T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ"

Transkript

1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AİLENİN SATIN ALMA KARARLARINDA KADININ ROLÜ VE ÇUVAŞİSTAN DA BİR UYGULAMA Tezi Hazırlayan: Elena PANTELEYMONOVA Tez Danışmanı: Prof. Dr. Yunus DURSUN İşletme Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi KAYSERİ

2

3 i ÖNSÖZ Bu tezin hazırlanmasının her safhasında, tez konumun belirlenmesi aşamasından itibaren tezimin hazırlanması sürecinde çalışmalarımın başından sonuna kadar her türlü yardım ve desteklerini esirgemeyen ve beni yönlendiren Tez Danışmanı hocam Sayın Prof. Dr. Yunus DURSUN a teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca çalışmalarım sırasında bana yardımlarını esirgemeyen hocalarım Yrd. Doç. Dr. İlhami VURAL a, Yrd. Doç. Dr. Kenan GÜLLÜ ye ve anket uygulaması aşamasında yardımlarını esirgemeyen annem Valentina PANTELEYMONOVA ya ve kuzenim Marina NİKOLAYEVA ya teşekkürlerimi sunarım. Elena PANTELEYMONOVA

4 ii AİLENİN SATIN ALMA KARARLARINDA KADININ ROLÜ VE ÇUVAŞİSTAN DA BİR UYGULAMA Elena PANTELEYMONOVA ÖZET Günümüz hızla değişen ekonomik koşulları ve yoğun rekabet ortamı işletmeleri pazarlama çabaları üzerinde daha dikkatli bir biçimde eğilmeye itmektedir. Çağdaş pazarlama anlayışının odak noktası tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarına göre mal ve hizmet üretmek ve tüketicileri en iyi biçimde tatmin etmektir. Tüketici istek ve ihtiyaçlarındaki değişmelere paralel olarak, satışa sunulan mal ve hizmet çeşitleri büyük bir hızla artmaktadır. Gerek yurt içi gerekse küreselleşmenin sonucu olarak artan rekabet işletmeler için dinamik koşullar yaratmaktadır. Bu da, işletmeleri bu koşulları ve tüketiciyi daha iyi anlamaya ve tüketici yönlü pazarlama çabaları uygulamaya itmektedir. Mal ve hizmetlerin tüketiminde çeşitli kararların şekillendiği birimlerden biri de ailedir. Bir ekonomik birim olarak aile, gelirin kazanılması ve harcanmasını şekillendirmenin yanı sıra, üyelerinin tüketimle ilgili değerlerini, normlarını ve standartlarını da ortaya çıkarmaktadır. Sosyo-ekonomik ve teknolojik gelişmeler aile içerisindeki rol dağılımını etkileyerek kadının aile içerisindeki konumunu önemli ölçüde değiştirmiştir. Toplumda ve aile yapısında meydana gelen değişiklikler kadını eskiye oranla daha aktif bir konuma getirmiştir., satın alma kararlarında hem karar verici olması bakımından hem de etkileyici olması bakımından aile içerisinde önemli bir yer edinmiştir. Bu nedenle, ailenin satın alma kararlarında kadının rolünün tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu rollerin belirlenmesi pazarlama faaliyetlerinde etkinlik sağlamakta ve ayrıca pazarlamacılara hedef kitle belirlenmesinde de ışık tutmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, ailenin satın alma kararlarında kadının rolünün belirlenmesidir. Farklı alanlardan seçilen mal ve hizmet türlerinde satın alma sürecinin değişik aşamalarındaki rol dağılımını ortaya çıkarmaktır. Ayrıca ailenin satın alma kararlarında kadının rolünü farklı demografik ve sosyo-ekonomik özelliklere göre değişik mal ve grupları açısından belirlemektir. Araştırmanın bulguları, seçilen değişkenler açısından kadının rollerinde istatistiksel olarak anlamlı bazı farklılıkların bulunduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: satın alma karar süreci, kadın rolü, aile, tüketici davranışları

5 iii THE WOMAN S ROLE ON FAMILY PURCHASING DECISIONS AND AN APPLICATION IN CHUVASHIA Elena PANTELEYMONOVA ABSTRACT Today fast changing economical conditions and condensed competition have forced the companies to consider their marketing efforts more carefully. The main focus of the modern marketing approach is to produce goods and services according to the consumers needs and wants and provide the best satisfaction to them. The varieties of goods and services have changed with the parallel of the changes in consumers needs and wants. Both increasing domestic and international competitions as a result of globalization have created very dynamic conditions for the companies, which forces the companies to understand the conditions and their consumers well and to apply consumer oriented marketing activities. Family is one of the consumption units that have made a vast variety of decisions on consuming goods and services. In addition to be an economic unit determining the way of earning money and spending it, family determines the values, standards and norms of consumption related behaviors of its members. Socio-economic and technological developments have changed the position of the women in the family by influencing the distribution of the roles in the family. Changes in society and family structures made women more active than before. Now woman has an important position in her family with respect to be both an influencer and decider on purchasing decisions. Therefore, it is very important to determine the role of women in the purchasing decisions of the family. Determining the roles of women will help the companies decide on the target market and direct their marketing efforts more efficiently. The purpose of this study is to determine the role of women in purchasing decisions of the family in different product groups in Chuvashia. In addition, it is aimed to specify the differences of women s roles in family purchasing decisions with respect to demographic and socio-economic variables. The findings of the study show that there are some statistically significant differences among women with respect to chosen variables. Key Words: purchasing decisions process, woman s role, family, consumer behavior.

6 iv İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ..i ÖZET. ii ABSTRACT.iii TABLOLAR LİSTESİ viii ŞEKİLLER LİSTESİ..x GİRİŞ..1 BİRİNCİ BÖLÜM TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI İLE İLGİLİ BAZI TEMEL BİLGİLER 1. TÜKETİCİ DAVRANIŞ MODELLERİ VE TÜKETİCİNİN SATIN ALMASINDA ETKİLİ DEĞİŞKENLER Tüketici Davranışının Pazarlamadaki Önemi Tüketici Davranış Modelleri Açıklayıcı (Geleneksel-Klasik) Davranış Modelleri Marshall ın Ekonomik Modeli Freudian Model Pavlovian Model Veblen in Toplumsal-Ruhsal Modeli Tanımlayıcı Tüketici Davranış Modelleri Engel- Kollat- Blackwell ( EKB) Modeli Howard Sheth Modeli Tüketici Davranışlarını Etkileyen Sosyo-Kültürel Faktörler Grup Dinamiği ve Danışma Grubu Aile Kişisel Etkiler Sosyal Sınıf Kültür Tüketici Davranışlarını Etkileyen Psikolojik Faktörler Öğrenme 22

7 v Güdülenme Algılama Tutumlar Kişilik Yaşam Tarzı Tüketici Davranışlarını Etkileyen Durumsal Faktörler Fiziksel Etkiler Sosyal Ortam Amaç Duygusal Durum Kolaylaştırıcı Unsurlar TÜKETİCİ SATIN ALMA KARAR SÜRECİ Satın Alma Karar Tipleri Rutin (Otomatik) Satın Alma Davranışı Sınırlı Sorun Çözme (Sınırlı Karar Alma) Yaygın Sorun Çözme Satın Alma Karar Süreci Sorunun Belirlenmesi Bilgi Arayışı ( Alternatiflerin belirlenmesi) Alternatiflerin Değerlendirilmesi Satın Alma Kararı ve Satın Alma Satın Alma Sonrası Duygular AİLENİN SATIN ALMA VE TÜKETİM DAVRANIŞLARI Aile Tipleri Ailenin Fonksiyonları Ailenin Ekonomik Fonksiyonu Ailenin Toplumsal Fonksiyonu Ailenin Duygusal Fonksiyonu Ailenin Hayat Biçimi Fonksiyonu Ailenin Süzgeç Fonksiyonu Ailenin Satın Alma Kararları...47

8 vi 3.4. Aile Rollerinin Paylaşımı Tüketici Davranışlarında Rol Farklılıkları Ailenin Satın Alma Kararları ve Ürün Kullanımı Ailenin Karar Verme Bileşenleri Eşlerin Karar Verme Yerleri Ailenin Yaşam Süreci Satın Alma Kararlarında ın Aile İçindeki Rolü 58 İKİNCİ BÖLÜM ÇUVAŞİSTAN DA BİR UYGULAMA 1. ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER Politik Durum Resmi Adı Resmi Dili Coğrafik Konum Nüfus Yapısı Coğrafya ve İklim Ekonomik Durum Eğitim ve Kültür Tarihi gelişimi ARAŞTIRMANIN KONUSU ARAŞTIRMANIN AMACI VE KAPSAMI ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ ARAŞTIRMANIN METODOLOJİSİ Literatür Taraması Araştırmanın Sınırları Araştırmanın Hipotezleri Araştırmanın Değişkenlerin Tanımlanması Satın Alma Karar Sürecinin Aşamaları Mal Türleri Örnekleme Yöntemi ve Örnek Birimlerinin Seçimi.79

9 vii 5.8 Verilerin Değerlendirilmesi Araştırmanın Bulguları ve Yorumu Örneğe Giren Ailelerin Bazı Demografik Özellikleri Ailenin Satın Alma Kararlarında Mal Grupları ve Satın Alma Aşamaları İtibariyle ın Rolü ın Mesleğine Göre Satın Alma Sürecindeki Rolü ın Evlilik Süresine Göre Satın Alma Aşamaları İtibariyle Rolleri ın Eğitim Durumuna Göre Satın Alma Aşamaları İtibariyle Rolleri ın Gelir Durumuna Göre Satın Alma Aşamaları İtibariyle Rolleri..110 SONUÇ VE ÖNERİLER..116 BİBLİOGRAFYA.122 EKLER..130

10 viii TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1.1: Satın Alma Faktörlerin Seçiminde Karı/Koca nın etkileri 53 Tablo 1.2: Ailenin Yaşam Sürecinin Alternatif Modelleri.56 Tablo 1.3: Yaşam Sürecinin Etapları ve Ailenin Tüketici Olarak Davranışları.57 Tablo 1.4: Rusya nüfusunun tüketici harcamalarının yapısı ( %)..58 Tablo 2.1: Anket Çalışmasına Katılan Ailelerin Cinsiyete Göre Dağılımı...80 Tablo 2.2: Ailenin Birey Sayısına Göre Dağılımı..81 Tablo 2.3: Ailenin Evlilik Süresine Göre Dağılımı 81 Tablo 2.4: Ailenin Ortalama Gelire Göre Dağılımı 81 Tablo 2.5: Araştırmaya Katılan Ailelerin Mesleklere Göre Dağılımı 82 Tablo 2.6: Araştırmaya Katılan Ailelerin Eğitim Durumuna Göre Dağılımı.82 Tablo 2.7: Araştırmaya Katılan Ailelerin Yaşlara Göre Dağılımı..83 Tablo 2.8: Araştırmaya Katılanların Cinsiyete Göre Aylık Gelirlere Dağılımı..83 Tablo 2.9: Araştırmaya Katılan Ailelerin Çocuk Sayısına Göre Dağılımı..84 Tablo 2.10: Gıda Ürünlerinin Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü..85 Tablo 2.11: Beyaz Eşya Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 86 Tablo 2.12: Elektronik Ev Eşyası Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 87 Tablo 2.13: Temizlik Malzemesi Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.88 Tablo 2.14: Giyim Eşyası Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.88 Tablo 2.15: Giyim Eşyası Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü..89 Tablo 2.16: Çocuk Giyim Eşyası Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü..90 Tablo 2.17: Mobilya Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.91 Tablo 2.18:Gıda Ürünlerinin Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü...93 Tablo 2.19: Beyaz Eşya Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü Tablo 2.20: Elektronik Ev Eşyası Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.97 Tablo 2.21:Temizlik Malzemesi Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü...98 Tablo 2.22: Giyim Eşyası Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü..99 Tablo 2.23: Giyim Eşyası Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü..100

11 ix Tablo 2.24: Çocuk Giyim Eşyası Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.101 Tablo 2.25: Mobilya Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.102 Tablo 2.26:Gıda Ürünlerinin Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü Tablo 2.27: Beyaz Eşya Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü Tablo 2.28: Temizlik Malzemeleri Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü. 105 Tablo 2.29: Giyim Eşyası Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 106 Tablo 2.30: Çocuk Giyim Eşyası Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 107 Tablo 2.31:Gıda Ürünlerinin Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü Tablo 2.32: Elektronik Eşya Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 109 Tablo 2.33: Giyim Eşyası Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü Tablo 2.34:Gıda Ürünlerinin Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 110 Tablo 2.35: Beyaz Eşya Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü Tablo 2.36: Elektronik Eşya Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 113 Tablo 2.37: Temizlik Malzemesi Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.114 Tablo 2.38: Giyim Eşyası Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü.114 Tablo 2.39: Mobilya Satın Alımında Aşamalar İtibariyle ın Rolü 115

12 x ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1.1: Tüketici Davranışı Modeli.. 12 Şekil 2.1: Çuvaşistan Cumhuriyeti Başkanlık Sarayı...69 Şekil 2.2: Çuvaşistan ın Coğrafi Konumu..70 Şekil 2.3: Çuvaşistan ın Coğrafi Yapısı..71 Şekil 2.3: Çuvaşistan Devlet Pedagoji Enstitüsü....73

13 GİRİŞ Günümüz hızla değişen ekonomik koşulları ve yoğun rekabet ortamı işletmeleri pazarlama çabaları üzerinde daha dikkatli bir biçimde eğilmeye itmektedir. Çağdaş pazarlama anlayışının odak noktası tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarına göre mal ve hizmet üretmek ve tüketicileri en iyi biçimde tatmin etmektir. Tüketici istek ve ihtiyaçlarındaki değişmelere paralel olarak, satışa sunulan mal ve hizmet çeşitleri büyük bir hızla artmaktadır. Gerek yurt içi rekabet yoğunluğunun artması, gerekse dünya ölçeğinde gerçekleşen küreselleşme akımının bir yansıması olarak uluslararası rekabetin de yoğunlaşması, ithal mallarla rekabeti keskinleştirmektedir. Bu da, işletmeleri bu koşullar üzerinde daha derinlemesine araştırma yapmaya ve tüketici yönlü pazarlama çabaları uygulamaya itmektedir. Modern pazarlama anlayışında pazarlama faaliyetleri tüketici davranışlarının tespit edilmesiyle başlamaktadır. Tüketici yönlü pazarlama çabalarının bir gereği olarak işletmeler pazarı ve onu oluşturan birimleri yakından tanımak, karar mekanizmalarında belirleyici faktörleri belirlemek ve bu bilgiler ışığında pazarlama politika ve stratejilerini oluşturmak gerekliliği ile karşı karşıyadırlar. Mal ve hizmetlerin tüketiminde çeşitli tercihlerin ve kararların şekillendiği birimlerden biri de ailedir. Bir ekonomik birim olarak aile, gelirin kazanılması ve harcanmasını şekillendirmenin yanı sıra, üyelerinin tüketimle ilgili değerlerini, normlarını ve standartlarını da ortaya çıkarmaktadır. Aile mensupları tüketim davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu yüzden, aile birçok ürün grubu için ana hedefi oluşturur. Ailenin satın alma davranışlarının belirlenmesi, firmaların pazar bölümlemesi, hedef pazar seçimi, ürün konumlandırma politikasına ve hedef pazara uygun pazarlama karmasının oluşturulmasına da önemli katkılar sağlar. Sosyo-ekonomik ve teknolojik gelişmeler aile içerisindeki rol dağılımını etkileyerek kadının aile içerisindeki konumunu önemli ölçüde değiştirmiştir. Toplumda ve aile yapısında meydana gelen değişiklikler kadını eskiye oranla daha aktif bir konuma

14 2 getirmiştir., satın alma kararlarında hem karar verici olması bakımından hem de etkileyici olması bakımından aile içerisinde önemli bir yer edinmiştir. lar sadece kendi maaşlarını harcamamakta, aynı zamanda aile bütçesinin harcamalarına da el atmaktadır. Çağdaş kadınlar sadece makyaj malzemeleri, gıda malzemeleri ve çocuk giysisi değil, kadın bilgisayar, mobilya, araba, ev gibi daha lüks tüketim mallarıyla da ilgilenmektedir. 1 Avrupa da kadınlar neredeyse toplam tüketim mallarını alımında %83, mobilya alımında % 94, tatil gezi biletleri alımında % 92, yeni ev alımında % 91, teknolojik aletler alımında % 51, araba alımlarında da % 60 oranında lider durumundadırlar. Aynı durum finans sektörü için geçerlidir. 2 Bu nedenle, ailenin satın alma kararlarında kadının rolünün tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu rollerin belirlenmesi pazarlama faaliyetlerinde etkinlik sağlamakta ve ayrıca pazarlamacılara hedef kitle belirlenmesinde de ışık tutmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, ailenin satın alma kararlarında eşlerin ve kadının rolünün belirlenmesidir. Farklı alanlardan seçilen mal ve hizmet türlerinde satın alma sürecinin değişik aşamalarındaki rol dağılımını ortaya çıkarmaktır. Ayrıca ailenin satın alma kararlarında kadının rolünü farklı demografik ve sosyo-ekonomik özelliklere göre değişik mal ve grupları açısından belirlemektir. Araştırma iki bölümden oluşup, birinci bölümde; tüketici davranışlarıyla ilgili bazı temel bilgiler, ailenin satın alma ve tüketim davranışları ve satın alma kararlarında kadının aile içerisinde rolü ile ilgili bilgiler verilerek teorik bir alt yapı oluşturulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, bu bölümde daha önce yapılan çalışmalar incelenerek literatür özeti de verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ise Çuvaşistan da kadının satın alma kararlarındaki rolü ürün grupları, kadının çalışma durumu, gelir durumu, evlilik süresi ve kadının eğitim durumu bakımından aile içerisindeki rol dağılımı incelenmiştir. 1 http: // www. sostav.ru / articles / 2005 / 01 / 25 / mark / 2 D.F.Endjel; R.D. Blekuell; P.U. Miniard; Povedenie potrebiteley, SPb.: Piter Kom., 1999, s. 105

15 3 BİRİNCİ BÖLÜM TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 3. TÜKETİCİ DAVRANIŞ MODELLERİ VE TÜKETİCİNİN SATIN ALMASINDA ETKİLİ DEĞİŞKENLER 1.3. Tüketici Davranışının Pazarlamadaki Önemi Tüketici davranışları belki de en çok ilgi çeken alanlardan bir tanesidir. Ayrıca sosyal bilimlerde önemli alanlardan biridir. 3 Çağdaş pazarlama düşüncesine uygun olarak, tüketici pazarlama faaliyetlerinin ilgi merkezidir. Genişletilmiş pazarlama kavramına göre, yaklaşık tüm firmalar ve bireyler bazı durumlarda birer pazarlamacıdır ve bundan dolayı herkes tüketicilerle ilgilenmektedir. Dolayısıyla, tüketici davranışlarının yeteri derecede anlaşılması herhangi bir pazarlama girişimindeki başarı için gereklidir. 4 Şirketlerin genel işletme stratejileriyle paralel bir oluşum gösteren pazarlama stratejilerinin oluşturulması ve geliştirilmesi noktasında, tüketicilerin tercihleri, kullanım alışkanlıkları, satın alma şekillerini içeren tüketici davranışları son derece önemli bir yere sahiptir. Çünkü günümüz müşteri odaklı yönetim anlayışı kapsamında firmaların, en önemli yaşam kaynakları olan tüketicilerini en yüksek düzeyde memnun edebilmeleri şart ve koşulu önem kazanmaktadır. 5 Müşterilerin ihtiyaçlarını ve davranışlarını tahmin edip, o doğrultuda hareket eden işletmeler geleceği görebilen işletmeler olarak değerlendirilmektedirler. Müşteriden gelen geribildirimler, iş dünyasının can damarıdır. Alınacak olumlu veya olumsuz geribildirimler, işletme için önemli bilgiler olarak düşünülmelidir. 6 3 Sidney J. Levy and Gerald Zaltman; Marketing, Conflict and Society, Englewood Clifts, N.J.: Prentice-Hall, Seymour H. Fine; The Marketing of Ideas and Social Issues, New York: Praeger, 1981, s Müge Elden; Uluslararası Reklâmda Tüketici Davranışını Etkileyen Bir Faktör Olarak Kültürel Farklılıkların Önemi, Ege Üniversitesi, s Demet Gürüz; Reklâm Yönetimi, Ege Üniversitesi Basımevi, İzmir 1998, s. 83

16 4 Tüketiciler, kullanılmak üzere veya başka bir ürünle birleştirilmek üzere ürün satın alan kişi veya kuruluşlardır. Tüketiciler bir ürün satın alırken onu yeniden satmak amacıyla almazlar. Tüketicilere hizmet etmek ve onları memnun etmek, pazarlama stratejisinin var oluş nedenidir. Dolayısıyla, hedef tüketici hakkında daha çok araştırma yapılmalı ve böylece daha çok bilgi toplanmalıdır. Tüketicilerin kimler olduğu, gereksinim ve isteklerinin, hedeflerinin neler olduğu, satın alma kararlarında söz sahibinin kimin olduğu, satın alma kararlarını nasıl aldıkları, satın almaya ne zaman hazır oldukları ve nereden satın almayı tercih ettikleri gibi sorular tüketicilerin satın alma ve tüketim alışkanlıklarını ortaya koyucu özellikler taşımaktadır. Şirketlerin pazarlama birimleri bu bilgileri göz önüne alarak tüketicilerini tanımlama yoluna giderler. 7 Tüketici davranışı, kişinin özellikle ekonomik ürünleri ve hizmetleri satın alma ve kullanmadaki kararları ve bunlarla ilgili faaliyetleri inceler. Bu faaliyetler zihinsel, duygusal ve fiziksel niteliklerde olabilir. Tüketici davranışı, tüketicilerin zaman, enerji ve para gibi kısıtlı kaynaklarını tüketime yönelik olarak nasıl kullandığını inceleyen bir alandır. 8 Tüketici davranışlarının önceden incelenilmesi, geliştirilecek pazarlama karmasının tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarına tam olarak uymasını sağlayıcı bilgiler toplamak anlamlıdır. Toplanan bilgilerle strateji geliştirmesi kolaylaşır ve arzulanan sonuçların elde edilme olasılığı artar. Ayrıca tüketici davranışları, işletme ve pazarlama yönetimi açısından; piyasa fiyatlarının analiz edilmesi, hedef piyasanın seçilmesi ve pazarlama karmasının kararlaştırılması bakımından gereklidir. 9 Ürünün fiyatlandırılması, satış yeri ortamının hazırlanması, çeşitli satış geliştirme faaliyetlerinin düzenlenmesi, reklâm ve hatta şirket imajı yaratılması yönlerinden de tüketici davranışının bilinmesi gerekir. Kısacası tüketici davranışı insan davranışının bir parçasıdır. İnsan davranışı ise insanın çevre ile olan etkileşim sürecidir. Bu çerçevede tüketici davranışı kişinin ekonomik 7 Philip Kotler; Kotler Ve Pazarlama, Çev.: Ayşe Özyağcılar, Sistem Yayıncılık, İstanbul 2000, s Yavuz Odabaşı ve Gülfidan Barış; Tüketici Davranışı, 2. Baskı, MediaCat Yayınları, İstanbul 2002, s Erdoğan Taşkın; Satış Teknikleri Eğitimi, Papatya Yayıncılık, 6. Basım, Ağustos 2000, s. 67

17 5 ürünleri ve hizmetleri satın almada ve kullanmadaki kararlar ve bununla ilgili faaliyetlerden ibarettir. 10 Bu bilgilere dayanarak tüketici davranışlarının bazı özellikleri sayılabilir, buna göre, Tüketici davranışları güdülenmiş bir davranıştır. Bir amacı gerçekleştirmek için meydana gelir. Gerçekleştirilmek istenen amaç ise, arzu ve istekleri tatmin etmektir. Bir başka deyişle, tüketicinin sorunlarına çözüm geliştirmektir. Ürünler, hizmetler, alışveriş yerleri kişilerin olası çözümleridir ve tüketiciler bu çözümlere ulaşmak için davranışlarda bulunurlar. Davranışın kendisi araç, ihtiyaç ve isteklerin tatmin edilmesi ise amaçtır. İhtiyacı tatmin etmeye yönelik davranışa etkide bulunan güdülerin bilinmesi, pazarlamacılar için vazgeçilmeyecek kadar önemlidir. 2. Dinamik bir süreçtir. Tüketici davranışını, satın alma karar sürecine benzetebiliriz, fakat bu yetersiz olur. Tüketici davranışı süreci hem satın alma karar sürecini içine alır, hem satın alma öncesi faaliyetleri de içinde bulundurur. 3. Çeşitli faaliyetlerden oluşur. Tüketici olarak hepimizin düşünceleri, kararları, deneyimleri, değerlendirmeleri vardır. Bunların bazıları isteyerek ve planlanarak yerine getirilirken, bazıları tesadüfî olarak yapılabilmektedir. 4. Karmaşık ve zamanlama açısından farklılıklar gösterir. lama, kararın ne zaman alındığını ve sürecin ne kadar uzun sürdüğünü açıklar. Karmaşıklık ise, bir kararda etkili olan faktörlerin sayısını ve kararın kendisinin zorluğunu açıklar. Kararı çabuklaştırmak ve basitleştirmek için, başkalarının önerilerine açık olmak, marka bağımlılığı yaratmak gibi yöntemlere başvurulur. 5. Farklı rollerle ilgilenir. Aile içerisinde, ürünün satın alınmasına karar veren, ürünü kullanan ve satın alanlar farklı olabilmektedir. Mesela, bir ailede, bilgi alıcı, etkileyici, karar verici, satın alıcı ve 10 Faruk Kocacık; Tüketim Toplumu ve Türkiye de Sorunları, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 24, Aralık 2000, ss William L. Wilkie; Consumer Behavior, University of Florida, 1986, pp

18 6 kullanıcı farklı kişi olabilmektedir. bir durum farklı üyeler tarafından ya da aynı kişiler tarafından gerçekleştirilebildiği gibi, birkaçı tarafından da gerçekleştirilebilir Çevre faktörlerinden etkilenir. Tüketici davranışın bu özelliği, onun hem değişebileceğini, hem de uyum sağlayacak bir yapıya sahip olduğunu kabul etmektedir. Bazı dış faktörlerin etkileri uzun bir dönemi içerirken, bazılarınınki çok kısa sürebilmektedir. Dış faktörlere örnek olarak; kültür, aile, danışma grubu, pazarlama çevresi, davranışsal etkiler verebilir. Bu özelliklerden hareketle tüketici davranışının bir amacı gerçekleştiren, istekleri gideren, tüketicinin sorunlarına çözüm getirmeyi sağlayan güdülenmiş bir davranış olduğu anlaşılmaktadır Tüketici Davranış Modelleri Pazarlama yöneticisinin denetim altına alamadığı en önemli çevre elemanı tüketicidir. Bunun nedeni, çevresel değişmelerin önce tüketicileri etkilemesi ve bu etkinin ne olacağının önceden kolay kolay görülmeyişidir. Bu nedenle de gelişmiş ülkelerde pazarlamacılar tüketici üzerinde binlerce araştırma yapıp, tüketicilerin bir mal ya da hizmete ilişkin satın alma kararlarını nasıl verdiklerini, mallar ve markalar arasındaki tercihlerini hangi ölçütlere dayandırdıklarını ve bu kararları alırken ve tercihlerini yaparken, hangi faktörlerden ne yönden etkilendikleri gibi sorulara cevap aramaktadırlar. 13 Tabi ki, pazarlama stratejilerinin geliştirilmesinde, tüketicilerin mal veya hizmeti hangi güdülerle satın aldığı, satın alma kararını nerede verdiği, satışı sağlayan uygun fiyatının v.s. ne olduğu da önemlidir. Bu soruların yanıtlanabilmesi için, tüketici davranış modelleri geliştirilmiştir. Tüketici davranışları iki farklı yaklaşımla ele alınıp sınıflandırılabilir. Birinci yaklaşım, tüketici davranışlarını güdülere dayalı olarak ve davranış nedenlerini açıklayan açıklayıcı tüketici davranış modelleridir. Bu modeller, tüketicilerin nasıl davrandıklarını değil, neden böyle davrandıklarını açıklarlar. Bu modellere klasik modeller de denir. 12 James F. Engel; Roger D. Blackwell; Paul W. Miniard; Consumer Behavior, 10. Edition, Chicago 1990, pp Del I. Hawkins; Roger J. Best; Kenneth A. Coney; Consumer Behavior Implication For Marketing Strategy, 5 Ed., Boston 1992, p. 6

19 7 Tüketici davranışlarının nasıl oluştuğunu gösteren modeller ise, tanımlayıcı ya da modern tüketici davranış modelleri olarak sınıflandırılırlar Açıklayıcı (Geleneksel-Klasik) Davranış Modelleri Bu modeller tüketicilerin neden öyle ya da böyle davrandıklarını güdüler aracılığı ile açıklayan modellerdir. Pazarlamacılar daha çok Maslow un teorisinden yararlanmışlardır. Teoriye göre, insanlar özel hedeflere ulaşmak için motive edilmişlerdir. 15 Maslow un teorisi pazarlamacılara, değişik mal ve hizmetlerin tüketicilerin niyet, amaç ve yaşamlarına nasıl uydurulacağı konusunda hizmet eder. Güdü, kişi eylemlerinin yönünü, gücünü ve öncelik sırasını belirleyen ve kişiyi harekete geçiren güçtür. 16 Bu güç, bireyin içyapısından ve onun çevresinden kaynaklanır. Bu durum, şu şekilde gösterilebilir: İhtiyaç Güdü Amaç (davranış) Güdüler kişide harekete doğru bir eğilim yaratır. Güdü uyarılmış bir ihtiyaç olarak insanın amacını belirlemekte ve onu amaç doğrultusunda bir eylem ortaya koymaya yöneltmektedir. Güdüler fizyolojik ve psikolojik olmak üzere iki grupta toplanabilir. Fizyolojik güdüler açlık, susuzluk v.b. ihtiyaçlardan; psikolojik güdüler acıma, sevme ve nefret gibi ruhsal eğilimlerden kaynaklanır. Güdülerin kaynağı genellikle tatmin edilmemiş ihtiyaçlardır. Aynı sosyal statüde olan iki kişiden biri hafta sonunu piknikte, öteki de bir dostunun düğününde geçirmek isteyecektir. 17 Maslow un ihtiyaçlar hiyerarşisi teorik olarak, bir kişinin aynı anda tüm ihtiyaçları hissetmediği ve en öncelikli ihtiyacı görmedikçe, daha az önemdeki ya da daha üst sıradaki ihtiyaçlara yönelmeyeceğini göstermektedir. (yemek yeme sanat) Ancak, kişi belirli ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra, bazı ihtiyaç sıralarını atlayarak üst düzeydeki ihtiyaçlara yönelebilir. Bu yönelme dış dünyadan gelen uyarıcıların gücüne, kişinin kendi sosyal pozisyonuna ve kendini tanımlamasına bağlıdır. 14 Ahmet Hamdi İslamoğlu; Pazarlama Yönetimi (Stratejik ve Global Yaklaşım), 2. Basım, Beta Yayın, İstanbul, Kasım 2000, ss G. M. Andreeva; Sotsialnaya psikologiya: uçebnik dlya vuzov, 1996, s Mithat Enç; Ruhbilim Terimleri Sözlüğü, Ankara İslamoğlu; Pazarlama Yönetimi (Stratejik ve Global Yaklaşım), ss

20 Marshall ın Ekonomik Modeli Klasik iktisatçılara göre, insan ekonomik ve rasyonel hareket eden bir varlıktır ve tüketici davranışlarını belirleyen, insanın bu yapısıdır. Buna göre satın alma kararları rasyonel ekonomik hesaplara dayanır. Şöyle ki, tüketici bütçesini harcarken, bunu mallar arasında, kendine en yüksek tatmini sağlayacak biçimde bölüştürür. Yani, satın almada her zaman bir ölçme ve hesaplama vardır. Marshall, klasiklerin bu yaklaşımına Marjinal Fayda boyutunu getirmiş; bugün ise, Modern Fayda kuramı olarak bilinen son şeklini almıştır. Bu modeli inceleyip test edenler, modele değişik eleştiriler yöneltmişlerdir. Bu modelin belirli varsayımlara dayanması ve satın alma kararlarını etkileyen kültürel, toplumsal ve psikolojik faktörleri yok sayması, eleştirilen konuların başında gelmektedir. Öte yandan, tüketicilerin ussal davranmaları için, geniş bir seçme özgürlüğüne, mallar hakkında tam bir bilgiye ve yararları karşılaştırabilecek bir ölçü sistemine ihtiyaçları vardır. Oysa değişik nedenlerden ötürü, tüketiciler bu ihtiyaçlarını hiçbir zaman karşılayamazlar. Bu da modele yöneltilen önemli bir eleştiridir. Bu modeli test etmek amacıyla yapılan bir çalışmada, araştırma kapsamına alınan tüketicilerin % 25 inin dayanıksız tüketim mallarında bu modele uygun davrandıkları, dayanıklı tüketim mallarında bu oranın daha düşük olduğu ortaya çıkmıştır. 18 Bu eleştirilere rağmen, bu modelin tamamen geçersiz olduğu söylenemez. Bir tüketici, değişik faktörlerin etkisi altında fiyata karşı duyarsız olabilir. Ama kar duygusu ile hareket eden bir işadamı buna kayıtsız kalamaz. Ayrıca, bu modelin tüketici pazarı için geçerli olduğunu gösteren birçok neden vardır. Bunları şöyle sıralamak mümkündür: Bir malın fiyatı düştükçe talebi artar. 2. Aynı malı farklı fiyatla satan mağazaların müşteri trafikleri farklı olmaktadır. 3. İkame mallardan birinin fiyatı arttıkça ötekinin talebi yükselmektedir. 4. Gelir artışı ile talep artışına yol açmaktadır. 18 Eva Müler; A Study of Purchasing Decision: The Sample Survey, In Consumer Behavior The Dynamics of Consumer Relation, Ed. Lincoin H. Clark, New York 1954, pp İslamoğlu, s. 107

21 9 Bu modelin olumlu yönleri dikkate alınsa bile, tüketici davranışlarını tek başına açıklayamadığı ortadadır Freudian Model Freud, insanın kendi ruhunda ve ruhunun derinliklerinde barındırdığı duygulara her zaman karşı çıkamayacağını savunmuştur. Ona göre, insan dünyaya kendi başına tatmin edemeyeceği duygularla yüklü olarak gelir. Freud a göre, çocuk büyüdükçe, ruhu karmaşık bir hal alır ve çocukta üç değişik benlik oluşur. Bunlar ilkel benlik, benlik ve üst benliktir. İlkel benlik, çocukluk dönemimden beri tatmin edilmemiş duyguların ve en doğal güdülerin barınağıdır. Kişi değişik nedenlerden ötürü tatmin edemediği duyguları, bilinçaltı adı verilen bu ilkel benlikte saklar. Ancak, kişinin bilinçaltına attığı bu duyguların her zaman kontrol etmesi ya da söküp atması mümkün değildir. Bilinçaltındaki bu duygular, zamanla, değişik biçimlerde (rüyalarda, dil sürçmelerde, resim veya görüntüleri yorumlamada) ortaya çıkar. Üst benlik ülkü ve vicdandan oluşur ve ahlaki değerler taşır. Tatmin edilmemiş duyguları, hoşgörülü kanallara aktarır. İnsanın üst benliği, çevresinden öğrendikleri ile oluşur ve insan, davranışlarını bu ölçülere göre belirler. İlkel benlik, kişiye ne yapmak istediğini, üst benlik ise, ne yapması gerektiğini gösterir. Benlik de her ikisi arasında denge kurar. Bir kişiye neden X marka ithal otomobil satın aldığı sorulduğunda, estetik görünüşünü, dayanıklılığını, konforunu ya da performansını gerekçe gösterebilir. Bu savunma, üst benliğin baskısı sonucu oluşur. Çünkü tüketicinin başkalarını etkilemek için bu markayı satın aldığını söylemesine üst benlik izin vermemektedir. Freud e göre, insan davranışlarını belirleyen bu üç tür benliktir. İlkel benlikte barınan duygular kişiye şu ya da bu davranışa yönelmesini emreder. Üst benlik bu davranışın toplumsal ve ahlaki normlara uygunluğunu denetler. Benlik de bu ikisi arasında bir denge kurarak eylemi hoşgörülü kanallara aktarır. Ama bunda her zaman başarılı olamaz. İşte başarılı olamadığı zaman davranış bozuklukları ortaya çıkar. Psikolojik çözümlemenin pazarlamaya sağladığı en önemli yarar, tüketici araştırmalarının güdü araştırmalarına dayandırılması gerektiğini göstermesi ve tüketici davranışlarının bu yolla tahmin edilmesi gerektiğini ortaya koymasıdır. Bir tüketiciye A marka şampuanı neden B markaya tercih ettiği sorulduğunda, saçlarına daha uygun

22 10 düştüğü cevabını verebilir. Hâlbuki gerçek neden bu olmayıp reklâm filminde verilen egzotik mesaj olabilir Pavlovian Model Yıllardan beri geliştirilen bu model, dört temel kavrama dayandırmaktadır. Bunlar: istek, uyarıcı, tepki ve pekişmedir. Pazarlamacılar, bu modele dayanarak tüketicilere belirli markaları tekrara dayanan bir yöntemle öğretmeye çalışmakta ve tüketicileri alışkanlık halinde karar vermeye yöneltmektedir. Bir tüketici, toplumsal ihtiyaç bakımından deterjanı fark edilen bir temizlik olarak algılamış ve bunu da X markasının sağladığını öğrenmiş ise, mağazada bu marka aklına gelecek ve o markayı satın alacaktır. 21 Bu model, pazara yeni giren ya da en yakın rakiplerini aşmak isteyen işletmelere yol göstermektedir. Bu tür işletmeler önce giren ya da kendilerinden daha güçlü markaların öğrenilmişliğini aşabilen çok daha güçlü uyarıcılar kullanarak kendi markalarını öğretmeye yöneleceklerdir Veblen in Toplumsal-Ruhsal Modeli Veblen, insanı içinde yaşadığı grupların ve alt kültürlerin standartlarına ve genel olarak çevresindeki kültür normlarına uyarak hareket eden toplumsal bir varlık olarak niteler. Ona göre, insan ihtiyaçları ve davranışları, büyük ölçüde üyesi olduğu ve olmak istediği gruplar tarafından belirlenir. 22 Bir tüketici ait olduğu grupta önder olmak, ünlenmek ya da kendi grubunu aşarak daha üst grupların üyesi olduğu izlenimini yaratmak için satın almada bulunur. Bu görüşü derinlemesine yapılan araştırmalarla test etmeye yönelik çalışmalar insanın tutum ve davranışları, içinde yer aldığı toplumun kültürü ve alt kültürleri tarafından etkilendiğini göstermiştir. Çoğu kimse, hala kültürlü olduğunu kanıtlamak için, pahalı ciltli kitapları büfesinin en göze çarpan köşesine yerleştirir. Bazı pahalı ev eşyaları çağdaş görüntü için satın alınmaktadır. Bazı mallar ise, varlıklılık ya da soyluluk göstergesi olarak algılanmaktadır. 20 Engin Gençtan; Psikanaliz ve Sonrası, 6. Baskı, Ankara 1995, s İslamoğlu, s İslamoğlu, s. 109

23 11 Bireyin üyesi olmadığı halde üyesi olmak için özlem duyduğu ve kendini onunla tanımladığı gruplara referans grupları denir. İşte bu gruplar da kişinin satın alma davranışını etkiler. Ait olduğu kültürü benimseyen ve onu bulunduğu yerden daha yüksek yerlere oturtmak isteyenler, kendi kültürleri ile çatışan kültürünün mallarını satın almazlar. Batı kültürüne karşı olanların kravat takmaktan kaçınmaları bundandır. Bazı insanlar soyluluklarını kanıtlamak için kendilerine eziyet edercesine satın almada bulunurlar. Bu satın alma fizyolojik ya da güvenlik kökenli değil, bir nevi statü için yapılır Tanımlayıcı Tüketici Davranış Modelleri Klasik davranış modellerinin tüketici davranışlarını tam olarak açıklamaktan uzak oluşları ve davranışların nasıl oluştuğunu gösterememeleri, yeni anlayışlara neden olmuştur. Tanımlayıcı modeller, tüketicilerin satın alma kararını nasıl verdikleri ve bu kararların hangi faktörlerden nasıl ve ne yönde etkilendikleri sorusuna cevap vermektedirler. 23 Bu modellerin ortak özellikleri, tüketici satın alma davranışlarını bir sorun çözme süreci olarak ele almaları ve tüketiciyi bir sorun çözücü olarak görmeleridir. Bu modellerin işleyişindeki ortak özellikler, karar verici olan tüketici, satın alma kararını adım adım vermektedir buna karar süreci denir. Tüketici bu karar sürecinden geçerken, bir yandan kendini kuşatan çevre değişkenlerinden öte yandan da kendi kişisel özelliklerinden etkilenir. 24 Doğrudan tüketici davranışlarını inceleyen çağdaş modeller, tüketicilerin satın alma kararlarını nasıl verdikleri ve bu kararların hangi etkenlerden nasıl ve ne yönde etkilendikleri sorusuna cevap arayan tanımlayıcı modellerdir İslamoğlu, s Gilbert D. Harrel; Consumer Behavior, Michigan State University, 1986, pp Taşkın, s. 69

24 12 Dış çevre koşulları Dış değişkenler Kişilik özellikleri İç değişkenler SATIN ALMA KARAR SÜRECİ Şekil 1.1: Tüketici Sorunun ortaya çıkışı Sorunu tanımlama Bilgi toplama Alternatifleri değerlendirme Seçme Satın alma Satın alma sonrası değerlendirme Davranışı Modeli Çevre değişkenleri, pazarlama kökenli ve pazarlama kökenli olmayanlar biçiminde iki gruba ayrılır. Pazarlama kökenli olanlar, daha çok işletme tarafından yayılan değişkenlerdir. Bunlar mal ve hizmet tanımları, mal ve hizmetlerle ilgili mesajlar, mal ve hizmetlerin fiyat düzeyleri ve dağıtım politikalarıdır. Pazarlama kökenli olmayanlar ise, sosyo-kültürel yapı, sosyal gruplar, sosyal sınıflar, kültür, alt kültür, aile çevresi gibi değişkenlerdir. Kişilikle ilgili değişkenler ise; bilgilenme süreci, öğrenme, kişilik özellikleri, kişinin kendini tanımlaması ve tutumlar olarak özetlenebilir. Tüm modeller, tüketicinin çevresinden ve kendi iç dünyasından gelen uyarıcıların etkisinde kalarak davranışlarını belirlediğini ileri sürmektedir Engel- Kollat- Blackwell ( EKB) Modeli Bu model, kurucularının adları ile ve tüketicinin karar sürecinin beş aşamada ele alan bir modeldir. Bu aşamaları şöyle sıralayabiliriz: 26 - Problemin ortaya çıkışı, - Problemi tanımlama, - Araştırma, 26 Patrik J. Robinson; Charles W. Faris; Yoram Wind; İndustrial Buying And Creative Marketing, Boston 1967, p. 16

25 13 - Alternatifleri geliştirme, - Seçme - Sonuçları değerlendirmedir. Tüketici bu aşamalardan geçerek karar verirken, dış ve iç uyarıcılar bu aşamaların her birini farklı biçimde etkiler. Pazarlamacı bu aşamaların her birini ve bu aşamaları etkileyen faktörleri ne ölçüde iyi bilirse, pazarlama bileşenlerini o ölçüde iyi geliştirir ve yönlendirir. Sözgelimi, televizyon ihtiyacının kimin tarafından desteklendiği; fiyat, biçim, marka, araştırmalarının kim tarafından yapıldığı, alternatiflerin kimin tarafından değerlendirildiği, son satın alma kararının kim tarafından verildiği ve bunlara hangi faktörlerin etki ettiği bilinirse, mal ve markaya yönelik mesajlar ona uygun olarak verilebilir. EKB modelinin işleyişi: tüketici; kitleden, pazardan ya da işletmelerden gelen bilgileri dikkat, algılama ve kabul yolu ile elde eder. Bir ev hanımının akşam yemeği hazırlama durumunda olduğu varsayılsın. Akşama ne pişireceğini düşünen bu hanım, televizyondaki reklâm kuşağında bir bezelye konserve markasını gördüğünde, akşam yemeği için bezelye yapmayı düşünebilir. Eğer negatif bir tutum takınması için hiçbir neden yoksa bir bezelye konserve markası satın almaya meyledebilir. 27 EKB modeli beş ana bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler: 1) Girdiler, 2) Bilgi süreci, 3) Karar süreci, 4) Karar süreci değişkenleri, 5) Dış etkiler olarak özetlenebilir. Girdiler: iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm girdiler pazarlama kökenli girdilerdir. İkinci gruptaki girdiler ise, pazarlama kökenli olmayıp toplumsal kökenlidirler. iki grup girdi, tüketicinin üründen ve ürünle ilişkili değer ve sembollerden haberdar olmasını sağlar. Bilgi süreci maruz kalma, dikkat, anlama, kabul ve hatırda tutmadan oluşmaktadır. Pazarlama çabalarından ya da başka kaynaklardan gelen uyarıcıların aktif hafızada depolanabilmesi için, tüketicinin bu bilgilerle 27 İslamoğlu, ss

26 14 karşılaşması, bu bilgilere dikkat etmesi, onları yorumlaması, kabul etmesi ve hatırda tutması gerekir. Karar süreci değişkenleri doğrudan veya dolaylı etki altındadır. Bu değişkenler arasında inançlar, tutumlar, niyet, girdiler, değerlendirme kriterleri, yaşam biçimi, normlara uyum vardır. Dış etkiler bölümünde ise, kültürel norm ve değerler, danışma grupları ve aile bulunmaktadır Howard Sheth Modeli Howard Sheth Modeli, öğrenme kuramının sistematik uygulanmasıdır. Bu modelin en önemli özelliği, her satın alma durumunu aynı derecede önemli görmemesi ve değişik satın alma durumları arasında farklılık olduğuna dayanmasıdır. Bu modelde üç tür satın alma davranışı öngörülmektedir: 1. Otomatik Satın Alma Davranışı 2. Sınırlı Sorun Çözme Davranışı 3. Sınırsız Sorun Çözme Davranışı Otomatik Satın Alma Davranışı: Yeniden öğrenme ihtiyacı olmadığı ya da çok az olduğu satın alma davranışıdır. Bu tür davranışlarda, tüketici satın alacağı mal ya da marka hakkında (model daha çok marka seçimini dikkate almaktadır) yeni bilgiye ya hiç ya da çok az ihtiyaç duyar. Margarin satın almak isteyen bir ev hanımı, daha önceki bilgi ve deneyimlerine dayanarak bağlı olduğu markayı satın alır. Sigara kullanan birinin sürekli aynı markayı satın alması da bu tür satın almaya örnek gösterilebilir. Sınırlı Sorun Çözme Davranışı: Tüketicinin satın almak istediği mal hakkında az bilgiye ihtiyaç duyduğu satın alma durumunu ifade eder. Tüketici eskiden satın aldığı markayı satın alırken, alternatif yeni markalar hakkında da bilgi edinir. Ama fazla bilgiye ihtiyacı yoktur. Sınırsız Sorun Çözme Davranışı: Tüketici satın almak istediği mal ya da marka hakkında çok az bilgiye sahip olduğu gibi, söz konusu malın ya da markanın riski de yüksektir. Bu gibi durumlarda tüketici bilgiye karşı son derece duyarlıdır. Bilgisayar, otomobil, müzik setleri ya da kamera gibi teknolojik yönü ağır mallarda bu tür satın alma söz konusudur.

27 15 Modelin temelde dört değişkeni vardır. Bunlar: 1) Girdi değişkenleri, 2) Algısal ve öğrenme değişkenleri, 3) Çıktı ( tepki ) değişkenleri ve 4) Çevresel değişkenlerdir. Girdi değişkenleri, tüketicinin çevresindeki üç tür bilgi kaynağından veya uyarıcılardan gelir. Bunlardan birinci gruptakiler markanın ya da malın fiziksel özelliklerinden gelen anlamlı uyarıcılardır. İkinci gruptakiler pazarlama kökenli olan sembolik uyarıcılar, üçüncü gruptakiler de çevreden gelen uyarıcılardır. Modelin ortasında ise, algısal ve öğrenme değişkenlerinden oluşan psikolojik öğeler bulunur. Bu değişkenlerin karar verme durumunda olan tüketiciyi etkilediği varsayılmıştır. Sözgelimi, algısal koşullanma, tüketicinin bilgilerde değişiklik yaparak kendi ihtiyaç ve deneyimlerine uygun duruma getirmeye çalıştığı durumu ifade eder. Bu durum satın alma karar sürecini hem pozitif hem de negatif yönde etkileyebilir. Bir tüketicinin bir markayı satın almaması şu gibi durumlara bağlıdır: 1. Marka özelliklerine aşinalık ve bağlılık, 2. Markaya yönelik tutum, 3. Satın almada duyulan güven, 4. Bireysel eğilim. Bu modelde, çıktı değişkenleri de bir süreç içerisinde ele alınmıştır. Çevresel değişkenler de karar alma sürecinin bir parçası olarak modele ilave edilmiştir. Bu yedi dışsal etmen satın alma kararını doğrudan ve dolaylı olarak etkiler. Modellerin incelenmesi sonucunda ortak özellikler şu şekilde belirtilebilir: Girdiler ( pazarlama bileşenleri ve sosyo-kültürel, psikolojik faktörler) 2. Davranışsal işlem ( güdeleyici faktörlerin karşılıklı ilişkileriyle ortaya çıkar) 3. Çıktılar ( satın alma veya almama) 4. Geri bildirim ( tüketiciye ve işletmeye yönelik). 28 Esin Küheylan, Çeşitli Mal Gruplarını Satın Alma Kararlarında Aile Bireylerinin Rolleri, 6. Ulusal İşletmecilik Kongresi, Akdeniz Üniversitesi İİBF Kasım 1998, s. 352

28 16 Tüketici davranışlarını açıklamak için yukarıda bir kısmına değinilen farklı modeller öne sürülmüştür. Bütün modellerin ve yaklaşımların ortak noktası, tüketicilere etki eden değişkenlerin gruplandırılmasıdır. Bu değişkenler; İç değişkenler ya da psikolojik etkiler: Davranışın temel belirleyicileri olarak bilinen bu grupta öğrenme, güdülenme, algılama, kişilik, tutum gibi konular yer almaktadır. 2. Dış değişkenler ya da sosyo-kültürel belirleyiciler: Sosyal ve kültürel olarak iki alt grupta tek tek inceleme olanağı vardır. Toplumsal gruplar, aile, sosyal sınır, kültür, alt kültür, kişisel etkiler gibi konuları içerir. 3. Demografik değişkenler: Bu gruba yaş, cinsiyet, eğitim durumu, gelir, eğitim, meslek ve coğrafik yerleşim gibi unsurlar dahildir. 4. Pazarlama çabalarının etkileri: Bunlar, kendimizin ve rakiplerimizin uyguladıkları stratejilerin toplam etkisi olarak görülmekte ve incelenmektedir. Satın alma karar sürecinin kendisi bu gruptaki çabaları doğrudan etkilemektedir. 5. Durumsal etkiler: Satın alma karar sürecinin oluştuğu ortamın değişkenlerini açıklamaya çalışır. Farklı durumların farklı etkileri olduğu kabul edilmektedir (fiziksel ortam, zaman, satın alma nedeni, duygusal ve finansal durum). Bu beş değişken, tüketicinin satın alma karar sürecine etki eder ve onun belirli bir davranış biçimi göstermesine neden olur. 1.3 Tüketici Davranışlarını Etkileyen Sosyo-Kültürel Faktörler Grup Dinamiği ve Danışma Grubu Doğumla başlayan doğal yasalar içinde birey kendisini aile grubunun bir üyesi olarak görmeye ve yaşamaya başlar. Daha sonra eğitim kurumlarında ve çocukluk döneminin oyun ve arkadaşlık gruplarında kümeler halinde yaşamaya ve çalışmaya alışır. Bu yeni çevre, ona belirli davranış özellikleri ve değer yargıları kazandırmasına karşın, onun özgür davranışını sınırlayarak belirli kalıplar içinde düşünmeye, grup gelenekleri içinde davranmaya zorlar. 30 Danışma grupları tüketicinin toplumsallaşması süreci aracılığı ile tüketim olgusunu 29 Odabaşı, ss Zeyyat Sabuncuoğlu ve Melek Tüz; Örgütsel Psikoloji, Ezgi Kitabevi Yayınları, Bursa 1995, s. 65

29 17 etkiler. Tüketicinin toplumsallaşması, tüketici olma sürecini ifade eder. Çünkü birer tüketici olarak, çevremizdekileri izleyerek, gözleyerek tüketim ile ilgili problemleri nasıl çözebileceğimizi öğrenir ve bu çözümleri kararlarımıza ve davranışlarımıza yansıtırız. 31 Bireyin davranışını biçimlendirmekte önemli rolü olan danışma grubu, birbirleriyle ilişkide bulunan ve bireyin tutum ve davranışlarını etkileyen bir insan topluluğudur. 32 Tüketici davranışı alanında, çoğunlukla küçük grupların çalışılmasıyla uğraşılır. Çünkü bu tür gruplar, grup üyelerinin tüketim alışkanlıklarında etkin bir rol oynamaktadır. Grup etkileşimi tüketici davranışları açısından incelendiğinde, özellikle, arkadaş grupları, meslek grupları, okul arkadaşları gibi küçük çaplı grupların, tüketim olgusunu çeşitli şekillerde etkilediği görülür. 33 Yapılan bir araştırmaya göre kadınların bir markayı ilk defa tercih ettiklerinde %66,7 si referans gruplarının tavsiyelerinden etkilenmektedirler. 34 Toplum içinde yaşayan her kişi, en küçük grup olan aile biriminde başlayarak, değişik sosyal, ekonomik, dinsel ve mesleksel gruplara üyedir. İnsanlar kendilerini bir grup içinde görmek isterler. Bu gruplar referans gruplar olarak isimlendirilirler. 35 İnsanların çoğu birden fazla grubun üyesidir. Bu grupların bazıları, kişilerin değer yargıları ve davranışları üzerinde diğerlerinden daha fazla etkilidir. Referans gruplar bireylerin toplumsallaşmasında yardımcı olmaktadır. Bu yeni üyelerin sosyal sistemin değerlerini, normların öğrendikleri bir süreçtir. 36 Bu gruplar ikiye ayrılır: Başta aile olmak üzere, kişinin yakın çevresi: Kişiyi yüz yüze ilişkilerde etkileyen yakın arkadaşları, akrabaları, komşuları, iş arkadaşları, mesleki ve diğer ilgili kişi ve kuruluşlar. 31 Odabaşı, s Vesile Tüylü; Üniversite Öğrencilerinin Giyim Eşyası Satın Alınmasında Yerli-İthal Malı Tercihlerinin Belirlenmesi, Pazarlama Dünyası, Yıl: 9, Sayı: 51, Mayıs-Haziran 1995, s E. M. Kotova; Referat na temu Malıye Gruppı v Sotsialnoy Psihologii, Golitsino 2001, s Arzu Şener; ların Aynı Markalı Ürünleri Tekrar Satın Alma Davranışlarının İncelenmesi, Sdergi.hacettepe.edu.tr/aysesener_makale.htm 35 Leonard Brom; Philip Selznick; Principles of Sociology, Harper and Row Pub., 1970, p Wright; Winter and Zeigler; Advertising, Fifth Edition, TMH Edition, 1962, p Muhittin Karabulut; Profesyonel Satışçılık ve Yönetimi, Universal Bilimsel Yayınları-4, İstanbul, 1995, ss

30 18 2. Kişinin üyesi olmadığı gruplar ve yüz yüze temasta olmadığı kimseler: Ünlü sinema yıldızları, ünlü sporcular v.b. Bunlar değer yargıları, giyinişleri, hareketleri, tutum ve davranış biçimleri yönünden özellikle çocuklar ve gençler tarafından örnek alınan grup ve kimselerdir Aile Türkçe sözcükler içinde aile kadın ve erkeğin çocuklarıyla oluşturdukları iş bölümüne dayalı, küçük ve büyük ya da dar ve geniş aile gibi türleri olan toplumsal ve ekonomik birlik şeklinde tanımlanmaktadır. 38 Aile, aileyi oluşturan üyelerin tüketim davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu yüzden birçok ürün grubu için ana hedefi oluşturur. Aileyi oluşturan kişilerin yüklendikleri roller aileyle ilgili kararların alınmasında önemli bir etken olmaktadır. Kocanın rolü kadının rolünden nasıl farklıdır? Satın alma kararları nasıl verilmektedir? Ürün ve marka seçiminde ailenin oluşturduğu kriterler nelerdir? Bu soruların yanıtlanması etkili bir pazarlama çalışmasında önemli rol oynayacaktır. 39 Aile, evrensel bir kurumdur. Bilinen her toplumun kendine özgü bir aile biçimi vardır. Aile, birbirlerine kan bağı ile bağlı ve çocukların yetiştirilmesi konusunda belirli sorumlulukları olan gruptur. Tüketici davranışlarında kişiler arası belirleyici etkenlerden biri kişinin aile çevresidir. Ev halkı üyelerinin satın alma karar sürecinde önemli rolleri vardır. Aile bireyleri arasındaki sürekli etkileşim dolayısıyla, aile, birey üzerindeki grup etkisinin en güçlü kaynağıdır. 40 Bir ekonomik birim olarak aile, gelirin kazanılmasını ve harcanmasını şekillendirmenin yanı sıra, üyelerinin tüketimle ilgili değerlerini, normlarını ve standartlarını da ortaya çıkartır. Pazarlamacılar sadece ailenin yapısının aile üyelerini ve tüketim kararlarını nasıl etkilediğini değil, tüketim kararlarının da nasıl alındığını öğrenmek ve bilmek zorundadır. 38 Resimli Ansiklopedik Büyük Sözlük, Aile maddesi, cilt 1, 2. Baskı Milli Eğitim Basımevi, Ankara 1979, s Odabaşı, s Mehmet Oluç; Satınalıcıların Davranışlarının Dinamikleri I, Pazarlama Dünyası, Yıl: 5, Sayı: 27, Mayıs-Haziran 1991, s.6

31 Kişisel Etkiler Kişisel etki, başkalarıyla iletişim sonucu kişinin tutumlarında ya da davranışlarında meydana gelen etki ya da değişimdir. Kişisel etkiler ister doğal ister yapay düzenlenmiş olsun ikna edici özelliği oldukça yüksektir. 41 Yeni bir ürün satın alınacağı zaman sınırlı bilgilere sahip olan tüketici, risklerini azaltmak için, ürün ya da marka hakkında daha çok bilgiye sahip olan kişilere yönelecektir. Başka biri tarafından biçimsel olmayan etkileşim yoluyla, tüketicinin inançlarında, tutumlarında ve davranışlarında ortaya çıkabilecek değişmeye kişisel etki denir. Kişisel etkileri oluşturan kaynaklar arasında arkadaşlar, akrabalar, komşular ve çalışma arkadaşları sayılabilir. Bu kaynaklardan elde edilebilecek örneklerin olumlu ya da olumsuz etkileri yoksa kişisel etki olarak kabul edilmemesi gerekir. Tüketiciler arkadaş ve akrabalarına pazarlama kaynaklı bilgilerden daha çok güvenir ve inanırlar. 42 Kişinin başkalarının önerilerine yönelmesinin ve bunlara uymasının iki ana koşulu vardır: Kişi, danışarak elde ettiği kazançların büyüklüğü arttıkça, önerilere daha çok uyum gösterir. Kişi, danışarak elde ettiği kazançların sık olması durumunda daha çok ilişki kurma eğiliminde olur Sosyal Sınıf Sosyal sınıf kavramı en geniş şekliyle Amerikalı sosyolog W.L. Warner tarafından bilimsel şekilde incelenmiştir. Chicago Üniversitesi araştırma grubu başkanı olarak yürüttüğü çalışmalar, pazarlamacılara yol gösterici olmuştur. Warner in sosyal sınıf kavramı aynı toplumsal saygınlığa sahip, birbirleriyle çok sıkı ilişkileri olan ve davranışsal beklentileri benzer olan kişilerin oluşturduğu bir sosyal yapıyı açıklamaktadır. 43 Sosyal sınıf, bir toplumun aynı değerleri, aynı ilgileri, hayat tarzını ve davranış biçimini benimsemiş nispi olarak homojen bir alt bölümü olarak ifade edilebilir. 44 Sosyal sınıfını 41 Odabaşı, s Odabaşı, ss Odabaşı, s Semra Kardeş; Gençliğin Spor Ayakkabı Satın Almasında Tercihlerinin Belirlenmesi, Pazarlama Dünyası Dergisi, Cem Ofset Matbaacılık San. A. Ş., Yıl 5, Sayı 26, Mart /Nisan 1991, s. 21

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler

Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler Tüketici Davranışlarını Etkileyen Faktörler Demografik ve ekonomik özellikler pazarlamacılar için çok yararlı bilgiler vermekle beraber, tüketicilerin birbirlerinden değişik davranmalarını açıklamaya yeterli

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN Tüketici Davranışları Pazarlama açısından tüketici, hayatını sürdürebilmek bakımından değişik konularda ihtiyaç duyan ve bunu gidermek için elinde imkan

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI SORU VE CEVAPLARI 2014-2015 1 ) Güdülenme süreci aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır? İhtiyaç - Dürtü - Davranış - Güdü Güdü - Dürtü - İhtiyaç - Davranış Davranış

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Bölümlendirmesi Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün ve hizmetleriyle

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU

Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU i Prof. Dr. Ahmet Hamdi İSLAMOĞLU TURİZM PAZARLAMASI Bu çalışma; Allah-u Ekber dağlarında, Çanakkale de, Sakarya da, Dumlupınar da bizler için kan döken gazilerimizin, can veren şehitlerimizin aziz hatıralarına

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar.

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar. İletişim mesajlarına gösterilen tepkiler açısından; amaçlar değişik modellerle açıklanmaya çalışılmıştır. A.I.D.A modeli olarak da adlandırılan bu model dört aşamalıdır.[8] 1. 2. 3. 4. Dikkat İlgi Arzu

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA İstanbul - 2014 Beta I Yayın No : 3055 İşletme-Ekonomi Dizisi : 639 1. Baskı - Ocak 2014 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-082 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK Küçük İşletmelerde Pazarlama İşlevi Pazarlama sadece bir satış eylemi değildir. Üretimden önce yapılan Pazar

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Pazarlama İlkeleri Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Yazarlar Yrd. Doç Dr. Ali GÜLÇUBUK Yrd.Doç.Dr.Akif ALTINBIÇAK Yrd.Doç.Dr. Berrin YÜKSEL Yrd.Doç.Dr. Emin Akkılıç Yrd Doc. Dr. Gülnur ETİ İÇLİ Yrd.

Detaylı

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015 Pazarlamanın Konusu ve Kapsamı Pazarlamanın Gelişimi, Pazarlama Anlayışı ve Toplumsal Pazarlama Anlayışı Pazarlama İle İlgili Son Gelişmeler Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri.

Detaylı

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

Stratejik Pazarlama 7. Hafta. Doç. Dr. Hayrettin Zengin

Stratejik Pazarlama 7. Hafta. Doç. Dr. Hayrettin Zengin Stratejik Pazarlama 7. Hafta Doç. Dr. Hayrettin Zengin Pazar Fırsatları Ölçümü ve Pazar Çekiciliği Analizi Pazar fırsatı Mevcut ve gelecekteki olası değişimler sonucunda tüketicilerde ortaya çıkabilecek

Detaylı

Hipotez Kurma. Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi. 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010

Hipotez Kurma. Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi. 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Hipotez Kurma Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama Araştırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Hipotez Nedir? Araştırmacının ilgilendiği bir konuda ispatlanmamış bir önerme

Detaylı

MARKA YÖNETİMİ VİZE SORU VE CEVAPLARI 2015-2016

MARKA YÖNETİMİ VİZE SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 MARKA YÖNETİMİ VİZE SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 1 ) Aşağıdakilerden hangisi marka sponsorluğu seçenekleri arasında yer almaz? Aracı markası Lisans Üretici markası Çeşitlendirilmiş marka Ortak marka 2 )

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004

8. Araştırmacılar Zirvesi, 9-10 Kasım 2004 , Biz araştırmacılar müşterilerimizin pazarlama, satış çabalarına destek olmak için varız... Tüketiciye odaklanma : Davranışlarının ardındaki nedenleri anlamak Onlara doğru mesajları iletmek Onları etkilemek

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Proje Adı: TÜKETİCİ İÇGÖRÜSÜ VE MARKA KONUMLANDIRMA ARAŞTIRMASI Araştırma Şirketi: ERA RESEARCH & CONSULTANCY Araştırma Veren: İNCİ DERİ MAMULLERİ SAN. VE TİC.

Detaylı

www.canancetin.com 1

www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 2 canancetineylul@gmail.com esincanmutlu@gmail.com www.canancetin.com 3 www.canancetin.com 4 Yeni kurulan ARMADA Pazarlama Şirketi, dünyada ve Türkiye de hızla gelişen

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Haşmet GÖKIRMAK Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Bu Bölümde Stratejik Planlamanın Aşamaları Şirket seviyesinde Bölüm, ürün ve pazar seviyesinde Şirket Misyonunun belirlenmesi Şirket amaç ve hedeflerinin belirlenmesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... 1 1.1. PAZARLAMANIN KONUSU VE KAPSAMI... 3 1.2. PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMA ANLAYIŞI... 7 1.2.1. Üretim Anlayışı

Detaylı

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Yaşa bağlı organizmadaki değişimleri inceler Çocuk psikolojisi Ergen Psikolojisi Yetişkin Psikolojisi Deneysel Psikoloji Temel psikolojik süreçler

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel Pazarlama Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha geniş ş olarak toplum için, değeri ğ olan Pazar sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, ulaştırılması ve değişimine yönelik olarak, örgütler ve

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr 9. HAFTA PFS102 Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ cagataykilinc@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İÇİNDEKİLER MOTİVASYON Motivasyon Teorileri Kapsam Teorileri

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 Bölüm 1 PAZARLAMANIN DOĞUŞU...5 1.1 Pazarlamanın Konusu...5 1.2 Pazarlamanın Anlamı ve Gelişimi...5 1.3 Pazarlamanın Temel Kavramları...10 1.3.1 Gereksinim ve İstek...11 1.3.2 Talep...13

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI

TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI Prof. Dr. A.Hamdi İSLAMOĞLU Doç. Dr. Remzi ALTUNIŞIK TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI 3. Baskı II Yayın No : 2298 İşletme-Ekonomi Dizisi : 371 ISBN 978-605 -377-219 - 4 3. Bası - Şubat 2010 - İSTANBUL Copyright Bu

Detaylı

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir?

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? 1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? Görsel iletişim Yüz yüze iletişim Sözsüz iletişim Sözlü iletişim Araçlı

Detaylı

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

30.12.2010 HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA. SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim

30.12.2010 HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA. SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA Kamu kurumunun halkla ilişkiler uygulamasındaki aşamalar ile özel sektördeki aşamalar farklı ve değişik amaçlıdır. Özel kesimde

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

Fiyat nedir? Müşterilerin Değer Algısı FİYATLANDIRMA 5/21/2013. Copyright 2005 Brainy Betty, Inc. 1

Fiyat nedir? Müşterilerin Değer Algısı FİYATLANDIRMA 5/21/2013. Copyright 2005 Brainy Betty, Inc. 1 Fiyat nedir? Dar anlamda, mal ya da servis için ödenen para miktarı. FİYATLANDIRMA Geniş anlamda, tüketicilerin mal ya da hizmeti kullanmak ya da sahip olmak için takas ettikleri değerlerin toplamı Copyright

Detaylı

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin!

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin! YAKLAŞIMIMIZ Kuter, yıllardır dünyanın her tarafında şirketlere, özellikle yeni iş kurulumu, iş geliştirme, kurumsallaşma ve aile anayasaları alanlarında güç veren ve her aşamalarında onlara gerekli tüm

Detaylı

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere

Detaylı

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz.

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz. fırsatlara erişmek, barış ve Aile ilişkileri kimliğimizin oluşmasına katkıda bulunur. Binaların içindeki ve çevresindeki alanlar ve tesisler, insanlarin bu binaları nasıl kullanacağını belirler. Oyun aracılığıyla

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

BÖLÜM II : ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN SOSYALVE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER... 29

BÖLÜM II : ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN SOSYALVE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER... 29 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III BÖLÜM I :YÖNETİM VE SINIF YÖNETİMİ... 11 Yönetim... 13 Sınıf Yönetimi Kavramı... 15 Sınıf Yönetimi... 16 Sınıf Yönetimi Gelişimi... 17 Sınıf Yönetiminin Önemi... 18 Sınıf Yönetimi

Detaylı

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİSİ Bir politikanın, bir stratejinin programın veya projenin nüfusun ve nüfus gruplarının sağlığı üzerinde dolaylı yada dolaysız etkileridir. SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİNİN

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

Doğruların buluştuğu adres...

Doğruların buluştuğu adres... M E D I A Doğruların buluştuğu adres... İletişim Sanattır Firmaların kıyasıya rekabet ettikleri Etnik Pazar sürekli yeniliklere açıktır. Reklam stratejileri yapılırken hedef kitlenin doğru bir şekilde

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

11/3/2014. Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri

11/3/2014. Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak,

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ Çağdaş eğitimin en önemli amaçlarından biri her öğrenciye kendi bireysel özelliklerine göre öğrenme fırsatı sağlamaktır. Bu yolla bireysel farklılıkları olan çocuklar

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

İŞLETME YÖNETİMİ I-II

İŞLETME YÖNETİMİ I-II Editörler Doç.Dr.Ali Erbaşı & Yrd. Doç. Dr. Sezar Karaca İŞLETME YÖNETİMİ I-II Yazarlar Doç.Dr.Ali Erbaşı Yrd.Doç.Dr.Yağmur Özyer Yrd.Doç.Dr.Tolga Gök Dr.Müge Aksu Canan Şeker Eylem Bayrakçı Hakan Kırbaş

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri,

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) Bir işletmenin pazarlama ile ilgili kararlarının alınmasına yardımcı olacak bilgilerin toplanması, işlenmesi, saklanması

Detaylı

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Fazlı YILDIRIM fazli.yildirim@okan.edu.tr Oda: C522 www. fazliyildirim.com BIS364 Rekabet Avantajı İçin ç Müşteri ş İlişkileri Yönetimi Abdullah BOZGEYİK CRM Integration Marketing Strategy

Detaylı

İşletmelerde Stratejik Yönetim

İşletmelerde Stratejik Yönetim İşletmelerde Stratejik Yönetim İşletmenin genelde günlük ve olağan işlerinin yönetimi ile değil, İşletmenin uzun dönemde yaşamını sürdürebilmesini mümkün kılacak ve ona rekabet üstünlüğü ve ortalama kar

Detaylı

SAHİPLİK YAPISI VE TEMETTÜ İLİŞKİSİ: İMKB DE BİR UYGULAMA

SAHİPLİK YAPISI VE TEMETTÜ İLİŞKİSİ: İMKB DE BİR UYGULAMA T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı SAHİPLİK YAPISI VE TEMETTÜ İLİŞKİSİ: İMKB DE BİR UYGULAMA Selim GÜNGÖR Yüksek Lisans Tezi Çorum 2012 SAHİPLİK YAPISI VE TEMETTÜ

Detaylı

DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI

DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2013-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:5 DEĞERLERİN ÇOCUKLARA AKTARIMI Değerler bizim hayatımıza yön veren davranışlarımızı şekillendiren anlam kalıplarıdır.

Detaylı

Araştırma Yöntemleri. Üretim Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar

Araştırma Yöntemleri. Üretim Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar Dersin kodu İŞL 501 Araştırma Yöntemleri Öğrencilerin araştırma becerilerini geliştirip tez safhasına hazırlamak Araştırma temel araçları, özellikleri, yöntemlerin belirlenmesi, veri toplama Dersin kodu

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması

Planlama Nedir? Planlama Ne Değildir? Başarılı Bir Plan. www.eminkaya.net 1. Pazarlama Planlaması 2 Pazarlama Planlaması Planlama Nedir? Plan, bir amaca ulaşmada izlenecek yol ve davranış biçimini gösterir. Planlama ise, bir yöneticinin ileriye bakmasına ve kendine açık olan seçenekleri bulmasına yardım

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not V Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Bireyi Tanıma ve Tanıma Teknikleri *Kendilerine özgü birer varlık olan bireyler, gerek doğuştan

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları

Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Gençlerin Kozmetik Kullanma Davranışları Prof. Dr. Gülsen DEMİR Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Selahattin YAMAN Adnan Menderes Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014

Sosyal Etki Teorisi. Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki Teorisi Sunan: M.Benan YAZICIOĞLU Sunum Tarihi: 27.02.2014 Sosyal Etki ve Uyma Davranışı Sosyolojinin, toplumun bütününü kapsayan kanunu insan toplum hayatı yaşar kanunudur. İnsan bir toplumda

Detaylı

Pazarlama Giriş. Altunışık, Özdemir, Torlak - Modern Pazarlama

Pazarlama Giriş. Altunışık, Özdemir, Torlak - Modern Pazarlama Pazarlama Giriş Tipik sorular Aspirin satabilmek için ne gerekir? Renault Clio mu yoksa Mercedes Benz 200 mü daha kolay satılır? Bir fincan Nescafe yi 12 YTL ye nasıl satarsınız? Bayanlar mı yoksa erkekler

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME ve PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Endüstri Müh. Mustafa ÇORUH Ana Bilim Dalı Programı

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama

Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama Kaos Yönetimi Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama PHILIP KOTLER JOHN A. CASLIONE Çeviri: Kıvanç Dündar ISBN 978-605-5655-55-6 2009 Philip Kotler and John A. Caslione Orijinal adı ve

Detaylı

BÜTÜNLEŞİK PAZARLAMA İLETİŞİMİ. Yrd.Doç.Dr. Tolga DURSUN

BÜTÜNLEŞİK PAZARLAMA İLETİŞİMİ. Yrd.Doç.Dr. Tolga DURSUN BÜTÜNLEŞİK PAZARLAMA İLETİŞİMİ Yrd.Doç.Dr. Tolga DURSUN Pazarlama İletişimi Yönetimi Yavuz Odabaşı, Mine Oyman MediaCat Kitapları Coca Cola'nın efsanevi pazarlama müdürü Sergio Zyman der ki; "Pazarlamanın

Detaylı

PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ

PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ PAZARLAMA 3.0 ve DEĞER MÜHENDĐSLĐĞĐ Đçinde bulunduğumuz bilgi çağında tüm müşteriler aldıkları ürün veya hizmetten bir değer elde etmeyi ve sorunlarının çözümünü bulmayı amaçlamaktadırlar. Müşterilerin

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ

İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ Dr. Salih DURSUN İŞ GÜVENLİĞİ KÜLTÜRÜ KAVRAM MODELLER UYGULAMA Beta Yay n No : 2668 İşletme - Ekonomi : 558 1. Baskı Mart 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-692 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

Prof. Dr. Recep ŞAHİNGÖZ Bozok Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Yozgat/2013. viii

Prof. Dr. Recep ŞAHİNGÖZ Bozok Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Yozgat/2013. viii SUNU Zaman, sınır ve mesafe kavramlarının ortadan kalktığı, bir hızlı değişim ve akışın olduğu, metaforların sürekli değiştiği, farklılık ve rekabetin önemli olduğu yeni bir bin yılın içerisindeyiz. Eğitim

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı TURİZM PAZARLAMASINDA TÜKETİCİLERİN TURİSTİK SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN WEB SİTESİ TASARIM ÖZELLİKLERİNİN NÖROGÖRÜNTÜLEME

Detaylı

YÖNETİM VE ORGANİZASYON

YÖNETİM VE ORGANİZASYON Dr. Polat TUNÇER YÖNETİM VE ORGANİZASYON Beta Yay n No : 2803 İşletme Ekonomi Dizisi : 552 1. Baskı Aralık 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-825 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Davranış Bilimleri I. Fizyobiyolojik Sistem A Biyolojik Yaklaşım II. Psikolojik Sistem B. Davranışçı Yaklaşım C. Gestalt

Detaylı