan bir durum değildir? Soru 1) Aşağıdaki İfadelerden hangisi laboratuvar hayvanı barınakları için doğru değildir? a) Hayvanları dış etkenlerden korur b) Hayvanların doğal davranışlarını sergileyebilmelerine izin verir c) Hayvanlar

Detaylı

ENFEKSİYONDAN KORUNMA DERSİ MODÜL ADI

ENFEKSİYONDAN KORUNMA DERSİ MODÜL ADI ENFEKSİYONDAN KORUNMA DERSİ MODÜL ADI SÜRESİ ENFEKSİYON ETMENLERİ 40/16 ENFEKSİYON HASTALIKLARI BAĞIŞIKLAMA DEKONTAMİNASYON 40/32 40/16 40/16 DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI ALAN MESLEK \ DAL DERSİN OKUTULACAĞI

Detaylı

HİJYEN. Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır.

HİJYEN. Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır. HİJYEN HİJYEN Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır. Aynı zamanda birey ve toplum olarak insan sağlığının korunması ve geliştirilmesini hedefler. Yaşamın verimli, sağlıklı düzeyde uzun süre

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi 4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi Aşılama 7. Giriş (15 dak) 1. Derse başlarken öğrencilere hangi aşıları olduklarını sorun örneğin, çocuk felci, MMR, Verem veya herhangi bir tatil aşılanması oldularsa hangi

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

Francisella tularensis:

Francisella tularensis: Francisella tularensis: Doğal Rezervuarları,, Vektörleri ve Bulaşma Yolları Doç.Dr. Zati Vatansever Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Tularemi (tavşan an ateşi, geyik sineği

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı

IMPFDIENST. Anne-Babalar ve Öğrenciler için Bilgilendirme Broşürü

IMPFDIENST. Anne-Babalar ve Öğrenciler için Bilgilendirme Broşürü IMPFDIENST Anne-Babalar ve Öğrenciler için Bilgilendirme Broşürü Aşi Hizmeti Değerli Anne - Babalar Sevgili Öğrenciler Aargau daki bütün okullarda iki yılda bir, okul doktorları ve kanton sağlık dairesi

Detaylı