T.C. KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ FİZİK BÖLÜMÜ OPTİK LABORATUVARI DENEY KILAVUZU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ FİZİK BÖLÜMÜ OPTİK LABORATUVARI DENEY KILAVUZU"

Transkript

1 T.C. KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ FİZİK BÖLÜMÜ OPTİK LABORATUVARI DENEY KILAVUZU Arş. Gör. Sinan DİKEN Arş. Gör. M. İbrahim COŞKUN Kilis 2011

2 DENEYLER 1. Cobra 3 DÜZENEĞİNİ KULLANARAK UZAKLIĞIN FOTOMETRİK YASASININ İNCELENMESİ 2. SNELL YASASI VE IŞIĞIN FARKLI ORTAMLARDA KIRINIMI 3. MALUS YASASI 4. TEK VE ÇİFT YARIK SİSTEMLERDE KIRINIM ŞİDDETİNİN BELİRLENMESİ 5. IŞIĞIN AYARLANABİLİR TEK YARIKTA VE BİR ENGELDE KIRILMASI 6. TEK YARIKTA KIRINIM VE HEISENBERG İN BELİRSİZLİK İLKESİ 7. KERR OLAYI 8. FRESNEL DENKLEMLERİ YANSIMA TEORİSİ

3 DENEY 1: Cobra 3 DÜZENEĞİNİ KULLANARAK UZAKLIĞIN FOTOMETRİK YASASININ İNCELENMESİ DENEYİN AMACI: Şekil.1 Bu deneydeki ana amacımız nokta ışık kaynağı ve bir sensör kullanarak aydınlanma şiddetinin uzaklığa nasıl bir oranla bağlı olduğunu gözlemlemektir. Aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi uzaklığın karesine karşılık aydınlanma şiddeti değerlerinin grafiği çizilerek aradaki bağıntı elde edilmeye çalışılır. Bu deneye yardımcı konular; Işık akısı (Luminous Flux), Aydınlanma Şiddeti (Luminous Intensity), Aydınlanma (Illuminance), Parlaklık (Luminance). 1

4 ARAÇ GEREÇLER: Cobra3 Deney Ünitesi Lamba Metre Hareket Sensörü 12V luk Güç Desteği Bağlantı Kabloları RS232 Veri Kablosu Yükseltici Sabitleyici Ayaklar Alıcı İp Bilgisayar TEORİK BİLGİ: Işık akısı (Luminous Flux); bir ışık kaynağının birim zamanda yaydığı toplam ışık miktarını belirten bir tanımdır. Birimi lümendir. Φ ile gösterilir. 1lm=1 lümen Işık şiddeti (Luminous Intensity); birim zamanda belli bir doğrultuda yayılan ışın yoğunluğunu belirtir. Sembolü I harfidir. Birimi ise candela dır. Aydınlık düzeyi (Illuminance); bir yüzeyin birim alanına birim zamanda düşen ışık akısı miktarına aydınlık düzeyi adı verilir. Birimi lüks tür. 1 lüks= 1lx Parıltı (Luminance); Yüzeyin birim alanından belli bir doğrultuda yayılan ışık şiddeti ile ilgili bir kavramdır. L harfi ile gösterilir, birimi cd/m 2 dir. Şekil.2 Şekil.21 de uzaklığın fotometrik yasasının şematik olarak belirlenmesi gösterilmiştir. 2

5 Işık akısının görülmesi açısından güzel bir örnek olarak ele alınabilir. Şekil.3 Yukarıdaki 5 numaralı denklem uzaklığın fotometrik kanunu olarak bilinir. Bu denkleme göre bir yüzeydeki E aydınlık düzeyi r mesafesinin karesi ile orantılı olacak şekilde azalmaktadır. DENEYİN YAPILIŞI: Deney düzeneği Şekil.1 deki gibi kurulur. Flamentin geniş tarafı fotosele bakacak şekilde çevrilir. Fotodiyotu lambanın flamenti hareket ettiğinde dahi farklı yönlere yönelmeyecek şekilde ayarlayınız. Her iki elemanında aynı yükseklikte bulunduğundan emin olunuz. Bu yasa sadece nokta ışık kaynaklarında geçerlidir. Sensör ve lambanın flamanı arasındaki ilk mesafeyi 15cm olarak ayarlayınız. Cobra3 deney ünitesini bilgisayara bağlayınız ve Cobra3 Force/Tesla ölçüm modülünü aktifleştiriniz. Ölçülen değerleri kaydedebilmek için parametrelerinizi Şekil.4 teki gibi ayarlayınız. 3

6 Şekil.4 Sistemin hareket ettirildiği mesafesi ölçebilmek için hareket kaydedici çalıştırılır. İp yuvalarından büyük olan kullanılır. Hareket kaydedicinin kalibrasyonu için Options butonunu kullanın ve Şekil.5 te gösterilen ayarları giriniz. Calibration Distance seçeneğini 30cm e ayarlayınız. Kalibrasyon işlemi tamamlandıktan sonra fotoseli lambadan uzaklaşacak şekilde yavaşça (yaklaşık 0.5m/s) hareket ettiriniz. Aradaki mesafe yaklaşık olarak 80cm olduğunda veri toplamayı sonlandırabilirsiniz. 4

7 Şekil.5 Şekil.6 Şekil.6 da hareket sensörünün Cobra3 ünitesine bağlantısı gösterilmiştir. 5

8 Şekil.7 Şekil.7 de uzaklık ile ışık şiddetinin üstel olarak değişimi gösterilmiştir. Uzaklık miktarı değiştikçe şiddetin de belirli oranlarda düştüğü Cobra3 düzeneği ve bilgisayar yardımıyla kolaylıkla görülebilmektedir. Şekil.8 Şekil.8 de ise uzaklığın karesinin tersi ile şiddet değerlerinin değişimi doğrusal olarak gösterilmiştir. 6

9 SORULAR: 1. Aşağıdaki grafiği yorumlayarak uzaklık ve aydınlanma şiddeti arasındaki bağıntıyı gerekli matematiksel işlemleri ve grafikleri de göstererek açıklayınız. Şekil.9 7

10 DENEY 2: SNELL YASASI VE IŞIĞIN FARKLI ORTAMLARDA KIRINIMI DENEYİN AMACI: Işığın yansıma özelliğinin yanında kırılma özelliğinden faydalanarak hava ve su gibi farklı ortamlarda hareketinin doğrultusundaki değişimler incelenerek kırılma indisinin tayin edilmesi amaçlanmaktadır. Deneye yardımcı konular; Yansıma, Kırılma, Snell Yasası ARAÇ GEREÇLER: Işık Kaynağı - Lazer, He-Ne 1,0 mw, 220V AC Güç Kaynağı Dereceli Disk İki Bölmeli Silindirik Kab Yarım Silindirik Mercek TEORİK BİLGİ: Yansıma, homojen bir ortam içerisinde ışık ışınlarının yansıtıcı bir yüzeye çarparak yön ve doğrultu değiştirip geldiği ortama geri dönmesi olayına denir. Yansımanın genel örnekleri ışık, ses ve su dalgalarıdır. Düzlem aynalarda yansıma, saydam ortamda hareket eden ışığın herhangi bir yüzeye çarpıp geri dönmesi olayıdır. Yansıma olayında ışığın hızı, frekansı, rengi yani hiçbir özelliği değişmez. Sadece hareket yönü değişir. Yansıma tam yansıma, düzgün yansıma ve dağınık yansıma olmak üzere üçe ayrılır. Yansıma Kanunları: 1-Gelen ışın, normal ve yansıyan ışın aynı düzlemdedir. 2-Gelme açısı yansıma açısına eşittir Normal üzerinden gelen ışın kendi üzerinden yansır. Aşağıdaki şekillerde yansıma olayı açıkça görülmektedir. Işık kaynağından çıkan ışığın ve engelden yansıyan ışığın normal ile yaptığı açı aşağıda görüldüğü birbirine eşittir. Snell yasası: ışığın geldiği ortamın kırıcılık indisiyle geliş doğrultusunun normalle yaptığı açının sinüsünün, ışığın gittiği ortamın kırıcılık indisiyle gidiş doğrultusunun normalle yaptığı açının sinüsüyle çarpımına eşitlenmesiyle oluşan formüle dayalı fiziğin optik dalında yer alan bir yasadır. 8

11 Bu denkleme göre ortamların kırıcılık indisleri ışığın o ortamdaki hızıyla ters orantılıdır. Kırıcılık indisi ne kadar çoksa ışık o kadar yavaş hareket eder. n1 = ışığın geldiği ortamın kırıcılık indisi (katsayısı) n2 = ışığın gittiği ortamın kırıcılık indisi (katsayısı) θ1 = ışığın geliş doğrultusunun normalle yaptığı açı θ2 = ışığın kırıldıktan sonraki gidiş doğrultusunun normalle yaptığı açı Normal: Bir optik sisteminde ışığın kırıldığı noktadan asal eksene çizilen dikme. 9

12 DENEYİN YAPILIŞI: Deney düzeneği yandaki şemadakine benzer şekilde kurulur. Lazerin deneyden en az 15 dk önce açılması gerekmektedir. Kullanılacak mercek düzeneğe yerleştirildikten sonra lazer ışığının farklı açılarda merceğe ulaşması sağlanır. Yansıyan ve kırılan ışının doğrultusu dereceli disk yardımıyla bulunur ve not edilir. Teorik hesaplamalar yapılarak cam merceğin kırılma indisi bulunur. SORULAR: 1- Yandaki şekilde gösterilen ışık demeti, yağdaki normal çizgisi ile 20 derecelik bir açık yapmaktadır. θ (hava) ve θ (su)açılarını bulunuz. 2- Yansıma nedir açıklayarak çeşitlerini ve kanunlarını yazınız. Snell yasasını yazarak günlük hayattan bir örnek ile örneklendiriniz. 10

13 DENEY 3: MALUS YASASI DENEYİN AMACI: Polarizörden geçen ışık şiddetinin nasıl değiştiği hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlayan Malus yasasının deneysel olarak incelenmesi, ışın kırınımı, polarizörler hakkında genel bir bilgi sahibi olmak. Deneye yardımcı konular; Polarizasyon, Kutuplayıcı, Analizör, Brewster Açısı ve Malus Yasası ARAÇ GEREÇLER: Lazer, He-Ne 1,0 mw, 220V AC Optik Profil Ray, l=60cm Optik profil ray için ayarlanabilir iki dayanak Dijital multimetre Kutuplayıcı filtre TEORİK BİLGİ: Adını Etienne Luis Malus dan alan yasa, kutuplayıcıdan geçen ışığın şiddetindeki değişimin kutuplayıcının açısına bağlı olduğunu gösterir ve aşağıdaki gibi ifade edilir. 2 I cos A I0 (1) Kırınım, bir ışık demetinin saydam olmayan katı bir engelin kenarından veya dar yarıklardan geçerek bükülerek başka doğrultulara sapması ve bir eksen üzerinde renkli şeritler veya aydınlık-karanlık şeritler meydana getirmesi olayıdır. Kırınım olayının gerçekleşebilmesi için, yarığın açıklığının mesafesi yaklaşık olarak gönderilen ışığın dalga boyuna eşit olmalıdır. Kutuplayıcı: Sıradan bir ışık kaynağından yayılan ışınlara rast gele kutuplu veya kutuplanmamış ışınlar denir. Kutuplanmamış ışıktan, sadece belli bir yönde titreşen elektromanyetik dalgayı seçerek, kutuplanmış ışık elde eden optik malzemelere kutuplayıcı (polarizör) denir. DENEYİN YAPILIŞI: Deney düzeneği aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi kurulur. Lineer kutuplanmış ışık bir polarizasyon filtresinden geçer. Filtreden geçen ışığın şiddeti polarizasyon filtresinin açısal konumunun bir fonksiyonuna bağlı olacak şekilde yukarıda verilen formüldeki gibi değişir. 11

14 Şekil.10 Bu deneyde lineer kutuplanmış lazer ışınının kutuplanma düzlemi belirlenecek ve polarizasyon filtresinden geçen ışığın şiddeti filtrenin açısal konumunun bir fonksiyonu olarak belirlenecek. Malus yasası doğrulanacak. Deney seti yukarıdaki şekilde gösterildiği gibi kurulduktan sonra fotoselin tamamen aydınlatıldığından emin olunmalıdır. Eğer deney karanlık bir ortamda yapılmazsa, ortamdaki i0 akımı lazer kapalıyken belirlenmeli ve bu değer ölçüm esnasında hesaba katılmalıdır. Lazerin ortamdaki bozucu dalgalanmaları önlemek amacıyla yaklaşık 30 dk önceden açılması ve yeterince ısınması sağlanmalıdır. Daha sonra polarizasyon filtresi 5 lik adımlarla +/- 90 değerleri arasında değiştirilir ve eş fotosel akımı belirlenir. Kutuplayıcı üzerindeki açıların değişimine karşılık gelen şiddet değerlerini not alarak aşağıdakine benzer bir şiddet-açı grafiği elde edin. 12

15 SORULAR: Şekil Malus yasası nedir? Gerekli formül ve şekilleri kullanarak açıklayınız. 2- Kırınım, kutuplayıcı ve ışığın yapısı ile alakalı genel tanımları yaparak bilgi veriniz. 13

16 DENEY 4: TEK VE ÇİFT YARIK SİSTEMLERDE KIRINIM ŞİDDETİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI: Şekil.12 Çeşitli odak uzaklıklarına sahip mercekleri, tek ve çift yarık sistemine sahip aparatları kullanarak multimetre yardımıyla ışığın bu sistemlerde nasıl bir değişmeye uğradığını gözlemlemek, veriler elde etmek ve bu verilerden oluşan grafiği inceleyip yorumlamak. Işığın farklı mesafelere sahip tek ve çift yarıklı sistemlerden geçtikten sonra oluşturduğu desenleri gözlemlemek. ARAÇ GEREÇLER: Lazer, He-Ne 1,0 mw, 220V AC Diyafram, 3 tek yarıklı Optik Profil Ray, l=150cm Diyafram, 4 çift yarıklı Mercek tutucu Dijital multimetre Mercek, f = +20 mm Ara kablolar Mercek, f = +100 mm TEORİK BİLGİ: Süperpozisyon (üst üste binme) ilkesi temel anlamda girişim olayının sebebini ortaya koymaktadır. 14

17 Şekil.13 Girişim olayı ise iki veya daha fazla dalganın üst üste binerek yeni bir dalga meydana getirmesi olayıdır. Girişim olayı bir ekran üzerinde gösterildiğinde bazı karanlık (minimum) ve aydınlık (maksimum) bantlardan oluşan desenler elde edilir. Bu desenlere ise girişim deseni adı verilir. Şekil.13 te yapıcı ve yıkıcı girişim olayları görülmektedir. Şekil.14 Buradaki şekilde ise bir girişim deseninin oluşumu ve bu girişim deseninin ekranda bıraktığı izi görüyoruz. 15

18 Şekil.15 Şekil.15 te konuma karşılık şiddetteki değişim ve perde üzerindeki görüntü oluşumu gösterilmektedir. DENEYİN YAPILIŞI: Deney düzeneği Şekil.12 de gösterildiği gibi kurulur. Düzenek kurulurken dikkat edilmesi gereken hususlar; Lazer ışınına kesinlikle doğrudan bakılmamalıdır. Lazer yaklaşık olarak 15 dk önceden açılarak ışık şiddetindeki dalgalanmaların önüne geçilmesi sağlanmalıdır. Kurulum esnasında optik sistemdeki elemanların sıralanışı şu şekilde olur; Lazer optik sistemdeki metre üzerinde 2,5cm e konur, 20mm lik odak uzaklığına sahip lens 14cm e, 100mm lik odak uzaklığına sahip lens 27cm e, Tek/Çift yarık sistemi 32,5cm mesafesine, Son olarak alıcı sensör sistemini de 139,5cm mesafesine yerleştiririz. Oluşan kırınım deseni üzerindeki pik değerleri sensörün multimetreye gönderdiği şiddet değerleri sayesinde ölçülür ve not edilir. Alınan bu değerler ile konuma göre şiddet grafiği çizilir ve değerlendirilmesi yapılır. SORULAR: 1- Kırınım ve girişim olayları nedir açıklayınız. Gerekli desen şekillerini çizerek gösteriniz. 2- Deneyde gözlemlediğiniz girişim desenleri yarık mesafeleri ve yarık sayısına göre nasıl değişmektedir açıklayınız. 16

19 DENEY 5: IŞIĞIN AYARLANABİLİR TEK YARIKTA VE BİR ENGELDE KIRILMASI DENEYİN AMACI: Şekil.16 Bu deneyde daha önceki deneylerde gördüğümüz tek yarık kullanılarak oluşturulan kırınım desenindeki şiddet dağılımından faydalanarak yarık genişliğinin hesaplanmasını öğreneceğiz. Deneyle ilgili konular; Işık Şiddeti Ölçümü, Fresnel İntegralleri ve Fraunhofer Kırınımı ARAÇ GEREÇLER: Lazer, He-Ne 1,0 mw, 220V AC Dijital Multimetre Mercek Tutucu Ara Kablolar Lens, f = -50 mm Ayarlanabilir Yarık (Slit) Optik Profil Ray, l=150cm TEORİK BİLGİ: Işık dalgaları küçük bir aralıktan (açıklık/delik) geçtiğinde, keskin parlak bir bölgeden ziyade, girişim deseni gözlenir. Bu davranış şunu göstermektedir: Işık aralığı geçtiği andan itibaren aralık tarafından belirlenen dar bir yolun etrafındaki bölgeye doğru dağılır, bu bölge eğer ışık düz bir yol izlemiş olsaydı gölgede olacaktı. Ses dalgaları ve su dalgaları gibi diğer dalgaların da aralıkları veya keskin kenarları geçtiğinde böyle dağılma özelliği vardır. Bu olay kırınım olarak bilinir ve sadece ışığın dalga modeliyle açıklanabilir. 17

20 Fraunhofer kırınımı, dar bir yarığı geçen ışınların tamamı hemen hemen bir birlerine paralel olduklarında meydana gelir. Aşağıdaki şekilde tek yarıklı-fraunhofer kırınım deseni görülmektedir. Şekil.17 Huygens ilkesine göre yarığın her bir kısmı, bir ışık dalgası kaynağı gibi davranır. Dolayısıyla yarığın bir kısmından çıkan ışık, başka kısmından çıkan ışıkla girişim yapabilir. Ekranda oluşan bileşke şiddet ise Ɵ a bağlı olacaktır. DENEYİN YAPILIŞI: Deney düzeneği aşağıdaki ölçütler dikkate alınarak Şekil.16 da gösterildiği gibi kurulur; Lazer optik sistemdeki metre üzerinde 2,5cm e konur, -50mm lik odak uzaklığına sahip lens 14cm e, Ayarlanabilir yarık sistemi 21,5cm mesafesine, Son olarak alıcı sensör sistemini (ekran) de 61,5cm mesafesine yerleştiririz. Oluşan kırınım deseni üzerindeki pik değerleri sensörün multimetreye gönderdiği şiddet değerleri sayesinde ölçülür ve not edilir. Şekil.18 18

21 Alınan değerler aşağıda verilmiş olan formülde yerine yazılarak yarık genişliği bulunur. Bu formülde; b m xm r λ = yarık genişliği =merkezden dışarıya doğru olan kullanılacak maksimumun sırası (m=1, m=2, ) =m. maksimumun merkeze olan uzaklığı =ekran ve slit arasındaki mesafe =lazer ışığının dalga boyu Farklı m değerleri için slit genişliği hesaplanır ve sonuçları değerlendirilir. SORULAR: 1- Fraunhofer kırınımı ve Huygens ilkesi hakkında bilgi veriniz. 2- Farklı m değerlerinde yarık mesafesi hesabından aldığınız sonuçları karşılaştırarak yorumlayınız. 19

22 DENEY 6: TEK YARIKTA KIRINIM VE HEISENBERG İN BELİRSİZLİK İLKESİ Şekil.19 DENEYİN AMACI: Bu deneyde genel olarak kırınım, Kirchhoff kırınım formülü, konum ve momentum belirsizlikleri, dalga parçacık ikilemi ve de Broglie kanunu hakkında bilgi sahibi olacağız. Tek slit (yarık) kullanılarak oluşturulan Fraunhofer kırınımı desenindeki şiddet dağılımı incelenecektir. Kirchhoff un kırınım formülü kullanılarak dalga deseninden elde edilecek sonuçlar kuantum mekaniğinin Heisenberg in belirsizlik ilkesine bakış açısıyla değerlendirilecektir. Farklı aralıklara sahip slitlerin kırınım desenlerinden faydalanarak momentumdaki belirsizliği hesaplayıp Heisenberg in belirsizlik ilkesini doğrulayacağız. ARAÇ GEREÇLER: Lazer, He-Ne 1,0 mw, 220V AC Dijital Multimetre 3 Tek Slite Sahip Diyafram Ara Kablolar Lens, f = -50 mm Optik Profil Ray, l=150cm 20

23 TEORİK BİLGİ: Yandaki şekilde slitten geçen ışığın izlediği yol ve bazı değerler (d, α, b, a) görülmektedir. Burada; d α b a =slit genişliği =kırınım açısı =slit ve ekran arasındaki mesafe =maksimum ve minimum arasındaki mesafe Şekil.20 Örnek olarak 0,1mm lik slitin kırınım desenindeki simetriden faydalanarak ana maksimum ve ikincil maksimum değerleri aşağıdaki hesaplamaları göstermek üzere kullanılmıştır. Diğer slitlerde α açısnı belirleyebilmek için ana maksimumun her iki tarafındaki iki minimumun değerlerinin de kaydedilmesi gerekir. λ dalga boyuna sahip bir paralel, monokromatik ve koherent ışık ışını d genişliğindeki bir tek slitten geçtiğinde bir ana maksimum ve birkaç da ikincil maksimum değerleri ekranda belirir. Kirchhoff un kırınım formülü ile uyumlu olacak şekilde α açısının bir fonksiyonu olarak şiddet aşağıdaki gibi yazılır; I sin 0. I 2 (1) d.sin Minimumların şiddetini bulurken, arcsin n. kullanılır. Burada, 1,2,3... dir. d n Şiddetin maksimum olduğu yerdeki açı değerleri, 0 ' 0 ' 1 arcsin1.430 d ' 2 arcsin d Böylece birinci ve ikinci maksimumlar arası oran aşağıdaki gibi olur; n 21

24 I I 1 0, 0472 I 0 0, 0165 I 0 2 Yandaki şekilde 0,1mm lik genişliğe sahip slitin 1140mm uzaklıktaki kırınım deseni görünmektedir. Fotoakım konumun bir fonksiyonu olarak gösterilmiştir. Teorik ve deneysel değerlerin karşılaştırılması şöyle olur; Minimumlar; Deneysel Teorik 0,36 0, ,72 1, ,72 1,07 3 Maksimumlar; Deneysel Teorik Şekil ,52 1 0,51 2 0,88 2 0,88 I 1 I 1 0, 044; 0, 047; I 0 I 0 I 2 I 2 0, 014; 0, 017; I 0 I 0 Böylece Kirchhoff un kırınım formülü hata oranları dahilinde doğrulanmış oldu. Kuantum Mekanik Davranış Heisenberg in belirsizlik ilkesi; bir parçacığın konum ve momentumunu aynı anda (eş zamanlı) kesin olarak belirlemenin mümkün olamayacağını söyler. Bu durum kuantum mekaniğinin temel varsayımıdır. Ölçümler sonucunda, konumdaki standart sapma Δx ve momentumdaki standart sapma ΔP belirlenebilir. Bu formalizmde biz konumdaki belirsizliğe fy, momentumdaki belirsizliğe ise fp diyeceğiz. Bu iki standart sapmanın çarpımı; h y. p (2) 2 şeklinde olur. Burada h=6,6262x10-34 J.s Planck sabitidir. 22

25 Günlük gözlemimizle belirsizlik ilkesini anlamak mümkün olmasa bile dalga mekaniğinden bu ilkenin açıkça gerekliliğini görmek mümkündür. Fotonların slitten geçerken aldığı yol aşağıdaki denklemdeki gibi gösterilir. y d (3) Hız bileşenlerinden y-doğrultusunda olanının belirsizlik yoğunluğunu ise aşağıdaki gibi yazarız; c sin (4) y 1 Burada 1 birinci minimumdaki açıdır. Böylece momentumdaki belirsizlik Denklem.5 te gösterildiği gibi olur. p m c sin (5) y 1 Burada m fotonun kütlesini, cise ışık hızını belirtir. Momentum ve dalgaboyu değerleri birbirlerine de Broglie bağıntısı ile bağlıdır. h p m c (6) Buradan yola çıkarak, h py sin1 (7) denklemi elde edilir. Yandaki şekilde tek slitte kırınımın geometrisi gösterilmiştir. Şekil.22 a) Gidilen yol b) Bir fotonun hız bileşeni (1) denkleminden yola çıkarsak ilk minimumun 1 açısı; sin1 olur. (8) d Eğer denklem (8) i denklem (7) ve (3) te yerine yazarsak belirsizlik ile ilgili bağıntıyı elde etmiş oluruz. 23

26 y. p y h (9) Eğer y slit genişliği daha küçük olursa, kırınım desenindeki ilk minimumu veren 1 açısı daha büyük değerlerde çıkar. Bizim deneyimizde 1 açısı ilk minimumun konumundan faydalanılarak elde edilmiştir. a tan1 (10) b (10) denklemini (7) de yerine yazarsak, h a p y sin(arctan ) b (11) (3) ve (11) denklemlerini de (9) denkleminde değerlendirdiğimiz de, h a böldükten sonra, d a sin(arctan ) 1 (12) b denklemini elde ederiz. Deneydeki ölçümler küçük hata payları dahilinde (12) denklemini doğrulamaktadır. Slit Genişliği (d/mm) İlk Minimum (a/mm) (b/mm) d a sin(arctan ) b 0,101 7, ,01 0,202 3, ,01 0,051 10, ,05 DENEYİN YAPILIŞI: 632.8nm dir. Deney düzeneği Şekil.19 daki gibi kurulur. Kullanılan lazer ışığının dalgaboyu Burada dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır; Lazerin ortamdaki bozucu dalgalanmaları önlemek amacıyla yaklaşık 30 dk önceden açılması ve yeterince ısınması sağlanmalıdır. Asla lazer ışığına direkt olarak bakmayınız. Farklı genişliğine sahip (0,1mm; 0,2mm ve 0,5mm) slitleri lazer sisteminin hemen önüne sırasıyla yerleştiririz. Fotoselin tam önüne ise 0,3mm genişliğe sahip başka bir slit koyunuz. Multimetrede ölçülen değerleri not ediniz. Bu değerler gelen ışığın şiddeti ile orantılı olarak değişecektir. Farklı yarık aralıkları için saçak genişliklerini ve açılarını ölçerek Belirsizlik ilkesinin gerçeklenip gerçeklenmediğini gösteriniz. Aynı deneyi farklı ekran mesafeleri için tekrarlayınız. 24

27 SORULAR: 1- Slit (yarık) genişliği küçüldükçe kırınım deseni nasıl değişmektedir, grafiklerle açıklayınız. 2- Fresnel in kırınım denklemlerinden yola çıkarak konum ve momentumdaki belirsizlik ifadesini bulunuz. Hangi parametrelerle nasıl değiştiğini yorumlayınız. 25

28 DENEY 7: KERR OLAYI DENEYİN AMACI: Şekil.23 Monokromatik ve dikey polarize olmuş ışık dikeye 45 derecelik açı ile yerleştirilmiş PLZT (Kurşun-Lantanyum-Zirkonyum-Titanyum) elemanının üzerine düşürülür. PLZT elemanına bir elektrik alan uygulanır ve elemanın çift-kırıcı şeklinde davranmasına sebebiyet verir. PLZT elemanının arkasında oluşan normal ve ekstra ışık arasındaki faz kayması uygulanan voltajın bir fonksiyonu olarak kaydedilir. Faz kaymasının uygulanan elektrik alanın büyüklüğünün karesi ile orantılı olduğu gösterilir. Elde edilen orandan PLZT elemanının Kerr Sabiti bulunur. ARAÇ GEREÇLER: Lazer, He-Ne 1,0 mw, 220V AC Kerr Hücresi, PLZT Elemanı Optik Profil Ray, l=60cm Yüksek voltaj destek birimi Optik profil ray için ayarlanabilir iki dayanak Bağlantı Kabloları Dijital multimetre Yükseltici Kutuplayıcı filtre TEORİK BİLGİ: Yapılan deneysel çalışmalar, simetri merkezine sahip olan kristallerde, uygulanan dış elektrik alan şiddetinin karesine bağlı olan değerlerde, karesel elektro optik olay diye adlandırılan bir olayın gözlendiğini göstermiştir. Bu olay 1875 de ilk defa Kerr tarafından gözlendiğinden Kerr olayı diye adlandırılır. 26

29 Değişik maddeler için Kerr parametresi, hem değer hem de işaret bakımından farklı olabilir. Belirli bir madde için Kerr parametresi sabit bir büyüklük olmayıp, maddenin sıcaklığına ve geçen ışığın dalga boyuna bağlı olarak değişir. Dış elektrik alanı ile izotrop sıvı anizotrop özellik kazanabilir. Dış alan kaldırıldığında sıvının yapay anizotropluğu aniden kaybolmaz. Dış alan etkisi ile dipollerin kısmen düzene girmesi sonucu olarak yapılmış izotropluk, alan etkisi kalktıktan sonra, ısı hareketinin yönelmeye karşı bozucu etkisi ile belirli bir zaman süresi içinde kayıp olur. Gereken bu zaman süresi rölaksasyon (sakinleşme) süresi olarak adlandırılır. Rölaksasyon zamanı değerce küçüktür (yaklaşık10-8, 10-9 saniye). Elektrooptik devrelerde Kerr hücresi optik anahtar olarak kullanılabilmektedir. Elektrik alana paralel titreşen bir alan vektörüne sahip ışık dalgası ekstra, alana karşı dikey titreşim yapan ışık dalgasına da normal dalga diyeceğiz. Bu iki dalga arasındaki faz farkını aşağıdaki gibi gösterebiliriz. I 2 ( na0 n0 ) (1) Burada λ=633nm vakumlanmış ışığın dalga boyudur. (10) denklemini aşağıdaki şekilde de gösterebiliriz. 2 2 KIE (2) Buradaki K Kerr sabiti olarak adlandırılır. Şekil.24 27

30 I Şekil.24 de göreli aydınlatma şiddeti, PLZT elemanına uygulanan U I0 geriliminin bir fonksiyonu olarak gösterilmiş ayrıca normal ve ekstra ışık dalgaları arasındaki faz farkı da belirtilmiştir. E ifadesi U uygulanan voltajı ve d elektrot mesafesi cinsinden şu şekilde ifade edilebilir; U E (3) d Birkaç basit ara işlemden sonra; U 2 2 d I arcsin (4) KI I 0 Burada edilir. 2 arcsin I I 0 e karşı U 2 grafiği çizilirse bu grafiğin eğiminden Kerr sabiti elde Şekil.25 Şekil.25 te normal ve ekstra ışık arasındaki faz kaymasının bir fonksiyonu olarak PLZT elemanına uygulanan gerilimin karesi grafiği gösterilmiştir. Görüldüğü gibi eğimden yola çıkarak Kerr sabiti bulunmuştur. 28

31 DENEYİN YAPILIŞI: 632.8nm dir. Deney düzeneği Şekil.23 teki gibi kurulur. Kullanılan lazer ışığının dalgaboyu Dikkat edilmesi gereken hususlar; Lazerin ortamdaki bozucu dalgalanmaları önlemek amacıyla yaklaşık 20 dk önceden açılması ve yeterince ısınması sağlanmalıdır. Asla lazer ışığına direkt olarak bakmayınız. PLZT elemanı (Kerr Hücresi) V değer aralığına sahip yüksek voltaj kaynağına bağlanır. Ayrıca yüksek voltaj kaynağına bir de paralel olarak multimetre bağlanır ve uygulanmak istenen voltaj değeri buradan kolaylıkla görülebilir. Yüksek voltajlı güç kaynağını kullanırken ASLA 1000V değerini geçmeyiniz. 1000V üzeri değerler PLZT elemanına zarar vermektedir. Işık kaynağı olarak ise 1mW güce sahip He/Ne lazer kullanılacaktır. Uygulanan elektrik alana karşın Kerr hücresinin kendini adapte edebilmesi (kristal yapı ve ışıma şiddeti açısından) için her gerilim değerinden sonra yaklaşık beş dakika beklenmelidir. Deney karanlık bir ortamda gerçekleştirilmeli, eğer bu şart gerçekleştirilemiyorsa ortamdaki polarize olmamış ışığın oluşturacağı radyasyon da hesaba katılmalıdır. Deney sistemi kurulumu mutlaka asistan eşliğinde yapılmalı ve yüksek gerilime karşı dikkatli olunmalıdır. SORULAR: 1- Kerr olayı nedir, hangi durumlarda gerçekleşir açıklayınız 2- Aşağıdaki değerleri kullanarak Kerr sabitini bulunuz. 29

32 DENEY 8: FRESNEL DENKLEMLERİ YANSIMA TEORİSİ DENEYİN AMACI: Şekil.26 Bu deneyde, tek doğrultuda kutuplanmış ışığın bir prizma yüzeyinden yansıtıldıktan sonra aşağıda yazılı araç ve gereçler kullanılarak şiddeti belirlenir. Alınan değerler Fresnel in yansıma eşitlikleri ile karşılaştırılır. Deneye yardımcı konular; Işığın elektromanyetik teorisi, yansıma sabiti, yansıma faktörü, Brewster açısı, Kırınım Yasası, Polarizasyon ARAÇ GEREÇLER: Lazer, He-Ne 1,0 mw, 220V AC Dijital Multimetre 3 Tek Slite Sahip Diyafram Ara Kablolar Kutuplayıcı Filtreler Açı Ölçer Fotosel Destek Çubukları TEORİK BİLGİ: Bir dalga yapısında ilerleyen fotonlarda E alan vektörü daima B manyetik alan vektörüne diktir. Maxwell denklemleri ve basit matematiksel eşitlikleri kullanılarak yansıma ile ilgili sabitleri bulmaya çalışalım. ; geliş açısına normal ya da paralel olan elektrik veya manyetik alan vektörlerinin salım yönlerini gösterir. 30

33 ζ işareti, yansıma sabiti olarak tanımlanır. 31

34 0 ile π/2 değerleri arasındaki α geliş açıları için yansıma sabiti oranı her zaman aşağıdaki gibi olur. Bazı Özel Durumlar 0 durumu / 2 durumu / 2 durumu (Polarizasyon yada Brewster Açısı Şekil.15) Snell yasasından yola çıkarak; şeklinde yazabiliriz. Şekil.27 Yandaki şekilde teorik olarak hesaplanan ve deneyde ölçülen değerlerin geliş açısının bir fonksiyonu olarak gösterilmesi yer almaktadır. Şekil.28 32

35 DENEYİN YAPILIŞI: Deney düzeneği Şekil.26 da gösterildiği gibi kurulduktan sonra lazer 15 dk boyunca ısınmaya bırakılır. Lazer ısındıktan sonra geliş düzlemine paralel kutuplanmış ışığın ilk i0 şiddeti bulur. Lazer dik pozisyonda yerleştirilir. Prizma şekilde gösterildiği gibi yerine konur. Daha sonra i r değerleri ölçülür ve aşağıda verilen tablodaki gibi bir tablo yapılarak gerekli kısımlara not edilir. H-tabanlardan ve çubuklardan birisi kullanılarak lazer 90 0 çevrilir. Bu durumlar artık lazer prizmanın geliş düzlemine paralel salınım yapmaya başlar. Yine ilk olarak i 0 adımlarla değiştirilir yansıyan ışığın şiddet değerleri okunur. bulunur. Daha sonra geliş açısı 5 er derecelik Lazer tekrar dik konuma getirilir. Yansımanın gerçekleştiği kısımdaki ölçümler alınır. Prizma olmadan fotoselde okunan değerler kaydedilir. Geliş açısı yine 5 er derecelik adımlarla değiştirilir. Kutuplanma düzleminin dönme açısı alınan ölçümlerin ortalaması olarak düşünülebilir. SORULAR: 1. Yansıma ile ilgili bağlantıları kullanarak yansıma sabitlerini bulunuz. 2. Aşağıdaki değerleri kullanarak açı değerlerine karşılık yansıma sabitlerinin grafiğini çiziniz. 33

FİZ209A OPTİK LABORATUVARI DENEY KILAVUZU

FİZ209A OPTİK LABORATUVARI DENEY KILAVUZU T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ ORTAÖĞRETİM FEN VE MATEMATİK ALANLARI EĞİTİMİ BÖLÜMÜ FİZİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI FİZ209A OPTİK LABORATUVARI DENEY KILAVUZU TÇ 2007 & ҰǓ 2012 Öğrencinin Adı

Detaylı

KUTUPLANMA (Polarizasyon) Düzlem elektromanyetik dalgaların kutuplanması

KUTUPLANMA (Polarizasyon) Düzlem elektromanyetik dalgaların kutuplanması KUTUPLANMA (Polarizasyon) Kutuplanma enine dalgaların bir özelliğidir. Ancak burada mekanik dalgaların kutuplanmasını ele almayacağız. Elektromanyetik dalgaların kutuplanmasını inceleyeceğiz. Elektromanyetik

Detaylı

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma:

2. Işık Dalgalarında Kutuplanma: KUTUPLANMA (POLARİZASYON). Giriş ve Temel ilgiler Işık, bir elektromanyetik dalgadır. Elektromanyetik dalgalar maddesel ortamlarda olduğu gibi boşlukta da yayılabilirler. Elektromanyetik dalgaların özellikleri

Detaylı

Girişim; iki veya daha fazla dalganın üst üste binerek, yeni bir dalga şeklinde sonuç

Girişim; iki veya daha fazla dalganın üst üste binerek, yeni bir dalga şeklinde sonuç GİRİŞİM Girişim olayının temelini üst üste binme (süperpozisyon) ilkesi oluşturur. Bir sistemdeki iki farklı olay, birbirini etkilemeden ayrı ayrı ele alınarak incelenebiliyorsa bu iki olay üst üste bindirilebilinir

Detaylı

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması

OPTİK Işık Nedir? Işık Kaynakları Işık Nasıl Yayılır? Tam Gölge - Yarı Gölge güneş tutulması OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

OPTİK. Işık Nedir? Işık Kaynakları

OPTİK. Işık Nedir? Işık Kaynakları OPTİK Işık Nedir? Işığı yaptığı davranışlarla tanırız. Işık saydam ortamlarda yayılır. Işık foton denilen taneciklerden oluşur. Fotonların belirli bir dalga boyu vardır. Bazı fiziksel olaylarda tanecik,

Detaylı

Soru-1) IŞIK TAYFI NEDİR?

Soru-1) IŞIK TAYFI NEDİR? Soru-1) IŞIK TAYFI NEDİR? Beyaz ışığın, bir prizmadan geçtikten sonra ayrıldığı renklere ışık tayfı denir. Beyaz ışığı meydana getiren yedi rengin, kırılmaları değişik olduğu için, bir prizmadan bunlar

Detaylı

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU

FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI. Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU FİZ201 DALGALAR LABORATUVARI Dr. F. Betül KAYNAK Dr. Akın BACIOĞLU LASER (Light AmplificaLon by SLmulated Emission of RadiaLon) Özellikleri Koherens (eş fazlı ve aynı uzaysal yönelime sahip), monokromalk

Detaylı

ve Heisenberg Belirsizlik İlkesi

ve Heisenberg Belirsizlik İlkesi TEK ve ÇİFT YARIKTA KIRINIM DENEY SETİ ve Heisenberg Belirsizlik İlkesi Ankara 2010 RENKO Ltd. Şti. Fizik Deney Setleri ve Oyunları http://www.rentech.com.tr TEK YARIKTA KIRINIM AMAÇ: 1. Tek ve Çift yarıkta

Detaylı

1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ

1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ 1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ Bohr Modelinin Yetersizlikleri Dalga-Tanecik İkiliği Dalga Mekaniği Kuantum Mekaniği -Orbital Kavramı Kuantum Sayıları Yörünge - Orbital Kavramları

Detaylı

1. AMAÇ Işınımla ısı transferi olayının tanıtılması, Stefan-Boltzman kanunun ve ters kare kanunun gösterilmesi.

1. AMAÇ Işınımla ısı transferi olayının tanıtılması, Stefan-Boltzman kanunun ve ters kare kanunun gösterilmesi. IŞINIMLA ISI TRANSFERİ 1. AMAÇ Işınımla ısı transferi olayının tanıtılması, Stefan-Boltzman kanunun ve ters kare kanunun gösterilmesi. 2. TEORİ ÖZETİ Elektromanyetik dalgalar şeklinde veya fotonlar vasıtasıyla

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

Ahenk (Koherans, uyum)

Ahenk (Koherans, uyum) Girişim Girişim Ahenk (Koherans, uyum Ahenk (Koherans, uyum Ahenk (Koherans, uyum http://en.wikipedia.org/wiki/coherence_(physics#ntroduction Ahenk (Koherans, uyum Girişim İki ve/veya daha fazla dalganın

Detaylı

Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3

Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3 Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-3 Faz ve Grup Hızı Güç ve Enerji Düzlem Dalgaların Düzlem Sınırlara Dik Gelişi Düzlem Dalgaların Düzlem Sınırlara Eğik Gelişi Dik Kutuplama Paralel Kutuplama Faz ve Grup

Detaylı

- 1 - ŞUBAT KAMPI SINAVI-2000-I. Grup. 1. İçi dolu homojen R yarıçaplı bir top yatay bir eksen etrafında 0 açısal hızı R

- 1 - ŞUBAT KAMPI SINAVI-2000-I. Grup. 1. İçi dolu homojen R yarıçaplı bir top yatay bir eksen etrafında 0 açısal hızı R - - ŞUBT KMPI SINVI--I. Grup. İçi dolu omojen yarıçaplı bir top yatay bir eksen etrafında açısal ızı ile döndürülüyor e topun en alt noktası zeminden yükseklikte iken serbest bırakılıyor. Top zeminden

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

Su Dalgaları Testlerinin Çözümleri. Test 1 in Çözümleri

Su Dalgaları Testlerinin Çözümleri. Test 1 in Çözümleri Test 1 in Çözümleri 1. 5 dalga tepesi arası 4λ eder.. Su Dalgaları Testlerinin Çözümleri 4λ = 0 cm 1 3 4 5 λ = 5 cm bulunur. Stroboskop saniyede 8 devir yaptığına göre frekansı 4 s 1 dir. Dalgaların frekansı;

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

32 Mercekler. Test 1 in Çözümleri

32 Mercekler. Test 1 in Çözümleri Mercekler Test in Çözümleri. Mercek gibi ışığı kırarak geçiren optik sistemlerinde hava ve su içindeki odak uzaklıkları arklıdır. Mercek suyun içine alındığında havaya göre odak uzaklığı büyür. Aynalarda

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMLI

10. SINIF KONU ANLATIMLI IŞIĞI IRII 0. IIF U TII 4. ÜİTE: PTİ 4. onu IŞIĞI IRII ETİİ ve TET ÇÖZÜERİ Ünite 4 ptik 4. Ünite 4. onu (Işığın ırılması) nın Çözümleri. Şekil incelenirse, ışığın hem n ortamından n ortamına geçerken hem

Detaylı

IŞIĞIN KIRINIMI ve GİRİŞİMİ. YGS-LYS Fizik Ders Notu

IŞIĞIN KIRINIMI ve GİRİŞİMİ. YGS-LYS Fizik Ders Notu IŞIĞIN KIRINIMI ve GİRİŞİMİ YGS-LYS Fizik Ders Notu IŞIĞIN KIRINIMI ve GİRİŞİMİ Işık Teorileri Işığın yapısını açıklayabilecek 3 teori vardır. Bunlar Tanecik Teorisi, Dalga Teorisi ve Elektromanyetik Teori

Detaylı

DENEY 5. Bir Bobinin Manyetik Alanı TOBB ETÜ A N K A R A P r o f. D r. S a l e h S U L T A N S O Y. D r. A h m e t N u r i A K A Y

DENEY 5. Bir Bobinin Manyetik Alanı TOBB ETÜ A N K A R A P r o f. D r. S a l e h S U L T A N S O Y. D r. A h m e t N u r i A K A Y DENEY 5 Bir Bobinin Manyetik Alanı T P r o f. D r. T u r g u t B A Ş T U Ğ P r o f. D r. S a l e h S U L T A N S O Y Y r d. D o ç. D r. N u r d a n D. S A N K I R D r. A h m e t N u r i A K A Y A N K A

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Statik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 10 Eylemsizlik Momentleri Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Statik, R. C.Hibbeler, S. C. Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 10. Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

Işığın izlediği yol : Işık bir doğru boyunca km/saniye lik bir hızla yol alır.

Işığın izlediği yol : Işık bir doğru boyunca km/saniye lik bir hızla yol alır. IŞIK VE SES Işık ve ışık kaynakları : Çevreyi görmemizi sağlayan enerji kaynağına ışık denir. Göze gelen ışık ya bir cisim tarafından oluşturuluyordur ya da bir cisim tarafından yansıtılıyordur. Göze gelen

Detaylı

DENEY 1 SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET

DENEY 1 SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET DENEY 1 SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET AMAÇ: Bir nesnenin sabit hızda, net gücün etkisi altında olmadan düzgün bir hat üzerinde hareket etmesini doğrulamak ve bu hızı hesaplanmaktır. GENEL BİLGİLER:

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFER LABORATUVARI ISIL IŞINIM ÜNİTESİ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFER LABORATUVARI ISIL IŞINIM ÜNİTESİ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFER LABORATUVARI ISIL IŞINIM ÜNİTESİ DENEY 1: ISI IÇIN TERS KARE KANUNU 1. DENEYİN AMACI: Bir yüzeydeki ışınım şiddetinin, yüzeyin

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

8.04 Kuantum Fiziği Ders IV. Kırınım olayı olarak Heisenberg belirsizlik ilkesi. ise, parçacığın dalga fonksiyonu,

8.04 Kuantum Fiziği Ders IV. Kırınım olayı olarak Heisenberg belirsizlik ilkesi. ise, parçacığın dalga fonksiyonu, Geçen Derste Kırınım olayı olarak Heisenberg belirsizlik ilkesi ΔxΔp x 2 Fourier ayrışımı Bugün φ(k) yı nasıl hesaplarız ψ(x) ve φ(k) ın yorumu: olasılık genliği ve olasılık yoğunluğu ölçüm φ ( k)veyahut

Detaylı

RİJİT CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ

RİJİT CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ RİJİT CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ MUTLAK GENEL DÜZLEMSEL HAREKET: Genel düzlemsel hareket yapan bir karı cisim öteleme ve dönme hareketini eşzamanlı yapar. Eğer cisim ince bir levha olarak gösterilirse,

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

FİZİK LAB. 3 (OPTİK) ÇALIŞMA NOTLARI

FİZİK LAB. 3 (OPTİK) ÇALIŞMA NOTLARI FİZİK LAB. 3 (OPTİK) ÇALIŞMA NOTLARI İçindekiler 1. Dalgalar 1.1. Tanımlar 1.. İlerleyen Dalga 1.3. Kararlı (Durağan) Dalga 1.4. İki Ucu Sabit Bir Telde Kararlı Dalgalar. Işığın Doğası.1. Elektromanyetik

Detaylı

ve Heisenberg Belirsizlik İlkesi

ve Heisenberg Belirsizlik İlkesi TEK ve ÇİFT YARIKTA KIRINIM DENEY SETİ ve Heisenberg Belirsizlik İlkesi Ankara 2010 RENKO Ltd. Şti. Fizik Deney Setleri ve Oyunları http://www.rentech.com.tr NOT: İçerisinde deneyin yapılışına dair yönlendirmelerin

Detaylı

STATİK KUVVET ANALİZİ (2.HAFTA)

STATİK KUVVET ANALİZİ (2.HAFTA) STATİK KUVVET ANALİZİ (2.HAFTA) Mekanik sistemler üzerindeki kuvvetler denge halindeyse sistem hareket etmeyecektir. Sistemin denge hali için gerekli kuvvetlerin hesaplanması statik hesaplamalarla yapılır.

Detaylı

DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET

DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET AMAÇ: DENEY 1 - SABİT HIZLA DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET Bir nesnenin sabit hızda, net kuvvetin etkisi altında olmadan, düzgün bir hat üzerinde hareket etmesini doğrulamak ve bu hızı hesaplamaktır. GENEL BİLGİLER:

Detaylı

mercek ince kenarlı (yakınsak) mercekler kalın kenarlı (ıraksak) mercekle odak noktası odak uzaklığı

mercek ince kenarlı (yakınsak) mercekler kalın kenarlı (ıraksak) mercekle odak noktası odak uzaklığı MERCEKLER Mercekler mikroskoptan gözlüğe, kameralardan teleskoplara kadar pek çok optik araçta kullanılır. Mercekler genelde camdan ya da sert plastikten yapılan en az bir yüzü küresel araçlardır. Cisimlerin

Detaylı

Bu bölümde Coulomb yasasının bir sonucu olarak ortaya çıkan Gauss yasasının kullanılmasıyla simetrili yük dağılımlarının elektrik alanlarının çok

Bu bölümde Coulomb yasasının bir sonucu olarak ortaya çıkan Gauss yasasının kullanılmasıyla simetrili yük dağılımlarının elektrik alanlarının çok Gauss Yasası Bu bölümde Coulomb yasasının bir sonucu olarak ortaya çıkan Gauss yasasının kullanılmasıyla simetrili yük dağılımlarının elektrik alanlarının çok daha kullanışlı bir şekilde nasıl hesaplanabileceği

Detaylı

Şekil 1.1: Merceklerin yapısı: (a) İnce kenarlı veya yakınsak mercek, (b) Kalın kenarlı veya ıraksak mercek. Deney Düzeneği

Şekil 1.1: Merceklerin yapısı: (a) İnce kenarlı veya yakınsak mercek, (b) Kalın kenarlı veya ıraksak mercek. Deney Düzeneği Deney No : DO 1 Deneyin Adı : Yakınsak ve ıraksak merceklerde odak uzaklığı Deneyin Amacı: Yakınsak ve ıraksak merceklerde odak uzaklıkların farklı yöntemler kullanılarak elde edilmesi. Teorik Bilgi :

Detaylı

elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu

elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu ÖZET Yük. Müh. Uğur DOĞAN -Yük. Müh Özgür GÖR Müh. Aysel ÖZÇEKER Bu çalışmada Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Jeodezi

Detaylı

ELK464 AYDINLATMA TEKNİĞİ

ELK464 AYDINLATMA TEKNİĞİ ELK464 AYDNLATMA TEKNİĞİ Fotometrik Büyüklükler Fotometrik Yasalar (Hafta) Yrd.Doç.Dr. Zehra ÇEKMEN Fotometrik Büyüklükler şık Akısı (Ф) Birimi Lümen (lm) Bir ışık kaynağının her doğrultuda verdiği toplam

Detaylı

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar:

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar: Mekanik Dinamik İp dalgalarının faz hızı Neler öğrenebilirsiniz? Dalgaboyu Faz hızı Grup hızı Dalga denklemi Harmonik dalga İlke: Bir dört köşeli halat (ip) gösterim motoru arasından geçirilir ve bir lineer

Detaylı

Theory Tajik (Tajikistan)

Theory Tajik (Tajikistan) Q3-1 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bu probleme başlamadan önce ayrı bir zarfta verilen genel talimatları lütfen okuyunuz. Bu görevde, CERN de bulunan parçacık hızlandırıcısının LHC ( Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Detaylı

TİTREŞİM VE DALGALAR BÖLÜM PERİYODİK HAREKET

TİTREŞİM VE DALGALAR BÖLÜM PERİYODİK HAREKET TİTREŞİM VE DALGALAR Periyodik Hareketler: Belirli aralıklarla tekrarlanan harekete periyodik hareket denir. Sabit bir nokta etrafında periyodik hareket yapan cismin hareketine titreşim hareketi denir.

Detaylı

H a t ı r l a t m a : Şimdiye dek bilmeniz gerekenler: 1. Maxwell denklemleri, elektromanyetik dalgalar ve ışık

H a t ı r l a t m a : Şimdiye dek bilmeniz gerekenler: 1. Maxwell denklemleri, elektromanyetik dalgalar ve ışık H a t ı r l a t m a : Şimdiye dek bilmeniz gerekenler: 1. Maxwell denklemleri, elektromanyetik dalgalar ve ışık 2. Ahenk ve ahenk fonksiyonu, kontrast, görünebilirlik 3. Girişim 4. Kırınım 5. Lazer, çalışma

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 5 : IŞIK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 5 : IŞIK (MEB) ÖĞRENME ALANI : ĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 5 : IŞIK (MEB) D- MERCEKLER VE KULLANIM ALANLARI (4 SAAT) 1- ler ve Özellikleri 2- Çeşitleri 3- lerin Kullanım Alanları 4- Görme Olayı ve Göz Kusurlarının 5- Yansıma

Detaylı

MIT 8.02, Bahar 2002 Ödev # 11 Çözümler

MIT 8.02, Bahar 2002 Ödev # 11 Çözümler Adam S. Bolton bolton@mit.edu MIT 8.02, Bahar 2002 Ödev # 11 Çözümler 15 Mayıs 2002 Problem 11.1 Tek yarıkta kırınım. (Giancoli 36-9.) (a) Bir tek yarığın genişliğini iki katına çıkarırsanız, elektrik

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Spektroskopiye Giriş Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY SPEKTROSKOPİ Işın-madde etkileşmesini inceleyen bilim dalına spektroskopi denir. Spektroskopi, Bir örnekteki atom, molekül veya iyonların

Detaylı

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf 8. ATENATİF AKIM E SEİ DEESİ AMAÇA 1. Alternatif akım ve gerilim ölçmeyi öğrenmek. Direnç, kondansatör ve indüktans oluşan seri bir alternatif akım devresini analiz etmek AAÇA oltmetre, ampermetre, kondansatör

Detaylı

Işıma Şiddeti (Radiation Intensity)

Işıma Şiddeti (Radiation Intensity) Işıma Şiddeti (Radiation Intensity) Bir antenin birim katı açıdan yaydığı güçtür U=Işıma şiddeti [W/sr] P or =Işıma yoğunluğu [ W/m 2 ] Örnek-4 Bir antenin güç yoğunluğu Olarak verildiğine göre, ışıyan

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Öğr. Gör. Adem ÇALIŞKAN TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ 4 Skaler: Fiziki büyüklükler SKALER BÜYÜKLÜK SEMBOLÜ BİRİMİ Kütle m Kilogram Hacim V m 3 Zaman t Saniye Sıcaklık T Kelvin Sadece sayısal değer ve birim verilerek ifade edilen

Detaylı

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-3

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-3 SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-3 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK DALGA YAYINIMI Dalga Cepheleri Ve Işınlar Bir kaynaktan çıkan dalganın hareketi sırasında herhangi bir zamanda hareketin başlamak üzere olduğu noktaları

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

9. MANYETİK ALAN AMAÇLAR

9. MANYETİK ALAN AMAÇLAR 9. MAYETİK ALA AMAÇLAR 1. arklı mıknatıslar tarafından oluşturulan manyetik alan çizgilerini gözlemek. 2. Manyetik alanın pusula iğnesi üzerindeki etkisini incelemek. 3. ir selenoidden geçen akıma uygulanan

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler Buraya dek sınırsız ortamlarda tek başına bulunan antenlerin ışıma alanları incelendi. Anten yakınında bulunan başka bir ışınlayıcı ya da bir yansıtıcı,

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

Işınım ile Isı Transferi Deneyi Föyü

Işınım ile Isı Transferi Deneyi Föyü Işınım ile Isı Transferi Deneyi Föyü 1. Giriş Işınımla (radyasyonla) ısı transferi ve ısıl ışınım terimleri, elektromanyetik dalgalar ya da fotonlar (kütlesi olmayan fakat enerjiye sahip parçacıklar) vasıtasıyla

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Statik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 4 Kuvvet Sistemi Bileşkeleri Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Statik, R.C.Hibbeler, S.C.Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 4. Kuvvet Sitemi Bileşkeleri

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği -Fizik I 2013-2014 Dönme Hareketinin Dinamiği Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 İçerik Vektörel Çarpım ve Tork Katı Cismin Yuvarlanma Hareketi Bir Parçacığın Açısal Momentumu Dönen Katı Cismin

Detaylı

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 5 )

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 5 ) FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 5 ) EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri

Detaylı

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL ELEKTRİKSEL POTANSİYEL Elektriksel Potansiyel Enerji Elektriksel potansiyel enerji kavramına geçmeden önce Fizik-1 dersinizde görmüş olduğunuz iş, potansiyel enerji ve enerjinin korunumu kavramları ile

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

FL 3 DENEY 4 MALZEMELERDE ELASTĐSĐTE VE KAYMA ELASTĐSĐTE MODÜLLERĐNĐN EĞME VE BURULMA TESTLERĐ ĐLE BELĐRLENMESĐ 1. AMAÇ

FL 3 DENEY 4 MALZEMELERDE ELASTĐSĐTE VE KAYMA ELASTĐSĐTE MODÜLLERĐNĐN EĞME VE BURULMA TESTLERĐ ĐLE BELĐRLENMESĐ 1. AMAÇ Malzemelerde Elastisite ve Kayma Elastisite Modüllerinin Eğme ve Burulma Testleri ile Belirlenmesi 1/5 DENEY 4 MAZEMEERDE EASTĐSĐTE VE KAYMA EASTĐSĐTE MODÜERĐNĐN EĞME VE BURUMA TESTERĐ ĐE BEĐRENMESĐ 1.

Detaylı

BTÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVARI DERSİ

BTÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVARI DERSİ 1 BTÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVARI DERSİ ROTORLARDA STATİK VE DİNAMİKDENGE (BALANS) DENEYİ 1. AMAÇ... 2 2. GİRİŞ... 2 3. TEORİ... 3 4. DENEY TESİSATI... 4 5. DENEYİN YAPILIŞI... 7 6.

Detaylı

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYĠN ADI : DENEY TARĠHĠ : DENEYĠ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

Geçen Derste. ρ için sınır şartları serinin bir yerde sona ermesini gerektirir. 8.04 Kuantum Fiziği Ders XXIII

Geçen Derste. ρ için sınır şartları serinin bir yerde sona ermesini gerektirir. 8.04 Kuantum Fiziği Ders XXIII Geçen Derste Verilen l kuantum sayılı açısal momentum Y lm (θ,φ) özdurumunun radyal denklemi 1B lu SD şeklinde etkin potansiyeli olacak şekilde yazılabilir, u(r) = rr(r) olarak tanımlayarak elde edilir.

Detaylı

DENEY 5 RC DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMASI

DENEY 5 RC DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMASI DENEY 5 R DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMAS Amaç: Deneyin amacı yüklenmekte/boşalmakta olan bir kondansatörün ne kadar hızlı (veya ne kadar yavaş) dolmasının/boşalmasının hangi fiziksel büyüklüklere

Detaylı

MADDE VE IŞIK saydam maddeler yarı saydam maddeler saydam olmayan

MADDE VE IŞIK saydam maddeler yarı saydam maddeler saydam olmayan IŞIK Görme olayı ışıkla gerçekleşir. Cisme gelen ışık, cisimden yansıyarak göze gelirse cisim görünür. Ama bu cisim bir ışık kaynağı ise, hangi ortamda olursa olsun, çevresine ışık verdiğinden karanlıkta

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

DENEY 2 SABİT İVME İLE DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET VE DÜZLEMDE HAREKET

DENEY 2 SABİT İVME İLE DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET VE DÜZLEMDE HAREKET DENEY 2 SABİT İVME İLE DÜZGÜN DOĞRUSAL HAREKET VE DÜZLEMDE HAREKET AMAÇ: Sabit ivme ile düzgün doğrusal hareket çalışılıp analiz edilecek ve eğik durumda bulunan hava masasındaki diskin hareketi incelenecek

Detaylı

12. ÜNİTE IŞIK KONULAR 1. IŞIK VE IŞIK KAYNAKLARI 7. IŞIK ŞİDDETİ, TAYİNİ VE AYDINLATMA BİRİMLERİ 9. ÖZET 10. DEĞERLENDİRME SORULARI

12. ÜNİTE IŞIK KONULAR 1. IŞIK VE IŞIK KAYNAKLARI 7. IŞIK ŞİDDETİ, TAYİNİ VE AYDINLATMA BİRİMLERİ 9. ÖZET 10. DEĞERLENDİRME SORULARI 12. ÜNİTE IŞIK KONULAR 1. IŞIK VE IŞIK KAYNAKLARI 2. Işık 3. Işık Nasıl Yayılır? 4. Tam Gölge ve Yarı Gölge 5. Güneş Tutulması 6. Ay Tutulması 7. IŞIK ŞİDDETİ, TAYİNİ VE AYDINLATMA BİRİMLERİ 8. Işık Şiddeti

Detaylı

Bölüm 3 AC Devreler. 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak.

Bölüm 3 AC Devreler. 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak. Bölüm 3 AC Devreler DENEY 3-1 AC RC Devresi DENEYİN AMACI 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak. GENEL BİLGİLER Saf

Detaylı

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYĠN ADI : DENEY TARĠHĠ : DENEYĠ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

dq I = (1) dt OHM YASASI ve OHM YASASI İLE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ

dq I = (1) dt OHM YASASI ve OHM YASASI İLE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ OHM YASASI ve OHM YASASI İLE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ AMAÇLAR Ohm yasasına uyan (ohmik) malzemeler ile ohmik olmayan malzemelerin akım-gerilim karakteristiklerini elde etmek. Deneysel akım gerilim değerlerini kullanarak

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I TAŞINIM VE IŞINIMLA BİRLEŞİK ISI TRANSFERİ DENEY FÖYÜ 1. Deney Amacı Farklı

Detaylı

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I ISI İLETİMİ DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I ISI İLETİMİ DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 ISI İLETİMİ DENEYİ Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 1. Amaç Isı iletiminin temel ilkelerinin deney düzeneği üzerinde uygulanması, lineer ve radyal ısı iletimi ve katıların ısı

Detaylı

ALTERNATİF AKIMIN DENKLEMİ

ALTERNATİF AKIMIN DENKLEMİ 1 ALTERNATİF AKIMIN DENKLEMİ Ani ve Maksimum Değerler Alternatif akımın elde edilişi incelendiğinde iletkenin 90 ve 270 lik dönme hareketinin sonunda maksimum emk nın indüklendiği görülür. Alternatif akımın

Detaylı

Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği

Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği Şekil I: V 0 yüksekliğindeki potansiyel eşiği. Parçacık soldan gelmekte olup, enerjisi E dir. Zamandan bağımsız bir durumu analiz ediyoruz ki burada iyi belirlenmiş

Detaylı

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Kompozit Malzemeler ve Mekaniği. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Kompozit Malzemeler ve Mekaniği Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 4 Laminatların Makromekanik Analizi Kaynak: Kompozit Malzeme Mekaniği, Autar K. Kaw, Çevirenler: B. Okutan Baba, R. Karakuzu. 4 Laminatların

Detaylı

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu

Tablo 1 Deney esnasında kullanacağımız numunelere ait elastisite modülleri tablosu BASİT MESNETLİ KİRİŞTE SEHİM DENEYİ Deneyin Amacı Farklı malzeme ve kalınlığa sahip kirişlerin uygulanan yükün kirişin eğilme miktarına oranı olan rijitlik değerin değişik olduğunun gösterilmesi. Kiriş

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

DENEY 5 DÖNME HAREKETİ

DENEY 5 DÖNME HAREKETİ DENEY 5 DÖNME HAREKETİ AMAÇ Deneyin amacı merkezinden geçen eksen etrafında dönen bir diskin dinamiğini araştırmak, açısal ivme, açısal hız ve eylemsizlik momentini hesaplamak ve mekanik enerjinin korunumu

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ Öğr. Gör. Fatih KURTULUŞ 4.BÖLÜM: STATİK MOMENT - MOMENT (TORK) Moment (Tork): Kuvvetin döndürücü etkisidir. F 3 M ile gösterilir. Vektörel büyüklüktür. F 4 F 3. O. O F 4

Detaylı

E-I. Şekil 2: E-I deney düzeneği

E-I. Şekil 2: E-I deney düzeneği Sarmal yapıdan kırınım (Diffraction due to Helical Structure) Giriş Foto 51 olarak bilinen Roselind Franklin in laboratuvarında çekilmiş DNA nın X- ışını kırınım (diffraction) görüntüsü (Şekil 1), DNA

Detaylı

Selçuk Üniversitesi. Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı. Venturimetre Deney Föyü

Selçuk Üniversitesi. Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı. Venturimetre Deney Föyü Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kimya Mühendisliği Laboratuvarı Venturimetre Deney Föyü Hazırlayan Arş.Gör. Orhan BAYTAR 1.GİRİŞ Genellikle herhangi bir akış

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ ELEKTİK DEELEİ-2 LABOATUAI I. DENEY FÖYÜ ALTENATİF AKIM DEESİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Amaç: Alternatif akım devresinde harcanan gücün analizi ve ölçülmesi. Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, 1kΩ Direnç, 0.5H Bobin,

Detaylı

Elektromanyetik Dalga Teorisi

Elektromanyetik Dalga Teorisi Elektromanyetik Dalga Teorisi Ders-2 Dalga Denkleminin Çözümü Düzlem Elektromanyetik Dalgalar Enine Elektromanyetik Dalgalar Kayıplı Ortamda Düzlem Dalgalar Düzlem Dalgaların Polarizasyonu Dalga Denkleminin

Detaylı

MÜHENDİSLİK ÖLÇMELERİ UYGULAMASI (HRT4362) 8. Yarıyıl

MÜHENDİSLİK ÖLÇMELERİ UYGULAMASI (HRT4362) 8. Yarıyıl İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü Ölçme Tekniği Anabilim alı MÜHENİSLİK ÖLÇMELERİ UYGULAMASI (HRT436) 8. Yarıyıl U L K Kredi 3 ECTS 3 UYGULAMA-5 ELEKTRONİK ALETLERİN KALİBRASYONU Prof.r.Engin

Detaylı

MERCEKLER. Kısacası ince kenarlı mercekler ışığı toplar, kalın kenarlı mercekler ışığı dağıtır.

MERCEKLER. Kısacası ince kenarlı mercekler ışığı toplar, kalın kenarlı mercekler ışığı dağıtır. MERCEKLER İki küresel yüzey veya bir düzlemle bir küresel yüzey arasında kalan saydam ortamlara mercek denir. Şekildeki gibi yüzeyler kesişiyorsa ince kenarlı mercek olur ki bu mercek üzerine gelen bütün

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

Manyetik Alanlar. Benzer bir durum hareketli yükler içinde geçerli olup bu yüklerin etrafını elektrik alana ek olarak bir manyetik alan sarmaktadır.

Manyetik Alanlar. Benzer bir durum hareketli yükler içinde geçerli olup bu yüklerin etrafını elektrik alana ek olarak bir manyetik alan sarmaktadır. Manyetik Alanlar Manyetik Alanlar Duran ya da hareket eden yüklü parçacığın etrafını bir elektrik alanın sardığı biliyoruz. Hatta elektrik alan konusunda şu sonuç oraya konulmuştur. Durgun bir deneme yükü

Detaylı

Mercekler Test Çözümleri. Test 1'in Çözümleri

Mercekler Test Çözümleri. Test 1'in Çözümleri 5 Mercekler Test Çözümleri 1 Test 1'in Çözümleri. 1. X ışık kaynağının yakınsak mercekteki görüntüsü şekildeki gibi ʹ olarak oluşur. ʹ görüntüsünden gelen ışınlar perde üzerinde r yarıçaplı bir gölge oluşturur.

Detaylı

Optik Bilimi. 2.1.02-00 Lens ve Optik Cihazların yasaları. Geometrik Optik. İhtiyacınız Olanlar:

Optik Bilimi. 2.1.02-00 Lens ve Optik Cihazların yasaları. Geometrik Optik. İhtiyacınız Olanlar: Optik Bilimi Geometrik Optik Lens ve Optik Cihazların yasaları Neler öğrenebilirsiniz? Mercekler yasası Büyütme Odak Mesafesi Obje Mesafesi Teleskop Mikro kapsam Işık ışını yolu Konveks mercekler Konkav

Detaylı

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR:

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR: BURULMA DENEYİ 1. DENEYİN AMACI: Burulma deneyi, malzemelerin kayma modülü (G) ve kayma akma gerilmesi ( A ) gibi özelliklerinin belirlenmesi amacıyla uygulanır. 2. TANIMLAMALAR: Kayma modülü: Kayma gerilmesi-kayma

Detaylı

STATIK MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ

STATIK MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ STATIK MUKAVEMET Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ STATİK DENGE KOŞULLARI Yapı elemanlarının tasarımında bu elemanlarda oluşan iç kuvvetlerin dağılımının bilinmesi gerekir. Dış ve iç kuvvetlerin belirlenmesinde

Detaylı

STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ

STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ HAZIRLAYAN Prof. Dr. Erdem KOÇ Yrd.Doç.Dr. İbrahim KELEŞ Yrd.Doç.Dr. Kemal YILDIZLI MAYIS 2011 SAMSUN

Detaylı

TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ

TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ İMALAT DALI MAKİNE LABORATUVARI II DERSİ TORNA TEZGAHINDA KESME KUVVETLERİ ANALİZİ DENEY RAPORU HAZIRLAYAN Osman OLUK 1030112411 1.Ö. 1.Grup DENEYİN AMACI Torna tezgahı ile işlemede, iş parçasına istenilen

Detaylı

BAÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü 2010-2011 Bahar Yarıyılı Optik Laboratuarı. Fotoğraf

BAÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü 2010-2011 Bahar Yarıyılı Optik Laboratuarı. Fotoğraf BAÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü 2010-2011 Bahar Yarıyılı Optik Laboratuarı Fotoğraf BAÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü Optik Laboratuarı KURALLAR 1. Laboratuara 10 dakikadan fazla geç kalan

Detaylı