Faz Dönüşümleri. Bir fazın diğer bir faza dönüşümü zaman gerektirir. Ötektoid dönüşüm

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Faz Dönüşümleri. Bir fazın diğer bir faza dönüşümü zaman gerektirir. Ötektoid dönüşüm"

Transkript

1 Faz Dönüşümleri Bir fazın diğer bir faza dönüşümü zaman gerektirir. Fe C FCC g (Östenit) Ötektoid dönüşüm Fe 3 C (sementit) + a (ferrit) (BCC) Dönüşüm hızı zamana ve sıcaklığa nasıl bağlıdır? Dönüşümü yavaşlatmak mümkün müdür? Bu durumda denge dışı yapılar oluşur mu? Denge dışı yapıların mekanik özellikleri, dengeli yapılara göre daha çok tercih edilebilir mi? 1

2 Faz Dönüşümü Kinetiği Çekirdek oluşumu: Çekirdekler, kristalerin büyümeye başladığı noktalardır. Bu noktalar sadece birkaç yüz atomun biraraya geldiği noktalardır. Çekirdeğin oluşup büyümesi için, çekirdeğe katılan atomların, çekirdekten ayrılan atomlardan daha fazla olması gerekir. Çekirdeklenme oluştuğunda, denge sağlana kadar büyüme devam eder. Çekirdeklenme oluşumu. SIVI faz 2

3 Oluşan küçük taneler çevreden atomların ilave olması ile birlikte büyürler. Katılaşma tamamlanmaya yaklaştığında taneler birbirleri ile temas ederler. Kristolografik yönlenmeler taneden taneye farklılıklar gösterir. İki tanenin birleştiği bölgelerde kristolografik yönlenmelerdeki uyumsuzluktan dolayı Tane Sınırları oluşur. Taneler Tane sınırları 3

4 Çekirdeklenme Tipleri Homojen çekirdeklenme Yeni fazın çekirdeklenmesi, ana fazın içinde homojen dağılmış şekilde oluşur. Homojen olmayan çekirdeklenme Çekirdeklenme tercihen, kalıp yüzeyleri, çözünemeyen kalıntılar, tane sınırları ve dislokasyon bölgeleri gibi yapısal düzensizliklerin olduğu bölgelerde başlar. Bu bölgeler halihazırda mevcut olduğundan çekirdeklenme daha kolay başlayacaktır. 4

5 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Çekirdeklenme Teorisi ne dair tartışma, Serbest Enerji (G) (Gibbs free energy) olarak isimlendirilen termodinamik parametreyi içerir. Serbest enerji: Sistemin iç enerjisi Entalpi ve Atom veya moleküllerin düzensizliğinin bir ölçüsü olan Entropi nin bir fonksiyonudur. Faz dönüşümleri ile ilgili olan önemli bir termodinamik parametre, serbest enerjideki değişim dir (ΔG): ΔG negatif değere sahip olduğunda dönüşüm kendiliğinden (spontane) gerçekleşir ve sistem dengeye ulaşıncaya kadar devam eder. 5

6 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Çekirdeklenmenin saf bir malzeme içinde oluştuğunu kabul edelim: çekirdeklenme noktası sıvı faz içerisinde oluşsun ve dönüşeceği katı faza ait paketlenme düzenin oluşturmaya başlasın. Bu yaklaşımda her bir çekirdeklenmenin yarı çapı, r, olan kürelerden ibaret olduğunu düşünelim. Sıvı-katı dönüşümünde, toplam serbest enerji değişimine 2 parametre katkı sağlayacaktır: i. Katı ve sıvı fazlar arasındaki serbest enerji farkı, veya Hacim serbest enerjisi (ΔG v ) : Denge katılaşma sıcaklığının (T m ) altında, değeri negatiftir. ii. Katılaşma dönüşümü sırasında katı-sıvı faz ara sınırının oluşması: Bu sınırla ilgili olan enerji yüzey enerjisi (γ) dir ve değeri pozitiftir. 6

7 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Dolayısıyla serbest enerjideki toplam değişim, bu ikisinin toplamı kadar olacaktır: 7

8 Serbest enerji değişimi, ΔG Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Yüzey serbest Enerjisi: D G S 4 r 2 g g = yüzey enerjisi DG T = Toplam Serbest Enerji = DG S + DG V Çekirek küçülür Çekirek büyür Hacim Serbest Enerjisi: D DG 4 r 3 G V 3 DG hacim serbest enerjisi birim hacim r* = kritik çekirdeklenme: r < r* çekirdek küçülür; r >r* çekirdek büyür 8

9 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Hacim serbest enerjisi (ΔG v ) katılaşma dönüşümü için gerekli olan itici güçtür ve büyüklüğü sıcaklığın bir fonksiyonudur. Denge katılaşma sıcaklığında (T m ) değeri sıfırdır ve sıcaklığın azalması ile birlikte değeri negatif yönde artar: ΔH f : Katılaşma sırasında salıverilen ısı ( gizli füzyon ısısı) 9

10 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Bu denklemler, hem kritik yarıçap değerinin (r*) ve hem de aktivasyon serbest enerjisinin (ΔG*) sıcaklığın azalması ile birlikte azaldığını göstermektedir. T 1 >T 2 Bunun fiziksel anlamı, sıcaklığın T m nin altında düşürülmesi, çekirdeklenme oluşumunun kolaylaştırmaktadır. 10

11 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri İlave olarak, stabil hale geçebilen çekirdek sayısı (n*) (yarıçapı r* dan daha büyük olan) da sıcaklığın bir fonksiyonudur: Sıcaklığın azalması ile birlikte stabil hale geçebilen çekirdek sayısı artmaktadır. 11

12 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Çekirdeklenmeyi etkileyen, sıcaklığa bağlı bir diğer önemli adım da, çekirdek oluşumu sırasında atomların, kısa mesafeli difüzyon yolu ile kümelenmesidir. Bu durumda sıcaklığın difüzyon hızına bir etkisi olacaktır. Bu etki, sıvı faz içindeki atomların kendilerini çekireğe bağlama frekansı (ν d ) ile alakalıdır. Sıvı faz içindeki atomların kendilerini çekireğe bağlama frekansı (ν d ), sıcaklığın azalması ile birlikte azalmaktadır. 12

13 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri K 3, çekirdek yüzeyindeki atom sayısıdır. 13

14 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Yapılan bu yaklaşımlarda çekirdek için küresel bir şekil dikkate alınmış olması ile birlikte, şekli farklı olan ve benzer sonuca giden her durum için geçerlidir. Bu yaklaşım, sıvı-katı geçişlerinin (katılaşma) haricinde diğer durumlar için de kullanılabilir: katı-gaz, katı-katı gibi. Ancak farklı dönüşüm tiplerinde Hacim serbest enerjisi (ΔG v ) ve yüzey enerjisi (γ) ile birlikte difüzyon hızları farklılıklar gösterecektir ve dikkate alınması gerekir. Ayrıca özellikle katı-katı geçişlerinde meydana gelebilecek polimorfik değişimler sonucu yeni fazda hacim değişiklikleri oluşabilecektir. Bu durum mikroskobik deformasyonlar oluşturacaktır (ilave iç enerji). Dolayısıyla ΔG denkleminde dikkate alınmalıdır: r* ve G* değerlerine etki edecektir. 14

15 Homojen Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Bu durum Süpersoğuma (supercooling) (undercooling) olarak isimlendirilir. Homojen çekirdeklenme için süpersoğuma miktarı önem kazanabilir: Tablo: Bazı metallerde homojen çekirdeklenme durumu için süpersoğuma miktarları (ΔT) 15

16 Homojen Olmayan Çekirdeklenme & Enerji Etkileri Süpersoğuma miktarı homojen çekirdeklenmede önemli mertebelerde olmakla birlikte (birkaç yüz o C), pratikte sadece birkaç o C mertebelerindedir. Bunun nedeni, çekirdek arayüzeyler veya önceden var olan yüzeylerde oluşmaya başladığında, çekirdeklenme için gerekli olan aktivasyon enerjisi (ΔG*) oldukça azalmaktadır. Diğer bir değişle, çekirdeklenmenin oluşumu, yüzeyler (kalıp yüzeyi gibi) veya arayüzeylerde (tane sınırları gibi) daha kolay olmaktadır: Homojen Olmayan Çekirdeklenme ΔG* het <ΔG* hom 16

17 Çekirdeklenme hızı, tane büyüme hızı ve bu ikisine bağlı olarak gelişen dönüşüm hızlarını zamana bağlı olarak gösteren grafik. Oluşan faz parçacıklarının büyüklükleri sıcaklığa bağlı değişkenlik gösterecektir: Örneğin, T m sıcaklığı yakınlarında oluşan dönüşümlerde, düşük çekirdeklenme ve yüksek büyüme hızları söz konusudur: Az sayıda çekirdek hızlı şekilde büyüyecektir: SONUÇ: az sayıda büyük taneli yapı (iri taneli yapı) Düşük sıcaklıklarda oluşan dönüşümlerde, yüksek çekirdeklenme ve düşük büyüme hızları söz konusudur: Çok sayıda çekirdek yavaş şekilde büyüyecektir: SONUÇ: çok sayıda küçük taneli yapı (ince taneli yapı) 17

18 Faz Dönüşümü Hızı Dönüşüm Kinetiği faz dönüşümlerinin reaksiyon hızını ifade eder. Dönüşüm hızını belirlemek için dönüşüm miktarı zamanın fonksiyonu olarak ölçülür (sabit sıcaklıkta) Dönüşüm miktarı nasıl belirlenebilir? X-ışını difraksiyonu Elektirksel iletkenlik ölçümleri Ses dalgası yayılıma hızlarının ölçülmesi 18

19 Dönüşme oranı, y Faz Dönüşümü Hızı Sabit T Dönüşüm tamamlandı 0.5 Maksimum dönüşüm hızı dönüşmeyen miktar azalır ve dönüşüm hızı düşer. Çekirdeklenme Büyüme Yüzey alanı arttıkça ve çekirdek t büyüdükçe dönüşüm hızı artar. 0.5 log t Avrami denklemi=> y = 1- exp (-kt n ) Dönüşme oranı zaman k & n: zamandan bağımsız dönüşüm parametreleri Kural olarak: Dönüşüm Hızı = 1 / t

20 Dönüşüm Oranı Dönüşüm Hızına Sıcaklığın Etkisi 135 C 119 C 113 C 102 C 88 C 43 C Zaman (dak.) (Logaritmik ölçek) Saf Cu nun faz dönüşümünde: Dönüşüm hızı= 1/t 0.5 dönüşüm hızı sıcaklığın artması ile birlikte artmaktadır. 20

21 Fe 3 C (sementit) Dönüşüm & Süpersoğuma Ötektoid dönüşümde (Fe-Fe 3 C sistemi): Dönüşümün oluşabilmesi için, alaşım sıcaklığı 727ºC altına inmelidir. %0.76 C g a + Fe 3 C %0.022 C %6.7 C a ferrit 1600 d T(ºC) g (Östenit) g+l Ötektoid: 1148ºC L g +Fe 3 C DT a +Fe 3 C T dönüşüm < 727 C L+Fe 3 C Denge soğuma: T dönüşüm. = 727ºC 727ºC Fe-C alaşımlarında, normal soğuma oranlarında ötektoid reaksiyon, denge dönüşüm sıcaklığı olan 727 o C nin yaklaşık 10 ila 20 o C altında (ΔT) meydana gelir (Fe) %C 21

22 y (% perlit) Dönüşmüş östenit yüzdesi Fe-Fe 3 C Ötektoid Dönüşümü Östenit in Perlit e dönüşümü: Östenit (g) tane sınırı a a aa a a Bu dönüşümde, dönüşüm hızı [T ötektoid T ] (DT) super soğuma g g Sementit (Fe 3 C) Ferrit (a) 100 Perlit büyüme yönü 600ºC (DT yüksek) miktarına göre değişir. 675ºC (DT düşük) 50 Kaba perlit yüksek sıcaklıklarda oluşur nispeten yumuşak İnce perlit düşük sıcaklıklarda oluşur nispeten sert 0 650ºC Zaman, sn. Dönüşüm sırasında C atom difüzyonu g a a a g Karbon difüzyonu 22

23 y, dönüşümüş % İzotermal Dönüşüm Diyagramlarının Oluşturulması C 0 = %0.76 C olan Fe-Fe 3 C sistemi dikkate alalım. Dönüşüm sıcaklığı: 675ºC olsun T(ºC) T = 675ºC Östenit (kararsız) Östenit (kararlı) Perlit 675ºC de izotermal dönüşüm zaman(sn) T E (727ºC) Zaman-Sıcaklık-Dönüşüm (T-T-T) ilişkilerini daha kullanışlı bir şekilde ifade etmek yandaki grafik ile mümkündür. Her bir karışım konfigürasyonu için eğriler farklı olacaktır. Bu eğriler ayrıca, reaksiyon süresi boyunca sıcaklığın sabit tutulduğu dönüşümler için geçerlidir. Bu yüzden izotermal dönüşüm diyagramları olarak isimlendirilirler zaman(sn) 23

24 İzotermal Dönüşüm Diyagramlarının Oluşturulması Ötektoid dönüşüm sıcaklığının hemen altında (süpersoğuma derecesi kadar) %50 dönüşüm için çok uzun süreye (10 5 sn.) ihtiyaç vardır. Dolayısıyla reaksiyon hızı çok yavaştır. Dönüşme hızı sıcaklığın düşmesi ile birllikte artmaktadır. Örneğin 540 o C civarında %50 dönüşüm yaklaşık 3 sn. de tamamlanmaktadır. 24

25 Östenit-Perlit İzotermal Dönüşümü Ötektoid bileşim, C 0 = %0.76 C 727ºC üzerinden 625ºC ye hızlıca soğusun. 625ºC de sıcaklık sabit tutulsun (izotermal işlem) T(ºC) 700 Östenit (kararsız) Östenit (kararlı) T E (727ºC) 600 g g Perlit g 500 g g g zaman(sn.) 25

26 Östenit-Perlit İzotermal Dönüşümü Perlit içindeki ferrit ve sementit tabakalarının kalınlık oranları yaklaşık olarak 8:1 şeklindedir. Ancak mutlak tabaka kalınlığı, izotermal dönüşümün oluştuğu sıcaklığa bağlı olarak değişiklik gösterebilir: Ötektoid sıcaklığın hemen altındaki izotermal dönüşüm sıcaklıklarında, nispeten kalın ferrit ve sementit tabakaları oluşur: Bu yapıya kaba (coarse) perlitik yapı denir. Bu sıcaklıklarda difüzyon hızları oldukça yüksektir. Dönüşüm sırasında C atomları nispeten uzun mesafelere difüzyon olabilir. Bu durum kalın lamellerin oluşmasına neden olur. İzotermal dönüşüm sıcaklığının azalması ile birlikte, C atomlarının difüzyon hızı azalır ve daha ince lamellar oluşmaya başlar: Yaklaşık 540 o C civarlarında elde edilebilen bu yapıya ince (fine) perlitik yapıdır. 26

27 Östenit-Perlit İzotermal Dönüşümü Kaba (a) ve İnce (b) perlitik yapı 27

28 Fe 3 C (sementit) Ötektoid Dışı Bileşimlere ait Dönüşümler C 0 = %1.13 C T(ºC) Ö + Ö S Ö + P Ö P T E (727ºC) a 1600 d T(ºC) g (östenit) DT g+l L g +Fe 3 C a+fe 3 C L+Fe 3 C 727ºC zaman(s) (Fe) %C Ötektoid Üstü bileşim ötektoid öncesi sementit 28

29 Beynit (Bainite): Diğer bir Fe-Fe 3 C Dönüşüm Ürünü Beynit: -- a-ferrite matrisi içinde yapraksı Fe 3 C parçaları -- difüzyon kontrollü İzotermal Dönüşüm Diyagramı, C 0 = %0.76 C (martenzit) 800 T(ºC) Östenit (kararlı) Ö Ö P 100% perlit 100% beynit B T E Fe 3 C (sementit) a (ferrit) zaman (sn) 5 mm 29

30 Beynit: Beynit, dönüşüm sıcaklığına bağlı olarak iğnemsi veya plakalar şeklinde form alabilir. Mikroyapı detayları çok küçük ve hassastır: Ancak elektron mikroskobu ile belirlenebilir. Bu faz martenzit adı verilen diğer bir faz ile çevrilmiştir. 540 ila 727 o C ler arasında perlit oluşurken, 215 ila 540 o C ler arassında beynit oluşumu gerçekleşir. Alaşımın bir kısmı perlit veya beynit e dönüştükten sonra, diğer yapıya dönüş, alaşımı östenit fazına dönünceye kadar ısıtmadıkça mümkün değildir. 30

31 Sferoid: Fe-Fe 3 C Sistemine ait diğer bir Mikroyapı Oluşumu Sferoid: -- a-ferrite matris içinde küresel şekilli Fe 3 C parçaları. -- Oluşumu difüzyon gerektirir. -- Beynit veya perlitik yapıyı ötektoid dönüşüm sıcaklığının hemen altında bir sıcaklıkta uzun süre ısıt (örn. 700 o C sıcaklıkta saat). -- Bu dönüşüm, ilave C difüzyonu ile gerçekleşir. Bileşimde yada ferrit ve sementit in relatif miktarlarında bir değişim meydana gelmez. -- İtici güç a-ferrit/fe 3 C arayüzey alanının azalması: Daha kararlı bir yapıya geçebilme isteği. a (ferrit) Fe 3 C (sementit) 60 mm 31

32 Martenzit: Dengedışı Dönüşüm Ürünü Östenit fazındaki Fe-C alaşımının düşük sıcaklıklara (yaklaşık oda sıcaklığı) aniden soğutulması ile oluşan bir diğer mikrobileşen Martenzit dir. Martenzit, östenit in düfüzyon gerçekleşmeden dönüştüğü denge dışı tek fazlı bir yapıdır. Martenzitik dönüşüm, ancak dönüşüm hızının difüzyona imkan vermeyeceği kadar hızlı olması ile mümkündür. Soğuma sırasında difüzyon olayının gerçekleşmesi (yavaş soğuma durumunda) her zaman α-ferrit ve sementit oluşumu ile sonuçlanır. Bu dönüşüm anlaşılmamakla birlikte, C atomları, komşu atomlara göre az miktarda bir yerdeğiştirme yaparlar. Böylece, YMK östenit (γ) polimorfik değişime Fe uğrayarak Hacim Merkezli Tetragonal (HMT) martenzit yapısına dönüşür. Bu yapıda, tüm C atomları arayer atomu olarak kalırlar: C atomları ile süperdoygunluğa ulaşmış bir yapı oluşur. Bu yapı, difüzyonun başlayabileceği mertebelere kadar ısıtıldığında, başka farklı yapılara dönüşebilme eğilimindedir. C 32

33 Martenzit: Martenzitik yapı oda sıcaklığında pek çok çelikte korunabilir. Bu yapı sadece Fe-C alaşımlarında değil, diğer alaşım türlerinde de görülebilir ve benzer şekilde difüzyon dışı bir dönüşüm ürünüdür. Dönüşüm difüzyon dışı olduğundan, ani gerçekleşir. Martenzit taneleri östenit içinde çekirdeklenir, ses dalgası hızında büyür. Bu yüzden bu dönüşüm zamandan bağımsız kabul edilir. Görüntileri plakalar veya iğneler şeklindedir. 33

34 Martenzit: Denge dışı bir faz olduğundan, Fe-C alaşımı faz diyagramlarında görünmezler. Ancak, östenit (γ) Martenzit (M) dönüşümleri izotermal dönüşüm diyagramlarında yer alırlar. Difüzyon dışı ani bir dönüşüm olduğundan, perlitik veya beynitik reaksiyonlar gibi gösterilmezler. Reaksiyonun başlangıcı M(baş), M(%50) ve M(%90) diyagramda ilgili sıcaklıklardan çizilen yatay çizgiler ile temsil edilir. 34

35 Martenzit: Alaşım bileşimine bağlı olarak dönüşüm sıcaklıkları farklılıklar gösterebilir. Diyagramda martenzit dönüşüm doğruları yatay karakterde olması, dönüşümün zamandan bağımsız olduğunu ifade eder. Sadece alaşımın hızla soğutulduğu sıcaklığa bağlıdır. Bu yüzden bu dönüşüm atermal dönüşüm olarak isimlendirilir. Örn. Ötektoid bileşime sahip Fe-C alaşımı 727 o C sıcaklıktan aniden 165 o C sıcaklığa düşürülürse: Östenit yapının %50 si aniden martenzite dönüşür. Bu sıcaklıkta sabit tutulursa, başka bir dönüşüm olmayacaktır

36 -Alaşımlandırma durumu Alaşıma başka elementlerin katılması dönüşüm sıcaklıklarını değiştirir: Cr, Ni, Mo, Si, Mn: g a + Fe 3 C reaksiyon başlangıcını ve aynı zamanda perlit ve beynit oluşum sürelerini öteler. (Ötektoid çelik) (Alaşımlandırılmış çelik) 36

37 60 mm Martenzit: özet Martenzit: -- g (YMK) dan Martenzite (HMT) dönüşüm Fe atom bölgeleri x x x x x x potansiyel C atom bölgeleri İzotermal Dönüşüm Grafiği 800 T(ºC) 600 Östenit (kararlı) A P T E Martenzit iğneleri Dönüşemeyen Östenit A M + A M + A M + A B 0% 50% 90% zaman(sn) g martenzit (M) dönüşümü. -- hızlı! (difüzyon dışı) -- Dönüşen miktar hızla soğutularak erişilen sıcaklığa bağlı. 37

38 Martenzit: özet g (YMK) Yavaş soğuma a (HMK) + Fe 3 C Hızlı soğuma M (HMT) temperleme Martenzit (M) tek faz hacim merkezli tetragonal kristal yapı Difüzyon dışı dönüşüm HMT: eğer C 0 > %0.15 C HMT az sayıda kayma düzlemi sert, gevrek 38

39 Sürekli Soğuma Dönüşüm Diyagramları Uygulanan ısıl işlemlerin çoğu, çeliğin oda sıcaklığına sürekli soğutulması şeklindedir. İzotermal dönüşüm diyagramları (İDD) sadece sabit sıcaklık durumu için geçerlidir ve sürekli soğuma durumu için modifiye edilmelidir. Bu durumda reaksiyonun başlama ve sona erme süreleri değişir. İzotermal eğriler daha uzun sürelere ve düşük sıcaklıklara doğru ötelenir. Bu yeni diyagramlar Sürekli soğuma diyagramları dır. Soğuma eğrisi (Ötektoid çelik) 39

40 Sürekli Soğuma Dönüşüm Diyagramları: Grafikte 2 farklı soğuma hızı tanımlanmıştır: İlgili reaksiyon zaman eğrisi ile reaksiyon başlangıç eğrisinin kesiştiği noktada başlar ve zaman eğrisinin reaksiyon tamamlanma eğrisi ile kesiştiği noktada sona erer. Soğma hızına göre 2 farklı perlitik yapı oluşur: (İnce perlit & Kaba perlit) (Ötektoid çelik) 40

41 Sürekli Soğuma Dönüşüm Diyagramları: Ötektik bileşimde sürekli soğuma sırasında normalde beynit oluşumu gerçekleşmez. Bunun nedeni, beynit oluşumu gerçekleşmeden tüm östenit perlit e dönüşür. Diyagramda A-B çizgisinin altı önem kazanmaz. Ancak, A-B arasından geçen herhangi bir soğuma hızında ise, zaman eğrisi A-B yi kestiğinde östenit-perlit dönüşümü durur ve geriye kalan östenit beynit e ve M(baş) çizgisini de geçtiğinde martenzit e dönüşür. M(başlangıç), M(%50) ve M(%90) hem izotermal hem de sürekli soğuma diyagramlarında aynı sıcaklık seviyelerinde yer alırlar. (Ötektoid çelik) 41

42 Sürekli Soğuma Dönüşüm Diyagramları: Kritik soğuma hızı: tam martenzitik yapı oluşumuna neden olan en düşük soğuma hızı Kritik soğuma grafiği, diyagramda perlit dönüşümünün başladığı burun bölgesinden geçen soğuma eğrisi ile ifade edilebilir. Buna göre: - soğuma hızı >140 o C/sn ise sadece matenzitik yapı oluşur o C/sn> soğuma hızı >35 o C/sn ise matenzit + perlit, ve - soğuma hızı < 35 o C/sn ise perlit (Ötektoid çelik) 42

43 Sürekli Soğuma Dönüşüm Diyagramları: C ve diğer alaşım elementlerinin varlığı kritik soğuma hızını düşürür. Bu sayede perlit ve beynit burunları daha uzun sürelere doğru çekilir. Çelikleri alaşımlandırmanın bir nedeni de, martenzit oluşumunu kolaylaştırmaktır. Bu sayede nispeten kalın kesitlerde tam martenzitik yapı elde edilebilir. (Alaşımlandırılmış çelik) 43

44 Darbe Enerjisi Mekanik Özellikler: Karbon miktarının etkisi Perlit (orta) ferrit(yumuşak) C 0 < %0.76 C C 0 > %0.76 C Perlit(orta) Sementit (sert) Ötektoid altı Ötektoid üstü ÇD(MPa) 1100 AD(MPa) Alt Üst %Uz 100 Alt Üst sertlik %C %C Artan C içeriği ile birlikte çekme (ÇD) ve akma (AD) dayanımları yükselmekte, süneklik (%Uz) azalmaktadır. 44

45 Brinell sertliği Süneklik (% kesit daralması) Mekanik Özellikler: İnce Perlit vs. Kaba Perlit vs. Sferoid Sertlik: %KD: Alt Üst ince perlit kaba perlit sferoid %C ince> kaba> sferoid ince< kaba< sferoid Alt Üst sferoid 30 kaba perlit ince perlit %C 45

46 Brinell sertliği Mekanik Özellikler: İnce Perlit vs. Martenzit Alt Üst 600 martenzit Ince perlit % C Sertlik: ince perlit << martenzit. 46

47 9 mm Temperlenmiş Martanzit Martenzite ısıl işlem uygulanmasıdır: Temperleme temperlenmiş martenzit, martenzit e göre daha sünektir temperleme, hızlı soğutma esanasında oluşan iç gerilmeleri azaltır. ÇD(MPa) AD(MPa) AD %KD ÇD %KD Temperleme sıcaklığı, ºC Temperleme işlemi α ile sarılmış çok küçük Fe 3 C parçaları oluşturur. Temperleme ÇD ve AD yi düşürür, fakat sünekliği artırır. α Fe 3 C 47

48 Suda soğutulmuş ötektoid bileşime sahip çeliğin temperlenme süresine bağlı olarak sertlik değişimi: 48

49 Dayanım Süneklik Özet: Olası Dönüşümler Östenit (g) yavaş soğuma ağır soğuma hızlı soğutma Perlit (a + Fe 3 C tabakaları +ötektoid öncesi yapı) martenzit temp. martenzit beynit ince perlit kaba perlit sferoid (Genel eğilimler) Beynit (a + yapraksı Fe 3 C) Martenzit (HMT kristal yapıda difüzyon dışı dönüşüm) Yeniden ısıtma Temperlenmiş Martenzit (a + çok ince Fe 3 C parçacıkları) 49

50 50

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri 1. Basit ve yayınma esaslı dönüşümler: Faz sayısını ve fazların kimyasal bileşimini değiştirmeyen basit ve yayınma esaslı ölçümler.

Detaylı

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü FAZ DİYAGRAMLARI DERS NOTLARI İçerik KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Denge Dışı Reaksiyonlar ve Oluşan Yapılar (Martenzitik ve Beynitik Yapı) Bu güne kadar işlenen konularda denge veya yarı

Detaylı

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı)

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı) ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ (Devamı) c a a A) Ön ve arka yüzey Fe- atomları gösterilmemiştir) B) (Tetragonal) martenzit kafesi a = b c) Şekil-2) YMK yapılı -yan yana bulunan- iki γ- Fe kristali içerisinde,

Detaylı

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME BİLİMİ Demir, Çelik ve Dökme Demir Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI Saf demire teknolojik özellik kazandıran

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme Isıl İşlem Isıl İşlem Isıl işlem, metal veya alaşımlarına istenen özellikleri kazandırmak amacıyla katı halde uygulanan kontrollü ısıtma ve soğutma işlemleri olarak tanımlanır. Çeliğe uygulanan temel ısıl

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel kavramlar Demir-Karbon Denge Diyagramı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel kavramlar Demir-Karbon Denge Diyagramı Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel kavramlar Demir-Karbon Denge Diyagramı İçerik Giriş Demir-sementit diyagramı Demir-grafit diyagramı Dökme demir 2 Giriş Demir, pek çok mühendislik alaşımının

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır.

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır. FAZ DİYAGRAMLARI Malzeme özellikleri görmüş oldukları termomekanik işlemlerin sonucunda oluşan içyapılarına bağlıdır. Faz diyagramları mühendislerin içyapı değişikliği için uygulayacakları ısıl işlemin

Detaylı

Demir-Karbon Denge Diyagramı

Demir-Karbon Denge Diyagramı Demir-Karbon Denge Diyagramı Sıcaklık Demir-Karbon diyagramı Demir, pek çok mühendislik alaşımının temelini oluşturan metaldir. Külçe demir olarak bilinen ve hemen hemen saf durumdaki demir çatı, soba

Detaylı

METALLERDE KATILAŞMA HOŞGELDİNİZ

METALLERDE KATILAŞMA HOŞGELDİNİZ METALLERDE KATILAŞMA Malzeme Malzeme Bilgisi Bilgisi PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 /94 METALLERDE KATILAŞMA Metal ve alaşımlar, belirli bir sıcaklıktan sonra (ergime sıcaklığı) katı halden sıvı

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY.

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KIRILMANIN TEMELLERİ KIRILMA ÇEŞİTLERİ KIRILMA TOKLUĞU YORULMA S-N EĞRİSİ SÜRÜNME GİRİŞ Basınç (atm) Katı Sıvı Buhar

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

Gaz. Gaz. Yoğuşma. Gizli Buharlaşma Isısı. Potansiyel Enerji. Sıvı. Sıvı. Kristalleşme. Gizli Ergime Isısı. Katı. Katı. Sıcaklık. Atomlar Arası Mesafe

Gaz. Gaz. Yoğuşma. Gizli Buharlaşma Isısı. Potansiyel Enerji. Sıvı. Sıvı. Kristalleşme. Gizli Ergime Isısı. Katı. Katı. Sıcaklık. Atomlar Arası Mesafe İmal Usulleri DÖKÜM Katılaşma Döküm yoluyla üretimde metal malzemelerin kullanım özellikleri, katılaşma aşamasında oluşan iç yap ile belirlenir. Dolaysıyla malzeme özelliklerinin kontrol edilebilmesi

Detaylı

ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ

ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA ÇÖKELME SERTLEŞTİRMESİ (Yaşlandırma

Detaylı

CALLİSTER FAZ DİYAGRAMLARI ve Demir-Karbon Diyagramı

CALLİSTER FAZ DİYAGRAMLARI ve Demir-Karbon Diyagramı CALLİSTER FAZ DİYAGRAMLARI ve Demir-Karbon Diyagramı Bileşen deyimi, çoğunlukla alaşımı oluşturan saf metaller ve/veya bileşikler için kullanılır. Örneğin bir bakır-çinko alaşımı olan pirinçte Cu ve Zn,

Detaylı

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir.

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Faz kavramı Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Fazlar; bu atom düzenlerinden ve toplam iç yapıda bu fazların oluşturdukları

Detaylı

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: Bu deney ile incelenen çelik alaşımın su verme davranışı belirlenmektedir. Bunlardan ilki su verme sonrası elde edilebilecek maksimum sertlik değeri olup, ikincisi ise sertleşme derinliğidir

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA DEMİR ESASLI ALAŞIMLAR DEMİR DIŞI ALAŞIMLAR METALLERE UYGULANAN İMALAT YÖNTEMLERİ METALLERE UYGULANAN ISIL İŞLEMLER

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

METALLERDE KATILAŞMA

METALLERDE KATILAŞMA METALLERDE KATILAŞMA Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA METALLERDE KATILAŞMA Metal ve alaşımlar,

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katılaşma, Kristal Kusurları

MALZEME BİLGİSİ. Katılaşma, Kristal Kusurları MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katılaşma, Kristal Kusurları 1 Saf Metallerde Katılaşma Metal ve alaşım malzemelerin kullanım özellikleri büyük ölçüde katılaşma sırasında oluşan iç yapı ile

Detaylı

Metallerde Döküm ve Katılaşma

Metallerde Döküm ve Katılaşma 2015-2016 Güz Yarıyılı Metalurji Laboratuarı I Metallerde Döküm ve Katılaşma Döküm:Metallerin ısı etkisiyle sıvı hale getirilip uygun şekilli kalıplar içerisinde katılaştırılması işlemidir Döküm Yöntemi

Detaylı

Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır.

Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır. Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır. Bütün metal ve alaşımlarda bulunan dislokasyonlar, katılaşma veya plastik deformasyon sırasında veya hızlı soğutmadan

Detaylı

Kristalizasyon Kinetiği

Kristalizasyon Kinetiği Kristalizasyon Kinetiği İçerik Amorf malzemeler amorf kristal Belirli bir kristal yapısı yoktur Atomlar rastgele dizilir Belirli bir kristal yapısı vardır Atomlar belirli bir düzende dizilir camlar amorf

Detaylı

Fe-C ve Fe-Fe 3 C FAZ DİYAGRAMLARI

Fe-C ve Fe-Fe 3 C FAZ DİYAGRAMLARI Fe-C ve Fe-Fe 3 C FAZ DİYAGRAMLARI Malzeme Malzeme Bilgisi Bilgisi PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 Fe-C ve Fe-Fe 3 C FAZ DİYAGRAMLARI İkili alaşım sistemlerinin en önemlilerinden birisi demir-karbon

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

İmal Usulleri. Döküm Tekniği

İmal Usulleri. Döküm Tekniği İmal Usulleri Döküm Tekniği Örnek Heterojen Çekirdeklenme Alışılmamış laboratuar deneyleri dışında, sıvı metal için homojen çekirdeklenme asla olmaz. Uygulamadaki sıvı metallerin içinde hemen her zaman

Detaylı

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Tek pasoda yapılmış

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü FAZ DİYAGRAMLARI DERS NOTLARI İçerik KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Peritektik Alaşım Sistemleri Peritektik Dönüşüm: Peritektik dönüşüm; ötektik dönüşüm gösteren alaşım sistemlerine benzer

Detaylı

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ Isıl İşlem Isıl işlem; Bir malzemenin mekanik özelliklerini ve/veya içyapısını değiştirmek amacıyla, o malzemeye belli bir sıcaklık-zaman programı dahilinde uygulanan bir ısıtma

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Bölüm 4: X-IŞINLARI DİFRAKSİYONU İLE KANTİTATİF ANALİZ

Bölüm 4: X-IŞINLARI DİFRAKSİYONU İLE KANTİTATİF ANALİZ Malzeme Karakterizasyonu Bölüm 4: X-IŞINLARI DİFRAKSİYONU İLE KANTİTATİF ANALİZ X-IŞINLARI DİFRAKSİYONU (XRD) İLE TEK FAZLI* NUMUNEDE KANTİTAF ANALİZ Kafes parametresinin ölçümü ile kimyasal analiz: Tek

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı

Fe-C Faz Diyagramı. Dökümhane Eğitim Projesi Dokumhane.net 2016

Fe-C Faz Diyagramı. Dökümhane Eğitim Projesi Dokumhane.net 2016 S E C T E U R D Fe-C Faz Diyagramı 1147 Dökümhane Eğitim Projesi Dokumhane.net 2016 723 Fe-C Faz Diyagramı Demir karbon faz diyagramı, çelik ve dökme demir gibi demir-karbon alaşımlarının kompozisyon tasarımında

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik 2.1. Tanımlar 2.2. Su verme

Detaylı

Demirin Kristal Yapıları

Demirin Kristal Yapıları Demirin Kristal Yapıları 1535 C 1390 C 910 C SIVI FERRİT (delta) OSTENİT (gamma) OSTENİT Kübik Yüzey Merkezli (KYM) FERRİT (alpha) FERRİT Kübik Hacim Merkezli (KHM) Kübik hacim merkezli (KHM), Kübik yüzey

Detaylı

SAF DEMİR. 1538 o C Sıvı. 1394 o C δ Ferrit HMK. 912 o C γ Demir Östenit YMK. 25 o C α Ferrit HMK

SAF DEMİR. 1538 o C Sıvı. 1394 o C δ Ferrit HMK. 912 o C γ Demir Östenit YMK. 25 o C α Ferrit HMK DEMİRÇELİK SAF DEMİR 1538 o C Sıvı 1394 o C δ Ferrit HMK 912 o C γ Demir Östenit YMK 25 o C α Ferrit HMK DemirKarbon Sistemi Ötektik nokta Ötektoid nokta Note: only goes out to 6.7 wt% C (100 wt% Fe 3

Detaylı

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 MAKİNE PROGRAMI MALZEME TEKNOLOJİSİ-I- (DERS NOTLARI) Prof.Dr.İrfan AY Öğr. Gör. Fahrettin Kapusuz 2008-20092009 BALIKESİR Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 DEMİR-KARBON (Fe-C) DENGE DİYAGRAMI

Detaylı

2-C- BAKIR VE ALAŞIMLARININ ISIL İŞLEMLERİ 2-C-3 MARTENSİTİK SU VERME(*)

2-C- BAKIR VE ALAŞIMLARININ ISIL İŞLEMLERİ 2-C-3 MARTENSİTİK SU VERME(*) 2-C- BAKIR VE ALAŞIMLARININ ISIL İŞLEMLERİ 2-C-3 MARTENSİTİK SU VERME(*) Sınai bakırlı alaşımlar arasında sadece soğukta iki veya çok fazlı alüminyumlu bakırlar pratik olarak mantensitik su almaya yatkındırlar.

Detaylı

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels)

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels) 3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR Karbon çelikleri (carbon steels) Çelik, bileşiminde maksimum %2 C içeren demir karbon alaşımı olarak tanımlanabilir. Karbon çeliğin en

Detaylı

Isıl işlemler. Malzeme Bilgisi - RÜ. Isıl İşlemler

Isıl işlemler. Malzeme Bilgisi - RÜ. Isıl İşlemler Isıl işlemler 1 ISIL İŞLEM Katı haldeki metal ve alaşımlara, belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. Bütün

Detaylı

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i?

YORULMA HASARLARI Y r o u r l u m a ne n dir i? YORULMA HASARLARI 1 Yorulma nedir? Malzemenin tekrarlı yüklere maruz kalması, belli bir tekrar sayısından sonra yüzeyde çatlak oluşması, bunu takip eden kopma olayı ile malzemenin son bulmasına YORULMA

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Yrd. Doç. Dr. Ayşe KALEMTAŞ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - Soru 2 -

BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - Soru 2 - BAZI ÖRNEKLER Soru 1 - ZSD (zaman-sıcaklık-dönüşüm) diyagramlarının nasıl elde edildiğini, gerekli şekilleri çizerek açıklayınız? Cevap: Kritik Çekirdeklenme Çekirdeklenme Hızı Dönüşüm Hızı Soru 2 - Ötektoid

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM)

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) 1 Mürekkebin suda yayılması veya kolonyanın havada yayılması difüzyona örnektir. En hızlı difüzyon gazlarda görülür. Katılarda atom hareketleri daha yavaş olduğu için katılarda

Detaylı

Çeliklerin Fiziksel Metalurjisi

Çeliklerin Fiziksel Metalurjisi Çeliklerin Fiziksel Metalurjisi Ders kapsamı Çelik malzemeler Termik dönüģümler ve kontrolü Fiziksel özellikler Ölçüm yöntemleri Malzeme seçim kriterleri Teknik ısıl iģlem uygulamaları Malzemelerin Kullanım

Detaylı

Geometriden kaynaklanan etkileri en aza indirmek için yük ve uzama, sırasıyla mühendislik gerilmesi ve mühendislik birim şekil değişimi parametreleri elde etmek üzere normalize edilir. Mühendislik gerilmesi

Detaylı

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri K O C A E L İ ÜNİVERSİTESİ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri 3 Şekillendirmenin Metalurjik Esasları Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2012-2013 Güz Yarıyılı 3. Şekillendirmenin

Detaylı

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir.

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Faz kavramı Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Fazlar; bu atom düzenlerinden ve toplam iç yapıda bu fazların oluşturdukları

Detaylı

Isıl İşlemde Risk Analizi

Isıl İşlemde Risk Analizi Isıl İşlemde Risk Analizi Tam Isıl İşlem Çevrimi Isıl işlem öncesi operasyonlar Isıl işlem operasyonları Isıl İşlemde Temel Riskler Isıl işlemde en çok karşılaşılan problemler şunlardır: Su verme çatlaması

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Bölüm 4: Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar

Bölüm 4: Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar Bölüm 4: Kusurlar Malzemelerin bazı özellikleri kusurların varlığıyla önemli derecede etkilenir. Kusurların türleri ve malzeme davranışı üzerindeki etkileri hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir. Saf metallerin

Detaylı

Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır.

Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır. KATI ÇÖZELTİ Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır. Katı çözeltilerin diğer bir ismi katı eriyiktir. Bir çözelti

Detaylı

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme DİFÜZYON 1 Katı içerisindeki atomların hareketi yüksek konsantrasyon bölgelerinden düşük konsantrasyon bölgelerine doğrudur. Kayma olayından farklıdır. Kaymada hareketli atom düzlemlerindeki bütün atomlar

Detaylı

ÇÖKELME SERTLEŞMESİ (YAŞLANMA) DENEYİ

ÇÖKELME SERTLEŞMESİ (YAŞLANMA) DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Alüminyum alaşımlarında çökelme sertleşmesinin (yaşlanma) mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve sertleşme mekanizmasının öğrenilmesi. 2. TEORİK BİLGİ Çökelme sertleşmesi terimi,

Detaylı

Camlaşma Kabiliyeti; 2. HAFTA

Camlaşma Kabiliyeti; 2. HAFTA 2. HAFTA 26.09.2013 Camlaşma Kabiliyeti; Eriyik bir malzeme soğutulduğu zaman, kendiliğinden kristal çekirdeklenmesi ve büyümesinin meydana geldiği ve malzemenin kristal duruma hızlıca katılaştığı bir

Detaylı

Sıcaklık (Temperature):

Sıcaklık (Temperature): Sıcaklık (Temperature): Sıcaklık tanım olarak bir maddenin yapısındaki molekül veya atomların ortalama kinetik enerjilerinin ölçüm değeridir. Sıcaklık t veya T ile gösterilir. Termometre kullanılarak ölçülür.

Detaylı

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER 6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER Gri dökme demirlerin özellikleri; kimyasal bileşimlerinin değiştirilmesi veya kalıp içindeki soğuma hızlarının değiştirilmesiyle, büyük oranda farklılıklar kazanabilir.

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler

Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler Yeni Malzemeler ve Üretim Yöntemleri Geleneksel Malzemelerdeki Gelişmeler Yrd.Doç.Dr. Aysun AYDAY İleri Teknoloji Ürünü Yüksek Mukavemetli Çelikler Otomobil endüstrisinde yüksek mukavemetli çeliklere önemli

Detaylı

Metallerde Özel Kırılganlıklar HASAR ANALİZİ

Metallerde Özel Kırılganlıklar HASAR ANALİZİ Metallerde Özel Kırılganlıklar HASAR ANALİZİ Prof. Dr. Akgün ALSARAN 11 Giriş Hidrojen gevrekliği Sıvı metal kırılganlığı Temper gevrekliği Ana Hatlar 22 Malzemelerin servis koşullarında performanslarını;

Detaylı

Çeliklere Uygulanan SERTLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Çeliklere Uygulanan SERTLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Çeliklere Uygulanan SERTLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Temel Bilgiler ve Kavramlar Sertleştirme, çeliklerin A 3 veya A 1 sıcaklığı üzerindeki bir sıcaklıktan, yüzeyde (veya aynı zamanda kesitte) önemli sertlik artışı

Detaylı

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Paslanmaz Çelik Gövde Yalıtım Sargısı Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Katalizör Yüzey Tabakası Egzoz Gazları: Hidrokarbonlar Karbon Monoksit Azot Oksitleri Bu bölüme kadar, açıkça ifade edilmese

Detaylı

Yeniden Kristalleşme

Yeniden Kristalleşme Yeniden Kristalleşme Soğuk şekillendirme Plastik deformasyon sonrası çarpıtılmış ise o malzeme soğuk şekillendirilmiş demektir. Kafes yapısına göre bütün özelikler değişir. Çekme gerilmesi, akma gerilmesi

Detaylı

1Kalori=1 gram suyun sıcaklığını +4 0 C den +5 0 C ye çıkarmak için gerekli enerjidir. 1cal = 4,18 joule

1Kalori=1 gram suyun sıcaklığını +4 0 C den +5 0 C ye çıkarmak için gerekli enerjidir. 1cal = 4,18 joule İmal Usulleri DÖKÜM Isı Sıcaklık Isı: Isı bir maddenin moleküllerinin hareket enerjileri ile moleküller arasındaki bağlanma enerjilerinin toplamıdır. Isı birimi kalori veya joule. 1Kalori=1 gram suyun

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2012-2013 Bahar Yarıyılı 1. Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş 1.1. Deformasyon

Detaylı

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI

Termodinamik Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Süreçlerde İŞ ve ISI Termodinamik Hareketli bir pistonla bağlantılı bir silindirik kap içindeki gazı inceleyelim (Şekil e bakınız). Denge halinde iken, hacmi V olan gaz, silindir çeperlerine

Detaylı

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir.

Faz kavramı. Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Faz kavramı Kristal yapılı malzemelerin iç yapılarında homojen ve belirli özellikler gösteren bölgelere faz (phase) adı verilir. Fazlar; bu atom düzenlerinden ve toplam iç yapıda bu fazların oluşturdukları

Detaylı

Çift Fazlı Paslanmaz Çeliklerde Yaşlandırma Koşullarının Mikroyapı Özellikleri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Çift Fazlı Paslanmaz Çeliklerde Yaşlandırma Koşullarının Mikroyapı Özellikleri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi Çift Fazlı Paslanmaz Çeliklerde Yaşlandırma Koşullarının Mikroyapı Özellikleri Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi Alptekin Kısasöz 1,a, Ahmet Karaaslan 1,b 1 Yildiz Technical University, Department of Metallurgical

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI)

MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI) MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI) Bölüm 4. Malzemelerde Atom ve İyon Hareketleri Doç.Dr. Özkan ÖZDEMİR Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR Hedefler Malzemelerde difüzyon uygulamalarını ve prensipleri incelemek. Difüzyonun

Detaylı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı -Ek Ders Notları- Yrd. Doç. Dr. Enbiya Türedi Aralık 2012 Kaynak: www.metallograph.de 2 Malzeme: 1.7131 (16MnCr5) ötektoid-altı ısıl işlemsiz Büyütme: 500 : 1 Dağlayıcı:

Detaylı

Bölüm 11: Uygulamalar ve Metal Alaşımların İşlenmesi

Bölüm 11: Uygulamalar ve Metal Alaşımların İşlenmesi Bölüm 11: Uygulamalar ve Metal Alaşımların İşlenmesi Metal alaşımlar nasıl sınıflandırılır ve genel uygulama alanları nedir? Metallerin genel üretim teknikleri nelerdir? Demir esalı olan ve olmayan alaşımlarda

Detaylı

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER Malzemenin Mukavemeti; a) Kimyasal Bileşim b) Metalurjik Yapı değiştirilerek arttırılabilir Malzemelerin Mukavemet Arttırıcı İşlemleri: 1. Martenzitik Dönüşüm 2. Alaşım Sertleştirmesi

Detaylı

1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim

1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim 1 DENEY NO ISIL İŞLEM-1 : NORMALİZASYON, SU VERME VE MENEVİŞLEME, JOMİNY UÇTAN SU VERME DENEYİ 1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim ÖZBEK Araş. Gör. İbrahim ALTINSOY Deney

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik 2.1. Tanımlar 2.2. Su verme

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

Malzemelerin Deformasyonu

Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin Deformasyonu Malzemelerin deformasyonu Kristal, etkiyen kuvvete deformasyon ile cevap verir. Bir malzemeye yük uygulandığında malzeme üzerinde çeşitli yönlerde ve çeşitli şekillerde yükler

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Difüzyon

MALZEME BİLİMİ. Difüzyon MALZEME BİLİMİ Difüzyon Difüzyon D E R S N O T U Difüzyon; ısıl etkenlerle teşvik edilen atomsal mertebedeki parçacıkların (atom, iyon, küçük moleküller) kafes parametresinden daha büyük (ve tam katları

Detaylı

1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi

1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi 1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi 2. TEORİK BİLGİ 2.1. Çeliklerin Isıl İşlemi Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak ergime

Detaylı

TANE BÜYÜMESİ. Şek Bir saat süreyle değişik sıcaklıklara ısıtılmış ince taneli ve kaba taneli çeliklerin tipik tane büyüme davranışı

TANE BÜYÜMESİ. Şek Bir saat süreyle değişik sıcaklıklara ısıtılmış ince taneli ve kaba taneli çeliklerin tipik tane büyüme davranışı TANE BÜYÜMESİ Bir adi, şekil değiştirmesiz metal ya da alaşım yeterince yüksek bir sıcaklığa ısıtıldığında tane sınırları yavaşça göç eder ve tane boyutlarında bir uniform artış hasıl eder. Bu süreç normal

Detaylı

İNTERMETALİK MALZEMELER (DERS NOTLARI-2) DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZDEMİR

İNTERMETALİK MALZEMELER (DERS NOTLARI-2) DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZDEMİR İNTERMETALİK MALZEMELER (DERS NOTLARI-2) DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZDEMİR KRİSTAL YAPILAR Ayrı ayrı birbirine benzemeyen veya birbirine güçlü afiniteleri olan 2 veya daha fazla elementin birleşmesiyle intermetalik

Detaylı

FAZ DİYAGRAMLARI ve DÖNÜŞÜMLERİ HOŞGELDİNİZ

FAZ DİYAGRAMLARI ve DÖNÜŞÜMLERİ HOŞGELDİNİZ FAZ DİYAGRAMLARI ve DÖNÜŞÜMLERİ HOŞGELDİNİZ 1 /94 GİRİŞ * Endüstriyel amaçlı kullanılan malzemelerin pek çoğu saf metal değildir. Çünkü saf metaller, servis şartlarında istenilen mekanik özelikleri sağlayamamaktadırlar.

Detaylı

Çeliklere Uygulanan SERTLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Çeliklere Uygulanan SERTLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Çeliklere Uygulanan SERTLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Temel Bilgiler ve Kavramlar Sertleştirme, çeliklerin A 3 veya A 1 sıcaklığı üzerindeki bir sıcaklıktan, yüzeyde (veya aynı zamanda kesitte) önemli sertlik artışı

Detaylı

ALUMİNYUM ALA IMLARI

ALUMİNYUM ALA IMLARI ALUMİNYUM ALA IMLARI ALUMİNYUM VE ALA IMLARI Alüminyum ve alüminyum alaşımları en çok kullanılan demir dışı metaldir. Aluminyum alaşımları:alaşımlama (Cu, Mg, Si, Mn,Zn ve Li) ile dayanımları artırılır.

Detaylı

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü

KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü FAZ DİYAGRAMLARI DERS NOTLARI İçerik KTÜ, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Çeliğe Uygulanan Isıl İşlemler Isıl İşlem: Metal veya alaşımlara istenilen özellikleri kazandırmak amacıyla uygulanan

Detaylı

Ergime ve katılaşma 2/41

Ergime ve katılaşma 2/41 Faz Diyagramları Ergime ve katılaşma Bir malzemenin eritilmesi ve katılaşması sırasında meydana gelen olayları bilerek bizler amacımıza uygun malzemeler elde edebiliriz. Bunun için erime ve katılaşma sırasında

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

SÜPERALA IMLAR. Yüksek sıcaklık dayanımı

SÜPERALA IMLAR. Yüksek sıcaklık dayanımı SÜPERALA IMLAR SÜPERALA IMLAR Nikel ve Kobalt alaşımları: Korozyon dayanımı ve yüksek sıcaklık dayanımı için kullanılırlar. Yüksek ergime sıcaklığına ve dayanıma sahiptirler.. Süperalaşımlar: Nikel bazlı

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ

PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ PLASTİK ŞEKİLLENDİRME YÖNTEMLERİ Metalik malzemelerin geriye dönüşü olmayacak şekilde kontrollü fiziksel/kütlesel deformasyona (plastik deformasyon) uğratılarak şekillendirilmesi işlemlerine genel olarak

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar İçerik Kristalleşme Kristal yapı kusurları Noktasal kusurlar Çizgisel kusurlar Düzlemsel kusurlar Kütlesel kusurlar Katı

Detaylı

ERGİTME,DÖKÜM VE KATILAŞMA

ERGİTME,DÖKÜM VE KATILAŞMA ERGİTME,DÖKÜM VE KATILAŞMA GİRİŞ Metalik malzemeler çoğunlukla ergitme ve döküm yöntemi ile üretilirler. Bazı metalik malzemeler sinterleme ile üretilir. Örneğin W alaşımları. Döküm sırasında kullanılan

Detaylı

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi

Döküm Prensipleri. Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar. İstanbul Üniversitesi Döküm Prensipleri Yard.Doç.Dr. Derya Dışpınar Şekilvermeyöntemleri Talaşlı Talaşsız Torna Freze Matkap Taşlama Dövme Çekme Ekstrüzyon Döküm Kaynak, lehim Toz metalurjisi Birleştirme Döküm 1. Metal veya

Detaylı