Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi Kavramsal Kütük Modeli.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr. Kavramsal Kütük Modeli."

Transkript

1 Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri Kütük Yönetimi Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi Mantıksal kütük yapılarından fiziksel yapılara geçişin sağlanması Kütük başına göreli mantıksal tutanak numaralarının, silindirkafa-sektör üçlüsüne dönüştürülmesi İkincil belleklerin verimli kullanımlarının sağlanması Kütüklerin paylaşılması, korunması ve kurtarılmasıyla ilgili araçların sağlanması 1 2 Kavramsal Kütük Modeli Kütük Kavramı Ana bellek dışında saklanan veri kümelerine kütük denir. Modern işletim sistemlerinde kütük kavramı, tüm G/Ç birimlerinde kullanılır. Kullanıcılar açısından, ikincil belleklerde saklanan kütükler arası işlemlerle, G/Ç birimleriyle yapılan veri aktarım işlemleri arasında bir ayrım kalmaz. Veri aktarım amaçlı G/Ç erişimleri, kütüklere ilişkin yöntem ve araçlarla gerçekleştirilir. Örnek: UNIX işletim sisteminde metin türü bir kütüğün yazıcıdan dökülmesi cp prog.c /dev/lp0 3 4 Sürücüden Bağımsız G/Ç İşlemleri Gerek kütükler ve gerekse veri aktarım amaçlı G/Ç birimleri, program geliştirme ve derleme sonrasında simgesel kimliklerini korurlar. Örnek: prog.c, /dev/lp0 simgesel kimlikleri Simgesel kimlikler, işletimin başında fiziksel kütük ve sürücü adlarıyla ilişkilendirilirler. Kavramsal Kütük İşlemleri Kabuk katmanında son kullanıcı için Sistem komutları Üst düzey programlar, sistem komutları ve programcılar için Sistem çağrıları 5 6

2 Kütüklerle İlgili Sistem Komutları Kütük Kimliği Kütük adı, kütüğün bulunduğu sistem, sürücü ve erişim izi kimliği kütük kimliğini oluşturur. Her kütüğün kimliği, varlığını sürdürdüğü evrende biriciktir. Kütüğe erişim kütük kimliği ile olur. MS-DOS'ta, C:\bbm\program.pas kütük kimliği içinde C: sürücü adını, \bbm erişim izini, program.pas ise kütük adını simgeler. UNIX te sürücü adı kullanılmaz. Örnek: /etc/grub.conf 7 8 Kılavuz Kütük Tek Düzeyli Kılavuz Yapıları Bir kütük sistemindeki kütükler temel olarak iki çeşittir: Kılavuz kütükler Ve diğerleri (veri saklamak üzere kullanılan kütükler) Kılavuz kütükler, sistemde yer alan kütüklere erişimi sağlamak için şu tür bilgileri saklar: Kütük adı Kütük türü Kütük yaratılma, erişim, ve son günlenme zamanları Kütüğe erişim hakları Fiziksel erişim bilgileri Kök kılavuz, :\, / gibi damgalarla simgelenir ve işletim sistemi tarafından oluşturulur Çok Düzeyli Kılavuz Yapıları Kütük İşlemleri için Sistem Çağrıları open(kütük kimliği,erişim türü) Program içinde geçen kütük kimliği ile fiziksel kütüğün, işletim sırasında eşleştirilmesidir. Erişim türü parametresi ile istenen erişim haklarını denetlemek amacıyla işletim sistemince kullanılır. Önce kılavuz kütüğe sonra da ilgili kütüğe olmak üzere iki ayrı adımda sürücü (disk) erişimi gerektirir. Kütüğe ilişkin erişim bilgilerinin tutulduğu kılavuz kütük ögeleri ana bellekte işletim sistemi yastık alanlarına (handle, file descriptor) taşınır. Yastık alanlarının sayısı için bir üst sınır olduğundan, sistemde eş zamanlı olarak açık tutulabilen kütük sayısı da sınırlıdır. Herbir görev için de bir üst sınır konur. UNIX: maxfiles MS-DOS: files 11 12

3 Kütük İşlemleri için Sistem Çağrıları close(kütük kimliği) Görevler, açtıkları kütükler üzerinde işlemleri tamamladıklarında, close çağrısıyla açık kütüklerin yastık alanlarını işletim sistemine döndürürler. sequentialread (kütük kimliği,yastık) sequentialwrite(kütük kimliği,yastık) Kütük açma işleminden sonra ilk erişilen tutanağın, genelde hep sıfırıncı tutanak olacağı varsayılır. Sıradan okuma-yazma işlemlerinde bir önceki işlemde sözkonusu edilen tutanağı izleyen tutanağın işlemi gerçekleştirilir. Her okuma yazma sonrasında tutanak göstergesi (file pointer) kendiliğinden bir artırılır. Tutanak göstergesi işletim sistemi yastık alanında tutulur Kütük İşlemleri için Sistem Çağrıları randomread (kütük kimliği,tutanak numarası,yastık) randomwrite(kütük kimliği,tutanak numarası,yastık) Rasgele okuma-yazmada, ilgili tutanağın kütük içindeki sıra numarası verilerek herhangi bir tutanak üzerinde işlem yapabilme olanağı sağlanır. seek (kütük kimliği,mantıksal tutanak numarası) read (kütük kimliği,yastık) Okuma-yazma işlemlerini, sıradan ve rasgele şeklinde ayrıştırmayan işletim sistemlerinde, seek işlemi kullanılır. Rasgele okuma - yazma yapılacaksa, önce seek çağrısı ile sözkonusu tutanak belirlenir sonra okuma - yazma işlemi gerçekleştirilir Klasik Kütük İşlemleri MS-DOS Sistem Çağrıları MS-DOS'ta sistem çağrıları, 80X86 işleyicilerinin int xxh yazılım kesilmeleriyle gerçekleştirilmektedir. int 21H kimlikli yazılım kesilmesi, DOS işlevleri olarak adlandırılır ve kütüklerle ilgili çoğu sistem çağrılarını karşılar. int 21H yazılım kesilmesiyle çağrılan işlevin türü, ah yazmacı içine yerleştirilen kod ile seçilebilmektedir. Diğer yazamaçlarla parametre geçişi sağlanır MS-DOS ta Kütük Yönetimi için Sistem Çağrıları MS-DOS ta Kütük Açma asciiz db '\bbm\örnküt.doc',00h handle dw?... mov ah,3dh ;işlev kodu mov al,02 ;erişimin türü mov dx,offset asciiz ;kütük adı int 21h ;çağrı jc error ;hata mov handle,ax 17 18

4 MS-DOS ta Kütükten Okuma MS-DOS ta Kütük Göstergesini Değiştirme ve Yazma yastık db 80 dup(?). mov ah, 3FH mov bx, handle mov cx, 80 mov dx, offset yastık int 21H jc error ;read from file işlev kodu ;kütük kimliği ;dizi(tutanak) boyu=80 ;aktarım alanı ;çağrı ;carry = 1 ise hata yastık db 256 dup(?). mov ah, 42h ;move file pointer işlevi mov al, 0 ;kütük başına göreli xor cx, cx ;cx 0 mov dx, 2048 ;2048. konum int 21h ;çağrı jc error1 ;hatalı işletim mov ah, 40h ;write to file işlevi mov bx, handle ;kütük kimliği mov cx, 256 ;tutanak boyu mov dx, offset yastık ;aktarım alan adresi int 21h ;çağrı jc error2 ;hatalı işletim MS-DOS File Control Block (FCB) MS-DOS ta FCB ye Dayalı Kütük İşlemleri - 1 fcb1 db 'Cörneküt1txt',19 dup(?) fcb2 db 'Cörneküt2txt',19 dup(?)... file_copy proc far open fcb1 open fcb2 again: read_seq fcb1 cmp al,01h je alldone write_seq fcb2 jmp again alldone: close fcb1 close fcb2 ret file_copy endp MS-DOS ta FCB ye Dayalı Kütük İşlemleri - 2 Diskte Verilerin Fiziksel Düzenlenişi read_seq macro fcb mov dx, offset fcb mov ah, 14h int 21h endm open macro fcb mov dx, offset fcb mov ah, 0fh int 21h endm write_seq macro fcb mov dx, offset fcb mov ah, 15h int 21h endm close macro fcb mov dx, offset fcb mov ah, 10h int 21h endm 23 24

5 Kütüklere İlişkin Soyutlama Düzeyleri Kütük Yönetim Sistemine İlişkin Soyutlama Düzeyleri SCSI standartında, sürücü başına göreli öbek adreslerinden silindir - kafa - sektör üçlüsünün oluşturduğu fiziksel adreslere geçişi, disk birimi yapar Öbek (Block) Kavramı Öbek Boyu Seçiminin Disk Kullanımına Etkisi Disk biriminden bir seferde okunup yazılabilen veri birimi öbek olarak adlandırılır. Bir öbek, çoğu kez ikinin katları şeklinde birden çok sektör içerir. Kütükleri oluşturan mantıksal tutanaklar, disk üzerine serpiştirilmiş bu fiziksel öbekler içinde saklanır. Öbeklerin boyunun seçimine göre disk kullanımının verimliliği ve etkinliği değişebilir. Block size Koyu çizgi (soldaki ölçeğe göre) diskin veri aktarım hızını verir. Kesikli çizgi (sağdaki ölçeğe göre) disk kullanım etkinliğini verir. Bütün kütüklerin 2KB olduğu varsayılmıştır Kılavuz Kütük Satırı Bir kılavuz kütük satırında, ilgili kütük hakkında saklanan bilgiler: Kütük adı Kütük türü Kütük yaratılma, erişim, ve son günlenme zamanları Kütüğe erişim hakları Fiziksel erişim bilgileri CP/M kılavuz kütük satırı CP/M işletim sisteminde, bir kütüğe ilişkin öbek adresleri, kılavuz kütük satırında saklanır. Bir kütük, bir kılavuz kütük satırının taşıyabileceğinden daha fazla öbek içeriyorsa, extent alanı kullanılır

6 MS-DOS Kılavuz Kütük Satırı FAT (File Allocation Table) MS-DOS işletim sisteminde herbir sürücü için bir FAT tablosu tutulur. Bu tablo, sürücüdeki herbir öbeğin hangi kütüğe aktarıldığını gösterir. MS-DOS kılavuz kütük satırında, ilgili kütüğe ilişkin ilk öbek numarası saklanır. İlk öbek numarasıyla FAT e erişilerek, sonraki öbeklerin numaraları tespit edilir. FAT, diske erişimleri azaltmak amacıyla bellekte tutulur Disket Sürücü için FAT Boyu Hesaplanması 1.44 MB lık bir disket, 512 byte uzunluğunda öbeklere sahipse, FAT tablosunun Satır sayısı: 1440 KB / 0.5KB = 2880 Herbir satırın boyu: 12 bit, (2 11 < 2880 < 2 12 ) Toplam boyu: 2880 * 12/8 = 4320 byte Diskte kapladığı öbek sayısı: 9 * 2 = 18 öbek FAT iki kopya olarak saklanır. MS-DOS ta 1.44MB Disket Birimlerinin Düzenlenişi Kök kılavuzun yer aldığı disk öbeklerine nasıl erişileceğini gösteren bir yapı bulunmadığından, kök kılavuzların sürücü üzerindeki konumları değişmezdir. MS-DOS, 1.44 MB'lık disketlerde, kök kılavuzu 19 uncu sektörden başlayarak, en çok 14 sektörlük yer kaplayacak biçimde yaratır Windows 98 Kütük Yönetim Sistemi-1 Windows 98 Kütük Yönetim Sistemi-2 Bytes Bytes Checksum Windows 98 de genişletilmiş MS-DOS kılavuz satır içeriği Windows 98 de uzun kütük adları için kılavuz satırı 35 36

7 Windows 98 Kütük Yönetim Sistemi-3 UNIX te i-node ve Kılavuz Kütük Görünümü Windows 98 de uzun kütük isimlerinin saklanması UNIX te Fiziksel Disk Öbeklerine Erişim UNIX te Kütük Boyu Sınırları Öbek boyu = 2KB, öbek adresi=4 byte olduğu varsayılırsa, sadece i-node kullanılırsa: 10 öbek tek dolaylı: /4 = = 522 öbek çift dolaylı: üçlü dolaylı: Disk Üzerinde i-node Yerleşimi UNIX te Kütük Kimliğinden Fiziksel Öbek Adresine Geçiş a) i-node öbekleri diskin başına yerleştirilebilir. b) Disk silindir gruplarına bölünebilir. Herbir silindir grubu, kendi i-node larını belli sektörlerde saklar

8 Kütüklerin Farklı Kılavuzlarca Paylaşımı UNIX te Bağ Sayacı Kullanımı Windows ta simgesel bağ (shortcut) UNIX te bağ (hard link) simgesel bağ (soft/symbolic link) (a) Kütük paylaşılmadan önce (b) Kütük ikinci bir kılavuz tarafından paylaşılmaya başlandıktan sonra (c) Kütüğün ilk sahibi olan kılavuz silindikten sonra Kütük Yönetim Sistemi Yerleşimi Kütüklere Diskte Yer Atanması Kütüklere yer atanırken gözetilen kıstaslar: Erişim hızı Sıradan Erişim, Rastgele Erişim Disk alanının verimli kullanımı Kütüklerere yer atama yöntemleri şu şekilde sınıflandırılabilir: Bitişken Bitişken olmayan Zincirli Dizinli Kütüklere Diskte Bitişken Alan Atama Kütüklere Diskte Bitişken Alan Atama Boş alanların başlangıç öbek adresleri ve öbek sayıları boş alan çizelgesi ile tutulur. First-fit, best-fit algoritmaları kullanılabilir. Bitişken alan atama yönteminin Olumlu yönü: Kütüklere erişimlerde hızlı erişim Olumsuz yönü: Diskte oluşan parçalanma İç ve dış parçalanma 47 48

9 Disk Alanlarının Parçalanması Zincirli Yöntemle Kütüğün Diskte Yerleşimi Zincirli Yöntemle Kütüğün Diskte Yerleşimi Dizinli Yönteme Göre Bir Kütüğün Diskte Yerleşimi Boş alanlar bağlaçlı liste yapısında tutulur. MS-DOS FAT kütük sistemi zincirli yönteme bir örnektir. Tarama işlemlerini hızlandırmak üzere, FAT ana belleğe taşınır ve işlemler ana bellekte yapılır. Zincirli yer atama yönteminin Olumlu yönü: Kütüklere sıradan erişimlere uygunluk Olumsuz yönü: Kütüklere rasgele erişimlerde, erişilecek öbekten önceki bütün öbeklerin adreslerini öğrenme zorunluluğu Bağ bozulmalarına duyarlılık Dizinli Yönteme Göre Bir Kütüğün Diskte Yerleşimi Boş alanlar bit çizelgesi ile tutulur. Öbek boyu 4 KB olan 10GB lık disk için 256 Mbit=32 MB disk alanı bit çizelgesi için ayrılır. Kütüklere ilişkin öbek adresleri, dizin öbeği olarak anılan bir öbek içinde toplanır. Kütüğün kılavuz kütük satırı, dizin öbeğinin adresini tutar. Kütüklere erişimde önce dizin öbeği, sonra kütük öbekleri okunur. Dizinli yer atama yönteminin Olumlu yönü: Kütüklere sıradan/rasgele erişimlerde başarılı Diske erişimleri azaltmak için dizin öbeği ana bellekte tutulur. Olumsuz yönü: Dizin öbeklerinden kaynaklı diskte yer kaybı UNIX te, i-node içinde ilk 10 öbek tutulur. Disk Ön Bellek Alanlarının Kullanımı Diske yapılan erişimleri azaltmak amacıyla, erişilen kütüklerin bazı öbekleri yastık alanlarında saklanır. Arabirim düzeyinde Disk sürücü üzerinde 8MB, 16MB cache bellek Ana bellek düzeyinde UNIX işletim sisteminde, buffer cache olarak da adlandırılır. Yastık alanında yer sıkıntısı olduğunda FIFO, LRU gibi algoritmalarla seçilen öbekler (gerekirse diske yazıldıktan sonra) yastık alanından çıkarılabilir

10 Disk Ön Bellek Alanlarının Kullanımı Ön bellek kullanımının en önemli sakıncası veri bütünlüğünün bozulma riskidir. Günleme yapılan kimi kütük öbekleri, ilgili kütük kapatılmış, görev sonlanmış olsa bile, bir süre diske yazılmadan ön bellek alanında kalabilir. UNIX işletim sisteminde, bu amaçla bazı önlemler: sync çağrısı, ön bellekte bulunan günlenmiş öbekleri diske yazdırır. update gibi bir adla anılan özel bir sistem görevi, saniye gibi bir sıklıkla sync çağrısını çalıştırır. MS-DOS'ta herhangi bir öbeğe yazma yapılması durumunda bu öbek hemen diske aktarılır. Buna, writethrough-cache adı verilir. Disk erişimlerinin çoğu okuma ise başarımı çok etkilemez. Diskte Yedekleme Bir bilgisayar sisteminde saklanan kütüklerin, bozulmalara karşı korunması genelde yedekleme işlemleri ile sağlanır. Yedekleme işlemleri, saklanan verinin miktarına ve önemine göre belirlenen sıklıklarda yapılmalıdır. Teyp yedekleme üniteleri Disk üniteleri Yedeklemenin gereksinimlerine göre farklı coğrafi ortamlarda yedekler saklanabilir. Bankacılık bilgilerinin ortak merkezlerde saklanması Kümeleme (cluster) sistemleri Diskte Yedekleme RAID10 Modeli Disk Dizilerinin Kullanımı Striping (RAID0) Mirroring (Aynalama) (RAID1) Yazma/Okuma hızları, Hataya duyarlılık nasıl olur? RAID 5 Modeli Disk Dizilerinin Kullanımı 59

Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi Kavramsal Kütük Modeli.

Kütük Yönetimi. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri. Hacettepe Üniversitesi Kavramsal Kütük Modeli. Kütük Yönetim Sisteminin İşlevleri Kütük Yönetimi Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Mantıksal kütük yapılarından fiziksel yapılara geçişin sağlanması Kütük başına göreli mantıksal

Detaylı

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir.

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. 2 Dosya Nedir? Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. Birincisi, bir sistem görevi yerine getirirken yada bir uygulama

Detaylı

Dosyaların Özellikleri (Attribute) Dosya İşlemleri. İki Seviyeli Katalog Sistemleri. Tek Seviyeli Katalog Sistemleri. Hiyerarşik Katalog Sistemleri

Dosyaların Özellikleri (Attribute) Dosya İşlemleri. İki Seviyeli Katalog Sistemleri. Tek Seviyeli Katalog Sistemleri. Hiyerarşik Katalog Sistemleri Bilgilerin Uzun Vadeli Saklanması 8 DOSYA SİSTEMS STEMİ saklanacak veriler çok fazla olabilir veriler proses sonlandıktan sonra da kaybolmamalı bilgiye prosesler ortak olarak ulaşabilmeli 424 Dosya Sistemi

Detaylı

Bilgilerin Uzun Vadeli Saklanması

Bilgilerin Uzun Vadeli Saklanması 8 DOSYA SİSTEMS STEMİ Bilgilerin Uzun Vadeli Saklanması saklanacak veriler çok fazla olabilir veriler proses sonlandıktan sonra da kaybolmamalı bilgiye prosesler ortak olarak ulaşabilmeli 424 Dosya Sistemi

Detaylı

BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri 2006 BLG 312. Bilgilerin Uzun Vadeli Saklanması. Dosya Sistemi Görevleri. Dosya Sistemi Özellikleri

BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri 2006 BLG 312. Bilgilerin Uzun Vadeli Saklanması. Dosya Sistemi Görevleri. Dosya Sistemi Özellikleri Bilgilerin Uzun Vadeli Saklanması Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Dosya Sistemi saklanacak veriler çok fazla olabilir veriler proses sonlandıktan sonra da kaybolmamalı bilgiye prosesler ortak olarak

Detaylı

İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com. Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com. İşletim Sistemleri

İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com. Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com. İşletim Sistemleri İşletim Sistemleri Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com 1 S a y f a İÇİNDEKİLER 1. İşletim Sistemi 2. Kabuk 3. Prosesler 4. İplikler 5. İplikler

Detaylı

Dosya Saklama Ortamları (Sabit Diskler) Kütük Organizasyonu 1

Dosya Saklama Ortamları (Sabit Diskler) Kütük Organizasyonu 1 Dosya Saklama Ortamları (Sabit Diskler) Kütük Organizasyonu 1 Depolama Aygıtları 1- Birincil Depolama Aygıtları Hızlı Erişim Süresine Sahiptirler Fiyatı daha fazladır. Daha küçük kapasiye sahiptir 2. İkincil

Detaylı

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER KARABÜK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER Arş. Gör. Emel SOYLU Arş. Gör. Kadriye ÖZ Alt Programlar (Procedure) Büyük programları tek bir kod bloğu

Detaylı

Fiziksel Veritabanı Modelleme

Fiziksel Veritabanı Modelleme Fiziksel Veritabanı Modelleme Fiziksel Veritabanı VTYS, verileri yan bellekte tutar. Bu yüzden VTYS lerde sıklıkla READ (yan bellekten okuma) ve WRITE (yan belleğe yazma) işlemi meydana gelir. READ ve

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 8 Dosya Sistemleri ve Dizinler Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Dosya, dosya sistemi ve dizin

Detaylı

BTP 205 İŞLETİM SİSTEMLERİ

BTP 205 İŞLETİM SİSTEMLERİ BTP 205 İŞLETİM SİSTEMLERİ DOSYA SİSTEMİ Dr. Önder EYECİOĞLU 2012 DOSYA SİSTEMİ 1. Dosya Kavramı: 1. Dosya Özellikleri 2. Dosya Türleri 3. Dosya Operasyonları 4. Dosya Yapısı 5. Dahili Dosya Yapısı 2.

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Bellek Yönetimi (Memory Management) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders09 1 SANAL BELLEK(Virtual Memory) Yıllar önce insanlar kullanılabilir olan belleğe sığmayan programlar ile

Detaylı

Görüntü Bellek. Ana Bellek. Fiziksel Adres. Belek Uzayı. Bellek hiyerarşisi. Hız Maliyet (+) Ana Bellek. Boyut (+) DISK. Görüntü Adres.

Görüntü Bellek. Ana Bellek. Fiziksel Adres. Belek Uzayı. Bellek hiyerarşisi. Hız Maliyet (+) Ana Bellek. Boyut (+) DISK. Görüntü Adres. 9 Yönetimi (Memory Management), Görüntü (Virtual Memory) Amaç Kullanıcılara/programlara fiziksel belleğin (ana ) boyutundan bağımsız olarak büyük boyutta ve lineer (sürekli) alanı sağlamak. Kullanıcılar/programlar,

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş Ders Kitapları ve Notlandırma İşletim Sistemlerine Giriş Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Ders kitapları İşletim Sistemleri, Ali Saatçi Modern Operating Systems, Andrew Tanenbaum

Detaylı

BIL 362 Mikroilemciler Dersi Final Sınavı Cevapları

BIL 362 Mikroilemciler Dersi Final Sınavı Cevapları 1. MACRO YAZDIR HEXSAYI MOV AX,HEXSAYI ; sayi 10 a bolunerek her seferinde kalan MOV DL,10 ; alinmistir. MOV CL,0 DONGU: DIV DL MOV BL,AH XOR AH,AH PUSH BX ; stack'a once birler basamagi atilir CMP AL,10

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Girdi/Çıktı (I/O) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders12 1 Disk Manyetik diskler silindirler(cylinder) şeklinde organize edilirler. Her silindir başları dikey olarak gruplanmış

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş Ders Kitapları ve Notlandırma İşletim Sistemlerine Giriş Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Ders kitapları İşletim Sistemleri, Ali Saatçi Modern Operating Systems, Andrew Tanenbaum

Detaylı

DİSK DEPOLAMA ALANLARI

DİSK DEPOLAMA ALANLARI DİSK DEPOLAMA ALANLARI 1. Giriş İşlemci hızı ve hafıza kapasitesinin disk hızından çok daha hızlı bir gelişim içinde bulunduğu göz önüne alınırsa, disk kullanımında teorik ilgi ve uygulamanın önemliliği

Detaylı

ENF102 TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ VE C/ C++ PROGRAMLAMA DİLİ. Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

ENF102 TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ VE C/ C++ PROGRAMLAMA DİLİ. Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü ENF102 TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ VE C/ C++ PROGRAMLAMA DİLİ Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Giriş Data Hiyerarşisi Files (Dosyalar) ve Streams (Kaynaklar)

Detaylı

Harddisk Disk Sabit diskler üstüste yerleştirilmiş plakalardan (platter) oluşmaktadır. Plakaların her iki yüzeyinde okuma/yazma için okuma yazma kafaları (read-write heads) monte edilmiştir. R/W kafaları

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com Gölhisar Meslek Yüksekokulu Windows Sunucu İşletim Sistemi Tarihi 1993: Windows NT Advanced Server 3.1 1994: Windows NT Server 3.5 1995: Windows NT Server 3.51

Detaylı

Master boot record (MBR)

Master boot record (MBR) DİSK ve FAT Cluster büyüklükleri fat yapısına ve disk büyüklüğüne bağlıdır. Aşağıdaki tabloda FAT16 dosya sistemi için disk size larına göre cluster büyüklükleri verilmiştir. Disk size (partition büyüklüğü)

Detaylı

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri 2 PROSESLER Proses Bir işlevi gerçeklemek üzere ardışıl bir program parçasının yürütülmesiyle ortaya çıkan işlemler dizisi Programın koşmakta olan hali Aynı programa ilişkinbirdenfazlaprosesolabilir. Görev

Detaylı

Bölüm 11: Dosya Sistem Gerçekleştirilmesi

Bölüm 11: Dosya Sistem Gerçekleştirilmesi Bölüm 11: Dosya Sistem Gerçekleştirilmesi Operating System Concepts with Java 8 th Edition 11.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Dosya-Sistem Yapısı Dosya sistem yapısı Mantıksal depolama birimi İlgili

Detaylı

Dosya sistemi (File system), dosyaların hard disk üzerinde nasıl yerleşeceğini ayarlayan bir sistemdir. Diğer bir tanıma göre dosya sistemi, bir

Dosya sistemi (File system), dosyaların hard disk üzerinde nasıl yerleşeceğini ayarlayan bir sistemdir. Diğer bir tanıma göre dosya sistemi, bir Dosya Sistemleri DOSYA NEDİR? Dosya;disk üzerinde depolanmışverilerin bütününe verilen isimlendirmedir. İşletim sistemi tipik olarak iki çeşit dosya içerir. Birincisi; bir sistem görevi yerine getirirken

Detaylı

Dosya Saklama Ortamları (Devam) Kütük Organizasyonu 1

Dosya Saklama Ortamları (Devam) Kütük Organizasyonu 1 Dosya Saklama Ortamları (Devam) Kütük Organizasyonu 1 Disk Erişimi Diks Erişiminde 3 öğe vardır: i) Arama Süresi (Seek Time) ii) iii) Gecikme Süresi(Rotational Delay) Transfer Süresi (Transfer Time) Kütük

Detaylı

Özyineleme (Recursion)

Özyineleme (Recursion) C PROGRAMLAMA Özyineleme (Recursion) Bir fonksiyonun kendisini çağırarak çözüme gitmesine özyineleme (recursion), böyle çalışan fonksiyonlara da özyinelemeli (recursive) fonksiyonlar denilir. Özyineleme,

Detaylı

Bölüm 8: Ana Bellek. Operating System Concepts with Java 8 th Edition

Bölüm 8: Ana Bellek. Operating System Concepts with Java 8 th Edition Bölüm 8: Ana Bellek 8.1 Silberschatz, Galvin and Gagne 2009 Bölüm 8: Ana Bellek Arka Plan Bilgisi Yer Değiştirme (Swapping) Bitişik Bellek Yerleşimi (Contiguous Memory Allocation) Sayfalama (Paging) Sayfa

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler ve Proses Yönetimi bilgisayar sisteminde birden fazla iş aynı anda etkin olabilir kullanıcı programı diskten okuma işlemi yazıcıdan çıkış alma

Detaylı

Giriş/Çıkış Sistemi. Giriş/Çıkış Birimlerinin Konumu. Ardıl (Serial) ve Koşut (Parallel) Bağlantı. Sürücü-Arabirim Bağlantısı

Giriş/Çıkış Sistemi. Giriş/Çıkış Birimlerinin Konumu. Ardıl (Serial) ve Koşut (Parallel) Bağlantı. Sürücü-Arabirim Bağlantısı Giriş/Çıkış Sistemi Giriş/Çıkış Sistemi Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Giriş/Çıkış (G/Ç) birimleri, verilerin, kullanıcı ile bilgisayar ortamı arasında aktarılmasına ya

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİLERİ. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi

BİLGİSAYAR MİMARİLERİ. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi BİLGİSAYAR MİMARİLERİ Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi GİRİŞ/ÇIKIŞ SİSTEMİ Giriş/Çıkış Birimlerini, Seçmeli ve Kesilmeli Giriş/Çıkış programlaması Kesilme Düzeneğini, Giriş/Çıkış Kanalları

Detaylı

WINDOWS 7. Tekno-K@mp Eğitim ID 98 2/4 (Normal Seviye Kullanıcı) Tekno-K@mp Konu ID 34223. Windows 7 Hakkında Genel Bilgi Ek Bilgi -

WINDOWS 7. Tekno-K@mp Eğitim ID 98 2/4 (Normal Seviye Kullanıcı) Tekno-K@mp Konu ID 34223. Windows 7 Hakkında Genel Bilgi Ek Bilgi - WINDOWS 7 Tekno-K@mp Eğitim ID 98 Seviye 2/4 (Normal Seviye Kullanıcı) Tekno-K@mp Konu ID 34223 Ana Kategori İşletim Sistemleri Alt Kategori Giriş Konu Windows 7 Hakkında Genel Bilgi Ek Bilgi - GENEL BİLGİSAYAR

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

B-Tree Dosya Sistemi (BTRFS)

B-Tree Dosya Sistemi (BTRFS) B-Tree Dosya Sistemi (BTRFS) Alev Erzurumlu Kasım, 2014 İçindekiler 1 Giriş.................................................... 2 2 Peki nedir bu dosya sistemi?....................................... 3

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar)

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB in İç Yapısı. MİB Altbirimleri. MİB in İç Yapısı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB in İç Yapısı. MİB Altbirimleri. MİB in İç Yapısı Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü http://ninova.itu.edu.tr/tr/dersler/bilgisayar-bilisim-fakultesi/0/blg-1/ Merkezi İşlem Birimi (MİB): Bilgisayarın temel birimi

Detaylı

P-touch Transfer Manager Kullanmı

P-touch Transfer Manager Kullanmı P-touch Transfer Manager Kullanmı Sürüm 0 TUR Giriş Önemli Not Bu belgenin içindekiler ve bu ürünün özellikleri önceden bildirilmeksizin değişikliğe tabidir. Brother, burada bulunan teknik özellikler ve

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı Ders 7 LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 LINUX Yapısı LINUX işletim sisteminin diğer işletim sistemleri gibi kendine özgü bir yapısı vardır. LINUX yapısı ve bileşenleri aşağıdaki

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

BELLEK YÖNETY. Bellek Yönetimi

BELLEK YÖNETY. Bellek Yönetimi 7 BELLEK YÖNETY NETİMİ Bellek Yönetimi Birden fazla prosese yer verilebilecek şekilde belleğin alt birimlere ayrılması Belleğin prosesler arasında atanması etkin olmalı: en fazla sayıda proses 286 Bellek

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Processor organization Register organization Instruction cycle 2 Processor organization İşlemci

Detaylı

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER KARABÜK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER Arş. Gör. Emel SOYLU Arş. Gör. Kadriye ÖZ Ekran ve Klavye İşlemleri EKRAN İŞLEMLERİ Ekrana yazdırma işlemleri

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN

Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN GİRİŞ Değişken ve dizilerde tutulan değerler programın çalışması esnasında değerlerini korurlarken programın çalışması sona erdiğinde veri kaybolur. Dosyalar verinin kalıcı olarak

Detaylı

BLM-112 PROGRAMLAMA DİLLERİ II. Ders-8 Dosya İşlemleri-1. Yrd. Doç. Dr. Ümit ATİLA

BLM-112 PROGRAMLAMA DİLLERİ II. Ders-8 Dosya İşlemleri-1. Yrd. Doç. Dr. Ümit ATİLA BLM-112 PROGRAMLAMA DİLLERİ II Ders-8 Dosya İşlemleri-1 Yrd. Doç. Dr. Ümit ATİLA umitatila@karabuk.edu.tr http://web.karabuk.edu.tr/umitatilla/ Giriş Değişken ve dizilerde tutulan değerler programın çalışması

Detaylı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı MALTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSİĞİ BÖLÜMÜ BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı Öğrenci Adı Soyadı : Öğrenci no : Akademik yıl : 2015-2016 Dönem : Güz Tarih : 4.11.2015 Sınav yeri : MZ-4 Sınav

Detaylı

Linux altında komut satırında...

Linux altında komut satırında... -Kabuk (Shell) Unix ve benzeri işletim sistemlerinde kullanıcının komut yazmasını sağlayan, bu komutları yorumlayarak gerekli işlemleri yapan programlara kabuk (shell) adı verilir. Linux da bir kullanıcı

Detaylı

Sabit ve Taşınabilir Diskler. Öğr.Gör. Volkan ALTINTAŞ

Sabit ve Taşınabilir Diskler. Öğr.Gör. Volkan ALTINTAŞ Sabit ve Taşınabilir Diskler Öğr.Gör. Volkan ALTINTAŞ Verileri kalıcı olarak depolayan hafıza birimidir. Günümüzde sabit disk teknolojileri harici ve dahili olarak kullanılmaktadır. Yaygın sabit disküreticilerinden;

Detaylı

Adresleme Modları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Adresleme Modları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Adresleme Modları 1 Adresleme Modları İşlenenin nerede olacağını belirtmek için kullanılırlar. Kod çözme aşamasında adresleme yöntemi belirlenir ve işlenenin nerede bulunacağı hesaplanır. Mikroişlemcide

Detaylı

Sanal Bellek (Virtual Memory)

Sanal Bellek (Virtual Memory) Sanal Bellek (Virtual Memory) Bellek yönetim tekniklerinde belleğin zaman içinde parçalanması ve işlemlerin boyutunun fiziksel belleğin boyutuyla sınırlı olması sorunları vardır. Ana belleğin yetersiz

Detaylı

Sorun Giderme. Genel. Disk. Aygıt Sürücüleri 3

Sorun Giderme. Genel. Disk. Aygıt Sürücüleri 3 Sorun Giderme Genel 2 Servis Paketleri 2 Disk Alanı 2 Page File 2 Aygıt Sürücüleri 3 Log Dosyaları 3 Snapshot Alınamıyor 3 Backup İmajı Yazma Hatası 4 Tanılama Aracı 5 Genel Servis Paketleri Çeşitli işletim

Detaylı

VISUAL BASIC DE İŞLETİM SİSTEMİ DENETİM KOMUTLARI VE FONKSİYONLARI

VISUAL BASIC DE İŞLETİM SİSTEMİ DENETİM KOMUTLARI VE FONKSİYONLARI VISUAL BASIC DE İŞLETİM SİSTEMİ DENETİM KOMUTLARI VE FONKSİYONLARI Visual basic kodları yazılırken, yapılması istenen işlerin yanı sıra sistem ile ilgili bazı işlerin yapılması da (klasör oluşturma silme,

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB Altbirimleri. Durum Kütüğü. Yardımcı Kütükler

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB Altbirimleri. Durum Kütüğü. Yardımcı Kütükler Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü Merkezi İşlem Birimi (MİB): Bilgisayarın temel birimi Hız Sözcük uzunluğu Buyruk kümesi Adresleme yeteneği Adresleme kapasitesi

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN

Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN Diziler ile Pointer Arası İlişki Bir dizi adı sabit bir pointer gibi düşünülebilir. Diziler ile pointer lar yakından ilişkilidir. Pointer lar değişkenleri gösterdikleri gibi,

Detaylı

TBİL-407 İşletim Sistemleri BÖLÜM 1 1- İşletim sistemi, kullanıcılar ile donanım arasında yer alan bir yazılımdır. Doğru

TBİL-407 İşletim Sistemleri BÖLÜM 1 1- İşletim sistemi, kullanıcılar ile donanım arasında yer alan bir yazılımdır. Doğru TBİL-407 İşletim Sistemleri BÖLÜM 1 1- İşletim sistemi, kullanıcılar ile donanım arasında yer alan bir yazılımdır. 2- İşletim sistemi kullanıcılara kolay bir işletim ortamı sunarken sistem kaynaklarının

Detaylı

Sabit ve Taşınabilir Diskler BÖLÜM-2 Pata Diskler İçin Master-Slave Ayarları Disk Biçimlendirme Harici Diskler Olası Sabit Disk Arızaları RAID

Sabit ve Taşınabilir Diskler BÖLÜM-2 Pata Diskler İçin Master-Slave Ayarları Disk Biçimlendirme Harici Diskler Olası Sabit Disk Arızaları RAID Sabit ve Taşınabilir Diskler BÖLÜM-2 Pata Diskler İçin Master-Slave Ayarları Disk Biçimlendirme Harici Diskler Olası Sabit Disk Arızaları RAID (Redundant Array Of Independent Dısk) RAID Seviyeleri NAS

Detaylı

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER

MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER KARABÜK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MTM 305 MİKROİŞLEMCİLER Arş. Gör. Emel SOYLU Arş. Gör. Kadriye ÖZ Basit Giriş/Çıkış Teknikleri IN ve OUT komutları X86 komut kümesi

Detaylı

GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ

GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ Giriş/Çıkış deyimlerine neden gerek vardır? Biçimli giriş/çıkış deyimleri, Klavye den veri girişi Dosya dan veri okuma ve dosyaya yazma Ekrana sonuçları yazdırma, Yazıcı,

Detaylı

Temel Linux Eğitimi 1., 2. ve 3. Bölümler

Temel Linux Eğitimi 1., 2. ve 3. Bölümler Süha TUNA Bilişim Enstitüsü UHeM Yaz Çalıştayı - 11.06.2012 İçerik 1. Linux, Kavramlar ve Dizin Yapısı 2. Temel Linux Komutları 3. Sunucuya Uzaktan Bağlanma 1. Linux, Kavramlar ve Dizin Yapısı Linux Linux,

Detaylı

İşletim sistemlerinde, gerçekleştirilen işlemlerin geçici olarak saklandığı merkeze ana bellek (RAM) denir.

İşletim sistemlerinde, gerçekleştirilen işlemlerin geçici olarak saklandığı merkeze ana bellek (RAM) denir. Bellek Yönetimi 2 İşletim sistemlerinde, gerçekleştirilen işlemlerin geçici olarak saklandığı merkeze ana bellek (RAM) denir. Ana bellek, giriş-çıkış aygıtlarının kolaylıkla ulaşabildiği bir bilgi deposudur.

Detaylı

SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Enterprise / Tiger 3 Enterprise)

SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Enterprise / Tiger 3 Enterprise) SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Enterprise / Tiger 3 Enterprise) / Gereksinimleri : Sunucu: 60 GB boş disk 21-50 kullanıcı arası en az çift işlemcili Intel Xeon Processor L5638 (12M Cache, 2.00 GB boş disk RAID

Detaylı

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER KARABÜK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER ArĢ. Gör. Emel SOYLU ArĢ. Gör. Kadriye ÖZ Assembly Dili Assembly programlama dili, kullanılan bilgisayar

Detaylı

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER KARABÜK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER ArĢ. Gör. Emel SOYLU ArĢ. Gör. Kadriye ÖZ KONTROL KOMUTLARI Program Kontrol Komutları Program akıģını bir

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır?

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim

Detaylı

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr İşletim sisteminin dosyaları organize etme ve yönetme için ne kullandığını gösteren ifadedir. Dosya verilerin toplandığı birimlerdir

Detaylı

BTP 205 İŞLETİM SİSTEMLERİ

BTP 205 İŞLETİM SİSTEMLERİ BTP 205 İŞLETİM SİSTEMLERİ BELLEK YÖNETİMİ Dr. Önder EYECİOĞLU 2012 Giriş: Bir programın çalışabilmesi için ana belleğe taşınması ve bir görev kontrol bloğu(pcb) içerisine yerleşmesi gereklidir. Bellekler,

Detaylı

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI Veritabanı Veritabanı Nedir? Birbiri ile ilişkili verilerin bir arada uzun süreli bulundurulmasıdır. Veritabanı bazen Veritabanı Yönetim sistemi veya Veritabanı Sistemi yerine de kullanılır. Gerçek dünyanın

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

Temel Bilgisayar Programlama

Temel Bilgisayar Programlama BÖLÜM 11: : Birçok programda, bazı verilerin disk üzerinde saklanmasına gerek duyulur. Bütün programlama dillerinde, sabit disk sürücüsü (Hard Disk Drive, HDD) üzerindeki verileri okumak veya diske veri

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Girdi/Çıktı (I/O) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders11 1 Girdi/Çıktı (I/O) İşletim sisteminin temel fonksiyonlarından biride bilgisayardaki tüm I/O aygıtlarını kontrol etmesidir.

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2 Kaynakların Paylaşımı (Resource Sharing) Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine sunar. Bir işletim sisteminde paylaşılan kaynaklar

Detaylı

ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2

ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2 ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2 DOSYALAMA Sunu Planı Veri Hiyerarşisi Dosyalar ve Akımlar(streams) Sıralı Erişim (Sequential Access) dosyalarının oluşturulması Sıralı Erişim Dosyalarından Veri Okuma Rasgele

Detaylı

DOSYA ORGANİZASYONU. Giriş ÖZLEM AYDIN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

DOSYA ORGANİZASYONU. Giriş ÖZLEM AYDIN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DOSYA ORGANİZASYONU ÖZLEM AYDIN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Giriş Derse ilişkin genel bilgiler Dersi veren: Özlem AYDIN E-mail: ozlema@trakya.edu.tr Dersin yardımcısı: Tuğba ÇALIŞ

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN

Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN Yrd. Doç. Dr. Caner ÖZCAN Fonksiyonu Referans ile Çağırma (Call by Reference) Bir fonksiyona gönderilen parametrenin normalde değeri değişmez. Fonksiyon içinde yapılan işlemlerin hiçbiri argüman değişkeni

Detaylı

Basit Bootstrap Uygulaması

Basit Bootstrap Uygulaması Basit Bootstrap Uygulaması BELGE HAKKINDA Bu belge "GNU Free Documentation Licence" ile kaynak gösterilmek ve önceden yazarından izin alınmak kaydıyla yeniden yayınlanabilir Bu belgedeki eksik, yanliş

Detaylı

William Stallings Computer Organization and Architecture 9 th Edition

William Stallings Computer Organization and Architecture 9 th Edition William Stallings Computer Organization and Architecture 9 th Edition Bölüm 4 Cache Bellek Bilgisayar Hafıza Sisteminin Ana Karakteristikleri Table 4.1 Key Characteristics of Computer Memory Systems Bilgisayar

Detaylı

BIL 362 Mikroilemciler Dersi Arasınav Cevapları 3 Temmuz 2007

BIL 362 Mikroilemciler Dersi Arasınav Cevapları 3 Temmuz 2007 1. mov [0100h],'1' mov [0101h],'4' mov [0102h],'2' mov [0103h],'8' mov [0104h],'7' mov [0105h],'3' mov [0106h],'5' mov [0107h],'9' mov [0108h],'2' mov [0109h],'6' call ekranayazdir ; baslangic durumunu

Detaylı

Sıralı Erişimli Dosyalar. Kütük Organizasyonu 1

Sıralı Erişimli Dosyalar. Kütük Organizasyonu 1 Sıralı Erişimli Dosyalar Kütük Organizasyonu 1 Dosya Fiziksel depolama ortamlarında verilerin saklandığı mantıksal yapılara dosya denir. Dosyalar iki şekilde görülebilir. Byte dizisi şeklinde veya Alanlar

Detaylı

Üst düzey dillerden biri ile yazılmış olan bir programı, makine diline çeviren programa derleyici denir. C++ da böyle bir derleyicidir.

Üst düzey dillerden biri ile yazılmış olan bir programı, makine diline çeviren programa derleyici denir. C++ da böyle bir derleyicidir. İST 205 Bilgisayar Programlama III C Programlamaya Giriş ve Matematiksel-İstatistiksel Uygulamalar Y.Doç.Dr. Levent Özbek Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi İstatistik Bölümü Tel: 0.312.2126720/1420 ozbek@science.ankara.edu.tr

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK İŞLETİM SİSTEMLERİ Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK 1 Hedefler İşletim Sisteminin tanımını yapabilmek, Bilgisayarın Yapısını kabaca öğrenmek, İşletim Sistemlerinin Görevlerine hakim olmak, İşletim Sistemi mimarileri

Detaylı

Seçenekler Menüsünde Yazdır, Kaydet, Kullanıcı Bilgisi Ve Uyumluluk Sekmelerinin Anlatımı

Seçenekler Menüsünde Yazdır, Kaydet, Kullanıcı Bilgisi Ve Uyumluluk Sekmelerinin Anlatımı Kullanıcı Bilgisi Ve Uyumluluk Yazdır,kaydet,kullanıcı bilgisi,uyumluluk sekmelerin alatımı 1-Taslak kalitesi kullan ; Belgeyi en az biçimlendirmeyle yazdırmak için bu seçeneği belirleriz. Bu, yazdırma

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI Enformatik Bölümü - Bilgisayarın tanımı ve tarihçesi Bilgisayar, belirli komutlara göre veri işleyen ve depolayan bir makinedir. İlk bilgisayar 1950 yılında yapılmıştır.

Detaylı

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER

MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER KARABÜK ÜNĠVERSĠTESĠ TEKNOLOJĠ FAKÜLTESĠ MEKATRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ MTM 305 MĠKROĠġLEMCĠLER ArĢ. Gör. Emel SOYLU ArĢ. Gör. Kadriye ÖZ 2 8086 Mimarisi 8086 da bulunan tüm iç register lar ve veri yolları

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları Veri yapısı, bilginin anlamlı sırada bellekte veya disk, çubuk bellek gibi saklama birimlerinde tutulması veya saklanması şeklini gösterir. Bilgisayar

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ DERS 2

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ DERS 2 PROGRAMLAMAYA GİRİŞ DERS 2 Program editörde oluşturulur ve diske kaydedilir Tipik Bir C Programı Geliştirme Ortamının Temelleri 1. Edit 2. Preprocess 3. Compile 4. Link 5. Load 6. Execute Önişlemci programı

Detaylı

Disklerin Organizasyonu...

Disklerin Organizasyonu... Linux ve Dosya Sistemleri Disklerin Organizasyonu... Disklerin Organizasyonu... Silindirler.. Sabit Sektör Açısı Metodu Sektörler.. Disklerin Organizasyonu... 1 2 12 3 1 2 11 8 3 4 Quantum Fireball LCT

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İşletim Sistemlerine Giriş Bilgisayar Sistemi uygulama programları derleyici editör komut yorumlayıcı işletim sistemi makina dilinde programlar mikroprogram (ROM da)

Detaylı

İÇERİK PROGRAMLAMAYA GİRİŞ ALGORİTMA AKIŞ DİYAGRAMLARI PROGRAMLAMA DİLLERİ JAVA DİLİNİN YAPISI JAVA DA KULLANILAN VERİ TİPLERİ JAVA DA PROGRAM YAZMA

İÇERİK PROGRAMLAMAYA GİRİŞ ALGORİTMA AKIŞ DİYAGRAMLARI PROGRAMLAMA DİLLERİ JAVA DİLİNİN YAPISI JAVA DA KULLANILAN VERİ TİPLERİ JAVA DA PROGRAM YAZMA İÇERİK PROGRAMLAMAYA GİRİŞ ALGORİTMA AKIŞ DİYAGRAMLARI PROGRAMLAMA DİLLERİ JAVA DİLİNİN YAPISI JAVA DA KULLANILAN VERİ TİPLERİ JAVA DA PROGRAM YAZMA BÖLÜM-II ALGORİTMA I. GİRİŞ Bilgisayar dünyasında, insanın

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bellek Yönetim Birimi Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bellek Yönetimi - 1 bellek kritik bir kaynaktır etkin kullanılmalı paylaşılmalı bellek yönetim birimi var Bellek Yönetim Biriminin Temel Amaçları

Detaylı

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN VERİTABANI-I Veri Nedir? Bilgisayarların yaygınlaşması ile birlikte bir çok verinin saklanması gerekli hale

Detaylı

Bilgisayar Entegre Ofis Programları-I. Öğr.Gör. Türkan ÖZBAY

Bilgisayar Entegre Ofis Programları-I. Öğr.Gör. Türkan ÖZBAY Bilgisayar Entegre Ofis Programları-I Öğr.Gör. Türkan ÖZBAY Bilgisayarın çalışma prensibini açıklayınız??? Bilgisayar çalışma sisteminde nelere ihtiyaç duyar??? İşlenebilir türden bir veya birden çok verinin

Detaylı

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1 1 Temel Kavramlar Veritabanı 1 Veri Saklama Gerekliliği Bilgisayarların ilk bulunduğu yıllardan itibaren veri saklama tüm kurum ve kuruluşlarda kullanılmaktadır. Veri saklamada kullanılan yöntemler; Geleneksel

Detaylı

BELLEK Yönetimi. Ana Bellek Yönetimi. Ana Bellek Yönetimi

BELLEK Yönetimi. Ana Bellek Yönetimi. Ana Bellek Yönetimi BELLEK Yönetimi Hafta 13 Bellek bilgisayarı oluşturan 3 ana bileşenden biridir. (MİB bellek I/O ). İşlemcinin çalıştırdığı programlar ve programa ait bilgiler bellek üzerinde saklanır. Bellek geçici bir

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation)

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8 Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 8.1 de gösterilen

Detaylı

Kesme İstekleri (IRQ) Kesmeler (IRQ) Nasıl Çalışır?

Kesme İstekleri (IRQ) Kesmeler (IRQ) Nasıl Çalışır? İŞLETİM SİSTEMİ İşletim sistemi, bütün diğer yazılımların belleğe, girdi/çıktı aygıtlarına ve dosya sistemine erişimini sağlar. Birden çok program aynı anda çalışıyorsa, işletim sistemi her programa yeterli

Detaylı

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İşletim Sistemleri. Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İşletim Sistemleri Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bu dersin sunumları, Abraham Silberschatz, Greg Gagne, Peter B. Galvin, Operating System Concepts 9/e, Wiley,

Detaylı

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ. Central Disc System Merkezi Disk Sistemi

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ. Central Disc System Merkezi Disk Sistemi İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ Central Disc System Merkezi Disk Sistemi AMAÇ Bu sunumda İzmir Ekonomi Üniversitesi Merkezi Disk Sistemi tanıtımı ve teknik detaylarının sunulması amaçlanmıştır. KONULAR Tanımlar

Detaylı