- Not : Uygurca eserlere kaynakhk etmiv yabanc~ dlllerin tesbitinde, Uygurca'da s~k slk

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "- Not : Uygurca eserlere kaynakhk etmiv yabanc~ dlllerin tesbitinde, Uygurca'da s~k slk"

Transkript

1 2.2. Eski Tiirk~e 'Eski TOrk$em deyince muhitimizde ilk akla gelen, Arap harfleri ile yaz~lmg Turkce kitaplar ve cogu zaman da dogrudan dogruya bu harflerin kendisidir; bte yanda, 'eski yaz~', 'eski harfler', bunun mijteradifi olarak da kullan~lmaktad~r. Fakat bizim burada bundan anlad~g~m~z, daha cok, Tiirkcenin, tarihi seyri i~erisinde, bilinen en eski metinlerinin aksettirdigi geklidir. B&I bilginlere gbre, Turk~enin bu devresi, ilk Turkce-Islam7 eserleri de i~erisine almakta ise de ben burada kelime hazinesindeki buyuk ayr~l~klar~ gbz bnijnde bulundurarak, lsl~mi eserleri konu dlglnda btraktcm. Yaln~z burada tarih siras1 insan~ yantltabilir; gbyle ki, XI. yijzy~lda Kutadgu BilDg yaz~ld~g~ halde Turfan ve civarmda Uygur yani Eski Tilrkce olgunluk cagm idrzik ediyordu. Muteakip yilzy~llarda (XIII-XIV. yy.) ise Eski Turk~enin, $a-~ou (Tun-huang burkanc~ manastlrlarlnda, gerek klasik devrin eserlerinin is tins ah^, gerekse yeni terciime ve telif eserler ile devam ettirildigini gbruyoruz. HattZi aynl muhitte Altun Yaruk'un (as11 metin X. yy.'da meydana getirilmigtir) 1687 ythnda istinsah edilip bas~lmas~, TOrkCenin tarihi devrelerini tesbitte ne kadar dikkatli davranmak gerektigini gbstermege kzifidir. Eski Turkcenin grameri battda birkac defa yazdmigttr. Ben burada bunlardan oldukca degigik bir usgi takip ettim; bu degigiklik bilhassa fonem-bilgisinde ve buna bag11 olarak diger bblumlerde kendisini gostermektedir: ses kanunlarma gbre, qegitli gekillere girmesi tabii olan ewerden yaln~z bir tanesi tecrit edilerek almmtg ve bu hallerde buyuk harf kullan~lmak suretiyle bu hususiyet belirtilmigtir; bdylece gimdiye kadar, imla ve ses kanunlar~nm dogurdugu kar~g~kl~k ortadan kald~rrlrn~g, Eski Turk~enin kendine mahsus kanunlar~ tespit edilmigtir. Fakat bu mes'ele burada halledilmig olmaktan ~ ok uzaktlr; ilerde yapdacak munferit aragt~rmalar ile Eski Turk~enin as11 grameri yaz~lacakttr. Simdilik bu gramer taslag~n~n, bir deneme olarak telskki edilniesini bilhassa ilgililerden rica edecegim "Eski Turk~e" tsbirinden, Turkler'in, Islam dinini kabul etmeden iince Mogolistan bozktrlar~ ile Tar~m bolgesi ve civartnda kulland~klar~ dili anhyoruz. Pilin i~ yaptsl ve ifade edilen dijnya gorugu bak~m~ndan ET'yi iki ayrl bolumde mutalila etmek daha dogru olacakt~r: 1. Kok-Turkqe -baa aragt~r~c~lara gore, hususiyle 0 Pritsak'a gbre: TurkWee- ve 2. Uygurca. Her iki ad da cegitli bak~mlardan hakh olarak itiraza ugrayabilir, pku bu adland~rmalar 'yeni' olup tarih? degildir. Ancak bu itirazlarm munakagasma burada girigilmeyecektir. Bagka, daha dogrusu bulununcaya kadar yukar~dakiler ile yetinmek yerinde olur sanmm. ET'nin ilk yaz~lr numuneleri, Mogolistan'da bulunan ve Gin kaynaklarma gore T'u-chue (Pturkut) diye adland~r~lan'turk boyunun kurdugu son devletin (as. yk ) resmi dilini aksettirmektedir. Bu numuneleri, bir yandan Ongin, Kul Tigin, Bilge ve Tonyukuk adm tagtyan mezar taglari ile (fvloqolistan) daha sonraki devirlere Ziit olup aynl Kokturk yazlsl ile kag~t uzerine yaz~lm~g birkaq kitap parcas~nda buluyoruz. Ad1 geeen metinlerdeki dilin iglenmig olmasma bakarak ET'nin tarihini,

2 yukar~da verilen tarihlerden daha gerilerde dii9ijnebiliriz; fakat bu devirlere a'it elimizde gimdilik bir vesika yoktur. Butun bunlardan bagka elimizde yine aynl alfabe ile yazrlinlg baz~ kur$jk mezar taglar~ vard~r (Yenisey, Tuva, Talas vb.'). Bu taglardaki metinlerin k~sallg~, bunlarm dil hususiyetleri hakktnda kesin Sir gey s6ylernernize mani olmaktad~r Uygurca, aslinda Kdk-turk~e'nin bir devam~ olmakla beraber, ahaglda gorulecegi iszere bir~ok ydnlerden Kdk-turk~e'den ayr~ld~g~ gibi, kendi 'bunyesi i~erisinde de, kijltur ~evrelerinin degigik olrnas~ nispetinde b'az~ ayrhklar gdstermektedir. Bu ayr~lrklar~, dilin ic yapls~ncla ve ifade vas~talar~nda oldugw takdirde, degigen dunya gorugu ve ifade edilen kultur rnalzemesiyle izah edebiliriz. Uygurca'nm ilk niimunelerini, Kbk-turk alfabesiyle yazrlm~g 11-itmi$ Kagan yazrtr (bk. Sine-Usu, ) ile It-tutmug (~ugu) Kagan devrinde, Tarm bolgesinde. 'Uygur' (as. bk.) alfabesiyle yazdmrg metinlerde buluyoruz: Ho~o'da bir burkan manastmm 'Vak~f Kitabesi' olarak vas~fland~r~labilecek yazlh aga~ kaz~k (bk. F. W. K. Muller Zwei Pf.); mani dininin Otuken Uygurlar~ tarafmdan resmen devlet dini olarak kabul edildigini ( ) ifade edifen metin (bk. TT 11) ve belki bir sure sonra yine mani muhitinde Uygur ve mani alfabesiyle meydana getirilrnig Fegitli eserler (bk. M 1-111)! Daha sonra Uygurlar, Otuken'i, turlu siyasl sebeplerle terkedip Kansu ve Dogu Turkistan'rn kuzeydogusuna yerlegince (840'tan sonra) bijyiik bir tedme faaliyeti ba3lad1. Elde edilen malzemenin kopuk ve par~alar halinde olugu, maalesef tercume edilen diller ile bunlarrn tarihleri ve mevcudiyetini kuvvetle tahrnin edebileceoimiz telif eserler hakk~nda her zaman kesin ve dogcu bilgi edinmemize m5ni olmaktad~r. Bununla berabei, man; dini mensuplar~nm ~e~itli eserlerini, tarih slrasl bak~mmdan, yazl faaliyetleri gittik~e artan ve sonia bunlar~ az~nlrkta b~rakan burkancdarm (buddhist) eserlerinden iince,'her iki cemaatin bir arada bulundugunu da hesaba katmakla beraber, daha once du$unrnernizde bir mahzur yoktur sanlrlm. Miasal olarak, mani dininin ~egitli meselelerini isleyen Uy3ur ve mani alfabeleri ile yqz~lmlg kitap par~alarl (bk. M 1-111) ile bir tovbe duas~ 'H astukift' gosterilebilir. Bunlardan baz~ par~alar, tiirlu tarihi verilere gee, yukar~da da zikredildigi gibi, 8. yiizy~lm ikinci yarlslna ve onu takip eden devreye ait olabilir,mani dinine ait tercijmelerin hangi dillerden yapddlgl hakklndaki bilgilerimiz tahrninlerin hududunu agamamaktad~r. Ancak 'Toharca'dan bir mani ilahisinin tercume edildigini kesinlikle biliyoruz (bk. TT IX). - Not : Uygurca eserlere kaynakhk etmiv yabanc~ dlllerin tesbitinde, Uygurca'da s~k slk kullan~lan yabanc~ kelimelerin Ul~u olarak allnmas~ dogru olmasa gerektlr. Bu- na, Toharca'dan tercume ed~ldrgin~ bjld~girniz Maytris~mrt'te (Mce ve Sogut~a kel~melerm yer yer kullan~lmas~ mls il olarak gusterilebil~r Bilmen en eski sat~r- altt TiirkCe Kur'an tercumesinde rnelek: feriste, savm: roze, salat : namaz 1le tercume ed~knigtir. Ce~itli killtilr temaslarl sonunda dile yerleprni~ olan bu Fars- Ca kelimeler, bqka bir yabanc~ dilden terciime yap~ld~gr zaman tabil olarak kullan~lm~$trr. Buna gbre: ba~ka tariht kesm del~ller oimad~kga, yaln~z yabanc~. kel~melerin aidiyetine bakarak kaynak dilin tesbiti yanlt$ olur

3 3. Dogu Turkistan'ln kuzeydogusunda, 9. yuzy~ldan itibaren burkancll~gm (budizm), Turkler arasmda gittik~e yay~ld~g~na, mani dini mensuplar~nm da azrnhkta kald~klar~na yukar~da temas etmigtim. Burkanc~ Uygurlar'm girigtikleri buwk tercurne faatiyeti ile Turk~e, belli ve duzenli bir ifade gucu kazanm~gt~r. Yaptlan tercumelerin mahiyeti, tarihi \re buniara kaynakhk eden diller hakkmdaki bilgilerimiz hep, (mani metinlerinde oldugu gibi) yazmalar uzerinde yap~lan aragtrrmalar slrasmda vuku bulan mutlu tesaduflere bagll olmugtur; goyle ki, Altun Yaruk adlt bir - eser Cinceden, Singku Seli ad~nda biriuygur tarafmdan 10. yuzyd baglarmda tercume ediirnigtir. Ayn~ Uygur iiliminin, Cinli burkan hacts~ Huan-tsan'ln tercume-i halini de tercurne ettigini biliyoruz. Avadana ve iatakalarln (burkan ve azizlerin eski hayatlar~n~ nakleden menk~beler) Toharcadan tercume edildigi, ele gegen birkaq zeyilden ogreniyoruz (bk. U IV, 6. s. vd.). I... Not : Bir Avadana hetninln zeylinde bahis konusu rnetnin Kiisen dilinden Bdr~uk di- line ~evrildigi kaydedilmektedir. Uygurca metinde bdyle bir ad~n 'Turkqe'yi ifade etmesi gerektisi ilk bak~gt aqkqa &kijlijyoka da, baz~ tarihi verilerin ~ g ~ g ~ da, Bar~uk adlnlrrbagka bir yabanc~ diii ifad6 etmig olabilecegi ileri surijlebilir (bu husus 0. Pritsak'ln, yaklnda pkacak olan rnakalesinde aqkqa gdrulecektir; kendisinin bana verdigi-pifahi bilgiye gdre Kusen, Prakrit ad1 verilen bir Hind dilini, Bar~uk ise 'Hoten Sakacast diye bilinen bir Iran dilini ifade etrnektedir). Bak~uKun bdyle izah~, Uygurca zeyilde, rnustensihin. 'Turkqeye nereden ifade eden k~srn~ unutmug olma'smn kabulu ile tatminkar bir izah olabilir. Bariuk tili F. W. K. Mijller tarafmdan bir Turk dili olarak telakki edilrnektedir (bk. Tohn und Kuisan, SBAW 1918, s ad1 gecen zeyil: -1. Tafel 1, ortada). Bu menk~beler, can11 ve renkli tasvirleri ihtiva etrnesi bak~mmdan ayrica tetkike deger.. Bunlarm yanlslra Cegitli sqtralarm tercumeleri Turkler arasmda qok revac butmug ve defalarca istinsah edilmigtir. Bunlardan Suvarnaprabhasa (Altun Yaruk), Saddharmapundqrika vb. bilhassa kayda deger. Turfan ve civar~nda bulunan bu Uygur alfabesi ile yazdm~a eser par~alarmdaki iri fakat zarif, duzgun ve yat~k yazl tislilbu, ~un-huang (Dogu Turkistan'ln dogusu) manast~rlarmda ele ge~irilmig olan eserlerde, yerini, nispeten ufak, fakat kaba, du: zensiz, birkac hadin-birleqnesinden dogan 'klige'lerin s~k s~kullanlld~gt bir yazl turune b~rakrn~gt~r: Wegigen yazl uslobu ile birlikte, burkana Uygur manastrrlarmda, eski "kl&ik" devirde ragbette olan kultur dilleri yerine, Cincenin yan~s~ra bir de Tibet~enin itibar kazand~gtn~ ve bu dilden de tercumeler yap~ldlg~n~ goruyoruz. Bu devrin tarihini kesin olarak tesbit edebilrnek i~in kilfi verilerimiz bulunmamakla beraber, Mogol devrini hareket noktas~ olarak alabiliriz (en son 1360) - Tercume eserlerden tamaml muhafaza ediknig olmas~ bak~m~ndan Abhidharmakosa (Sthiramati'nin tefsirleriyle birlikte) kayda deger. Bu devrin bir de, telif - felsefi eserlerin mevcudiyeti ve felsefi konularm sanat endigesi yanmda bir de kolay bellenmesi du$uncesiyle, giir duzeni i~inde verilrnig,olmastd~r(daha fazla bilgi i~in bk.

4 R. R. Arat, ski Tiirk Siiri, 1965). Telif eserlerderf Vapgi Bakgi'nin "Suur kaklerini 60- 'reten kitap" ad11 felsefi eseri, Turk dogunce tarihinin en muhim eserlerinden biridir. Q 4. Turkler'in kulland~klart alfabelerden en muhimleri gbyle s~ralanabilir: 1) Kbk-Mrk yaztst (bagka ad~yla "runikf; k~smen hece yazlsl oldugu iddia edilmekte), 2) Uygur yazrsl (Sogd yazismdan geligtirilmigtir), 3) Mani yazlst (Arami yaztslnln - Estrangelo kolundan tiiretilmigtir), 4) Brahmi yazlsl (hece yaz~sldlr). Ayrlca pek ~ ok az olarak Sogd, Tibet ve Gin yazilart da revac bulmugtur. Yaz~ malzemesi olarak kamtq kalern ile frrca ve tcirleri kullanlm~gt~r. Kag~tlar klbsik devirde, kal~n, parlak cil5l1 ve ~ ogu zaman ince damarll oldugu halde, son devirde bunlar ekseriye ipekten ince bir gekilde imal edilmiglerdir. Kitap ciltleri de ya- ZI turlerine muvazi olarak ~ok ~egitlidir. Klisik devirde Hindistan'dan gelen ve pothi adm~ verdigimiz cilt sekli daha ~ ok burkancilar tarafmdan kullan~ld~g~ halde Mani dini mensuplar~, ~kitaplarrn~ gibi, yaprak ortalartndan gegen bir dikigle ci~tlemi~lerdir. Sonraki devirlerde, Gin usu/u ile ustten ciltlenen kitaplartn revagta oldugunu goriiyoruz. Bir Gegit matbaantn mevcudiyeti, ele gegen matbu kitap parqalartndan anlagtlmaktadir. g 5. Eski Turk~e ile ilgili botun malzeme dag~ntk olarak Turkiye dlgmdaki kutuphanelerde bulunmaktadlr. Mezar taglar~ hari~ (bunlar aqkta, buluntu yederinde durmaktadlr), digerleri: Berlin, Marburg, Paris, Londra, Stockholm, Leningrad, Pe- 'kin ve Kyoto'dadtr (Japonya). Kbk-tdrk yaztsl Danimarkal dil Blirni Vilhelm Thomsen tarafmdan 1893 ylltnda, Mani yazlsl da F. W. K. Muller tarafmdan 20. yijzyll~n bag~nda ~ozulmugtijr. Eski Turk~e malzemeyi igleyen baglca bilginler punlardtr: V. Thomsen, F. W. K. Muller, A. v. Le Coq, W. Radloff, W. Bang, R. Rahmeti Arat ve A. v. Gabain. 9,6. Eski Turk~e'de stn~rlar~ kesin olarak belirlenebilen aglzlar~ tespit etrnek ~ ok gu~tdr. Bir yandan K6k-tork~eye ait metinlerin azhg~, bte yandan Uygurca'da de- &meyen bir yazt mektebinin ortaya ~~kmas~, bu gu~lugu daha da arttrrmaktadtr. Bununla beraber, metinlerde gorulen ses, gekil ve kelime ayrll~klarintn yardim~ ile baz~ ag~zlart, agiz gruplagmalartn~ yaklag~k olarak bulabiliriz. Bunlardan ilkin, yukarida da igaret edildigi gibi "Kbk-turk~e" ile "Uygur'ca" aras~nda bir aylrma yapmak ve birincinin baa hususiyetlerini sonuncunun birka~ agzmdakilerle birtegtirrnek ger~ege daha uygun olacakt~r. Kbk-turk~e'de hususi bir igaret ile yazllan -ny- (-ny) sesinin Uygurca metinlerde bir yandan n ve bte yandan y geklinde inkigaf etmig olmaslna bakarak, ilkin iki agz~ bu seslere g6re adigndtrabiliriz: 1) N-agz~, 2) Y- agz~. Kbk-tork~e ile dt~ken Uygurlar'~ devrinde Hoco'da en parlak devrini yagamtg olan Mani dini mensuplar~ ve bazi burkanc~larm eserlerine N-agzrntn hususiyetleri hakimdir, Fakat bu aolz, gittik~e umumilegip butun burkanc~ Turkler'in ortak yazt dilini teqkil eden Y-agz~ yantnda, ancak belli ~evrelerin yazl diline esas olmug; bir sure sonra da tamamiyle yazt dilinde qkm~gtir. Iki agrz araslndaki ses ve gekil ayrihklarl agag~daki gibidir : N-a0z1 (uygu. = mani dini, baa burkanc~lar; kbkt.) Y-agz~ (uygu. = burkanc~lar)

5 I) Ses husf siyetleri: a) ijnsuz ayrlllklar~ : -n-, -n (ckokt. ny) an16 'ktitu' (M16, 17); a~lb + kine kiigiiltme (TT 1 152, KPvn 6) + kye, kljn-ur- 'yanmak' (M , no. 36,6) ktiy&- (TT 1,70) Not: ny sesinin bazan Uyg.'da aynen kendisini muhafaza etmesini, kbkt. yazl geleneinin, baz~ Uyg. manast~rlarmda devam ettirilmesi ile izah edebiliriz: kanyu 'hangi' (M la 20.4) fakat kayu (U Ill 73,3). -b (kdkt) ; v (uyg) v sub 'SU' Not : Birden fazla heceli kelimelerin birinci hecelerinin sonundaki b bazan Uyg.'da (N-a&~) kendisi ni muhafaza eder (kg. ses deg~gmeleri). b-/m- (kokt) ; m- (uyg) bn/mn 'ben', bur7 SUV m n mun g -9-, -g(kokt <"ng ["z], iyelik 2. 9hs.) + nq b. ijnlii Ayrd~klarE Hemen butun yard~mc~ iinliiler ile (i, u) baa ~ekim ve yaplm eklerinin dar iinluleri, kelimenin bunyesine dahil baz~ hecelerin dar ijnluleri N- agzmda geni9ler ba, e. ilgi, yukleme ve vaslta hlli: kjsi I. 8.14) dintar igdur 'rahipleri... yola getirir' (M I, 23,2) temir + 3tilmis 01 dernirden yapdmqttr. (m 1, 8,11) n yuz'ungiiz + en... kiiseyur biz 'yuzunuzu (gormeyi) istiyoruz' (M I, 10;9) dintand temirin yiiziin"gzin (+On, +ni) Not : Ayn~ yerde bu iiniiiniin goroyoruz, bk. M I 10,7; 11, 17. GBrulen ge~mig zamanm, gah~s ve iyelik eklerinin unliileri: kel-temez'geldik' (M 1, 10, 12) kectimiz kan"g amaz'babam~z' (M 1, 10, 3) vb. vb.:, kan"g+rmrz q n n ' + am, + amaz, + an g, + an gaz,

6 Emir kipinin ~egitli eklerinde: bol-ayan 'olaylm' (M 1 12, 1 1) bol-ayrn un&alam 'unutallm' (M 1 1 1, 19). unit-alrm rd-an"gblraks (TT ) ynga/-an"gar 'ezilmelisiniz' (M 1, 9, 12) - p zarf - fiil ekinde: ~d-in3 n!-1n glar. agka... katl-ap erur 'yiyecege kart? - kat~p-lp. mlgtir' (M 1 16, 6) Yap~m eklerinde ve kelimenin bunyesine dihil barf hecelerde: ayag + la& tat-a4 + la;, at + lag 'sayg~ - deoer, tath, meghur'.(mi 27, 2) kat-al 'kar~grnak' ( M 1 17, 8) bat-11- agaz 'ag~z( M 1 23, 7) a&z aya$g, tatigl~g, at116 Bazan + soz yokluk ekinin unliisu, duzluk-yuvarlaklik uyumuna ayk~r~d~r: kadda&+suz-'gunahs~z' (M , 1) tadae + SIZ Bazan +don ekinin iinlusii gerektioinde yuvarlaklagabilir; kun ortu + dun 'guney' (M Ill, 10, 12) Baa kelimelerin baynda y-katmas~ bulunur: ymrab 'sevimli' (M , 2) 2) wkil hususiyetleti: + ii / + g (ilgi h.; kokt.; ses degi~ikligi ortu+dm (- + dun) amrak iqin yk. bk.) + da / + dan (bul. qk. h.) - + da, + din siz'in t teadr~l- 'sizden ayr~lmak' (M 1, 10, 5) iga~ + dan on- 'aga~tan dogmak' (M 1, 7,2) tn"gri + den tamu+ dan yoharu a& 'gdkten cehennemden yukselmek' (M1,13,14-15).

7 alpn-sri ttjrii 'ovme usulu' (Huas 210) (Huas 273) -da~i (kbkt) erinc (kdkt) 'herhalde' ulayu (Kokt) 've, ile' Cokluk ekler;i yerine kdkt.'de bazr ortaklik bildiren kelimeler ve ekler kullanrlrr. Cekimli fiillerde ~okluk eki kdkt.'de hemen hi^ kullanrlmaz. - da~i, -day erki ulati + Iar Cekimli fiillerde ~okluk eki vardir. 3) Kelime hazinesi, cumle yapis ve uslirp bakrmrnda da kokt. ve Uyg. arasrnda buyuk farklar vardrr; gdyle ki: A) ~bkt.'de, ifade edilen dunya goriigu ve medeniyet tihu dolayisiyle' maddi Blem ve devlet tegkil8ti ile ilgili kelimeler cogunlukta oldugu halde (at, devlet, kagan, savag ve bununla ilgili kelimeler vb.) Uyg.'da, yerlegik medeniyetin gerektirdi- Qi gehir hayat~yla ilgili maddi kelimeler yanindg daha ziyade dini ve mbneviyat alemine ait unsurlar hbkimdir. Tabii olarak, farkli dinler, birbirlerinden farkli kelime hazinesi yaratmigtir: Mani ve Burkan dinleri gibi. B) Cumle yaplsr - cumle tijrleri bakrmtndan ilkin Kokt. ile (N- ve Y-agzr olarak) Uyg.'yl kargllagtrrmak zorundayrz. Bu sonuncuda agagrdaki yenilikleri buluyoruz: a) Kokt.'deki hi^ degigmeyen, katr bir ciimle duzenine kargrlrk Uyg.'da, canlr, hareketli duruma gore her an degigebilen bir cumle duzeni vard~r; tamlamalarda, tamlanan, tamlayandan once gelebilecegi gibi, her ikisi arasrna bagka unsurlar da girebilmektedir. b) Hagmetli, tantanalr deyiglerde ifadeye bir heybet, bir canlrlrk, bir tesir gucu vermek isin yuklem as11 yeri olah cumle sonunu brraklp baga veya bir bagka yere gider. Manzumelerde bu degigiklik tabii kargrlanabilir. Not : Cogu zaman ~ddia edildigi gibi yuklemin yer degigtirmesi. tercumelerin yap~ldi- 01 yabanc~ dillerin tesirinden degildir. Metlnler dikkatle tetkik edllecek olursd, bu yer degi~tirmenin belli bir dilzene gure yapildlgi gurulur. Bu belli duzene misal olarak gu durum gusterilebilir: Burkan veya yuksek bir pahs~yetin konug- tugu yerlerde yijklemin hareket halrnde oldugunu gururilz! c) Cegitli tarifi yardrmci fiiller ile, esas fiilin anlamr, yakindan tarif ve tayin edilerek ifadeye kesinlik, zenginlik verilmigtir: Sbyle ki: Gel-, ~abuk gel, bagkasr i ~ in gel-, gelebil-, hagmetle gel-, hurmetle gel-, gelmeyi tasarla- vb. v.b. vb. Butijn bunlarin hepsini Kdkt.'de bulamiyoruz. d) Fiillerde yaratrlmasi diigijniilen bu anlam inceliklerine muvazi olarak, ana

8 76 1 -K DWAS I EL K~TABI cumlenin menas~n~ da yakmdan tarif ve tayin eden yard~mc~ cumleler yarat~lmlgtlr (ag. bk.): dzne cilrnfesi, nesne c. (bildirme c.), tumle~ c. (zaman c.. yer c., hedef c., kargllapt~rma c., rnijsaade c.), vaslflama c. (ilgilerne c., nicelik - vas~flama c.), $art c. ve bag c. A~ag~da teferruatiyle gbrljlecegi gibi, ger~ek mhasiyle bu yard~mc~.cijmleler Kbkt.'de hernen hi^ gbrulmezler; Uyg.'da da yap1 ve yay~l~g sahas~ bak~m~ndan N- ve Y-ag~zlar~nda, degigik durumlar arretmekte ve bunlardan daha qok N-ag~~, yard~mc~ curnlelerde yuklemi, Cekimli fiil olarak kullanmaktad~r. C) 1Jslfip bakrrnlndan Kbkt.'ye isim-uslqbu hakim oldugu halde, Uyg.'yl s~fatisslqbuyla vas~fland~rabiliriz. Not : N-agz~nln yukar~da say~lan hus0siyetler1: Bilhassa ses ve ~ekil hususiyetleri da-. ha qok qu metinlerde gbriilmektedir: 1) Kaglt Ozerine kokt. alfabesiyle yazllm~s butijn metinler, 2) ~"astuanift, 3) TT, I, II AB, 4) M I 10-12, 23, 29, 30 (son ik~, parqanln yazll~$ tarihi !), 5) Maytrisimit ve diqer bazl klasik devir burkana 7. Yukar~da sayd~g~mlz dil hususiyetlerinden baa hususlarda ayr~lan ve brahmi alfabesiyle yaz~lml$ Uyg. meti,nlerin dilini (bk. TT VIII) de -son ve kesin hiikmu gelecek aragtlrmalara b~rakmak $art1 ile- yeni bir ag~z olarak telakki edebiliriz. Bu rnetinlerde, bagkalarmda gorulmeyen gu hususlar bulunmaktadlr: a) Ek ve ktjk Unlulerinde uzunluk k~sahk g6z dnunde bulundurulmugtur, b) Birinci hece dlglnda o/d ijnlijlerine yer verilmigtir: suzdk 'terniz', olorop o'turup' vb. c) Ilk seste b yerine p gbrulur: pol- 'olmak', put- 'bitmek' vb. d) I! (i) yerine h yazslrn~gt~r: hari- 'ihtiyarlamak', azih 'azl digi', e) Eski ny par~alanmlg ve yalnlz y ortaya c~km~gt~r (krg. Y-agzr), n f) z sesi bazan s olrnugtur: yaliiius ( + yalmguz) 'yaln~z', polson (= bolzun) ' olsun' vb. g) Baa kelimelerde unsuzler eift yazlllr: arttot ( = ;l'fazlas, kattih (= hat/& 'sert, katt vb. Yaz~l~gtaki bu ayr~l~klar~n ger~ekten ses degerleri de var mi idi? Daha dogrusu, bunlar birer yazlhg ozelligi mi, yoksa ger~ek ses degerleri midir? once bu sorularln cevaplandlr~lmas~ gerekir. Bunlar ger~ekten 'yeni bir agzrn' hususiyetleri olsa bile, bu metinlerin dili daha qok Y-agz~na yak~nd~r. g 8. ko~o'nun biraz kuzeyinde Bulayik ve Sui-pang ad11 iki harabede Hlristiyan Turkler'in meydana getirdikleri eserlerden bazl parcalar bulunmugtur. Bu metinlerde ses ve gekil bilgisi ytjnunden bir hususiyet gbriilmez, fakat ciirnlelerde unsurlann slrasl, allg~lagelrnig olandan ~ ok bagkadlr : in~e tip yarhkad~ olarka 'onlara Nyle diyerek buyurdu' (U I. 5A men yrne banp y"k"neyin an2ar 'ben de vsrlp ona tap+ nay~m' (a.y. 6). ant~n dngi yol~a yontd~ 01 mo o lar~ 'oradan muneccimleri bagka 8G bir yola soktu' (a.y. 9). okgayur sen sen yahguk oglr 01 inqekke kim /ra$tm Ontedi I

9 tiz buzagus& 'ey kigi oglu sen, uzaktan kendi buzaglslna seslenen inege benzersin' (W. Bang, Turk. Br. e. nestr. Geor. Le MuSbon 39. c., 53. s.). Bu rnisaherden anla~lldlglna gdre yuklern, tijrnle~ (verrne h.) ve nesnelerden once, bir curnlede ise, en bagta gelmistir. Turkqenin ternel yaplslna ayklrr dugen bu hususiyeti, rnetnin terciirne oluguna baglarnak dogru olrnaz, ~unkii yabancl dillerden yaptlm~g burkan ve rnani dinine ait eserlerde btjyle bir dururn manzurn par- Calar ve baa hususi deyigler dlynda- hernen hernen yoktur. Buna gore yuklernin sona gelrneyip bagta ve arada bulunrnaslnl bir aglz hususiyeti olarak dugunrnek herhalde daha dogru olacaktcr. Not : Esk~ Turk~e metinler, yukanda saydan ag~zlar~ hicbir pekilde adland~rm~yorlar. Yalnrz umuml olarak Tilrk dili pu pekilde adlandlr~lmlgt~r: Turk~e Turk till, Uygur tili, Tiirk Uygur tili. Yaln~z bir defa gegen Barquk tili tabirinin neyi ifade etti01 hen0z aydmlanmam~gt~r (krg. 53). 5 Sonu$ olarak sunu soyliyebiliriz: Isltlmllktan onceki Turk dili, qegitleri kultur qevre ve merhalelerinden geqtikten sonra ve baglanglqta dar sahalara inhisar edip, yazl ve din degigikligine bag11 olarak ortaya qkan baz~ aglz farklarln~ bunyesinde erittikten sonra (X.-XI. yy.), tek bir yazl dili halinde olugrnug ve Mogol devrinin sonuna, hart& baa bdlgelerde XVII. yozylla kadar burkancl cevrelerin kultiir dili olarak devarn etrnigtir. 8 I. Sirndiye kadar, can11 dillere gibi, eski metinlerin dillerine de sdsbilgisi usulleri uygulanlyordu. Fakat, eski.rnetinlerin urw ve unsuzlerini tesptt ederken, biitun bilgilerirniz gu veya bu gekilde yapllan kargllagtlrmalardan gkan son derece tereddirtlu neticelere dayanrnaktadlr; bunun i~in rnuhternel ses degerlerine dayanan bir stnlflarna yerine, Cjnlii ve unsuzleri 'fonern bilgisi' ydnunden SIn~flarnak daha dogru olacakt~r. Ben burada 0.-Pritsak'ln bir denernesini oldugu gibi aktarrnakla yetinecegirn (bk. 0. Prjtsak, Das Altturkische, Handbuch d. Orientalistik, 1. BdlOrn: Turkologie, LeidenIKdln 1963, 32. s.). iinliucw..not : I UnILisiinLin barllgl henilz mihakay konusu oldugu gibi e (kapah e) de, 0. Pritsak'n verdigi pifaht bilgiye gdre, ayrlca tetkiki gereken bir meseledir.

10 Not : 1 ) k ve g Ljnlij uyumuna gore degigtigi i~in milstakil olarak fonem degildir; as11 fonem k ve g'dir. 2) Yalnlz Uyg.'da gbrunijlen -v-, -v(kl)kt. b) ile br. d, 6 ve D'nin desigik gekilleridir. f, h, h, j yabancl sozlere inhisar eden birer fonemdir. A n 3) p-, d-, g-. z-..$ -. ny-, ny-, r-, I- mevcut desildir; m- ikitici dereceden olup b- 'den Flkmlgtlr; n- yalnlz ne ve mugtaklarlnda bulunur. Ses Kanunlar~ ve Baz~ Ses Degiqmeleri : g 10. ~nluler ile ilgili degigmeler: a) Eski Turk~e'ye, baa gartlar altlnda incelik-kal~nhk, duzluk-yuvarlakl~k baklm~ndan ses uyumu h2kimdir. Ancak baa eklerin unluleri, dozluk-yuvarlakhk uyumuna tabi degidir; unlusu daima duz olan ekler: +i (+si), -rnis, +ki, +qivb. vb.; unlusu daima yuvarlak olanlar: -tuk, -yiik, +gun vb. vb. ijnsilz ile biten kelimelerin sonunda gene unsuz ile baglayan bir ek geldigi zaman araya, yard~mcr ses olarak, duzluk yuvarlakhk uyumuna gore i vb. girer: bol-up, 01-up, kel-ip vb. Kdkteki bir yuvarlak unli'den sonra gelen iki unsuz, bazan bu duzliik yuvarlaklrk uyumuna mani olur: blgurt-ip gibi, demek oluyor ki baz~ hallerde (burada belki -rt- tesiriyle!) yard~mcl ses yuvarlaklaqmaktadrr. b)-bazl eklerde ye umumi olarak ikinci derecedeki i unlusunun genigleyi a (e) R oldugunu gbrijporuz (krg. agrz hususiyetleri) : bular+nan3, yideoler + neng, bob ayan, agar, temir+en vb. vb. c) Bazan pek ender olarak kokteki a unlusu, komgu seslerin tesiriyle yuvarlaklagarak o olur (= Labiallattraktion): taluy/toluy, bavlt-fowt- vb. d) Yaplsln~ kesin olarak bilemedigimiz iki heceli kelimelerin ikinci hecelerindeki ve baa tek heceti kelimelerdeki (asli?) i unlusunun komqu seslerin tesiriyle gbrilyoruz; fakat bu geliqme kesindegildir, ~unku aynl kelimenin her iki sekli de aynl metinde bulunabilmektedir: singdwsungijk 'kemik', min-/miin- 'binmek', 'kurumak' vb. vb. a) Kdkt. b- > Up. rn-. Bu degigme kornqu seslerin tesi;iyle olur; buk > mu& 'mihnet', biii > ming '1000', bn > mn 'ben'. Bu ses degigikligi daha Kbkt.'nin bazr rnetinlerinde de baqlam~gt~r; mn, mnfi vb. b) Kokt. -b-, -b > Uyg. v. bbkle- 'krzmak' > ovkele-, ylbr- 'yalvarmak' > yalvar-, yblk 'k8tu' > yavlak, sbn- 'sevinmek' > sevin- (a) b 'av' > av, sb 'sdz' > sav, sub 'su' > suv vb. Yukarrdaki misallerden de gdruleceqi gibi Kbkt.'de yaln~z kokteki b, Uyg.'da v olmaktads. ~aln~z ylbr-'da bir unsiiz-yer degigtirmesi hildisesini dugunebiliriz. Not : b>v degigmesinde dlkkati ~eken blr husus vardrr; bazl Man1 metlnlerinde (Nagzl) bu unsuzun Kdkt.'deki gibi kendisini korudugunu gbruyoruz : Upke 'Ofke' (TTII B 46, 73, 81. Mani alfabesiyle), yablak 'kotli' (a. y. 22); bir de sef- 'sev-

11 t \ kellrnesi gecer (Ta'fel 217 r 9. Uyg. alfab rnek' (TT , Mani alfabesryle). Mayt ' imit'in blr nushaslnda Opkile- kzrnak' siyle) BiAun bunlar N- agzlnln nisbi bir tarihrn~ tesbit hususunda b~r ip ucu vere&l~r rn~? Yoksa bunlar Kbkt. yazl geleneginin bir devarn~ rn~d~r? Yoksa bunlar, Kbkt. yazl geleneqln~n b~r devarn~ rnldlr? 0 takdirde biz bu gelenegin Kbkt. devrinden ~ok sonrak~ dev~rlerde hala devarn etrni9 olarn~yacagln~ dugunebiliriz. c) Kdkte ve bazr eklerde gerek K6kt. gerekse Uyg.'da 17 (n3) sesinin g ve baza; da y geklinde pek ender olarak geligtigini goru oruz (krg. bir de agrzlar) : X engim 'k~srmlr' (Maytr.) 1 egim (UJb x 202,4 not), munguz 'boynuz' (Heilkunde 1 8, 55) / nliiyuz (?) (TT 1 42) vb. - d) ny > y, n i ~in bk. agizlar bolumu. e) Ek bagrnda bazr Unsuzlerin Kdkteki r, I, n'den sonra bazr degigmelere ugrad~gln~ goruyoruz: +DA (bulunma h.), -D(i)(gorulen geqmig zaman) ve -KU (isimfiil) eklerinin +da/ta - +de/te; -di/tive -&/ku - -gii/ku ~eklinde ortaya qikt~gr gbrulmektedir (kr. 0. Pritsak. HdO, Turkologie, 34. s. Burada iddia edildigi gibi kesin bir ses kanununu kabul edebilmek iqin gerekli malzeme henuz dikkatli bir gekilde tetkik edilmemigtir). Sekil Bilgisi : Q 12. Turkqenin hemen her devresinde oldugu gibi Eski Turkqe'de de iki kelime qegidi vardrr: ad (isim, srfat, zamic; say1 sozleri, zarf ve edatlar) ve fiil (isimfiller, zarf-filler). Agag~da ilkin kelime yaplml sonra da kelime cegitleri iizerinde durulmugtur. IA. Kelime Yap~rn~: Q 13. Ekler: DI~ yaprlarr bak~mrndan ekleri genel olarak dort bolumde toplayaca&: 1) bunyesinde A, 2) i, 3) Uve 4) duzluk-yuvarlaklik uyumuna gore degigebi- len ve yardrmcr unlu vazifesini goren bir 1 (a?) bulunduran ekler. Bunlardan A ve U incelik-kalrnhk uyumuna tabi halde A, U ve i k~smen duzluk-yuvarlaklrk uyumunun d~grnda kahakta, bir k~smi ise, yukarida gdruldugu gibi agrz hususiyeti olarak unlu geniglemesine tabi olmaktadrr. Fakat, bazr ekler de vardrr ki, bunlar~n gdsterdigi sistem drgr hususiyetler, yaprlar hakk~ndaki bilgilerimizin yetersizligi yuzijnden izahsrz kalmaktadrr. Birtun bu hususi durumlara, yeri geldikqe, ilgili eklerden sonra krsaca temas edilmig ve munakagasrna girigilmeksizin birer mesele ohrak oldugu gibi b~rak~lrn~gtrr. Fonksiyonlar~ bakimlndan ekleri iki bdlumde inceleyecegiz: 1) yaplm ekleri, 2) ~ekim ekleri (ad ve fiillerde, iyelik, gahrs ve qokluk ekleri). Gardukleri vazife bakrmlndan birbirlerinden kesin olarak ayr~lan bu eklerden baz~larr, her iki fonksiyonu da uzerine alabilmektedir. Bu gibi hallerde sdzu edilen ek, her iki b6lumde de inceknmi~ ve herhangi bir karlglklrga meydan vermemek iqin birbirlerine atrf yap+ rn19tlr Yaplm Ekleri: Ddrt turlij yaplm eki vardrr.. Bunlar gdrdukleri vazife bakr-

12 m~ndan birbirlerinden kesin olarak aynl~rlar; pdyle ki: a) adlad, b) adlfiil, c) fiillad, d) fiillfiil. Bu temel kaideye gijre te~kil edilen bir kelime, cumle i~erisinde kullan~l~gr icab~, aqagrda gdrulecegi gibl, birden fazla kelime qqidini ifade edebilir. g 15. a) Addan ad (isim, stfat vb.) yapan ekler ~dyle slralanabilir: Cok kullan~lan ekler: + gi meslek ve fail bildirir, keyik~i 'ava', 1)Iiitqi 'cellat'. + 1'0 slfat olarak, isim olarak ve bazan da tamlayan olarak kullan~l~r. -Nagz~nda ijnliisij bazan a olur, yk. bk. ilig (LV + lik) 'hijkumdar', otlub 'atese ait', dgrunqdlldlk 'sevinqli', atla6 'meghur', nizvanilig ot 'ihtiras ategi', Not : Asagldaki mlicerret kavram te$kil eden + IOk eki ile bu eki, alfabelerin klslrhgl dday~siyle aylrt etmek her zaman mi!inkijn deildir. + 1 K yukarldaki ekin anlam~ndan bagka bir de mucerret kavram te~kiline yafar, agrl~k 'hazine', borluk 'Ozum bagt', yimislik 'meyva bahcesi', Az kullanrlan eklec + " g kuqiiltme bildirir, dgijc(ijm) 'anaclqtm'. + " K kijqultme bildirir, dgiik 'anaclk'. Not : bi~ek 'blcak' kelimesini tahlil edscek olursak L8bi+ c+ ek (qdnkis bi 'qakl') $ekli meydana q~kar ki, buna gdre + K yanlnda bir de kllpdltme eki olarak + AK rnevcut olmug demektir; fakat misallerin azllq~ yijzhden bu hususta kesin bir $ey soylemek m%mk%n degrldir. + Kln 1) unvan bildirir, burban 'Buddha', te&iken 'efendi; hapnetmeapt; 2) yer adlannda, dtuken, Fadlrtan vb.; 3) zarf tegkil eder, agnuban, amt$an, irteken vb. Not : Yer adlarlnda ve unvanda bu ekin mustakil bir kelime oldugu da dug0niilmekte- dir $aman (?). + " l renklerde, yay1 'yeqil', FIZII 'k~rm~zi'. + IA kdrkle 'gijzel'. + bu ek ile tegkil edilen ismin manast kdkiin manasiyle a u zaman aynl- d~r, tile$ '~slak yer' (krg. dl 'lslak'), ofung odun' (krg. ot 'ate$), kdvdd-2 'vijcut' (krg.. ktivdii). Not : Yukar~daki misallerde, ilk bak~gta yardlmc~ ijnlunlin a olma temayulu gbze Far- plyorsa da, bu hususta kesin bir hijkurn vermek, misallerin yetersizligi yilzun- den ~imdilik milmk%n degilchr; zira ayang (a?), dl (e?) ve kdvdi) kelimelerlnin tegkilleri hakklnda hiq bir gey bilmiyoruz. + KU bu ek ile tegkil edilen ismin mclnas~, kokun rnpnas~yla as. yk. aymdtr, esengii 'slhhdli', rnen"gigii 'kdrpe'. + 8 bu ekin fonksiyonu ve yardlmc~ unlusuniin durumu hakkmda misallerin ye- A!

13 tersizligi yuzunden. kesin bir gey bilmiyoruz, biigu? 'hikrnet'. 16. Baa ~ekirn ekleri ve benzerlerinin kal~plagarak yaplrn eki gibi kullan11d1g1- nl g&uyoruz: I} Ashnda ~okluk bildirdigi iddia edilip de Eski Turkce devresinde art~k bu fonksiyonu kaybolrnu~ olan ekler, + An o&an '~ocuk'; rnetnin geliginden bu kelirnenin bazan 'qocuklar' rn8nas1- na geldiqi gdruluyor: a. + 1 'canl~lar' vb. + gihr keljfiiiniim 'gelinlerirn', 'hepsi'. + t tigit 'prens' (bazan tigitler, krg. tigin) - bu ekin yard~rnc~ unlusu hk. bir bilgimiz yoktur-. Not : Bazl ~ift uzuvlarl ifade eden kelimelerde gorolen 2nin de bir ek olup olmadlgl belli degildir. Verilen rnisallerin igtikaklarr yapllrnadlgl muddetqe bu ek (?) bir.mesele olarak kalacaktlr: kogilz 'gogos, merne', mtlyuz, 'boynuz', tiz 'diz' vb. 2) Asllnda yokluk bildiren + soz'in de bazan ~ekirn eki olarak kurlan~ldlgin~ gbruyoruz, kdrksuz '$irkin', dgsuz 'bksuz', igsez (N-agz~nrn bir hususiyeti olarak!) 's~hhatli'. 3) Asag~daki baa ha1 ekleri ve diaerleri de kal~pla~arak pek ender olarak yaplrn eki vazifesini gdrurler. + Om aslmda iyelik I. ghs, eki olup kal~plagarak hususi ad veya unvan yapar, ten9rim 'efendirn; prenses'. + KA aslmda verrne h. ekidir, ba3ka 'bagka'. rnungta 'dert'. ilrke 'dairni' + ga aslmda egitlik h. ekidir, azu~h 'yahut da', azra&a '~ok az'. + D% aslmda q~krna h. eki olup ydn gdsteren kelirnelere getirilerek kal~plag~r ve ~egitli fonksiyonlar~ ile ad olarak kullan~lr, ongtunmta 'dozeninde9(m ,4), kijntun tur- 'guneyde bulunrnak' vb. + TAO' aslmda rnustakil bir edat (teg 'gibi') sonradan kal~plagarak yapm eki dururnuna girrnigtir, anta; 'boyle' (L*anr teg). Not : < ' + fa-; ekini bununla karlqtlrmarnak IClzlrnd~r, + ki s~fat olarak ay$ 'ayl~k', sdki 'vaktiyle'; bulunrna h. ekinden sonra 'yandeki', yirdeki (ler) 'yerdcki (ler)' vb b) Addan (isim, s~fat vb.) fiil yapan ekler soyle s~ralanabilir: Cok kuliandan ekler: + A- ge$i$siz fiil yapar, ata- 'ad1 olrnak', kii~e- 'zor kullanrnak; gu~lenrnek', + i- geqigsiz fiil yapar, bli- '~slanrnak' (bk. dl '~slak'), bod/- 'yap~grnak, baglanrnak'. Not : Mana ortakhgl dolaylsiyle bu ek ~ogu zaman birbiri ile kar~gtmlrnaktadlr; Ote

14 yandan bod\- yanrnda bir de bodu-, bosu- 'kurtarmak, affetrnek' yanrnda bosa- vard~r. + IA- sonuna geldigi isim ile bir gey yapmak, onunla techiz olunmak mtinas~na, gelir, basla- 'baglamak', yilvile- 'buyulemek' vb. Az kullanilan ekler : + d= gecigsiz fiil yapar, bir tek misalde gbruluyor, yagid- 'dijsman olmak'. + r- gecigsiz fiil yapar, belgiir- 'belirmek' (krg. belgii 'ali3met1, eskir- 'eskimek'; misallerin yetersizligi yuzihden yardimc~ unldsuniln durumu hakkinda bir gey bilmiyoruz. + Ar- ekseriye renk adlarmda kullanilan bu ek de yukar~daki gibi qogu zaman ge~igsiz fiil yapar, karar- 'kararmak', sargar- 'sararmak', alar- 'g6zu k~zarmak' ve bir de ongar- 'tamir etmek'. + I- ge~igsiz fiil yapar, tusul- 'faydalr olmak'. + Al- geqissiz fiil yapar, on&?/- l-'dijzelmekl. + OK- geqiqsiz fiil yapar, tagrk- 'daglara cekilmek', iqik- 'teslim olmak', tupijk- 'kunhijne vtik~f olmak' (bk. tupukgince L (*ti)p+uk-ug+in~e). I Not : 1) $imdiye kadar hep mustakil bir ekmrg gibi telakki olunan + KAr-'I bu eke baglay~p L*+K-Ar- seklinde dugunebiliriz: tdzker- 'kunhune vakrf olmak', k0ngillker- 'dugunrnek', tiipker- 'bir geyin asl~na ermek' gibi misallerden anla~rldrgrna gbre, bu ek grubuyla tegkil edilenfiiller hep geqigsiz fiillerdir; fakat, -Ar- a~agrda da gor01ecegi gibi urnomiyetle gqi~li fir1 te~kiline yaramaktad~r. Her ne kadar 'asrl f~nksiyonunu kaybetmig bir faktitif' W. BANG'n tabiriyle 'verblasster Faktitiv' geklinde dugilnerek rneseleyi b6ylece 'halledilmig' telakki etrnek c&ip gdriinuyorsa da, bununla ~lgili m~salleri ~ogalt~p, ona g6re daha tatmin edici bir ~6zurn yolu ararnak yerinde olur sanrnrn. Ben, burada bir hareket noktas~ olarak R. Rahmetli ARAT'm gu notuna igaretle yetinecegirn (Eski Tiirk Siiri, Not 7, 142) 2) Aynr iekilde + KOr- eki de rnurekkep olmalrd~r : L (+ K-Or-. Yalnrz iinlem ifede eden kelimelere gelip, 'bag~rmak, seslenmek' lfade eden fiiller tegkrl eder: aybtr- 'hayksrnak' gibi. + KA- yukar~daki + la- ekinin mtintisma yakin bir mtinaya gelen fiil teqkil eder, emgen- 'iztirap cekmek' (Lem+ge-n-, em 'ila$), yarligka- (- yarliba-) 'buyurmak; vaaz vermek', irin~ke- 'ac~mak'. + OrKA- bu ekin yapis1 ve mhasi hakk~nda kesin bir gey bilmiyoruz, alpirkan- 'bir kahraman gibi davranmak' (L*alp+irka-n-), tsuyurfa- 'ac~mak, merhamet etmek'. Not : Bu eki, rnurekkep bir ek olarak da telakki etmek mumkundiir : L +r-ok+a-; fakat elimizdeki misallerin hi^ biri *+r, '+P k veya *+ "kd- geklinde g6rijlrnemektedir.

15 + sa- 'bir gey istemek', barrg'sa- 'varmay~ istemek', klirugse- 'gormeyi istemek', suvsa- 'susamak'. - Bazl igtikaklarlnda : kekse-k 'menfur', taprisa-k 'hurmetkar'.. + TA- sonuna geldigi isme benzemek veya bir gey yapmqk (krg. +la-) unte- 'seslenmek', alta- 'aldatmak'. + Tir- ag. yk. +la. ekinin mcinasindadlr, yiltir - - yiltri- 'ruzgar esmek' (TT 1 16), yaltrl- 'parlamak'. 18. Mevcudiyetlerini yaln~z igtikaklarindan ~rkarabildigimiz addan fiil yapan ekler: + Ur- m&n8 bak~mlndan +ar- ekine benzemektedir, kin"grii 'mufassalan' 1 *kinq+~r-d. +?A- b'u ek i~in yalnlz bir tek misalimiz vardir, kekreg- 'klzmak' Lkek+re-g, (krq. kek 'kin'). Ayr~ca +&A- ekiyle kargilagt~r~labilir. + d- 'byle saymak, kendisini onun gibi telakki etmek; gibi olmak', erksin- 'kendisini gu$lu saymak; tahakkum etmek' begsi-g 'bey gibi'. Not : Sonu G ile biten isimlere bu isi-g gelince, iinsiiz benzegmesi ile *+pig>*+~qig>+~ig olur: kusen~ig 'arzu edilen', kork,ncii 'kor- kun~'; sonra bu sekll umirmilegerek sonu n ile biten isimlere de getirilrni~tir : sobangs 'sogan gibi' > 'tath', admgia'degigik, sqkin', adinsid 'a.m.' + su- ba{arsu-k 'ba&rsakl,. tmgsu-5 'f6vkaliide guzel; nadir', suvsu-8 'iksir'. + sira- L*+siz+re (?), ilsire- 'yurdundaq olmak', kutslra- 'saadetten mahrum olmak' (krg. +ra-) C) Fiilden ad (isim, %fat vb.) yapan ekler: Bu ekler ile tegkil edilen kelimeleri cumle i~inde gdrdukleri vazifelere gore ilkin bunlar~ 1) Tek fonksiyonlu ve 2) Gift fonksiyonlu ekler diye iki ana bblume ayiracagiz. Burada 'qift fonksiyon'dan maksat, bazi eklerin, isim vb. miinalacdan bagka, ilerde gorulecegi gibi"zaman' vb. gibi mefhumlar~ da ifade edebildigidir. Burada bunlarrn yalnlz ~sim vb. olarak kullanild~klar~ durumlar ele allnrn~g, 'zaman' vb. ifade etme hususiyetlerine ancak, igaret etmekle yetinilmigtir. 1) Tek fonksiyonlu ekler de ~ ok veya az kullaniglar~na gore ayri ayrl ele allnm~gt~r. 1 Cok kullan~lan ekler g6yle slralanabilir: -OQ sonuna geldigi fiilin gdsterdigi haraketin neticesini, daha qok aktif olarak ifade eder, - bundan sonra gelen ekten (-K) bu baklmdan ayr~lmaktadir, sevig 'sevgi', dlug ' lilii', ' kuru; bog', ay16 's6z ; ifade' - N - agzlnda yardlmcl unlunijn bazan a oldugu gdrulijr, tatas 'tat' vb. - O K sonuna geldigi fiilin gosterdigi haraketin neticesini, daha ~ ok pasif olarak ifade eder (krg. yukar~daki ek -G). him yaninda slfat olarak kullanil~g~ daha fazladlr, to& 'tok' (krg. *to-/-, *to-d->day-), yok 'yok (luk)' (krg. *yo-d-un), - klirk 'gekil; giizel' (kdr-), - ya&k.'yakln' (yasu-) beduk 'buyuk' (bedu-), egsuk 'eksik' (egsu-), - ~~III

16 'yap~lm~g'>'k~yafet' (ti-), sizik 'suphe' (krg. *sir-in-) - adruk 'farklrtemayuz etmig' f'l (adn-). artut 'fazla* (art-), yam! gunah' (yaz-), yangluk 'hata' (ym&l-), bertuk 'sakat' (bert-),- bdlok 'par~a, bbluk' (bbl-). Not: Yukar~daki misallere g6re ilk bakt$ta - OK yanlnda bir de -UK ekinin mevcut oldu- gu farz edilebilir ise de, sonu unlu ile biten fiillerde duzenli bir gekilde K gdrun- mektedir; Ote yandan krl-rk ve 'siz-ik le yaz-uk'un bir arada bulunmasl, kesin bir neticeye varmamlza mani olmaktadw. Bu meselenin halli l$in, misallerin $0- galmasm beklemek le~md~r. -OU isi yapan ve isin neticesi manas~na gelir, b!&u 'b~~kr', i~ku 'i~ki', kedgii.'elbise', - Stfat (yuklem adt vb.) olarak zaman bir gereklilik ve zaruret ifade eder, oqju yo1 'kurtuluqa gathen yol',.sa$lan&~ 01 ' korunmal~d~r'; -LUG ile genigletilir (oraya bk.), yun&due tdru 'ylkanma usulu'; yokluk ekiyle, sevgusuz 'sevilmeyen'; + ~ ile, i 'kaatil'; yard~mc~ fiillerle birlegmesi icin oraya bk. -Om igin neticesini bildirir, kedim 'elbise', tobum 'dogum', dldm yir 'dlum yeri'. Not : + ta- ile yapllml$ fiillere-de gelir, er+de-m 'Olum yeri' Yazilet'vb. - ma stfat olarak kullan~l~r, kesme et 'k~yma', oyma er 'oyuncu'. -mak fiilin gbsterdigi igin miicerret adt, u&ma$ 'anlaytg', dlmek.'blme'. -On9 (U) fiilin gdsterdigi hareketin neticesini ifade eder, tegzin~ 'dalga; tomar kitap', dgriin~ - cfjgrilnpl 'sevin~'. tlot: Asllnda -n- fiillerine geldigi i$in ekin asllnl -F dlarak da telakki etrnek mlirnkun- dlir. -8 K isim olarak kullan~ldtg~ gibi, da'ha gok gereklilik bildiren bir stfat olarak kullan~lmaktadlr (daha ~ ok Kdkt. ve Mani metinlerinde geger), kun batslly 'gon battst, kun to&ukdunb 'gun dogusundaki', il tutsub yir 'devletin idare edilmesi gereken yer', al$ans~d tdru '&me usulii' (Huas Mani alfabesi-), nomka kigursijg tori) 'dine kabul edilme usulu' (a.y. 229), fakat olursuc< tdrii"oturma usulij' (a.y. 273). Not : 1) Yukar~daki misailerden anla$tldtgl gibi Mani rnetinlerinde ekin kararslz bir wkilde g - k olarak yazlldlgl gdrulmektedir; bu durumun ayrlca tedkiki gerekrnektedir. 2) Bu eki *-so-k $eklinde de diigiinebiliriz; as. bk. Az kullan~lan ekler ~Yiylb stralanabilir: -AaUI bir tek misalde gbriilmektedir, tirnegol 'toplay~a' (?). Bu mijstakil bir ek olmay~p birka~ ekin birleqmesinden meydana gelmigtir; yaps1 ~imdilik me~huldur. 4 sonuna geldigi fiiller tek baglarlna mevcut olmad~klar~ iqin ekin yaps1 ve man&~ hakkmda kesin bir gey bilmiyoruz, y~d 'koku' (krg. ypar?), tod 'dolu' (krg.'to- k, *to-/-). -K& Blet ismi yapar; ekin yaptsl bilinmiyor, a~kag 'anahtar'. k~ska~ 'ktskag' fail ismi, stfat ve pek ender olarak zarf gibi kullan~llr. Misallerin ietersizligi

17 yuzunden yardlmcl unlusunijn durumunu kesin olarak bilmiyoruz; N- agzinda yardrmcl unlusilnun, bilindigi gibi a olma temayulu vardir, yarati&i 'yaratan', edgu dgli 'dost', erikli liken', kin!ala$m urui 'geriye kalan tohum' (M , nr , 1). -QmA fail ismi ve ekseriya s~fat yapar, ba&m yorigma 'surungenler', keligme dd 'gelecek zaman'. 4in fhil ismi yapar, tirgin 'topluluk', tezkin 'ka~an', bazgan 'basan, bastiran' (M 1 8, 10). Misallerin azhgi dolaylsiyle sonuncusunda gdrulen a'nln durumu hakkinda gimdilik kesin bir gey s6yleyemiyoruz. -OAK fail ismi yapar, i~gek '*kan i~emgeytan'. -QUK fhil ismi yapar, bazguk 'kazlk', tirguk 'direk'. -I fail ismi yapar, ma1 'mutehet' (krg. mad-), kmsil 'vadi', tukel 'butun'. Misallerin azllgl dolaylsiyle yardlmcl unlunun durumunu bilr~iyoruz. -mlr fiilin neticesini bildirir,-almir 'hlrs' (krg. al- 'almak'), yagmur 'yagmur'. Son misaldeki Onlunun asl? olup olmadrgi hakklnda misallerin azllgi dolay~siyle bir gey bilmiyoruz. O n fiilin neticesini bildirir, tutiin 'duman', tirin 'cemaat', tolun ay 'dolunay' Not: Kbkt. tiyin 'diye' kelimesinde gbrulen -in ekini bundan ayrl dugunmek lazlmd~r; aslmda bu da pek az kullanll~r. -"q fiilin neticesini bildirir, biris 'verig', urus 'harp'. -t fiilin neticesini bildirir, adirt 'fark', bosgut 'talim' (krg. bo&-n- 'tigrenmek, talim etmek'), urunt 'kavga'. Bu misallerden yard~mct unliinun durumu belli olmuyor, fakat batut yasut 'gizli' misali, ekin - Ut olacaglnl gtisteriyor. - yak gimdilik bir tek misalde gtiruluyor, tutyak - tutayak (U 11, 6, 8, 10, 11, 12) 0 - z fail ismi yapar ve hareketin neticesini bildirir, uz 'ustat; mahir' ( ~ c 'tutus'. 'muktedir olmak'), sdz 'stiz, kelime' (krg. *sd-yu+le->sdyle-), tepizlig 'gok tepilmig' (M 111, 14, 4). 2) Gift fonksiyonlu ekler: Bu biilumde, cijmle i~inde ald~klarl vazifelerine gbre, a) zarf ve b) fiilin Cegitli zarnanlarln~ da ifade edebilen ekler bir araya toplanmigtlr. Bunlara umumiyetle 'zarf - fiil' ve 'isim - fiil' de denilmektedir. Ancak, burada bunlarin, dogrudan dogruya isim (slfat) fonksiyonlarr uzerinde durulmug, diger fonksiyonlari da agaglda yerinde incelenrnigtir. Zarf - Fiillec -A, -U, -p dge 'sohret; unvan (krg. bg- 'tivmek'); udu 'maiyyet' (krg. ud, 'takip etmek'); $op 'butun' (krg. *ko-d- 'koymak'), tolp 'hepsi' (krg. *to-/- 'dolmak'). (Ger;mig zaman)

18 -TUK umduk 'umut', tondu! 'ikaamet', kelmediik 6d 'istikbal', ertuk teg 'oldugu gibi', Burkan felsefesinde 'mutlak' kargrlrgr, Skr.'tathZta. -yuk sryub 'enkaz, harabe' (krg. SI- 'k~rmak'), bulianyvk tmligjlar kafas~ karrsrk ve yanlrg fikirlerle doh olgn canlrlar'. -mi* tamu 'feryat cehennemi', at1 kdtrillmig 'hagmetli'. (Genig ve gelecek zaman) -AT, -Ur (-yur), -IT, -r dtjrt ayrl ekin mevcut oldugu gbriilmektedir; fakat aynr fiile iki ayrl gekil de gelebilmektedir: yrl~ia-yur -yrl$ar. ( a$-ar.bez-er; emgen-0r, san-ur,!i/-ur; bul-lr, kel-ir, yort-lr; ti-r [ti-ycir 1, tile-r [tile-yiid, yon-r [yorr-yur 1, vb. vb. ), ot 'atesin sonmesi'. kdz0nur 6d 'ha/-i hazrr', yorryur tmli&lar 'canl~lar' vb. Not : Bu karrgk durumun munakagastna burada girigilmeyecektir; girndilik bk. R. h, ARAT, Atabetii'l-Hakay~k, s maz -ar ekinin menfisidir, ermez+ig erur tip 'olmayana olur diyerek'. -DA$i umumiyetle fail ismi yapar., tatrglandap 'gayret eden', kelteqi art/~ 'gelen kervan'. 20. d) Fiilden fiil yapan eklerini, ilkin fonksiyonu kesin olarak bilinen ve bilinmeyen diye iki k~srmda inceleyecegiz. 1) Fonksiyonlarr belli olan ekler: a) Faktitif fiil yapan ekler: -AT-; -Ur$ -ir- ii~ ayrr ekin mevcut oldugu goriilmektedir; fakat aralarmda man& fark~ olup olrnad~grnm tespiti mumkun degildir. ljnliilerinin durumu bgk~mrndan genis zaman ekiyle kargrlagtrrrlabilir: kiter 'gidermek, uzaklagt~rmak', batur- 'gizlemek', ertur- 'gecirmek', kelir- 'getirmek' (- kelilr-). -GUT- tirgdr- 'diriltmek', amirtaur- 'teskin etmek'; bu eki L * -k-dr- geklinde de dugiinebiliriz, ag. bk. -T= okrt- 'okutmak', kdqet- 'guclendirmek', olurt- 'oturmak', sevit 'sevdirmek'. Not : -tur- ekini L*-t-or- geklrnde dugunrnek laztmdrr, yidijr- 'yedirmek' amr~/tur,du- rultrnak, teskin etmek. yk. bk. -Oz- emiz- 'emzirmek', tutuz- 'ttltturmek'. b) Ortakhk fiili yapan ek yaln~z bir tanedir: -"9 fiilin gdsterdigi ige katrlanlardan yalnrz biri bazan faal olur. kesip 'birbirini kesmek', kulilg- 'gulugmek'. c) ~6nijgldlijk ve edilgenlik bildiren ekler: - "1- tiril- 'canlanmak', Brtul- 'brtulmek'. N-agzrnda -a/-: sa~al- 'saqlmak, dag~lmak'. - On- bilin- 'niifuz etmek', tuyun- 'niifuz etmek, anlamak'.

19 2) Fonksiyonu kesin olarak bilinmeyen ve ag. yk. kokun manasma gelen ekler: -9ir- pek az kullanrllr; gu iki misalde gorulmektedir: y&rr-t- (AY 615,9; Cince metin: J. Nobel, 338,28 'mehren'), kulgir- 'gulumsemek' (Maytr. Tafel 12, str. 8 vb.). -d- bazr tek heceli fiil koklerine getirilmektedir; bu ktjkler tek baglarlna kullan~lmazlar,m%n%slnda, evvelce iddia edildigi gibi bir 'tekit' (intenzif) bulmak guqtur, tod- 'doymak' (krg. *to-k, *to-/-), kod- 'koymak' (krg. kod-i 'agagr ve *ko-p 'hep, butun'); fakat, bu ekin +a- fiillerinden sonra canlr olarak kullan~ldrg~ gorulmektedir; bunlardan pek azr +a- gekli ile mevcuttur, &tad- 'kuttu olmak', beged- 'bey 01- mak'; fakat, kuqed- 'guqlu olmak, guqlenmek' (Maytr. 16, 37) yanrnda bir de kuqe- 'gu~lenmek' vard~r. Goruldugu gibi bu ek umumiyetle ddnu$lu ve gegigli fiil yapmaktadrr. Not : TT , 55'teki ki$et- - seklini bir imla husosiyeti olarak telakki etmek Igzlm- d-tr, ~ilnku burada mana 'ge~igli' degildir. -s OK- bilsik- 'bilinmek', tutsuh- 'tutulmak', ursuk- 'vurulmak'. - O K- alk- 'azalmak' (Maytr. 2, 15; krg. bir de a/!-m- 'azalmak', a&-u hep'), dk- 'dugunmek' (0-'den manaca bir farkr tespit edilememigtir), ktjnuk 'tamamiyle yan-. mak' (krg. kon- - koy- 'yanmak'). -si- gimdilik bir tek misalde gorulmektedir, ems; 'emmek'. Not : azr -K i~tikaklarrnr bununla birle$ireb~liriz: 'bat-sr-k, "tog-su-k ve *kigur-so-g vb., (oraya bk.). Eger bu dogru Ise, o takdirde ekimizi -s/- olarak dugunmemiz gere- kecektir. B. Kelime Gqitleri: Ad g 21. Adlarr, isim, s~fat, zarhir, say1 sbzleri, zarf ve edatlar olarak srnrflandrracag~z. Cokluk: Kbkt.'de gerqekten qokluk ifade eden miktakil bir ek yoktur; bunun yerine daha qok 'topluluk' ifade eden, mengeleri meqhul bazr ekler kullanlltr; +1W: hilkim zumre iqin; + t: yuksek rutbeli kigiler iqin; +An: belli bir kudrete sahip kimseler iqin; +Gun: yagqa kuquk akraba i~in kullan~lrrlar. Not: Bazr hayvan rsimlerinrn sonunda g0rulen +Ian ve +gan'r da brrer ek telakk~ et- mek, k0kleri kesin olarak bilrnmedigr muddet~e (mesela ars +Ian, tabis +gan vb.) bir nazariye olmaktan ileri gegemez. Bu eklerde.~ +lar daha sonra Uyg.'devresinde mijstakil bir qokluk eki olmu.$ ye isimlere gelebildigi gibi fiillerde de istisnasrz olarak kullanrlm~gt~r; hatta, bu eki say1 sozlerini takip eden isimlerde bile goroyoruz, altr ogjr~lar 'ah hrrsrz' gibi. Yukarlda ad1 gegen 'topluluk' sozlerinin, Uyg. devresinde art~k fonksiyonlarrn~ kaybetmig 01- malarr, degigen cemiyet duzeni ve dijnya gorugu ile izah edilebilir.

20 22. lsirn cekim ekleri: Yahn hillin, Turkcenin her devresinde oldugu gibi burada da eksiz oldugunu gdruyoruz. /lgl h. +" 17 (Kdkt.) ; + nopg (Uyg.). Fiillerle ilgili olrnay~p dogrudan dogruya isirn tarnlarnalarmda kulland~r. Kbkt. 'de + Og, Uyg. +nagg qekilleri de gbrulrnektedir. YLCkleme h. + OG. N- agzlnln bir bzelligi olarak + ab sekli de gdrulrnektedir. Mogol devrine Bit Uyg. din1 eserler ile, tarihleri belli olmayan baz~ din dl91 (hukuk vesikalarl, takvirn vb.) eserlerde +glnin yanlslra, zarnir ~ekirninden ahnarak s~k s~k kullan~lan +ni ekinin, daha kliisik Uyg. devrinde de yer yer kullanilmaga bagladiglnl gdruyoruz. Bunlar ilkin yabanc~ sdzlerde (rneselb erdni+n~) ve bir rnisalde de son hecesi iyelik ekini and~ran etiir kelimesinde gdrulrnektedir (Maytr. 69, 7; etiiz+ni!). -YUklerne h. eki, Turk dili tarihinin rnerhalelerini tespitte ve baz~ rnetinlerin nispi tarihlerini tiiyinde mijhirn bir blqaidijr. En eski metinlerden basiayarak bu ekin inki~afrn~ ayrlca tetkik etmek 18qmd1r. Bulunma h. +DA Qkma h. + DA, +bin. Birinci ~ekil yazitlar ile N-agz~nda kullan~ld~g~ hiilde, Uyg.'da +ta yanmda +tin de kullan~lmaktadu, ancak, N-agzmda bunun bazan +dan qekline girdigini gdruyoruz. Not: +din ekinin, b&an ydn bildiren kelimelerden sonra geldigi zaman, wkil (+d On ) ve maria bakimmdan kal~plapt~g~n~ gbruyoruz, bk. kelime yapim~! Va81ta h. + On. Yardma unlusunun her zaman duzluk-yuvarlakl~k uyurnuna tabi olup olrnad~g~ kesin olarak sdylenernez. N-agilnda bazan +an olur. hqlttlk h. +ca. Bazan kal~plaqarak yaplm eki vazifesini de gdrebilir (oraya bk.). Ygin gbtermo h. +GArU. Mustakil olarak da gorulen +ra ve +ru sekillerinin bununla ilgi derecesi kesin olarak belli deoildir. Not: Pek ender olarak kullamlan +IUGU (nj'u, 'komitativ' - vhta h. eki olarak dlipunebiliriz, suzinlugiin 'onun sdzu uzerine' (Huas 12), tngrilerl~lgiln.. kelir 'u~ tanri ile gelir.." (M , 2). Kt)kt.'de +lugu peklindedir. Vokatif h. +a. Daha ~ ok Uyg.'da kullandan bu ek gerektiginde yard~mc~ Onsuz de alabilir, +ya! () N. Bu kelirne turu ve benzerlerinin dururnu isirnlerden farkl~d~r. 1) egri hailerde (casus obliquus) kdk degi~ir, 2) isirnlere gelen baa Cekirn ekleri burada fark- I~dir, 3) zarnirler, gokluqu teklikten, isirnlerden eok ance ayrrrnqtlr, 4) pek ender olarak zarnirler, isimler gibi iyelik eki atabilir, 5) felsefi bir deyirn olarak mn 'ben', isirn ~ekirnine tilbi olur.

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ HEDEFLER İÇİNDEKİLER TÜRKÇENİN KİMLİK BİLGİLERİ Türk Dilinin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri Türk Dilinin Gelişmesi ve Tarihî Devreleri TÜRK DİLİ - I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Türk dilinin dünya dilleri

Detaylı

7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ 1. I. ( 15) ( 1) 5. ( 125) : ( 25) 5 6. (+ 9) = (+ 14)

7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ 1. I. ( 15) ( 1) 5. ( 125) : ( 25) 5 6. (+ 9) = (+ 14) 7. Sınıf MATEMATİK TAM SAYILARLA ÇARPMA VE BÖLME İŞLEMLERİ TEST 1 1. I. (15) (1) II. (1) (6) III. (+8) (1) IV. (10) (1) Yukarıda verilen işlemlerden kaç tanesinin sonucu pozitiftir? A) 4 B) 3 C) 2 D) 1

Detaylı

TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE

TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE TÜRKÇEDE BAGLAYICI (YARDIMCI) SES KONUSU ÜZERİNE Prof. Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Bilindigi gibi Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Yani bu dildeki görev ögeleri dizim (syntaxe) içerisinde görevlerini belirleyecekleri

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ

10. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK ve TEST ÇÖZÜMLERİ 10. IIF KOU ALATIMLI 2. ÜİTE: ELEKTRİK VE MAYETİZMA 4. Konu MAYETİZMA ETKİLİK ve TET ÇÖZÜMLERİ 2 Ünite 2 Elektrik ve Manyetizma 2. Ünite 4. Konu (Manyetizma) A nın Çözümleri 3. 1. Man ye tik kuv vet ler,

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi

Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Eğitim Tarihi Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İslam Öncesi Türklerde Eğitimin Temel Özellikleri 2 Yaşam biçimi eğitimi etkiler mi? Çocuklar ve gençlerin

Detaylı

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri. Yrd. Doç. Dr.

Türk Eğitim Tarihi. 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri.  Yrd. Doç. Dr. Türk Eğitim Tarihi 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri Yrd. Doç. Dr. Ali GURBETOĞLU www.agurbetoglu.com agurbetoglu@yahoo.com 1. Türklerin İslam Öncesi Eğitimlerinin Temel Özellikleri

Detaylı

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI 11.Hafta Yapım Ekleri ve Uygulaması Fiilden İsim Yapma Ekleri Sıfat Fiil Ekleri Fiilden Fiil Yapma Ekleri Zarf Fiil Ekleri Fiilden İsim Yapma Ekleri Fiil

Detaylı

STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI

STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 22 STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 406 A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ AYRINTILI SINAV KONULARI 22 A GRU BU STAJ ARA DÖ NEM DE ER LEN D R ME S AY RIN TI LI SI NAV KO NU LA

Detaylı

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26 ÜRESE AYNAAR BÖÜ 6 ODE SORU DE SORUARN ÇÖZÜER d d noktası çukur aynanın merkezidir ve ışınlarının izlediği yoldan, yargı doğrudur d noktası çukur aynanın odak noktasıdır d olur yargı doğrudur d + d + dir

Detaylı

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - IV DERS NOTLARI 2. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com KISALTMA GRUPLARI Türkçede kısaltma grupları, çeşitli kelime gruplarının (sıfat-fiil grubu,

Detaylı

36. AVRUPA BRİÇ ŞAMPİYONASI WIESBADEN / ALMANYA

36. AVRUPA BRİÇ ŞAMPİYONASI WIESBADEN / ALMANYA 36. AVRUPA BRİÇ ŞAMPİYONASI WIESBADEN / ALMANYA 1983 MİL Lİ TA IM SEÇ ME LE Rİ Al man ya, Wi es ba den 1983 Av ru pa Şam pi yo na sı için mil li ta kım seç me le ri, yi ne ba zı yö ne ti ci le rin is te

Detaylı

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2.

TORK. τ = 2.6 4.sin30.2 + 2.cos60.4 = 12 4 + 4 = 12 N.m Çubuk ( ) yönde dönme hareketi yapar. τ K. τ = F 1. τ 1. τ 2. τ 3. τ 4. 1. 2. AIŞIRMAAR 8 BÖÜM R ÇÖZÜMER R cos N 4N 0 4sin0 N M 5d d N ve 4N luk kuv vet lein çu bu ğa dik bi le şen le i şekil de ki gi bi olu nok ta sı na gö e top lam tok; τ = 6 4sin0 + cos4 = 4 + 4 = Nm Çubuk yönde

Detaylı

SIVI BASINCI. 3. K cis mi her iki K. sı vı da da yüzdü ğü ne gö re ci sim le re et ki eden kal dır ma kuv vet le ri eşittir. = F ky 2V.d X.

SIVI BASINCI. 3. K cis mi her iki K. sı vı da da yüzdü ğü ne gö re ci sim le re et ki eden kal dır ma kuv vet le ri eşittir. = F ky 2V.d X. BÖÜ SIVI BSINCI IŞTIRR ÇÖZÜER SIVI BSINCI 4a a a a a a a a a a 4a ka bı nın ta ba nın a ki sı vı ba sın cı, 4ag ka bı nın ta bı nın a ki sı vı ba sın cı, ag ve ba sınç la rı ta raf ta ra fa oran la nır

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ ÖLÜ ÜRESEL YNLR OEL SORU - Eİ SORULRN ÇÖZÜLERİ a a a d Şe kil de ö rül dü ğü i bi, ve şk şn la r yans ma lar so nu u ken di üze rin den e ri dö ner CEVP Şekilde örüldüğü ibi, aynalar arasndaki d uzaklğ,

Detaylı

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu ABANT İET BAYAL ÜNİVERİTEİ OYAL BİLİMLER ENTİTÜÜ Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık ınıfı Dersleri ANABİLİM DALI :Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı : Türk Dili Birinci Yarıyıl/First emester Dersi Adı T U

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 5 BÖÜ RENER 1 2 ODE SORU - 1 DEİ SORUARIN ÇÖÜERİ T aralığı yalnız, T aralığı ise yalnız kaynaktan ışık alabilir aralığı her iki kaynaktan ışık alabileceğinden, + ( + yeşil) = renkte görünür I II O IV III

Detaylı

YAY DALGALARI. 1. m. 4. y(cm) Şe kil de 25 cm lik kıs mı 2,5 dal ga ya kar şı lık ge lir.

YAY DALGALARI. 1. m. 4. y(cm) Şe kil de 25 cm lik kıs mı 2,5 dal ga ya kar şı lık ge lir. 1. BÖÜM A DAGAARI AIŞTIRMAAR ÇÖZÜMER A DAGAARI 1.. (c) T λ 5c Şe kil de 5 c lik kıs ı,5 dal ga a kar şı lık ge lir. 0 5 (c) Bu du ru da, 5 λ = 5 λ = 10 c Dal ga nın aıla hı zı, 60 V = = = 15 t c/ s Dal

Detaylı

GAZ BASINCI. 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, + h.d cıva

GAZ BASINCI. 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, + h.d cıva . BÖÜ GZ BSINCI IŞTIRR ÇÖZÜER GZ BSINCI 1. Cıva seviyesine göre ba- sınç eşitliği yazılırsa, P +.d cıva.g Düzenek yeterince yüksek bir yere göre götürülünce azalacağından, 4. Y P zalır zalır ve nok ta

Detaylı

ÜNLÜLER BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU. Türkçe bir sözcükte kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlülerin gelmesine büyük ünlü uyumu denir.

ÜNLÜLER BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU. Türkçe bir sözcükte kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlülerin gelmesine büyük ünlü uyumu denir. ÜNLÜLER 1 Türkçe de sekiz ünlü harf vardır: A, E, I, Í, O, Ö, U, Ü DÜZ GENÍŞ Geniş dar geniş dar KALIN A I O U ÍNCE E Í Ö Ü BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU Türkçe bir sözcükte kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden

Detaylı

DÜZLEM AYNALAR BÖLÜM 25

DÜZLEM AYNALAR BÖLÜM 25 DÜZE AAAR BÖÜ 5 DE SRU 1 DE SRUAR ÇÖZÜER 4 1 A B C D E F ışık ışını B noktasından geçer ışık ışını E noktasından geçer 5 ESE AAR ışını ve düzlem aynalarında yansıdığında, n = 3 ve n = 1 olur Bu durumda

Detaylı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı

TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Pazar, 27 Eylül 2009 0949 - Son Güncelleme Pazar, 27 Eylül 2009 0950 TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Dil Yapısı Dil İnsanların duygu, düşünce ve isteklerini anlatmak için kullandıkları ses ya da işaretler

Detaylı

ELEKTROSTATİK. 3. K kü re si ön ce L ye do kun - du rul du ğun da top lam yü kü ya rı çap la rıy la doğ ru oran tı lı ola rak pay la şır lar.

ELEKTROSTATİK. 3. K kü re si ön ce L ye do kun - du rul du ğun da top lam yü kü ya rı çap la rıy la doğ ru oran tı lı ola rak pay la şır lar. . BÖÜ EETROSTATİ AIŞTIRAAR ÇÖÜER EETROSTATİ. 3 olu. 3. kü e si ön ce ye o kun - u ul u ğun a top lam yü kü ya çap la y la oğ u oan t l ola ak pay la ş la. top 3 olu. Bu u um a, 3 6 ve olu. Da ha son a

Detaylı

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM

OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM Uygur Harfli OĞUZ KAĞAN DESTANI METİN-AKTARMA-NOTLAR-DİZİN-TIPKIBASIM FERRUH AĞCA Ankara / 2016 TÜRK KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 2016. Türk Kültürünü Araştırma

Detaylı

SES (HARF) BİLGİSİ. Türkçe alfabemizde (abecemizde) 29 harf vardır. Alfabetik sırası şöyledir.

SES (HARF) BİLGİSİ. Türkçe alfabemizde (abecemizde) 29 harf vardır. Alfabetik sırası şöyledir. İSMET ÖZCAN SES (HARF) BİLGİSİ Dili oluşturan sesleri göstermeye yarayan işaretlere (sembollere) harf denir. Türkçe alfabemizde (abecemizde) 29 harf vardır. Alfabetik sırası şöyledir. a, b, c, ç, d, e,

Detaylı

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki ÄEKİM EKLERİ Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki Kitab-ın yer-i: Tamlama ekleri Yeri-n-i: Neyi?: Belirtme durum eki Kardeşimden kitapların

Detaylı

CÜMLE BİRİMLERİ ANALİZİNDE YENİ EĞİLİMLER

CÜMLE BİRİMLERİ ANALİZİNDE YENİ EĞİLİMLER CÜMLE BİRİMLERİ ANALİZİNDE YENİ EĞİLİMLER Henriette GEZUNDHAYJT Türkçeye Uygulama: R. FİLİZOK Geleneksel Dil bilgisi ve Yapısal Dil bilimi Geleneksel dil bilgisi, kelime türlerini farklı ölçütlere dayanarak

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE GÖRE YAPACAKLARI TASDİKE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK 13 298 YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN BANKALAR KANUNU NUN 46 NCI MADDESİNE

Detaylı

IŞIK VE GÖLGE. 1. a) L ve M noktaları yalnız K 1. L noktası yalnız K 1. kaynağından, kaynağından, P ve R noktaları yalnız K 2

IŞIK VE GÖLGE. 1. a) L ve M noktaları yalnız K 1. L noktası yalnız K 1. kaynağından, kaynağından, P ve R noktaları yalnız K 2 BÖÜ IŞI VE GÖGE IŞTIRR ÇÖZÜER IŞI VE GÖGE a) c) N N O O P P R R pee pee ve noktalaı yalnız kaynağınan, P ve R noktalaı yalnız kaynağınan ışık alabili noktası yalnız kaynağınan, O ve P noktalaı yalnız kaynağınan

Detaylı

TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE

TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE TÜRKÇEDEKİ TAMLANAN EKİ /+TA+/ > */+TI+/ > /+si+/ > /+zi+/ > */+ri+/ > */+yi+/ > /+øi+/ > /+øø+/ ÜZERİNE Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Hemen bütün Türk lehçelerinde ve bu lehçelerin agızlarında, belirtisiz

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ ÖLÜ ÜRESEL YNLR OEL SORU - Eİ SORULRN ÇÖZÜLERİ 4 a a a d Şe kil de ö rül dü ğü i bi, ve ışık ışın la rı yansı ma lar so nu u ken di üze rin den e ri dö ner CEVP Şekilde örüldüğü ibi, aynalar arasındaki

Detaylı

Cümlede Anlam İlişkileri

Cümlede Anlam İlişkileri Cümlede Anlam İlişkileri Cümlede anlam ilişkileri kpss Türkçe konuları arasında önemli bir yer kaplamaktadır. Cümlede anlam ilişkilerine geçmeden önce cümlenin tanımını yapalım. Cümle, yargı bildiren,

Detaylı

Türkçede heceler şöyle meydana gelmiştir.

Türkçede heceler şöyle meydana gelmiştir. TÜRKÇE DİL BİLGİSİ KURALLARI-Hece- harf bilgisihece: Ağzımızın bir hareketiyle çıkan seslere HECE denir. Kelimeler hecelerden, heceler harflerden meydana gelir. A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü derken ağzımızı bir

Detaylı

ZAMİR Varlıkların veya onların isimlerinin yerini geçici veya kalıcı olarak tutabilen, isim gibi kullanılabilen, isim soylu kelimelerle, bazı eklere zamir denir. Zamirlerin Özellikleri: İsim soyludur.

Detaylı

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri HEDEFLER TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

Detaylı

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ C E N T R U L NAŢIONAL DE EVALUARE ŞI E X A M I N A R E PROGRAMA DE EXAMEN PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ BACALAUREAT 2011 TIP PROGRAMĂ: PROFIL TEOLOGIC ŞI PEDAGOGIC Pagina 1 din 5

Detaylı

ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI. Çetin Öner. Roman GÜLİBİK. Çeviren: Aslı Özer. 26. basım. Resimleyen: Orhan Peker

ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI. Çetin Öner. Roman GÜLİBİK. Çeviren: Aslı Özer. 26. basım. Resimleyen: Orhan Peker Çetin Öner GÜLİBİK ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Roman Çeviren: Aslı Özer Resimleyen: Orhan Peker 26. basım Çetin Öner GÜLİBİK Resimleyen: Orhan Peker cancocuk.com cancocuk@cancocuk.com Yayın Koordinatörü: İpek

Detaylı

TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız

TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız 1 2 TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız Tunç Tort a ve kütüphane sorumlusu Tansu Hanım

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER SOSYAL BİLGİLER KONU:ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ (Büyük)Asya Hun Devleti (Köktürk) Göktürk Devleti 2.Göktürk (Kutluk) Devleti Uygur Devleti Hunlar önceleri

Detaylı

KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI)

KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) A. KAVRAM Varlıkların zihindeki tasarımı kavram olarak ifade edilir. Ağaç, kuş, çiçek, insan tek tek varlıkların tasarımıyla ortaya çıkmış kavramlardır. Kavramlar genel olduklarından

Detaylı

KÜMELER KÜMELER Kümeler Konu Özeti Konu Testleri (1 6) Kartezyen Çarpım Konu Özeti Konu Testleri (1 6)...

KÜMELER KÜMELER Kümeler Konu Özeti Konu Testleri (1 6) Kartezyen Çarpım Konu Özeti Konu Testleri (1 6)... Sayfa No....................................................................9 - Kümeler Konu Özeti.......................................................... 9 Konu estleri ( 6)...........................................................

Detaylı

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 12 Biçim Bilgisi ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite: 12 BİÇİM BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR İçindekiler 12.1. Çekim Ekleri... 3 12.1.1. İsim Çekim Ekleri... 3 12.1.2. FİİL

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir.

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. 1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır? A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. B) İyi bir aşçıydı. Cümlesinde özel isim kullanılmıştır. C) Tavuklar

Detaylı

Görsel İşitsel Politikasıyla Avrupa Birliği:

Görsel İşitsel Politikasıyla Avrupa Birliği: Görsel İşitsel Politikasıyla Avrupa Birliği: Televizyon Yayıncılığından Yöndeşen Medyaya Doç. Dr. Ayşen Akkor Gül ii Ya yın No : 2930 letişim Di zi si : 103 1. Bas k - Ağustos 2013 İstanbul ISBN 978-605

Detaylı

IŞIK VE GÖLGE BÖLÜM 24

IŞIK VE GÖLGE BÖLÜM 24 IŞI VE GÖLGE BÖLÜM 24 MODEL SORU 1 DE SORULARIN ÇÖÜMLER MODEL SORU 2 DE SORULARIN ÇÖÜMLER 1 1 Dünya Ay Günefl 2 2 Bu olay ışı ğın fak lı say am o la a fak lı hız la a yayıl ı ğı nı açık la ya maz Şe kil

Detaylı

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI 2012 -DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI AYDIN ARIDURU BİLGİSAYAR 1 ÖĞRETİM GÖREVLİSİNİN ADI: YRD. DOÇ. NURAY GEDİK 05.12.2012 İÇİNDEKİLER İçindekiler... 1 -de da ve ki nin yazımı konu anlatımı... 2-6 -de da ve

Detaylı

- Genel Kurul Kararr - Uygulama Esas ve Usulleri .-.-

- Genel Kurul Kararr - Uygulama Esas ve Usulleri .-.- % T. C. YUKSUKOGRE'I'I\I KURULU BASKANLIEI Sayr : Konu : B.30.o. imi.o.oo.oo.01/ 6l 8< ttq3o Tezsiz Yuksek Lisans Bilkent / ANKARA.a2...o.L,.2a.aJ 2547 sayfi YUksekogretim Kanununun ek 27 nci maddesi gere$ince

Detaylı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı 4. - 5. sınıflar için Öğrenci El Kitabı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 28.08.2006 tarih ve B.08.0.TTK.0.01.03.03.611/9036 sayılı yazısı ile Denizler Yaşamalı Programı nın*

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

bilimsel (phonologique) davranışlarının da temelini oluşturur.

bilimsel (phonologique) davranışlarının da temelini oluşturur. TÜRKÇEOE BAGLAYıCı (YARDıMCı) SES KONUSU ÜZERiNE Prof. Dr. Efrasiyap GEMALMAZ" Bilindigi gibi Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Yani bu dildeki görev ögeleri dizim Csyntaxel içerisinde görevlerini belirleyecekleri

Detaylı

Emekli Assubaylar-ArsivSite1. Kayýt Tarihi: Mar 2004Nerede: istanbul, kadiköy, Türkiye.Ýletiler: 6.220

Emekli Assubaylar-ArsivSite1. Kayýt Tarihi: Mar 2004Nerede: istanbul, kadiköy, Türkiye.Ýletiler: 6.220 HUKUKÝ NET Onaylayan Ökkeþ Kadri BAÇKIR Pazar, 04 Mayýs 2008 Son Güncelleme Cumartesi, 04 Ekim 2008 öncelikle vakit ayýrýp bu konuyla ilgilendiðiniz için çok teþekkür ederim. eðer mümkünse o kararýn tamamýný

Detaylı

3. Telin kesit alanı, 4. lsıtılan telin diren ci, R = R o. 5. Devreden geçen proton sayısı, q = (N e. 6. X ve Y ilet ken le ri nin di renç le ri,

3. Telin kesit alanı, 4. lsıtılan telin diren ci, R = R o. 5. Devreden geçen proton sayısı, q = (N e. 6. X ve Y ilet ken le ri nin di renç le ri, . ÖÜ EETİ ODE SOU - DEİ SOUN ÇÖZÜEİ. Teln kest alanı, 400 mm 4.0 4 m. a a a a n boyu,, a n kest alanı, a.a a a a Teln drenc se, ρ., 500 4.0 6. 4 5 Ω dur. 40. Telden geçen akım, ohm kanunundan, 40 48 amper

Detaylı

ÖDEV ve ÖLÇME AKILLI. Berna DEMİREL

ÖDEV ve ÖLÇME AKILLI. Berna DEMİREL AKILLI ÖDEV ve ÖLÇME.sınıf Berna DEMİREL AFG Matbaa Yayıncılık Kağıt İnş. Ltd. Şti. Buca OSB, BEGOS 2. Bölge 3/20 Sk. No: 17 Buca-İZMİR Tel: 0.232.442 01 01-442 03 03 Faks: 442 06 60 Bu kitabın tüm hakları

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

Afetler ve İlişkilerimiz

Afetler ve İlişkilerimiz Afetler ve İlişkilerimiz DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Sayfa 2 DEPREM, KAYIPLAR VE EŞLER ARASI İLİŞKİLER Sayfa 10 DEPREM, KAYIPLAR VE DOSTLUKLAR Sayfa 14 DEPREM KAYIPLARIMIZ VE YAS Aşa ğı da ki bil gi ve

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

2016 ÖSYS Ek Yerleştirme Sonucunda Yerleşen Aday Öğrencilerin Yatırması Gereken Katkı Payı Ücreti ve Öğrenci Numarası Listesi

2016 ÖSYS Ek Yerleştirme Sonucunda Yerleşen Aday Öğrencilerin Yatırması Gereken Katkı Payı Ücreti ve Öğrenci Numarası Listesi 237116094 EL.. ÇATA.. İktisat Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri (İÖ) İkinci Öğretim Lisans ÖSYM: Ek Kontenjan Türkçe 577,5 237116095 FE.. ASLA.. İktisat Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Özet şeklinde bilgiler

Özet şeklinde bilgiler Kurzhinweise in türkischer Sprache TR İşçi Temsilciliği seçiminin açılışı ve yapılış usulü hakkında Özet şeklinde bilgiler Bu nedenle yakında İşçi Temsilciliğinin seçimi yapılacaktır. Şu an okumakta olduğunuz

Detaylı

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir.

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir. ÇEKİM EKLERİ: Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev almasını sağlar, hâlini, sayısını, zamanını, şahsını belirler. Çekim ekleri eklendiği sözcüğün anlamında

Detaylı

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I

KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I Üniversite Hazırlık / YGS Kolay Temel Matematik 0 KE00-SS.08YT05 DOĞAL SAYILAR ve TAM SAYILAR I. 8 ( 3 + ) A) 7 B) 8 C) 9 D) 0 E) 6. 3! 3 ( 3 3)": ( 3) A) B) 0 C) D) E) 3. 7 3. + 5 A) 6 B) 7 C) 8 D) 0

Detaylı

Bu evrak güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. http://evraksorgu.meb.gov.tr adresinden 3922-c1e8-39ab-8e60-c949 kodu ile teyit edilebilir.

Bu evrak güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. http://evraksorgu.meb.gov.tr adresinden 3922-c1e8-39ab-8e60-c949 kodu ile teyit edilebilir. Bu evrak güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. http://evraksorgu.meb.gov.tr adresinden 3922-c1e8-39ab-8e60-c949 kodu ile teyit edilebilir. Bu evrak güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır. http://evraksorgu.meb.gov.tr

Detaylı

Mutfak Etkinliği. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı. Kek yapıyoruz.

Mutfak Etkinliği. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı. Kek yapıyoruz. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı Mutfak Etkinliği Sohbetler Yaşayan değerlerimizden Görevlerimizi Bilmek ile ilgili sohbet ediyorum. Görevlerimizi yerine getirme konulu sohbet ediyorum.

Detaylı

GELECEĞİ DÜŞÜNEN ÇEVREYE SAYGILI % 70. tasarruf. Sokak, Park ve Bahçelerinizi Daha Az Ödeyerek Daha İyi Aydınlatmak Mümkün

GELECEĞİ DÜŞÜNEN ÇEVREYE SAYGILI % 70. tasarruf. Sokak, Park ve Bahçelerinizi Daha Az Ödeyerek Daha İyi Aydınlatmak Mümkün www.urlsolar.com S L D-S K -6 0 W ile 1 5 0 W St an d art S o kak L a m ba sı F iya t K arşılaşt ırm a sı kw h Ü c reti Yıllık Tü ke tim Ü cre ti Y ıllık T ü ketim Fa rkı kw Sa at G ü n A y Stan d art

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

Sistem-atik Membran Kapak Sipariş Takip ve Üretim Takip Sistemi;

Sistem-atik Membran Kapak Sipariş Takip ve Üretim Takip Sistemi; S i s t e m - a t i k M e m b r a n K a p a k S i p a r i T a k i p v e Ü r e t i m T a k i p S i s t e m i ; T ü r k i y e l d e b i r i l k o l a r a k, t a m a m e n m e m b r a n k a p a k ü r e t

Detaylı

Minti Monti. Kızak Keyfi. Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun?

Minti Monti. Kızak Keyfi. Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun? Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Kış 2014 Sayı:12 ISSN: 2146-281X Kızak Keyfi Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun?

Detaylı

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR 15 1.1. Dilin Tanımı 16 1.1.1. Dil Tabii Bir Vasıtadır 17 1.1.2. Dil, Kendi Kanunları Olan Canlı Bir Varlıktır 17 1.1.3. Dil, Temeli Bilinmeyen Zamanlarda

Detaylı

BAŞLARKEN Okul öncesi yıllar çocukların örgün eğitime başlamadan önce çok sayıda bilgi, beceri ve tutum kazandığı, hayata hazırlandığı kritik bir dönemdir. Bu yıllarda kazanılan bilgi, beceri ve tutumlar

Detaylı

Zazaca nın sekizinci ünlüsü é (kapalı e), tarihsel ve sesbilimsel olarak Zaza dilinde önemli bir yere

Zazaca nın sekizinci ünlüsü é (kapalı e), tarihsel ve sesbilimsel olarak Zaza dilinde önemli bir yere É Harfinin Kullanımı Üzerine Açıklayıcı Bilgiler Zazaca nın sekizinci ünlüsü é (kapalı e), tarihsel ve sesbilimsel olarak Zaza dilinde önemli bir yere sahiptir. Onun içinde yazılı metinlerde bu harfi doğru

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ

DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ DENEME 8 SAYISAL BÖLÜM ÇÖZÜMLERİ. 99 98 9 ( ).( ).( ) ( ).( ).( ) = = = 00 00 ( ).. + bulunur. 5. a b+ = 0 ise b a b + = 0 ve b 0 ol ma lı b dir. a. + 0 ol ma lı a 0 a. A). = ise ( ) = B). = ise ( ) =

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 3. BÖÜ GAZ BASINCI ODE SORU - 1 DEİ SORUARIN ÇÖZÜERİ 3. ı ı Z ı 1. I II III,, muslukları açıldığında: I düzeneğinde: aptaki yüksekliği arttığından, kabın tabanına yapılan toplam basınç artar. Borudaki

Detaylı

Günlük GüneşlIk. Şarkılar. Ali Çolak

Günlük GüneşlIk. Şarkılar. Ali Çolak Günlük GüneşlIk Şarkılar Ali Çolak Alý Ço lak; 1965 yýlýnda Na zil li de doð du. Ga zi Üni ver si te si Teknik Eði tim Fakülte si nde baþ ladýðý yüksek öðre ni mi ni, Do kuz Eylül Üni ver si te si Bu ca

Detaylı

Çalışma Soruları 2: Bölüm 2

Çalışma Soruları 2: Bölüm 2 Çalışma Soruları 2: Bölüm 2 2.1) Kripton(Kr) atomunun yarıçapı 1,9 Å dur. a) Bu uzaklık nanometre (nm) ve pikometre (pm) cinsinden nedir? b) Kaç tane kripton atomunu yanyana dizersek uzunlukları 1,0 mm

Detaylı

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun.

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun. EYLEM ve EYLEMSİ FİİL (EYLEM) İsimler varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir. Fiiller ise hareketleri, oluşları, durumları karşılar. Fiiller genel olarak mastar hâlinde ifade edilir. Mastar hâlinde

Detaylı

Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu)

Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu) Büyük Ünlü Uyumu (Kalınlık-İncelik Uyumu) Türkçede 8 tane ünlü harfin 4 tanesi kalın, 4 tanesi ince ünlüdür. Büyük ünlü uyumu bir kelimedeki ünlü harflerin ince veya kalın olmasıyla ilgilidir. Kalın Ünlüler:

Detaylı

LAMBALAR BÖLÜM X 6. X MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER. K anahtarı açık iken: Z ve T lambaları yanar. X ve Y lambaları = 2 dir.

LAMBALAR BÖLÜM X 6. X MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER. K anahtarı açık iken: Z ve T lambaları yanar. X ve Y lambaları = 2 dir. ÖÜ 0 ODE SOU 1 DE SOUN ÇÖÜE anahtarı açık ken: ve lambaları yanar. ve lambaları yanmaz. N 1 = dr. 1. 3 1 4 5 6 al nız lam ba sı nın yan ma sı çn 4 ve 6 no lu anah tar lar ka pa tıl ma lı dır. CE VP. U

Detaylı

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ALES / Đlkbahar / Sayısal II / Nisan 007 Matematik Soruları ve Çözümleri 1. 3,15 sayısının aşağıdaki sayılardan hangisiyle çarpımının sonucu bir tam

Detaylı

œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ

œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ A RI DA I NDAN UÇTUM & b 4 2 & b Ağ rı Da ğı'n Kış la nın ö Dağda hay la danuç tum nü pı r kurdu Ça yır çi me Hep kuşlatım r le o A Yöre: Ağrı ne di düştüko r durdu Ça yır çi Hep küş lar A tım r me o le

Detaylı

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR 1. İletişim 2. İnsan, İletişim ve Dil 3. Dil Kültür İlişkisi DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI VE TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ 1. Dillerin Sınıflandırılması

Detaylı

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni;

Detaylı

ken Türkçe de ulaç kuran bir ektir. Bu çal ma konumuzu seçerken iki amac m z vard. Bunlardan birincisi bu konuyu seçmemize sebep olan yabanc ö

ken Türkçe de ulaç kuran bir ektir. Bu çal ma konumuzu seçerken iki amac m z vard. Bunlardan birincisi bu konuyu seçmemize sebep olan yabanc ö G R ken Türkçe de ulaç kuran bir ektir. Bu çal ma konumuzu seçerken iki amac m z vard. Bunlardan birincisi bu konuyu seçmemize sebep olan yabanc ö rencilerin Türkçe ö renirken yapt anla malardan dolay,

Detaylı

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ BELGELENDİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI YENİ DÜNYANIN YENİ YÖNETİM SİSTEMLERİ TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ 1 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 13.03.2014 TSE İZMİR BELGELENDİRME MÜDÜRLÜĞÜ

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı

Fizik ve Ölçme. Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır

Fizik ve Ölçme. Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır Fizik ve Ölçme Fizik deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanır Fizik kanunları temel büyüklükler(nicelikler) cinsinden ifade edilir. Mekanikte üç temel büyüklük vardır; bunlar uzunluk(l), zaman(t)

Detaylı

,:t? KYS : Kalite Yonetim Sistemini, ixttl9i. VER : Olgme ve izleme sonuglarrnr, ifade eder. 4.iLGiLiDOKUMAN 1.AMA9 2.KAPSAM 3.TANIMLAR 6.

,:t? KYS : Kalite Yonetim Sistemini, ixttl9i. VER : Olgme ve izleme sonuglarrnr, ifade eder. 4.iLGiLiDOKUMAN 1.AMA9 2.KAPSAM 3.TANIMLAR 6. ,:t? ixttl9i VERI ANALIZ REHBERI 1.AMA9 iyilegtirme veya Diizeltici/ Onleyici faaliyet yapmak iizere olgme ve izleme sonuglanntn analizinde, uygunsuzluklarrn nedenlerini ve goztimlerini saptamada yontem

Detaylı

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. Kanaryalar Sınıfı

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. Kanaryalar Sınıfı Okyanus, Yaşam İçin Gereklidir Ve Doğal Dengesinin Korunması İçin İnsanların Çaba Göstermesi Gereklidir Neler Biliyoruz? İpek A.: Okyanusun mavi ve yeşil su olduğunu biliyorum. Deniz Can K: Yunuslar karaya

Detaylı

DİĞER NOKTALAMA İŞARETLERİ

DİĞER NOKTALAMA İŞARETLERİ DİĞER NOKTALAMA İŞARETLERİ 1. ÜÇ NOKTA 1. A latı olarak ta a la a ış ü leleri so u a ko ur: okaklarda kadı lar, eşeyle orada oraya koşuştura ço uklar, keyifli ge çler e i ir yakalarsa 2. Açık yazıl ak

Detaylı

MAT223 AYRIK MATEMATİK

MAT223 AYRIK MATEMATİK MAT223 AYRIK MATEMATİK Çizgeler 7. Bölüm Emrah Akyar Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Bölümü, ESKİŞEHİR 2014 2015 Öğretim Yılı Çift ve Tek Dereceler Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Soru 51 kişinin

Detaylı

ELITE A.G. KS100/HEFM SICAK-SOĞUK ETĐKET BOY KESME VE ĐŞARETLEME MAKĐNASI KULLANIM KILAVUZU

ELITE A.G. KS100/HEFM SICAK-SOĞUK ETĐKET BOY KESME VE ĐŞARETLEME MAKĐNASI KULLANIM KILAVUZU ELITE A.G. KS100/HEFM SICAK-SOĞUK ETĐKET BOY KESME VE ĐŞARETLEME MAKĐNASI KULLANIM KILAVUZU ANA EKRAN Makinenin şalteri açıldığında 5 sn boyunca açılış ekranı gelir. Daha sonra ana ekrana geçilir. Bu ekranda

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

4 ab sayısı 26 ile tam bölünebildiğine göre, kalanı 0 dır.

4 ab sayısı 26 ile tam bölünebildiğine göre, kalanı 0 dır. BÖLME, BÖLÜNEBİLME A. Bölme İşlemi A, B, C, K doğal sayılar ve B 0 olmak üzere, Bölünen A 75, bölen B 9, bölüm C 8 ve kalan K tür. Yukarıdaki bölme işlemine göre, 1. 9 yani, K B dir. işlemine bölme denir.

Detaylı

İncelenen özelliklere ait varyans ve regresyon analiz sonuçları aşağıda verilmiştir.

İncelenen özelliklere ait varyans ve regresyon analiz sonuçları aşağıda verilmiştir. 1-MISIR ISLAH ARAŞTIRMALARI 1.1.Diyarbakır Koşullarında Farklı Ekim Zamanının Şeker Mısırı (Zea mays sacchararata Sturt.) Çeşitlerinde Taze Koçan ve Tane Verimi ile Bazı Tarımsal Özelliklere Etkisi Proje

Detaylı

Öncelikle mübarek KURBAN BAYRAMINIZ kutlu olsun.

Öncelikle mübarek KURBAN BAYRAMINIZ kutlu olsun. DEĞERLİ VELİLER Öncelikle mübarek KURBAN BAYRAMINIZ kutlu olsun. Bayram tatilinde verilen bu ödevlerin günlük olarak(üzerindeki tarihe göre) yaptırılmasını rica ediyorum. Ödevleri öğrendiğimiz konuların

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

Sayr : B.23.1.SUE.0.00.00.00-821.051 0i

Sayr : B.23.1.SUE.0.00.00.00-821.051 0i T.C. RMAN V SU i$lri BAKANLTGT Tiirkiye Su nstitiisii Sayr : B.23.1.SU.0.00.00.00-821.051 0i Knu : Tiirkiye Su nstitiisl (SUN) Lg Tasanm Yangmasr c).2 0/./2013 SULYMAN DMIRL UNIVRSiTSI RKTORLUGUN 32260

Detaylı

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 6 BÖÜM MERCEER ME SRU - Eİ SRUARN ÇÖZÜMERİ 4 x Z Şekile örülüğü ibi, ışık ışını ine kenarlı mereğe noktasınan eliğinen kırılıktan sonra i Z arasına keser a lın ke nar lı mer e ğin ek se ni ne pa ra lel

Detaylı

DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 TÜRK MİTOLOJİSİNDE ÖNEMLİ RENKLER DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 RENKLER Türk mitolojisinde renklerin sembolik anlamları ilk olarak batılı Türkologların dikkatini çekmiş ve çalışmalarında bu hususa işaret etmişlerdir.

Detaylı