Recep Ataş 1, Oya Kalıpsız 2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Recep Ataş 1, Oya Kalıpsız 2"

Transkript

1 Fırat Üniversitesi-Elazığ SERVİS TABANLI YAZILIM ÜRÜN HATTI MİMARİLERİ Recep Ataş 1, Oya Kalıpsız 2 1 Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi 2 Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi ÖZET Yazılım geliştirme süreçlerini hızlı, düşük maliyetli ve kaliteli bir şekilde gerçekleştirebilmek için Yazılımın Yeniden Kullanımı alanında birçok yeni fikir tanımlanmıştır. Çalışmada son zamanlarda yeniden kullanım alanında bilinirliği artan yaklaşımlardan biri olan Yazılım Ürün Hattı Mimarilerinin kullanımının yararlarından ve uygulama geliştirme süreçlerinden bahsedilip bu yaklaşımın kurumsal uygulamalarda yeniden kullanımı artırmak için kullanımı gösterilmektedir. Aynı zamanda bu uygulamalardaki ortaklıkların ve değişkenliklerin yönetimi için Servis Tabanlı Mimari içeren bir Yazılım Ürün Hattı Mimarisi modeli sunulmuştur. Bu kapsamda geliştirilen açık kaynaklı bir Yazılım Ürün Hattı (Software Product Line - SPL) olan Graymound yazılım geliştirme aracı anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yazılımın Yeniden Kullanımı, Yazılım Mimarileri, Yazılım Ürün Hatları, Alan Mühendisliği, Servis Tabanlı Mimari 1. GİRİŞ Günümüzde bir yazılım sistemini oluşturan parçaların büyük bölümü sadece o yazılıma özgü değildir, birçok yazılım ürünü tarafından da kullanılmaktadır. Yazılım geliştirme süresince yapılan işleri tekrar etmemek için yazılım mühendisleri benzer yazılım sistemlerindeki ortak noktalarını yeniden kullanıma göre hazırlamak isterler. Böylelikle önceden geliştirilen yazılım varlıklarını sonraki uygulamalarda yeniden kullanarak hızlı, kaliteli ve düşük maliyetli uygulamalar elde etmiş olmayı amaçlamaktadırlar. Yazılımın Yeniden Kullanımı (YYK), yeni bir yazılım sistemi oluştururken önceden var olan kaynak kod başta olmak üzere, gereksinim, analiz, tasarım ve test durumları gibi yazılım varlıklarının tekrar kullanımıdır. Çoğu yazılım uygulamasında üçüncü parti bileşenler ve yazılım elemanları kullanılmaktadır. Yeniden kullanılabilirlik, bir yazılım elemanının yeniden kullanım olasılığını gösteren bir niteliktir. Yeniden kullanılabilir varlıklar, yeniden kullanılabilen bir yazılım veya yazılım bilgisi olabilir. Ezran a göre YYK, önceden oluşturulmuş bloklardan sistematik olarak yazılım geliştirme yapmaktır. Böylelikle uygulamalar arasındaki mimari ve gereksinimler faydalanılarak üretkenlik, kalite ve iş performansı konularında yarar sağlanabilir.[1] Yeniden kullanım ilk olarak geliştirme aşamasında mevcut yazılımların kullanımı ile başlamıştır. Yazılımın yeniden kullanılabilirliği konusunda yapılan çalışmalara bakıldığında 1960 lar alt rutinler, 1970 lerde modüller, 1980 lerde nesneler, son 20 yılda ise Nesneye Dayalı Programlama mantığı ile geliştirilen birçok teknik ve en son olarak Alan Mühendisliği ve Yazılım Ürün Hatlarının (Software Product Lines - SPL) bu kapsamda kullanıldığı görülmektedir[2]. YYK, organizasyonlar tarafından bir projenin belirli bir kısmında veya tamamında tercih edilebilmektedir. Yeniden kullanımın büyüklüğüne göre; Nesne veya metotların yeniden kullanımı, Yazılım öğelerinin yeniden kullanımı, Tüm uygulama sisteminin yeniden kullanımı, olarak sıralanabilir. [3] Uygulamanın yeniden kullanılması tüm uygulamayı içerir, yani uygulama farklı projelerde tamamıyla yeniden kullanılabilir. Burada incelen iki önemli yaklaşım vardır. İlki COTS ürün yeniden kullanımı, bu yaklaşıma örnek olarak elektronik ticaret uygulamalarında pos entegrasyonu verilebilir. İkincisi, özel bir içerik için uyarlanabilecek ve ayarlanabilecek belirli ortak özellikleri olan uygulamaları kapsayan Yazılım Ürün Hatlarıdır li yıllardan sonra YYK adına en farklı fikir, Yazılım Ürün Hatları kavramı, SPL, ile gelmiştir[4]. SPL, Alan Mühendisliği (Domain Engineering) veya diğer adıyla Product Line Engineering(PLE) başlığı altında incelenmektedir. PLE gerçeklenirken tüm ürün hattı için değişken ve ortak olan gereksinimler bir araya getirilerek yeniden kullanım arttırılması amaçlanır. Bu gereksinimler ve bunu kullanacak ürünler göz önüne alınarak geliştirilirler. SPL kullanımının birçok başarı hikâyesi mevcuttur. Bu başarı hikâyeleri SPL kullanımını artırmada ve başarı için önemli teknik ve stratejik bilgi vermektedirler. Bunlardan bazıları; Frank van der Linden den tarafından hazırlanan Philips Medical Systems, Rob van Ommering ve Yolanda van Dinther tarafından hazırlanan NXP GTV, Peter Toft tarafından hazırlanan HP Printers ürün hatlarıdır [5]. SPL ile ilgili olarak birçok örnek vaka incelemesi bulunmaktadır. Ülkemizde geliştirilen SPL örneklerinden Aurora yazılım geliştirme hattı Cybersoft firması tarafından geliştirilmiş, bankacılık programları, merkezi kayıt sistemleri, sigortacılık uygulamaları gibi birçok kurumsal uygulamada kullanılmıştır [6]. ASELSAN A.Ş. silah sistemlerinde kullandığı yazılımlar için bir ürün hattı geliştirmiştir[7]. Bu çalışmanın ilerleyen bölümlerinde anlatılacak araştırma ve uygulamanın SPL kullanılarak geliştirilen yazılım projelerini kapsamaktadır. Çalışmanın uygulama kısmında OBSS yazılım evi tarafından geliştirilmiş ve geliştirilmekte olan Graymound[12] mimarisi ve bunun kullanımı incelenmiştir. Çalışmasının 2. bölümünde yazılım yeniden kullanımında geçmişten bugüne kadar uygulanan yöntemlerden bahsedilecektir. 3. bölümde; bir yazılım ürün hattındaki süreçler anlatılacak ve yazılım ürün hatları için kabul edilen çerçeve aktarılacaktır. 4. bölümde; kurumsal web ve masaüstü uygulamalarda kullanılan Servis Tabanlı Mimari içeren bir 199

2 Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu 2011 ürün hattı mimari modeli incelenecektir. Son olarak bu konuda gelecekte yapılması planlanan işler ile ilgili bilgi verilecektir. 2. YENİDEN KULLANIM YAKLAŞIMLARI Yeniden kullanıma göre tasarlanan yazılımlarının ve yöntemlerinin sayısı artmaktadır. Açık kaynak program kütüphaneleri ve yazılımlar bu alanda önemli derecede yeniden kullanılabilir kod sağlamaktadır. Belirli bir uygulama tipinde alana-özgü uygulamaların sağladığı yapı ile her müşteri bu uygulamaları kendi gereksinimlerine göre özelleştirebilmektedir. Aynı zamanda bazı şirketlerin müşterilerine sağladıkları bileşenler bir yeniden kullanım yöntemidir. Web servis, XML, vb. standartlar birbirinden farklı istemcilerde, uygulamalarda çalışabilmeyi kolaylaştırmaktadır. Bunlar gibi daha birçok yöntem, teknoloji, yaklaşım yeniden kullanım için geliştirilmektedir. Yukarıdaki örneklerden görüleceği üzere yazılım yeniden kullanımı farklı seviyelerde ve büyüklüklerde olabilir. Kod seviyesinde yeniden kullanım; nesne ve fonksiyonun yeniden kullanımı; basit bir fonksiyonu yerine getiren ufak yazılım bileşenleridir. Örnek olarak matematiksel bir işlem yapan fonksiyon veya nesne sınıfı verilebilir. Bu yaklaşımda bu fonksiyonlar standart kütüphanelerin içinde yer alabilir ve bu kütüphanelerin yeniden kullanımı ile sağlanabilir. Bilesen seviyesinde; bir uygulamanın bileşenleri, alt sistemler olabileceği gibi basit nesneler de olabilir, başka uygulamalarda yeniden kullanılabilir. Tüm uygulamanın yeniden kullanımı; sadece kod seviyesinde değil tüm uygulama sisteminin başka teknolojiler veya çalışma ortamlarına uydurulması ya da uygulamalara göre farklılaştırabilmesi ile sağlanabilmektedir. Diğerlerine göre daha büyük oranda yeniden kullanım söz konusudur, bunun için yeniden kullanım sistematik olarak ele alınmalıdır. Ortak bir mimariden türeyen uygulama aileleri örnek verilebilir. C.R.U.I.S.E. e göre sistematik olarak yeniden kullanımın bir organizasyona faydaları şu şekilde sıralanabilir[8]: Yazılım Kalitesi; her yeniden kullanımda varsa hatalar düzeltileceğinden, sadece bir kere geliştirilmiş ve kullanılmış bir bileşene göre daha yüksektir. Üretkenlik; kazancı geliştirilen kodun daha az olmasından dolayı daha fazladır. Bu, aynı zamanda daha az test, analiz ve tasarım eforuna ihtiyaç duyulduğunu gösterir, toplam maliyeti düşürür. Güvenilirlik; daha önceden kullanılmış ve test edilmiş bileşenlerin kullanımı bir yazılımın güvenilirliğini arttırmaktadır. Efor Azaltma; geleneksel yazılım geliştirmedeki her aşamada geliştirme zamanında azalma görülmektedir. Gereksiz İş ve Geliştirme Zamanı; bir sistemin gereksinimi, mimarisi, kodları ile baştan gerçeklenmesidir. Yeniden kullanılabilir varlıklar ile bu gereksiz işlerden kurtulabilinir. Bir Ürünün Piyasaya Sürülme Süresi; bir yazılım sistemin başarılı olup olmadığının önemli göstergelerinden biridir. YYK ile bu süre azaltılabilir. Çalışan Sayısı; artan yazılım üretkenliğiyle daha küçük takımlarla ürünler geliştirilebilir. YYK bu avantajları sağladığı gibi iyi yönetilmezse bazı riskleri de beraberinde getirmektedir. Eğer yeniden kullanılan yazılımın kodları elimizde yoksa bakimi maliyetli olabilir. Araç desteği eksikliği, nesneye dayalı geliştirmede genelde bu problem değil, gömülü sistemlerde problem olabilir. Yeniden kullanılabilir bilesen geliştirme maliyeti yüksek olması ve bileşenlerin araştırılması, bulunması zaman alabilir[2] Yeniden Kullanım Yöntemleri Yazılım geliştirmenin başlangıcından günümüze kadar özellikle Nesneye Dayalı Programlamanın ortaya çıkmasıyla birlikte yeniden kullanım için birçok farklı yöntem geliştirilmiştir. Bir Yazılım Ürün Hattı mimarisi geliştirirken bu mevcut yöntemlerden faydalanılmaktadır. Bu yöntemlerden bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz[3]; Yazılım Mimarileri (SOA, DSSA, vb), bir yazılım sisteminin yapısını, davranışını ve önemli özelliklerini göstermek için yüksek seviyeli soyutlama sağlar. Genelde yazılım mimarileri bir bileşen kümesi ve bu bileşenlerin entegrasyonu ve konfigürasyonundan oluşur. Tasarım Kalıpları Alana Özgü Diller ve Kod Üreteçleri Uygulama Çatılarını (Frameworks), yazılım sistemleri için kod seviyesinde soyutlama sağlayan sınıflar kümesidir. Servis Tabanlı Sistemler, sistemlerinin birbirlerine servisler ile bağlandığı mimarilerdir. Genel Kurumsal Planlama Programları, ERP Sınıf Kütüphaneleri İlgiye Dayalı Yazılım Geliştirme (Aspect Oriented Software Development); yazılıma kod seviyesinde esneklik ve yapılandırılabilirlik sağlamak için ilgileri ayırmayı amaçlar. Bir başka yeniden kullanım yöntemi olarak; belirli bir uygulama alanı içerisinde tekrar kullanılabilir yazılım bileşenleri geliştirmeye dayanan Alan Mühendisliği ve Yazılım Ürün Hatları çalışmanın geri kalanında sıkça bahsedilecektir. Burada önemli bir konu belirli bir yazılım sistemi için bu yöntemlerden hangisinin kullanımının en uygun olacağının belirlenmesidir. Genellikle bu geliştirilecek sistemin gereksinimlerine, teknolojilere ve o alandaki sahip olunan deneyime bağlıdır. 3. Yazılım Ürün Hatları Özellikle geliştirme zamanı düşürmesi ve üretkenlik arttırdığının gösterilmesiyle Yazılım Ürün Hattı yaklaşımının kullanımı yazılım geliştirmede kabul görmeye başlamıştır. SEI ye göre bir yazılım ürün hattı, belirli bir alan üzerinde düşünen veya belirli bir görevi yerine getiren ürünler kümesi olarak tanımlanır. Üretim alanında yeni bir yaklaşım değildir. Bugüne kadar otomotiv, uçak, bilgisayar, mobil cihazlar gibi birçok alanda bu ürün hatları geliştirilip kullanılmıştır. Ürünler arasındaki ortak noktalarını temel alan Yazılım Ürün Hatları, önemli ve geçerli bir yazılım geliştirme yaklaşımı olarak hızla yükselen bir yöntemdir. Yazılım Ürün Hattı, belirli bir pazara yönelik ortak ve yönetilmiş özellikleri olan yazılımların, ortak yazılım varlıklarının yeniden kullanımı ile geliştirildiği sistemler topluluğudur[10]. Bir Yazılım Ürün Hattı, genellikle bir Ürün Hattı Mimarisine sahiptir. Bir ürün hattı mimarisindeki ortak varlıklardan uygulamaya uygun olan bileşenler seçilip 200

3 Fırat Üniversitesi-Elazığ düzenlenerek yeni ürünler oluşturulur. Bunun için mimari gereken seviyede parametrik ve genişletilebilir olmalıdır. Her ürün bu referans mimariyi türeterek, bileşenleri yapılandırarak ve kendisine özgü kısımları geliştirerek kendi mimarisini oluşturur[11]. Şekil 1 de görüleceği üzere genel bir yazılım mimarisi tek bir yazılım sisteminin yapısını tanımlarken, bir ürün hattı mimarisi birbiriyle ilintili ürünlerin mimari yapılarını tanımlar. Şekil 1: Yazılım Ürün Hattı Mimarisi[5] Yazılım Ürün Hatları, uygulama çatılarına göre daha belirli alanlar üzerinde yeniden kullanımı sağlar. Uygulama çatıları genele hitap etmektedir ve sadece kod seviyesinde yeniden kullanım sağlarlar. Temelde, bir ürün hattı ana varlık geliştirme ve bu ana varlıklarla ürün geliştirmeyi içerdiği söylemiştik. Yazılım Ürün Hatlarında 3 temel aktivite bulunmaktadır[5]. Bunlar: Alan Mühendisliği; tekrar kullanılacak ve yapılandırılabilecek ana varlıkların ortaklıklarının ve değişkenliklerinin tanımlanmasını ve geliştirilmesini kapsar. Uygulama Mühendisliği; ana varlıklar kullanılarak ve yapılandırılarak ürünlerin geliştirilmesini kapsar. Yönetim; organizasyonun bu aktivite içindeki süreçleri yönetimini kapsar. Şekil 2 de Yazılım Ürün Hattı Mühendisliğinde süreçlerin birbirleriyle nasıl etkileşimde olduğu gösterilmektedir[7]. mühendisliği süresince tanımlanan alan için yeniden kullanılacak ana varlıklar geliştirilir. Ana varlıklar, yazılım ürün hattının temelini oluşturan yeniden kullanılabilir varlıklar ve kaynaklardır. Yazılım Ürün Hattının uygulanması ve bir yazılım ürün hattından ürün elde etmek için bu ana yazılım varlıkların sistematik olarak kullanılmasıdır. Referans Mimari; belirli bir alana özgü bileşenleri ve özellikleri barındıran, bu alan kapsamındaki ürünleri geliştirirken referans alınan mimaridir. Ana Varlık Geliştirme (Core Asset Development) nin amacı ürün hattına üretim yeteneği kazandırmaktır. Ortaklıkların ve değişkenliklerin tanımlanması, ürünlerin paylaştığı ortak yazılım varlıkların geliştirilmesini içerir. Bu aşamada, değişim noktaları tasarlanır ve her bir değişim noktasıyla ilişkili değişkenler gerçeklenir[14]. Değişkenlik, alan mühendisliği sırasında tanımlanır, uygulama mühendisliği sırasında uygun değişkenler seçilerek kullanılır. Değişim Noktası, ürünlerin nerelerde farklılaştığını belirtir. Bu noktalarda uygulama geliştirici bir karar vererek uygun değişkenlerden birini seçer. Her değişim noktası bir veya birden fazla değişkeni seçenek olarak sunar. Değişken, bir değişim noktasına karşılık gelen, ona uyan her bir seçeneğe, özelliğe değişken adı verilir. Bu aktivitenin sonucu olarak; yazılım bileşenleri, yeniden kullanılabilir ve ayarlanabilir gereksinimler, tasarımlar gibi yazılım varlıkları elde edilir Uygulama Mühendisliği Ürün geliştirme aktivitesi Alan Mühendisliği kapsamındaki ana varlık geliştirme aşamasının 3 çıktısına; ürün hattının kapsamı, ana varlıklar ve üretim planına bağlı olarak yapılır. Ayrıca ürüne özgü tanımlamaların ve geliştirmenin yapıldığı ürün tanımlama alt süreci bulunmaktadır. Ürün oluşturma aşamasında seçilen her bir bileşen, değişkenlik, ortaklık özellik olarak adlandırılır. Yazılım ana varlıkları kullanılarak yeni bir ürün oluşturulur. Ürüne özgü yazılım kısımları geliştirilir. Uygulama mühendisliği aşamasında, değişim noktalarında ürünün ihtiyacına göre belirli değişkenlere bağlanır. Uygulama Mühendisliği ile Alan Mühendisliği süreçleri arasında geri dönüşümlü bir akış vardır. Yazılım Ürün Hatları için genel olarak yeniden kullanım Şekil 3 de gösterilmektedir. Şekil 2. Yazılım Ürün Hattı Süreçlerinin birbirleriyle ilişkileri[7] 3.1. Alan Mühendisliği Alan; belirli bir uzmanlık alanındaki bilginin özelleştirilmiş halidir. Bir alanının kapsamı, belirli bir alanın içerisine hangi ürünlerin alınabileceğini gösterir. Alan Şekil 3. Alan ve Uygulama Geliştirme İlişkisi 201

4 Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu Değişkenliklerin Yönetimi Bir Yazılım Ürün Hattı mimarisinin yerine getirmesi gereken en önemli özellik belirli ortaklıkları olan ürünler arasındaki değişkenliğin yönetilmesidir. Bir yazılım ürün hattının ürünler arasındaki ortak varlıkları içermesi kadar ürünlerin farklılaştığı yerleri görüp buna göre bir mimari sunması da önemlidir. Ortaklıklar; ürün hattı kapsamındaki her ürün tarafından paylaşılan özellikler olarak tanımlanabilir. Değişkenlik, bir yazılım sistemini ürüne göre düzenleme özelliğidir. Alan mühendisliği sırasında tanımlanır, uygulama mühendisliği sırasında uygun değişkenler seçilerek kullanılır. Ürünler arasında farklılık gösteren özelliklere değişkenlik diyebiliriz. Değişkenlikler, değişim noktaları kullanılarak gerçeklenirler. Bir değişkenliğin, ürün hattının içerisindeki her üründe bulunması zorunlu değildir. Bu açıdan değişkenlikler Tablo 1 de gösterildiği gibi 4 farklı tipte olabilirler. Zorunlu Opsiyonel Alternatif Çoklu Alternatif Tablo 1: Değişkenlik Tipleri Her üründe bulunması gereken fonksiyonlar, özellikler Her üründe bulunması zorunlu değil Bir grup özellikten sadece bir tanesi seçilebiliyorsa, seçilenin tipi alternatiftir. Bir grup özellikten bir veya daha fazlası seçilebiliyorsa, seçilenleri tipi çoklu alternatiftir Alan mühendisliği alanında yapılan çalışmalardan yola çıkarak Yazılım Ürün Hatları için kullanılan mevcut değişkenlik mekanizmaları şunlardır. Kalıtım; sınıf tanımı sırasında, sınıfın tanımına göre gerçeklenmesi (örneğin Java da Interface implementation) Genişletilmesi; gereksinim sırasında, sınıfın genişletilmesi (örnek Java da extends) Sınıfın Kullanımı; gereksinim sırasında, bir sınıfın başka bir sınıfı kullanması Yapılandırma; çalışma zamanından hemen önce, bileşeni özelleştirmek için ayrı bir dosyadan bilgileri almak (XML, JavaBeans properties dosyası gibi) Parametre; bileşen gerçekleme sırasında, bir fonksiyonun parametrelerini bir sınıf olarak almak, (calculate(rule rule) gibi) Şablon Tanımlama, bileşen gerçekleme sırasında, bir sınıfın tipi belirli bir tanım dâhilinde olacak şekilde sayısız alt tipten oluşabilir. (Java daki Generics Kütüphanesi bunu sağlar Örnek: ExceptionHandler<Container>) Üretim, çalışma zamanı sırasında ve daha önce, kullanıcının girdiği değerlere göre tanımları üreten bir araç (Yapılandırma sihirbazları gibi) İlgiye Yönelik Programlama Tasarım kalıpları, örnek olarak Adapter kalıbı Özellik dosyaları Dinamik sınıf yükleme, yansıma (Java Reflection kütüphanesis) Ürün hattı mimarilerinde ortaklık ve değişkenliklerin yönetimi için bu yöntemler dışında Servis Tabanlı Mimari (SOA) kullanımı da birçok çalışmada incelenmiştir. 4. Servis Tabanlı Ürün Hattı Mimarisi: Graymound Günümüzde kurumlar, web üzerinden ulaşılabilen ve yazılım ekipleri tarafından yönetilebilen güvenli ve yüksek performanslı platformlara gerek duymaktadır. Yazılım mühendisleri teknik detaylar ve mevcut teknolojilerin getirdiği kısıt ve zorluk yerine uygulamanın iş mantığına odaklanmalıdır. Yöneticiler zaman ve kaynak planı yaparken beklenmeyen bir hata veya gecikmeyle karşılaşmamalıdır. Organizasyonların rekabet açısından önemli gördükleri bazı noktalarda büyük ölçekli karmaşık kurumsal yazılım sistemleri bir takım özellikler sahip olması gerekmektedir. Bu özellikleri sağlaması durumda üretkenlik ve yazılım geliştirme hızı artacaktır. Buna göre; Farklı uygulamalara model sağlayabilme, Sık değişen müşteri isteklerini hızlı bir şekilde gerçekleştirmesi, Veri gösterme, kaydetme işlemleri için parametrik bileşenler, Dokümantasyonun otomatik oluşturulması, Test durumlarının yeniden kullanımını, Benzer yapıdaki çok sayıda uygulamanın geliştirilmesini, sağlayacak bir mimariye ihtiyaç duyulmuştur. Kurumsal uygulamalarda aynı veri tabanı elemanı farklı istemciler tarafından farklı ara katmanlar ve kullanıcı ara yüzleri ile çağrılmaktadır. Örneğin, bir bankacılık uygulamasında hesap bilgilerini web tabanlı bir istemci ile göstermek için farklı bir yazılım, şirket içi masaüstü uygulaması tarafından gösterebilmek için farklı, web servisleri ile diğer uygulamalarla birlikte çalışabilmesi için başka bir yazılım gerekmektedir. Burada mevcut yeniden kullanım yöntemleriyle veri erişim katmanının yeniden kullanımı sağlanabilir. Ancak, daha hızlı ve kaliteli yazılım için ön yüz ve orta katmanların da yeniden kullanımı sağlanmalıdır. Çalışmada, Yazılım Ürün Hattı süreçleri bu soruna çözüm olarak geliştirilen Graymound[12] uygulama ailesi üzerinde incelenmiştir. Graymound, kolay, hızlı, güvenli, standartlara sahip vekaliteli büyük ölçekli J2EE TM kurumsal uygulamaları geliştirmek için hazırlanmış Java ve Servis tabanlı, zengin ara yüzü bulunan yazılım geliştirme çözümüdür. Günümüzde geliştirilen yazılım projelerinin birçoğunun teknik açıdan vizyonu; yapılan işlerin tekrar yapılmaması ve esnek olmalarıdır. Küçük projelerde dotnet ve J2EE gibi alt yapılar, projenin çoğu gereksinimini karşılamaktadır. Ancak, projenin biraz daha büyümesi durumunda bu alt yapılar yetersiz kalmakta ve tüm projede uygulanabilecek, projeye bazı standartlar getirebilecek, projeye özel bir alt yapı gereksinimi ortaya çıkmaktadır. Bu tür alt yapılar sundukları 202

5 Fırat Üniversitesi-Elazığ çeşitli özelliklerle; yazılım geliştirme hızını arttırmakta, geliştirilen yapıyı belirli bir kalıba oturtarak projedeki insan faktöründen kaynaklanan problemleri en aza indirmekte ve toplam maliyetleri düşürmektedir. Projeye özel alt yapıların tasarlanması iyi bir analiz, deneyim ve vizyon gerektiren bir konudur. Aşağıda sayacağımız özellikleri ile bir SPL örneği olan Graymound kullanılarak birçok kurumsal uygulama geliştirilmiş ve geliştirilmeye devam etmektedir. Şekil 4 de Eclipse IDE si üzerinde geliştirilen eklenti ile yazılım geliştirme süreçlerinin modellenmesi gösterilmektedir. Bu eklenti ile analist ve yazılım geliştiriciler gereksinim analiz, tasarım, gerçekleme ve test süreçleri, Alan Mühendisliği kapsamında hazırlanan ürün hattı varlıkları kullanılarak daha hızlı ve kolay bir şekilde tamamlanır. Araç desteği bir yazılım ürün hattının sağlaması gereken önemli yazılım varlıklarından biridir[5]. Gereksinim Analizi Tasarım & Geliştirme Test Şekil 4. Graymound Eclipse Eklentisi - Alana Özgü Modelleme Aracı 4.1. Alan Mühendisliği Aktiviteleri Alan Mühendisliği kapsamında Eclipse IDE si üzerinde bir eklenti geliştirilerek hem web hem masaüstü uygulamaları için kolay ve hızlı bir şekilde ara yüzler hazırlanmaktadır. Genel olarak Graymound mimarisinin alan kapsamı 4 tür istemci isteğini karşılayabilmektedir. Bu istekleri uygun çıktıları üretebilmek için 4 farklı özellik sağlanmıştır. Ürün geliştirmek için bunlardan biri seçilir. Tablo 2 de istemci ve ona karşılık gelen özellik yer almaktadır. Mühendisliği sürecinde ürün geliştirme süresini önemli ölçüde kısaltmaktadır Uygulama Mühendisliği Aktiviteleri Alan Mühendisliğinde geliştirilen ana varlıklar kullanım ile ürünler hızlı bir şekilde geliştirilebilmektedir. Graymound, öne sürdüğü SOA tabanlı, XML standartlı kullanıcı ara yüzü geliştirme ortamı ile platformdan bağımsız çalışan bir SPL çözümüdür. Eclipse IDE üzerine geliştirilen eklenti sayesinde bir SPL in sağlaması gereken geliştirme aracı hizmetini de vermektedir. Bu sayede kolay bir şekilde ekran ve orta katman tasarımı yapılabilmektedir Servis Tabanlı Mimari Servis Tabanlı Mimari, Service Oriented Architecture (SOA), ve SPL yazılım geliştirme yaklaşımları benzer amacı paylaşırlar. Her ikisi de organizasyonların varlıklarını ve yazılım geliştirmedeki olgunluklarını tekrar kullanmaları sağlar. Bu yaklaşımlar yeniden kullanımı aktifleştirerek üretkenlik artışı, düşük geliştirme maliyeti, yüksek güvenilirlik gibi bir üründen beklenilen özellikleri karşılamaktadırlar. Bu iki yaklaşımı birbirinden ayıracak olursak şöyle bir tanım yapılabilir. SOA: Değişen gereksinimlere hızlı bir şekilde cevap verebilmek için kurumsal çözümlerin toplanması, düzenlenmesi ve bakımını kolaylaştırır. SOA kullanılan bir uygulamada yeniden kullanılabilirlik üst seviyededir. Oluşturulan her servis farklı projelerde dahi olsa yeniden kullanılabilmektedir. İş gereksinimlerinde bir değişiklik olduğunda bu değişikliğin uygulama tarafındaki etkisi sadece bu serviste olur. Yani ilgili değişiklik sadece bu serviste yapılır ve bu servisi kullanan uygulamalar değişiklikten büyük oranda etkilenmez[13]. Şekil 5 de Graymound mimarisindeki katmanlardaki bileşenler ve Servis tabanlı mimari gösterilmektedir. Graymound ürün hattı mimarisinde ana varlık olarak servislerin gerçeklenmesini ve kullanımı sağlayan bir model sunulmuştur. Farklı kurumsal uygulamalar tarafından kullanılması sağlamak için geliştirme tarafındaki yazılım varlıklarının bir kısmı Servis Tabanlı Mimari kullanılarak gerçeklenmiştir. Böylelikle farklı uygulamalar tarafından bu servislerin yeniden kullanımı sağlanmaktadır. Servis gerçekleme, tanımlama ve kullanma için Graymound, geliştiricilerin işini kolaylaştıracak geliştirme aracı sunmaktadır. Şekil 4 de gösterilen geliştirme aracı üzerinde aynı zamanda servis gerçekleme ve tanımlama yapılabilmektedir. Tablo 2: İstemciye özgü özellikler İstemci Özellik Web HTML, JSon Masaüstü Java Swing Web Servis SOAP, SOAP2 Rapor JasperReport Hızlı bir şekilde hazırlanan ara yüz katmanı ve orta katman her ortamda çalışabilmektedir. Bu da Uygulama Şekil 5. Graymound Mimarisi 203

6 Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu 2011 Yazılım Ürün Hattı Mimarileri ile Servis Tabanlı Mimarinin birlikte kullanıldığı birçok çalışma olmuştur. Yeni bir Yazılım Ürün Hattı ve Servis Tabanlı Mimarinin birleştirilmesi çalışmasında anlatılan ürün hattında, servisler, ürün hattının sağladığı ortaklıkların ve değişkenliklerin yönetimi için kullanılmıştır[13]. Bu amaçlar doğrultusunda SOA ile SPL arasında bir bağ olduğu ve servislerin Yazılım Ürün Hattı mimarilerini desteklediği söylenebilir. 5. SONUÇLAR Yazılımın yeniden kullanımının hızlı ve kaliteli yazılım geliştirmek için önemli bir kavram olduğu kabul edilmektedir. Yazılım Ürün Hatları bu konu başlığındaki yeni yöntemlerden biridir. Yazılım Ürün Hattı mühendisliği yaklaşımı önemi artan ve son zamanlarda daha sık kullanılan bir yöntem olmuştur. Organizasyonlara getirdiği faydalar sayısal olarak incelendiğinde birden fazla ürün geliştirildiğinde geleneksel yöntemlere göre daha düşük maliyetli olduğu görülmüştür. Günümüzde kurumsal uygulamalarda yapının birbirine benzediği için benzer yöntemlerin kullanımının yanında maliyeti ve yazılım kalitesi daha iyi olan bu yaklaşımın kullanılmasının daha da yaygınlaşacağı düşünülmektedir. İleriki zamanlarda, geliştirilen yazılım ürün hattının kapsamı dahilinde mobil uygulamalar, teknoloji güncellemeleri, yeniden kullanılabilir analiz ve test durumlarının genişletilmesi gibi yeni özelliklerin eklenmesi, kullandığı değişkenlik mekanizmalarının yanına İlgiye Dayalı Yazılım geliştirme prensiplerinin eklenmesi planlanmaktadır. [11] J. Bosch. Design and Use of Software Architectures - Adopting and evolving a Product-Line Approach. Addison-Wesley, 2000 [12] Son Erişim: [13] Dongsu Kang, Doo-Kweon Baik, Bridging Software Product Lines and Service-Oriented Architectures for Service Identification using BPM and FM, 9th IEEE/ACIS International Conference on Computer and Information Science, 2010 [14] Linda Northrop, Introduction to Software Product Lines, International Software Product Line Conference Tutorials, 521, 522, 2010 [15] F. M. Medeiros, Eduardo Almeida, Silvio Romere de L. M., Designing a set of Service-Oriented Systems as a Softeare Product Line, 2010 Fourth Brazilian Symposium on Software Components, Architectures and Reuse, , IEEE, KAYNAKLAR [1] Ezran M.; Morisio, M.; Tully, C. Practical Software Reuse, Springer, 2002 [2] William B. Frakes and Kyo Kang, Software Reuse Research: Status and Future, IEEE Transactıons On Software Engıneerıng, 2005 [3] Ian Sommerville, Software Engineering Ninth Edititon, Pearson, 2010 [4] K. Pohl, G. Böckle, and F. v. d. Linden; Software Product Line Engineering: Foundations, Principles, and Techniques, Springer, Berlin Heidelberg New York, [5] Software Engineering Institute Software Product Line sayfası, index.cfm, Son Erişim: [6] Aurora Software Product Line, I. Altintas, M. Surav, O. Keskin, S. Cetin, 2nd National Software Engineering, Conference, Ankara-Turkey, 2005 [7] Evrim Kahraman, Tolga İpek, Barış İyidir, Semih Bilgen, Bileşen Tabanlı Yazılım Ürün Hattı Geliştirmeye Yönelik Alan Mühendisliği Çalışmaları, 4. Ulusal Yazılım Mühendisliği Sempozyumu, 2009 [8] Reuse in Software Engineering Group, C.R.U.I.S.E, Compenent Reuse in Software Engineering, 2008 [9] Jules White, Jaames J. Hill, Sumant Tambe, Aniruddha Gokhale, C. Schmidt. Improving Domain Specific Language Reuse with Software Product Line Techniques. IEEE, /09, 2009 [10] P. Clements, L. Northrop, Software product lines: practices and patterns, Addison-Wesley, Boston,

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım İbrahim Onuralp Yiğit 1, Nafiye Kübra Turhan 2, Ahmet Erdinç Yılmaz 3, Bülent Durak 4 1,2,3,4 ASELSAN A.Ş.

Detaylı

YAZILIM ÜRÜN HATTINDA YETENEK MODELİNDEN ÜRÜN KONFİGÜRASYONUNUN OLUŞTURULMASI

YAZILIM ÜRÜN HATTINDA YETENEK MODELİNDEN ÜRÜN KONFİGÜRASYONUNUN OLUŞTURULMASI YAZILIM ÜRÜN HATTINDA YETENEK MODELİNDEN ÜRÜN KONFİGÜRASYONUNUN OLUŞTURULMASI Mustafa Özpınar Aselsan A.Ş. SST-MD-YMM, 06172, Yenimahalle, Ankara mozpinar@aselsan.com.tr Özet. Yazılım ürün hattı, belli

Detaylı

Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru

Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru Geleneksel Yazılım Mühendisliğinden Alana Özel Yazılım Mühendisliğine Doğru DR. ÇAĞATAY ÇATAL TÜBİTAK-UEKAE Bilişim Teknolojileri Enstitüsü cagatay.catal@bte.mam.gov.tr www.cagataycatal.com İçerik 1. Giriş

Detaylı

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YAZILIM GELİŞTİRMEDE ÜRÜN HATTI MÜHENDİSLİĞİ YAKLAŞIMI KULLANIMI RECEP ATAŞ

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YAZILIM GELİŞTİRMEDE ÜRÜN HATTI MÜHENDİSLİĞİ YAKLAŞIMI KULLANIMI RECEP ATAŞ T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YAZILIM GELİŞTİRMEDE ÜRÜN HATTI MÜHENDİSLİĞİ YAKLAŞIMI KULLANIMI RECEP ATAŞ YÜKSEK LİSANS TEZİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI DANIŞMAN PROF.

Detaylı

PAZARTESİ SALI 2015-2016 Ders Programı 1. Öğretim 09.00-09.50 10.00-10.50 11.00-11.50 12.00-12.50 HRT4291 WEB TABANLI CBS GR:11 Ü.GÜMÜŞAY EZ-121 ; D1-129 HRT4291 WEB TABANLI CBS GR:22 Ü.GÜMÜŞAY EZ-121

Detaylı

YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı

YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı Yrd. Doç. Dr. Deniz KILINÇ Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi Yazılım Mühendisliği 1 BÖLÜM - 1 Yazılım Tasarımına Giriş Bu bölümde;

Detaylı

Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi

Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi Google Web Toolkit ile Öğretim Elemanı Otomasyon Sistemi Mehmet Karakoç Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi 28.11.2014 inet-tr'14 : GWT AUFaculty Project 1 İçerik Giriş

Detaylı

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti. Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yönetim Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Akosis, sektörel olarak farklılık gösteren dinamikler ve iş

Detaylı

TCMB Deneyim Raporu. Kurumsal Java Uygulama Platformu. Sacit Uluırmak. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sistem Araştırma ve Planlama Müdürlüğü

TCMB Deneyim Raporu. Kurumsal Java Uygulama Platformu. Sacit Uluırmak. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sistem Araştırma ve Planlama Müdürlüğü TCMB Deneyim Raporu Kurumsal Java Uygulama Platformu Sacit Uluırmak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sistem Araştırma ve Planlama Müdürlüğü 2007 TCMB made available under the EPL v1.0 30.04.2007 Gündem

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Konular Veritabanı Tasarım Aşamaları Veri Modeli Nedir? Veri Modeli Temel Bileşenleri İş Kuralları (Business Rules) İş Kurallarını Veri

Detaylı

Veri Erişim ve Yönetim Kütüphanesinin Servis Tabanlı Mimari ile Tasarlanması H. Doğan Köseoğlu, S.Bozbey

Veri Erişim ve Yönetim Kütüphanesinin Servis Tabanlı Mimari ile Tasarlanması H. Doğan Köseoğlu, S.Bozbey Veri Erişim ve Yönetim Kütüphanesinin Servis Tabanlı Mimari ile Tasarlanması H. Doğan Köseoğlu, S.Bozbey Hande DOĞAN KÖSEOĞLU 04.11.2010 Kapsam Veri Erişim ve Yönetim Kütüphanesi Bileşen Tabanlı Mimari

Detaylı

Ben Sine CANBOLAT Türk Hava Kurumu Üniverstesi nde araştırma görevlisi olarak çalışmaktayım. Sizlere «E-Devlet Yazılım Çerçevesi: Sektörel Kazanımlar

Ben Sine CANBOLAT Türk Hava Kurumu Üniverstesi nde araştırma görevlisi olarak çalışmaktayım. Sizlere «E-Devlet Yazılım Çerçevesi: Sektörel Kazanımlar Ben Sine CANBOLAT Türk Hava Kurumu Üniverstesi nde araştırma görevlisi olarak çalışmaktayım. Sizlere «E-Devlet Yazılım Çerçevesi: Sektörel Kazanımlar ve E-Devlet deki Yeri» i konusunu anlatacağım. 1 E-Devlet

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ TASARIMLARINDAKİ VE KODLARINDAKİ SORUNLARIN BELİRLENMESİ ALPER FİLİZ MEHMET ALİ SERT

BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ TASARIMLARINDAKİ VE KODLARINDAKİ SORUNLARIN BELİRLENMESİ ALPER FİLİZ MEHMET ALİ SERT BİLGİSAYAR PROGRAMLARININ TASARIMLARINDAKİ VE KODLARINDAKİ SORUNLARIN BELİRLENMESİ ALPER FİLİZ 040080202 MEHMET ALİ SERT 040090521 SUNUM İÇERİĞİ Problem Tanımı Tespit Edilen Sorunlar Problemin Sonuçları

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Struts Framework Üst Düzey Programlama-ders08/ 1 JSP MODEL 1 ve MODEL 2 Mimarileri Bu mimariler bir web uygulaması geliştirilirken kullanılan yöntemlerdir. Bu yöntemler arasındaki

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER EĞİTİM PROGRAMLARI MATLAB İLE MÜHENDİSLİK ÇÖZÜMLERİ Amaç: Sistem tasarım ve analizinin MATLAB dilinde kolay programlama yoluyla tekrarlanabilir yapılara oturtulması

Detaylı

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr Kural Motoru www.paperwork.com.tr İş Kuralı Örnekleri Aşağıda iş kurallarına çeşitli örnekler verilmiştir; : İş Kuralı Nedir? T üm işletmeler kural merkezli çalışırlar. Kurallar hangi fırsatların takip

Detaylı

MAYIS 2010 ÖZGÜR DOĞAN İŞ GELİŞTİRME YÖNETİCİSİ KAMU SEKTÖRÜ

MAYIS 2010 ÖZGÜR DOĞAN İŞ GELİŞTİRME YÖNETİCİSİ KAMU SEKTÖRÜ MAYIS 2010 ÖZGÜR DOĞAN İŞ GELİŞTİRME YÖNETİCİSİ KAMU SEKTÖRÜ TANIMLAR KURUMSAL HAFIZA: Bilgiyi gelecekte kullanmak amacıyla insanlarda ve/veya teknolojilerde gerektiğinde geri çağrılabilir şekilde depolamak

Detaylı

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1 Görsel Programlama DERS 03 Görsel Programlama - Ders03/ 1 Java Dili, Veri Tipleri ve Operatörleri İlkel(primitive) Veri Tipleri İLKEL TİP boolean byte short int long float double char void BOYUTU 1 bit

Detaylı

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Can Öz EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ A.B.D. 1 İçerik Kaynak Yönetimi Problemi Kaynak Yönetimi Modellemesinin

Detaylı

Yazılım Ürün Hatlarında Alana Özgü Bileşenleri Belirleme Yaklaşımı

Yazılım Ürün Hatlarında Alana Özgü Bileşenleri Belirleme Yaklaşımı Yazılım Ürün Hatlarında Alana Özgü Bileşenleri Belirleme Yaklaşımı İbrahim Onuralp YİĞİT 1, Ali Hikmet DOĞRU 2 1 ASELSAN A.Ş. SST Sk. Bşk.lığı-Komuta Kontrol Yazılım Tsr. Mdl. 2 Orta Doğu Teknik Üniversitesi,

Detaylı

WINDESKCONCENTO. sıgnum. Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları. windesk.com.tr

WINDESKCONCENTO. sıgnum. Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları. windesk.com.tr windesk.com.tr WINDESKCONCENTO Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları Kurumsal İş & Operasyonel süreçlerin performans tabanlı otomasyonu ile hizmet verimliliği ve kalitesinde artış sağlanır. sıgnum WINDESK

Detaylı

YAZILIM ÜRÜN HATTI DEĞĐŞKENLĐĞĐNĐN DENETĐM ÇEVRĐMĐ ĐLE ELE ALINMASI

YAZILIM ÜRÜN HATTI DEĞĐŞKENLĐĞĐNĐN DENETĐM ÇEVRĐMĐ ĐLE ELE ALINMASI YAZILIM ÜRÜN HATTI DEĞĐŞKENLĐĞĐNĐN DENETĐM ÇEVRĐMĐ ĐLE ELE ALINMASI Emra AŞKAROĞLU ASELSAN A. Ş. 1 ĐÇERĐK Yazılım Ürün Hattı nedir? Yazılım Ürün Hattı Değişkenliği Ürün Özellik Ağacı Oluşturma Uygulama

Detaylı

MOBIL UYGULAMA GELIŞTIRME

MOBIL UYGULAMA GELIŞTIRME MOBIL UYGULAMA GELIŞTIRME PELIN YILDIRIM FATMA BOZYIĞIT YZM 3214 Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi Bu Derste Android Nedir ve Uygulama Temelleri Android Uygulama Bileşenleri

Detaylı

FAN SELECTOR FAN SELECTOR FAN SEÇİM YAZILIMI.

FAN SELECTOR FAN SELECTOR FAN SEÇİM YAZILIMI. FAN SELECTOR FAN SEÇİM YAZILIMI YAZILIM TANIMI Fan Selector yazılımı havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinde kullanılan fanların performans hesaplamalarının yapılması ve çalışma şartlarına en uygun

Detaylı

Spring Ekosisteminde Kurumsal Yazılım Geliştirme. Kenan Sevindik Harezmi Bilişim Çözümleri A.Ş.

Spring Ekosisteminde Kurumsal Yazılım Geliştirme. Kenan Sevindik Harezmi Bilişim Çözümleri A.Ş. Ekosisteminde Kurumsal Yazılım Geliştirme Kenan Sevindik Harezmi Bilişim Çözümleri A.Ş. Hakkımızda Harezmi Bilişim Çözümleri 2011 yılında kuruldu Uzmanlık alanlarımız Kurumsal uygulama geliştirme Java

Detaylı

Bilişim Sistemleri. Modelleme, Analiz ve Tasarım. Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU

Bilişim Sistemleri. Modelleme, Analiz ve Tasarım. Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Bilişim Sistemleri Modelleme, Analiz ve Tasarım Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Ders Akışı Hafta 5. İhtiyaç Analizi ve Modelleme II Haftanın Amacı Bilişim sistemleri ihtiyaç analizinin modeli oluşturulmasında,

Detaylı

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr.

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011 Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. Atakan Doğan 1. Sistem Mimarisi DGridSim katmanlı bir yapı göz önünde bulundurularak

Detaylı

Yazılım Mimarisi (SE 322) Ders Detayları

Yazılım Mimarisi (SE 322) Ders Detayları Yazılım Mimarisi (SE 322) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Yazılım Mimarisi SE 322 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

Görsel Programlama DERS 02. Görsel Programlama - Ders02/ 1

Görsel Programlama DERS 02. Görsel Programlama - Ders02/ 1 Görsel Programlama DERS 02 Görsel Programlama - Ders02/ 1 Kodun Tekrar Kullanımı ve Kalıtım(Inheritance) Nesneye yönelik programlamanın diğer programlama paradigmalarına karşı bir avantajı kodun yeniden

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1

1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.Yazılım Geliştirme Metotları 1 1.1 Klasik Çevrim(Waterfall) 1.2 V Modeli 1.3 Prototipleme/Örnekleme 1.4 Spiral Model 1.5 Evrimsel Geliştirme 1.6 Evrimsel Prototipleme 1.7 Artımlı Geliştirme 1.8 Araştırmaya

Detaylı

Hızlı Uygulama Geliştirme (SE 340) Ders Detayları

Hızlı Uygulama Geliştirme (SE 340) Ders Detayları Hızlı Uygulama Geliştirme (SE 340) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Hızlı Uygulama Geliştirme SE 340 Her İkisi 2 2 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı

Farklı Mobil Platformlar Üzerinde Servis Tabanlı Mimari(SOA) Yaklaşımı: Elektronik Uçuş Çantası Vaka Çalışması

Farklı Mobil Platformlar Üzerinde Servis Tabanlı Mimari(SOA) Yaklaşımı: Elektronik Uçuş Çantası Vaka Çalışması Farklı Mobil Platformlar Üzerinde Servis Tabanlı Mimari(SOA) Yaklaşımı: Elektronik Uçuş Çantası Vaka Çalışması Emre Barış Aksu, STM A.Ş eaksu@stm.com.tr Cem Gündüz, STM A.Ş cgunduz@stm.com.tr Emrah Ayanoğlu,

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

Veritabanı Yönetimi Bilgisayarların. Keşfi Hedefler. Veritabanı, Veri ve Bilgi. Veritabanı, Veri ve Bilgi. Veritabanı, Veri ve Bilgi

Veritabanı Yönetimi Bilgisayarların. Keşfi Hedefler. Veritabanı, Veri ve Bilgi. Veritabanı, Veri ve Bilgi. Veritabanı, Veri ve Bilgi Hedefler Veritabanı Yönetimi Bilgisayarların Discovering Keşfi 2010 Computers 2010 Living in a Digital World Dijital Dünyada Yaşamak Veritabanı terimini tanımlamak ve bir veritabanının veri ve bilgi ile

Detaylı

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER Dr. Hayrettin Bahşi bahsi@uekae.tubitak.gov.tr 11 Mart 2010 Gündem Bulut Hesaplama Sistemleri ve Bilgi Güvenliği Güvenli Yazılım Geliştirme Hayat Döngüsü

Detaylı

9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri

9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri 9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri 1 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü ve Modeller Herhangi bir yazılımın, üretim aşaması ve kullanım aşaması birlikte olmak üzere geçirdiği tüm aşamalar olarak tanımlanabilir.

Detaylı

Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım (SE 321) Ders Detayları

Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım (SE 321) Ders Detayları Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım (SE 321) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Nesneye Dayalı Analiz ve Tasarım SE 321 Bahar 3 0 0 3 4.0 Ön Koşul

Detaylı

Deniz Savunma Sistemleri Alanında Sistematik Yazılım Yeniden Kullanım Yaklaşımı

Deniz Savunma Sistemleri Alanında Sistematik Yazılım Yeniden Kullanım Yaklaşımı Deniz Savunma Sistemleri Alanında Sistematik Yazılım Yeniden Kullanım Yaklaşımı Bülent DURAK 1, Eren Koçak AKBIYIK 2, İbrahim Onuralp YİĞİT 3 1,2,3 ASELSAN A.S. Savunma Sistem Teknolojileri Grubu 1 durak@aselsan.com.tr,

Detaylı

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir.

Sade ve tam ekran masaüstü kullanımının temel çıkış noktası, aranılan özelliğe çabuk erişimi sağlayan yenilikçi kullanıcı deneyimidir. Netsis 3 Netsis 3 Netsis 3, Netsis ERP ürün ailesinin 3. Boyuta taşınmış yeni arayüz ve işlevleriyle karşımıza çıkan yeni yüzüdür. 3. Boyut, Logo ürün ailesi için ortak bir hedefi işaret eder, çünkü yapılan

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

İleri Yazılım Mimarisi (SE 658) Ders Detayları

İleri Yazılım Mimarisi (SE 658) Ders Detayları İleri Yazılım Mimarisi (SE 658) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İleri Yazılım Mimarisi SE 658 Bahar 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin

Detaylı

Bölüm 2 Yazılım Süreçleri. Ders 1

Bölüm 2 Yazılım Süreçleri. Ders 1 Bölüm 2 Yazılım Süreçleri Ders 1 1 Konular Yazılım Süreç Modelleri Süreç Aktiviteleri Değişikliklerle Baş Etmek The Rational Unified Process (RUP) 2 Yazılım Süreci Bir yazılım sistemini geliştirmek için

Detaylı

FTR 331 Ergonomi. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem

FTR 331 Ergonomi. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem FTR 331 Ergonomi yrd. doç. dr. emin ulaş erdem ERGONOMİDE KULLANILAN MODELLER Modelleme, farklı öğeler arasındaki ilişkilerin tanımlanmasında kullanılan bir yöntemdir. Modeller, kullanıldıkları alanlara

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Servlet Üst Düzey Programlama-ders01/ 1 Servlet Nedir? Web sayfaları ilk başlarda durağan bir yapıya sahipti ve kullanıcıdan bilgi alarak işlemler yapmıyordu. Zamanın geçmesiyle kullanıcıya

Detaylı

Servis Yönelimli Mimari ve İş Süreç Yönetimi (SE 564) Ders Detayları

Servis Yönelimli Mimari ve İş Süreç Yönetimi (SE 564) Ders Detayları Servis Yönelimli Mimari ve İş Süreç Yönetimi (SE 564) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Servis Yönelimli Mimari ve İş Süreç Yönetimi SE 564

Detaylı

Web Tabanlı CMMI Süreç Yönetimi Uygulamalarının Süreç ve Yazılım Geliştirme Performansına Pozitif Etkileri

Web Tabanlı CMMI Süreç Yönetimi Uygulamalarının Süreç ve Yazılım Geliştirme Performansına Pozitif Etkileri Web Tabanlı CMMI Süreç Yönetimi Uygulamalarının Süreç ve Yazılım Geliştirme Performansına Pozitif Etkileri Y. Müh. Cemalettin Öcal FİDANBOY TÜBİTAK UEKAE ocalfidanboy@tubitak.gov.tr Meral YÜCEL TÜBİTAK

Detaylı

FAN-SİM FAN-SİM FAN PERFORMANS HESAPLAMA VE SEÇİM YAZILIMI.

FAN-SİM FAN-SİM FAN PERFORMANS HESAPLAMA VE SEÇİM YAZILIMI. FAN-SİM FAN PERFORMANS HESAPLAMA VE SEÇİM YAZILIMI YAZILIM TANIMI Fan-Sim yazılımı havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinde kullanılan fanların performans hesaplamalarının yapılması ve çalışma şartlarına

Detaylı

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ERP'ye Bakış ve ARGUS Plus Zaman içinde firmalar geliştikçe, iş yapış şekilleri değişmekte ve ihtiyaçları artmaktadır. Bir çok gelişen firma, gerçekleştirdikleri operasyonel

Detaylı

Kurumsal bilgiye hızlı ve kolay erişim Bütünleşik Belge Yönetimi ve İş Akış Sistemi içinde belgeler, Türkçe ve İngilizce metin arama desteği ile içeri

Kurumsal bilgiye hızlı ve kolay erişim Bütünleşik Belge Yönetimi ve İş Akış Sistemi içinde belgeler, Türkçe ve İngilizce metin arama desteği ile içeri İş süreçleri ve belgelerin bilgisayar ortamında izlenmesi Bütünleşik Belge Yönetimi ve İş Akış Sistemi Kurumların belge ve içerik yönetim işlemleriyle iş süreçlerinin tanımlanması ve denetlenmesi ve bu

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı

Fatura Dosyalarını Yükleme ile ilgili Detaylar. 14 Temmuz 2014

Fatura Dosyalarını Yükleme ile ilgili Detaylar. 14 Temmuz 2014 14 Temmuz 2014 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL İlgili Modül/ler : E-Fatura Gelen e-fatura Dosyalarının Transferi Firmalara tedarikçilerinden veya hizmet aldıkları firmalardan gelen e-faturalar,

Detaylı

Yazılım Mühendisliğine Giriş (SE 112) Ders Detayları

Yazılım Mühendisliğine Giriş (SE 112) Ders Detayları Yazılım Mühendisliğine Giriş (SE 112) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Kodu Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Yazılım Mühendisliğine Giriş SE 112 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

cofaso ile farkı yaşayın Şubat 2009 www.mertbilgi.com.tr

cofaso ile farkı yaşayın Şubat 2009 www.mertbilgi.com.tr cofaso ile farkı yaşayın Şubat 2009 www.mertbilgi.com.tr cofaso ile farkı yaşayın Otomasyon ve pano projelerinizi profesyonel bilgisayar destekli mühendislik yazılımı (CAE) cofaso ile yönetin Giriş cofaso

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

SBE16 / Akıllı Metropoller Ekim 2016 / İSTANBUL

SBE16 / Akıllı Metropoller Ekim 2016 / İSTANBUL SBE16 / Akıllı Metropoller 13-15 Ekim 2016 / İSTANBUL TAKDİM PLANI Teknolojik Gelişim ve 3 Boyuta Geçiş : 2B gösterim tekniği haritacılığın doğuşundan beri kullanılmaktadır. Bu temsil şekli yerleşmiş alışkanlıklar

Detaylı

Gereksinim Mühendisliği (SE 560) Ders Detayları

Gereksinim Mühendisliği (SE 560) Ders Detayları Gereksinim Mühendisliği (SE 560) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Kodu Saati Saati Saati Gereksinim Mühendisliği SE 560 Her İkisi 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

Yönetim Sistemleri Kurulumu

Yönetim Sistemleri Kurulumu Yönetim Sistemleri Kurulumu TEKİM - Teknolojik ve Kurumsal İşbirliği Merkezi Bilgi ve İletişim Sistemleri Sanayi, Danışmanlık ve Ticaret Ltd. Sti. Adres (Merkez): Mustafa Kemal Mahallesi 2131. Sokak 27/22

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 3 Gün 18 Saat COĞRAFİ

Detaylı

Yazılım Destek Hizmeti

Yazılım Destek Hizmeti Veri sayfası Yazılım Destek Hizmeti HP Care Hizmetleri kapsamında Care Pack ve Sözleşmeli Hizmetler Hizmetin sağladığı avantajlar Sorun çözme amacıyla HP teknik kaynaklarına Yazılım güncellemelerini ayrı

Detaylı

SAMM ile Güvenli Yazılım Geliştirme

SAMM ile Güvenli Yazılım Geliştirme SAMM ile Güvenli Yazılım Geliştirme Emin İslam Tatlı, Aralık 2010, WGT E-Dergi 7. Sayı 1. SAMM Nedir? Yazılım geliştirme süreçleri (Waterfall, Spiral, Agile gibi) temelde planlama, tasarım, kodlama, test,

Detaylı

NX Motion Simulation:

NX Motion Simulation: NX Motion Simulation: Mekanizma Hareket Analizi UNIGRAPHICS NX yazılımının modüllerinden biri olan NX Motion Simulation, NX Dijital Ürün Tasarımı ailesinin mühendislik bileşenlerinden birisidir. Motion

Detaylı

DataRut: Web Mobil Sıcak, Soğuk Satış Rut Planları Yönetim Sistemi

DataRut: Web Mobil Sıcak, Soğuk Satış Rut Planları Yönetim Sistemi DataRut: Web Mobil Sıcak, Soğuk Satış Rut Planları Yönetim Sistemi DataRut Rut Takibi Rut, saha satışı/ziyareti yapan firmaların, gerek randevu gerekse lojistik sıralamaya göre yapmış olduğu müşteri ziyaret

Detaylı

BIM Building Information Modeling Teknolojilerine Bakış. Tarcan Kiper Şubat 2012

BIM Building Information Modeling Teknolojilerine Bakış. Tarcan Kiper Şubat 2012 BIM Building Information Modeling Teknolojilerine Bakış Tarcan Kiper Şubat 2012 İçerik infotron Özgeçmiş Giriş BIM in Tanımı BIM Süreci BIM Kriterleri BIM in Getirileri infotron Kısa Özgeçmişi Tasarım,

Detaylı

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması Hakan ALBAĞ Tahsin Barış AKAN Bitirme Projesi 05.06.2006 Giriş Ticari yazılımlarda ortak ihtiyaçlar Birden

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 3 Gün 18 Saat COĞRAFİ

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER BİRİNCİ SINIF GÜZ YARIYILI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ (İNGİLİZCE) BÖLÜMÜ DERS PROGRAMINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER DEĞİŞİKLİK FORMU COM101 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA

Detaylı

ED Model Yapıtaşı Haberleşme Altyapısı

ED Model Yapıtaşı Haberleşme Altyapısı ED Model Yapıtaşı Haberleşme Altyapısı Aysun Sancar Yılmaz, Betül Baydemir Çankaya, Hande Doğan Köseoğlu REHİS-EHGYM, Aselsan A.Ş., Ankara {asancar,baydemir,hdogan}@aselsan.com.tr Özet. Elektronik Destek

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı HAFTA III Bilgi iletişim sistemi : Bilgi iletişim sistemi, dağıtık sistem içerisinde düğümler arasındaki iletişimi desteklemekle yükümlüdür. İletişim sistemi, iletişim ağı ile bağlanmış herhangi bir düğümün,

Detaylı

Java Temel Özellikleri

Java Temel Özellikleri Java Temel Özellikleri Java Programlama Dili Java programlama dili şu anda dünyadaki en popüler programlama dillerinden biri haline gelmiştir. Java SUN bilgisayar şirketince elektrikli ev aletlerinin birbiriyle

Detaylı

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği TBD 21. Ulusal Bilişim Kurultayı Sunumu Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği Hasan ÖZKESER Bimar Bilgi İşlem Hizmetleri Aş. 5 Ekim 2004 ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara 2004

Detaylı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1 Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı Mart 2015 0 SORU 1) Bulanık Küme nedir? Bulanık Kümenin (fuzzy

Detaylı

Sistem Modelleme ve Simülasyon (SE 360) Ders Detayları

Sistem Modelleme ve Simülasyon (SE 360) Ders Detayları Sistem Modelleme ve Simülasyon (SE 360) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Sistem Modelleme ve Simülasyon SE 360 Her İkisi 3 0 0 3 5 Ön Koşul

Detaylı

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ

İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ İNTERNET TABANLI TEST HAZIRLAMA VE DEĞERLENDİRME PROGRAMLAMA ARAYÜZÜ Öğr Grv. M. Emin MUTLU (Açıköğretim Fakültesi) Arş. Grv. Ruşen YILMAZ (Açıköğretim Fakültesi) Prof. Dr. B. Fethi ŞENİŞ (İşletme Fakültesi)

Detaylı

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / ENSTİTÜSÜ / YÜKSEKOKULU BİLİŞİM SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ /ABD LİSANS PROGRAMI - 1 ( yılı ve sonrasında birinci

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / ENSTİTÜSÜ / YÜKSEKOKULU BİLİŞİM SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ /ABD LİSANS PROGRAMI - 1 ( yılı ve sonrasında birinci MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ / ENSTİTÜSÜ / YÜKSEKOKULU BİLİŞİM SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ /ABD LİSANS PROGRAMI - 1 (2016-17 yılı ve sonrasında birinci sınıfa başlayan öğrenciler için) BİRİNCİ YIL 1. Dönem

Detaylı

TeamBase5 BELEDİYE İLETİŞİM MERKEZİ SIEMENS

TeamBase5 BELEDİYE İLETİŞİM MERKEZİ SIEMENS SIEMENS TeamBase5 BELEDİYE İLETİŞİM MERKEZİ SIEMENS TEAMBASE 5 BELEDİYE İLETİŞİM MERKEZİ Her geçen gün hızla değişen ve gelişen teknoloji, kurumların ve vatandaşların birbirleriyle olan iletişimlerine

Detaylı

III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* 22 Aralık 2004

III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* 22 Aralık 2004 III. PwC Çözüm Ortaklığı Platformu Şirketlerde İç Kontrol ve İç Denetim Fonksiyonu* *connectedthinking PwC İçerik İç kontroller İç kontrol yapısının oluşturulmasında COSO nun yeri İç denetim İç denetimi

Detaylı

Sizin başarınız için çalışıyorlar

Sizin başarınız için çalışıyorlar Sizin başarınız için çalışıyorlar NAVmobile ve AXmobile çalışanlarınıza ve ortaklarınıza daha erişimli yaparak iş verilerinizin gücünü arttıran çözümlerdir. NAVmobile ve AXmobile firmanın İşletme kaynaklarını

Detaylı

Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği

Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği Gezgin Etmen Sistemlerinin Başarım Ölçümü: Benzetim Tekniği Gürol Erdoğan 1, Mustafa Yıldız 1, Mehmet Erdem Türsem 2, Selahattin Kuru 1 1 Enformatik Uygulama ve Araştırma Merkezi, Işık Üniversitesi, İstanbul

Detaylı

Başlıca Ürün-Bilgi Sistemleri

Başlıca Ürün-Bilgi Sistemleri BİLGİ SİSTEMLERİ Başlıca Ürün-Bilgi Sistemleri Süreç İşleme Sistemleri, Ofis Otomasyon Sistemleri ve Bilgi İşleme Sistemleri, Yönetim Bilişim Sistemleri, Karar Destek Sistemleri, Uzman Sistemler ve Yapay

Detaylı

Süreç Yönetimi. Logo

Süreç Yönetimi. Logo Süreç Yönetimi Logo Kasım 2013 SÜREÇ YÖNETİMİ Süreç belirlenen bir amaca ulaşmak için gerçekleştirilen faaliyetler bütünüdür. Örn; Sistemde kayıtlı personellerinize doğum günü kutlama maili gönderme, Deneme

Detaylı

Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği (SE 221) Ders Detayları

Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği (SE 221) Ders Detayları Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği (SE 221) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Kodu Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Yazılım Gereksinimleri Mühendisliği SE 221 Güz 3 0 0 3 5.5 Ön

Detaylı

SAMM (Software Assurance Maturity Model) ile Güvenli Yazılım Geliştirme

SAMM (Software Assurance Maturity Model) ile Güvenli Yazılım Geliştirme SAMM (Software Assurance Maturity Model) ile Güvenli Yazılım Geliştirme Dr. Emin İslam Tatlı (tatli@architectingsecurity.com) Ocak 2011 1. SAMM nedir? Yazılım geliştirme süreçleri (Waterfall, Spiral, Agile

Detaylı

BİL-142 Bilgisayar Programlama II

BİL-142 Bilgisayar Programlama II BİL-142 Bilgisayar Programlama II (C/C++) Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Sınıflar, Nesneler, Fonksiyon ve Veri Üyeleri Sınıf ve Fonksiyon Üyeleri

Detaylı

Java EE web uygulamaları geliştirmek için kullanılan açık kaynak web uygulama framework üdür.

Java EE web uygulamaları geliştirmek için kullanılan açık kaynak web uygulama framework üdür. 1 Apache Struts Java EE web uygulamaları geliştirmek için kullanılan açık kaynak web uygulama framework üdür. Kullanıcılara MVC mimarisini benimsetmek için Java Servlet API sini kullanıyor. Model-View-Controller

Detaylı

Bilgiyi Keşfedin! Özelleştirme, Eklenti ve Veri Entegrasyonu Kurumsal Seviyede Yönetim ve Performans

Bilgiyi Keşfedin! Özelleştirme, Eklenti ve Veri Entegrasyonu Kurumsal Seviyede Yönetim ve Performans Bilgiyi Keşfedin! LOGO MIND INSIGHT (powered by Qlik) İŞ ANALİTİĞİ ÜRÜNÜ, HERKESİN SEZGİLERİ İLE ARAŞTIRMA VE KEŞİF YAPMASINI SAĞLAYAN ÇOK ÇEŞİTLİ ESNEK VE İNTERAKTİF GÖRSELLER OLUŞTURABİLECEĞİ YENİ NESİL

Detaylı

Kurumsal İçerik ve Bilgi Yönetimi Kapsamında Web 2.0 Teknolojileri: Enterprise 2.0

Kurumsal İçerik ve Bilgi Yönetimi Kapsamında Web 2.0 Teknolojileri: Enterprise 2.0 Kurumsal İçerik ve Bilgi Yönetimi Kapsamında Web 2.0 Teknolojileri: Enterprise 2.0 Tolga ÇAKMAK Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tcakmak@hacettepe.edu.tr On Dokuz Mayıs Üniversitesi Samsun, 2010 İçerik Kurumsal

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

Yazılım Mühendisliğinin Temelleri (SE 100) Ders Detayları

Yazılım Mühendisliğinin Temelleri (SE 100) Ders Detayları Yazılım Mühendisliğinin Temelleri (SE 100) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Kodu Saati Uygulama Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Yazılım Mühendisliğinin Temelleri SE 100 Güz 1 2 0 2 2 Ön Koşul

Detaylı

Synergi Water. Gelişmiş Akıllı Su Şebekeleri. İçmesuyu dağıtım şebekeleri için optimizasyon ve simülasyon yazılımı ARCUMSOFT

Synergi Water. Gelişmiş Akıllı Su Şebekeleri. İçmesuyu dağıtım şebekeleri için optimizasyon ve simülasyon yazılımı ARCUMSOFT Synergi Water Gelişmiş Akıllı Su Şebekeleri İçmesuyu dağıtım şebekeleri için optimizasyon ve simülasyon yazılımı ARCUMSOFT 1 Giriş Synergi Su içmesuyu dağıtım şebekelerinde yer alan hatlar, vanalar, pompalar,

Detaylı

YAZILIM GÜVENLİK TESTLERİ. H A L D U N T E R A M A N h a l d u n t e r a m a g m a i l. c o m

YAZILIM GÜVENLİK TESTLERİ. H A L D U N T E R A M A N h a l d u n t e r a m a g m a i l. c o m YAZILIM GÜVENLİK TESTLERİ H A L D U N T E R A M A N h a l d u n t e r a m a n @ g m a i l. c o m TEST NEDİR? Test, bir sistemi manuel veya otomatik yollarla deneyerek veya değerlendirerek, belirlenmiş

Detaylı

Radar ve Elektronik Harp Projeleri Đçin Artımsal Yazılım Ürün Hattı Mühendisliği Sürecinin Tanımlanması

Radar ve Elektronik Harp Projeleri Đçin Artımsal Yazılım Ürün Hattı Mühendisliği Sürecinin Tanımlanması Radar ve Elektronik Harp Projeleri Đçin Artımsal Yazılım Ürün Hattı Mühendisliği Sürecinin Tanımlanması Bedir Tekinerdoğan 1, Onur Aktuğ 2, Özgü Özköse Erdoğan 2 1 Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Bilkent

Detaylı

Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu

Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu SUNUM İÇERİĞİ PROJE GEREKLİLİĞİ PROJE İHTİYAÇLARI SİSTEM TASARIMINA GÖRE TEKNOLOJİK ALT YAPI DÜZENLENEN SİSTEMİN GETİRDİĞİ AVANTAJLAR PROJE GEREKLİLİĞİ Taşınmaz kültür

Detaylı

1. GİRİŞ Kılavuzun amacı. Bu bölümde;

1. GİRİŞ Kılavuzun amacı. Bu bölümde; 1. GİRİŞ Bu bölümde; Kılavuzun amacı EViews Yardım EViews Temelleri ve Nesneleri EViews ta Matematiksel İfadeler EViews Ana Ekranındaki Alanlar 1.1. Kılavuzun amacı Ekonometri A. H. Studenmund tarafından

Detaylı

Bilgi Teknolojileri Hizmetlerinde Temeller (ISE 405) Ders Detayları

Bilgi Teknolojileri Hizmetlerinde Temeller (ISE 405) Ders Detayları Bilgi Teknolojileri Hizmetlerinde Temeller (ISE 405) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Kodu Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Bilgi Teknolojileri Hizmetlerinde Temeller ISE 405 Her

Detaylı