PROMOSYONEL FİYAT SUNUMLARININ TÜKETİCİLERİN ÜRÜN TERCİHLERİ ÜZERİNE ETKİSİ 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PROMOSYONEL FİYAT SUNUMLARININ TÜKETİCİLERİN ÜRÜN TERCİHLERİ ÜZERİNE ETKİSİ 1"

Transkript

1 PROMOSYONEL FİYAT SUNUMLARININ TÜKETİCİLERİN ÜRÜN TERCİHLERİ ÜZERİNE ETKİSİ 1 Cevahir UZKURT * Halil Semih KİMZAN ** ÖZET Bu çalışmada birim değeri eşit olan ancak anlamsal olarak farklı olan iki promosyonel teklifin tüketici algısı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma verileri senaryo şeklinde hazırlanan anket formu vasıtasıyla 385 öğrenci örnekleminden elde edilmiştir. Elde edilen veriler varyans analizine tabi tutulmuş ve ortaya çıkan bulgular yorumlanmıştır. Araştırma bulguları anlamsal olarak farklı olan iki promosyonel teklifin, tüketicilerin, tüketim hızı ve stoklanabilirlik özelliğine göre farklılık gösteren 4 ürünü tercihleri üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak farklılaşmadığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, literatürdei bazı çalışmaların sonuçlarıyla da paralellik göstermektedir. Literatürdeki konuyla ilgili araştırma eksikliği de dikkate alındığında çalışmanın sonuçlarının ilgili alana önemli katkılar yapacağı umulmaktadır. Ayrıca sonuçların, araştırmanın örneklemini hedef pazar olarak gören perakende mağazalarına da önemli ipuçları sunacağı beklenmektedir. Öğrenci örneklemi seçilmesi, araştırma bulgularının genellenebilirliği önünde önemli bir engel olarak değerlendirilebilir. Anahtar Kelimeler: Promosyon, Fiyat Promosyonları, Ekstra Ürün Promosyonları, Promosyonel Fiyat Çerçevesi. 1 Bu çalışma 15. Ulusal Pazarlama Kongresi nde sunulan aynı başlıklı bildiriden uyarlanmıştır. * Doç.Dr., Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İİBF İşletme Bölümü, ** Arş.Gör., Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, İİBF İşletme Bölümü,

2 72 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss THE EXAMINATION OF THE EFFECTS OF PRICE PROMOTION FRAMES ON THE PRODUCT PREFERENCES OF CONSUMERS ABSTRACT In this study the effects of two price promotion frames which are the same in terms of unit cost but semantically different on consumer perception were analyzed. The data for the empirical study were collected via survey including different scenarios from a sample composed of 385 students. An analysis of variance was used and the findings of the analysis were interpreted. The results of the study show that the effects of two promotion frames on the consumer preference of 4 products which are different in terms of stock up characteristics and consumption level were not statistically significant. It is expected that the findings of the study will make important contributions to the extant literature considering the lack of literature. The results will also provide some clues to retailers which target the sample of the study. The use of student sample is an important drawback for the generalization of the research findings. Keywords: Promotion, Price Promotions, Extra Product Promotions, Promotional Price Frames. 1. Giriş Tüketicilerin satın alma sürecinde kendilerine sunulan çeşitli fiyat ve ürün promosyonlarının satın alma tercihleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi son dönemlerde önemli bir çalışma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu konuyu önemli hale getiren ise tüketicilerin neoklasik teorilere zıt bir şekilde rasyonel olmayan satın alma davranışlarını sıklıkla sergilemeleridir (Sinha ve Smith, 2000). Rekabetin gittikçe önem kazandığı perakendecilik sektöründe oldukça farklı promosyonel tekliflerin tüketicilere sunulduğu görülmektedir. Perakendeciler tarafından sunulan bu farklı promosyonel tekliflerin önemli bir kısmının ekonomik değer olarak birbirinden farklılaşmadığı ancak farklı ifade tarzlarıyla değişik şekillerde sunulduğu görülmektedir. Bu farklı fiyat sunumlarının bazen fiyat indirimi (örneğin %20 indirim), bazen de aynı fiyata daha fazla ürün verme (örneğin bir alana bir bedava gibi) ya da fiyat indirimi ve ekstra ürünlerin bir arada kullanılması şeklinde uygulandığı görülmektedir. Bu tür farklı promosyonel tekliflerin temel amacı, tüketiciler tarafından algılanan alışveriş değerini (deal value) yükselterek ürünün satın alınma hızını arttırmaktır.

3 Promosyonel Fiyat Sunumlarının Tüketicilerin Ürün Tercihleri Üzerine Etkisi 73 Farklı promosyonel fiyat çerçevelerine (promotional price frame) ilişkin son dönemlerde birtakım çalışmalar yapılmasına rağmen hangi promosyonel teklifin tüketiciler tarafından daha olumlu algılandığı konusunda bir görüş birliğinin olmadığı görülmektedir. Başka bir ifadeyle, bazı çalışmalar farklı promosyonel tekliflerin tüketiciler tarafından algılanmasında herhengi bir farklılığın olmadığını ifade ederken (Tversky, Sattath ve Slovic, 1988; Diamond, 1992) bazı çalışmalarda ise bu tekliflerin belirli ürün gruplarının tercih edilmesinde farklı şekilde algılanabildiği ifade edilmektedir (Litvack, Calantone ve Warshaw, 1985; Sinha ve Smith, 2000; Li vd., 2007). Dolayısıyla bu konudaki literatür bulgularının tutarsızlığından ve yeterli sayıda çalışmanın olmamasından hareketle çalışmanın amacı; farklı promosyonel fiyat sunum algılarının tüketicilerde ne derece değişiklik gösterdiğini incelemektir. Bu çerçevede farklı promosyonel fiyat tekliflerinin, ürünlerin tüketim hızı ve stoklanabilirlik özelliğine göre tüketicilerce alışveriş sürecinde farklı algılanıp algılanmadığının incelenmesi çalışmanın temel amacının daha spesifik olarak ifade edilmesidir. Teorik Çerçeve Promosyonel Fiyat Çerçeveleri ve Tüketici Satın Alma Kararları Üzerindeki Etkisi Promosyonel fiyat çerçeveleme kavramı genel olarak ekonomik değeri aynı ya da birbirine yakın olup anlamsal olarak farklı şekillerde ifade edilen promosyonel sunumları ifade etmektedir (Chen vd., 1998; Das, 1992; Diamond, 1992). Li vd., (2007) ise promosyonel çerçevelemeyi karar verici konumunda olan tüketicinin belirli bir konudaki tercihe ilişkin davranış algısıyla ilişkilendirmektedir. Promosyonel çerçeveleme sunumlarında kullanılan ifadelerdeki anlamsal farklılıklar genel olarak ekstra (bedava) ürün teklif etme ya da ürün fiyatı üzerinde doğrudan bir indirim şeklinde uygulanmaktadır. Perakendeciler anlamsal olarak farklı olan promosyonel sunumları değişik şekillerde tüketicilere sunmak suretiyle belirli özelliklere sahip ürün gruplarında ve farklı tüketici segmentlerinde yüksek bir alışveriş değeri (deal value) yaratmayı amaçlamaktadır. Yüksek bir alışveriş değerine sahip tüketicilerin ise bu ürünleri satın alma hızı ve miktarını arttırması beklenmektedir (Sinha ve Smith, 2000). Literatürdeki promosyonel fiyat sunumları ile ilgili araştırmalar genel olarak iki kategoriye ayrılabilir (Li vd., 2007). Birinci kategorideki çalışmalar farklı fiyat promosyon tekliflerinin tüketicilerin satın alma davranışları üzerindeki

4 74 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss etkisini incelemişlerdir. İkinci kategorideki çalışmalar ise değişik promosyonel teklifler ile tüketicilerin satın alma davranışı ilişkisinde tüketici temelli değişkenlerin ne şekilde etkili olduğunu araştırmıştır. Bu çalışmada da birinci kategorideki çalışmalara benzer şekilde birim fiyatları aynı olan ancak farklı şekillerde ifade edilen promosyonel sunumların, tüketim hızı ve stoklanabilirlik özelliklerine göre farklı ürün gruplarında tüketici tercihlerini ne yönde etkilediği üzerine odaklanılmaktadır. Konuyla ilgili literatürde yer alan çalışmalar incelendiğinde birbiriyle tutarlı olmayan sonuçların ortaya çıktığı görülmüştür. Farklı promosyonel sunumların tüketici algısında bir değişiklik yaratarak, onların satın alma tercihlerinde olumlu etkilerini ifade eden çalışmalar olduğu gibi, bu sunumların herhangi bir algısal değişikliğe neden olmadığını ileri süren çalışmalar da mevcuttur (Li vd., 2007; Tversky, Sattath ve Slovic, 1988; Diamond 1992). Bazı çalışmalar stoklanıp stoklanamama özelliğine sahip ürün gruplarında fiyat indirimi ve ekstra ürün promosyonu şeklinde birim fiyatı aynı olan ancak anlamsal farklılığa sahip iki farklı promosyonel teklifin tüketicilerce farklı algılandığı sonucuna varmışlardır (Litvack, Calantone ve Warshaw, 1985; Sinha ve Smith, 2000; Li vd., 2007). Bu çalışmalarda tüketicilerin stoklanabilir ürün kategorileri için ekstra ürün promosyonunun alışveriş değerini daha fazla algılaması beklenirken, stoklanamayan ürünlerin gelecekte tüketilme imkanı olmadığından, bu kategoriler için fiyat promosyonlarının daha yüksek alışveriş değerine sahip olarak algılandığı ifade edilmektedir. Russo (1977) ise farklı promosyonel tekliflerdeki ifadelerde tüketicilerin birim fiyattan ziyade mutlak fiyatı göz önünde bulundurduklarını ifade etmiştir. Bu çerçevede değerlendirilen çeşitli promosyonel teklifler incelendiğinde birim fiyat açısından eşit bir öneri sundukları görülmesine rağmen toplam fiyatta farklılaştığı ortaya konmaktadır. Örneğin, %50 indirim şeklinde ifade edilen promosyonel teklif, bir alana bir bedava şeklinde sunulan teklife oranla düşük harcama gerektirir ve tüketiciyi 2 birim ürün satın almaya zorlamadığı için daha fazla özgürlük sağlar. Bu bağlamda değerlendirildiğinde, %50 indirim tüketicilere daha fazla alışveriş değeri sunmaktadır (Sinha ve Smith, 2000). Chen, Monroe ve Lou (1998) yüksek fiyatlı ürünlerde indirim miktarının, para cinsinden ifade edilmesinin, yüzde olarak ifade edilmesine oranla daha etkili olduğunu ortaya koymuştur. Düşük fiyatlı ürünlerde ise indirim miktarının yüzde cinsinden ifadesinin algı düzeyinin para cinsinden ifadesine oranla daha yüksek olduğunu bulmuştur.

5 Promosyonel Fiyat Sunumlarının Tüketicilerin Ürün Tercihleri Üzerine Etkisi 75 Li vd., (2007) stoklanabilir ve stoklanamaz ürün kategorileri arasında anlamsal olarak farklı promosyonel sunumların tüketici algısında herhangi bir değişime neden olmadığını ortaya koymuştur. Benzer şekilde Tversky, Sattath ve Slovic (1988), tüketici tercihlerinin anlamsal olarak farklı promosyonel sunumlardan etkilenmediği sonucuna varmıştır. Diamond (1992) ise ekstra ürün promosyonu ve fiyat indirimi şeklinde birim değeri aynı olan ve anlamsal farklılığa sahip olan değişik promosyonel sunumların tüketici algısında bir değişikliğe yol açmadığını göstermiştir. Diamond (1992) aynı nominal değere sahip iki farklı promosyondan birinin diğerine tercih edilip edilmeyeceğini iki aşamada değerlendirmek gerektiğini ileri sürmektedir. İlk aşamayı promosyon şekillerinin etkileri üzerindeki psikolojik etmenlerin incelenmesi, ikinci aşamayı ise tüketicilerin promosyon teklifleri üzerindeki birim fiyat ve nominal değer algılarının ölçülmesi oluşturmaktadır. Bu çerçevede farklı promosyonel teklifler üzerindeki (indirim ya da ekstra ürün verme) tüketicilerin tercih nedenlerini belirleyen etmenleri; çerçeveleme ve zihinsel muhasebe, alışveriş amaçları, promosyonların güvenilirliği, özüne yükleme ve Pekiştirme Kuramı olarak sıralamak mümkündür (Tablo 1). Bu durumu bir örnekle açıklamak gerekirse; 4 dolarlık bir paket deterjan satın alımında 1 dolar değerinde ekstra bedava deterjan öneren bir promosyonun değerlendirilmesinde farklı yollar kullanılabilir. Nominal değer modeli fiyat indirimi ile ekstra ürün promosyonunu birbirine eşit olarak tanımlayacaktır (1 dolarlık indirim, 1 dolar değerindeki bedava ekstra ürüne eşit olarak öngörülecektir). Birim fiyat modelini kullanan tüketiciler, bir kutu içinde 1 dolar değerinde bedava deterjan sunmanın, normalde 4 dolara satılan ürünün birim fiyatının %20 düşeceğini tespit edecektir. 1 dolarlık bir indirim birim fiyatı %25 oranında düşürecektir. Bu nedenle birim fiyat modelini kullanan kişiler 1 dolarlık indirimi tercih edecektir. Bu tüketiciler 1 dolarlık fiyat indirimini, 1,33 dolarlık bedava deterjan promosyonuna (birim fiyatı %25 düşüren) eşitleyecektir (Diamond, 1992).

6 76 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss Tablo 1. Fiyat indirimi ya da Ekstra Ürün Promosyonu Tercihine Sebep Olan Psikolojik Etmenler Psikolojik Perspektif Çerçeveleme ve Zihinsel Muhasebe Alışveriş amaçları Promosyonların güvenilirliği (inanılırlığı) Özüne Yükleme Pekiştirme Kuramı Sebep Olabileceği Tercih Ekstra Ürün Promosyonu İndirim Ekstra Ürün Promosyonu İndirim Ekstra Ürün Promosyonu Açıklama Çerçevelemeyi etkileyebilecek çeşitli etmenler Temel amaç harcamaları azaltmaktır. Kuponlar indirimlerin güvenilirliğini büyük ölçüde arttırır. Alışveriş amaçlarını gerçekleştirmenin ortaya çıkardığı olumlu hisler. Ödül gibi algılanır, fakat indirimler eğer amaçları gerçekleştirmeye yardımcı olursa pekiştirici olabilir Kaynak: Diamond (1992) Levin and Gaeth (1988) sığır eti üzerinde %75 yağsız ve %25 yağlı olmak üzere anlamsal olarak iki farklı promosyonel teklifin tüketici algısı üzerindeki etkisini incelemiş ve %75 yağsız teklifin diğerine göre daha etkili olduğunu görmüştür. Fiyat promosyonu, ürünün fiyatı ile aynı ölçütte ifade edildiği ya da parasal ifade içerdiği için azaltılmış (indirgenmiş) kayıp olarak algılanmaktadır. Ekstra ürün promosyonu (bir alana bir bedava) ise satın alım fiyatından farklı bir ölçütte olduğu için tüketiciler tarafından bir kazanç olarak değerlendirilmektedir (Diamond ve Sanyal, 1990). Fiyat promosyonun, ekstra ürün promosyonuna göre daha düşük harcama gerektirmesi ve mutlak para değeri cinsinden tüketiciye daha fazla tasarruf sağlaması beklenir. Bununla birlikte fiyat promosyonu seçeneğinde tüketici iki birim ürün satın almak zorunda olmadığından bu seçenek tüketiciye daha fazla esneklik sağlar. Tüketicilerin kazanç olarak algıladıkları promosyonel tekliflerin indirgenmiş kayıplar şeklinde algılanan promosyonel tekliflere oranla daha fazla değer sunduğu söylenebilir (Diamond ve Sanyal, 1990). Bu bağlamda bir alana bir bedava promosyonu şeklinde ifade edilen promosyonel teklifin içerdiği beda-

7 Promosyonel Fiyat Sunumlarının Tüketicilerin Ürün Tercihleri Üzerine Etkisi 77 va kelimesi nedeniyle tüketicilerce daha açık bir kazanç olarak algılandığı görülmektedir (Sinha ve Smith, 2000). Bir promosyonel teklifin kazanç ya da indirgenmiş kayıp olarak algılanması önemli ölçüde promosyonların çeşidiyle ilgilidir (Thaler, 1985). Kahneman ve Tversky (1979) promosyonel tekliflerin tüketicilerce bu şekilde farklı algılarını risk tercihi üzerindeki etkisini S eğrisi şeklinde bir değer fonksiyonu şeklinde açıklamaya çalışırken, aynı zamanda indirgenmiş kayıp olarak algılanan tekliflerin kazanç olarak algılanan tekliflere oranla tüketicilerce daha yüksek ve pozitif yönlü algılandığını ifade etmiştir. Sinha ve Smith (2000) bir tüketicinin birim fiyat ya da toplam fiyat bazında belirli bir anlaşmayı diğerlerine oranla daha uygun değerlendirmesine sebep olan faktörleri incelemişlerdir. İlgili çalışmada üç promosyon çeşidi incelenmiştir. Bu promosyonlar, %50 indirim (fiyat promosyonu), bir alana bir bedava (ekstra ürün promosyonu) ve ekstra ürün satın alımı nedeniyle indirimlerdir (birleştirilmiş promosyon). Bu teklifler birim fiyat açısından birbirine eşittir (son iki promosyon hem birim fiyat hem de toplam fiyat açısından eşit). Farklı şekilde ifade edilmiş olan promosyonel tekliflerin tüketicilerce değerlendirilmesine, normatif ekonomik mantığın dışında tanımlayıcı bir birey davranışına örnek olarak gören bu çalışma sonuçları, sadece tüketicilerin stoklanabilen ve stoklanamayan ürünleri tercihlerinde farklı promosyonel teklifler konusundaki algılarının değiştiğini göstermiştir. Bu çalışmada Sinha ve Smith (2000) ve Li vd. (2007) nin çalışmalarından esinlenerek tüketim düzeyine ve stoklanabilirlik özelliğine göre 4 farklı ürün seçilmiş ve tüketicilerin bu ürünleri tercihlerinde bir alana bir bedava ve %50 indirim promosyonlarının farklı şekillerde algılanıp algılanmadığı incelenmiştir. Tablo 2 de görüldüğü gibi kola ve kot pantolon stoklanabilir (stock up) ürünler olarak, pizza ve süt ise stoklanamayan (non-stock up) ürünler olarak belirlenmiştir. Kola ve pizzanın tüketim düzeyi yüksek olarak, kot pantolon ve sütün tüketim düzeyi ise düşük olarak ele alınmıştır. Tablo 2. Çalışmada incelenen ürünlerin stoklanabilme özellikleri ve tüketim düzeyine göre sınıflandırılması Stoklanabilme Özelliği Tüketim düzeyi Stoklanabilir Stoklanamaz Yüksek Kola Pizza Düşük Kot Pantolon Süt

8 78 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss Farklı Fiyat Çerçevelerinin Tüketici Tercihleri Üzerindeki Etkisini İnceleyen Bir Araştırma Örneklem ve Veri Toplama Yöntemi Araştırma verileri Eskişehir Osmangazi Üniversitesi öğrencilerinden kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 385 öğrenciden toplanmıştır. Araştırma verileri, oluşturulan anket formu vasıtasıyla öğrencilerle yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Analizler 385 anket formu ile elde edilen veriler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçekler ve Analizler Anket formu, iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kot pantolon ve süt ürünlerine göre iki farklı mağazanın iki değişik promosyon uyguladığı şeklinde bir senaryo verilerek tüketicilerden bu promosyonlardan hangisini tercih edeceğini işaretlemeleri istenmiştir. İkinci bölümde ise tüketicilerden pizza ve kola ürünlerine karşı iki farklı promosyonel teklifi değerlendirmeleri ve bunlar arasından bir seçim yapmaları talep edilmiştir. Anketin her bir bölümü iki farklı tüketici grubuna uygulanmıştır. Promosyonel tekliflerden birisi bir alana bir bedava, diğeri ise %50 indirim şeklindedir. Örneğin; Kot pantolon satın alacağınızı varsayın. Aşağıda 2 farklı mağazada yer alan 2 farklı promosyon olduğunu düşünün. A Mağazası: 1 kot pantolon alana 1 kot pantolon bedava. B Mağazası: Kot pantolonun fiyatı %50 indirimli. Verilen senaryolar 1:Kesinlikle A mağazasından satın alırım, 5:Kesinlikle B mağazasından satın alırım şeklinde ölçeklendirilmiştir (Ek 1). Veriler SPSS 17.0 paket programına girilmiş ve varyans analizine (ANOVA) tabi tutulmuştur. Bulgular Tüketim düzeyi yüksek ve düşük olan ürün gruplarına göre anlamsal olarak farklı olan promosyonel tekliflerin tüketicilerce farklı algılanıp algılanmadığını ölçen varyans analizi sonucuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmüştür (F(1-153) = 2.24, p=0.13).

9 Promosyonel Fiyat Sunumlarının Tüketicilerin Ürün Tercihleri Üzerine Etkisi 79 Benzer şekilde stoklanabilir ve stoklanamaz ürün gruplarına göre de anlamsal farklılığı olan promosyonel sunumların algılanmasının istatistiksel olarak farklılaşmadığı ortaya çıkmıştır (F(1-153) = 0.39, p=0.53). Ayrıca her bir ürün grubuna göre yukarıdaki promosyonel tekliflerin tüketicilerce farklı düzeylerde algılanıp algılanmadığı analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre 4 farklı ürün grubuna göre iki değişik promosyonel teklif algısının değişmediği görülmüştür(f(3-153) = 1.48, p=0.21). Araştırma bulguları literatürdeki bazı çalışmaların bulgularıyla paralellik göstermektedir. Bu çalışmada olduğu gibi birim değeri eşit ve anlamsal olarak farklı olan iki promosyonel sunumların farklı ürün grupları üzerindeki etkisini inceleyen Li vd. (2007), Tversky, Sattath ve Slovic (1988) ve Diamond (1992) da, bu promosyonel sunumların tüketicilerce farklı algılanmadığı bulgusuna ulaşmışlardır. Sinha ve Smith (2000) ise bu çalışmanın aksine stoklanabilir ve stoklanamaz ürün gruplarında iki farklı promosyonel teklifin tüketicilerce farklı şekillerde algılandığı sonucuna ulaşmıştır. Tüketici algılarında istatistiksel olarak farksızlığın çıkması öğrenci örneklem grubunun nispeten homojen olmasından ve verilen ürünlerin özelliklerinin birbirine çok yakın olarak algılanmasından kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Tartışma ve Kısıtlar Bu çalışmada birim değeri eşit olan ancak anlamsal olarak farklı iki promosyonel teklifin tüketicilerce algılanmasının farklı olup olmadığı incelenmiştir. Bu inceleme stoklanabilirlik ve tüketim hızı kriterlerine göre farklı olan 4 ürün grubu üzerinde yapılmıştır. Araştırma bulguları göstermiştir ki, iki farklı promosyonel teklifin tüketicilerin gerek tüketim hızı gerek stoklanabilirlik özelliğine göre farklı olan ürünleri tercihlerinde bir farklılığa yol açmamaktadır. Bu sonuçlar literatürdeki bazı çalışmaların bulgularıyla benzerlik gösterirken bazılarıyla çelişmektedir. Araştırmanın literatür kısmında da değinildiği gibi bir grup çalışma anlamsal olarak farklı promosyonel tekliflerin tüketicilerce farklı algılandığını ileri sürerken, diğer bir grup çalışma ise bu farklılaşmanın olmadığını ifade etmişlerdir. Bu çalışmanın bulgularının her ne kadar genelleştirilebilir bir özellik taşımasa da mevcut literatüre bir katkı yapması beklenmekte ve araştırmanın örneklem profilini hedef pazar olarak seçen perakendecilere izleyecekleri promosyon stratejilerinde önemli ipuçları sunmaktadır. Örneğin öğrencilere araştırma kapsamında verilen ürün grupları üzerinde uygulanacak anlamsal farklılığı

10 80 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss olan değişik promosyonel sunumlarda mağaza için maliyeti daha düşük olan promosyonel teklif üzerine odaklanılabilir. Çalışmada tüketicilere sunulan teklifler arasında anlamlı bir farkın çıkmaması, tüketicilerin değerlendirmelerinde toplam fiyattan ziyade birim fiyatı göz önünde bulundurduğunu göstermektedir. Bu durumda stoklarının durumuna göre perakendeciler için belirli dönemlerde stoklarını eritme ya da elde tutma durumuna uygun stratejinin seçilmesi mümkün olabilecektir. Araştırmanın öğrenci örneklemi üzerinde yapılması ve kolayda örneklemin seçilmesi bir kısıt olarak değerlendirilebilir. Araştırmanın bulgularında kampanyaların algılanmasında bir farklılığın çıkmaması da nispeten homojen bir özellik gösteren öğrenci örnekleminin seçilmesinden kaynaklanabilir. Bulguların genellenebilirliği ve karşılaştırma yapma imkanı sunması bakımından daha farklı özelliklere sahip, daha büyük hacimdeki ve farklı kültürlere ait örneklemler üzerinde bu tür araştırmaların yapılması gelecek araştırmalar için bir öneri olarak sunulmaktadır. Ayrıca farklı promosyonel çerçevelerin incelenmesi de yararlı olacağı düşünülmektedir.

11 Promosyonel Fiyat Sunumlarının Tüketicilerin Ürün Tercihleri Üzerine Etkisi 81 Kaynakça BERKOWITZ E.N. ve J.R. Walton, (1980), Contextual Influences on Consumer Price Responses: An Experimental Analysis, Journal of Marketing Research, Vol. 17, s CHEN S.S., K.B. Monroe ve Y. Lou, (1998), The Effect of Framing Price Promotion Messages on Consumers Perceptions and Purchase Intentions, Journal of Retailing, Vol.74, s DAS P.R. (1992), Semantic Cues and Buyer Evaluation of Promotion Communication, Editörler: Leone R.P. ve V. Kumar, Enhancing Knowledge Development in Marketing, Vol.3, s.12-17, American Marketing Association. DIAMOND W.D., (1992), Just What is Dollar s Worth? Consumers Reactions to Price Discounts vs. Extra Product Promotions, Journal of Retailing, Vol.68, s DIAMOND W.D. ve A. Sanyal, (1990), The Effect of Framing on the Choice of Supermarkat Coupos, Editörler:Goldberg M.E., G.Gorn ve R.W.Pollay, Advences in Consumer Research, Vol.17, s , Association for Consumer Research. KAHNEMAN D. ve A. Tversky, (1979), Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk, Econometrica, Vol.47, s LEVIN I.P. ve G.J. Gaeth, (1988), How Consumers are Effected by the Framing of Attribute Information Before and After Consuming the Product, Journal of Consumer Research, Vol.15, s LI S., Y. Sun ve Y. Wang (2007), 50% Off or Buy One Get One Free? Frame Preference as a Function of Consumable Nature in Dairy Produts, The Journal of Social Psychology, Vol.147, No.4, s LITVACK D.S., R.J. Calantone ve P.R. Warshaw, (1985), An Examination of Short-term Retail Grocery Price Effects, Journal of Retailing, Vol.61, s RUSSO J.E. (1977), The Value of Unit Price Information, Journal of Marketing Research, Vol.14, s SINHA I. Ve M. Smith, (2000), Consumers Perceptions of Promotional Framing of Price, Psychology&Marketing, Vol.17, No.3, s THALER R., (1985), Mental Accounting and Consumer Choice, Marketing Science, Vol.4, s

12 82 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss EK 1 Anket Formunda Sunulan Senaryolar 1.Grup Problem (Senaryo) 1 Kot pantolon satın alacağınızı varsayın. Aşağıda 2 farklı mağazada yer alan 2 farklı promosyon olduğunu düşünün. A Mağazası: 1 kot pantolon alana 1 kot pantolon bedava. B Mağazası: Kot pantolonun fiyatı %50 indirimli. Problem (Senaryo) 2 Süt satın alacağınızı varsayın. Aşağıda 2 farklı mağazada yer alan 2 farklı promosyon olduğunu düşünün. A Mağazası: 1 tane 1 litrelik süt alana 1 tane 1 litrelik süt bedava. B Mağazası: 1 litrelik sütün fiyatı %50 indirimli. 2.Grup Problem (Senaryo) 1 Kola satın alacağınızı varsayın. Aşağıda 2 farklı mağazada yer alan 2 farklı promosyon olduğunu düşünün. A Mağazası: 1 litre kola alana 1 litre kola bedava. B Mağazası: 1 litre kolanın fiyatı %50 indirimli. Problem (Senaryo) 2 Pizza satın alacağınızı varsayın. Aşağıda 2 farklı mağazada yer alan 2 farklı promosyon olduğunu düşünün. A Mağazası: 1 pizza alana 1 pizza bedava. B Mağazası: Pizzanın fiyatı %50 indirimli. 1: Kesinlikle A mağazasından satın alırım, 5: Kesinlikle B mağazasından satın alırım

13 TÜRKİYE DE PAZARLAMA ALANINDA YAPILAN ÇALIŞMALARIN DÜŞÜNCE OKULLARINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI Eda ATILGAN İNAN * Serkan AKINCI ** Aslıhan KIYMALIOĞLU *** ÖZET Bu çalışmanın 1 amacı Ulusal Pazarlama Kongreleri kapsamında sunulan çalışmaları pazarlama düşünce okullarına göre sınıflandırmak ve bu sınıflandırmalar itibariyle yorumlamaktır. Böylece, akademik açıdan hangi konularda daha fazla çalışma yapıldığının ve araştırmaların yönünün ortaya konması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, Ulusal Pazarlama Kongresi nin düzenli olarak yapılmaya başlandığı 1999 yılından itibaren kongre kitaplarında yer alan tam metinli 280 bildirinin tamamı taranmış ve Shaw ve Jones (2005) tarafından yapılan sınıflandırmaya göre gruplandırılmıştır. Okullara dahil edilen çalışmalar kendi içinde değerlendirilerek hangi düşünce okullarında yoğunlaşmanın olduğu ve yıllar itibariyle ne tür değişiklikler olduğu belirlenmiştir. Buna göre en fazla araştırma yapılan alan tüketici davranışı olmuştur. Bunu yönetsel okul, makro pazarlama okulu ve değişim okulu kapsamında yapılan çalışmalar izlemektedir. Daha bütüncül bir bakış açısına sahip olan makro pazarlama okulu ve geleneksel pazarlama paradigmasının yerini alan ilişkisel pazarlama kapsamındaki konuları içeren değişim okulu kapsamında yapılan çalışmaların sayılarının arttığı gözlenmektedir. Anahtar kelimeler: pazarlama teorisi, pazarlama düşünce okulları. * Yrd. Doç. Dr., Akdeniz Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü, ** Yrd. Doç. Dr., Akdeniz Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü, *** Arş. Gör., (Sorumlu Yazar), Akdeniz Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü, 1 Bu çalışma 15. Ulusal Pazarlama Kongresi nde sunulan bildirinin gözden geçirilmiş halidir.

14 84 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss CLASSIFICATION OF THE STUDIES CONDUCTED IN MARKETING DISCIPLINE IN TURKEY ACCORDING TO MARKETING SCHOOLS OF THOUGHT ABSTRACT The objective of this paper is to classify marketing studies in Turkey according to marketing schools of thought and interpret them according to these classifications. Thereby, it is intended to provide the direction of marketing research in Turkey by determining the topics that are mostly studied. With this purpose, the full text proceedings published in National Marketing Conference (NMC) Proceedings Books after the 4 th Conference, which is the date that it began to be organized regularly, were taken as the population. Thus, 280 full text proceedings were reviewed and grouped according to the classification provided by Shaw and Jones (2005) who divides the studies in marketing into ten different schools of thought. After this classification, the papers in each group were analysed separately and the changes in the schools of thought were determined. According to this classification, most of the studies were in consumer behaviour school. The schools following this were marketing management, macromarketing and exchange schools of thought. The number of studies in macromarketing and exchange school, both of which have a holistic perspective, have increased through the years. Keywords: marketing theory, marketing schools of thought. Giriş Pazarlamanın akademik bir disiplin olarak bilim camiasında yerini almaya başladığı 20. yy ın başlarından itibaren pazarlamanın kapsamı, felsefi temeli, bilim veya sanat oluşu ile ilgili bir uzlaşmazlık söz konusudur. Bilimin tanımı ve pazarlamanın bu tanım içerisindeki yeri, güncelliğini yitirmemiş bir tartışma olarak süregelmektedir. Pazarlamanın bilim mi yoksa sanat mı olduğu konusundaki bu tartışmalar bilimin tanımı ve bu tanımın gereklerinin pazarlama tarafından karşılanıp karşılanmadığı boyutunda ele alınmıştır. Bu noktada Buzzell (1963) bilim tanımını yaparken bilimin gereklerini şu şekilde sıralamıştır: Bilim:... bir veya daha fazla temel kuram ve birkaç genel ilke çerçevesinde oluşmuş

15 Türkiye de Pazarlama Alanında Yapılan Çalışmaların Düşünce Okullarına Göre Sınıflandırılması genellikle nicel olarak ifade edilen... sınıflandırılmış ve sistematik bilgiler bütünü;... gelecekteki olayların tahminine ve bazı durumlarda da kontrolüne imkan veren bilgidir. Buzzell (1963) a göre pazarlama çalışmalarının yapılmaya başlandığı 1900 lü yılların başından itibaren veri toplamaya odaklanıldığı için pazarlama bilim olmanın bazı gereklerini karşılayamamıştır. Aynı dönemde Hutchinson (1952) pazarlamanın bir bilim olamayacağını şöyle ifade etmiştir: Pazarlama alanının kuramsal bir bütünlük oluşturmada yavaş kalmasının gerçek bir nedeni var. Basit bir neden: pazarlama bilim değildir. Pazarlama sanat veya uygulamadır ve fizik, kimya veya biyolojiden çok mühendislik, tıp ve mimarlığa benzer (Sheth, Gardner ve Garrett, 1988, s. 13). Pazarlamanın sanat mı yoksa bilim mi olduğu konusunda Converse (1945) in makalesi ile başladığı ifade edilen tartışmalar 2000 li yıllara gelindiğinde çözümsüzlüğünü korumuştur. Her ne kadar Converse (1945) in çalışmasının temeli pazarlamanın bilim mi yoksa sanat mı olduğuna yönelik bir karar verme çabası değilse de, çalışmasında pazarlamanın bir bilim olma yolunda ilerlediğini ve bilimin gelişmesine katkılarından bahsetmektedir (Brown, 2001). Brown (2001) günümüze kadar devam eden bu tartışmanın sürecini üç evreye ayırmıştır. Birinci evre olan Pro-science döneminde ( ), baskın görüş olan pozitivizmin etkisi altında, hem bilimin ve pazarlamanın tanımı hem de pazarlamanın bilim olarak konumlandırılması tartışılmıştır. İkinci evre olan Pro-sciences döneminde ( ) pozitivizmin yerini relativizm almıştır. Bilimin ancak sosyal bağlamında anlaşılabileceği ve bu nedenle objektif olamayacağı görüşünün savunulduğu bu dönemde bazı yazarlar ise bu görüşe karşı çıkmıştır. Bu dönem daha çok felsefi tartışmaların ışığında görüş ayrılıkları ve karmaşıklıkla tanımlanmıştır. Üçüncü evre olan Anti-science (2000 -?) ise post modern görüşün baskın olduğu dönemdir. Özellikle 1970 ler ve 1980 lerde pazarlamanın felsefi temelleri hakkında çeşitli tartışmalar yapılmaya başlanmış ve başlangıçtaki tanımlayıcı durumundan giderek daha nicel bir hale dönüşmeye başlamıştır. Böylece kuram oluşturma ve araştırma konusunda pozitivist paradigma baskın hale gelmeye başlamış ve bunda pazarlamanın bir bilim olarak kabul görme çabası etkili olmuştur (Easton, 2002).

16 86 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss Pazarlama Düşüncesinin Evrimi: Pazarlama disiplininin ortaya çıkma ve gelişme evreleri, farklı dönemleri kapsayacak şekilde farklı sınıflandırmalara tabi tutulmuştur. Önde gelen sınıflandırmalar arasında yer alan ve en çok kabul görmüş olan sınıflandırmalar Bartels (1965), Wilkie ve Moore (2003) ve Shaw ve Jones (2005) a aittir (Şekil 1).

17 Türkiye de Pazarlama Alanında Yapılan Çalışmaların Düşünce Okullarına Göre Sınıflandırılması 87

18 88 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss Bartels (1965), pazarlamayı anlama ve tanımlama konusunda 1970 ve sonrasına kadar olan tarihsel süreci şöyle sıralamıştır (Sheth ve Gardner, 1982): Keşfetme ( ): Dağıtım, ticaret ve emtia pazarı ile ilgili teoriler ekonomi disiplininden alınmış ve pazarlama kavramı geliştirilmiştir. Kavramsallaştırma ( ): Pek çok pazarlama kavramı ilk kez oluşturulmuştur. Entegrasyon ( ): Pazarlama ilkeleri ortaya atılmış, genel düşünce biçimi ilk kez bütünleştirilmiştir. Gelişme ( ): Pazarlamanın özelleştirilmiş alanları oluşturulmaya devam etmiş, pazarlamayı açıklamaya yönelik yeni yaklaşımlar benimsenmiştir. Yeniden değerlendirme ( ): Pazarlama kavramı ve geleneksel tanımı, pazarlamanın ihtiyaçlarına bağlı olarak yeniden değerlendirilmiş; konunun bilimsel yönü dikkate alınmıştır. Yeniden kavramsallaştırma ( ): Pazarlama çalışmalarındaki geleneksel yaklaşım yönetsel karar verme, pazarlamanın sosyal özellikleri ve nicel pazarlama analizi ile desteklenmiştir. Yönetimden ve diğer sosyal bilimlerden alınan yeni kavramlar pazarlamaya dahil edilmiştir. Farklılaştırma ( ): Pazarlama düşüncesi geliştikçe, yeni kavramlar düşünce yapısı içinde önemli yer tutmaya başlamıştır. Bunların arasında yöneticilik, bütüncülük, çevrecilik, sistem ve uluslararasılaşma yer almaktadır. Sosyalleşme (1970 ): Pazarlamanın toplum üzerindeki etkisinin önemi arttıkça sosyal konular ve pazarlama giderek daha önemli hale gelmiştir. Bartels (1965) ın arasındaki dönemi kapsayan pazarlama düşüncesinin evriminin ele alındığı bu sınıflandırma genişletilerek 1980 ve sonrasındaki dönemi de kapsar hale getirilmiştir. Wilkie ve Moore (2003) un çalışmalarında pazarlama düşüncesinin gelişimi dört evreye ayrılmıştır: Alanın kurulması ( ): Pazarlama başlıklı ilk dersler oluşturulmuştur. Pazarlama ekonomik bir kurum olarak tanımlanmış, dağıtıma vurgu yapılmıştır (emtia yaklaşımı, kurumsal yaklaşım, fonksiyonel yaklaşım); Alanın resmileşmesi ( ): Genel kabul görmüş ilkeler veya pazarlama ilkeleri geliştirilmiştir. Alanla ilgili bilgi geliştirme altyapısı

19 Türkiye de Pazarlama Alanında Yapılan Çalışmaların Düşünce Okullarına Göre Sınıflandırılması 89 oluşturulmuştur (AMA, konferanslar, dergiler-journal of Marketing, Journal of Retailing); Paradigma kayması ( ): Pazar ve pazarlama düşüncesinde büyüme gerçekleşmiştir. Yönetsel bakış açısı ve davranışsal bilimler yaygınlaşmıştır. Bilgi altyapısında büyük gelişme ve değişme yaşanmıştır; Kaymanın yoğunlaşması (1980 şimdi): İş dünyasında yeni tehditler doğmuştur (kısa dönemli finans odağı, küçülme, küreselleşme ve yeniden mühendislik). Baskın bakış açıları sorgulanmıştır. Bilgi altyapısı özel ilgi alanlarına yayılmış ve çeşitlenmiştir. Shaw ve Jones (2005) ise pazarlama düşüncesinin gelişimini farklı bir şekilde dört döneme ayırmıştır: Akademi öncesi pazarlama düşüncesi (1900 den önce): Yunan düşünürlerinin döneminde pazarlamanın toplumla bütünleşmesi, etik pazarlama uygulamaları gibi kavramlara yer verilmiştir. Ancak tüm tarihçiler pazarlamanın iktisat disiplininin bir dalı olarak ortaya çıktığı konusunda hemfikirdir. 20. yy ın başlarında ise yönetim bilimi kardeş disiplin olarak ortaya çıkmıştır. Montaj hattı gibi pratik uygulamalar yönetsel uygulamaların etkinliğini artırmış, böylece fabrikalarda verimlilik artmış ve kitlesel tüketime hizmet etmek için gerekli olan kitlesel üretim ve kitlesel dağıtım kavramlarını doğurmuştur. Pazarlama düşüncesine geleneksel yaklaşımlar ( ): İşletmeler büyümüş, şehirlere göç artmış, kırsaldaki çiftçiler, aracılar sayesinde şehirlerdeki tüketicilerle buluşmuştur. Dağıtımda gelişmeler gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde ilk pazarlama dersleri de Amerika da okutulmaya başlanmış ve dönemin öncü bilim adamları pazarlamanın konusunu belirlemek için ilk üç yaklaşımı geliştirmiştir: Fonksiyonel yaklaşım, emtia yaklaşımı ve kurumsal yaklaşım. Alderson un çalışmasına bağlı olarak paradigma kayması ( ): Wilkie ve Moore u takip ederek paradigma kayması denilen bu dönemde geleneksel yaklaşımlardan modern düşünce okullarına geçiş yaşanmıştır. II. Dünya Savaşı sırasında yaşanan askeri ilerlemeler, matematiksel modelleme ve doğrusal programlama konularında ilerleme sağlamış ve askeri üretim kapasitesi tüketim malları üretimine kaydırılmıştır. Ayrıca Ford Foundation gibi kurumlar işletme eğitiminin sektörle daha ilişkili olması için çeşitli fonlar sağlamıştır. Paradigma kaymasının en etkili ismi Wroe Alderson dır. Onun eserlerinden yola çıkarak yaşanan paradigma kayması sonucunda pazarlama

20 90 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss yönetimi, pazarlama sistemi, tüketici davranışı, makro pazarlama ve değişim okulları doğmuştur. Paradigma genişlemesi ( ): Yaşanan paradigma kayması daha da belirginleşmiş, pazarlamanın geleneksel kapsamı olan işletme faaliyetlerinin yanı sıra daha geniş bir perspektifle insanın tüm faaliyetlerini kapsar hale gelmiştir. Baskın Bakış Açıları ve Genel bir Pazarlama Teorisi Arayışı Pazarlama dünyasının iki temel baskın bakış açısı altında yoğunlaştığı görülmektedir. Baker (2010) ın da çalışmasında değindiği ilişkisel ve geleneksel pazarlama paradigmaları modern pazarlama kavramının gelişmesinde 20 yy. ın ikinci yarısından itibaren etkili olan yaklaşımlardır (s.4). Pazarlama teorisinin önemli bir parçası haline gelen pazarlama karması (geleneksel pazarlama) paradigması pazarlama literatürünün yoğun eleştirilerine konu olmaktadır (Üner, 2003). Bu eleştirilerin gerekçelerinden bazıları şu şekilde sıralanmaktadır (Baker, 2010): Geleneksel pazarlama paradigması ürün odaklı bir tanıma sahiptir. Tüketiciler, onlar için değil onlara yönelik bir şeyler yapılan kişiler olarak gösterilmektedir. McCarthy 4P modelinin interaktif bir yapıya sahip olduğunu söylese de modelde interaktif öğeler yoktur. Pazarlamayı fonksiyonel bir faaliyet gibi göstererek sadece pazarlama departmanı ile sınırlı kalmasına neden olmakta ve bu nedenle pazarlama kavramının benimsenmesini güçleştirmektedir. 4P ya da geleneksel pazarlama karması Amerika ve diğer pek çok ülkede baskın teori haline gelirken; Avrupa da, Uppsala Üniversitesi nde ortaya çıkan interaktif şebeke yaklaşımı ve onun ardından yaygınlaşan Endüstriyel Pazarlama ve Satın Alma Grubu gibi yeni teoriler ve modeller ortaya çıkmıştır. 4P nin tüketici sınıflarını açıklamada yetersiz kaldığı yönündeki yaklaşım 1980 lerde ilişkisel pazarlamanın doğmasına neden olmuştur (Baker 2010). Değişim odaklı ve kısa vadeli Anglo-Saxon yaklaşımı olan geleneksel pazarlama, pazarlamayı yönetsel bir eylem olarak algılarken; ilişki odaklı ve uzun vadeli bakış açısına sahip Alp-Germen yaklaşımı olan ilişkisel pazarlama, pazarlamayı ilişkiler üzerine odaklayarak alıcı tatmini ve satıcı karlılığını temel alır (Erdoğan, 2009). Vaat, güven ve inanç gibi temel kavramlar üzerine kurulu olan

21 Türkiye de Pazarlama Alanında Yapılan Çalışmaların Düşünce Okullarına Göre Sınıflandırılması 91 ilişkisel pazarlama satıcıyı değil alıcıyı aktif kabul eder (Grönroos, 1994). Son kırk yılda pazarlama düşüncesi, araştırması ve uygulamalarında baskın olan pazarlama karması paradigması, ilişkisel pazarlama paradigmasının doğması sonucu yaşanan paradigma kayması (Gummesson, 1997) ile birlikte konumunu kaybetmeye başlamıştır (Grönroos, 1994). Bilimin gereklerinden olan genel bir teorinin varlığı veya oluşturulması konusu belirli dönemlerde pazarlama kuramcılarının da ilgisini çekmiştir ler ve 60 larda yoğun olarak yapılan yayınların arkasından bir dönem konuya olan ilgi azalmış ve ampirik araştırmalara yönelim artmıştır. Pazarlama kuramları ve genel bir pazarlama kuramı oluşturma konusu Journal of Marketing dergisinin 1983 yılı Sonbahar ındaki özel sayısı ile yeniden gündeme gelmiştir. Bu sayıda pazarlamanın kapsamı ve bilimin pazarlamadaki rolü, pazarlama fonksiyonunun çevresel analizi, pazarlama kuramına yönetsel bakış ve pazarlama düşüncesinin gelişiminde meta-teori perspektifiyle ilgili çalışmalara yer verilmiştir (Cunningham ve Sheth, 1983). Sheth vd. (1988) genel bir pazarlama teorisi geliştirilmesi için üç neden ileri sürmektedir. Bunlardan ilki pazarlama disiplininin giderek daha fazla parçalanmasıdır. Bilim adamları kendi spesifik çalışma alanlarına yönelip çalışmalarına bu alanlarda ağırlık verdikleri için disiplinin genel kapsamını gözden kaçırmaktadırlar. Oluşturulacak genel bir teori referans noktası olarak görev yapıp bütünleştirici rol oynayabilir. İkinci neden pazarlamanın yaşadığı kimlik karmaşasıdır. Pazarlama nedir? sorusuna yanıt vermenin güçlüğü, oluşturulacak genel bir teori ile disiplinin doğasının belirlenmesi ve bu sayede kimliğinin netleşmesine imkan verecektir. Üçüncü neden ise yaşanılan güvenilirlik krizidir. İş dünyasındaki uygulamacıların, akademisyenlerin çalışmalarını kendi meseleleri ile ilgisiz bulmalarından dolayı yaşadıkları güvensizlik, oluşturulacak genel bir teori ile ortadan kaldırılabilir. Böylece uygulamacılar, akademisyenlerin mantıklı ve sistematik bir şekilde değerli amaçlar gerçekleştirmeye çalıştıklarına ikna olabilirler. Bartels (1968), El-Ansary (1979), Hunt, Mucy ve Ray (1981) ve Hunt (1983) gibi yazarlar genel bir pazarlama kuramı oluşturulması ile ilgili çeşitli çalışmalar yapmışlardır (Sheth vd. 1988). Sheth vd. (1988) pazarlama teorilerini inceledikleri kitaplarında üzerinde uzlaşma sağlanan genel bir pazarlama kuramının olmadığını, hatta pazarlamaya farklı açılardan bakan çok sayıda kuramın olduğunu ifade etmişlerdir. Hunt (2002) ise rekabet avantajı teorisinin genel pazarlama kuramının temelini oluşturacağını ifade etmiştir.

22 92 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss Pazarlama Düşünce Okulları Bilimin tanımı içinde yer alan ve pazarlamanın bilim niteliği kazanmasına ele alınıp tartışılan genel teorilerin oluşması iki şekilde mümkündür: mevcut teorinin genişlemesi veya tek bir genel teoride birleşmesi gereken ayrı ayrı teorilerin doğması (Bartels, 1968). Altta yatan bu teorileri oluşturan şey ise pazarlama düşüncesinde yer alan kavramlar, konular ve sorunlardır çünkü bu konuların hepsi okullardan birine dahil olmuştur. Akademik disiplinler kapsamında yapılan çalışmalar, tartışılan konular veya fikirler zaman içinde belirli başlıklar altında yoğunlaşmıştır (Shaw ve Jones, 2005: 239). Pazarlama düşünce okulu olarak ifade edilen bu başlıkların özellikleri şunlardır: Önemli bir bilgi birikimi içerir, Çeşitli bilim adamları tarafından geliştirilmiştir, Pazarlama faaliyetlerinin hangisinin, nasıl, kim tarafından, neden, ne zaman ve nerede gerçekleştirildiğine ilişkin soruların en azından birini yanıtlar (Shaw ve Jones, 2005: 241). Pazarlama düşüncesinin evrimi sürecinde pazarlama alanında ortaya konulan teoriler farklı yazarlar tarafından çeşitli düşünce okulları altında gruplandırılmıştır. Sheth ve Gardner (1982) pazarlama çalışmalarını altı düşünce okulu kapsamında sınıflandırdıkları çalışmalarında geleneksel pazarlama düşüncesinin iki aksiyomdan oluştuğunu ifade etmişlerdir. Bunlardan birincisine göre pazarlama aslında ekonomik bir faaliyettir ve bu nedenle ekonominin alt dalıdır. İkincisine göre ise pazarlama programlarını ve faaliyetlerini başlatanlar tüketiciler değil pazarlamacılardır. Ancak 1960 lardan itibaren bu iki aksiyom sorgulanmaya başlamıştır. Pazarlamanın ekonomik bir değişim olduğunu savunan görüşün yerini değerlerin değişimi olduğunu savunan görüş almıştır. Pazarlama faaliyetlerini pazarlamacıların başlattığını ileri süren aksiyom da tüketicilerin etkinliğini savunan aksiyomla yer değiştirmiştir. Yazarlar, bu değişimler sonucunda 1-makro pazarlama, 2-tüketicilik, 3-sistem yaklaşımı, 4- satın alma davranışı, 5-davranışsal örgütler ve 6-stratejik planlama olmak üzere altı düşünce okulunun oluştuğunu ileri sürmüşlerdir. Sheth ve Gardner ın 1982 yılındaki çalışmalarının kapsamı genişletilmiş ve 1988 yılında Sheth, Gardner ve Garrett yayınladıkları kitaplarında pazarlama alanındaki 12 temel düşünce okulu kapsamında bir sınıflandırma yapmışlardır. Alandaki farklı yazarlar tarafından kuram olarak da sınıflandırılabileceğini ifade ettikleri düşünce okulları ekonomik / ekonomik olmayan ve etkileşimli / etkileşimli olmayan okullar olma özelliklerine göre gruplandırılmıştır (Tablo 1).

23 Türkiye de Pazarlama Alanında Yapılan Çalışmaların Düşünce Okullarına Göre Sınıflandırılması 93 Tablo 1. Pazarlama Okullarının Sınıflandırılması Etkileşimli olmayan Etkileşimli Ekonomik Ekonomik olmayan Emtia okulu Fonksiyonel okul Bölgesel okul Satın alma davranışı okulu Makropazarlama okulu Aktivist/eylemci okul Kurumsal okul Fonksiyonalist okul Yönetsel okul Örgütsel dinamikler okulu Sistem okulu Sosyal değişim okulu Kaynak: Sheth, Gardner ve Garrett (1988:20) Bu 12 okul daha sonra Shaw ve Jones (2005) tarafından yeniden gruplandırılmıştır. Yazarlar aktivist okulu makro pazarlama okuluna dahil etmiş, örgütsel dinamikler okulunu kurumsal okula dahil etmiş, fonksiyonalist okulu listeden çıkarmış ve Sheth, Gardner ve Garrett (1988) ın kitabı yazdıkları dönemde embriyo (Shaw ve Jones, 2005: 241) durumunda olan pazarlama tarihi okulunu dahil etmişlerdir (Tablo 2).

24 94 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss Tablo 2. Pazarlama Düşünce Okulları Düşünce okulu Okulun cevap aradığı sorular Analizin düzeyi veya odağına yönelik okulun bakış açısı Okula ilişkin temel kavramlar ve kuramlar Pazarlama fonksiyonları Pazarlamayı hangi faaliyetler (yani fonksiyonlar) oluşturur? Makro: Pazarlama aracıları Pazarlama faaliyetlerinin katma değeri Emtia Farklı emtialar nasıl sınıflandırılır ve farklı pazarlama fonksiyonları ile nasıl ilişkilendirilir? Makro: Ticari akışlar Emtia türleri Emtiaların sınıflandırılması: Endüstriyel ve tüketici Kolayda, özellikli, beğenmelik Ürün ve hizmetler Arama ve deneyim Kurumsal Emtialar üzerindeki pazarlama fonksiyonlarını kim yerine getirir? Makro: Perakendeciler Toptancılar Aracılar Dağıtım kanalları Dağıtım kanalları: Pazar boşlukları ve akışları Paralel sistemler Depolar İşlemler Ayırma ve dönüştürme Erteleme ve spekülasyon Çatışma ve işbirliği Güç ve bağlılık Pazarlama yönetimi Yöneticiler ürünleri tüketicilere nasıl pazarlamalı? Mikro: Satıcı/tedarikçi olarak işletmeler Tedarikçi olarak her tür kişi veya örgüt Pazarlama karması Tüketici odaklılık Bölümleme, hedefleme, konumlama Pazarlama sistemleri Pazarlama neden bir sistemdir? Nasıl var olur? Pazarlama sistemleri nasıl çalışır? Pazarlama işini kim gerçekleştirir? Nerede ve ne zaman gerçekleştirilir? Mikro: Firmalar ve hane halkı Makro: Dağıtım kanalı Pazarlama sistemleri bütünü Parçalar ve bütün arasındaki ilişkiler Düşünce birliği Pazarlama sistemleri Mikro ve makro pazarlama Sosyal etki Bölgelerarası ticaret Pazarlama nerede gerçekleşir? Makro: Ticaret merkezleri Tüketici davranışı Tüketiciler neden satın alır? İnsanlar nasıl düşünür, hisseder, davranır? Tüketiciler / insanlar nasıl ikna edilebilir? Mikro: Şirket satın alma davranışı Tüketici satın alma davranışı Hane halkı tüketimi Bilinçaltı motivasyon Rasyonel ve duygusal dürtüler İhtiyaçlar ve istekler Öğrenme Kişilik Tutum oluşumu ve değişimi Etkilerin hiyerarşisi Bilgi işleme Semboller ve işaretler Fikir önderleri Sosyal sınıf Kültür ve alt-kültürler

25 Türkiye de Pazarlama Alanında Yapılan Çalışmaların Düşünce Okullarına Göre Sınıflandırılması 95 Tablo 2 Devamı Makro pazarlama Değişim Pazarlama tarihi Pazarlama sistemi toplumu ve toplum pazarlama sistemini nasıl etkiler? Değişim biçimleri nelerdir? Pazar değişimi diğer değişimlerden nasıl farklılaşır? Değişimin tarafları kimlerdir? Neden değişime dâhil olurlar? Pazarlama uygulamaları, düşünceleri, kuramları, düşünce okulları ne zaman ortaya çıktı ve değişti? Kaynak: Shaw ve Jones, 2005: 244 Makro: Endüstriler Dağıtım kanalları Tüketici hareketleri Kamu politikaları Ekonomik gelişme Makro: Kanallardaki alıcı ve satıcıların toplamı Mikro: Firmalar ve haneler Herhangi iki kişi ya da taraf Makro: Düşünce ve uygulama Mikro: Düşünce ve uygulama Yaşam standardı Yaşam kalitesi Pazarlama sistemi Toplam pazarlama performansı Stratejik ve rutin değişimler Sosyal, ekonomik ve pazar değişimleri Takas ve pazar değişimleri Jenerik değişim Pazarlama uygulamasının tarihi Pazarlama düşüncesinin tarihi Oluşturulan bu okullar pazarlama alanındaki konuları farklı açılardan incelemekle birlikte hiçbiri pazarlama düşüncesini açıklamakta tek başına yeterli değildir. Dolayısıyla, okullar birbirlerini tamamlayıcı niteliktedir. Bu çalışmanın temel amacı ise, Türkiye de Ulusal Pazarlama Kongreleri kapsamında sunulan çalışmaların, pazarlama düşünce okullarına göre sınıflandırılması ve böylece hangi konularda yoğunlaşmanın olduğunun ve yıllar itibariyle ne tür değişiklikler olduğunun belirlenmesidir. Araştırma Araştırmanın Amacı ve Yöntemi Türkiye de pazarlama alanında yapılan çalışmaların hangi pazarlama okuluna dâhil olduğu sorusuna cevap bulabilmek amacıyla keşfedici bir araştırma tasarımı planlanmıştır. Araştırmaya örneklem olarak Ulusal Pazarlama Kongreleri nde (UPK) yer alan bildiriler dahil edilmiştir. Araştırmanın sadece UPK larda yayımlanmış çalışmaları içerme nedeni, Türkiye de araştırmacılar tarafından gerçekleştirilen ulusal ve uluslararası tüm yayınlara ulaşma ve derleme zorluğundan kaynaklanmıştır. Bu kapsamda, Ulusal Pazarlama Kongresinin düzenli olarak organi-

26 96 Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Sayı: 08, Temmuz 2011, ss ze edilmeye başlandığı 4. UPK nden itibaren düzenlenmiş kongrelerin bildiri kitaplarındaki tam metinli 280 bildirinin tamamı incelenmiştir seneleri arasında 11 bildiri kitabından elde edilen 280 bildiri çalışma konuları açısından Shaw ve Jones (2005) un belirlediği okullar kapsamında sınıflandırılmıştır. Bildirilerin sınıflandırılması, yine Shaw ve Jones (2005) un bu okullar için belirlediği analiz düzeyi veya odağı ve temel kavramlar ve kuramlar ölçütleri temel alınarak yapılmıştır. Bu sayede, ulusal pazarlama kongrelerinde sunulmuş olan çalışmaların yönünün belirlenmesi ve hangi konularda daha fazla çalışma yapıldığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bildiriler üç araştırmacı arasında paylaştırılıp her araştırmacı bildirileri okullara göre bağımsız olarak sınıflandırılıp, daha sonra karşılıklı olarak yapılan sınıflandırılmalar tüm araştırmacılar tarafından gözden geçirilmiştir. Kontroller sonucunda 8 bildirinin yanlış sınıflandırıldığı fark edilerek yeniden değerlendirilmiş, 17 makale ise araştırmacılar tarafından herhangi bir okula dâhil edilememiştir. Daha önce Türkiye de pazarlama akademisini inceleyen bir başka çalışmada akademisyenlere yönelik bilgiler (çalışma süresi ve alanı, yayın sayısı, vs.) ve akademisyenlerin gözünden pazarlama alanında eksiklikler araştırılmıştır (Erdoğan ve Uzkurt, 2007). Bu çalışmada ise akademik yayınların çalışma konuları itibariyle bir sınıflandırma yapılarak Türkiye deki genel eğilimin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın Bulguları Elde edilen 263 bildiri yıllara ve sınıflandırıldıkları düşünce okullarına göre ayrılmıştır. Bu ayrım sonucunda elde edilen bulgular Tablo 3 de yer almıştır.

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Pazarlama İlkeleri Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Yazarlar Yrd. Doç Dr. Ali GÜLÇUBUK Yrd.Doç.Dr.Akif ALTINBIÇAK Yrd.Doç.Dr. Berrin YÜKSEL Yrd.Doç.Dr. Emin Akkılıç Yrd Doc. Dr. Gülnur ETİ İÇLİ Yrd.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir.

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir. Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak, Ö. (2014). Pazarlama İlkeleri ve Yönetimi. Beta Basım:İstanbul. -Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014

Haşmet GÖKIRMAK. Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Haşmet GÖKIRMAK Yard. Doç. Dr. 14 Mart 2014 Bu Bölümde Stratejik Planlamanın Aşamaları Şirket seviyesinde Bölüm, ürün ve pazar seviyesinde Şirket Misyonunun belirlenmesi Şirket amaç ve hedeflerinin belirlenmesi

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI. Pazarlama nedir? PAZARLAMA, iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşen bir değişim/mübadele sürecidir.

TURİZM PAZARLAMASI. Pazarlama nedir? PAZARLAMA, iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşen bir değişim/mübadele sürecidir. TURİZM PAZARLAMASI Genel Olarak Pazarlama Pazarlama nedir? PAZARLAMA, iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşen bir değişim/mübadele sürecidir. kişisel ve örgütsel amaçlara ulaşmayı sağlayabilecek

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri

Detaylı

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler

Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Baykuş Ödülleri 2013 -Ödül Alan Projeler Proje Adı: TÜKETİCİ İÇGÖRÜSÜ VE MARKA KONUMLANDIRMA ARAŞTIRMASI Araştırma Şirketi: ERA RESEARCH & CONSULTANCY Araştırma Veren: İNCİ DERİ MAMULLERİ SAN. VE TİC.

Detaylı

PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU

PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU Tutundurma karmasının tekrar hatırlayacak olursak Satış promosyonu, tutundurma karmasının bir bileşenidir. Tutundurma elemanları: 1. Reklam, 2. Halkla ilişkiler (PR),

Detaylı

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır.

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır. Önsöz Günümüzde, hemen hemen her tür ve boyutta organizasyonda, görevleri proje olarak organize etmek yaygınlaşmıştır. Bunun en temel nedenlerinden biri çağdaş yönetim anlayışının hiyerarşik örgüt yapısından

Detaylı

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir.

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 1 PAZARLAMA İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 2 Pazarlama İşlevi Mevcut ve potansiyel alıcılara istek tatmin edici ürün, hizmet ve bilgileri sunmak üzere planlama, fiyatlandırma,

Detaylı

Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek

Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek Wilson Learning in yaptığı araştırma, Evet e Doğru Müzakere eğitiminin satış performansı üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere geliştirilmiştir.

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA İstanbul - 2014 Beta I Yayın No : 3055 İşletme-Ekonomi Dizisi : 639 1. Baskı - Ocak 2014 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-082 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

LİMAN HİZMETLERİNDE FİYATLANDIRMA STRATEJİLERİ VE REKABETE ETKİLERİ: EGE BÖLGESİ KONTEYNER LİMANLARI ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA

LİMAN HİZMETLERİNDE FİYATLANDIRMA STRATEJİLERİ VE REKABETE ETKİLERİ: EGE BÖLGESİ KONTEYNER LİMANLARI ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA LİMAN HİZMETLERİNDE FİYATLANDIRMA STRATEJİLERİ VE REKABETE ETKİLERİ: EGE BÖLGESİ KONTEYNER LİMANLARI ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA Araş. Gör. Fevzi BİTİKTAŞ Yrd. Doç. Dr. Çimen KARATAŞ ÇETİN 1. Fiyatlandırma

Detaylı

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR TEMMUZ 2009 Bu araştırma projesi Doğrudan Pazarlama İletişimcileri Derneği için tarafından hazırlanmıştır. Yazılı izin alınmadan çoğaltılamaz ve üçüncü

Detaylı

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI Dersin Kodu Kredisi Dersin Niteliği İŞL 601 Pazarlama Teorileri 3 Zorunlu İŞL 603 Finansman Teorisi 3 Zorunlu İŞL 605 Uluslararası

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS İŞLETME İ ANABİLİM DALI, BİLİM DALI DERS HAVUZU DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345000000000506 Çokuluslu Şirket Stratejileri Dersin amacı, katılımcılarla çokuluslu şirketlerin küresel

Detaylı

Futbol Ayakkabısı (Krampon) Markalarında Marka Kişiliği ve Marka Değeri Arasındaki İlişki

Futbol Ayakkabısı (Krampon) Markalarında Marka Kişiliği ve Marka Değeri Arasındaki İlişki Futbol Ayakkabısı (Krampon) Markalarında Marka Kişiliği ve Marka Değeri Arasındaki İlişki The Relationship Between Brand Personality and Brand Equity on Football Shoes Yavuz Yıldız 1,, Özge Güngörür 2,

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz...iii

İÇİNDEKİLER. Önsöz...iii İÇİNDEKİLER Önsöz...iii BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK PAZARLAMA 1.1. Pazarlamanın Tanımı ve Kapsamı... 1 1.2. Pazarlamanın Özellikleri... 3 1.3. Pazarlamanın Temel Kavramları... 3 1.4. Pazarlamanın Diğer

Detaylı

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015 Pazarlamanın Konusu ve Kapsamı Pazarlamanın Gelişimi, Pazarlama Anlayışı ve Toplumsal Pazarlama Anlayışı Pazarlama İle İlgili Son Gelişmeler Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri.

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) Bir işletmenin pazarlama ile ilgili kararlarının alınmasına yardımcı olacak bilgilerin toplanması, işlenmesi, saklanması

Detaylı

Pazarlama araştırması

Pazarlama araştırması Pazarlama araştırması Etkin bir pazarlama kararı alabilmek için gerekli olan enformasyonun ve bilginin toplanması ve kullanılmasıdır. Bu sayede, pazarla ilgili risk ve belirsizlik azalacak ve başarı artacaktır.

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345034200000533 Değer Temelli, Satış ve Finans Kavramları, ve Finans Kavramları arasındaki İlişkiler, Politikalarının Firmaların Finansal Yapıları Üzerine

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm PERAKENDECİLİĞE GİRİŞ

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm PERAKENDECİLİĞE GİRİŞ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm PERAKENDECİLİĞE GİRİŞ 1.1. Perakendeciliğin Tarihsel Gelişimi...1 1.2. Türkiye de Perakendeciliğin Tarihi...2 1.2.1. Osmanlı da Ticaret...3 1.2.2. Cumhuriyet Döneminde Perakende

Detaylı

İŞLETME YÖNETİMİ I-II

İŞLETME YÖNETİMİ I-II Editörler Doç.Dr.Ali Erbaşı & Yrd. Doç. Dr. Sezar Karaca İŞLETME YÖNETİMİ I-II Yazarlar Doç.Dr.Ali Erbaşı Yrd.Doç.Dr.Yağmur Özyer Yrd.Doç.Dr.Tolga Gök Dr.Müge Aksu Canan Şeker Eylem Bayrakçı Hakan Kırbaş

Detaylı

İşletme Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri. Ders Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Araştırma Yöntemleri ISL727 1 3 + 0 6

İşletme Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri. Ders Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Araştırma Yöntemleri ISL727 1 3 + 0 6 İşletme Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Araştırma Yöntemleri ISL727 Araştırma süreci (problem belirleme, araştırma konusu ve hipotezni oluşturma,

Detaylı

DERS PROFİLİ. B2B Pazarlama MAN 411 Güz 7 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. B2B Pazarlama MAN 411 Güz 7 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS B2B Pazarlama MAN 411 Güz 7 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Seçmeli Yrd Doç. Dr. Mısra

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI PAZARLAMA DAĞITIM KANALI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN Dağıtım kavramı üretilen mal ve hizmetler genellikle üretildikleri yerde zamanda uygun fiyatta ve yeterli miktarda talep edilmemektedir. Mal ve hizmetlerin

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... 1 1.1. PAZARLAMANIN KONUSU VE KAPSAMI... 3 1.2. PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMA ANLAYIŞI... 7 1.2.1. Üretim Anlayışı

Detaylı

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Projenin Konusu, Amacı ve Anahtar Kelimeler Projemizin Konusu: Türkiye

Detaylı

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013 TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ Tutundurma, mal ya da hizmetleri satışını arttırabilmek için, alıcıları satın almaya ikna edebilmeye yönelik satıcı tarafından başlatılan tüm çabaların koordinasyonu

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama Tutundurma Karması Reklam Kişisel satış Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama İşletmelere tarihsel olarak, tutundurma metotları içinde önce kişisel satıştan; sonra reklâmlardan; daha sonra,

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar

Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Pazarlama: Tanım, Tarihçe, Kavramlar Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazarlama - Tanımlar Tanım sayısının çokluğu Anlayış farklılıkları Tanımları yapanların özellikleri Dar ve geniş anlamda yapılan

Detaylı

TEPAV Perakende Güven Endeksi TPE

TEPAV Perakende Güven Endeksi TPE TPE Tanıtım Toplantısı Slide 1 tepav Yeni bir gösterge: TEPAV Perakende Güven Endeksi TPE 14 Ocak 2010 TPE Tanıtım Toplantısı Slide 2 Çerçeve TPE nereden çıkıyor? Perakende Anketi ve diğer perakende ölçüm

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans (B.Sc.)

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans (B.Sc.) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Dilek Sağlık Özçam 2. Doğum Tarihi: 06.04.1966 3. Ünvanı: Yrd.Doçent.Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans (B.Sc.) Gıda Müh. ODTÜ 1989 Y. Lisans (MBA) İşletme

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders Kodları AKTS Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Tezli Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO501 Eğitimde Program Geliştirme 3 0 3 8

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ücret Sistemleri ve Verimlilik 13.12.

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ücret Sistemleri ve Verimlilik 13.12. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ücret Sistemleri ve Verimlilik 13.12.2011 2008470068-Osman Gökay ÖNOL 2008470105-Ezgi YENİSÖZ 2008470061-Fatmagül

Detaylı

İK YÖNETİMİ NASIL ALGILANIYOR?

İK YÖNETİMİ NASIL ALGILANIYOR? İK YÖNETİMİ NASIL ALGILANIYOR? Amaç ve Kapsam Richard Bach, Algı, kendimizin ya da başkalarının zihninde oluşan, bilgilenme, yargılama, ilişkiler gibi etkileşimlerle biçimlenen bir imgedir der. Kişisel

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri MLY733 1 3 + 0 6 Araştırma yöntemlerindeki farklı anlayışları, yaygın olarak kullanılan

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 2 1. Bütünün kendisini oluşturan parçaların tek başlarına yaratabilecekleri değerlerin toplamından daha fazla bir değer yaratması durumuna sinerji denir. Sinerji ile işletmelerin

Detaylı

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma

28.10.2014. Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Pazar bölümlendirme Pazar Hedefleme Farklılaştırma ve Konumlandırma Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi - Kotler, Philip & Armstrong, Gary (2014), Principles

Detaylı

Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri

Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Sağlık Kurumları İşletmeciliği SKI701 1 3 + 0 8 İşletme ile ilgili temel

Detaylı

DERS PROFİLİ. Satış Yönetimi MAN 432 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. Satış Yönetimi MAN 432 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Satış Yönetimi MAN 432 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Seçmeli Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

KİŞİLİK VE YETKİNLİK ENVANTERLERİ, ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE YENİ BİR BAKIŞ AÇISI. www.pmetrica.com Copyright, P.metrica 1

KİŞİLİK VE YETKİNLİK ENVANTERLERİ, ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE YENİ BİR BAKIŞ AÇISI. www.pmetrica.com Copyright, P.metrica 1 KİŞİLİK VE YETKİNLİK ENVANTERLERİ, ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE YENİ BİR BAKIŞ AÇISI www.pmetrica.com 1 Türkiye de MTI GROUP bünyesinde yer alan P.metrica, onbeş yıldır Masters Training International tarafından

Detaylı

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Derse Baslangıç ve Dersin öneminin kavratılması ile ders materyalleri ve isleme biçimi Dersin Tanıtımı İnternet, Özellikleri ve

Detaylı

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME Fatih KALECİ 1, Ersen YAZICI 2 1 Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Eğitimi 2 Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi,

Detaylı

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb.

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Fazlı YILDIRIM fazli.yildirim@okan.edu.tr Oda: C522 www. fazliyildirim.com BIS364 Rekabet Avantajı İçin ç Müşteri ş İlişkileri Yönetimi Abdullah BOZGEYİK CRM

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. 3 al 2 öde kapmanyası - 3 tane ürün alana fiyatı en düşük olan ürünün bedava verilmesi,

DESTEK DOKÜMANI. 3 al 2 öde kapmanyası - 3 tane ürün alana fiyatı en düşük olan ürünün bedava verilmesi, KAMPANYA KARTINDA YENĐ FONKSĐYONLAR Perakende söktöründe yaygın olarak kullanılan kampanya tanımlarının desteklenmesininin sağlanması amacıyla kampanya kartı içerisine yeni fonksiyonlar eklenmiştir. Mağaza

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı TURİZM PAZARLAMASINDA TÜKETİCİLERİN TURİSTİK SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN WEB SİTESİ TASARIM ÖZELLİKLERİNİN NÖROGÖRÜNTÜLEME

Detaylı

DERS PROFİLİ. Tüketici Davranışları MAN 481 Güz 7 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. Tüketici Davranışları MAN 481 Güz 7 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Tüketici Davranışları MAN 481 Güz 7 3+0+0 3 6 Ön Koşul MAN 341 (Tercih Edilen) Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı X, Y, Z KUŞAĞI TÜKETİCİLERİNİN YENİDEN SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ALGILANAN MARKA DENKLİĞİ ÖĞELERİNİN ETKİ DÜZEYİ FARKLILIKLARININ

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

MİNİ MBA LİDERLİK AKADEMİSİ. NMT Danışmanlık ve Eğitim Merkezi- Koşuyolu Cad. Salih Omurtak Sok. No:5 Kadıköy/İST (216) 546.03.70 www.nmt.com.

MİNİ MBA LİDERLİK AKADEMİSİ. NMT Danışmanlık ve Eğitim Merkezi- Koşuyolu Cad. Salih Omurtak Sok. No:5 Kadıköy/İST (216) 546.03.70 www.nmt.com. MİNİ MBA LİDERLİK AKADEMİSİ MİNİ MBA LİDERLİK AKADEMİSİ Niçin ve Neden? Bu program çok kısa bir zaman diliminde normal bir MBA programında ele alınan Temel Kavram ve Teknikleri kapsamaktadır. İşletme yüksek

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin

13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI. 07-09 Ekim, 2015 Mersin 13. ULUSAL PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK KONGRESİ BİLDİRİ ÖZETLERİ KİTABI 07-09 Ekim, 2015 Mersin 2 İÇİNDEKİLER Davet Mektubu... 5 Genel Bilgiler... 7 Kurullar... 8 Davetli Konuşmacılar... 12 Paneller

Detaylı

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ

SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ , ss. 51-75. SANAYİ İŞÇİLERİNİN DİNİ YÖNELİMLERİ VE ÇALIŞMA TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ - ÇORUM ÖRNEĞİ Sefer YAVUZ * Özet Sanayi İşçilerinin Dini Yönelimleri ve Çalışma Tutumları Arasındaki İlişki - Çorum

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir?

1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? 1 )Herhangi bir iletişim kanalı yardımıyla farklı ortamlarda bulunan kaynak ve alıcının gerçekleştirdiği iletişime ne ad verilir? Görsel iletişim Yüz yüze iletişim Sözsüz iletişim Sözlü iletişim Araçlı

Detaylı

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview)

GÖRÜŞME GÖRÜŞME GÖRÜŞME. Sanat vs Bilim? Görüşme Yapma Becerileri. Hangi Amaçlar için Kullanılır? (mülakat-interview) Görüşme Görüşme Türleri Görüşme Süreci (mülakat-interview) Nitel araştırmada en sık kullanılan veri veri toplama aracıdır. Amacı, bir bireyin iç dünyasına girmek ve onun bakış açısını anlamaktır. Odak

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

DERS PROFİLİ. Çokuluslu Şirketler MAN 391 Bahar 7 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. Çokuluslu Şirketler MAN 391 Bahar 7 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Çokuluslu Şirketler MAN 391 Bahar 7 3+0+0 3 6 Ön Koşul Dersin Dili Ders Tipi İngilizce Seçmeli Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel

Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha. sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, örgütler ve bireyler tarafından örgütsel Pazarlama Mal ve hizmet müşterileri, işletmeler ve daha geniş ş olarak toplum için, değeri ğ olan Pazar sunumlarının yaratılması, benimsetilmesi, ulaştırılması ve değişimine yönelik olarak, örgütler ve

Detaylı

Havariler Çıkarcılar Sadıklar Eğitimliler Rehineler

Havariler Çıkarcılar Sadıklar Eğitimliler Rehineler İLETİŞİMDE HEDEF KİTLE VİZE 1 ) İletişimin sözlü, sözsüz ve yazılı olarak sınıflandırılmasında esas alınan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir? Alıcı üzerindeki etki Grup içi konum Kullanılan kod sistemi

Detaylı

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ Tedarik Zinciri Nedir? Hammadde temini yapan, onları ara mal ve nihai ürünlere çeviren, nihai ürünleri müşterilere dağıtan, üretici ve dağıtıcıların oluşturduğu bir ağdır. TARLADAN

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Levent KOŞAN Doğum Tarihi: 13.05.1976 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Y. Lisans Doktora Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri BBA 102 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Fazlı YILDIRIM fazli.yildirim@okan.edu.tr Oda: C522 www. fazliyildirim.com BIS364 Rekabet Avantajı İçin ç Müşteri ş İlişkileri Yönetimi Abdullah BOZGEYİK CRM Integration Marketing Strategy

Detaylı

YÖNETİM VE ORGANİZASYON

YÖNETİM VE ORGANİZASYON Dr. Polat TUNÇER YÖNETİM VE ORGANİZASYON Beta Yay n No : 2803 İşletme Ekonomi Dizisi : 552 1. Baskı Aralık 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-825 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay

Detaylı

3. HAFTA-Grup Çalışması

3. HAFTA-Grup Çalışması KAMU MALİYESİNDE KARAR ALMA VE PERFORMANS YÖNETİMİ PROJESİ PERFORMANS YÖNETİMİ VE PERFORMANS ESASLI BÜTÇELEME 3. HAFTA-Grup Çalışması ANKARA 27 Ocak 2011 PERFORMANS ANLAŞMASI DPT den sorumlu bakan ile

Detaylı

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Dış Politikası POLS 338 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 Bölüm 1 PAZARLAMANIN DOĞUŞU...5 1.1 Pazarlamanın Konusu...5 1.2 Pazarlamanın Anlamı ve Gelişimi...5 1.3 Pazarlamanın Temel Kavramları...10 1.3.1 Gereksinim ve İstek...11 1.3.2 Talep...13

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME ve PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Endüstri Müh. Mustafa ÇORUH Ana Bilim Dalı Programı

Detaylı