MLER: AVRUPA MI, AVRASYA MI, ORTA ASYA MI?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MLER: AVRUPA MI, AVRASYA MI, ORTA ASYA MI?"

Transkript

1 T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLAR ARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ KÜRESELLEŞME ETKİSİNDE TÜRK DIŞ POLİTİKASINDA EĞİLİMLER: AVRUPA MI, AVRASYA MI, ORTA ASYA MI? Abdulkadir GÜRSOY Ankara, 2007

2 T.C. ATILIM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLAR ARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ KÜRESELLEŞME ETKİSİNDE TÜRK DIŞ POLİTİKASINDA EĞİLİMLER: AVRUPA MI, AVRASYA MI, ORTA ASYA MI? Abdulkadir GÜRSOY TEZ DANIŞMANI Doç. Dr. İdris BAL Ankara, 2007 (Fotokopi ile çoğaltılabilir)

3

4 ÖZET Küreselleşme beraberinde bölgeselleşmeyi, gruplaşmayı getirmiştir. Bölgeselleşmenin en başarılı örneği Avrupa Birliği (AB) dir. Türkiye 1963 Ankara Antlaşması ile başlayan süreçle AB ye katılmayı hedeflemiştir. Ancak Komünizm tehlikesi ortadan kalktıktan sonra, AB Türkiye ye bakışında kendi arasında ikiye bölünmüştür. Muhafazakâr olan grup; sınırları belirli bir Avrupa yı desteklemekte, kültürel ve dinsel farklılıkları vurgulayarak Türkiye nin Birliğe katılımına karşı çıkmaktadırlar. Evrensel Avrupa yı savunan, liberal düşünceli diğer grup ise; Avrupa nın küreselleşme ile daha iyi baş edebilmesi, medeniyetler arasında uyuma olumlu katkıda bulunulabilmesi ve belki de en önemlisi, gelecekteki güvenlik gereksinimlerini en etkin şekilde karşılayabilmesi için Türkiye ye ihtiyaç duyup, üyeliğini desteklemektedir. Müzakerelerin çok uzun sürebileceği, üyelikle sonuçlanamayabileceği, imtiyazlı ortaklık teklifi gibi karışık mesajlar ile Türkiye nin iç güvenliğini doğrudan ilgilendiren konulardaki karşılıklı uyuşmazlıklar ve Kıbrıs, Türkiye-AB ilişkilerinin geleceğini belirsizleştirmektedir. Türkiye için alternatif politikalar Sovyetler Birliği nin çöküşü ile ortaya çıkmıştır. Bunlar Avrasyacılık ve Orta Asyacılık olarak genellenebilir. Türkiye nin yeniden pasif ortaklığa adaylığı anlamına gelecek Avrasyacılık fikrini ikinci plana iterek, Orta Asya devletleri ile olan işbirliğini somutlaştıracak adımları atmasının, kendisini küreselleşmenin gelecekte yaratacağı ortama, siyasi, ekonomik ve güvenlik açısından daha hazır hale getirebileceği değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Avrasyacılık, Küreselleşme, Bölgeselleşme, Orta Asya.

5 ABSTRACT Globalism brought in regionalism and grouping with itself. European Union (EU) can be attributed as the most successful example of regionalism. Through the period started with Ankara agreement signed in 1963, Turkey aimed to join EU. However, after communism threat disappeared, view of EU towards membership of Turkey was splitted into two sides: The conservative group supports a Europe with well defined borders; puts emphasis on cultural and religious differences between Europe and Turkey and therefore rejects membership of Turkey. On the other hand, the group supporting a universal and liberal Europe supports membership of Turkey which they think can help to: improve Europe s rivalry against globalism, contribute to harmony between civilizations and perhaps most vitally support future security requirements of Europe. The ideas that: negotiations between Turkey and EU about membership of Turkey can span through a very long time, may not result in membership of Turkey, confusing messages resulting from offers about privileged partnership instead of full membership together with disagreements on topics that directly influence internal security concerns of Turkey and Cyprus, create uncertainties in the future of EU-Turkey relations. In this situation, alternatives for Turkish foreign policy came up with the collapse of Soviet Union. These can be generalized as Eurasianism and Central Asianism. Turkey should initiate practical steps of cooperation with Central Asian countries to get ready for future political, economic and security concerns of globalism and push back Eurasianism idea which would again make it as a candidate for passive partnership. Key Words: European Union, Eurasianism, Globalism, Regionalism, Central Asia.

6 ÖNSÖZ Tarihte meydana gelen olaylar o an yaşanıp bitmezler. Önemli olayların çeşitli boyutlardaki etkileri yıllar ve hatta yüzyıllar sürebilmektedir. Sovyetler Birliği nin yıkılışı da bu kapsamda bir etkiye sahiptir. Yani 1980 lerin sonunda başlayan süreç 1990 ların sonunda bitmemiştir. Günümüzde de bunun etkileri tıpkı suya düşen bir taşın yarattığı halka etkisi gibi devam etmektedir. Bu açıdan bakıldığında; Sovyetler Birliği nin yıkılışını müteakip ortaya çıkan kargaşa ortamında, Türkiye nin arzu edilen şekilde başarılı bir sınavdan geçtiğini, günümüz merceğinden bakarak söylemek belki son derece zordur. Ancak o günün şartlarında konu değerlendirildiğinde, Türkiye nin imkânları ölçüsünde yaptıkları küçümsenecek ölçüde de değildir. Türkiye nin yaptıkları sonuç olarak bir anlamda temel olarak sayılabilecek şeylerdir. Yani Türkiye nin sonsuza kadar kaybettiği her hangi bir fırsat yoktur. Günümüzde yaşanmakta olan bölgeselleşme-gruplaşma ve küreselleşme etkisinde yaşanan gelişmeler tüm fırsatları, riskleri ile birlikte Türkiye nin önünde tutmaya devam etmektedir. Bu tez çalışmasında, Avrupa Birliği, Avrasyacılık ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile işbirliği seçenekleri incelenecektir. Çalışmama yaptıkları değerli katkılarından ve etkili yönlendirmelerinden dolayı tez danışmanım Doç. Dr. İdris BAL a teşekkürü bir borç bilirim. Aynı şekilde Prof. Dr. Ertuğrul ÇETİNER e verdikleri destekten ve yardımlarından dolayı şükranlarımı, Ruhan ÖZKAN a içten teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca tüm öğrenim ile tez sürecinde bana sağladıkları destekten ve katlandıkları zorluklardan dolayı, aileme olan minnettarlığımı ifade etmek isterim. Son olarak; tez çalışmasındaki fikirlerin, bireysel görüşümü yansıttığını, mensubu olduğum kurumun görüşünü yansıtmadığını önemle vurgulamak isterim. ii

7 İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖNSÖZ. ii İÇİNDEKİLER...iii ŞEKİL VE ÇİZELGE LİSTESİ...vi KISALTMALAR....vii BİRİNCİ BÖLÜM 1 GİRİŞ Çalışmanın Önemi Amaç Kapsam Araştırma Yöntemi...5 İKİNCİ BÖLÜM 2 KÜRESELLEŞME Giriş Küreselleşmenin Tarihsel Temeli SSCB nin Yıkılmasının Küreselleşmeye Etkileri Küreselleşmenin Yarattığı Ekonomik Devler ve Siyasi Etkileri Küreselleşme Süreci ve Bölgeselleşme: AB, NAFTA ve Diğerleri Küreselleşmenin Güvenlik ve Siyasi Boyutu Sonuç...13 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 3 DEĞİŞEN DÜNYADA DEĞİŞEN TÜRKİYE Giriş Öncesi Türkiye...15 iii

8 Sonrası Türkiye Günümüzde Türkiye Sonuç...28 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 4 AVRUPA BİRLİĞİ Giriş Nereden Nereye Eski Doğu Bloku Ülkelerinin AB Üyeliği ve İki Vitesli Avrupa AB: Anayasası Üyeleri Tarafından Reddedilen Süper güç Hangi Avrupa? Muhafazakâr Avrupa Evrensel Avrupa Türkiye AB İlişkileri Lüksemburg Zirvesi ve Sonuçları Hazmetme Kapasitesi ve Türkiye nin Üyeliğine Etkileri Müzakere Konuları ve GKRY Küreselleşme Boyutunda AB nin Türkiye ye Olan İhtiyacı Enerji Nüfus ve İş Gücü Medeniyetler Çatışması ve Güvenlik Ayrıcalıklı Ortaklık ve AB de Bazı Görüşler AB Kamuoyunun Türkiye Hakkında Düşündükleri Üyelik Sürecine Etki Eden Diğer Sorunlar Kıbrıs Ermeni Meselesi Irak Sorunu ve Etnik Teröre AB nin Yaklaşımı Nitelikli Çoğunluk Sistemi, Kalıcı Kıstlamalar ve Türkiye Sonuç...69 iv

9 BEŞİNCİ BÖLÜM 5 DIŞ POLİTİKADA YENİ YÖNLER, ALTERNATİFLER Giriş Avrasya ve Avrasyacılık Avrasya nın Önemi Avrasyacılık Avrasya da Güç Dengeleri Avrasyacılık ve Türkiye Orta Asya Herkesin Arka Bahçesi: Orta Asya Rusya ve Orta Asya ABD ve Orta Asya Çin ve Orta Asya İran ve Orta Asya Türkiye ve Orta Asya Sonuç ALTINCI BÖLÜM 6 SONUÇ.140 KAYNAKÇA 147 v

10 Sayfa No ŞEKİLLER VE ÇİZELGELER Şekil 1: Armed Forces Journel in Orta Doğu Öngörüsü. 26 Şekil 2: Nabucco Projesi ve Rusya nın alternatifleri 53 Tablo 1: ABD Nüfüs Sayım Bürosu na göre 60 yaş üzerindeki nüfusun ülke nüfuslarına oranı 54 Tablo 2: DİE verilerine göre Türkiye de nüfusun yaşlara göre dağılımı 54 Tablo 3: Türkiye nin AB ye katılımına karşı olanların ülkelere göre dağılımı 61 Tablo 4: Türkiye nin AB ye katılımına karşı olanların ülkelere göre dağılımı 62 Tablo 5: Türkiye gerekli reformları gerçekleştirse bile AB ye katılımı fikrinin ülkelere göre desteklenme oranı 63 Tablo 6 : Nitelikli Çoğunluk Oylamasına Göre Ülkelerin Oy Sayısı 68 Tablo 7:Orta Asya Cumhuriyetleri Genel Bilgiler 90 Tablo 8: Türkiye nin İthalatının Ülke Gruplarına Göre Dağılımı 119 Tablo 9: Türkiye nin İhracatının Ülke Gruplarına Göre Dağılımı 120 Tablo 10: Orta Asya Ülkeleri ve Rusya ya Yapılan İhracat 121 Tablo 11: Orta Asya Ülkeleri ve Rusya nın Nüfus ve Ekonomisine Ait Bilgiler 122 vi

11 KISALTMALAR Kısaltma Açıklama AB Avrupa Birliği ABD Amerika Birleşik Devletleri ABGS Avrupa Birliği Genel Sekreterliği AÇKT Avrupa Çelik ve Kömür Topluluğu AET Avrupa Ekonomik Topluluğu AP Avrupa Parlamentosu AT Avrupa Topluluğu BYEGM Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü CARICOM Karayip Ortak Pazarı EİT Ekonomik İşbirliği Teşkilatı EUROSEC Avrasya Ekonomi Topluluğu GKRY Güney Kıbrıs Rum Yönetimi KEİT Karadeniz Ekonomik Teşkilatı MERCOSUR Güney Amerika Birliği NAFTA North America Free Trade Agrement - Kuzey Amerika Serbest Ticaret Antlaşması NATO North Atlantic Treaty Organization - Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı OAD Orta Asya Devletleri PEW The PEW Research Center for the People and the Press SSCB Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği SCO Şanghay İşbirliği Örgütü TDD Türk Dilli Devletler TİKA Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığını TSK Türk Silahlı Kuvvetleri vii

12 BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ Türklerin batının bir parçası olma çabası bir anlamda Orta Asya dan batıya doğru göçlerinin başlangıcı kadar eskidir. Bu süreçte Osmanlı İmparatorluğu ile doruk noktasına ulaşan Türk düşmanlığı da bir o kadar eskidir. Bu nedenle birçokları için Avrupa Birliği bu düşmanlığı dostluğa, en azından bir tür işbirliğine dönüştürme yoludur. Bazıları ise Avrupa Birliği içinde bir Türkiye yi düşünmek dahi istememektedirler. Her iki tarafta var olan bu grubun düşüncelerini haklı çıkaracak yeterince destek ise Avrupa Birliğinden gelmektedir. Yani çok bilindik bu hikâye, artık herkesin aklında aynı anlamlı sonuca ulaşmamaktadır. Türkiye deki AB desteği gün geçtikçe azalmaktadır. ABD için de durum farklı değildir. AB nin bazı ülkelerinde ırkçılık artma eğiliminde, ABD de ise Evangelizmin etkiyle din yükseliştedir. Müslüman olmak, son zamanlarda ne Amerika da ne de Avrupa da hoş karşılanan sosyal bir özellik değildir. Bu durumda Türkiye kendini, parçası olmaya çalıştığı bu ortamda rahat hissedebilecek midir? Sorulması gereken asıl soru bu ve cevabı eğer hayır ise; sorulması gereken müteakip soru, Türkiye nin ikinci bir planı var mıdır? Sovyetler Birliğinin çöküşü ile başlayan süreçte, dünyada siyasi, idari ve ideolojik olarak büyük değişiklikler olmuş, Türkçe konuşan devletler politik arenanın merkezine yerleşmiştir. Aynı dönemde küreselleşme olgusu, önce ekonomik sonra siyasi hayata damgasını vurmuştur. Küreselleşme nedeniyle ülkelerin yaşadığı ekonomik, teknolojik ve güvenlik endişeleri bölgeselleşmeyi beraberinde getirmiştir ki bu dünyanın yeniden oluşumu, yeniden kurulması anlamını taşımaktadır. İşte bu nedenle bu çalışma özünde İsmet İnönü nün yeni bir dünya kurulur ve Türkiye orada yerini alır sözünü irdelemektedir. Yani Türkiye 1

13 için kurulabilecek yeni bir dünya var mıdır, varsa bile Türkiye o dünyada yerini alabilir mi? 1.1 ÇALIŞMANIN ÖNEMİ Türklerin batıya doğru kesintisiz yürüyüşü, dünya tarihinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu nun ikinci Viyana Kuşatması ile sona eren, bu kesintisiz ilerleme, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuna kadar olan o çileli geri çekilmeden sonra, başka bir şekil alarak devam etmiştir. Önce Rus İmparatorluğu na sonra da Sovyetler Birliği ne karşı başlayan batıya dönük işbirliğinde, hedef başlangıçta NATO nun güvenlik şemsiyesi altına girmek olarak belirlenmiş, daha sonra bunu Avrupa Birliği (AB) ne üyelik takip etmiştir. Türkiye nin dış politikası günümüzde de AB ye üye olmak ve NATO nun güvenlik şemsiyesi altında kalmak esaslarına demirli olsa bile; Batı dünyasındaki dönüşüm ve kararsızlık, Türkiye nin çıkarları ile çatışmaya başlamıştır. Türkiye, Avrupa nın gözünde Komünizm tehlikesine karşı birlikte savaşılacak değerli bir müttefik rolünden; dini, nüfusu, ekonomik ve coğrafi durumu nedeniyle istenmeyen, ya da kamuoyu gözünde çoğunlukla istenmeyen ülke durumuna düşmüştür. Halen AB üyeliğine yönelik görüşmeler, uluslar arası ilişkilerdeki ahde vefa kuralı ile Türkiye nin tamamen kaybedilmemesi gerekliliği üzerinde oluşan bir dengede, zorlukla yürütülmektedir. Durum Amerika Birleşik Devletleri (ABD) açısından da pek farklı değildir. Türkiye ABD nin Irak ı işgalini desteklememiş; TBMM, Türkiye Cumhuriyeti topraklarının kullanımı için gerekli olan müsaadeyi ABD ye ve koalisyon ortaklarına vermemiştir. O aşamadan sonra başlayan ilişkilerdeki gerginlik, Irak ın Süleymaniye kentinde bulunan, Türk irtibat timine karşı yapılan operasyondan sonra, doruk noktasına ulaşmış, iki müttefikin arasına giren güvensizlik, bir daha giderilememiştir. Halen Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) Irak ın kuzeyine müdahale talebinde bulunurken; ABD bunun sorunları çözebilecek bir yaklaşım olmadığını ifade etmekte ve Irak ta konuşlu PKK/KONGRA-GEL terör örgütüne karşı da, 2

14 herhangi bir girişimde bulunmamaktadır. ABD nin doğrudan ve dolaylı olarak sorumlu olduğu gelişmeler Irak ta iç savaş ortamı yaratırken, ülke parçalanmaya doğru sürüklenmekte, bunun muhtemel sonucu Türkiye tarafından tehdit olarak algılanmaktadır. 1 Günümüzdeki bu gelişmeler Türkiye nin dış politikada tek yön olarak kabul ettiği AB üyeliğinin hiçte kolay olmayacağını, hatta gerçekleşmeyebileceğini göstermekte, ABD nin son dönem dış politikaları ise Türkiye nin güvenliğini tehlikeye atmaktadır. Türkiye AB den dışlanmak ve NATO nun güvenlik şemsiyesine güvenmemek ile yüz yüzedir. 2 Diğer taraftan küreselleşmenin dünya ekonomisi üzerinde başlattığı, daha sonra siyasi boyuta dönüşen bölgeselleşme gerçeği, Türkiye yi, kendisine yeni stratejik işbirliği alanları yaratmaya, var olanları daha gerçekçi değerlendirmeye ve ciddi dış politika alternatifleri oluşturmaya zorlamaktadır. Bunun anlamı Türkiye nin hiç olmayacağını düşündüğüne hazır olması gerektiğidir. Batı sonuçta, Türkiye nin dış politikasında tek yön değil, sadece alternatiflerden birisi haline gerilemekte, diğer alternatifler ise ön plana çıkmaktadır. ABD de ve AB de görülen politik ve sosyal değişikliklerin, Türkiye nin dış politikasına etkileri ertesinde, Türkiye nin dış politika alternatiflerinden ikisi olan Avrasyacılık ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile işbirliğinin daha somut bir şekilde ortaya konulmasına ihtiyaç vardır. Diğer ülkelere ve organizasyonlara karşı herhangi bir dışlama yoluna gitmeden, Türk Cumhuriyetlerine karşı olan işbirliğinin daha doğal olması sebebiyle, daha öncelikli olması gerektiği değerlendirilmektedir. 1 Cengiz Çandar, Öncelikli Tehdit: Kuzey Irak mı? PKK mı?, Hürriyet Gazetesi, Tülin Daloğlu, PKK Tarafından Lekelendi, Washington Times Gazetesi sayısı, BYEGM.lüğü,

15 1.2 AMAÇ Bu çalışmanın amacı; Batı dünyasının değişen konjonktürde ve küreselleşmenin etkisi altında, Türkiye ye olan güncel ihtiyacını ve değişen bakış açısını ortaya koyarken, Türkiye ile Batı çıkarlarının başta Türkiye nin güvenliği olmak üzere çok önemli konularda artık çatışma sürecine girdiğini sebepleri ile göstermektir. Bu nedenle, başta AB üyeliği gibi işbirliklerinin arzu edilen sonuca varamayabileceğini değerlendirerek, Türkiye nin ihtiyaç duyabileceği alternatif işbirliklerini incelemek ve önerilerde bulunmak çalışmanın amaçları arasındadır. 1.3 KAPSAM Soğuk savaş sonrasında dünyada dengeler değişirken ABD nin ve Avrupa nın Türkiye ye olan ihtiyacını değişmiştir. ABD nin ve AB nin son dönemdeki politikaları, Türkiye nin başta güvenlik olmak üzere bulunduğu bölgeye yönelik çıkarları ile çatışmaktadır. Bu durum Türkiye yi yeni stratejik işbirliklerine yönlendirmektedir. Tez çalışması kapsamında bu hipotez AB nin Türkiye karşısında ortaya koyduğu politik yaklaşımlar ve ABD nin Irak politikası nedeniyle Türkiye nin güvenliğinde meydana gelen hassasiyetler incelenerek desteklenecektir. Tezde, AB üyeliğinin tek hedef olarak ortaya konulmasının sakıncaları ortaya konularak Avrasya ve Orta Asya boyutunda bazı öneriler getirilmiştir. Çalışma devam eden maddelerdeki varsayımlar doğrultusunda geliştirilmiştir. Bu çalışmada Avrupa Birliğinin Türkiye yi üyeliğe kabul etmeyeceği veya Türkiye nin üye olma isteğini ortadan kaldıracak gerekli şartları yaratacağı, AB nin Türkiye ye yaklaşım yöntemleri ve değişen dünya koşulları nedeniyle Türkiye nin AB ye üye olmayı istemeyebileceği varsayılmıştır. Buna ek olarak, İkinci Körfez Savaşından sonra Irak ta meydana gelen gelişmeler ve bu bağlamda Türkiye nin NATO müttefiki ABD ile arasında yaşanan olumsuz gelişmeler, Türkiye nin bu güvenlik şemsiyesinin ve müttefiklerinin güvenilirliğini sorgulamasına neden olmuş, bu nedenle bu çalışmada bu güvenin gelecekte de eski seviyesine geri gelmeyebileceği varsayılmıştır. 4

16 Ayrıca Irak ta yaşanması öngörülen, hatta ABD tarafından şartları hazırlanan parçalanmanın Türkiye nin ulusal güvenliğine ve çıkarlarına tehdit eder mahiyette sonuçlar doğurmasının, Türkiye nin müdahalesine neden olabileceği,3 bununda Türkiye nin müttefikleri ile arasında bir kriz, bir husumet veya silahlı çatışma tehlikesi yaratabileceği gibi gelecekte de karşı kamplarda yer alma sonucunu yaratabileceği varsayılmıştır. 1.4 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Tez, kütüphane çalışması yapılarak konuyla ilgili yerli ve yabancı kaynaklar taranarak hazırlanmıştır. Buna ek olarak elektronik veri tabanlarından yapılan tarama ile yayımlanmış makale, bildiri ve kitaplar incelenmiştir. Toplanan veri tasnif edildikten sonra, elde edilen verilere göre Türkiye AB ve ABD ilişkileri, küreselleşme ve güvenlik boyutunda güncel olarak değerlendirilmiştir. Karşılıklı ilişkileri olumsuz etkileyen ve gelecekte de etkileyecek olgular ortaya konarak, ilişkilerdeki değişim sebepleri açıklanmış ve bunların sonucunda Türkiye nin gelecekteki dış politikalarını şekillendirebilecek tahmin ve değerlendirmeler AB, Avrasya ve Orta Asya temel alınarak yeniden yapılmıştır. Tez çalışması, altı bölüm halinde hazırlanmıştır. İlk bölüm olan Giriş bölümünde genel hatlarıyla çalışma tanıtılarak çerçevesi verilmiştir. İkinci bölümde uluslar arası ilişkilere günümüzde yön veren küreselleşme ve küreselleşmenin sonucu olarak ortaya çıkan bölgeselleşme ile bunun Türkiye nin dış politikasına etkileri incelenmiştir. Avrupa Birliği nin küreselleşme perspektifinde Türkiye ye bakışı da bu bölümde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, Türkiye nin dış politikası 1990 öncesi 1990 sonrası ve günümüzde olmak üzere üç ana bölümde incelenmiştir. Özellikle Sovyetler Birliği nin yıkılması sonrasında meydana gelen gelişmeler ve Türkiye nin tepkileri bu bölümde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, Avrupa Birliği geçmişten günümüze ele alınmış, AB içindeki fikir ayrılıkları Türkiye açısından değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde, Avrupa ya alternatif olarak 3 Daloğlu, PKK Tarafından. 5

17 değerlendirilebilecek, Avrasya ve Orta Asya ele alınmıştır. Bu bölümde Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin durumu ele alınmış, bölgeye yönelik olarak Rusya, ABD, Çin, İran ve Türkiye nin faaliyetleri incelenmiştir. Son bölüm olan altıncı bölüm ise Sonuç bölümüdür. 6

18 İKİNCİ BÖLÜM KÜRESELLEŞME 2.1 GİRİŞ Bu bölümde küreselleşme olgusu incelenmiştir. Küreselleşme olgusu anlaşılmadan, ülkelerin neden gruplar oluşturduğunu sağlıklı değerlendirmek mümkün olmayacaktır. Bugün Türkiye yi AB ye katılmaya bu olgu zorlamaktadır dersek, yanlış bir öneride bulunmuş sayılmayız. Türkiye nin AB ye katılma isteğinde, küreselleşme tek etken olmasa da, en azından ekonomik boyutuyla önemli bir etken olduğunu kabul etmek gerekir. Aynı şekilde küreselleşme, Türkiye nin AB haricinde diğer işbirliği seçeneklerine de hazırlıklı olması gerektiğinin sebebini oluşturmaktadır. Küreselleşme, bahsedilen önemine binaen, tarihsel sebepleri, SSCB nin yıkılışının etkileri, yarattığı ekonomik devlerin uluslar arası siyasete olan etkileri, bölgeselleşme örnekleri ile siyasi ve güvenlik boyutu dikkate alınarak, müteakip maddelerde incelenmiş ve tezin geri kalan bölümlerine zemin oluşturulmasına çalışılmıştır. 2.2 KÜRESELLEŞMENİN TARİHSEL TEMELİ Uluslar arası iktisadın dünyanın siyasi hayatına etkileri çok eskilere dayanmaktadır. İpek yolunun önemli bir kısmına, uzun yıllar hâkim olan Osmanlı İmparatorluğu bunun avantajlarını, Ümit Burnunun bulunması ile kaybetmeye başlamış, ancak asıl kaybı yeni kıtaların keşfedilmesinde yarışa dâhil olmayarak yaşamıştır. Bu dönemde yaşanan sömürgecilik küreselleşmenin önemli basamaklarından birisidir. Yeni kıtaların (Amerika, Avustralya ile Okyanuslarda keşfedilen topraklar), Afrika nın ve Hindistan ın zenginliği, Avrupa ülkelerine akmış ve bu durum bahse konu ülkelerin günümüzdeki ekonomik durumlarına temel oluşturmuştur. Ufacık Belçika nın, Kongo gibi bir ülkeyi sömürmesi sayesinde elde ettiği zenginlik, şüphesiz ki kendi nüfus ve toprak büyüklüğünün çok ötesindedir. 7

19 Bugün batı olarak tabir edilen Avrupa, ABD, Kanada ve bir anlamda da Yeni Zelanda ile Avustralya; küreselleşmenin başlangıçtaki galipleridir yılında dünya üretiminin ve ticaretinin tamamına yakınını batı dünyası kontrol etmekteydi. Dünya bu anlamda siyasal ve ekonomik olarak bir birlik halindeydi.1 Örneğin bu dönemde Birleşik Krallık (İngiltere) 17,7 milyon km2 ve 390 milyon insandan oluşmaktaydı. Yani bu birlik aslında bir anlamda fiili bir küreselleşmeydi. Batı 1928 de dünyadaki üretilen ürünlerin %84,2 sini üretirken, bu süreçte dünyanın geri kalan bölgelerinde endüstrinin yok olmasına da neden olmuştur. Fakat bu durum özellikle İkinci Dünya Savaşından sonra hızla değişmeye başlamış ve 1991 yılına gelindiğinde dünyadaki en büyük yedi ekonomiden dördünün (Japonya, Rusya, Çin ve Hindistan) batılı olmadığı görülmüştür. Huntington, 2013 yılına gelindiğinde batının dünya ekonomisindeki payının %30 a düşmesini ve 2020 yılına kadar ise en üstte yer alacak on medeniyetin sadece üçünün batılı olmasını beklemektedir.2 Anlaşılacağı üzere bu düşüşün başlangıcı, fiili işgalin sömürgeler üzerinden kalkması olmuş, gelecekteki kalıcılığını ise teknolojinin batıdan doğuya yayılması ve sonrasında doğunun teknoloji üretimini gerçekleştirmesi sağlayacaktır. Bu nedenle uluslar arası iktisat literatürde iktisadın bir alt dalı olarak görülse bile İkinci Dünya Savaşından sonra uluslar arası ilişkiler için çok önem arz etmeye başlamıştır. Yani uluslar arası ilişkiler disiplininin bir alt dalı haline gelmiş, Gambot Diplomasisi yerini Dolar Diplomasisi ne bırakmaya başlamıştır. Uluslar Arası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankasının kurulması da bu kapsamda değerlendirilebilecek oluşumlardır. 2.3 SSCB NİN YIKILMASININ KÜRESELLEŞMEYE ETKİLERİ Sovyetler Birliğinin dağılması ve doğu Bloğunu oluşturan ülkelerin Avrupa Birliğine katılması, Avrupa nın kendi entegrasyonu içinde önemli bir aşama olurken, dünyanın küresel bir köy haline gelmesine de yardımcı olmuştur. Dünya sahnesinde kara delik olan, eski Sovyetler Birliği ülkeleri yeniden politik ve ekonomik arenaya 1 Samuel P. Huntigton, The Clash of Civilizations and the Remarking of The World Order, (çev. Mehmet Turhan, Y.Z. Cem Soydemir) İstanbul, Okuyan Us Yayınları, 1996, s Huntington, The Clash of Civilizations..s:

20 dönmüşlerdir. Böylelikle küreselleşmenin önündeki engellerden birisi olan Komünist blok tarihe gömülürken, küreselleşme yeni alanlar, yeni ülkeler üzerinde etki eden bir olgu haline gelirken, gücüde artmıştır. Bu kapsamda yavaş yavaş bölgeselleşme söylemleri ortaya çıkmıştır. 2.4 KÜRESELLEŞMENİN YARATTIĞI EKONOMİK DEVLER VE SİYASİ ETKİLERİ Dünya üzerinde birçok devlet, günümüz ekonomisinde olağan üstü bir gerçeklik haline gelmiş olan birçok uluslar arası şirketten, daha az ekonomik güce sahiptir. Örneğin günümüzün en popüler internet arama motoru ve elektronik posta hizmeti veren Google ın değeri 110 milyar ABD dolarını aşmış durumdadır.3 General Electric in sadece finans bölümünü oluşturan GE Consumer Finance in toplam varlıkları 151 milyar dolardır.4 Dünyanın en zengin adamlarından birisi olan Bill Gates in serveti 51 yaşında 51 milyar ABD dolarıdır5 ve bu meblağ ile dünyadaki bazı ülkelerden daha zengindir. Bu tür şirketler ve hatta şahıslar dünya ekonomisini ve siyasetini etkileyecek boyuta gelmişlerdir. Bu bağlamda George Soros u ve adının sıklıkla karıştığı devrimleri hatırlamak mümkündür.6 Yani küreselleşme sadece ekonomik değildir, siyasi boyuttadır. Çünkü ekonominin batıya uygun veya onun çıkarlarına uygun olarak istenilen şekilde gelişmesi için, siyasetin de önceden şekillendirilmesine ihtiyaç vardır. Bu nedenle kapalı toplumlar açılmalı, ekonomiler liberalleştirilmeli, güç odağı halinde olan devletler ve onların otoriteleri zayıflatılmalıdır. Eğer bunlar sağlanabilirse yatırım ve ticaret için uygun ortam, sermaye sağlayan taraf için arzu edilen şekilde sağlanmış olacaktır. Bunun anlamı aslında şudur; devletler sınırlarındaki egemenliği sağlamakta zorluk çekerken, aynı zamanda iktisadi egemenliklerini de kaybetmeye 3 Yeni Ekonominin Beyin Avcısı: Google, Milliyet Gazetesi, , 4 Garanti GE ile 1,8 Milyar Dolara Evleniyor, Hürriyet Gazetesi, , 5 Dünyanın en zengin adamı emekli oluyor, CNN TÜRK, , 6 Can Dündar, George Soros, Yazı Dizileri,

21 başlamışlardır. Sermaye ve teknoloji için artık devletlerin kendileri tek başına yetmemekte, bunun için uluslar arası birliktelikler oluşturulmaktadır. Buna Avrupa nın uçağı olarak adlandırılan Airbus örnek verilebilir. Sonuç olarak Airbus firması Fransa, Almanya İngiltere ve İspanya nın ortaklığından oluşmaktadır. Bu işbirliğinin tek amacı ise uluslar arası bir diğer şirket olan Amerikan Boeing firmasına karşı güçlerini birleştirmekten başka bir şey değildir. Görüldüğü üzere küreselleşme rekabeti artırırken aynı zamanda bağımlılığı da artırmaktadır. Bu nedenle küreselleşme sürecinde bağlanılacak ortakların iyi seçilmesi son derece önem arz etmektedir. Küreselleşme sayesinde uluslar arası ticaret yaygınlaşmakta, emek ve sermaye hareketleri artmakta, teknolojinin hızla gelişmesini sağladığı haberleşmedeki imkanlar ülkeleri birbirlerine daha fazla yaklaşmakta ve ideolojik çatışmalar bir kenara bırakılarak, çıkar çatışmaları ön plana çıkarılmaktadır. Ancak bu durum asla ortaklıkları engellememektedir. Bugün Çin hala bir çeşit komünizm uygulamaktadır. Ancak yeri geldiğinde en liberal kararları alarak ülkesine sermaye ve teknoloji yatırımı çekmektedir ve komünist bir ülke olarak işçi ücretleri ile hakları dikkate alındığında, pek de ideolojik bir yaklaşımda bulunduğunu söylemek mümkün değildir. Çünkü ekonomik zorunluluklar sosyal ihtiyaçların önüne geçmektedir. İşte bu küreselleşmenin ekonomik boyutudur. Herhangi bir ülke, yeteri kadar sermaye birikimi yoksa ve bu nedenle insanlarına iş imkânı sağlayacak yatırımları yapamıyorsa, çok uluslu firmaların getireceği teknolojiye ihtiyaç duyuyorsa, sermaye getirecek olana, yatırım yapacak olana, ekonomik seviyesine göre gerekli kolaylıkları sağlamak zorundadır. Bu çok kez ucuz iş gücü, vergi muafiyeti, arazi tahsisi, uygun şartlarda kamu yatırımlarının satılması ve çevre duyarlılığının ön planda tutulmaması olarak sayılabilir. Yani sermayesi olan, teknolojisi olan kuralı koymaktadır. 2.5 KÜRESELLEŞME SÜRECİ VE BÖLGESELLEŞME: AB, NAFTA VE DİĞERLERİ Küreselleşme sürecinde gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelere ucuz iş gücüne yönelik yatırımlar yönelirken, gelişmiş ülkelerde ise katma değeri yüksek yatırım ve 10

22 üretimler yapılmaktadır. Örnek vermek gerekirse tekstil sektörünün Avrupa dan başlayan yatırım yolculuğu döneminde Türkiye de devam etmiş, ama görülmüştür ki, Türkiye den daha ucuz iş gücü sağlayan, Çin, Pakistan ve Hindistan gibi ülkeler ortaya çıktığında, yatırım ve siparişler bu ülkeye kaymaya başlamıştır. Bu sırada Avrupa ve ABD ileri teknoloji ürünler üretmek için gerekli yatırımları kendi ülkesinde yapmaya devam etmiş, ekonomisini kuvvetlendirmek ve pazarı düzenlemek için gerekli siyasi oluşumlardan da geri kalmamışlardır. Buna Avrupa Birliği (AB) ve ABD, Kanada ve Meksika nın oluşturduğu NAFTA iyi bir örnek oluşturmaktadır. AB nin başlattığı ve NAFTA nın takip ettiği bölgeselleşme-korumacılık oluşumu, aslında ilk başta küreselleşmenin aksaklıklarından, küreselleşmenin kurallarını koyan Batı dünyasını korumayı hedeflemiştir. Özellikle AB bu oluşumla, dünya ticareti ve siyaseti üzerinde daha büyük ağırlık sahibi olmayı hedeflemektedir. Benzer kuralları işleten 27 Avrupa Birliği üyesi ülke, kendi iç ticaretleri arasında dinamizm yaratırken, dışarıdan gelecek tehlikelere karşıda piyasalarını korumaktadır. Bu nedenle bugün AB ye tarım ürünü satmak son derece zordur. Kendi çiftçisine sağladığı sübvansiyonlarla dışarıdan tarımsal ürün ithalatını engellerken, rekabet etmekte zorlanacağı diğer üretimlerin tasfiyesini de neredeyse tamamlamıştır. Yani bugün Avrupa da çorap üretimi söz konusu değildir. Tekstil sektöründe bile ileri teknoloji ürünü ve/veya yaratıcılık (moda) gereken bölümler dışında diğer bölümler az gelişmiş ülkelere taşınmıştır. Elektronik, otomotiv, yazılım, ilaç ve gıda gibi birçok üretim dallarında da zaten Avrupa ithalatçı değil ihracatçıdır. Benzer durum NAFTA için de geçerlidir. NAFTA üyesi ABD ve Kanada yüksek katma değer gerektiren ürünleri üretirken, Meksika bu iki ülkeye ucuz iş gücünü sağlayarak grubun rekabetçiliğini artırmaktadır. Küreselleşme gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin politikalarında etkili olmuştur. Bölgeselleşme yani korumacılık, bu ülkelere de yayılmaya başlamıştır. Gelişmekte olan ülkeler bölgeselleşme yolunu benimseyerek, kendilerini küreselleşmenin ekonomik ve siyasi olumsuz etkileri ile küreselleşmenin tek kültürü 11

23 haline gelmiş olan batı kültürünün olumsuz etkilerinden yerel kültürlerini (Batıya dâhil olmayan ülkeler için söz konusu) korumayı amaçlamışlardır. Bunlardan ilk etapta umut vadeden Güney Amerika Birliği (MERCOSUR) dur. Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİT) de bu yönde bir denemedir. Rusya nın eski Sovyetler Birliği nin devamını sağlamak maksadıyla oluşturduğu Avrasya Ekonomi Topluluğu (EUROSEC) dan da bu kapsamda bahsedilebilir. Türkiye nin bir başka denemesi olan Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) da aynı amacı güden yaklaşımdır. Ayrıca Karayip Ortak Pazarı (CARICOM) ile Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) de bölgeselleşmeye verilebilecek diğer örnekledir. 2.6 KÜRESELLEŞMENİN GÜVENLİK VE SİYASİ BOYUTU Ekonomik küreselleşmenin yanı sıra devletler günümüzdeki birçok uluslar arası sorunun (siyasi, terör, uyuşturucu, organize suçlar) kendi güçlerini aştığını veya işbirliği ile bu sorunların üstesinden daha kolay geldiklerini kabullenmişlerdir. Öte yandan etnik milliyetçilik ve dine dayalı özerk bölge istekleri Rusya da, Çeçenistan; Kanada da, Quebec ve Yugoslavya da, Kosova örneklerinde görülebileceği gibi yeniden canlanmıştır. Daha da önemlisi bu arzu, ekonomik refahı halkına sağlamış, uluslar üstü bir çatı altında tek bir ülke olmaya çalışan, AB içinde de körelmiş değildir. Bu gün İspanya da Katalonya örneğinde görüldüğü gibi ölmemiştir. Bu durum aslında siyasal küreselleşmenin etkilerinden başka bir şey olmayıp, ulusdevletin üstünlüğünü sarsmış ve onu yetkilerini başkalarıyla paylaşmaya mecbur bırakmıştır. Ayrıca sadece refahın ülkeleri korumaya yeterli olmadığı görülmüş, milliyetçilik gibi sosyal etkilerin ortaya çıkması engellenememiştir. Uluslararası ilişkilerin artmasına paralel olarak sorunların uluslararası arenaya taşınması da artış göstermiş ve bunların çözümü uluslararası işbirliğini zorunlu hale getirmiştir. Yani uluslararası siyasal ve ekonomik aktörler devlet egemenliğine ortak olmuştur. Artık ülkeler, ulusal ve uluslararası politikalarını dış dünyayı dikkate alarak oluşturmak zorundadırlar. 12

24 2.7 SONUÇ Küreselleşme tarihsel bir olgudur. Sömürgecilik döneminde batı dünyası küreselleşmenin kazanan tarafındadır. Bu durum yavaş yavaş değişiklik gösterse bile gelişmiş ülkeler küreselleşmeden en çok yararlanan ülkelerdir. Bu durum gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkeler için ne yazık ki aynı şekilde söz konusu değildir. Sovyetler Birliğinin yıkılması gri bölgeleri ortaya çıkarmış ve birçok ülkenin dünya ile yeniden entegre olmasını sağlamıştır. Bu durum küreselleşmenin etkilerinin dünya üzerinde daha da yayılmasını sağlamıştır. Küreselleşme, diğer taraftan yeni güçler ortaya çıkarmıştır. Bunlar uluslar arası arenada teoride söz sahibi olmayan, uluslar arası ilişkilerin asıl üyesi sayılamayan uluslar arası şirketlerdir. Ancak bazı şirketlerin ciroları dünyadaki birçok ülkenin GSMH sından daha yüksektir. Dolayısıyla bu şirketlerin etkileri uluslar arası politikada dikkate alınması gereken bir husus olarak ortaya çıkmıştır. En azından böyle şirketlerin ülkelere yaptığı yatırımlar istihdam yani zenginlik getirirken, bu yatırımları kendine çekemeyen ülkeler diğer ülkeler arasında gelişme yarışında geride kalmaktadırlar. Küreselleşme gelişmiş ülkelerin sanayilerini ve şirketlerini desteklerken, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerin sanayisi ve şirketleri için negatif rekabet ortamı yaratabilmektedir. Aynı durum işgücüne dayanan üretimlerde veya tarımsal üretimlerde gelişmiş ülkeler içinde geçerlidir. Bu nedenle ülkeler yeterince pazar elde ederken, kendi piyasalarını ve şirketlerini dış etkilerden korumak maksadıyla gruplaşma yoluna gitmektedir. MERCOSUR NAFTA ve AB bu duruma örnek olarak verilebilir. Bu tür oluşumlar küresel güvenliğe ve istikrara katkı sağlayacak şekilde yeniden şekillenmekte ve küreselleşmenin güvenlik boyutuna da uyum sağlamaktadırlar. Geleceğin belirsizliğinde ülkeler tarihte de sık olarak görüldüğü gibi kendilerine uygun müttefikler aramaktadırlar. Küreselleşme bu ilişkilerin daha organik hale gelmesini teşvik etmektedir. Ülkeler çok uluslu şirketler vasıtasıyla birbirlerine daha sıkı bağlanmakta veya birbirlerine karşı olan üstünlük mücadelelerini bu şirketler aracılığıyla yürütmektedirler. 13

25 Sonuç olarak, Devletlerin sınırlarının gittikçe geçirgen bir duruma geldiği ve orta çağınkine benzer karmaşık bir uluslar arası düzenin ortaya çıktığı 7 bu dönemde; bahsedilen örnekler içinde hiç şüphesiz en başarılısı Avrupa Birliği dir. AB küreselleşmenin şartlarına en uygun yapıda, yavaşta olsa ilerleyen bir sürece ve hedefe sahip olan, bünyesindeki devletleri, yeni koşullara uygun yapılandıran, uluslar arası topluluktan uluslar üstü topluluk aşamasına geçmekte olan iyi bir örnektir. 8 Türkiye için AB ye üye olmak küreselleşmenin özellikle ekonomik boyutunda realist bir yaklaşımdır. Ancak Türkiye nin AB ye üyeliği sürecinin belirsizliklerle dolu olması, siyasi boyutunu sorgulanır hale getirmektedir. Türkiye nin AB üyeliği için vereceği kararı, ekonomik sorunlardan çok siyasi sorunlar şekillendirecektir. 7 Huntigton, The Clash of Civilizations..s Efe Çaman, Entegrasyon Teorileri, Haydar Çakmak (ed.), Uluslar arası İlişkiler; Giriş, Kavram ve Teoriler, Ankara, Barış Kitapevi, 2007, s

26 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DEĞİŞEN DÜNYADA DEĞİŞEN TÜRKİYE 3.1 GİRİŞ Dünya küreselleşme fırtınası içinde hızla değişirken, Türkiye de benzer değişim sürecinden etkilerini bütünüyle hissederek geçmektedir. Türkiye aslında dünyada yaşanan değişimle baş etmeye çalışmaktadır. 1 Bu değişimi iyi değerlendirebilmek maksadıyla, Türkiye Cumhuriyetinin kısa tarihini bu bölümde üç alt başlık altında ele almak uygun olacaktır. Bunlar Komünizm tehlikesi karşısında geliştirdiği refleksleri dış politika olarak uygulayan Türkiye, bu tehlikenin apansızın ortadan kalkması sonrasında oluşan kaos ortamında Türkiye ve son olarak tek süper güç dünyasında, Avrupa Birliği yolunda Türkiye ÖNCESİ TÜRKİYE Birinci Dünya Savaşı nın bitiminden Sovyetler Birliği nin yıkılışına kadar olan dönemde, Türkiye nin dış politikasına statükocu bir yaklaşım egemen olmuştur. Topraklarının büyük kısmını kaybeden bir ülke için aslında normal kabul edilemeyecek bu politikanın şekillenmesinde; büyük yoksulluk ve insan kaybı etken olsa bile; asıl önemli etken, Birinci Dünya Savaşı yangınından büyük fedakârlıklarla kurtarılan Anadolu nun, yeniden büyük Roma İmparatorluğunu kurmayı hedefleyen İkinci Dünya Savaşı döneminin faşist İtalya sı ile İkinci Dünya Savaşından galipler saffında, güçlenerek çıkan komünist Sovyetler Birliğinin tehdidine maruz kalmasıdır. Özellikle SSCB nin boğazlar statüsünde değişiklik yapılması ile Kars ve Ardahan ın kendisine verilemesi isteği yeni Cumhuriyet için ağır bir baskı oluşturmuştur. Cesaret ve kararlılıkla bu istekler reddedilse bile, Türkiye Sovyet tehdidine karşı kendisine yeni müttefikler arama ihtiyacı duymuştur. Büyük savaştan 1 Morthon Abromowitz, Türkiye Değerlendirmesi, E. Fuller Graham ve Ian O. Lesser (der.), Balkanlardan Batı Çin e Türkiye nin Yeni Jeopolitik Konumu, (çev. Meral Gönenç) Alfa Yayınları, İstanbul, 2000, s.ix. 15

27 güçlenerek çıkan diğer ülke ABD bunun için uygundur ve ABD de bilindiği üzere Sovyetler Birliği nin yayılmacı emellerinden rahatsızlık duymaktadır. Bu sebeple Türkiye ye verdiği desteği göstermek için, Amerika da vefat eden Türkiye nin Washington büyük elçisi Münir Ertegün ün ( döneminde görev yaptı) naşını, İstanbul a ünlü Missouri zırhlısı ile göndermiş ve 1947 yılında ortaya konulan, SSCB nin yayılmasının durdurulmasını hedefleyen, Truman Doktrini kapsamında Türkiye yi Marshall yardım planlarına dâhil etmiştir. Türkiye için asıl etkin güvence o dönemde (4 Nisan 1949) yeni kurulan Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı ya da çok daha çok bilinen söylemiyle NATO ya dâhil olmaktır. Ancak Sovyetler Birliği tehdidini kendi üzerlerinde artıracağı gerekçesiyle Avrupa daki üye küçük ülkeler ile Süveyş Kanalı konusunda Türkiye ile başka bir ittifak kurmak isteyen İngiltere ilk başvuruyu veto etmişlerdir. Türkiye nin NATO üyeliğinde mutabakat o dönemde söz konusu değildir. Türkiye NATO ya üye olduğunda fayda sağlayacağını ispatlamak durumunda kalmış, belki de sadece bu nedenle 1950 yılında Kore Savaşına katılmıştır. Kore de savaşmış bir Amerikalı: Ne zaman gerçekten zor ve tehlikeli bir görev verilirse Türkleri çağırırdık. İster dondurucu soğuk olsun, ister havalarda kurşunlar uçuşsun, hiç fark etmezdi. Onlar her yere giderdi 2 söyleminde yaşananlar etkisini göstermiş ve Türkiye askeri değerini bir anlamda ispat etmiş olması sebebiyle, NATO nun güneydoğu kanadını oluşturmak için 15 Şubat 1952 yılında üye olarak kabul edilmiştir. Çok uzun yıllar Türkiye nin değerinin ölçütü; NATO savunmasına olan askeri katkısı ve jeostratejik konumu olmuştur. Yakın zamana kadar da bu alışılmış ancak Türkiye için artık yeterli olmayan bu değerlendirme, uluslar arası yatırımcı George Soros tarafından dile getirildiği şekliyle, Türkiye'nin en iyi ihraç ürünü Silahlı Kuvvetleridir 3 örneğinde olduğu gibi, günümüze kadar zaman zaman gündeme 2 Stephen Kinzer, Crescent and Star: Turkey Between Two Worlds, (çev. Funda Keskin) New York, Farrar, Straus and Giroux, LLC, 2001, s Attila İlhan, Silahlı Kuvvetler Neden Pasif?, Cumhuriyet Gazetesi, , 16

28 gelmiş, Türkiye den Kosova, Bosna, Afganistan, Somali ve Lübnan gibi ülkeler için asker yardımı da aynı düşünceyle istenmiştir. Soğuk Savaş dönemi boyunca Türk dış politikasının temelini, Sovyet tehdidinin savuşturulması, Yunanistan ve Kıbrıs konusunda Türkiye nin çıkarlarının korunması ile ABD ve NATO ile ilişkilerin güçlendirilmesi oluşturmuştur lerin sonunda SSCB nin Türkiye yi istikrarsızlaştırma hedefi 5 ile başlayan siyasi şiddet ve terör ortamında, binlerce insan hayatını kaybetmiş olsa da; Türkiye bu dönemde Sovyetler Birliği tehlikesini belki de olması gerekenden daha fazla olarak değerlendirmiştir. Hatta bu aşırı tedirginlik nedeniyle, belirli bir dönem, İsrail i Sovyetler Birliği tarafından desteklenen ülke olarak görmüş, buna benzer maksadını aşan değerlendirmeler sayesinde Orta Doğu coğrafyasından dışlanmıştır. Türkiye, içerde ve Orta Doğu ülkelerinin kamuoylarında Amerika Birleşik Devletlerinin ve Batı dünyasının Jandarması olarak görülmüş, bu görüş Türkiye nin NATO ya üye olması ile kesinleşirken, Türkiye nin Orta Doğuyla bağlantısını tamamen koparmıştır. 6 Kıbrıs krizinde kendisini açıkça haklı gördüğü davasında Batı dan yeterli desteği göremeyen Türkiye, yaşadığı hayal kırıklığı ve petrol krizi sonrasında Orta Doğu ülkeleri ile ilişkilerini daha dengeli hale getirmeye çalışmış, özellikle Filistin davasında önemli adımlar atmış olsa bile, bu Arap ülkeleri tarafından yeterince takdir görmemiştir. Bunda o dönemde Orta Doğu da yaşanan başını Mısır ın çektiği liderlik yarışı da etken olmuştur. Bu yarış içinde Türkiye Osmanlı İmparatorluğu geçmişi ve laik yapısı nedeniyle hoş görülmemiştir. Yaşanan tüm ideolojik ve nükleer gerginliklere rağmen, Türkiye nin jeopolitik çevresi tamamen SSCB nin kontrolü altında (Kafkaslar ve Karadeniz e kıyısı olan 4 Alan Makovsky ve Sabri Sayarı, Turkey s New World, (çev. Hür Güldü) The Washinghton Institute for New East Policy, 2000, s.1. 5 Paul B.Henze, Türkiye:21nci Yüzyıla Doğru, Graham E. Fuller ve Ian O. Lesser (der.), Balkanlardan Batı Çin e Türkiye nin Yeni Jeopolitik Konumu, (çev. Meral Gönenç) Alfa Yayınları, İstanbul, 2000, ss Tayyar Arı, Geçmişten günümüze Türkiye nin Orta Doğu Politikasının Analizi ve İlişkileri Belirleyen Dinamikler, İdris Bal (der), 21. yüzyılda Türk Dış Politikası, Ankara Global Araştırmalar Merkezi ve Lalezar Kitapevi, Ankara,2006, ss:

29 ülkeler ile Orta Asya) veya dengesine bağlı (Orta Doğu) olduğundan, şüphesiz bu günkünden daha istikrarlı bir ortam söz konusudur. 7 Türkiye için bu dönem damgasını vuran bir başka konu terördür. Türkiye geniş kapsamlı bir tedhiş dalgasına maruz kalmış olup bu terör ortamı ancak 1980 askeri müdahalesi ile ortadan kaldırılabilmiştir. Askeri müdahale döneminin belki de beklenmeyen sonucu ise; liberal ekonomiye geçişin başlatılması için gerekli olan adımların atılmış olmasıdır. Dönemin Başbakanı Turgut Özal tarafından Türk ekonomik hayatında daha önce hayal bile edilemeyen geniş kapsamlı ekonomik değişiklikler yapılmaya başlanmıştır. Bu dönemde alınan tedbirler kısmen de olsa terör döneminin ekonomik hasarlarını onarmış, Türkiye yi ihracata yönelik ekonomiye yönlendirmiştir. Fakat bunun ne o dönemde ne de hemen sonrasında sürekli bir istikrar ve gelişim sağladığını söylemek mümkün olmayacaktır. Yani Türkiye 1990 sonrası döneme ekonomik hazırlığını tamamlamamış olarak girecektir SONRASI TÜRKİYE Berlin Duvarı nın bir gecede yıkılması ile başlayan stratejik kırılma, o dönemde kimse tarafından düşünülemeyen, Sovyetler Birliğinin çökmesi ile tarihi bir dönüm noktası haline gelmiş, Türkiye de pek çok ülke gibi, kendisini çok derinden etkileyecek bu değişime hazırlıksız olarak yakalanmıştır. Sovyetler Birliğinin yıkılması Türkiye yi bir askeri kanat ülkesi olmaktan, bir mihver ülkesi durumuna taşırken; Avrupa nın gücünü, güvenilirliğini ve vicdanını sorgulanır hale getiren Yugoslavya iç savaşı ile başlayan tüm Balkanların kanlı yeniden şekillenmesi ve Kafkaslardaki kargaşa ortamı, onu çepeçevre ateş çemberinin içinde bırakmış, o zamana kadar SSCB tehlikesi nedeniyle ilgilenmeyi kendine yasakladığı 8 Türk dünyasını ise birden bire karşısında bulmuştur. Türkiye yeniden Balkanlaşma ve Kafkaslaşma sorunlarıyla komşu olurken, dünyanın bu hızlı değişimine ayak uyduracak veya fırsatlarını değerlendirecek, ne ekonomik güce ne 7 Makovksy ve Sayarı, Turkey s New, s2. 8 Henze, Türkiye:21nci Yüzyıla.., s

30 de siyasi istikrara sahiptir. Buna rağmen sınırsız hedefleri vardır. Tahmin edilebileceği gibi, Türkiye kendini ne kadar güçlü hissetmişse Rusya kendini o kadar güçsüz hissetmiştir. 9 Türkiye Kurtuluş Savaşının zor günlerinde kendisi için değerli olan Sovyetler Birliğinin işbirliğini sağlamak için, Sovyetlerle 1921 yılında Dostluk ve Kardeşlik anlaşması imzalamıştır. Türkiye bu anlaşma ile Sovyetlerin Türkiye de komünizmi yaymama garantisine karşı, Turancı akımları desteklememe sözü vermiş ve Dış Türkler konusunu 1990 lı yıllara kadar rafa kaldırmıştır. 10 O yıllar geldiğinde ise Türkiye, Sovyetler Birliğinin resmen yıkılmasını beklemeden, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kırgızistan ı tanıyan ilk devlet olmuştur. Türk çağının başladığına inan yönetici Türk elitleri, Adriyatik ten Çin Seddi ne kadar Türk dünyası rüyasını artık söylemlerinde çekinmeden kullanmaktadırlar. 11 Radikal İslami tehdit ve ağır iç sorunları nedeniyle Türkiye nin faaliyetlerine göz yummak 12 zorunda olan Rusya dâhil, birçok devlet tarafından rahatsız edici bulunan, bu söylemin ardında yatan umulan için, Türkiye nin hazır olmadığı, Türkçe konuşan yeni Cumhuriyetlerin (TYC) de, bağımsızlıklarını sağlamlaştırmanın ötesinde çok yakın bir işbirliğine taraftar olmadıkları kısa sürede ortaya çıkacaktır Yıllar süren yalnızlık duygusu aniden sona eren Türkiye 13, başlangıçta öngörülenin aksine, eski Sovyetler Birliği nden ayrılan Türkî devletler bölgesinde bir nüfuz alanı oluşturamamıştır. 14 Hatta Orta Asya Cumhuriyetleri kendilerinin Türk Cumhuriyeti olarak adlandırılmasından, Türkiye nin soy temeline dayanan bir yayılmacılık peşinde olduğu düşüncesiyle, rahatsız olmuşlardır. Bu nedenle tanımlama Türk kelimesine Arapça son ek takılarak Türkî veya İngilizceden 9 Duygu Bazoğlu Sezer, Türk-Rus İlişkileri: Düşmanlıktan Fiili Yakınlaşmaya Makovsky ve Sayarı (der.), Turkey s New World, (çev. Hür Güldü) The Washinghton Institute for New East Policy, 2000, s Mustafa Aydın, Türkiye nin Orta Asya-Kafkaslar Politikası Mustafa Aydın (der) ve diğerleri, Küresel Politikada Orta Asya (Avrasya Üçlemesi I), Ankara, 2005, s Graham E. Fuller, Türkiye nin Yeni Doğu Politikası, Graham E. Fuller ve Ian O. Lesser, Balkanlardan Batı Çin e Türkiye nin Yeni Jeopolitik Konumu, (çev. Meral Göneç) İstanbul, Alfa Yayınları, 2000, s Aydın, Türkiye nin Orta Asya..., s Aydın, Türkiye nin Orta Asya, s Makovksy ve Sayarı, Turkey s New World, s4. 19

31 esinlenme Türkik olarak değiştirilmiştir. 15 Esinlenmeden de anlaşılacağı gibi, Türk dillerinin hiç birinde böyle bir ayırım olmadığı gibi, ayrıca bu son derece yapay bir ayırım olup halk dilinde de yeri yoktur. 16 Son dönemde ise Türkçe konuşan devletler isimlendirmesi daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıntısı ilerideki bölümlerde açıklanacak olan Türkiye nin hayal kırıklığı, model olarak yarattığı hayal kırıklığından doğacaktır. Batının gözünde birden popüler olan Türk modeli Sovyetlerin eski Müslüman cumhuriyetlerine ideal bir model olarak sunulmuştur. Ancak modelin olumlu yanları kadar bazı önemli sorunlu yanları vardır. Örneğin demokrasisi üç defa darbe nedeniyle kesintiye uğramış, ekonomisi ise Avrupalı güçlerden geride kalmıştır. Ayrıca etnik problemler yaşamaktadır. Bununla birlikte laiklik, demokrasi, ortak kültür ve ekonomik dönüşümdeki Türk tecrübesi de modelin güçlü yanlarını oluşturmaktadır. 17 Türkiye Batıyı kendine örnek almışken, Batıyı yakalamaya çalışırken, Batı neden Türkiye yi model olarak göstermektedir. Bu sürpriz kararın sebebi Türkiye ve Türkî Cumhuriyetler arasındaki ortak kültürdür ve Türkî Cumhuriyetlerin halkının Türkiye ye olan olumlu bakışıdır. 18 Ancak asıl problem Türkiye modelinin Batı tarafından aşırı yüceltilmesi ve Türkiye nin de bu durumu kendisini kaptırmasıdır. Belki de bu nedenle Türkiye hayal ettiği liderliğini yapacağı Türk çağını, bir anlamda ıskalayacaktır. Ancak bu durum tezin asıl konusu ve ileri de ele alınacak olan daha olgun, eşitlikçi, gerçekçi, dolayısıyla yaşama geçirilebilir bir iş birliğinin temellerinin atılmasına da engel olamamıştır. Çünkü Türkiye kurduğu ekonomik ve siyasi ilişkiler ile başta eğitim dalında yapılan işbirliği sayesinde, halkların yakınlaşmasını sağlamış, Türk zirveleri aracılığıyla da daha etkili bir ilişkinin temeli atılmıştır. 15 Aydın, Türkiye nin Orta Asya, s Graham E. Fuller, Türkiye nin, s İdris Bal, Türk Modeli ve Türkî Cumhuriyetler, Journal of International Affairs, Volume III, Number 3, Ekim-Kasım Bal, Türk Modeli 20

32 1990 larda doğal olarak Türk-Rus ilişkileri birçok gerilim ve bunalım yaşamıştır. Ermenistan-Azerbaycan arasında yıllarında Dağlık Karabağ yüzünden çıkan savaşta karşı cephelerde olan iki devlet, Boğazlar rejimi nedeniyle de karşı karşıya gelmiştir. Türkiye 11 Ocak 1994 yılında Boğazlardaki trafik tüzüğünü tek taraflı olarak yürürlüğe koymuş (Uluslar arası Denizcilik Örgütü bu düzenlemeleri 1995 in sonunda onaylamıştır.), bu nedenle Rus petrol ihracatına olumsuz etkilerde bulunmuştur. Bir başka gerilim noktası ise yıllarındaki Çeçen ayaklanmasıdır. Rusya o dönemde Türkiye yi Çeçenleri desteklemekle suçlamıştır yılında Çeçen direnişine yakınlık duyan bir grup Türk vatandaşı tarafından kaçırılan Avrasya Feribotu, Rusya nın eline yeterince koz vermiş ve zamanın Rus Dışişleri Bakanı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin politikası olmasa bile Çeçenlerin Türkiye deki desteğine yönelik olarak kendisi camdan evde oturanlar, başkalarının evine taş atmamalı diyerek, Türkiye nin güneydoğusunda yaşadığı terör sorunun kastetmiş, Türkiye yi üstü kapalı olarak tehdit etmiştir. Bu sözleri, Rusya Federal Meclisi Duma nın Kasım 1998 de PKK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan a siyasi sığınma hakkı vermesi için zamanın Rusya Federasyonu Başkanı Boris Yeltsin e başvurması, destekler nitelikte olmuştur. Hatta Rusya daki bazı politik grupların bir emri vaki yapmak için, Öcalan ı Rusya topraklarına sokarak kısa bir süre saklaması, Rusya ile Türkiye arasında ayrı bir gerilim yaratmış, ancak Rusya kısa sürede geri adım atarak, Terör örgütü başını topraklarından çıkarması ile gerilimin krize dönüşmesine engel olmuştur. Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin krize sürüklenmemesinin, hatta sonraki yıllarda umulanın ötesinde gelişmesinin en büyük sebebi Türkiye nin suskunluğu ve aşırı ihtiyatı davranmasıdır. 19 Türkiye şüphesiz Sovyet İmparatorluğunun yıkıldığının farkındaydı. Ancak küllerinden doğan Rusya nükleer güce sahip, son derece büyük kaynakları olan ve biraz geri kalmış olsa da teknolojik birikimi yüksek bir ülkedir ve doğru ellerde kendisini kısa sürede toparlaması da kesindir. Türkiye nin yönetici elitlerinin yaptığı bu tutarlı değerlendirme, aşırı ihtiyatla birleşince Rusya nın 19 Sezer, Türk-Rus İlişkileri, s

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER 20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun

Detaylı

Türkiye ve Avrupa Birliği

Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkisi Avrupa Birliği 25 Mart 1957 tarihinde imzalanan Roma Antlaşması'yla Avrupa Ekonomik Topluluğu adı altında doğdu. Türkiye 1959 yılında bu topluluğun

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 6 Kitabın Adı Türkiye de Dış Politika Editör İbrahim KALIN Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-27-3 BBaskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Eylül 2013 Sunum Planı STA ların Yasal Çerçevesi Türkiye nin

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 27.12.2012 Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 000 Sinem KARADAĞ Gözde TOP Babasının denge siyasetini başarıyla yürüten İlham Aliyev, Azerbaycan ın bölgesel nitelikli

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Temel Bilgiler G20 Nedir? G-20 (Group of 20) platformunun kuruluş amacı küresel ekonomik istikrarın sağlanması ve teşvik edilmesi için gayri resmi bir görüş alışverişi

Detaylı

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Türkiye den AB ne Göç 1961 den itibaren göçün değişen doğası 60 lar : Batı Avrupa da niteliksiz işgücü ihtiyacı

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır.

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır. IMF ye Genel Bakış Biz kimiz? Uluslararası Para Fonu (IMF) parasal konularda küresel işbirliğini arttırmak, mali istikrarı sağlamak, uluslararası ticareti kolaylaştırmak, yüksek istihdamı ve sürdürülebilir

Detaylı

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU DAĞLIK KARABAĞ SORUNU DAR ALANDA BÜYÜK OYUN ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Avrasya Araştırmaları Merkezi USAK RAPOR NO: 11-07 Yrd. Doç. Dr. Dilek M. Turgut Karal Demirtepe Editör Eylül 2011

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 I. BÖLÜM İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME OLGUSU: KAVRAM VE BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ 1. İKTİSADİ BÜTÜNLEŞME KAVRAMI...7 2. EKONOMİK BÜTÜNLEŞME BİÇİMLERİ...12 2.1. Coğrafi Ölçek ve İktisadi Bütünleşme

Detaylı

BASINDA TÜRK-AMERİKAN İLİŞKİLERİ KAYNAKÇALARI

BASINDA TÜRK-AMERİKAN İLİŞKİLERİ KAYNAKÇALARI BASINDA TÜRK-AMERİKAN İLİŞKİLERİ KAYNAKÇALARI Haz.: Bülent Ağaoğlu (52 künye) İstanbul, 16 Haziran 2010 1 İÇİNDEKİLER 1919-1924...3 1939 1960...3 1976...3 1990...4 1991...5 1992...5 1993...5 1994...5 1995...5

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

Rusya nın DTÖ Üyeliğinin Türk-Rus Ticari İlişkilerine Olası Etkileri

Rusya nın DTÖ Üyeliğinin Türk-Rus Ticari İlişkilerine Olası Etkileri Rusya nın DTÖ Üyeliğinin Türk-Rus Ticari İlişkilerine Olası Etkileri Türkiye ve Rusya Rusya, Türkiye tarihinde önemli yer tutmuş bir coğrafya Geçmişte ve günümüzde Rusya ile olan ilişkilerimiz DTÖ üyeliği

Detaylı

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI Yrd. Doç. Dr. Yaşar SARI Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Kırgızistan Giriş Kırgızistan Orta Asya bölgesindeki toprak ve

Detaylı

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97

2013/ 2014 (%) 3301 Uçucu Yağlar 3.727.592 4.017.602 4.524.926 12,63 3,97 KOZMETİK SEKTÖRÜ HS No: 3301,3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307 DÜNYA TİCARETİ Dünya kozmetik ürünler ihracatında ilk sırada güzellik/makyaj ve cilt bakımı için müstahzarları oluşturmaktadır. Bu ürün grubunun

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

İşsiz Kapıcılara AB Parasıyla Boya Badana Kursu Verilecek 26 Ocak 2005 Büyükşehirlerde doğalgazın yaygınlaşmasıyla apartmanların ısınma sorununun ortadan kalkması sonucu işinden olan kapıcı sayısı hızla

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE KOZMETİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) esas alınarak oluşturulan Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon Kodları (G.T.İ.P) ve ürün tanımları aşağıda

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 Birinci Ayrım: MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ... 3 I. Milletlerarası Örgütlerin Doğuş Nedenleri... 3 II. Uluslararası İlişkiler ve Milletlerarası Örgütler... 5 III. Milletlerarası

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1 Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ I. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN DOĞUŞ NEDENLERİ...3 II. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN AMAÇLARI...5 III. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLER VE ULUSLARARASI

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - HOLLANDA YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Hollanda İlişkileri; Fırsatlar ve Riskler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Salvador, Guatemala, Kamboçya ve Namibya gibi yerlerde 1990 ların barış anlaşmaları ile ortaya çıkan fırsatları en iyi şekilde kullanabilmek için

Salvador, Guatemala, Kamboçya ve Namibya gibi yerlerde 1990 ların barış anlaşmaları ile ortaya çıkan fırsatları en iyi şekilde kullanabilmek için ÖN SÖZ Barış inşası, Birleşmiş Milletler eski Genel Sekreteri Boutros Boutros-Ghali tarafından tekrar çatışmaya dönmeyi önlemek amacıyla barışı sağlamlaştırıp, sürdürülebilir hale getirebilecek çalışmalar

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR KÜRESEL KRİZİN N ANATOMİSİ MORTGAGE KRİZİ VE HEDGE FONLAR KRİZİ TÜREV ÜRÜNLER PİYASASINDA KIRILMA 64 TRİLYON DOLARLIK DÜNYA D EKONOMİSİNDE, NDE, 18 TRİLYON DOLARLIK MAL VE HİZMET H ONU ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Volkan TATAR 2. Doğum Tarihi : 08.04.1977 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001 Y.Lisans Uluslararası

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 28 Nisan 2014 MALEZYA-TÜRKİYE STA VE VİZE ANLAŞMASI MALEZYA-TÜRKİYE İHRACAT KOMPOZİSYONU TÜRKİYE İHRACATI (2013) % MALEZYA İTHALATI (2013) 1 Motorlu

Detaylı

Beyin Gücünden Beyin Göçüne...

Beyin Gücünden Beyin Göçüne... On5yirmi5.com Beyin Gücünden Beyin Göçüne... Beyin göçü, yıllardır pek çok ülkenin kan kaybı... Peki gençler neden ülkelerini tekederler? Hangi sebepler ülkelerin beyin gücünü kaybetmesine sebep olur?

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMA KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Değerli Çekmeköy Anadolu İmam Hatip Lisesi Öğrencileri

Değerli Çekmeköy Anadolu İmam Hatip Lisesi Öğrencileri Tarihi boyunca bağımsızlığını koruyabilmiş ve Afrika Kıtası'nın Avrupa devletlerince sömürge yapılamamış tek ülkesi olan Etiyopya (Habeşistan) dünya tarihinin en eski medeniyetlerinden biri olarak biliniyor.

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Ekonomik İşbirliği Teşkilat (EİT), üye ülkeler arasında yoğun ekonomik işbirliğinin tesis edilmesini amaçlayan bölgesel düzeyde bir uluslararası teşkilattır. Teşkilat, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

ERASMUS + YÜKSEKÖĞRETİM PROGRAMI 2015-2016 DÖNEMİ "ORTA ASYA" BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE

ERASMUS + YÜKSEKÖĞRETİM PROGRAMI 2015-2016 DÖNEMİ ORTA ASYA BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE "ASYA" BÜTÇE KATEGORİSİNE AİT LİSTE Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2015 1 TR01 KA107 021130 Hindistan 30.249,50 Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2015 1 TR01 KA107 021130 Nepal 5.044,92 Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER ABD de işsizlik başvuruları ve imalat sektörü PMI beklentilerin üzerinde gelirken, ikinci el konut satışlarında 4 aylık aradan sonra ilk kez artış yaşandı

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. BÜLENT ŞENER

Yrd.Doç.Dr. BÜLENT ŞENER Yrd.Doç.Dr. BÜLENT ŞENER ÖZGEÇMİŞ DOSYASI KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yılı : Doğum Yeri : Sabit Telefon : Faks : E-Posta Adresi : Web Adresi : Posta Adresi : 1976 DİYARBAKIR - MERKEZ T: 46237730003227 F: bulentsener@ktu.edu.tr

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Dersin Öğrenme Çıktıları ve Yeterlilikleri Dersin Hedefi Dersin Amacı ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. ANABİLİM DALI DERS TANITIM FORMU Dersin Adı TR ENG Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Eğitim

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı