YENİ BAZI FLAVONOİD TÜREVLERİNİN SENTEZİ, KİMYASAL YAPILARININ AYDINLATILMASI VE MONOAMİN OKSİDAZ ENZİMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YENİ BAZI FLAVONOİD TÜREVLERİNİN SENTEZİ, KİMYASAL YAPILARININ AYDINLATILMASI VE MONOAMİN OKSİDAZ ENZİMLERİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI"

Transkript

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ AKARA ÜİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ESTİTÜSÜ YEİ BAZI FLAVİD TÜREVLERİİ SETEZİ, KİMYASAL YAPILARII AYDILATILMASI VE MAMİ KSİDAZ EZİMLERİ ÜZERİE ETKİLERİİ ARAŞTIRILMASI Begüm EVRAS FARMASÖTİK KİMYA AABİLİM DALI DKTRA TEZİ DAIŞMA Prof.Dr. Rahmiye ERTA AKARA

2 TÜRKİYE CUMHURİYETİ AKARA ÜİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ESTİTÜSÜ YEİ BAZI FLAVİD TÜREVLERİİ SETEZİ,KİMYASAL YAPILARII AYDILATILMASI VE MAMİ KSİDAZ EZİMLERİ ÜZERİE ETKİLERİİ ARAŞTIRILMASI Begüm EVRAS FARMASÖTİK KİMYA AABİLİM DALI DKTRA TEZİ DAIŞMA Prof. Dr. Rahmiye ERTA AKARA

3 iii İÇİDEKİLER Kabul ve nay ii İçindekiler iii Önsöz ix Simgeler ve Kısaltmalar x Denklemler xii Formüller xvi Spektrumlar xvii Şekiller xx Şemalar xxi Çizelgeler xxv 1. GİRİŞ Giriş ve Amaç Genel Bilgiler Monoamin ksidaz Enzimi (MA) ve MA İnhibitörleri Monoamin ksidaz Enzimi Monoaminoksidaz İnhibitörleri (MAI) Depresyon Klinik Tablo Depresyonun örokimyasal Hipotezleri Depresyon Tedavisinde Genel İlkeler Parkinson Hastalığı Bazal Ganglia nın Anatomisi Patogenez Parkinson Hastalığının Klinik Özellikleri Parkinson Hastalığında Dopamin Reseptörleri Parkinson Hastalığının Tedavisi Alzheimer Hastalığı Klinik Özellikleri Alzheimer Hastalığının İlaçla Tedavisi Şalkonlar 65

4 iv Şalkonların Sentez Yöntemleri Şalkonların Kimyasal Reaksiyonları (Tepkimeleri) Şalkonların Spektral Özellikleri Şalkonların Biyolojik Etkileri Hidrazonlar Hidrazon Sentez Yöntemleri Hidrazonların Kimyasal Reaksiyonları Hidrazonların Metabolizması Spektral Özellikleri Hidrazonların Biyolojik Etkileri Pirazoller Pirazolinler Pirazolinlerin Sentez Yöntemleri Pirazolinlerin Kimyasal Reaksiyonları Spektral Özellikleri Biyolojik Aktiviteleri GEREÇ VE YÖTEM Gereç Sentez Edilen Maddelerin Analitik İncelemelerinde Uygulanan Yöntemler Kromatografik Analizler Ergime oktası Tayinleri Elementel Analizler Spektral Analizler IR Spektrumları H MR Spektrumları Mass Spektrumları Sentez İşlemleri Sırasında Kullanılan Kimyasal Maddeler Moleküler Modelleme Çalışmaları Biyolojik Deneyler Yöntem Sentez Yöntemleri 149

5 v 3. BULGULAR Başlangıç Maddelerinin Sentezi Şalkonların Sentezi Bazı Şalkon Türevlerinin Spektral Verileri Şalkon Türevlerinden Hareketle Hidrazon Türevlerinin Sentezi (E)-'-((E)-1-(2,4-dimetoksifenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen karbohidrazid(va) (E)-'-((E)-1-(2,4-dimetoksifenil)-3-p-tolilalliliden)furan-2-karbohidrazid 157 (Vb) (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)tiyofen karbohidrazid(vc) (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)-4-metil-1,2,3-160 tiyadiazol-5-karbohidrazid(vd) (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen-2-karbohidrazid(Ve) (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-m-tolilalliliden)tiyofen-2-karbohidrazid(Vf) (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen-2-karbohidrazid(Vg) (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-tiyadiazol karbohidrazid(vh) (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)-4-metoksi 167 benzohidrazid (Vi) (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-m-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-tiyadiazol karbohidrazid (Vj) (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)furan karbohidrazid (Vk) (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen-2-karbohidrazid(Vl) (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-tiyadiazole karbohidrazid (Vm) (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-m-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-tiyadiazole karbohidrazid (Vn) (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)-4-metil-1,2,3-176 tiyadiazol-5-karbohidrazid (Vo)

6 vi (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)-4-metoksi 178 benzohidrazid (Vp) (E)-'-((E)-1-(4-hidroksifenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-tiyadiazol karbohidrazid (Vr) (E)-'-((E)-1-(4-metoksifenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-tiyadiazol karbohidrazid(Vs) 3.3. Şalkon Türevlerinden Hareketle 2-Pirazolin Türevlerinin Sentezi (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il)(piridin-4-il) 182 metanon (VIa) (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il)(furan il)metanon (VIb) (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il)(fenil) 186 metanon(vic) (3-(5-kloro-2-hidroksifenill)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il)- 187 (4-metoksifenil) metanon (VId) (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 189 (4-metil-1,2,3-tiyadiazol-5-il)metanon(VIe) (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 190 (4-metoksi fenil) metanon (VIf) (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 192 (piridin-4-il) metanon(vig) (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 193 furan-2-il) metanon(vih) (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il)(fenil) 195 metanon(vii) (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 196 (4-metoksi fenil) metanon(vij) (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 198 (4-metil- 1,2,3-tiyadiazol-5-il)metanon(VIk) (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 199 (piridin-4-il)metanon (VIl)

7 vii (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il)(furan-2-il) 201 metanon (VIm) (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) (fenil) 202 metanon (VIn) (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il)(4-metoksi 204 fenil) metanon (VIo) (3-(5-Bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 205 (tiyofen-2-il) metanon(vip) (3-(2-hidroksi-4-metoksifenil)-5-(2-metoksifenil)-4,5-dihidropirazol-1-il) 207 (fenil) metanon (VIr) (3-(2-hidroksi-4-metoksifenil)-5-(4-metoksifenil)-4,5-dihidropirazol-1-il) 208 (4-metoksifenil)metanon (VIs) (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-(4-metoksifenil)-4,5-dihidropirazol-1-il) 210 (4-metoksifenil)metanon (VIt) (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-(4-metoksifenil)-4,5-dihidropirazol-1-il) 211 (tiyofen-2-il) metanon (VIu) 3.4.Moleküler Modelleme Çalışmaları Proteinin Hazırlanması Ligandlar Moleküler Yerleştirme (Docking) Biyolojik Etki Çalışmaları Sıçan Karaciğer Dokusundan MA Enziminin İzolasyonu ve 223 Saflaştırılması Materyal Mitokondrial Pellet Eldesi Total MA, MA-A ve MA-B Aktivitelerinin Tayini MA İçeren Homojenatların Yeni İnhibitörlerle Etkileşimi ve 225 Kinetiğinin Tayini Protein tayini Biyokimyasal Aktiviteye İlişkin Sonuçlar TARTIŞMA 239

8 viii ÖZET 256 SUMMARY 258 KAYAKLAR 261 ÖZGEÇMİŞ 296

9 ix ÖSÖZ Bu çalışmaya, sağlık sorunlarından çok önemli bir alanı oluşturan depresyon, Parkinson ve Alzheimer hastalıklarının tedavisinde yararlanılabilecek etkili yeni bir moleküle ulaşabilmek ümidiyle başladık. Doktora tezimin hazırlanmasında bana yol gösteren ve tezimin her aşamasında çalışmalarıma ışık tutan, yardımlarıyla ilgi ve desteğini üzerimden eksik etmeyen değerli hocam Sayın Prof. Dr. Rahmiye ERTA a saygılarımı sunarken teşekkürü bir borç bilirim. Doktora tezi kapsamında sentezlediğim bileşiklerin 1 H-MR ve Mass spektral analizlerini gerçekleştiren, bilgi ve deneyimleriyle bana büyük katkıda bulunan Sayın Prof. Dr. Hakan GÖKER e ve elementel analiz çalışmalarını gerçekleştiren Dr. Mehmet ALP e teşekkür ederim. Bilgi ve deneyimleriyle bana büyük katkıda bulunan Sayın Prof. Dr. ya BZDAĞ-DÜDAR a, çalışmalarım sırasında yakın ilgi ve desteğini gördüğüm Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyelerinden Sayın Prof. Dr. Mevlüt ERTA a ve Sayın Prof. Dr. Gülberk UÇAR a teşekkür ederim. İlgi ve yardımlarını esirgemeyerek bana destek olan A.Ü.Eczacılık Fakültesi Farmasötik Kimya Anabilim Dalı Öğretim Üyelerine, bana her konuda yardımcı olan Uzm. Ecz. Çiğdem KARAASLA a ve tüm araştırma görevlisi arkadaşlarıma teşekkür ederim. Büyük fedakarlıklar göstererek bugünlere gelmemi sağlayan, sevgi ve desteğini hiçbir zaman eksik etmeyen sevgili annem, babam ve kardeşlerime sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

10 x SİMGELER ve KISALTMALAR AADC ACh ADT AH AİS APP α-apps AZT βa BACE β-apps [bmim]bf4 [bmim]h [bmim]sc [BPy]HS 4 BS n-bu 3 SnH CHAPS CMT Cp CYP 2D 3D DA DCC DDC DDQ DF DIMKARB DPEG DPGAL FAD GABA Glu GP GSH GSSG GSTs 5-HIAA [HMIm]BF 4 [HMIm]CF 3 C 2 [HMIm]Cl 4 [HMIm]PhS 3 HSV L-Aromatik aminoasit dekarboksilaz Asetilkolin AutoDockTools Alzheimer hastalığı Asidik iyonik sıvılar Amiloid prekürsör protein Alfa sekretuvar amiloid prekürsör proteini Azatiyopirin β-amiloid β-app dönüştürücü enzim Beta amiloid prekürsör proteini 1-Butil-3-metil imidazolyum tetrafloroborat 1--butil-3-metilimidazolyum hidroksit 1--butil-3-metilimidazolyum tiyosiyanat 1-Butilpiridinyum hidrojen sülfat Beyin omurilik sıvısı Tributiltin hidrür 3-[(3-kolamidopropil)dimetilamonyum]-1-propansulfonat Katekol--metil transferaz Siklopentadienil anyon Sitokrom P450 İki boyutlu Üç boyutlu Dopamin,-Disiklohekzil karbodiimit Dopamin dekarboksilaz 2,3-Dikloro-5,6-disiyanobenzokinon Doğal fosfat Dimetilamonyum dimetil karbamat 3,4-Dihidroksifeniletilenglikol 3,4-dihidroksifenilglikolaldehitin Flavin-adenin dinükleotid γ-aminobütürik asiti Glutamat Globus pallidus İndirgenmiş glutatyon Glutatyon disülfür Glutatyon-S-transferaz 5-Hidroksiindolasetikasit 1-Metil-3-hidro-imidazolyum tetrafloroborat 1-Metil-3-hidro-imidazolyum trifloro asetat 1-Metil-3-hidro-imidazolyum perklorat 1-Metil-3-hidro-imidazolyum benzen sülfonat Herpes Simplex virüsüne

11 xi 5HT 5-Hidroksitriptamin HVA Homovanillik asit I HIV-1 integraz Ind İndenil anyon IH İzoniazid [iso-bqu]hs 4 1-Butil-izo-kinolinyum hidrojen sülfat K Kelvin KAE Kiral Azacrown Eter KF/DF Doğal fosfat destekli potasyum florür KP Potasyum fosfat LC Lewy cisimcikleri L-Dopa Levodopa MA Monoamin oksidaz MAI MA Inhibitörleri MD Mikrodalga MDB Major depresif bozukluk MDP Manik depresif psikoz MPEG 3-Metoksi-4-hidroksifeniletilenglikol MPP+ 1-Metil-4-fenilpiridinyum MPTP 1-Metil-4-fenil-1,2,3,6-tetrahidropiridin MSS Merkezi sinir sistemi A oradrenalin MDA -Metil-D-aspartat SAID onsteroid Antiinflamatuar İlaçlar PDB Protein Data Bank Pd(dba) 2 Bis(dibenzilidenaseton)palladyum PH Parkinson Hastalığı PM3 Parameterized Model umber 3 PS-DIEA Polimer bağlı diizopropil etil amin PTA 1,3,5-triaza-7-fosfoadamantan p-tsh p-toluensülfonik asit RMSD Root mean square deviation SGLT2 Sodyum glikoz ko-transporter 2 S Substantia nigra Spc Substantia nigra pars compacta Spr Striatumdan substantia nigra pars retikulat SRI Seçici serotonin gerialım inhibitörleri ST Subtalamik nükleus TBAB Tetrabutilamonyum bromür TBAF Tetrabütil amonyum florür TBATB Tetrabutilamonyum tribromür TBSTf t-bütildimetilsililtriflorometansülfonat TSA Trisiklik antidepresanlar us Ultrasonik banyo VMD Visual Molecular Dynamics

12 xii DEKLEMLER Denklem 1.1. Monoaminlerin deaminasyon reaksiyonu 11 Denklem 1.2. Şalkonların ultrasonik titreşim ile Al 2 3 varlığında sentezi 69 Denklem 1.3. Heck reaksiyonu ile şalkon sentezi 71 Denklem 1.4. Flavanondan hareketle şalkon sentezi 72 Denklem 1.5. Trimetoksifenol den hareketle şalkon sentezi 72 Denklem 1.6. Diaril propinonlar dan hareketle şalkon sentezi 73 Denklem 1.7. Şalkonların epoksidasyonları 76 Denklem 1.8. Bromlama reaksiyonu 76 Denklem1.9. Mikrodalga ışınlama ve klasik koşullarda Diels Alder reaksiyonu 78 Denklem Merkapto şalkonların S-alkilasyon reaksiyonu 78 Denklem Hidroksi şalkonların dibromoalkanlarla -alkilasyon reaksiyonu 79 Denklem Şalkonların aktif metilen grubu taşıyan bileşiklerle reaksiyonu 81 Denklem Siklik tiyoüre bileşiklerinin şalkonlara katım reaksiyonu 81 Denklem Şalkonların o-aminotiyofenol ile verdikleri addisyon reaksiyonları 82 Denklem Şalkonların hidrojensiyanür ile katım reaksiyonu 83 Denklem Şalkonlara tiyosiyanat katım reaksiyonu 83 Denklem Şalkonların AlCl 3 ve klorobenzen ile reaksiyonu 84 Denklem Dihidroşalkon türevlerinin oluşumu 85 Denklem Aldehit ve ketonlardan hidrazin ile hidrazon oluşumu 95 Denklem Aldehitlerin hidrazitlerle verdiği hidrazon oluşum reaksiyonu 95 Denklem Hidrazon türevlerinin izotiyosiyanatlarla reaksiyonu 97 Denklem Hidrazon türevlerinin açilasyon reaksiyonları 97

13 xiii Denklem Hidrazon türevlerinin tiyoglikolik asit ile halkalanma reaksiyonu 97 Denklem β-dikarbonil bileşiğinin hidrazin ile reaksiyonu 107 Denklem Hidroksi-1,3,5-trisübstitüepirazolidinlerden 2-pirazolin 110 türevlerinin sentezi Denklem Pirazollerin indirgenmesiyle pirazolinlerin sentez reaksiyonu 110 Denklem α, β-doymamış ketonlardan pirazolinlerin elde edilmesi 111 Denklem Ketooksiran türevlerinin hidrazin hidrat ile reaksiyonu 112 Denklem α, β-doymamış nitrillerin, hidrazin türevleriyle reaksiyonu 114 Denklem α,β-doymamış karbonil bileşiklerinin hidrazin türevleriyle 114 kenetlenmesi Denklem Şalkonlardan hareketle 2-pirazolin türevlerinin elde edilmesi 115 Denklem α-siyano-α,β-doymamış karbonil bileşiklerinin fenilhidrazin 115 hidroklorür ile reaksiyonu Denklem Bazı β-sübstitüe ketonlardan hareketle 2-pirazolin türevlerinin 116 sentez reaksiyonu Denklem β-dialkilaminoketonlardan hareketle 2-pirazolin türevlerinin 116 sentez reaksiyonu Denklem Benzensülfonil-1,3-diaril-3-propan-1-on lardan hareketle pirazolin türevlerinin elde edilmesi Denklem ,4-Difenil-1,2-ditiyolyumdan hareketle pirazol türevlerinin elde 118 edilmesi Denklem Metil--Metoksi benzamit/asetamit türevlerinden hareketle pirazolin türevlerinin sentez reaksiyonu Denklem Trifenil pirilyum tuzlarından hareketle 2-pirazolin türevlerinin 119 sentez reaksiyonu Denklem Fenil selenyum bromür ile 2-pirazolin elde edilmesi 120 Denklem α, β-doymamış karbonil bileşiklerinden hareketle 2-pirazolin 121 elde edilmesi

14 xiv Denklem Trifenil pirilyum tuzlarından hareketle 2-pirazolin türevlerinin 122 sentez reaksiyonu Denklem itrofuril sübstitüe α,β-asetilenik ketondan hareketle 2-pirazolin 123 sentez reaksiyonu Denklem α-klorohidrazonlardan hareketle bisiklik 2-pirazolin türevlerinin 124 elde edilmesi Denklem ,3-Diketonlardan 2-pirazolin türevlerinin sentez reaksiyonu 124 Denklem Dilityumasetofenonfenilhidrazondan hareketle 2-pirazolin 125 türevlerinin sentez reaksiyonu Denklem Aldehit fenil hidrazonlarından hareketle 2-pirazolin türevlerinin 126 elde edilmesi Denklem Hidrazindiyum ditiyosiyanattan hareketle 2-pirazolin türevlerinin 126 sentez reaksiyonu Denklem Diazometan bileşiklerinden hareketle 2-pirazolin türevlerinin 127 elde edilmesi Denklem β-aminooksimlerden hareketle 2-pirazolin türevlerinin sentezi 128 Denklem Pirazolinlerin oksidasyonu 129 Denklem Pirazolinlerin redüksiyonu 130 Denklem Pirazolinlerin aril/alkil izosiyanatlarla sübstitüsyonu 132 Denklem Pirazolinlerin, benzensülfonilüre türevleriyle sübstitüsyon 133 reaksiyonu Denklem Pirazolinlerin nitröz asit varlığında sübstitüsyonu 134 Denklem onsübstitüe-2-pirazolin türevlerinin alkil ve aril 134 halojenürlerle sübstitüsyonu Denklem (o-Hidroksifenil)-5-tiyenil-2-pirazolinin formaldehitle 135 reaksiyonu Denklem Pirazolin türevlerinin akrilonitrille sübstitüsyon reaksiyonu 136 Denklem Pirazolin türevlerinin Mannich reaksiyonu 136

15 xv Denklem Pirazolin türevlerinin -1 konumundan karboditiyoik asit ile 136 sübstitüsyonu Denklem Bromo pirazolin türevlerinin hidrazin hidrat ile sübstitüsyon 137 reaksiyonu Denklem ,4,5-(Trimetoksikarbonil)-2-pirazolinin metil diazoasetat ile 137 sübstitüsyon reaksiyonu Denklem l-tiyokarbamoil-2-pirazolinin fenasetil bromür ile sübstitüsyon 137 reaksiyonu Denklem l--fenilkarbamoil-2-pirazolin türevlerinin alkil halojenürlerle 138 sübstitüsyon reaksiyonu Denklem onsübstitüe-2-pirazolinlerin sülfüril klorür ile sübstitüsyon 138 reaksiyonu Denklem Metil-l-fenil-2-pirazolin in benzen diazonyum klorür ile 139 sübstitüsyon reaksiyonu Denklem Sübstitüe-2-pirazolinlerin brom ile sübstitüsyon reaksiyonu 139 Denklem onsübstitüe-2-pirazolinlerin sülfüril klorür ile sübstitüsyon 140 reaksiyonu Denklem l-asetil-3,5-diaril-2-pirazolinin aril diazonyum klorür tuzları ile 140 sübstitüsyon reaksiyonu Denklem l,3,4,5-tetrasübstitüe-2-pirazolin türevlerinin alkil iyodürlerle 141 sübstitüsyon reaksiyonu Denklem Pirazolinlerin piroliz reaksiyonu ürünleri 141 Denklem ,4,5-Trisübstitüe-2-pirazolinlerin benzen selenik anhidrit 142 katalizörlüğünde piroliz reaksiyonu

16 xvi FRMÜLLER Formül 1.1. Selejilin 2 Formül 1.2. Tiramin 2 Formül 1.3. Brofaramin 7 Formül 1.4. İnsan MA enziminin FAD-peptit kısmı 10 Formül 1.5. Memantin 60 Formül 1.6. Dimetilamonyum dimetil karbamat 70 Formül 1.7. Enon yapısındaki şalkon protonlarının genel gösterimi 88 Formül 1.8. ω-aroilasetofenon -(açil veya benzoil)hidrazon türevi 102 Formül ,3,5-Trisübstitüe-2-pirazolinlerde gözlenebilen MR protonları 143 Formül 3.1. Şalkon molekülünün numaralandırılması 153

17 xvii SPEKTRUMLAR Spektrum 3.1. (E)-'-((E)-1-(2,4-dimetoksifenil)-3-p-tolilalliliden) tiyofen karbohidrazit bileşiğinin MR spektrumu Spektrum 3.2. (E)-'-((E)-1-(2,4-dimetoksifenil)-3-p-tolilalliliden) tiyofen karbohidrazit bileşiğinin Mass spektrumu Spektrum 3.3. (E)-'-((E)-1-(2,4-dimetoksifenil)-3-p-tolilalliliden)furan karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum 3.4. (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)tiyofen karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum 3.5. (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)-4-metil ,2,3-tiyadiazol-5-karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum 3.6. (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum 3.7. (E)-'-((E)-1-(4-florofenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum 3.8. (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum 3.9. (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-168 tiyadiazol-5-karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum 3.10 (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden) metoksibenzohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-m-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-171 tiyadiazol-5-karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-bromofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden)furan karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-p-tolilalliliden)tiyofen karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-175 tiyadiazole-5-karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-m-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-177 tiyadiazol-5-karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu

18 xviii Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden) metil-1,2,3-tiyadiazol-5-karbohidrazid bileşiğinin MRspektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-klorofenil)-3-(4-metoksifenil)alliliden) metoksibenzohidrazid bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-hidroksifenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-181 tiyadiazol-5-karbohidrazid bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (E)-'-((E)-1-(4-metoksifenil)-3-p-tolilalliliden)-4-metil-1,2,3-183 tiyadiazol-5-karbohidrazid bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 184 (piridin-4-il) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum 3.21.(3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 185 (piridin-4-il) metanon bileşiğinin Kütle spektrumu Spektrum3.22. (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 186 (furan-2-il)metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 188 (fenil)metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-kloro-2-hidroksifenill)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 189 (4-metoksifenil) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 191 (4-metil-1,2,3-tiyadiazol-5-il)metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 192 (4-metoksifenil) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol il)(piridin-4-il) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol il)(furan-2-il) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol il)(fenil) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 198 (4-metoksifenil) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(3,5-dikloro-2-hidroksifenil)-5-m-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 200 (4-metil-1,2,3-tiyadiazol-5-il)metanon bileşiğinin MR spektrumu

19 xix Spektrum (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol il)(piridin-4-il)metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 203 (furan-2-il) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol il)(fenil)metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol-1-il) 206 (4-metoksifenil) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-Bromo-2-hidroksifenil)-5-p-tolil-4,5-dihidropirazol il)(tiyofen-2-il) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(2-hidroksi-4-metoksifenil)-5-(2-metoksifenil)-4,5-209 dihidropirazol-1-il)(fenil) metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(2-hidroksi-4-metoksifenil)-5-(4-metoksifenil)-4,5-210 dihidropirazol-1-il)(4-metoksifenil)metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (5-bromo-2-hidroksifenil)-5-(4-metoksifenil)-4,5-212 dihidropirazol-1-il)(4-metoksifenil)metanon bileşiğinin MR spektrumu Spektrum (3-(5-kloro-2-hidroksifenil)-5-(4-metoksifenil)-4,5-213 dihidropirazol-1-il)(tiyofen-2-il) metanon bileşiğinin MR spektrumu

20 xx ŞEKİLLER Şekil 1.1. İnsan MA-A enziminin monomer ve MA-B enziminin dimer yapısı 15 Şekil 1.2. İnsan kaynaklı MA-A (a) ve monomer MA-B enziminin (b) şematik 16 görünümü Şekil 1.3. MA-A ve MA-B enziminin aktif bölge kavitelerinin gösterimi 17 Şekil.1.4. Pirazol türevlerinin totomerik şekilleri 107 Şekil.1.5. Pirazolin türevlerinin totomerik şekilleri 108 Şekil 3.1. VIf molekülünün R izomerinin MA-A enzimi ile etkileşiminin iki 216 boyutlu (2D) görüntüsü Şekil 3.2. VIf molekülünün R izomerinin MA-A enzimi ile etkileşiminin 217 üç boyutlu (3D) görüntüsü Şekil 3.3. VIf molekülünün S izomerinin MA-A enzimi ile etkileşiminin iki 218 boyutlu (2D) görüntüsü Şekil 3.4. VIf molekülünün S izomerinin MA-A enzimi ile etkileşiminin üç 219 boyutlu (3D) görüntüsü Şekil 3.5. VIf molekülünün R izomerinin MA-B enzimi ile etkileşiminin iki 220 boyutlu (2D) görüntüsü Şekil 3.6. VIf molekülünün R izomerinin MA-B enzimi ile etkileşiminin üç 221 boyutlu (3D) görüntüsü Şekil 3.7. VIf molekülünün S izomerinin MA-B enzimi ile etkileşiminin iki 222 boyutlu (2D) görüntüsü Şekil 3.8. VIf molekülünün S izomerinin MA-B enzimi ile etkileşiminin üç 223 boyutlu (3D) görüntüsü

21 xxi ŞEMALAR Şema 1.1. oradrenalin, serotonin ve dopamin molekül formülleri 1 Şema 1.2. Moklobemid ve klorjilin molekül formülleri 2 Şema Kuşak olmayan ve geridönüşümsüz MA inhibitörleri 5 Şema Kuşak MA-A ve MA-B inhibitörleri 6 Şema 1.5. Difenil pirazolin türevleri ile izokarboksazit biyoizoster görünümü 7 Şema 1.6. MA enziminin FAD bölümü ile aminlerin oksidasyon reaksiyonu 11 Şema 1.7. MA tarafından katalizlenen reaksiyon 11 Şema1.8. MA enziminin amin oksidasyonunun radikaler mekanizması 12 Şema 1.9. oradrenalin ve adrenalin sentezi 30 Şema oradrenalin metabolizması ve metabolizma ürünleri (metabolitleri) 31 Şema Serotonin sentezi 33 Şema Serotonin metabolizması ve metabolizma ürünleri (metabolitleri) 34 Şema Bazal ganglia ve nöronal aktivitenin düzenlenmesi 42 Şema Dopaminin periferde ve beyinde metabolizma reaksiyonları 46 Şema Dopaminin MA enzimi ile metabolizması esnasında oluşan hidrojen 51 peroksitin inaktivasyonu Şema Rasajilin ve selejilinin temel metabolitleri 52 Şema AH nın tedavisinde kullanılan kolinesteraz inhibitörleri 59 Şema Bazı flavonoid türleri 66 Şema Aromatik aldehit ve asetofenonlardan hareketle şalkon sentez 67 yöntemleri Şema Hidroksi-3-metoksi sinnamaldehitten hareketle şalkon sentezi 74 Şema Şalkonların oksidasyonları 75

22 xxii Şema Şalkonların oksidasyon reaksiyonları 75 Şema Merkapto şalkonların S-alkilasyon reaksiyonu 75 Şema Enzim katalizli Diels-Alder reaksiyonları 77 Şema Şalkonların 2-nitropropan ile reaksiyonu 80 Şema Şalkonların nitrometan ile reaksiyonu 80 Şema Şalkonların asidik iyonik sıvılar içinde o-fenilendiamin ile reaksiyonu 82 Şema Şalkonların indirgenme reaksiyonu ürünleri 84 Şema Şalkonların kondanzasyon reaksiyonları 86 Şema Hidroksi şalkonların metallerle komplekslerinin IR spektrumları 87 Şema Protonlanmış şalkonların olası Mass parçalanma ürünleri 89 Şema Protonlanmış şalkonların su kaybıyla gösterebilecekleri Mass 89 parçalanma ürünleri Şema Protonlanmış şalkonların -C kaybıyla gösterebilecekleri Mass 90 parçalanma ürünleri (Tai ve ark., 2006) Şema [M+H-C] + dan hareketle olası Mass parçalanma yolakları 90 Şema Protonlanmış nitro-sübstitüe şalkonların muhtemel parçalanma 90 mekanizması Şema İminlerin oluşum mekanizması 94 Şema Tiyokumarin türevlerinin hidrazin ile verdiği hidrazon türevleri 95 Şema Arildiazonyum tuzlarının diketon türevleriyle verdiği hidrazon 96 oluşum reaksiyonu Şema Hidrazonların halkalanma reaksiyonları 98 Şema Hidrazonların MD ışığı altında CuI katalizli halkalanma reaksiyonu 98 Şema1.40. Hidrazonların sodyum borohidrür ile indirgenme reaksiyonu 99 Şema Hidrazitlerden hareketle elde edilen hidrazonların metabolizma 99 reaksiyonları

23 xxiii Şema Fluoro benzoik asit (5-nitro-2-furil)-metilen hidrazitin 100 metabolizma ürünü Şema İzoniazid in α-ketoglutarik asit, vitamin B 6 ve pirüvik asit ile 100 reaksiyonları Şema Piridin-2-karbaldehit--asetil hidrazonlarda izomerik değişim 103 Şema Etil 2-arilhidrazono-3-oksobütirat türevlerinin kütle spektrumu 104 Şema Etil 2-[(3,5-dimetilpirazol-4-il)hidrazono]-3-oksobütirat türevlerinin 105 kütle spektrumu Şema Sübstitüe olmamış hidrazinden hareketle 2-pirazolin sentez şeması 111 Şema Alkil/Aril hidrazinden hareketle 2-pirazolinlerin sentez şeması 113 Şema ,5-Difenil-1,5-pentandionun 3-sübstitüe türevlerinden hareketle pirazolin türevlerinin sentez reaksiyonu Şema Semikarbazit/tiyosemikarbazitten hareketle 2-pirazolinlerin sentez 120 şeması Şema Malondialdehitten hareketle 2-pirazolin türevlerinin elde edilmesi 122 Şema Hidrazitlerden hareketle 2-pirazolin türevlerinin sentez şeması 123 Şema Fenil hidrazonlardan hareketle 2-pirazolin türevlerinin sentez 125 reaksiyonu Şema1.54. α-aseto-γ-butirolaktondan hareketle 2-pirazolin türevlerinin 127 elde edilmesi Şema1.55. Fenil β-metilaminoetil ketondan hareketle 2-pirazolin sentez 128 reaksiyonu Şema Aziridinlerden pirazolin türevlerinin sentezi 129 Şema Pirazolinlerin potasyum siyanat ve amonyum tiyosiyanatla 131 sübstitüsyonu Şema Pirazolinlerin polimer bazlı diizopropil etil amin varlığında 133 sübstitüsyon reaksiyonları Şema Pirazolin türevlerinin bromlanması 134 Şema Benziliden-3-fenil-3,3a,4,5,6,7-heksahidro-2H-indazol ün 135 formaldehit ile sübstitüsyon reaksiyonu

24 xxiv Şema l-fenil-2-pirazolin türevlerinin, benzen diazonyum klorür ile 139 sübstitüsyon reaksiyonu Şema Karbamoil-2-pirazolin yapısındaki bileşiğin EI tekniğiyle alınan 144 kütle spektrumunda gözlenen parçalanmalar Şema 2.1. Tasarlanan bileşiklerin genel sentez şeması 150

25 xxv ÇİZELGELER Çizelge 1.1. Sentezi planlanan şalkon, açilhidrazon ve pirazolin grubu türevler 9 Çizelge 1.2. Depresif bozuklukların tedavisinde ana ilkeler 35 Çizelge 1.3. Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçlar 48 Çizelge 1.4. luşan izomerlerin farklı döteryumlu çözücülerdeki kimyasal 103 kayma değerleri Çizelge 3.1. Elde edilen şalkonlar 151 Çizelge 3.2. Sıçan karaciğerinden elde edilen MA enziminin kısmi saflaştırma 227 tablosu Çizelge 3.3. Sıçan karaciğeri MA enziminin kinetik özellikleri 228 Çizelge 3.4. Sıçan karaciğer MA izozimlerinin yeni sentezlenen hidrazon 229 ve 2-pirazolin türevleri ile inhibisyona ilişkin deneysel IC 50 değerleri Çizelge 3.5. Sıçan karaciğer MA izozimlerinin yeni sentezlenen şalkon, 231 hidrazon ve 2-pirazolin türevleri ile inhibisyonuna ilişkin deneysel Ki değerleri Çizelge 3.6. İnsan kaynaklı MA izozimlerinin yeni sentezlenen hidrazon 233 ve 2-pirazolin türevleri ile inhibisyonuna ilişkin hesapsal Ki değerleri Çizelge 3.7. MA izozimlerinin yeni sentezlenen hidrazon ve 2-pirazolin 236 türevleri ile inhibisyonuna ilişkin hesapsal ve deneysel Ki değerleri Çizelge 4.1 Sentezi gerçekleştirilen hidrazon türevlerinin genel formülleri 241 Çizelge 4.2. Sentezi gerçekleştirilen pirazolin türevlerinin genel formülleri 242

26 1 1. GİRİŞ 1.1. Giriş ve Amaç Bilindiği gibi Monoamin ksidaz (MA), çeşitli izoformlar halinde bulunan, nöronal, glial ve diğer hücrelerin zarlarının dış mitokondrilerinde yer alan bir flavoenzimdir. Başlıca noradrenerjik, dopaminerjik ve serotoninerjik sinir uçları ile karaciğer, akciğer ve bağırsak çeperinde rastlanır. MA enzimi emniyet valfı olarak tanımlanan görevi ile, sinir uçlarında nöromediyatör veziküllerinden sitoplazmaya sızan veya sentez edilen nöromediyatör moleküllerinin, biyojenik aminlerin (noradrenalin, serotonin, dopamin), (Şema1.1) bir bölümünü sitoplazmadan geçerken oksidatif deaminasyon tepkimesini katalizleyerek etkisizleştirme özelliğine sahiptir. Bu tepkimeye uğramayanlar ise sitoplazma zarını geçerek sinaps aralığına ulaşırlar. Daha sonra yine MA enzimi, re-uptake (geri alım) ile sinaps aralığından sitoplazmaya geri dönen nöromediyatör moleküllerinin bir bölümünü aynı yolla etkisizleştirerek, veziküllere geri dönenlerin miktarlarını da azaltır. Sonuçta, bu işleyiş ile beyin ve uç dokulardaki biyojenik aminlerin düzeyinin belli bir seviyede tutulabilmesi sağlanır (Eşkazan Kayaalp, 2009). H H H 2 H H 2 H H 2 H H H oradrenalin Serotonin Dopamin Şema 1.1. oradrenalin, serotonin ve dopamin molekül formülleri MA enzimi, MA-A ve MA-B olarak adlandırılan ve birbirinden yapısal farklılıkları olan en az iki izoform şeklinde görülür. Bu iki enzim alt tipinin çeşitli substratlar üzerindeki etkileri, bazı inhibitör bileşiklere karşı duyarlılıkları ve yapısal konfigürasyonları farklılık gösterir. İnsan kaynaklı MA-A serotonin ve noradrenalin substratlarına karşı daha yüksek affinite (ilgi) gösterir ve bunları

27 2 hızla parçalar, moklobemid ve klorjilin (Şema 1.2) tarafından da inhibe edilir (Chimenti ve ark., 2007). Cl Me Cl H Cl Moklobemid Klorjilin Şema 1.2. Moklobemid ve klorjilin molekül formülleri MA-B ise daha çok aromatik halkada hidroksil içermeyen fenilamin, benzilamin v.b. polar olmayan aromatik aminleri parçalar, selejilin (Formül 1.1) tarafından da olarak inhibe edilir (Chimenti ve ark., 2007). Me Me Formül 1.1. Selejilin MA-A ve MA-B nin dopamin (Şema 1.1) ve tiramini (Formül 1.2) hemen hemen aynı hızda gerçekleşen bir metabolizma ile yıktıkları kabul edilir. Böylece vücuda dışardan alınan tiramin benzeri feniletilamin yapısındaki doğal sempatomimetik bileşiklerin, büyük ölçüde organizmanın bağırsak mukozası, karaciğer ve akciğerler gibi üç savunma bölgesinde yer alan MA enzimi aracılığı ile etkisizleştirilerek arteriyel dolaşıma katılıp hipertansif kriz ve bazende öldürücü bile olabilen peynir reaksiyonu oluşturmaları engellenir (Eşkazan ve Kayaalp, 2009). CH 2 CH 2 H 2 H Formül 1.2. Tiramin

28 3 Diğer taraftan beyinde nörotransmiter sistemlerdeki bozulma ile ilgili olduğunu belirten hipotezler göz önüne alınarak geliştirilen monoamin hipotezi ile serotonin, noradrenalin, dopamin gibi üç biyojenik amin nöromediyatör bileşikten herhangi birisinin yetersizliğine bağlı olarak işlevlerinde meydana gelen azalmanın, gerilemenin veya ilgili reseptörlerin sayılarındaki ya da duyarlılıklarındaki artışın, afektif hastalıklardan depresyonun altında yatan önemli biyolojik neden olduğu ileri sürülmektedir (Uğuz ve Yurdagül, 2002). Buna göre depresyon tedavisi için miktarı azalan veya mevcut düzeyi ile normal işlevlerini gerçekleştiremeyen nöromediyatör aminlerin metabolik yıkımının engellenmesi bir çözüm olabilir. Böylece nöromediyatör aminlerin metabolik yıkımından sorumlu enzim engellenirse artan nöromediyatör düzeyi istenen işlevleri yerine getirebilir düşüncesi MA inhibitörlerinin geliştirilmesine kapı açmaktadır (Akkaya, 2005). Bugün MA-A enziminin geri dönüşümlü inhibisyonu ile; dopaminin, noradrenalinin ve serotoninin merkezi sinir sisteminde (MSS) miktarını arttırıp hastalarda depresyon, anksiyete, atipik ve bipolar depresyonun tedavisine olanak sağlanmaktadır (Ma ve ark., 2004). Ayrıca bazı biyojenik aminlerin, MA-B enzimi ile katalizlenen oksidatif deaminasyon tepkimeleri sonucunda, hidrojen peroksit ve diğer reaktif oksijen türlerini oluşturarak, Alzheimer ve Parkinson gibi sinir sisteminin dejeneratif hastalıklarının gelişmesinde rolü olduğu düşünülmektedir. Çünkü MA-B enzim aktivitesi yaşa bağlı olarak artmakta ve Alzheimere yakalanan hastalarda özellikle senil plakların çevresinde yüksek MA-B düzeyi tespit edilmektedir (Saura ve ark.,1994; Volz ve Gleiter, 1998). MA-B enzim inhibisyonunun memelilerde dopamin ve serotonin düzeylerini artırarak nöroprotektif etki gösterdiği de bilinmektedir (Chimenti ve ark., 2007; Malaty ve Fernandez, 2009). Peptid kimyası ve gen teknolojisi alanlarında, son yıllarda sağlanan gelişmelerden de yararlanılarak MA enziminin yapısı ve işlevleri hakkında elde

29 4 edilen bilgi birikimiyle MA-A ve MA-B izoformlarının büyük ölçüde aydınlatıldığı görülmektedir. Son zamanlarda olmayan geri dönüşümsüz ve tiramin içeren yiyeceklerle etkileşerek oldukça önemli yan etki oluşturan 1. kuşak MA inhibitörleri yerine bu izoformlara ve geri dönüşümlü MA-A ve MA-B enzim inhibitörleri geliştirilmesine yönelik oldukça yoğun araştırmalar dikkat çekmektedir (Veselovsky ve ark., 2004; Chimenti ve ark., 2007; Sunal ve ark., 2007; Jayaprakash ve ark., 2008; Palaska ve ark., 2008; Sahoo ve ark., 2010). Çünkü MA-A inhibitörleri depresyon ve anksiyete (Pacher ve Keckemeti, 2004), MA-B inhibitörleri de Parkinson ve Alzheimer gibi nörolojik bozuklukların tedavisinde yararlı olabilmektedir (Youdim ve Bakhle, 2006). Bu bilgilere dayanarak insan hayat kalitesini büyük ölçüde bozan, bazen başkalarına bağımlı yaşam biçimi oluşturan, hem bağımlı kişiye hem de bağımlının yaşamında yakın çevresinde yer alan başka aile bireylerine sosyal ve ekonomik büyük güçlükleri de beraberinde getiren, gerek duygudurum bozuklukları ve gerekse Alzheimer ve Parkinson hastalıklarının tedavisinde MA enzim inhibitörlerinin de bir umut olabileceği söylenebilir. İlk yıllarda antidepresan olarak kullanılan 1. kuşak olmayan MA inhibitörlerinin geri dönüşümsüz olarak hem MA-A hem de MA-B enzimini inhibe ediyor olmalarına bağlı olarak ortaya çıkan ve yukarda bahsedilen peynir reaksiyonu na ek olarak diğer bazı enzimleri de bloke edici özellikleriyle gelişen yan etkileri ve ilaç etkileşmeleri kullanımlarını sınırlamıştır. Bu bileşikler arasında hidrazin ve hidrazit türevlerine fenelzin, iproniyazit, feniprazin, niyalamit, izokarboksazit örnek verilebilir. Hidrazin ve hidrazit olmayan diğer bileşiklere de tranilsipromin ve benzeri siklopropilamin türevleri örnek gösterilebilir (Palaska, 2004; Eşkazan ve Kayaalp, 2009) (Şema 1.3):

30 5 a)hidrazin ve hidrazit türevleri CH 2 CHH 2 CHHCH 2 CH 2 CHCH 2 CHHCH Me Me Fenelzin iyalamit İproniyazit CHHCH 2 CH 3 CH CH H H 2 2 Me H Feniprazin İzokarboksazit b) Siklopropilamin türevleri H 2 Cl CH 2 CH 2 H Tranilsipromin Lilly Şema Kuşak olmayan ve geridönüşümsüz MA inhibitörleri Yan etkileri kullanımlarını sınırlayan 1. kuşak olmayan MA enzim inhibitörlerinin yerine MA-A ve MA-B izoformlarına inhibitör etkili ve yan etkilerinin de daha az olduğu belirtilen 2. Kuşak MA enzim inhibitörlerinin devreye girdiği görülmektedir. Bunlardan MA-A inhibitör etkili olanlar antidepresan, MA-B inhibitör etkili olanlarda Alzheimer hastalığı (AH) ve Parkinson hastalığı (PH) tedavisinde yararlanılacak bileşikler arasında yer almışlardır (Rudorfer ve Potter, 1989; Carreiras ve Marco, 2004; Pacher ve Keckemeti, 2004; Palaska, 2004; Eşkazan ve Kayaalp, 2009) (Şema 1.4).

31 6 a) MA-A İnhibitörleri Cl H Me CH 2 CH 2 CH 2 Me CH 2 C CH Cl CH 3 H H Klorjilin Toloksaton Pirlindol (geri dönüşümsüz) (geri dönüşümlü) (geri dönüşümlü) b) MA-B inhibitörleri Me CH 2 CH 3 CH 2 C CH C CH Me Parjilin (geri dönüşümsüz) Selejilin (geri dönüşümsüz) H 2 H CH 2 C CH Rasajilin Cl H Lazabemid (geri dönüşümsüz) (geri dönüşümlü) Şema Kuşak MA-A ve MA-B inhibitörleri MA-A inhibitörlerinden 2. kuşak bileşiklerin olmakla beraber geri dönüşümsüz olanlarının mevcut yan etki problemlerini ortadan kaldırmak üzere 3. kuşak ve geri dönüşümlü MA inhibitörlerinin moklobemid (Şema 1.2, sayfa 2) ve brofaramin (Formül 1.3) gibi türevlerle devreye girdiği görülmektedir (Palaska, 2004; Chimenti ve ark., 2007; Eşkazan ve Kayaalp, 2009).

32 7 Me H Br Formül 1.3. Brofaramin Bilindiği gibi Flavonoitler doğada yaygın olarak bulunan ve bir çok farklı biyolojik etkileri ile dikkat çeken madde grubudur. Uzun yıllardan beri Anabilim Dalımızda gerçekleştirdiğimiz spazmolitik (Ertan, 1981a; Ertan ve ark., 1989; Göker ve Ertan, 1990); antiplatelet (Ertan ve ark., 1991; Göker ve ark., 1995); kalsiyum kanal blokör (Ayhan-Kılcıgil ve ark., 1998; Tunçbilek ve Ertan, 1999), hipoglisemik (Bozdağ ve ark., 1999; Bozdağ-Dündar ve ark., 2007; Bozdağ- Dündar ve ark., 2008); aldoz redüktaz inhibitör (Daş-Evcimen ve ark., 2008); antimikrobiyal (Ayhan-Kılcıgil ve ark., 1999; Tunçbilek ve ark., 1999); antioksidan (Tunçbilek ve ark., 2000; Kruk ve ark., 2001; Kruk ve ark., 2009) gibi değişik farmakolojik etkili yeni flavonoidik türevlerin geliştirilmesi çerçevesinde bazı şalkon türevlerinin MA inhibitör etki gösterdiklerini dikkate alarak bu araştırma ile de MA-A ve MA-B enzimlerine inhibitör etkili olabilecek bazı şalkon moleküllerinin sentezlenmesini düşündük. Daha sonra bu şalkonların açil hidrazon türevlerini ve MA-inhibitör etkileri bilinen pirazolin halkalı yapılara dönüştürerek yeni türevler elde etmeyi planladık. Çünkü son yıllarda bazı pirazolin türevlerinin halkalı hidrazin gibi düşünülerek mevcut MA inhibitörlerinden izokarboksazit e biyoizoster benzerliği dikkate alınarak (Şema 1.5) gerçekleştirilen araştırmalar umut verici görülmektedir (Parmar ve ark., 1974; Palaska ve ark., 2001; Uçar ve ark., 2005; Jayaprakash ve ark., 2008; Sahoo ve ark., 2010). R' H R H H H H Me 3,5-Difenil pirazolin türevleri (Parmar ve ark., 1974) İzokarboksazid Şema 1.5. Difenil pirazolin türevleri ile izokarboksazit biyoizoster görünümü

33 8 Biz de bu çalışma ile incelenen literatür bilgileri ışığında Çizelge 1.1 de genel formülleri görülen bileşikleri tasarladık. Elde edeceğimiz moleküllerin MA enzimini inhibe edici etkilerini incelemeyi, depresyon, Alzheimer ve Parkinson hastalıklarında yararlanılabilecek bileşiklere ulaşabilmeyi, farklı MA izoform substrat ilişkilerine temel olan ve henüz tam olarak açıklanamayan mekanizmaların aydınlatılmasına da katkıda bulunabilmeyi amaçladık.

34 Çizelge 1.1. Sentezi planlanan şalkon, açilhidrazon ve pirazolin grubu türevler 9 A-Şalkonlar R 1 ' R 6 ' R 5 ' R R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 2 ' R' R 4 ' -H -H -H -H -H -H -H R 3 ' -Me -Cl -CH 3 -Cl -CH 3 -CH 3 -CH 3 -H -Br -Br -CH 3 -Cl -F -H B-Şalkon aril hidrazon türevleri R R 1 R 2 R 3 R 4 -H -H -CH 3 -H Me R 3 R 1 R R 2 -Me -H -Me -Me S (a) Me H C R 4 -Me -H S (b) -F (c) -Cl -Br C- Pirazolin türevleri R R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 R 6 R 1 -H -H -H -H -H -H R R 5 R 4 R 2 R 3 -Cl -Cl -CH 3 -CH 3 -Me Me R 6 -Br -Me -(a) -(b) -(c)

35 Genel Bilgiler Monoamin ksidaz Enzimi (MA) ve MA İnhibitörleri Monoamin ksidaz Enzimi MA, bir flavoenzim olup, yapısında flavin-adenin dinükleotid (FAD) (Formül 1.4) taşımaktadır, çoğunlukla karaciğer hücreleri, bağırsak mukozası, akciğerler, trombositler, adrenerjik, dopaminerjik ve serotonerjik sinir uçlarında bulunan mitokondriyel bir enzimdir. Dış mitokondriyal membrana bağlı olarak bulunmaktadır (Dostert ve Benedetti, 1991; Kalgutkar ve ark., 2001; Eşkazan ve Kayaalp, 2009). Ökaryotik monoamin oksidazlar, oksijeni hidrojen perokside indirgeyerek, primer ve sekonder aminlerin iminlere oksidatif deaminasyonunu katalizlemektedirler (Binda ve ark., 2004a). H 2 P P CH 2 CH 2 H H H Cys-S-CH 2 CH 2 H CH 2 H CH 3 H Formül 1.4. İnsan MA enziminin FAD-peptit kısmı MA, ilgili nörotransmitterlerin (sinir ulak) ve diğer endojen monoaminlerin deaminasyon reaksiyonunu aşağıdaki genel denkleme göre katalizlemektedir (Holt ve ark., 1997):

36 11 R CH 2 R 2 + H RCH + H R 2 + H 2 2 R 1 R 1 Denklem 1.1. Monoaminlerin deaminasyon reaksiyonu FAD grubu, amin substratının oksidatif deaminasyonununda görevlidir ve amin azotundan oksijene elektron transferi için gereklidir. Reaksiyonda amin (3) protonlanmış iminyum a (4) dönüşerek, aktif bölgeden salınmakta ve hidroliz olarak ortamda aldehit (5) ve amonyum iyonu oluşmaktadır. MA substratlarının en önemli yapısal özelliği, aminlerdeki -karbon atomuna bağlı iki hidrojen atomunun varlığıdır (Kalgutkar ve ark., 2001). S R H H + S R H 3 C 1 H H 3 C H 2 H RCH 2 H 2 RCH H 2 H 2 RCH + H Şema 1.6. MA enziminin FAD bölümü ile aminlerin oksidasyon reaksiyonu (Kalgutkar ve ark., 2001). Yukarıda formüller üzerinde gösterilen reaksiyon, şematik olarak aşağıdaki şemada gösterilebilmektedir (Silverman ve ark., 1982; Silverman, 1991): 1) E FAD + R CH 2 H 2 E FADH 2 + R CH H 2 2) R CH H 2 + H 2 R CH + H 4 3) E FADH E FAD + H 2 2 Şema 1.7. MA tarafından katalizlenen reaksiyon

37 12 MA tarafından katalizlenen amin oksidasyonunun radikal yolağının aşağıdaki şekilde gerçekleştiği varsayılmaktadır: MA tarafından katalizlenen reaksiyonda, substratdan enzime iki defa elektron transferi olmaktadır. Önce substratın amino grubundan, enzimin flavinine bir elektron transferi ile amin radikal katyonu oluşmaktadır (A). Radikal, proton kaybı ile karbon radikalini oluşturmaktadır (B). Daha sonra ikinci bir elektron transferi veya aktif bölge radikaliyle olan birleşmeyi takiben de eliminasyon ile iminyum ürünü oluşmaktadır (C). Bu ürün spontan olarak amonyak veya primer amin çıkışıyla, aldehide hidroliz olmaktadır (Şema 1.8). Bunu FAD in moleküler oksijen tarafından yeniden oksidasyonu izlemektedir (Silverman ve ark., 1982; Silverman, 1991) (Şema 1.7). (S) H (R) H R R 1 R 2 FI + e - FI R A + R 1 R 2 H + R B R 1 R 2 FIH + e - FIH R-CH + H R 1 H 2 R + R 1 R 2 FIH 2 FIH C R 2 Şema1.8. MA enziminin amin oksidasyonunun radikaler mekanizması c-da klonlama çalışmaları sonucunda, memelilerde MA enziminin MA-A ve MA-B olarak adlandırılan iki izoformu tanımlanmaktadır (Dostert ve Benedetti, 1991; Binda ve ark., 2004a). İnsanlarda trombositler dışındaki pek çok doku hem MA-A hem de MA-B izoformunu salgılarken, trombositler sadece MA-B yi salgılamaktadır. MA seviyesi, karaciğer ve plasentada en yüksek düzeyde iken, dalakta en düşük düzeydedir. MA-A plasenta, akciğerler ve ince bağırsakta yoğun olarak bulunurken, MA-B miyokard dokusunda yoğun

38 13 olarak bulunmaktadır. Her iki izoform da insan beyninin pek çok alanında yer almaktadır. Bunlardan MA-B enzimi baskın olarak serotonerjik nöronlarda, MA-A enzimi ise dopaminerjik nöronlarda bulunmaktadır (Kalgutkar ve ark., 2001). MA-A ve MA-B izoformlarının amino asit dizilimi neredeyse bütün türlerde benzerlik göstermektedir. Bu iki izoformun türler arasında farklılık gösterdiği; ancak insan ve kemirgen MA izoformlarının yapı benzerliğinin yüksek olduğu bildirilmektedir. Sıçan MA-A sının 526 (59,700 mol. Ağırlıkta), MA-B sinin 520 amino asitten (58,800 mol. Ağırlıkta) oluştuğu; bu iki izoformun sıçandaki amino asit dizilimi arasında %70 benzerlik olduğu rapor edilmiştir. MA izozimlerinde yapısı büyük oranda korunmuş bölgeler vardır: 1) 6-43 nolu amino asitler arasında yer alan ADP-bağlayan birim 2) nolu amino asitler arasında yer alan substrat bağlayan bölge 3) nolu amino asitler arasında yer alan FAD kovalan bağlanma bölgesi 4) nolu amino asitler arasında yer alan C-ucu. İki izoformda da kinetik olarak asıl aktif bölge, prostetik grup FAD in bağlı olduğu kısımdır (Kalgutkar ve ark., 2001). MA enzimlerinin fizyolojik rolleri bu enzimlerin substratlarının yapısı ile ilgilidir (Binda ve ark., 2004a). MA-A enzimi, serotonin, adrenalin ve noradrenalini metabolizmaya uğratırken, MA-B enzimi baskın olarak feniletilamin ve benzilaminin metabolizmasını sağlamaktadır. Tiramin, dopamin gibi aminler ise her iki izoform için de substrattır (Sahoo ve ark., 2010). Çoğu doğal substrat her iki MA tarafından da metabolizmaya uğratılır. Çünkü kofaktör kısmı her iki MA formunda da benzerlik göstermektedir, substrat liğinden sorumlu olan yapısal farklılıklar muhtemelen proteinlerin diğer bölgelerinden kaynaklanmaktadır (Richards ve ark., 1992). MA enziminin substratları ile etkileşimini stereokimyasal yönden incelemek amacıyla yapılan çalışmalar, azot atomuna komşu prokiral metilen grubundan hidrojen kopmasının önemli olduğunu ve bu hidrojenlerden hangisinin öncelikli olarak kopacağının bunların konfigürasyonu ile tayin edildiğini

39 14 göstermiştir. Substrat olarak dopamin veya benzil amin kullanılarak yapılan çalışmada MA-A ve MA-B enziminin aynı stereoliği gösterdiği, yani pro-r-hidrojenin her iki MA formu tarafından da kopartıldığı saptanmıştır (Yu ve Davis, 1988). MA enzimi ile pozisyonunda asimetrik merkez taşıyan substratlar arasındaki etkileşimi incelemek amacıyla -feniletanolaminlerin R ve S enansiyomerleri kullanılmış ve MA-B enziminin her iki enansiyomeri de oksitlemesine karşın MA-A enziminin sadece R formu üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir (Dostert ve Benedetti, 1991). Bu sonuçlar, MA-A enziminin aktif bölgesinin aralkilamin substratlarındaki karbonuna karşılık gelen pozisyonlarının sterik engellere sahip olduğunu, aynı şeyin MA-B için mevcut olmadığını göstermiştir. Ayrıca araştırmalar MA-A ve MA-B enziminin aktif bölgesinin stereo özelliğinin yanı sıra azot atomu ile aromatik halka arasındaki uzaklığın da substrat ya da inhibitör aktiviteyi etkilediğini göstermiştir (Kalgutkar ve ark., 2001). İnsan MA-B enziminin kristalografik yapısı ilk kez Binda ve arkadaşları (2002) tarafından, sıçan MA-A enziminin kristalografik yapısı Ma ve arkadaşları (2004) tarafından, insan ve sıçan MA-A enziminin üç boyutlu yapısı ise ilk kez De Colibus ve arkadaşları (2005) tarafından aydınlatılmıştır. İnsan MA-A enzimi ile MA-B enzimi arasında görülen en belirgin fark insan MA-A enziminin monomer olarak, insan MA-B enzimi ve sıçan MA-A enziminin dimer olarak kristallenmesidir. İnsan MA-A enziminin ve MA-B enziminin yapısı aşağıda Şekil 1.1 de görülmektedir (Edmondson ve ark., 2007a).

40 15 Şekil 1.1. İnsan MA-A enziminin monomer ve MA-B enziminin dimer yapısı. Mavi bölge flavin bağlanma bölgesi, kırmızı bölge substrat bağlanma bölgesi, yeşil kısım ise membran bağlanma bölgesini göstermektedir (Edmondson ve ark., 2007a). İnsan ve sıçan MA-A enzimi % 90 benzerlik göstermesine rağmen (Edmondson ve ark., 2004; Ma ve ark., 2004), aktif bölge yapıları konformasyon ve hacim açısından farklılık göstermektedirler (De Colibus ve ark., 2005). İnsan kaynaklı MA-A enzimi tek bir hidrofobik kaviteye sahipken, İnsan kaynaklı MA-B ve sıçan kaynaklı MA-A enzimleri ikinci daha küçük bir giriş kavitesine daha sahiptir. İnsan ve sıçan kaynaklı MA-A enzimleri yüksek oranda benzerlik göstermesine rağmen, bazı fonksiyonel özellikleri yönünden de farklılanmaktadırlar. İnsan kaynaklı MA-A enzimi spesifik geridönüşümsüz inhibitör olan klorjiline karşı, sıçan kaynaklı MA-A enzimine göre 10 kat daha düşük afinite göstermektedir (De Colibus ve ark., 2005). Dimer olarak kristallenen insan MA-B yapısındaki önemli nokta, birbirine komşu iki kavitenin varlığıdır. En büyük kavite flavin kofaktörünün önünde yer alan substrat bağlama bölgesidir. Bu kısım, 390 Å büyüklüğünde olup içerdiği lizin, tirozin ve fenil alanin gibi amino asitler nedeniyle hidrofobik özellik göstermektedir. Giriş kavitesi olarak isimlendirilen diğer kavite, 290 Å büyüklüğünde olup o da hidrofobikdir (Binda ve ark., 2002). Substrat bağlanma

41 16 kavitesi, giriş boşluğuna zıt yöndedir (De Colibus ve ark., 2005). MA-A ve MA-B enzimlerinin kaviteleri Şekil 1.2 de gösterilmektedir. (a) (b) Şekil 1.2. İnsan kaynaklı MA-A (a) ve monomer MA-B enziminin (b) şematik görünümü (Edmondson ve ark., 2007b) (Flavin kısmı sarı renkte, flavin bağlanma bölgesi mavi renkte, substrat bağlanma kısmı kırmızı, C-terminal membran bağlanma bölgesi ise yeşil renkte gösterilmiştir). İzolösin, bu iki kavite arasında kapı görevi üstlenmektedir ve izolösinin yönlenmesine göre veya substrat/inhibitör oranına bağlı olarak kapı açılıp, kapanabilmektedir. Kapı görevini gören bu amino asit, MA-B enziminin inhibitör liğinde önemlidir. Substrat kavitesinin sonunda sistein 397 e kovalen bağlı FAD koenzimi yer almaktadır. Katalitik öneme sahip ve flavine yakın birbirine paralel tirozin 398 ve tirozin 435 amino asitlerini içeren bu kavite aromatik kısım olarak adlandırılır. Aromatik kısım, substratın amin grubunun yönelmesi ve tanınmasında önemlidir. Substratın amin grubunun, bu amino asitler ve flavin arasındaki konumlanması kovalan inhibisyon kadar katalitik mekanizma için de önem taşımaktadır. Kovalan olmayan inhibisyonda da aromatik kısım yer almasına rağmen, bu çeşit inhibitörlerin hidrojen bağı ve hidrofobik etkileşmeler yoluyla bağlandıkları gösterilmiştir (Hubalek ve ark., 2005).

Major Depresif Bozukluk

Major Depresif Bozukluk Moleküler Modelleme Yöntemiyle Tasarlanan Yeni Monoamin Oksidaz-A Enzim İnhibitörü Selektif 2-pirazolin Türevlerinin Antidepresan Aktivitelerinin Tayini Telli G 1, Salgın-Gökşen U 2, Yalovaç A 3, Çiftçi-Yabanoğlu

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi 1. Termometre Çimlenen bezelye tohumlar Termos Çimlenen bezelye tohumları oksijenli solunum yaptığına göre yukarıdaki düzenekle ilgili, I. Termostaki oksijen miktarı azalır. II. Termometredeki sıcaklık

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ. Çeşitli Pirimidin Türevlerinin Sentezi. Doç.Dr. Esvet AKBAŞ

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ. Çeşitli Pirimidin Türevlerinin Sentezi. Doç.Dr. Esvet AKBAŞ YÜZÜCÜ YIL ÜİVERSİTESİ FE FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ Çeşitli Pirimidin Türevlerinin Sentezi Doç.Dr. Esvet AKBAŞ SUUM İÇERİĞİ: Pirimidin ve Pirimidin Türevleri Genel Özellikleri Kullanım Alanları Reaksiyonları

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

AROMATİK BİLEŞİKLERİN NİTROLANMASI

AROMATİK BİLEŞİKLERİN NİTROLANMASI Elektrofilik Aromatik Sübstitüsyon Elektrofil parçacığa atak sonucunda arenyum iyonu oluşumu: AMATİK BİLEŞİKLEİN NİTLANMASI Uzm. Ecz. Dilan KNYA Proton kaybı ile sübstitüsyon ürününün elde edilmesi: Nitrolama

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Yeni esil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Dr FATİH ALGI falgi@comu.edu.tr Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Organik Malzeme Laboratuvarı (LOM) 25.01-02.02.2014 1 Sensör

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı

Mekanizma;

Mekanizma; 4. Asetilen katımı: Aldehit ve ketonlara asetilen veya terminal asetilenik grup içeren alkinler katılarak alkinil bileşiklerini yaparlar. Metil etil ketona asetilen katılması ile sedatif-hipnotik bir ilaç

Detaylı

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin yapısında, çoğunlukla oksijen yer almaktadır. (reaktif oksijen türleri=ros) ROS oksijen içeren, küçük ve oldukça reaktif moleküllerdir.

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

Ödevleri teslim ederken bu soru sayfası da verilmek zorundadır.

Ödevleri teslim ederken bu soru sayfası da verilmek zorundadır. 12. BÖLÜM: ARENLERİN REAKSİYONLARI: ELEKTROFİLİK AROMATİK YER DEĞİŞTİRME TEPKİMELERİ (ÖDEV TESLİM TARİHİ 13/03/2017) 1) Aşağıda verilen tepkimelerin ana organik ürününü yazınız. 2) aşağıda verilen bileşiği

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜFREDATI

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜFREDATI I. YARIYILI T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜFREDATI B 601 Temel Biyokimya I Zorunlu 3 0 3 4 B

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

1. ORGANİK REAKSİYONLARA GİRİŞ

1. ORGANİK REAKSİYONLARA GİRİŞ 1. ORGANİK REAKSİYONLARA GİRİŞ Genel olarak ele alındığında farmasötik kimya bilim alanında, hastalık etkenlerine karşı veya fizyo-patalojik bozuklukları düzenleyecek kimyasal maddeler tasarlanır. Bu yapılara

Detaylı

Farmasötik Toksikoloji

Farmasötik Toksikoloji Farmasötik Toksikoloji 2014 2015 4.Not Doç.Dr. Gül ÖZHAN BİYOTRANSFORMASYON Endojen maddelerin ve ksenobiyotiklerin metabolizma reaksiyonları ile suda çözünen bileşiklere dönüştürülmesi. Biyotransformasyon

Detaylı

DİELS-ALDER REAKSİYONU

DİELS-ALDER REAKSİYONU BALIKESİ ÜNİVESİTESİ KİMYA FEF-I.ÖĞ. PELİN YILMAZ 200610105055 DİELS-ALDE EAKSİYNU + DİENLEİN 1,4-SİKL KATILMA TEPKİMESİ 1928 de iki Alman kimyacısı tto Diels ve Kurt Alder, dienlerin, daha sonraları kendi

Detaylı

ANTİDEPRESAN. Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ. http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ucalis/

ANTİDEPRESAN. Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ. http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ucalis/ ATİDEPRESA İLAÇLARLAR Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ucalis/ Depresyon, en yaygın olarak görülen psikiyatrik bozukluklardandır. İnsanların % 15 i yaşamlarının belli bir süresinde

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( )

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( ) Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:

Detaylı

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir.

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir. Superoxide Dismutase Hazırlayanlar: Funda İLHAN (050559017) Ebru KORKMAZ (050559021) Mehtap BİRKAN (050559008) Nihan BAŞARAN (050559007) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ İ ÜNİVERSİTESİİ

Detaylı

ÇİSEM İLGİN ( ) LÜTFİYE ALAÇAM ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ ÜNİVERSİTESİ

ÇİSEM İLGİN ( ) LÜTFİYE ALAÇAM ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ ÜNİVERSİTESİ HAZIRLAYLANLAR ÇİSEM İLGİN (040559015) LÜTFİYE ALAÇAM (040559003) ZEYNEP HALICI (040559014) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ ÜNİVERSİTESİ 1 TRANSAMİNAZLAR Transaminazlar veya Aminotransferazlar

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

1.1. Amino asitlerin yapıları 1.2. Amino asitlerin yazılmaları 1.3. Amino asitlerin streokimyası Asimetrik

1.1. Amino asitlerin yapıları 1.2. Amino asitlerin yazılmaları 1.3. Amino asitlerin streokimyası Asimetrik AMİNO ASİTLER 1.1. Amino asitlerin yapıları 1.2. Amino asitlerin yazılmaları 1.3. Amino asitlerin streokimyası 1.3.1. Asimetrik karbon atomu ve optik özelliği 1.3.2. Spesifik çevirme derecesi (spesifik

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf DOĞRU YANLIŞ SORULARI Nitel gözlemlerin güvenilirliği nicel gözlemlerden fazladır. Ökaryot hücrelerde kalıtım materyali çekirdek içinde bulunur. Ototrof beslenen canlılar

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. =>

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. => Bölüm 11 Alkoller ve Eterler Alkollerin Yapısı idroksil (-) fonksiyonel grubu ksijen sp 3 melezleşmiştir. 2 Sınıflandırma Primer(Birincil): ın bağlandığı karbon sadece bir adet karbona bağlı. Sekonder(Đkincil):

Detaylı

4. Asetilen katımı: Aldehit ve ketonlara

4. Asetilen katımı: Aldehit ve ketonlara 4. Asetilen katımı: Aldehit ve ketonlara asetilen veya terminal asetilenik grup içeren alkinler katılarak alkinil bileşiklerini yaparlar. Metil etil ketona asetilen katılması ile sedatif-hipnotik bir ilaç

Detaylı

AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE

AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE 1 Tarifname AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE BU KOMPOZĠSYONUN DOPAMĠNERJĠK DEFEKTLERĠN TEDAVĠSĠ AMAÇLI KULLANIMI

Detaylı

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Canlı hücrelerde hangi tip moleküller /işlevsel gruplar vardır, ne orandadır? Birbiriyle nasıl etkileşir? Canlılarda sıklıkla meydana gelen tepkimeler

Detaylı

KİMYA-IV. Alkoller, Eterler ve Karbonil Bileşikleri (6. Konu)

KİMYA-IV. Alkoller, Eterler ve Karbonil Bileşikleri (6. Konu) KİMYA-IV Alkoller, Eterler ve Karbonil Bileşikleri (6. Konu) Alkoller Bir alkil grubuna (R-) bir hidroksil (-OH) grubunun bağlanmasıyla oluşan yapılardır. Genel formülleri R-OH şeklindedir. Alkollerin

Detaylı

Aminoasitler proteinleri oluşturan temel yapı taşlarıdır. Amino asitler, yapılarında hem amino grubu (-NH2) hem de karboksil grubu (-COOH) içeren

Aminoasitler proteinleri oluşturan temel yapı taşlarıdır. Amino asitler, yapılarında hem amino grubu (-NH2) hem de karboksil grubu (-COOH) içeren AMİNO ASİTLER Aminoasitler proteinleri oluşturan temel yapı taşlarıdır. Amino asitler, yapılarında hem amino grubu (-NH2) hem de karboksil grubu (-) içeren bileşiklerdir. Amino asitler, hem bir asidik

Detaylı

Aromatik nitro bileşiklerinin sentezlerinde aşağıdaki yollardan faydalanılabilir.

Aromatik nitro bileşiklerinin sentezlerinde aşağıdaki yollardan faydalanılabilir. 1.1.1. Nitrolama ve Aromatik Nitro Bileşikleri Farmasötik önemi olan kimyasal maddeler arasında aromatik nitro bileşikleri (Ar-NO 2) önemli bir yer tutmaktadır. Nitro (-NO 2) grubu ilaç etken maddelerinin

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof.Dr.Hakkı Erdoğan, herdogan@neu.edu.tr ECZACILIK FAKÜLTESİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EFK 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EFK 601 İlaç Nomenklatürü I S 3 0 3 EFK 602 İlaç Nomenklatürü

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ.

SİNİR SİSTEMİ. Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ. SİNİR SİSTEMİ Prof. Dr. Ünsal ÇALIŞ http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ucalis/ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi, organizmanın gerek kendisinde gerekse çevresinde meydana gelen değişikliklere karşı koordine şekilde

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin Propiverin HCL Etki Mekanizması Bedreddin Seçkin 24.10.2015 Propiverin Çift Yönlü Etki Mekanizmasına Sahiptir Propiverin nervus pelvicus un eferent nörotransmisyonunu baskılayarak antikolinerjik etki gösterir.

Detaylı

Molekül formülü bilinen bir bileşiğin yapısal formülünün bulunmasında:

Molekül formülü bilinen bir bileşiğin yapısal formülünün bulunmasında: 1 1 H NMR İLE KALİTATİF ANALİZ-2 IR ve 1 H NMR ile Yapı Tayini Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, 1 H NMR ile Yapı Tayini Molekül formülü bilinen bir bileşiğin yapısal formülünün bulunmasında: 1.

Detaylı

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI Dr. Yasemin Sezgin yasemin sezgin HÜRESEL BOYAMANIN TEMEL PRENSİPLERİ Hem fiziksel hem kimyasal faktörler hücresel boyamayı etkilemektedir BOYAMA MEKANIZMASı Temelde boyanın

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 1. YAZILI

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 1. YAZILI / / Adı Soyadı : Numara : ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 1. YAZILI Soru Puan BAŞARILAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 TOPLAM 100 1. Açık formülü olan bileşiğin genel

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR 1) P. Volhardt, N. Schore; Organic Chemistry-Structure and Function, Sixth Edition. 2) H. Hart, L. E.

Detaylı

AMİNLER SEKONDER AMİN

AMİNLER SEKONDER AMİN AMİNLER (ALKİLLENMİŞ AMONYAK) AMİNLER (RNH 2 )PRİMER AMİN TERSİYER AMİN(R 3 N) SEKONDER AMİN R 2 NH Aminler Alkillenmiş Amonyak olarak tanımlanır. Azot Atomuna bağlı 2 tane H atomu varsa(bir tane alkil

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI SAĞLIK BİLİMLERİ ENSİTÜSÜ İ Yüksek Lisans Programı SZR 101 Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders (T+ U) 2+2 3 6 AD SZR 103 Akılcı İlaç Kullanımı 2+0

Detaylı

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI Dr. Metin AYDIN KONYA 2011 BİTKİ BESİN ELEMENTLERİNİN GÖREVLERİ, ALINIŞ FORMLARI ve KAYNAKLARI Besin Elementi Bitkideki Görevi Alınış Formu Kaynakları Karbon (C) Karbonhidratların

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI

Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI 13. Hafta: Vitaminler ve Koenzimler: Vitamin tanımı, vitaminlerin görevleri, vitaminlerin sınıflandırılmaları, koenzim tanımı, önemli vitaminler, suda çözünen vitaminler, yağda çözünen vitaminler, vitaminlerin

Detaylı

Merkezi Sinir Sistemi İlaçları

Merkezi Sinir Sistemi İlaçları Merkezi Sinir Sistemi İlaçları Prof.Dr. Ender YARSAN A.Ü.Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Kemoterapötiklerden sonra en fazla kullanılan ilaçlar Ağrı kesici, ateş

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR 1) P. Volhardt, N. Schore; Organic Chemistry-Structure and Function, Sixth Edition. 2) H. Hart, L. E.

Detaylı

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R AMİNO ASİTLER AMİNO ASİTLER H 3 N + C a H R a-amino Asit (AA) Yapılarında Amino (-NH 3 + ) grubu Karboksil (- ) grubu Yan zincir ( R ) taşıyan organik bileşiklerdir (a-amino karboksilik asitler) Kısa zincirli

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Giriş Eter Formülü R--R (R ve R alkil veya aril). Simetrik ve asimetrik olabilir Örnekler: C 3 C 3 C 3 2 Yapı ve Polarite Eğik moleküler geometri ksijen sp 3

Detaylı

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR ALKANLAR Hidrokarbon zincirinde C atomları birbirine tek bağ ile bağlanmışlardır ve tüm bağları sigma bağıdır. Moleküllerindeki C atomları

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ AMİNO ASİTLER Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Proteinler, tüm hücrelerde ve hücrelerin tüm bölümlerinde en çok bulunan biyolojik makromoleküllerdir ve canlının kuru ağırlığının % 50 veya daha fazlasını kapsarlar.

Detaylı

Organik Reaksiyonlara Giriş

Organik Reaksiyonlara Giriş rganik eaksiyonlara Giriş Dr. Kayhan BLELLİ Temel haldeki bazı elementlerin elektron dizilişleri Değerlik Elektronları (idrojen): 1s 1 1 (Karbon): 1s 2 2s 2 2p 2 4 N (Azot): 1s 2 2s 2 2p 3 5 (ksijen):

Detaylı

SEMRA SOLAK BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ ÖĞRENCİSİ

SEMRA SOLAK BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ ÖĞRENCİSİ 200620105037 SEMRA SOLAK BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ ÖĞRENCİSİ James Mason CRAFT Charles FRİEDEL 1877 yılında Fransız kimyager Charles FRİEDEL ve Amerikalı çalışma arkadaşı

Detaylı

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I FNKSİYNLU GANİK BİLEŞİKLE rganik bileşiklerde, bileşiğin temel kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen ve formülleri yazıldığında tanınmalarını sağlayan atom gruplarına fonksiyonel gruplar denir.

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

18.Eyl Rektörlük Programı Eğitim Köyü Pazartesi Rektörlük Programı Eğitim Köyü Rektörlük Programı Eğitim Köyü

18.Eyl Rektörlük Programı Eğitim Köyü Pazartesi Rektörlük Programı Eğitim Köyü Rektörlük Programı Eğitim Köyü 18.Eyl.17 09.00-09.50 Rektörlük Programı Eğitim Köyü Pazartesi 10.00-10.50 Rektörlük Programı Eğitim Köyü 11.00-11.50 Rektörlük Programı Eğitim Köyü 13.00-13.50 Rektörlük Programı Eğitim Köyü 14.00-14.50

Detaylı

KANTİTATİF YAPI-ETKİ İLİŞKİLERİ ANALİZİNDE KULLANILAN FİZİKOKİMYASAL PARAMETRELER (QSAR PARAMETRELERİ)

KANTİTATİF YAPI-ETKİ İLİŞKİLERİ ANALİZİNDE KULLANILAN FİZİKOKİMYASAL PARAMETRELER (QSAR PARAMETRELERİ) KANTİTATİF YAPI-ETKİ İLİŞKİLERİ ANALİZİNDE KULLANILAN FİZİKOKİMYASAL PARAMETRELER (QSAR PARAMETRELERİ) -YALÇIN Farmasötik Kimya Anabilim Dalı 2017 QSAR nedir, ne için ve nerede kullanılır? Kemometriklerin

Detaylı

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi 1 Anlatım Planı 1. Makromoleküller ve Su 2. Amino asitler ve Peptidler 3. Proteinler 4. Enzimler 5. Karbohidratlar 6. Nükleik

Detaylı

veya Monoalkoller OH grubunun bağlı olduğu C atomunun komşu C atomlarına bağlı olarak primer, sekonder ve tersiyer olmak üzere sınıflandırılabilirler:

veya Monoalkoller OH grubunun bağlı olduğu C atomunun komşu C atomlarına bağlı olarak primer, sekonder ve tersiyer olmak üzere sınıflandırılabilirler: ALKLLE Genel formülleri: n 2n+2 ( n 2n+1 = ) Fonksiyonel grupları: Alkollerin sistematik adlandırmasında en uzun zincirdeki atomuna göre alkan adının sonuna ol eki getirilir. Yapısında 1 tane grubu bulunduran

Detaylı

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ 9. Hafta: Lipit Metabolizması: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI Palmitoleik ve oleik asitlerin sentezi için palmitik ve stearik asitler hayvansal organizmalardaki çıkş maddeleridir.

Detaylı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Canlılarda Enerji Dönüşümleri Canlılarda Solunum: Enerjinin Açığa Çıkışı Canlı hücrede gerçekleşen tüm metabolik olaylar enerji gerektirir. Hayvanlar

Detaylı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani madde yani bileşik

Detaylı

KİMYA-IV. Aromatik Hidrokarbonlar (Arenler) (5. Konu)

KİMYA-IV. Aromatik Hidrokarbonlar (Arenler) (5. Konu) KİMYA-IV Aromatik Hidrokarbonlar (Arenler) (5. Konu) Aromatiklik Kavramı Aromatik sözcüğü kokulu anlamına gelir. Kimyanın ilk gelişme evresinde, bilinen hidrokarbonların çoğu kokulu olduğu için, bu bileşikler

Detaylı

İçindekiler. Cilt 1. 1 Kimyanın Temelleri Cilt 2 16

İçindekiler. Cilt 1. 1 Kimyanın Temelleri Cilt 2 16 Cilt 1 Çeviri Editörlerinden Yazarlar Hakkında Öğrencilere xiii xi 1 Kimyanın Temelleri 1 2 3 4 5 6 7 x Kimyasal Formüller ve Bileşenlerin Stokiyometrisi 48 Kimyasal Denklemler ve Tepkime Stokiyometrisi

Detaylı

FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİM DALI Programın Yürütücüsü : Doç. Dr Arzu KARAKURT Programın Kadrolu Öğretim Üyeleri : Programa Kabul İçin Gerekli Ön Koşullar: Eczacılık Fakültesi mezunları kabul edilir. YÜKSEK

Detaylı

KİMYA-IV. Alkinler (4. Konu)

KİMYA-IV. Alkinler (4. Konu) KİMYA-IV Alkinler (4. Konu) Alkinler (Asetilenler) En az bir tane karbon-karbon üçlü bağı içeren hidrokarbonlara alkinler veya asetilenler denir. C C 2 Alkinler Yalnızca bir tane karbon-karbon üçlü bağı

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI / / Adı Soyadı : Numara : ÖĞRETİM YL. DÖNEM 1. SNF / KİMYA DERSİ / 3. YAZL Soru Puan 1 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1 13 14 15 16 17 18 19 0 TOPLAM 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 100 1. X: 3 NH Y:3 N 3

Detaylı

Alkoller, Eterler ve Tiyoller

Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller (R- OH) Alkoller, OH (hidroksil) fonksiyonel grubu taşıyan organik bileşiklerdir (alkil veya aril grubuna bağlı hidroksil) Metanol (CH 3 OH) en basit alkoldür Chemistry,

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur.

Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur. ALDEHİT ve KETNLAR Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve oksijene (C=) karbonil grubu denir. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur.

Detaylı

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA REAKSİYONLARI Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA Canlı sistemde maddelerin uğradığı kimyasal değişikliklerin hepsine birden metabolizma, bu değişiklikleri meydana

Detaylı

Organik Reaksiyonlara Giriş

Organik Reaksiyonlara Giriş Formal Yük rganik eaksiyonlara Giriş Araş. Gör. Kayhan BLELLİ Formal Yük = 4 0 4 = 0 Değerlik Elektronları sayısı 6 4 2 = 0 Bağ Sayısı rtaklanmamış Elektronların sayısı : : Atomun Yaptığı 6 6 1 = 1 3 eaksiyon

Detaylı

8. Hafta Amino Asitler, Peptidler ve Proteinler: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI PEPTİT BAĞI

8. Hafta Amino Asitler, Peptidler ve Proteinler: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI PEPTİT BAĞI 8. Hafta Amino Asitler, Peptidler ve Proteinler: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI PEPTİT BAĞI Bir amino asidin -amino grubu 2. bir amino asidin -karboksil grubuyla reaksiyona girince bir molekül su ayrılarak

Detaylı

PEYNİR ALTI SUYU VE YOĞURT SUYUNDA Zn Ve TOPLAM ANTİOKSİDAN KAPASİTESİ TAYİNİ DANIŞMANLAR. 29 Haziran-08 Temmuz MALATYA

PEYNİR ALTI SUYU VE YOĞURT SUYUNDA Zn Ve TOPLAM ANTİOKSİDAN KAPASİTESİ TAYİNİ DANIŞMANLAR. 29 Haziran-08 Temmuz MALATYA TÜBİTAK -BİDEB Kimya Lisans Öğrencileri Kimyagerlik, Kimya Öğretmenliği, Kimya Mühendisliği- Biyomühendislik Araştırma Projesi Eğitimi Çalıştayı KİMYA-3 (ÇALIŞTAY 2012) PEYNİR ALTI SUYU VE YOĞURT SUYUNDA

Detaylı

İlaçların hedefleri. Hücreler

İlaçların hedefleri. Hücreler İlaçların hedefleri. Hücreler FARMAKOLOJİYE GİRİŞ 1 Yard. Doç. Dr. M. Kürşat Derici Tıbbi Farmakoloji Ab. Dalı mkursatderici@hitit.edu.tr 2 İlaç; bir hastalığı tedavi etmek için insan vücuduna uygulanan

Detaylı

POLİMER KİMYASI -2. Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu

POLİMER KİMYASI -2. Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu POLİMER KİMYASI -2 Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu Polimerize Olabilirlik Nedir? Bir monomerin polimerize olabilirliği termodinamik ve kinetik düşüncelere bağlıdır. Termodinamikçe uygun olan her monomer,

Detaylı

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR 1) P. Volhardt, N. Schore; Organic Chemistry-Structure and Function, Sixth Edition. 2) H. Hart, L. E.

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem I. 2. Ders Kurulu II. HÜCRE BİLİMLERİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Prof. Dr. Alirıza ERDOĞAN Yrd. Doç. Ders Kurulu

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #1

YGS ANAHTAR SORULAR #1 YGS ANAHTAR SORULAR #1 1) Yıkımları sırasında Tüketilen O2 miktarı 2) H2O2 H2O2 H2O2 Grafikte bazı organik bileşiklerin yıkımları sırasında tüketilen oksijen miktarı verilmiştir. Buna göre organik bileşiklerin

Detaylı

ENZİMLER. Biyokimyasal reaksiyonları katalizleyen protein yapısındaki maddelere enzim

ENZİMLER. Biyokimyasal reaksiyonları katalizleyen protein yapısındaki maddelere enzim ENZİMLER Biyokimyasal reaksiyonları katalizleyen protein yapısındaki maddelere enzim denir (Küçük bir grup katalitik RNA moleküllerinin haricinde tüm enzimler protein yapısındadırlar). Protein yapısında

Detaylı

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AY EKİM 06-07 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI. SINIF VE MEZUN GRUP KİMYA HAFTA DERS SAATİ. Kimya nedir?. Kimya ne işe yarar?. Kimyanın sembolik dili Element-sembol Bileşik-formül. Güvenliğimiz ve Kimya KONU ADI

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI KİMYA ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI KİMYA ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI KİMYA ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI DERS SAATİ KREDİSİ DERSİN T U L Topl. KODU FKM5101 Koordinasyon Kimyası I AKTS KREDİSİ FKM5102 İleri Anorganik

Detaylı