ÇELİK YAPILARDA KOROZYON OLUŞUMU VE KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİNİN MALİYET AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇELİK YAPILARDA KOROZYON OLUŞUMU VE KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİNİN MALİYET AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI"

Transkript

1 ÇELİK YAPILARDA KOROZYON OLUŞUMU VE KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİNİN MALİYET AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI Muhammet Ali KAFTAN Aralık, 2006 DENİZLİ

2

3 ÇELİK YAPILARDA KOROZYON OLUŞUMU VE KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİNİN MALİYET AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Muhammet Ali KAFTAN Danışman: Yard. Doç. Dr. Yavuz Selim Tama Aralık, 2006 DENİZLİ

4

5 ii TEŞEKKÜR Çalışmalarım boyunca değerli yardım ve katkılarıyla beni yönlendiren ve destek olan tez danışmanım, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Yavuz Selim TAMA ya teşekkür eder, saygı ve şükranlarımı sunarım. Çalışma içerisinde incelenen yapıya ait verilerin toplanmasındaki ve korozyondan korunmak için atölyede yapılan uygulamalar hakkında yardımları için; Askon A.Ş. proje bölümünden İnş. Müh. Derya DOĞAN a ve tüm Askon A.Ş. çalışanlarına teşekkür ederim. Tez hazırlama hususundaki tecrübelerinden yararlandığım değerli meslektaşlarım; Arş. Gör. Salih YILMAZ, İnş. Yük. Müh. Hayri Baytan ÖZMEN ve İnş. Yük. Müh. Uğur TARAKÇI ya teşekkür ederim. Çalışma ortamında özellikle bilgi paylaşımı konusunda gösterdiğiniz cömertlik ve yardımlaşarak beraber öğrenme isteğiniz bana çok şey kattı. Çalışma ortamı dışındaki kişisel ilişkilerimizde ise samimiyetiniz, iyi niyetiniz ve içtenliğinizle keyifli sohbetlerde hep aradığım arkadaşlar oldunuz. Bu güzel arkadaşlığın devam etmesi dileğiyle... Ve ailem, öğrencilik hayatım boyunca hep yanımdaydınız. Annem, babam, ablalarım, sizler, bu çalışma sırasında manevi desteklerinizle beni yüreklendirdiniz, başarma isteğimi artırdınız. Manevi desteğinin yanında, bazı İngilizce-Türkçe çevirilerde ve bilgisayardaki düzeltme işlerinde yardım ederek maddi olarak da destekleyen sevgili kardeşim Fatıma KAFTAN a ve özellikle tezin son aşamasında buraya yazamayacağım kadar çok önemli yardımı ve desteğini gördüğüm sevgili biraderim Elektrik-Elektronik Müh. Ahmet KAFTAN a en içten duygularımla teşekkür ederim, iyiki varsınız. Muhammet Ali KAFTAN

6

7 iv ÖZET ÇELİK YAPILARDA KOROZYON OLUŞUMU VE KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİNİN MALİYET AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI Kaftan, Muhammet Ali Yüksek Lisans Tezi, İnşaat Mühendisliği ABD Tez Yöneticisi: Yard. Doç. Yavuz Selim Tama Aralık 2006, 90 Sayfa Korozyon çelik konstrüksiyonlu tüm yapılarda kaçınılmazdır. Ancak etkileri ve korozyon sonucu oluşan maddi kayıplar önceden alınacak tedbirlerle en aza indirilebilir. Yatırım maliyetini artıran bu tedbirler, yapının işletme ömrünü artırarak ve bakım aralığını azaltır ve uzun vadede yapının ekonomik olmasını sağlar. Korozyondan korunmak için korozyonu tanımak önemlidir. Etkin bir koruma sağlayarak korozyon kayıplarını mümkün olduğu kadar azaltmak için; mühendislerin korozyonu tanıması, nedenlerini incelemesi, mevcut denetim tekniklerini bilmesi gerekir. Çalışma içersinde korozyona karşı alınabilecek önlemlerle birlikte korozyon etkisini azaltacak uygun tasarım tekniklerinden de bahsedilmiştir. Bu tez çalışmasının amacı korozyondan korunma maliyetinin çelik taşıyıcı sistem maliyeti üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Çalışmada örnek bir yapı için boya ile kaplama yöntemi uygulanmıştır. Yöntemin maliyet analizi; kaplama öncesi yüzey hazırlama ve boya ile kaplama şeklinde iki aşamada incelenmiştir. Bunun yanında sıcak daldırma galvanizleme yönteminin maliyeti de hesaplanarak boya ile kaplama yöntemine göre karşılaştırma yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda; imalatı yapılmış olan örnek çelik yapı için uygulanan korozyondan korunma yöntemi dikkate alınarak, korunma maliyetinin toplam çelik yapı taşıyıcı sistem maliyeti üzerindeki etkisi irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Korozyon, Çelik yapı, Korunma, Önleme, Maliyet analizi. Prof. Dr. Hasan KAPLAN Yard. Doç. Dr. Zeki AY Yard. Doç. Dr. Yavuz Selim TAMA

8 v ABSTRACT THE CORROSION FORMATION AND THE COST COMPARISON OF CORROSION PROTECTION METODS IN THE STEEL STRUCTURES KAFTAN, Muhammet Ali M. Sc. Thesis in Civil Engineering Supervisor: Asst. Prof. Dr. Yavuz Selim TAMA December 2006, 90 Pages Corrosion is inescapable at all steel structures. However, by taking precations before it occurred, the effects of it and the economical losses because of corrosion can be reduced to minimum. The precautions that increase investment cost of structure make the service life of the structure long and decrease maintenance period of the structure and at long term, these precautions prove an economic construction for the structure. Knowledge about corrosion is important to protect from it. To get an effective protection and decrease losses because of corrosion as much as possible, engineers must know and investigate reasons of corrosion and know current inspection methods. In this study, precautions that should be taken against corrosion and appropriate design methods that decrease corrosion effect are described. The purpose of this thesis study is to investigate effect of protection against corrosion on the cost of the steel structural system. In this study, paint coating method is used for corrosion protection for the investigated example building. Cost analysis of this method is investigated by two steps: surface preparations and plating. Additionally, cost of hot dip galvanizing method is calculated and it is compared with cost of paint coating. At the end of the study, considering the corrosion protection method used for the example steel structure, construction of which is completed, effect of cost of corrosion protection on total cost of the steel structural system is investigated. Keywords: Corrosion, Steel structure, Protection, Prevention, Cost comparison. Prof. Dr. Hasan KAPLAN Asst. Prof. Dr. Zeki Ay Asst. Prof. Dr. Yavuz Selim TAMA

9 vi İÇİNDEKİLER Sayfa Yüksek Lisans Tezi Onay Formu...i Teşekkür...ii Bilimsel Etik Sayfası...iii Özet...iv Abstract...v İçindekiler...vi Şekiller Dizini...viii Tablolar Dizini...xi Simge ve Kısaltmalar Dizini...xii 1. GİRİŞ KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ, OLUŞUMU VE ÇEŞİTLERİ Korozyonun Tanımı Korozyonun Önemi Korozyonun Oluşumu Atmosferik korozyonun oluşumu Elektrolitik korozyonun oluşumu Korozyon Çeşitleri Görünümüne göre korozyon çeşitleri Çıplak gözle görülebilen korozyon çeşitleri Özel araçlar ile görülebilen korozyon çeşitleri Mikroskop altında görülebilen korozyon çeşitleri Bulunduğu ortama göre korozyon çeşitleri Deniz suyu içindeki korozyon Atmosferik korozyon Beton içindeki çeliğin korozyonu KOROZYONA KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER Korozyon Ortamında Alınan Önlemler Frenleyici kullanımı Ortam saldırganlarının etkisi Malzemede Alınan Önlemler Yüzey hazırlama Yüzey temizleme yöntemleri Alevle temizleme yöntemi Mekanik yöntemle temizleme Kimyasal yüzey temizleme yöntemleri Yüzey temizliği ve yüzey pürüzlülüğü Metalik kaplama yöntemleri Püskürtme yöntemiyle metalik kaplama Elektrolitik kaplama (Elektrolizle kaplama) yöntemi Daldırma yöntemiyle metalik kaplama...39

10 3.2.5 İnorganik kaplamalar Organik kaplamalar (Boyalar) Püskürtme yöntemiyle boyama Elektrostatik boyama yöntemi UYGUN TASARIM İLE KOROZYONDAN KORUNMA Giriş Metalin Gerilme Şartlarındaki Değişiminin Etkisi Korozyondan Korunmada Tasarım Çevre şartlarının etkisi Korozyonla ilgili tasarım prensipleri Şekli basitleştirme Kalıcı nemliliği önleme Galvanik korozyondan korunma Birleştirme yöntemlerinin korozyon kontrolündeki önemi MALİYET ANALİZİ Projenin Tanımı Projede Kullanılan Profil Çeşitleri Projenin Toplam Maliyeti Atölye Maliyeti Şantiye Maliyeti Malzeme Maliyeti Boyama Maliyet Analizi Sıcak Daldırma Galvanizleme (SDG) Maliyet Analizi Boyama İle SDG Maliyetlerinin Karşılaştırılması İRDELEMELER, ÖNERİLER VE SONUÇ...86 KAYNAKLAR...88 ÖZGEÇMİŞ...90 vii

11 viii ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa Şekil 2.1 Korozyon sebebiyle oluşan hasar...4 Şekil 2.2 Atmosferik korozyon hızı - sıvı film kalınlığı ilişkisi...6 Şekil 2.3 Basit bir pil modeli...7 Şekil 2.4 Çıplak gözle görülebilen korozyon çeşitleri...9 Şekil 2.5 Çukur korozyonu oluşma şekillerine örnekler...10 Şekil 2.6 Çıplak gözle görülebilen korozyon çeşitleri...11 Şekil 2.7 Mikroskop altında görülebilen korozyon çeşitleri...13 Şekil 2.8 Çeliğin deniz suyu içindeki korozyonu...14 Şekil 2.9 Açık denizdeki bir çelik platform yapısı...15 Şekil 2.10 Atmosferik korozyonun oluşum döngüsü...16 Şekil 2.11 Hava kirliliği - bağıl rutubet - korozyon ilişkisi...18 Şekil 2.12 Sıcaklık-korozyon ilişkisi...20 Şekil 2.13 Rüzgar hızı ve yönünün etkisi...20 Şekil 2.14 Beton içindeki çeliğinin korozyona uğraması sonucunda, beton kabukta oluşan çatlama ve kırılmaların şematik gösterimi...21 Şekil 2.15 Çelik donatıdaki korozyondan dolayı betonda oluşan çatlak...22 Şekil 2.16 Beton kırıldığında içerdeki çelik donatının korozyona uğradığı görülmektedir...22 Şekil 2.17 Uzun süre korozyona uğrayan malzeme ufalanacak kadar zayıflamıştır...23 Şekil 3.1 Çevre asitlerinin çeliğin korozyon hızına etkisi...26 Şekil 3.2 Her hangi bir kaplama yöntemi uygulanmamış ve uygunsuz koşullarda uzun süre depolanmış malzeme üzerinde oluşan pas tabakaları...29 Şekil 3.3 Kumlama makinesine malzeme girişi yapılırken...30 Şekil 3.4 Yüzeyi temizlenerek kumlama makinesinden çıkan malzeme...30 Şekil 3.5 Kumlama makinesinde aşındırıcı olarak kullanılan bilyeler...31 Şekil 3.6 Kumlama makinesinde aşındırıcı olarak kullanılan kırma taşlar...31 Şekil 3.7 Kumlama işlemi kaynaklamadan sonra yapılır...32 Şekil 3.8 Kumlama makinesinden çıkan malzemenin cıvata delikleri hazır...32 Şekil 3.9 Yağların yüzeyden temizlenmesinde kullanılan makine...33 Şekil 3.10 Asit ile yüzey temizliği sonrasında malzemeler durulanır...34 Şekil 3.11 Asitle yüzey temizleme işleminin aşamaları...35 Şekil 3.12 Yüzey temizleme işleminin yapıldığı asit ve durulama banyoları...35 Şekil 3.13 Anot olarak kullanılan çinko külçe...38 Şekil 3.14 Elektrolitik galvanizleme banyosu...38 Şekil 3.15 Hiç kullanılmamış çinko külçe ile kullanılarak erimiş çinko külçe yan yana38 Şekil 3.16 Kaplama öncesinde malzemelerin görünüşü...39 Şekil 3.17 Elektrolitik galvanizleme yöntemi ile yüzeyi kaplanmış malzeme...39 Şekil 3.18 Yüzey hazırlama ve galvanizleme işleminin aşamaları...40 Şekil 3.19 Sıcak daldırma galvanizeleme (SDG) havuzuna malzemelerin (Sokak aydınlatma direkleri) daldırılması işlemi...41

12 Şekil 3.20 Havuza daldırılmış malzemeler (Sokak aydınlatma direkleri) kaplanmış olarak havuzdan çıkarılırken...41 Şekil 3.21 Galvanizleme sonrası askıda kurumaya bırakılmış malzemeler...42 Şekil 3.22 Boyanmış çelikte korozyon oluşumu...42 Şekil 3.23 Galvanizlenmiş çelikte korozyon oluşumu gecikir...42 Şekil 3.24 Airless boyama makinesi...44 Şekil 3.25 Airless boyama yöntemi kullanılarak boya yapılırken...45 Şekil 3.26 Boyanan malzemeler kurumaya bırakılmış...45 Şekil 3.27 Boyası kuruyan malzemeler istiflenmiş...45 Şekil 3.28 Boya kalınlık ölçüm cihazı...46 Şekil 3.29 Çelik çadır profilleri zeminden yalıtılmış askıda...47 Şekil 3.30 Elektrostatik boyama yapılırken...47 Şekil 3.31 Elektrostatik boyama sonrası malzemeler fırınlanır...48 Şekil 3.32 Fırından alınan malzemeler soğumaya bırakılır...48 Şekil 4.1 Statik yükleme durumlarının şematik gösterilişi...50 Şekil 4.2 Periyodik değişen yükleme durumlarının şematik gösterilişi...50 Şekil 4.3 İmalat çeliklerinin yorulma davranışlarında çevre şartları tarafından meydana getirilen etkiler...50 Şekil 4.4 İki parça kullanarak birleşim yapmak yerine, tek parça kullanımı...52 Şekil 4.5 Keskin köşeler ve açık yüzeyler yerine kapalı yüzeyler ve yuvarlatılmış elemanlar tercih edilmelidir...53 Şekil 4.6 Bakım için erişilebilirlik prensibi dikkate alınmalıdır...53 Şekil 4.7 Döşeme - kiriş birleşimi...53 Şekil 4.8 Toz birikecek bölgeler, hava dolaşımına müsait olarak tasarlanır...54 Şekil 4.9 Kolon profili berkitme levhasında, Şekil 4.10 da anlatılan tasarım prensibinin uygulaması görülmektedir...54 Şekil 4.10 Kalıcı nemliliği önlemede tasarım prensipleri...54 Şekil 4.11 Kolon taban levhası yerleşim detayı...55 Şekil 4.12 Kolon taban levhası yükseltme uygulaması...55 Şekil 4.13 Uygun olmayan kolon ayağı detayı...56 Şekil 4.14 Kolon taban levhasının zeminden yeterli miktarda yükseltilmeden yerleştirilmesi sonucu cıvatalı birleşimdeki korozyon oluşumu...56 Şekil 4.15 Çelik kolon taban levhası yerleşim detayı...57 Şekil 4.16 Kolon taban levhası bağlantı detayı...57 Şekil 4.17 Kolon taban levhasındaki yanlış uygulama...57 Şekil 4.18 Depolama tankları tamamen boşlatılabilir ve temizlenebilir olmalıdır...58 Şekil 4.19 Birleşme bölgesinin korozyona neden olan maddeden yalıtılması...58 Şekil 4.20 Levha köşebent birleşimi...59 Şekil 4.21 Profil pozisyonları...59 Şekil 4.22 Yanlış yerleştirilen profillerde biriken su ve kirin şematik gösterimi...59 Şekil 4.23 Boru profil beton bağlantısı...59 Şekil 4.24 Çelik elemanın betona gömülme uygulaması...59 Şekil 4.25 Kiriş gövdesi berkitme levhasının yerleşimi...60 Şekil 4.26 Çelik çapraz profillerinin birleşim detayı...60 Şekil 4.27 U profile berkitme levha yerleşimi...60 Şekil 4.28 Dış cephede bindirme uygulaması...61 Şekil 4.29 Levha üzerine boru profil konulması...61 Şekil 4.30 Birleşme bölgelerindeki dar aralıklardan sakınılmalıdır...62 Şekil 4.31 Durgun sıvı birikintilerin meydana gelmesine neden olan tasarım biçimlerinden sakınılmalıdır...62 ix

13 Şekil 4.32 Çelik yapılar tasarlanırken, bir bütünün veya parçaların bakım ve tamire olanak sağlayan bir erişme aralığına sahip olması sağlanmalıdır...63 Şekil 4.33 Bulonlu bağlantı yapılırken galvanik korozyon riskine karşı alınabilecek önlem...63 Şekil 4.34 Galvanik korozyonun önlenmesi için farklı metaller elektriksel yalıtkan malzemeler ile birbirinden ayrılabilirler...64 Şekil 4.35 Farklı metallerin birleştirilmesinde değiştirilebilir ara parça kullanılabilir...64 Şekil 4.36 Bağlama (Cıvata - somun ve kaynak dolgusu gibi) elemanları, bağlanan eleman parçalarından daha soy olmalıdır...64 Şekil 4.37 Kaynak işlemi yapılırken...65 Şekil 4.38 Kaynak dikişindeki yetersiz nüfuziyet ve hatalı profil kullanmanın sonucunda gerilim yükseltici gibi davranan aralık oluşumu...66 Şekil 4.39 Kaynak bölgesinin dar tarafı korozif ortama dönük olmalıdır...66 Şekil 4.40 Hatalı ve doğru kaynak birleşimleri...66 Şekil 4.41 Kaynaklı birleşimlerde aralık korozyonunu önleyen çeşitli birleştirme yöntemleri...66 Şekil 4.42 Hasarlı cıvatalar...67 Şekil 4.43 Korozyon tehlikesine karşı bulonlu bağlantıların yalıtılması...68 Şekil 4.44 Kolon - kiriş birleşim detayı...68 Şekil 4.45 Korozyona neden olan etkenlerin ortadan kaldırılması...69 Şekil 5.1 Kırma taş elek tesisinin görünüşleri...70 Şekil 5.2 Temel kolon aplikasyon planı (+ 0 kotu)...71 Şekil 5.3 Yapının üç boyutlu taşıyıcı sistem modeli...72 Şekil 5.4 Montaj işlemi devam ederken...73 Şekil aksı kesiti...73 Şekil 5.6 C - aksı kesiti...73 Şekil 5.7 Kolon berkitme levhaları 15 mm. kalınlığındaki sacdan yapılmıştır...74 Şekil 5.8 Kolon profili-berkitme levhası birleşimi...74 Şekil 5.9 Kolon profilinin gövde levhasına kaynaklanan berkitme levhaları akıntıyı sağlayacak şekilde köşeleri kesilerek yerleştirilmiştir...74 Şekil 5.10 Kolon - kiriş birleşim detayı...75 Şekil 5.11 Döşeme birleşim detayı...75 Şekil 5.12 Döşeme birleşim detayı...76 Şekil 5.13 Deprem çaprazları birleşim detayı...76 Şekil 5.14 Ana kiriş - tali kiriş birleşimi...76 Şekil 5.15 Çatının üç boyutlu görünüşü...77 Şekil 5.16 Çatı bağlantı detayı...77 Şekil 5.17 Çatının ters açıdan görünüşü...78 Şekil 5.18 Temel birleşim detayı...78 Şekil 5.19 Vinç ile kolonlardan biri yerleştirilirken...80 Şekil 5.20 Çinko kaplama (SDG) kalınlığının ortam şartlarına bağlı olarak sağladığı işletme ömrü...84 x

14 xi TABLOLAR DİZİNİ Sayfa Tablo 2.1 Çeliğin çeşitli atmosferler içinde korozyon hızı...17 Tablo 2.2 Atmosferik kirleticiler ve tipik konsantrasyonları...19 Tablo 3.1 Yüzey temizliği standartlarının karşılaştırılması...36 Tablo 4.1 Çeşitli metal alaşımların, 10 yıllık deney sonunda farklı hava şartlarındaki aşınma miktarları (µm/yıl)...52 Tablo 5.1 Profil tiplerine göre toplam maliyet...79 Tablo 5.2 Boya maliyeti...82 Tablo 5.3 Boyama ile SDG karşılaştırılması...83 Tablo 5.4 Farklı boya sistemleriyle SDG nin karşılaştırılması...84

15 xii SİMGE VE KISALTMALAR DİZİNİ Simgeler ASTM Cl Cr Cu GSMH H KBN L m m 3 mg Mg/lt Mm Na Nbs Ni O P ph SEGEM St TS V Zn μm Tanım Amerikan Test ve Malzemeler Derneği Klor Krom Bakır Gayri safi milli hasıla Hidrojen Kritik bağıl nem Litre Metre Metre küp Mili gram Miligram/litre Milimetre Sodyum National (National Buruea of Standart) Nikel Oksijen Pascal Asit-baz miktarı Sınai Eğitim ve Geliştirme Merkezi Steel (Çelik) Türk Standartları Volt Çinko Mikrometre

16 1 1. GİRİŞ Demir ve çeliğin büyük bir kısmı her yıl korozyon sonucu kaybedilmekte veya kullanılamaz hale gelmektedir. Korozyon sonucu kaybedilen metal, kendi maliyetinin çok üstünde ekonomik kayıplara neden olmakta, yapılan yatırımların verimini etkilemekte ve ülke ekonomisine kayıp olarak yansımaktadır. Gerekli önlemler alınmadığı için her yıl ülkemizde büyük boyutlarda korozyon kayıpları meydana gelmektedir. Atmosfer etkisinde kalan çelik binalar, köprüler, direkler, enerji nakil hatları, çelik çatılar, baraj kapakları, cebri borular, gemiler, korkuluklar, tanklar, depolar vb., metalik yapılar beklenenden daha kısa süreler içinde korozyon nedeniyle kullanılmaz hale gelmektedir. Bu nedenlerle korozyon oluşumu kontrol altına alınmalı ve korozyon kayıpları mümkün olduğu kadar azaltılmalıdır. Bunun başarılabilmesi için mühendislerin; korozyonu tanıması, nedenlerini incelemesi, mevcut denetim tekniklerini bilmesi, korozyonu etkileyen tasarım faktörlerini inceleyerek hangi durumda ne gibi bir tasarım yapması gerektiğinin bilincinde olması gerekmektedir. Ülkemizde bu bilincin oluşabilmesi için; öncelikli olarak akademik altyapının oluşması, bilgi eksikliğinin giderilmesi ve daha sonra konuyla ilgili olan endüstri ve inşaat sektörlerindeki uygulamaların bu tür araştırmaların ışığında yapılması sağlanmalıdır. Bu konuda Sanayi Bakanlığı içerisinde, 1971 yılında kurulan kısa adı SEGEM olan Sınai Eğitim ve Geliştirme Merkezi nin çalışmaları çok etkili ve yararlı olmuştur. Başlangıçta korozyon konusuyla ilgili seminerler için konunun uzmanları Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı aracılığıyla dış ülkelerden getirilmiştir. Daha sonraları bu seminerler üniversitelerimizde kendi uzmanlarımız tarafından verilmeye başlanmıştır. Bu tez çalışmasında; çelik yapıların kullanım ömrünü kısaltan, ekonomik kayıplara neden olan korozyon; oluşum şekilleri açısından incelenmiş, korozyondan korunmak

17 2 için alınması gereken önlemler anlatılmıştır. Korozyondan korunma maliyetinin çelik yapı maliyeti üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca, çelik yapılarda uygulanan korozyona karşı korunma yöntemleri, örnek bir çelik yapı üzerinde maliyet açısından karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmada, örnek yapının, çelik karkas sisteminin, yerinde montajı dahil, maliyeti ile korozyondan korunma maliyeti karşılaştırılmıştır. Maliyet analizlerinde çelik yapının çatı, cephe kaplamaları, betonarme alt yapı sistemleri ve diğer mimari maliyetler dikkate alınmamıştır. Çelik yapılarda korozyon oluşumu ve korozyondan korunma yöntemlerinin maliyet açısından karşılaştırılmasının yapılabilmesi için; öncelikle, korozyonun tanımı, korozyon çeşitleri, korozyona karşı alınacak önlemler incelenmiştir. Korozyon oluşumunun önlenebilmesi için; tasarım aşamasında, ortam ve ara yüzeyde alınacak önlemler araştırılmıştır. Korozyondan korunmak için yapılan kaplama yöntemlerinin uygulanmasında izlenen yol, adım adım incelenmiş ve her aşamada yapılması gerekenler anlatılmıştır. Sonraki aşamada, incelenen örnek yapıda kullanılacak kaplama ve boya sisteminin seçimi yapılmış, daha sonra malzemelerin yüzeylerine uygulanacak kaplama ve boyaların yapılabilmesi için malzeme yüzeylerinin temizlenme yöntemlerinden bahsedilmiştir.

18 3 2. KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ, OLUŞUMU VE ÇEŞİTLERİ 2.1 Korozyonun Tanımı Genel olarak korozyon; maddelerin, özel olarak metal ve alaşımların, çevrenin çeşitli etkileriyle kimyasal ve elektro kimyasal değişme ya da fiziksel çözünme sonucu aşınmasıdır (Üneri 1998). Yaşar'a (1995) göre korozyon; metal ile çevre ilişkilerinde karmaşık, heterojen tepkimelerle yüzeysel görünümün değişmesi (bozulması) şeklinde tarif edilmiştir. Platin, altın gibi soy metaller korozyona uğramazlar. Ancak bunların dışında kalan demir-çelik ürünleri ile diğer birçok metaller için korozyonun önemi büyüktür. Doruk a (1982) göre ise geleneksel anlamda korozyon; metal ve alaşımlarının çevre ile kimyasal ve elektro kimyasal reaksiyonlar sonucu bozunmalarını tanımlamak için kullanılan deyimdir. Ancak yeni bulgular, metal olmayan malzemelerin de çevresel koşullardan benzer biçimde etkilendiklerini ortaya koymaktadır. Örneğin; metal ve alaşımlarının gerilimli korozyonla bozunmalarını tarif etmek için kullanılan yöntemler, cam, seramik malzemeler, polimerler ve bileşik yapılı malzemelere başarıyla uygulanabilmektedir. Bu nedenle korozyon deyimi, yapı malzemesi niteliği olan tüm malzemelerin çevrenin etkisiyle bozunmalarını kapsar biçimde kullanılmaktadır. Dilimize kesin yerleşmemiş olmakla beraber paslanma deyimini demir ve demir cinsinden olan malzemelerin (çelik ve dökme demirler) korozyonu için, pas deyimini de aynı tür malzemelerden kaynaklanan korozyon ürünü anlamında kullanabiliriz (Doruk 1982). 2.2 Korozyonun Önemi Korozyonun doğrudan ve dolaylı olarak yol açtığı ekonomik kayıplar, korozyondan korunmak için alınması gereken tedbirlerin önemini belirleyen en önemli göstergedir. Doğrudan kayıpların en önde gelen kaynağı, korozyona karşı verilen savaşta başvurulan önlemlerdir. Korozyona dayanıklı malzemeler, yüzey kaplamaları, etkinliğini azaltmak amacıyla saldırgan ortamlara yapılan ilaveler ve görevini yapamayacak derecede

19 4 bozunmuş parçaların yenileri ile değiştirilmeleri bir anlamda korozyonun fiyatını oluşturmaktadır (Doruk 1982). Görevini yapamayacak derecede bozulmuş bir parçanın yenisi ile değiştirilmesi, ilgili tesisin bir süre kapatılarak üretimin durdurulması anlamına gelir. Şekil 2.1 de U profillerden teşkil edilmiş çelik konstrüksiyondaki birleşim bölgesinde özellikle kırmızı çerçeve içine alınan bölgede oluşan korozyon hasarı görülmektedir. Korozyon hasarı sonucunda buradaki malzeme tamamen işlevini yitirmiştir. Şekil 2.1 Korozyon sebebiyle oluşan hasar Korozyon doğrudan ürün kaybına yol açabildiği gibi (delinmiş depo veya iletim hattı borularında petrol veya su kaybı) ürünü kirleterek kullanılmaz hale dönüştürebilir (korozyon ürünlerinin ana ürüne karışması). Korozyon ürünlerinin yüzeysel yığılımı ısı geçirgenlik katsayısını önemli ölçüde düşürerek (örneğin; sıcak su ve buhar hazırlama tesislerinde) verimin düşmesine yol açar. Bu türden kayıplar dolaylı kayıplar olarak tanımlanırlar (Dillon 1982). Korozyonun önemini oluşturan bir diğer etmen emniyet faktörüdür. Örneğin, korozyonun sonucunda oluşan beklenmedik malzeme bozunmaları, yüksek basınçlı kazan ve benzeri tesislerin patlamasına ve çevreye zarar vermelerine neden olabilir. İlginç örneklerini günlük yaşamımızda gözlemleyebileceğimiz bir diğer tehlike de, gıda

20 5 maddelerinin korozyon ürünleri ile kirlenerek sağlığa zararlı hale gelmeleridir (Doruk 1982). Korozyona ilginin bir başka kaynağı; hammadde rezervlerini koruma zorunluluğudur. Gerçekte büyük bir zorlama sonucu oksitlerinden arıtılarak kazanılan metalleri (örneğin, demir cevherlerinden ham demir elde etmek için yüksek fırında gerçekleştirilen olaylar) korozyon yolu ile tekrar oksit haline dönüştürerek kaybetmek hammadde rezervlerinin daha kısa sürede tüketilmesi anlamına gelir. Özellikle bazı metal rezervlerinin hızla azalmakta olduğu dikkate alınınca, korozyona ilginin zamanla daha da artmasını beklemek gerekecektir (Doruk 1982). Korozyon nedeni ile ülkelerin uğradığı zararın boyutları metal kullanımının hızla arttığı ikinci dünya savaşından sonra özellikle dikkati çekmeye başlamıştır. Değişik ülkelerde yapılan korozyon kaybı tahminleri bu kaybın boyutlarının, yalnız metalik malzemeler için dahi gayri safi milli hasılanın %3,5 ile 5 i arasında değiştiğini göstermektedir. Bu alanda bilinen en kapsamlı araştırma ilk olarak ABD de (Amerika Birleşik Devletleri) NBS nin (National Buruea of Standart) 1978 yılında yayınladığı çalışmadır. Bu çalışmada ülke ekonomisi 130 sektöre bölünerek her sektördeki doğrudan ve dolaylı korozyon kaybı ile doğrudan ve dolaylı önlenebilir korozyon, girdiçıktı analizi ile incelenmiş ve her sektör için endüstri katsayıları; birim dolar başına korozyon kayıpları ve önlenebilir korozyon kayıpları olarak hesaplanmıştır. Bu çalışmadaki katsayıların uyarlanmış değerleri kullanılarak, Türk ekonomisinin 1991 yılına ait girdi-çıktı verilerinden yararlanılarak, Türkiye nin metalik korozyon kaybı tahmini yapılmıştır. ülkemizin en önemli 15 sektörüne ait toplam önlenebilir korozyon kaybı değerleri hesaplanmıştır. Türkiye nin toplam korozyon kaybı GSMH sının %4,36 sı, önlenebilir korozyon kaybı da %1,63 üdür (Çakır 1994). 2.3 Korozyonun Oluşumu Korozyon oluşumunu sağlayan reaksiyonun türüne göre atmosferik ve elektrolitik olmak üzere temelde iki tür korozyondan söz edilebilir. Atmosferik korozyon; isimlendirmesinde öngörülen farklılığa rağmen elektrolitik korozyona benzer elektrokimyasal mekanizma ile oluşur. Atmosferik korozyonda; katot olarak oksit-çevre ara yüzeyi, anot olarak metal-oksit ara yüzeyi ve elektrolit olarak da iyonik iletkenlik sağlayan oksit tabakası iş görür.

21 6 Elektrolitik korozyonda ise; elektrokimyasal anlamda daha soy metal katot, daha aktif metal ise anot olarak iş görür. Metalin içinde bulunduğu sıvı çözeltideki iyonlar elektrolit çözeltisini oluşturur Atmosferik korozyonun oluşumu Atmosferik korozyon metal yüzeyinde meydana gelen bir dizi fiziko-kimyasal olayın sonucu ortaya çıkar. Korozyon reaksiyonunun meydana gelmesi için, önce metal yüzeyinde yeteri kalınlıkta bir sıvı filminin bulunması gerekir. Bu film; yağışlardan veya atmosfer içinde bulunan su buharının yoğunlaşmasından meydana gelir. Demir ve çelik yüzeyinde cereyan eden anot ve katot reaksiyonları şöyledir; Anotta demir elektron vererek yükseltgenir. Fe = Fe e - (2.1) Katot reaksiyonu, metal yüzeyinde bulunan sıvı filmi içinde çözünmüş olan oksijenin hidroksit haline indirgenmesi şeklinde olur. ½ O 2 + H 2 O + 2e - = 2OH (2.2) Bu iki reaksiyonun aynı anda yürümesi gerekir. Katot reaksiyonu için mutlaka oksijene ihtiyaç vardır. Sıvı filmi içinden oksijenin difüzyon hızı çok küçüktür. Bu nedenle korozyon olayı kısa bir süre sonra katot reaksiyonunun kontrolü altına girer. Korozyon Hızı I II III IV 0, Sıvı Film Kalınlığı (µm) Şekil 2.2 Atmosferik korozyon hızı - sıvı film kalınlığı ilişkisi (Yalçın ve Koç 1991) Başlangıçta sıvı filmi kalınlığı çok az iken oksijen difüzyonu kolay olmakla beraber sıvı henüz yeterli değildir. Sıvı filmi kalınlığı 1 µm ye erişinceye kadar korozyon

22 7 hızında artış görülür. Sıvı filmi kalınlığı daha da fazlalaşınca metal yüzeyinde oksijen difozyonu gittikçe güçleşir. Bu nedenle korozyon hızında azalma olur. Yüzeydeki sıvı filmi kalınlığına göre korozyon hızı için Şekil 2.2 de görülen dört bölge söz konusudur. Şekil 2.2 deki I. bölgede; sıvı film kalınlığı yeterli değildir. Burada oluşan korozyon hızı ihmal edilebilir. Sıvı filmi kalınlığının 0,1-1,0 µm olduğu II. bölgede korozyon hızı en fazladır. III. bölgeye geçildiğinde ise oksijen difüzyonundaki güçlük nedeniyle bu kısımda korozyon hızı azalmaktadır. Sıvı filmi kalınlığının 1 mm den daha büyük olması halinde korozyon hızı yaklaşık olarak sabit kalmaktadır (Yalçın ve Koç 1991) Elektrolitik korozyonun oluşumu Korozyon olayının yürüyebilmesi için; anot ve katot, elektriksel iletken olan, yani iyonlarına ayrışmış bulunan bir elektrolit içine daldırmış olmalıdır. Suyun OH - ve H + iyonlarına ayrışması bile bir elektrolit oluşumu için yeterlidir. Böylece atmosfere açık bir metal yüzeyinde havadan yoğunlaşan nem bile elektrolit görevini görür (Üneri 1998). Korozyon olayını, elektrik enerjisi üretiminde kullanılan pil modeli ile tanımlamak konuya açıklık sağlar (Şekil 2.3). Kuru pil elektrik yüklü parçacıkların, yani iyonların hareketine izin veren elektrolitle, elektrik akımını iletebilen iki elektrottan oluşur. Elektrotların her ikisi de elektrolitle temas halindedir. Pilin elektrik enerjisi üretebilmesi için elektrotların iletken bir telle birleştirilmesi yeterlidir. Bu olay kimyasal enerjinin elektrik enerjisine dönüşmesidir. Bu dönüşüm, elektrotla elektrolit ara yüzeyinde oluşur (Doruk 1982). Elektron akışı Elektrolit Anot Katot Şekil 2.3 Basit bir pil modeli (Roberge 2000) Şekil 2.3 de verilen pil düzeneğini, korozyon hücresi olarak tarif etmek mümkündür. Korozyon hücresinde; yüzeyinde kimyasal indirgenmenin oluştuğu

23 8 elektrot katot, kimyasal oksitlenme yolu ile çözünen elektrotta anot adını alır. Korozyon hücresinin etkinliğini gözden geçirecek olursak, tüm hücre içinde şu üç olayı izlemek mümkündür; Anodik olay; Metal atomlarının negatif yük kaybederek pozitif yüklü metal iyonlarına dönüşmeleridir. Başlangıçta yüksek enerjiye sahip metal iyonları belirli sayıda su molekülü ile bağ kurarak alçak enerji durumuna geçerler ve kararlılık kazanırlar. Me = Me+2 + 2e- (2.3) Anodik olay elektron üretir. Bu elektronların olay yerinden uzaklaştırılması mümkün değilse veya bu işlem yeterli hızla gerçekleşmiyorsa; anodik olayın tamamen durduğu veya hızını kaybettiği görülür. Katodik olayda ise, anodik olay ile üretilen elektronlar harcanmaktadır. Katodik olayın oluşabilmesi için elektron yüklenebilen iyon veya moleküllere ihtiyaç vardır. Elektrolit içindeki bu tür iyon veya molekülleri D simgesi ile göstererek katodik olayı şöyle tanımlayabiliriz; e - + D = De - (2.4) Elektrik akımı iletimi; Elektrolit içinde akım iletimi pozitif ve negatif yüklü tüm iyonların hareketini gerektirir. Pozitif yüklü iyonlar katoda, negatif yüklü iyonlar ise anoda yönelmiş olarak hareket ederler. Korozyon sonucu metal üst yüzeyinde oluşarak tutunan tabaka, iyonların geçişini önemli ölçüde engelleyebilir. Bu koşullar altında iç direncin yüksek değerlere ulaşması ve hatta korozyon hızını kontrol eden ana etmen olması mümkündür (Doruk 1982). 2.4 Korozyon Çeşitleri Korozyon olayının etkilendiği dolaylı ve dolaysız etmenlerin sayısı hayli fazladır. Bu nedenle korozyon çeşitleri farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Bu çalışma kapsamında; korozyona uğrayan parçaların dış görünümleri ve korozyon olayının meydana geldiği ortam türleri açısından bir sınıflandırma yapılacaktır.

24 Görünümüne göre korozyon çeşitleri Görünümüne göre korozyon çeşitleri Roberge (2000) tarafından sınıflandırıldığı gibi; çıplak gözle görülebilen, özel araçlar ile görülebilen ve mikroskop altında görülebilen şeklinde sınıflandırılacaktır Çıplak gözle görülebilen korozyon çeşitleri Çıplak gözle görülebilen korozyon türleri; eşit dağılımlı korozyon, çukur korozyonu, çatlak-yarık korozyonu ve galvanik korozyon şeklinde dört farklı gruba ayrılır. Bu korozyon türlerinin şematik görünümü Şekil 2.4 de verilmiştir. Soy metal Aktif metal Eşit Dağılımlı Çukur Çatlak-Yarık Galvanik Şekil 2.4 Çıplak gözle görülebilen korozyon çeşitleri (Roberge 2000) Eşit dağılımlı korozyon Karşılaşılan en yaygın korozyon türlerinden birisidir (Şekil 2.4). Uzun süreler için hesaplanan ortalama korozyon hızlarının her yerde aynı olduğu kabul edilebilir. Eşit dağılımın başlıca kaynağı anodik ve katodik çevrelerin sürekli olarak yer değiştirmeleridir. Eşit dağılımlı korozyonun yol açtığı metal kaybı diğer korozyon türlerine oranla çok yüksektir. Buna karşın en az korkulan korozyon türü olduğunu belirtmek gerekir. Çünkü korozyon hızı saptanabilir. Böylece saldırgan ortamlara terk edilen parçaların ömrüne ilişkin tutarlı tahminlere ulaşılabilir. Bu tür korozyon farklı koruma yöntemleri uygulanarak başarıyla kontrol edilebilir (Özbaş 1997). Çukur korozyonu Bu korozyon, genel olarak ilave oyuk ve delik oluşturarak, yüzeysel bir korozyonu taşımak suretiyle kendisini belli eder (Şekil 2.4). Yerel korozyon hasarlarının hemen hepsinde Şekil 2.5 de görüldüğü gibi farklı şekillerde ortaya çıkan çukur korozyonu oluşturduğu şeklin biçimine göre isimler alarak sınıflandırılır.

25 10 Dar, derin Geniş, sığ Elipsel Yüzey altı Alt oyulması Yatay oyulma Dikey oyulma Şekil 2.5 Çukur korozyonu oluşma şekillerine örnekler (Roberge 2000) Çatlak-Yarık korozyonu Havanın girmesine engel olunmasından dolayı, bir çatlak içinde, elektrolitte farklı oksijen konsantrasyonları meydana gelirse, bu durumda çatlak korozyonu meydana gelir (Şekil 2.4). İki yapı parçası arasındaki uyuşma çatlağında (uyuşum pası), cıvata deliği ile cıvata arasındaki boşlukta veya birbirinin üstünde bulunan nokta kaynağına maruz kalmış saclarda çatlak korozyonu meydana gelebilir (Çakmen 2003). Galvanik korozyon Farklı iki veya daha çok metalin uygun bir elektrolit varlığında görülen korozyon türüdür. Bu durumda anodik metal diğerini korozyona uğratır. Diğer bir ifadeyle birbirleriyle temas halinde olan, farklı türden metal ve alaşımlarının aynı ortama terk edilmesi halinde karşılaşılan korozyon türüdür (Şekil 2.4). Bu iki metal arasındaki potansiyel fark, korozyonun oluşumu için ilk atağı oluşturur. Korozyon hızı, malzemelerin yüzey reaksiyonu ile ilgilidir. Metaller birbiri ile temas halinde ise, potansiyel farkından dolayı elektronların birbirine doğru akışı sağlanır. Korozyona daha

26 11 az dayanıklı metalin korozyonu, temas halinde olmayan aynı malzeme ile kıyaslandığında, artar ve daha dayanıklı malzemeninki de azalır. Aktif metal anot, daha soy olan katot olur. Katot veya katodik malzeme bu gibi durumlarda ya hiç yada çok az korozyona uğrar. Elektrik akımından dolayı veya farklı iki metalin bulunuşundan dolayı, bu tür korozyon galvanik veya metal çifti korozyonu diye de adlandırılır (Özbaş 1997) Özel araçlar ile görülebilen korozyon çeşitleri Optik ve elektron mikroskobu gibi özel araçlar kullanılarak görülebilen korozyon türleri; erozyon korozyonu, aşınma korozyonu, kazımalı korozyon, tanelerarası korozyon şeklinde gruplandırılır. Bu korozyon türlerinin şematik görünümü Şekil 2.6 da verilmiştir. Yük Hareket Erozyon Aşınma Kazımalı Tanelerarası Şekil 2.6 Çıplak gözle görülebilen korozyon çeşitleri (Roberge 2000) Erozyon ve aşınma korozyonu Korozyona uğrayan metal, ortamda hızla hareket ettirilirse, kimyasal etki ile mekanik etki birleşerek büyür ve bu tür korozyonla metal hızlı bir şekilde bozulur. Erozyon ve aşınma korozyonu; durağan koşullara oranla, metal kayıp hızının önemli ölçüde artmasıyla kendini gösterir. Örneğin; hızlı aşınma ile iç basıncı tutamayacak ölçüde incelen borular çatlayarak görevlerini yapamayacak duruma gelirler. Metal kaybı, metalin iyonlarına dönüşmesi veya yüzeyde oluşan oksit tabakalarının uzaklaştırılarak ortama karışmasıyla gerçekleşir. Bozunan yüzeylerin görünümü akım doğrultusuna yönelik yumuşak engebelerden oluşur (Şekil 2.6). Erozyon ve aşınma korozyonu; malzemeye korozyon dayanımını sağlayan yüzey tabakalarının uzaklaştırılması sonucu ortaya çıkar. Yüzey tabakasının bozunduğu yerlerde metal aktif duruma geçerek yüksek hızla çözünür (Yaşar 1995).

27 12 Kazımalı korozyon Birbirine değen ve bir yük altında bulunan iki metal yüzeyi arasında titreşim ve sürtünme hareketiyle oluşan korozyona denir (Şekil 2.6). Yüksek gerilim altında birbiriyle kaynayan sivri uçlar, parçaların kaynama hareketi sırasında kazınırlar ve ara yüzeye giren havanın oksijeniyle oksitlenirler. Oluşan oksit parçalarını ara yüzeyden uzaklaştırma olanağı yoktur. Serttirler ve kazıyıcı özelliktedirler. Kazımalı korozyonun olduğu metal yüzeyinde korozyon ürünleri ile çevrilmiş oyuk ve oluklar görülür (Doruk 1982). Taneler arası ve tane sınırları korozyonu Mikro yapıda kristaller arası karmaşık oluşumlar, buralarda bir korozyona neden olurlar (Şekil 2.6). Tanecik sınırları arasında boydan boya uzayan şekilde olmak üzere korozyon dayanıklılığı az olan malzemelerde görülür (Yaşar 1995). Tane sınırları korozyonu, malzemenin tane sınırları yakınında korozyon olayının yoğunlaşması sonucu ortaya çıkan bozunma türüdür. Tane sınırları korozyonunun en belirgin özelliği çok küçük ağırlık kaybına karşı, korozyon hızının tane sınırları yakınında çok yüksek değerlere ulaşabilmesidir. Taneler bütünlük ve şekillerini korurken taneler arası bağ bozulmaya uğrar. Bunun sonucu olarak metallere özgü bazı tutumlarda önemli değişiklikler beklemek gerekir. Bunlardan en önemlisi; korozyonun etken olduğu bölgelerde mekanik dayanımın sıfıra indirgenmesidir. Parçaların dış görünüm ve ölçülerinde önemli bir değişiklik görülmez. Bu koşullarda tane sınırları korozyonunun izlenmesi ve kontrol altına alınması güçleşir (Doruk 1982). Taneler arası korozyon olayı ısıya duyarlılıkla ilgilidir. Genellikle kaynak, gerilim giderme tavı gibi ısıl işlemlerden sonra meydana gelir. İkinci bir ısıl işlemin uygulanması veya uygun alaşım elementlerinin kullanılmasıyla önlenebilir Mikroskop altında görülebilen korozyon çeşitleri Mikroskop altında (Optik ve elektron mikroskopları) görülebilen korozyona örnek olarak gerilimli korozyon çatlaması ve korozyonlu yorulma verilebilir.

28 13 Gerilimli korozyon çatlaması Saldırgan ortamlarla temas halinde olan makine parçaları ve metal yapıların çoğu, mekanik gerilimler altındadır. Gerilimli korozyon aynı zamana rastlayan korozif ve mekanik etmenlerin yol açtığı bozunma türü olarak tanımlanabilir. Bozunma, parça yüzeyinde mevcut çatlaklar veya gerilim yoğunlaşmasına olanak sağlayan diğer geometrik düzensizliklerle başlar (Şekil 2.7). Örneğin; çukurcuk korozyonunun parça yüzeyinde oluşturduğu çukurcuklar (Bkz. Şekil 2.4), mekanik gerilmelerin de etkisi altına girerek keskin uçlu çatlaklara dönüşebilirler. Çatlaklar mekanik gerilimlerin büyüklüğü ve çevresel koşulların etkenliğine bağlı olarak, belirli hızlarla malzeme içine doğru yürürler. Parça kesitinin mevcut yükleri taşıyamayacak ölçüde daralması sonucu ani kopmalar meydana gelir (Doruk 1982). Gerilimli korozyon çatlaması Korozyonlu yorulma Şekil 2.7 Mikroskop altında görülebilen korozyon çeşitleri (Roberge 2000) Korozyonlu yorulma; yukarıda anlatılan gerilmeli korozyonun bir çeşidini oluşturmaktadır. Ancak burada gözlenen çatlaklar; gerilmeli korozyon çatlamasındaki gibi dallanma şeklinde değil, açılı bir şekilde ilerler (Şekil 2.7) Bulunduğu ortama göre korozyon çeşitleri Bulunduğu ortama göre korozyon oluşumları; deniz suyu içindeki korozyon, atmosfere açık ortamlarda oluşan korozyon ve beton içindeki çeliğin korozyonu şeklinde üç ana başlık altında incelenecektir Deniz suyu içindeki korozyon İletkenliği oldukça yüksek olan deniz suyu, temas ettiği metalik yapılar için şiddetli korozif bir ortam oluşturur. Özellikle demir ve yumuşak çelik, deniz suyu içinde süratle korozyona uğrar. Deniz suyu içinde en büyük bileşen olarak bulunan klorür iyonu ve diğer halojenler çeliğin pasifleşmesini önleyerek çukur tipi korozyon oluşmasına neden

29 14 olurlar (Bkz. Şekil 2.5). Diğer taraftan deniz suyu rezistivitesinin düşük oluşu, metal yüzeyinde oluşan korozyon hücrelerinin etkinliğini artırır (Yalçın ve Koç 1991). Çeliğin deniz suyu içindeki korozyonu, su altı korozyonuna benzer şekilde yürür. Anodik reaksiyon sonucu metal iyonları çözeltiye geçer. Bunlar anot bölgesinde birikmeyip suda kolay çözünebilen klorür tuzları halinde uzaklaşır. Deniz suyunun ph derecesi 8 civarında olduğundan, katot reaksiyonu yalnızca oksijen redüksiyonu şeklinde yürüyebilir. Bu durum deniz içindeki korozyon olayının esas itibariyle metal yüzeylerine oksijen difüzlenmesine bağlı kalmasına neden olur (Yalçın ve Koç 1991). Deniz suyuna maruz çelik yapıların korozyon hızı ortalama olarak 0,10-0,125 (mm/yıl) verilmekle beraber, bu değer başta metal yapının karakteristikleri olmak üzere bir çok çevresel faktöre bağlı kalır (Yalçın ve Koç 1991). Denize çakılmış bir kazık için korozyon açısından en tehlikeli bölge yapının atmosfer ile temas ettiği ve deniz suyu ile ıslanan bölgedir. Bu bölgedeki korozyon hızının değişimi Şekil 2.8 de görülmektedir. Çelik kazık boyu Kazık üst ucu Deniz atmosferi Su çarpma bölgesi Suyun yükselmesi Suyun alçalması Durgun deniz çamur çizgisi Kazık alt ucu Korozyon hızı(µm/yıl) Şekil 2.8 Çeliğin deniz suyu içindeki korozyonu (Üneri 1998) Kısmen deniz suyuna daldırılmış çeliğin muhtelif bölgelerinde meydana gelen korozyon hızları Şekil 2.8 de görülmektedir. Buna göre; en fazla korozyonun, gelgit olayının yüksek seviyelerinde meydana geldiği, buna karşın çamur seviyesi altında ise korozyon hızının çok az olduğu görülüyor. Gelgit olayının meydana geldiği bölgede

30 15 denizin çekilmesinden sonra, çelik üzerindeki ıslak bölgenin kurumasıyla klor yoğunluğu artacak ve bunun sonucunda korozyon o bölgede hızlanacaktır. Deniz kenarındaki, deniz suyu etkisine maruz kıyı yapılarında ve açık denizlerde petrol ve doğalgaz çalışmaları için kurulan platform yapıları da benzer etkilere maruzdur (Şekil 2.9). Şekil 2.9 Açık denizdeki bir çelik platform yapısı (WEB_1 2005) Atmosferik korozyon Yapının hangi alanında kullanılırsa kullanılsın, metallerin atmosferik korozyona maruz kalması kaçınılmaz bir olaydır. Atmosferik korozyon diğer tüm korozyon çeşitlerinden gerek harcanan para ve gerekse yitirilen malzeme miktarı bakımından en büyük olanıdır. Atmosferik korozyon çeşitli coğrafik bölgeler ve yerel koşullara göre değişir. Endüstri bölgelerinde korozyon hızı çöl ve kutup bölgelerine oranla 100 kat daha büyük olabilir. Deniz kenarından 24 m. uzakta bulunan çelik levhanın, 240 m. uzakta bulunan bir levhadan 12 kat daha hızlı korozyona uğradığı saptanmıştır. Çeliğin deniz kenarındaki korozyon hızı çöl bölgelerine oranla kat daha büyüktür (Üneri 1998). Atmosferik korozyonun oluşum döngüsü Şekil 2.10 da gösterilmiştir. Atmosferik korozyon hızı, meteorolojik koşullara ve özellikle endüstriyel kirlenme derecesine bağlıdır. Atmosferler, korozyon açısından dört ana grup altında toplanabilir. Hafif korozif atmosfer; kuru kırsal atmosferler bu sınıfa girer. Bu sınıftaki atmosferlerin karakteristik özellikleri şöyledir; yıllık yağış 300 mm. den az, bağıl

31 16 rutubet genellikle %50 den düşük, denizden uzaklık en az 50 km., çevrede endüstriyel kirleticiler mevcut değil. Reaksiyona girenler Reaksiyon ürünleri Gaz girenler Ara katman ürünler Reaksiyona girenler Reaksiyon ürünleri Sıvı Reaksiyona girenler Toz Reaksiyon ürünleri girenler Elektrolit sıvı ürünler Reaksiyona girenler Reaksiyon ürünleri Katı Şekil 2.10 Atmosferik korozyonun oluşum döngüsü (Fontana 1986) Orta korozif atmosfer; az miktarda endüstriyel kirlenmenin mevcut olduğu şehir atmosferleri bu sınıfa girer. Bu sınıftaki atmosferlerin karakteristik özelikleri şöyledir; yıllık yağış mm. arasında, bağıl rutubet %50-65 arasında, denizden uzaklık en az 15 km., çevrede ağır endüstriyel kirleticiler mevcut değil. Korozif atmosfer; endüstriyel kirlenmenin mevcut olduğu rutubetli atmosferler bu sınıfa girer. Bu sınıfın karakteristik özellikleri şöyledir; yıllık yağış 1000 mm den fazla, bağıl rutubet %50-80 arasında, yüksek oranda kükürt dioksit konsantrasyonu mevcut. Şiddetli korozif atmosfer; yoğun şekilde endüstriyel olarak kirlenmiş olan rutubetli atmosferler bu sınıfa girer. Bu sınıftaki atmosferlerin karakteristik özellikleri şöyledir;

32 17 deniz rüzgârlarının etkisinde kalacak şekilde denize yakındır, bağıl rutubet çok yüksektir, aşırı oranlarda endüstriyel kirlenmeler mevcuttur. Atmosferleri, gerçekte böyle belirgin sınırlar içinde toplamak yanıltıcı olabilir. Meteorolojik olaylar çok kısa süreler içinde değişim gösterirler. Ortamı kirleten bileşenlerin miktarı ve cinsi, yüzeyde biriken tuzlar, kirlilikler ve bunların zamanla değişimi çok önemlidir. Diğer taraftan yüzeylerin ıslak kalma süresi ve sıklığı da korozyon hızını büyük ölçüde etkiler. Birçok halde, bir yapının konumundan ileri gelen mikro seviyede yerel etkiler de korozyon açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Ancak pratikte korozyonu önleyici tedbirleri almak için belli kıstasların bulunması gerekir. Bu amaçla standartlarda çeşitli sınıflamalar yer almaktadır. Bir fikir vermek üzere, çeşitli sınıf atmosfer içinde çeliğin korozyon hızı Tablo 2.1 de verilmektedir. Tablo 2.1 deki korozyon hız değerleri 10 yıllık korozyonun yıllık ortalaması olarak verilmiştir. Başlangıç periyodundaki korozyon hızı ortalama değerden 2-3 kat fazladır (Yalçın ve Koç 1991). Tablo 2.1 Çeliğin çeşitli atmosferler içinde korozyon hızı (Yalçın ve Koç 1991) Atmosfer Cinsi Kuru kırsal atmosfer Kuru endüstriyel atmosfer Koroziflik Derecesi Hafif Korozif 1-5 Korozyon Hızı (μm/yıl) Kırsal rutubetli atmosfer Şehir atmosferi Endüstriyel olarak kirlenmiş rutubetli atmosfer Yoğun şekilde kirlenmiş deniz atmosferi Orta Korozif 10 Korozif 20 Şiddetli Korozif 35 Atmosferik korozyon, etkileri bakımından genelde felaket boyutunda değildir. Fakat sonuçları, bakım giderlerini artırır ve en iyi malzemenin bile ömrünü belirli oranda kısaltır. Atmosferik korozyon hızı; ürünün tasarımına, uygun malzeme seçimine, imalat yöntemi ve kalitesine bağlı olduğu gibi çevresel faktörlere de bağlıdır. Bu faktörlerin en önemlileri; hava rutubeti, havanın kirlenme derecesi, yıllık yağış, hava sıcaklığı ve rüzgar hızıdır.

33 18 a) Hava rutubetinin etkisi Doğal halde bulunan temiz atmosfer bileşiminde su buharı dışında korozyon yapacak başka bir bileşen mevcut değildir. Havadaki su buharı doygun halden daha az olduğunda dahi korozyona neden olabilir. Bağıl rutubetin %70 den yukarı olması halinde, gece gündüz sıcaklık farkı nedeniyle metal yüzeyinde yoğunlaşma sonucu ince bir sıvı filmi oluşur. %70-80 bağıl rutubette korozyon hızında keskin bir artış olur (Şekil 2.11). Metal yüzeyinde sıvı filminin oluşmasına neden olan minimum bağıl rutubete Kritik Bağıl Rutubet denir. Rutubetin bu değerden daha düşük olduğu zamanlarda, metal yüzeyinde sıvı tabakası görülmez. Ancak, çok ince kapiler boşluklar içinde sıvı halde su bulunabilir. Eğer, metal yüzeyinde toz ve kir gibi kapiler özelliği olan katı tanecikler mevcutsa, su buharının yoğunlaşması daha kolay olur (Yalçın ve Koç 1991). Korozyon kaybı Hava-SO 2 karışımı ve katı parçacıklar Hava-SO 2 karışımı Saf hava Bağıl rutubet (%) Şekil 2.11 Hava kirliliği - bağıl rutubet - korozyon ilişkisi (Bayliss ve Deacon 2002) b) Endüstriyel kirlenmenin etkisi Atmosferik korozyon açısından en etkili faktör endüstriyel kirlenmedir. Başta yanma olayları olmak üzere, endüstriyel işlemlerden atmosfere bir çok kimyasal gaz, buhar ve katı tanecikler karışır. Şekil 2.11 de hava kirliliğinin korozyona etkisi görülmektedir. Havadaki kimyasal gazlardan en yaygın ve en etkili olanı kükürt oksitleridir. Bu oksitler havada bulunan su buharı ile birleşerek asitleri oluştururlar. Bunun dışında diğer asitler, amonyak ve klorürler de atmosfer içine karışabilir.

34 19 Özellikle denize açık atmosferlerde rüzgar ile taşınan mikroskobik tuz parçacıkları bulunur. Bunlar atmosfere açık metal yüzeylerinde çökelerek birikir. Atmosferde bulunan bazı kirletici bileşenlerin tipik konsantrasyonları Tablo 2.2 de verilmektedir (Yalçın ve Koç 1991). Tablo 2.2 Atmosferik kirleticiler ve tipik konsantrasyonları (Yalçın ve Koç 1991) Kirleticiler Kükürt dioksit Amonyak Klorür *Yağışta ölçülen klorür (mg/l) Katı tanecikler c) Sıcaklığın etkisi Yer Konsantrasyon (mg/m3) Endüstriyel bölge Kış 350 Yaz 100 Kırsal bölge Kış 100 Yaz 40 Endüstriyel bölge 4.8 Kırsal bölge 2.1 Endüstriyel iç bölge Kış 7.9 Yaz 5.3 Kırsal deniz kıyısı Kış 57 Yaz 18 Endüstriyel bölge Kış 250 Yaz 100 Kırsal bölge Kış 60 Yaz 15 Atmosferik korozyon hızı, metal yüzeyinde oluşan sıvı filminin yüzeyde kalış süresine bağlı olduğundan, korozyon olayına sıcaklığın büyük etkisi vardır. Sıcaklık düşük olduğu sürece metal yüzeyinde kuruma gecikecek ve korozyon olayı devam edecektir (Şekil 2.12). Bu nedenle, atmosferik korozyon hızı, sıcaklığın düşük olduğu bölgelerde, ılıman iklimin hakim olduğu bölgelere göre daha fazladır. Bunun dışında sürekli değişen sıcaklık, metal yüzeyindeki yoğunlaşmayı kolaylaştırdığı için korozyonu artırıcı olarak rol oynamaktadır (Yalçın ve Koç 1991). Sıcaklığın yükselmesiyle korozyonun arttığı doğru olmakla beraber, artan sıcaklığa bağlı olarak, bağıl nemlilikteki azalma ve çevrenin tamamen kuruması durumlarının bu genellemenin dışında kaldığına dikkat edilmelidir. Genelleştirmek gerekirse; 30 o C lik bir sıcaklık değişikliğinin korozyon hızında 10 kat artış yarattığı söylenebilir (Çakır 1990).

35 20 Kimya endüstrisi Sıçrama bölgesi Artan korozyon hızı Deniz atmosferinde Deniz suyunda Yüksek sıcaklık Alçak sıcaklık Kırsal koşullarda Şekil 2.12 Sıcaklık-korozyon ilişkisi (Çakır 1990) d) Yağış ve rüzgarın etkisi Atmosferik korozyonun yürümesi için mutlaka suya ihtiyaç vardır. Bu nedenle yıllık yağış miktarı ile korozyon hızı arasında doğrudan bir ilişki vardır. Ancak yağış miktarı kadar sıklığı ve kuruma süresi de önemlidir. Bu yüzden bölgedeki rüzgar hızı ve yönü de önemli rol oynamaktadır. Rüzgar kurumayı çabuklaştırdığı gibi yüzeyde toplanan kir ve tozların sürüklenerek uzaklaşmasına da neden olur (Şekil 2.13). Genelde esen rüzgar En iyi kurulma bölgesi Tercih edilecek bölge Rüzgar esiş yönü Yanlış tasarım Doğru tasarım Rüzgar esiş yönü Fabrika alanı Yanlış tasarım Şekil 2.13 Rüzgar hızı ve yönünün etkisi (Özbaş 1997) Doğru tasarım

36 21 Yukarıda belirtilen faktörler herhangi bir bölgedeki korozyon hızı hakkında kesin bir değer vermeyi güçleştirir. Birçok halde aynı yapının çeşitli kısımlarında bile korozyon hızı büyük ölçüde değişebilir. Buna rağmen mühendislikte alınacak önlemlere yardımcı olmak amacıyla, atmosferlerin korozyon açısından sınıflandırılması yoluna gidilmektedir (Yalçın ve Koç 1991) Beton içindeki çeliğin korozyonu Beton en önemli inşaat malzemelerinden biridir. Dış etkilere karşı fiziksel ve kimyasal olarak oldukça dayanıklı bir malzemedir. Basınca karşı dayanımı yüksek olan betonun, çekme dayanımını artırmak amacıyla gerekli olan yerlerde çelik takviye kullanılmaktadır. Betonarme demirleri aslında yumuşak çeliktir. Bu çelik atmosfer etkisinde ve sulu çözeltiler içinde korozyona karşı dayanıksızdır. Bunlara karşı, çeliğin beton içindeki korozyon hızı çok düşüktür. Bu durum başlıca betonun yüksek alkali özelliğinden ileri gelir. Diğer taraftan beton içinde gömülü olan çelik yüzeylerine atmosferden oksijen difüzyonu da az olduğundan korozyon hızı önemli ölçüde azalır (Yalçın ve Koç 1991). Betonarme demirlerinin korozyona uğraması yalnız çeliğin kaybedilmesi ile kalmaz. Bunun yanında, korozyon sonucu oluşan kimyasal bileşikler (pas), metale göre çok daha büyük hacim kaplaması nedeniyle beton bünyesinde içsel gerilmeler ve çatlamalara sebep olur (Şekil 2.14 ve 2.15). Beton kabukta oluşan çatlamalar ve kırılmalar Korozyon ürünündeki hacimsel değişim nedeniyle oluşan gerilmeler Karbonatlaşma nedeniyle ph seviyesindeki azalma Korozyon ürünündeki hacimsel artış Betonarme çeliği Şekil 2.14 Beton içindeki çeliğinin korozyona uğraması sonucunda, beton kabukta oluşan çatlama ve kırılmaların şematik gösterimi (Roberge 2000)

KOROZYON DERS NOTU. Doç. Dr. A. Fatih YETİM 2015

KOROZYON DERS NOTU. Doç. Dr. A. Fatih YETİM 2015 KOROZYON DERS NOTU Doç. Dr. A. Fatih YETİM 2015 v Korozyon nedir? v Korozyon nasıl oluşur? v Korozyon çeşitleri nelerdir? v Korozyona sebep olan etkenler nelerdir? v Korozyon nasıl önlenebilir? Korozyon

Detaylı

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur.

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur. KOROZYON KOROZYON VE KORUNMA KOROZYON NEDİR? Metallerin bulundukları ortam ile yaptıkları kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonları sonucu meydana gelen malzeme bozunumuna veya hasarına korozyon adı

Detaylı

Ve diğerleri... Malzemenin delinmesi ile oluşan ürün kaybı, Çevreye yayılan ürünün neden olduğu kirlilik ve zararlı etkiler, Ürünün yanıcı olması duru

Ve diğerleri... Malzemenin delinmesi ile oluşan ürün kaybı, Çevreye yayılan ürünün neden olduğu kirlilik ve zararlı etkiler, Ürünün yanıcı olması duru Korozyon nedir? Korozyon en genel anlamda malzemelerin çevre etkisiyle bozularak kullanılamaz hale gelmesidir. Ancak bu terim daha çok metal veya alaşımlarının bulundukları ortam ile kimyasal reaksiyonlara

Detaylı

Çeşitli ortamlarda değişik etkilerle ve mekanizmalarla oluşan korozyon olayları birbirinden farklıdır. Pratik olarak birbirinden ayırt edilebilen 15

Çeşitli ortamlarda değişik etkilerle ve mekanizmalarla oluşan korozyon olayları birbirinden farklıdır. Pratik olarak birbirinden ayırt edilebilen 15 Çeşitli ortamlarda değişik etkilerle ve mekanizmalarla oluşan korozyon olayları birbirinden farklıdır. Pratik olarak birbirinden ayırt edilebilen 15 ayrı korozyon çeşidi bilinmektedir. Bu korozyon çeşitlerinin

Detaylı

KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ

KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ Belli bir ortam içinde bulunan metalik yapının korozyonunu önlemek veya korozyon hızını azaltmak üzere alınacak önlemleri üç ana grup altında toplanabilir. Korozyondan Korunma

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

KOROZYON BİLTEK MÜHENDİSLİK

KOROZYON BİLTEK MÜHENDİSLİK 1 BİLTEK MÜHENDİSLİK KOROZYON Evrende yaratılmış hiçbir canlı veya cansız varlık mükemmel dayanıklı değildir. Malzemeler de bu doğal kurala uyarlar. Dayanıklı bir beton veya betonarme yapı çevresinin etkisinde

Detaylı

ELEKTROKİMYASAL REAKSİYONLAR

ELEKTROKİMYASAL REAKSİYONLAR KOROZYON GİRİ Çevresel etkenler veya çalışma ortamının koşullarından dolayı meydana gelen bozunmalara; Korozyon Oksidasyon olarak isimlendirilir. Gelişmiş ülkelerin yıllık gelirlerinin yaklaşık %5 lik

Detaylı

BETONARME DEMİRLERİNİN KOROZYONU

BETONARME DEMİRLERİNİN KOROZYONU BETONARME DEMİRLERİNİN KOROZYONU Birçok yapıda temel yapı malzemesi olarak kullanılmakta olan beton, dış etkilere karşı oldukça dayanıklı bir malzemedir. Betonun çekme dayanımını artırmak amacıyla, halk

Detaylı

Korozyonun Sebep Olduğu Ekonomik Kayıp

Korozyonun Sebep Olduğu Ekonomik Kayıp DOÇ.DR. SALİM ŞAHİN Korozyonun Sebep Olduğu Ekonomik Kayıp Türkiye Korozyon Derneğinin araştırmalarına göre Türk Ekonomisindeki korozyon kayıplarının maliyetinin gayrisafi milli hasılanın %3,5-5 i arasında

Detaylı

Gemi Gövdelerinin Katodik Koruması ESEN METAL

Gemi Gövdelerinin Katodik Koruması ESEN METAL Gemi Gövdelerinin Katodik Koruması ESEN METAL Gemi gövdelerinin deniz suyu ile temas eden yüzeyleri deniz suyunun şiddetli korozif etkisi nedeniyle kısa sürede korozyona uğrar. Boya uygulanarak korozyon

Detaylı

Elektrot Potansiyeli. (k) (k) (k) Tepkime vermez

Elektrot Potansiyeli. (k) (k) (k) Tepkime vermez Elektrot Potansiyeli Uzun metal parçası, M, elektrokimyasal çalışmalarda kullanıldığında elektrot adını alır. M n+ metal iyonları içeren bir çözeltiye daldırılan bir elektrot bir yarı-hücre oluşturur.

Detaylı

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ Yüzey Teknikleri Hakkında Genel Bilgiler Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek malzemelerden istenen ve beklenen özellikler de her geçen gün artmaktadır.

Detaylı

Paint School JPS-E / Corrosion / 1 KOROZYON

Paint School JPS-E / Corrosion / 1 KOROZYON JPS-E / Corrosion / 1 KOROZYON Korozyonun Tanımı Korozyon, Malzeme ve Onu Çevreleyen Şartların Korozyon ürünleri üreterek reaksiyonudur. JPS-E / Corrosion / 2 Çeliğin Üretimi ve Degradasyonu Malzeme ve

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

ÇİNKO ALAŞIMLARI :34 1

ÇİNKO ALAŞIMLARI :34 1 09.11.2012 09:34 1 Çinko oda sıcaklıklarında bile deformasyon sertleşmesine uğrayan birkaç metalden biridir. Oda sıcaklıklarında düşük gerilimler çinkonun yapısında kalıcı bozunum yaratabilir. Bu nedenle

Detaylı

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYON. Teorik Bilgi KOROZYON Korozyon, metalik malzemelerin içinde bulundukları ortamla reaksiyona girmeleri sonucu, dışardan enerji vermeye gerek olmadan, doğal olarak meydan gelen olaydır. Metallerin büyük bir kısmı su

Detaylı

Rapor no: 020820060914 Konu: Paslanmaz çelik

Rapor no: 020820060914 Konu: Paslanmaz çelik Rapor no: 08060914 Konu: Paslanmaz çelik PASLANMAZ ÇELİK Paslanmaz çelik, yüksek korozyon dayanımı ve üstün mekanik özellikleri (çekme, darbe, aşınma dayanımı ve sertlik) açısından diğer metalik malzemelere

Detaylı

KOROZIF ORTAMLARDA 42CRMO4 ÇELIĞIN İLETKEN POLIMERLERLE KOROZYONDAN KORUNMASI

KOROZIF ORTAMLARDA 42CRMO4 ÇELIĞIN İLETKEN POLIMERLERLE KOROZYONDAN KORUNMASI KOROZIF ORTAMLARDA 42CRMO4 ÇELIĞIN İLETKEN POLIMERLERLE KOROZYONDAN KORUNMASI Can BOLAT a, Merve DEMIR a, Hande ERKUŞ a, Esin ARDAHANLI a ve Abdurrahman ASAN a* * Hitit Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir.

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir. ELEKTROKİMYA A. AKTİFLİK B. PİLLER C. ELEKTROLİZ A. AKTİFLİK Metallerin elektron verme, ametallerin elektron alma yatkınlıklarına aktiflik denir. Yani bir metal ne kadar kolay elektron veriyorsa bir ametal

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ Bu faaliyet sonucunda uygun ortam sağlandığında tekniğe uygun olarak tozaltı kaynağı ile çeliklerin yatayda küt-ek kaynağını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Toz

Detaylı

Korozyon Nedir? Metalik malzemelerin içinde bulundukları fiziksel,kimyasal ve elektro kimyasal ortamla reaksiyona girmeleri sonucu hariçten enerji

Korozyon Nedir? Metalik malzemelerin içinde bulundukları fiziksel,kimyasal ve elektro kimyasal ortamla reaksiyona girmeleri sonucu hariçten enerji KOROZYON HASARLARI 1 Korozyon Nedir? Metalik malzemelerin içinde bulundukları fiziksel,kimyasal ve elektro kimyasal ortamla reaksiyona girmeleri sonucu hariçten enerji vermeye gerek olmadan tabi olarak

Detaylı

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ

Prof. Dr. HÜSEYİN UZUN KAYNAK KABİLİYETİ KAYNAK KABİLİYETİ Günümüz kaynak teknolojisinin kaydettiği inanılmaz gelişmeler sayesinde pek çok malzemenin birleştirilmesi artık mümkün hale gelmiştir. *Demir esaslı metalik malzemeler *Demirdışı metalik

Detaylı

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM)

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) 1 Mürekkebin suda yayılması veya kolonyanın havada yayılması difüzyona örnektir. En hızlı difüzyon gazlarda görülür. Katılarda atom hareketleri daha yavaş olduğu için katılarda

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ Yrd. Doç. Dr. Emrah GÖKALTUN Anadolu Üniversitesi Müh-Mim. Fakültesi Mimarlık Bölümü İkieylül

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ DENEYİN AMACI: Doymuş NaCl çözeltisinin elektroliz sonucu elementlerine ayrışmasının

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

YTÜMAKiNE * A305teyim.com

YTÜMAKiNE * A305teyim.com YTÜMAKiNE * A305teyim.com KONU: Kalın Sacların Kaynağı BİRLEŞTİRME YÖNTEMLERİ ÖDEVİ Kaynak Tanımı : Aynı veya benzer cinsten iki malzemeyi ısı, basınç veya her ikisini birden kullanarak, ilave bir malzeme

Detaylı

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar hava Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 Metal Pigment Kaplamalar Metal Pigment Kaplamalar metal yüzeylerde korozyon olarak r. Bunun ötesinde

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI Yüzey Mühendisliği Malzemelerin yüzey özelliklerini değiştirerek; yeni mühendislik özellikleri kazandırmak ya da dekoratif açıdan çekici kılmak, insanoğlunun eski çağlardan

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

Gerilmeli korozyon. Hidrojen gevrekliği. Yorulmalı korozyon. Aşındırmalı korozyon. Erozyon korozyonu. Kavitasyon korozyonu

Gerilmeli korozyon. Hidrojen gevrekliği. Yorulmalı korozyon. Aşındırmalı korozyon. Erozyon korozyonu. Kavitasyon korozyonu DOÇ.DR. SALİM ŞAHİN Gerilmeli korozyon Hidrojen gevrekliği Mekanik zorlamalı korozyon türleri Yorulmalı korozyon Aşındırmalı korozyon Erozyon korozyonu Kavitasyon korozyonu Yorulmalı Korozyon Malzemenin,

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HASAR ANALİZİ YÜKSEK LİSANS - DOKTORA DERS NOTLARI. Doç.Dr.İrfan AY BALIKESİR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HASAR ANALİZİ YÜKSEK LİSANS - DOKTORA DERS NOTLARI. Doç.Dr.İrfan AY BALIKESİR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HASAR ANALİZİ YÜKSEK LİSANS - DOKTORA DERS NOTLARI Doç.Dr.İrfan AY 2004-2005 BALIKESİR 1 HASAR ANALİZİ TEMEL İLKELERİ 2 HASAR ANALİZİ Hasar ne demektir? Hasar herhangi bir olayın

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

1. KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ VE KOROZYONDAN KAYNAKLANAN EKONOMİK KAYIPLAR

1. KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ VE KOROZYONDAN KAYNAKLANAN EKONOMİK KAYIPLAR 1. KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ VE KOROZYONDAN KAYNAKLANAN EKONOMİK KAYIPLAR 1.1. Korozyonun Tanımı ve Önemi Korozyon, malzemelerin kısa sürede kullanılmaz hale gelmesine yol açabilecek önemli bir hasar türüdür.

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

BÖLÜM. Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler 1. ÜNİTE İÇERİK Elektrot ve Elektrolit Yarı Hücre ve Hücre

BÖLÜM. Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler 1. ÜNİTE İÇERİK Elektrot ve Elektrolit Yarı Hücre ve Hücre 1. 2 1. İÇERİK 1.2.1 Elektrot ve Elektrolit 1.2.2 Yarı Hücre ve Hücre Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler Bitkilerin fotosentez yapması, metallerin arıtılması, yakıt hücrelerinin görev yapması gibi

Detaylı

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com ELEKTROKİMYA II ELEKTROKİMYASAL PİLLER Kendiliğinden gerçekleşen redoks tepkimelerinde elektron alışverişinden yararlanılarak, kimyasal bağ enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Kimyasal enerjiyi,

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

Malzemelerin Yüzey İşlemi MEM4043 / bahar

Malzemelerin Yüzey İşlemi MEM4043 / bahar Malzemelerin Yüzey İşlemi MEM4043 / 2016-2016 bahar yüzey mühendisliği Prof. Dr. Gökhan Orhan istanbul üniversitesi / metalurji ve malzeme mühendisliği bölümü Ders İçeriği ve Konular 1 Ders içeriğ-amaç/yöntem

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

Elektrokimyasal İşleme

Elektrokimyasal İşleme Elektrokimyasal İşleme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Bu notların bir kısmı Prof. Dr. Can COGUN un ders notlarından alınmıştır. Anot, katot ve elektrolit ile malzemeye şekil verme işlemidir. İlk olarak 19. yüzyılda

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Al Aluminium 13 Aluminyum 2 İnşaat ve Yapı Ulaşım ve Taşımacılık; Otomotiv Ulaşım ve Taşımacılık;

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

25.03.2015 KİMYA NEDİR? KİMYA BİLİMİ OLMASAYDI

25.03.2015 KİMYA NEDİR? KİMYA BİLİMİ OLMASAYDI Korozyon genel anlamda, malzemenin bulunduğu ortamda özelliklerini kaybederek parçalanması ve kullanılmaz hale gelmesidir. KOROZYON NEDİR? Duzce University, Kaynaslı Vocational College, Corrosion Research

Detaylı

Korozyon Hızı Ölçüm Metotları. Abdurrahman Asan

Korozyon Hızı Ölçüm Metotları. Abdurrahman Asan Korozyon Hızı Ölçüm Metotları Abdurrahman Asan 1 Giriş Son zamanlara değin, korozyon hızının ölçülmesi, başlıca ağırlık azalması yöntemine dayanıyordu. Bu yöntemle, korozyon hızının duyarlı olarak belirlenmesi

Detaylı

Birbiriyle temas eden yüzeylerde sürtünme kuvvetleri güç kaybına, aşınma ise işleme toleranslarının kötüleşmesine neden olduğundan aşınma çok önemli

Birbiriyle temas eden yüzeylerde sürtünme kuvvetleri güç kaybına, aşınma ise işleme toleranslarının kötüleşmesine neden olduğundan aşınma çok önemli AŞINMA HASARLARI 1 Birbiriyle temas eden yüzeylerde sürtünme kuvvetleri güç kaybına, aşınma ise işleme toleranslarının kötüleşmesine neden olduğundan aşınma çok önemli bir parametredir. 2 Sürtünme: İki

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

Korozyon tanımını hatırlayalım

Korozyon tanımını hatırlayalım 8..20 Korozyonun kimyasal ve elektrokimyasal oluşum mekanizması Korozyon tanımını hatırlayalım Korozyon tepkimeleri, çoğu metallerin termodinamik kararsızlığı sonucu (Au, Pt, Ir ve Pd gibi soy metaller

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

Kaynak nedir? Aynı veya benzer alaşımlı maddelerin ısı tesiri altında birleştirilmelerine Kaynak adı verilir.

Kaynak nedir? Aynı veya benzer alaşımlı maddelerin ısı tesiri altında birleştirilmelerine Kaynak adı verilir. 1 Kaynak nedir? Aynı veya benzer alaşımlı maddelerin ısı tesiri altında birleştirilmelerine Kaynak adı verilir. 2 Neden Kaynaklı Birleşim? Kaynakla, ilave bağlayıcı elemanlara gerek olmadan birleşimler

Detaylı

Kimya EğitimiE. Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL

Kimya EğitimiE. Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL Kimya EğitimiE Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL Konu:Metallerin Reaksiyonları Süre: 4 ders saati Metallerin Su Đle Reaksiyonları Hedef : Metallerin su ile verdikleri reaksiyonları kavratabilmek. Davranışlar:

Detaylı

6 Prof. Dr. Şaduman ŞEN & Yrd. Doç. Dr. A.Şükran DEMİRKIRAN

6 Prof. Dr. Şaduman ŞEN & Yrd. Doç. Dr. A.Şükran DEMİRKIRAN DENEY NO KOROZYON 6 Prof. Dr. Şaduman ŞEN & Yrd. Doç. Dr. A.Şükran DEMİRKIRAN Arş. Gör. Mustafa DURMAZ Deney aşamaları Tahmini süre (dak) 1) Ön bilgi kısa sınavı 2) Korozyon, korozyonun elektrokimyasal

Detaylı

Sistem Donanım Metal : Başlıca Faliyet / Üretim Konuları. Çelik Izgara

Sistem Donanım Metal : Başlıca Faliyet / Üretim Konuları. Çelik Izgara Sistem Donanım Metal : Başlıca Faliyet / Üretim Konuları Çelik Izgara Sistem Donanım Ltd. Şti.,ızgara döşeme, geçit ızgara, kanal ızgara, hendek ızgara, platform ızgara ve çelik yapılar, inşaat metal kalas,

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Korozyon

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Korozyon Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Korozyon İçerik Elektrokimyasal reaksiyonlar Pil oluşumu Korozyon miktarı Anodik-katodik korozyon Korozyon türleri Korozyondan korunma yöntemleri Oksidasyon 2 Korozyon

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

2. KOROZİF ORTAMLAR. Korozyona neden olan ortamlar basit olarak aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilirler.

2. KOROZİF ORTAMLAR. Korozyona neden olan ortamlar basit olarak aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilirler. 2. KOROZİF ORTAMLAR Korozyon olayı çeşitli ortamlar içinde değişik şekilde ortaya çıkar. Esas olan çözünmüş halde iyon içeren bir çözeltinin (elektrolitin) bulunmasıdır. Yalnız sulu çözeltiler değil, hava,

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı metallerin yeniden kazanımı Endüstriyel Atık Sulardan Metal Geri Kazanım Yöntemleri 2016-2017 güz yy. Prof. Dr. Gökhan Orhan MF212 Atıksularda Ağır Metal Konsantrasyonu Mekanik Temizleme Kimyasal Temizleme

Detaylı

ELEKTROKİMYASAL KOROZYON

ELEKTROKİMYASAL KOROZYON BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü DENEY FÖYÜ ELEKTROKİMYASAL KOROZYON Prof. Dr. Deniz UZUNSOY Arş. Gör. Burak KÜÇÜKELYAS 2016-2017 Bahar Dönemi Malzeme Proses Laboratuvarı

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Malzeme Seçiminin Temelleri... 1 1.1 Giriş... 2 1.2 Malzeme seçiminin önemi... 2 1.3 Malzemelerin sınıflandırılması... 3 1.4 Malzeme seçimi adımları... 5 1.5 Malzeme seçiminde dikkate

Detaylı

Kaplama dekoratif görünüşü çekici kılarlar 2

Kaplama dekoratif görünüşü çekici kılarlar 2 METALĠK KAPLAMALAR Uygulamada metalik kaplamalar yalnız korozyondan korunma amacı ile dahi yapılmış olsalar bile diğer önemli bazı amaçlara da hizmet ederler: Dekoratif görünüşü çekici kılarlar. 1 Kaplama

Detaylı

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi

MAKRO-MEZO-MİKRO. Deney Yöntemleri. MİKRO Deneyler Zeta Potansiyel Partikül Boyutu. MEZO Deneyler Reolojik Ölçümler Reometre (dinamik) Roww Hücresi Kolloidler Bir maddenin kendisi için çözücü olmayan bir ortamda 10-5 -10-7 cm boyutlarında dağılmasıyla oluşan çözeltiye kolloidal çözelti denir. Çimento, su, agrega ve bu sistemin dispersiyonuna etki

Detaylı

BETONDA KARBONATLAŞMA. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

BETONDA KARBONATLAŞMA. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi BETONDA KARBONATLAŞMA Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Karbonatlaşma Nedir? Çimento hidratasyon ürünleri özellikle (Kalsiyum Hidroksit) zamanla havadaki ve yağmur sularındaki karbondioksit ile birleşir

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM ATOMUN YAPISI Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sa-hiptir. Atomda bulunan yükler; negatif

Detaylı

Protectosil CIT İleri Korozyon Önleme Teknolojisi

Protectosil CIT İleri Korozyon Önleme Teknolojisi Protectosil CIT İleri Korozyon Önleme Teknolojisi 1 Protectosil CIT yatırımınızı korur! Binalar, köprüler, barajlar, tüneller, büyük otoparklar gibi betonarme yapılar önemli boyutlarda özel sektör ve kamu

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

Betonu oluşturan malzemelerin oranlanması, daha yaygın adıyla beton karışım hesabı, birbirine bağlı iki ana aşamadan oluşur:

Betonu oluşturan malzemelerin oranlanması, daha yaygın adıyla beton karışım hesabı, birbirine bağlı iki ana aşamadan oluşur: 1 BETON KARIŞIM HESABI Betonu oluşturan malzemelerin oranlanması, daha yaygın adıyla beton karışım hesabı, birbirine bağlı iki ana aşamadan oluşur: I. Uygun bileşenlerin ( çimento, agrega, su ve katkılar

Detaylı

ÇELİK YAPILAR 2. Hafta. Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli

ÇELİK YAPILAR 2. Hafta. Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli ÇELİK YAPILAR 2. Hafta Onur ONAT Munzur Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli 1 Haddelenmiş Çelik Ürünleri Nelerdir? Haddelemeyi tekrar hatırlayacak olursak; Haddeleme

Detaylı

Malzeme Bilgisi. Mühendsilik Malzemeleri - RÜ

Malzeme Bilgisi. Mühendsilik Malzemeleri - RÜ Malzeme Bilgisi 1 Giriş Genel anlamda, gereksinme duyulan maddelerin tümüne malzeme denir. Teknik dilde ise malzeme sözcüğünden özellikle, mühendislik yapıtlarının gerçekleştirilebilmesi için gerekli katı

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN

ELEKTROLİTİK TOZ ÜRETİM TEKNİKLERİ. Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Prof.Dr.Muzaffer ZEREN Bir çok metal (yaklaşık 60) elektroliz ile toz haline getirilebilir. Elektroliz kapalı devre çalışan ve çevre kirliliğine duyarlı bir yöntemdir. Kurulum maliyeti ve uygulama maliyeti

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 8 DENEYİN ADI: PİL VE AKÜ DENEYİN AMACI: PİL VE AKÜLERİN ÇALIŞMA SİSTEMİNİN VE KİMYASAL ENERJİNİN ELEKTRİK ENERJİSİNE DÖNÜŞÜMÜNÜN ANLAŞILMASI

Detaylı

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Bilindiği gibi, demir ve alaşımları bir çok alanda kullanılan malzemelerdir. Kullanım

Detaylı

Teknik Föy Fenomastic Hygiene Emulsion Matt

Teknik Föy Fenomastic Hygiene Emulsion Matt Teknik Föy Fenomastic Hygiene Emulsion Matt Ürün tanımı Fenomastic Hygiene Emulsion Matt yüksek kalitede, saf akrilik, su bazlı iç cephe boyasıdır. Düşük uçucu organik bileşik (VOC) değerine sahip olması

Detaylı

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi ELEKTROLİTİK PARLATMA VE DAĞLAMA DENEYİN ADI: Elektrolitik Parlatma ve Dağlama DENEYİN AMACI: Elektrolit banyosu içinde bir metalde anodik çözünme yolu ile düzgün ve parlatılmış bir yüzey oluşturmak ve

Detaylı

MMM 2011 Malzeme Bilgisi

MMM 2011 Malzeme Bilgisi MMM 2011 Malzeme Bilgisi Yrd. Doç. Dr. Işıl BİRLİK Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü isil.kayatekin@deu.edu.tr Materials Science and Engineering: An Introduction W.D. Callister, Jr., John Wiley

Detaylı

DEMĐRĐN DOĞAL ÇEVRĐMĐ ŞEMATĐK KOROZYON HÜCRELERĐ

DEMĐRĐN DOĞAL ÇEVRĐMĐ ŞEMATĐK KOROZYON HÜCRELERĐ 17.12.2014 Korozyon, metallerin içinde bulundukları ortam ile kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonlara girerek metalik özelliklerini kaybetmeleri olayıdır. Bütün metaller doğada mineral olarak bulundukları

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

Teknik Föy Fenomastic Pure Colours Emulsion Matt

Teknik Föy Fenomastic Pure Colours Emulsion Matt Teknik Föy Fenomastic Pure Colours Emulsion Matt Ürün tanımı Fenomastic Emulsion Matt yüksek kalitede, akrilik kopolimer esaslı, su bazlı, düşük uçucu organik bileşik (VOC) değerine sahip bir iç cephe

Detaylı

BETONARME BİNALARDA DEPREM HASARLARININ NEDEN VE SONUÇLARI

BETONARME BİNALARDA DEPREM HASARLARININ NEDEN VE SONUÇLARI BETONARME BİNALARDA DEPREM HASARLARININ NEDEN VE SONUÇLARI Z. CANAN GİRGİN 1, D. GÜNEŞ YILMAZ 2 Türkiye de nüfusun % 70 i 1. ve 2.derece deprem bölgesinde yaşamakta olup uzun yıllardan beri orta şiddetli

Detaylı

POTANSİYEL - ph diyagramları

POTANSİYEL - ph diyagramları POTANSİYEL - ph diyagramları Metallerin çoğu su ve hava gibi çevresel şartlar altında korozyon eğilimi gösterirler. Çevreleri ile beraber bu metaller enerji vererek, oksit veya hidroksitler şeklinde kimyasal

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü ISITMA TEKNİĞİ 1.Tarihsel gelişim 2.Günümüz ısıtma teknikleri Bir ısıtma tesisatının uygun olabilmesi için gerekli

Detaylı

teknik uygulama detayları

teknik uygulama detayları teknik uygulama detayları içindekiler Panel Detayları Betonarme Hatıl-Gazbeton Döşeme Paneli Orta Nokta Bağlantı Detayı...03 Çelik Konstrüksiyon -Gazbeton Döşeme Paneli Orta Nokta Bağlantı Detayı...04

Detaylı

4. ELEKTROLİZ. Elektroliz kabı (beher), bakır elektrotlar, bakır sülfat çözeltisi, ampermetre, akım kaynağı, terazi (miligram duyarlıklı), kronometre.

4. ELEKTROLİZ. Elektroliz kabı (beher), bakır elektrotlar, bakır sülfat çözeltisi, ampermetre, akım kaynağı, terazi (miligram duyarlıklı), kronometre. 4. ELEKTROLİZ AMAÇLAR 1. Sıvı içinde elektrik akımının iletilmesini öğrenmek. 2. Bir elektroliz hücresi kullanarak bakırın elektro kimyasal eşdeğerinin bulunmasını öğrenmek. 3. Faraday kanunlarını öğrenerek

Detaylı

Askılar, Raflar ve Konveyörler

Askılar, Raflar ve Konveyörler Askılar, Raflar ve Konveyörler Tavsiyeler Askılar ve Raflar olabildiğince küçük olmalıdır. Askılar parçalardan toz partiküllerini uzaklaştırmamalıdır. Askılar parçalarla sürekli tekrarlanan temas halinde

Detaylı

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz.

Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı. olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel. Üniversitesi Kimyası Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR Aşağıda verilen özet bilginin ayrıntısını, ders kitabı olarak önerilen, Erdik ve Sarıkaya nın Temel Üniversitesi Kimyası" Kitabı ndan okuyunuz. KİMYASAL BAĞLAR İki atom veya atom grubu

Detaylı

MİKRO ARK OKSİDASYON TEKNİĞİ

MİKRO ARK OKSİDASYON TEKNİĞİ MİKRO ARK OKSİDASYON TEKNİĞİ 1 MİKRO ARK OKSİDASYON İŞLEMİ Mikro Ark Oksidasyon İşleminin Tarihçesi Mikro ark oksidasyon (MAO) işlemi, yaklaşık 40 yıl önce Sovyetler Birliği'nde, önceleri akademik, sonraki

Detaylı

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları BETON* Beton Beton, çimento, su, agrega kimyasal ya mineral katkı maddelerinin homojen olarak karıştırılmasından oluşan, başlangıçta plastik kıvamda olup, şekil rilebilen, zamanla katılaşıp sertleşerek

Detaylı

SEM İncelemeleri için Numune Hazırlama

SEM İncelemeleri için Numune Hazırlama SEM İncelemeleri için Numune Hazırlama Giriş Taramalı elektron mikroskobunda kullanılacak numuneleri, öncelikle, Vakuma dayanıklı (buharlaşmamalı) Katı halde temiz yüzeyli İletken yüzeyli olmalıdır. Günümüzde

Detaylı