ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ"

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Serin MEZARCIÖZ FARKLI ÜRETİM TEKNİKLERİYLE EĞRİLMİŞ İPLİKLERDEN ÖRÜLEN KUMAŞLARIN BELİRLİ ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ VE İSTATİSTİKSEL MODELLENMESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ADANA, 2010

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FARKLI ÜRETİM TEKNİKLERİYLE EĞRİLMİŞ İPLİKLERDEN ÖRÜLEN KUMAŞLARIN BELİRLİ ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ VE İSTATİSTİKSEL MODELLENMESİ Serin MEZARCIÖZ DOKTORA TEZİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Bu Tez 16/09/2010 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu ile Kabul Edilmiştir Prof. Dr. R.Tuğrul OĞULATA Prof. Dr. Osman BABAARSLAN Prof. Dr. Rızvan EROL DANIŞMAN ÜYE ÜYE Yrd.Doç.Dr. Hüseyin Gazi ÖRTLEK ÜYE..... Yrd.Doç.Dr. Füsun DOBA KADEM ÜYE Bu Tez Enstitümüz Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr. İlhami YEĞİNGİL Enstitü Müdürü Bu Çalışma Ç. Ü. Araştırma Projeleri Birimi Tarafından Desteklenmiştir. Proje No: MMF.2006.D25 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ DOKTORA TEZİ FARKLI ÜRETİM TEKNİKLERİYLE EĞRİLMİŞ İPLİKLERDEN ÖRÜLEN KUMAŞLARIN BELİRLİ ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ VE İSTATİSTİKSEL MODELLENMESİ Serin MEZARCIÖZ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman :Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Yıl: 2010, Sayfa: 213 Jüri :Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA :Prof. Dr. Osman BABAARSLAN :Prof. Dr. Rızvan EROL :Yrd. Doç. Dr. Hüseyin GAZİ ÖRTLEK :Yrd. Doç. Dr. Füsun DOBA KADEM Bu çalışmada, farklı sistemler kullanılarak elde edilen ipliklerden üretilen örme kumaşların çeşitli fiziksel, performans ve boyutsal özellikleri tespit edilerek, üretim öncesi bazı özelliklerinin tahmin edilmesine yönelik eşitlikler oluşturulmuştur. Bunun için, ve rotor iplik eğirme sistemlerinden üretilen ipliklerden süprem, ribana ve interlok konstrüksiyonlarında örme kumaşlar üretilmiş ve kumaşlara üç farklı relaksasyon işlemi uygulanmıştır. Relaksasyon sonrası kumaşların çeşitli fiziksel, performans ve boyutsal özellikleri ilgili standartlara göre tespit edilmiştir. Testler sonucu elde edilen verilere SPSS paket programı kullanılarak çeşitli analizler (varyans, K-S, Runs, regresyon, korelasyon) uygulanmış, kumaşların; gramaj, hava geçirgenliği, patlama mukavemeti, boyutsal değişimleri vb. özellikleri tahmin edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca örme kumaşların fiziksel ve performans özellikleri ile boyutsal parametreleri farklı relaksasyon şartları için incelenmiştir. Sonuç olarak, relaksasyon şartlarının, iplik eğirme sisteminin ve iplik numarasının örme kumaşların birçok özelliğini etkilediği tespit edilmiştir. Kumaş özelliklerini tahmin etmek için geliştirilen eşitliklerin yüksek korelasyona sahip olduğu görülmüştür. Anahtar kelimeler: Örme kumaşlar, Eğirme sistemleri, Relaksasyon, Boyutsal değişim, Tahminleme I

4 ABSTRACT PhD THESIS INVESTIGATION AND STATISTICAL MODELLING OF SELECTED PROPERTIES OF FABRICS KNITTED USING THE YARNS SPUN BY DIFFERENT SPINNING SYSTEMS Serin MEZARCIÖZ ÇUKUROVA UNIVERSITY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF TEXTILE ENGINEERING Supervisor: Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Year: 2010, Pages: 213 Jury :Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA :Prof. Dr. Osman BABAARSLAN :Prof. Dr. Rızvan EROL :Assist.Prof.Dr. Hüseyin GAZİ ÖRTLEK :Assist.Prof.Dr. Füsun DOBA KADEM In the study, physical, dimensional and performance characteristics of knitted fabrics produced by different spinning systems were determined and some equations were formed to predict some characteristic properties of knitted fabrics before production. For this purpose, fabrics in single jersey, rib and interlock construction were produced with, compact and spinning systems and three different relaxations treatments were applied to the fabrics. After relaxation treatments, some physical, dimensional and performance characteristics of the fabrics were tested according to the relevant standards. ANOVA, K-S, runs, regression and correlations analysis were applied to the data gained by the test results with SPSS package program. It was tried to predict weight, air permeability, bursting strength, dimensional variance of the fabrics. Physicalperformance properties and dimensional parameters of the knitted fabrics were also investigated under different relaxation treatments As a result it was determined that, relaxation treatments, spinning systems, and yarn numbers have a great effect on some properties of knitted fabrics. It was seen that, developed equations predicting the fabric properties have high correlations Key Words: Knitted fabrics, Spinning systems, Relaxation, Dimensional variance, Prediction II

5 TEŞEKKÜR Yüksek lisans ve doktora eğitimim boyunca yardımlarını esirgemeyen, yoğun çalışma temposuna rağmen yapıcı ve yönlendirici fikirleri ile bana daima yol gösterip çalışma azmi ve moral veren, tezin şekillenmesinde katkısı çok büyük olan çok değerli danışman hocam ve bölüm başkanımız Prof.Dr. R.Tuğrul OĞULATA ya, Çalışmanın başından beri tez izleme komitesi olarak desteklerini esirgemeyen hocalarım Prof. Dr. Osman BABAARSLAN a ve Prof. Dr. Rızvan EROL a ayrı ayrı, Tez çalışmasının temel unsurunu oluşturan iplik ve kumaş üretimleri için, işletmelerinin imkanlarını sonuna kadar açan Balsuyu Mensucat San. ve Tic. A.Ş ve ÇMS Tekstil San. ve Tic. A.Ş (Kahramanmaraş) Genel Koordinatörü Ayhan KOZAN a ve Ring İplik İşletme Müdürü Mehmet ŞAHİN e, Orze Tekstil Tur.San. ve Tic. A.Ş (Adana) Pazarlama Müdürü Muhsin CANPOLAT a ve Örme İşletmesi Sorumlusu Fazlı BULUT a, Numunelerin deneysel çalışmaları sırasında laboratuar imkanlarından faydalanmamı sağlayan Kıvanç Tekstil San. ve Tic. A.Ş. (Adana) Fiziksel Lab. ve Kalite Kontrol Şefi Nursel KARAOĞLAN a, KOSGEB Adana Tekstil Laboratuarı Yöneticisi Mehmet YAROĞLU na, laboratuar sorumluları Eser ALTUNTAŞ a ve Gülhan YILDIRIM a, Çalışmam süresince yardım ve desteklerinden dolayı Doç.Dr. Pınar DURU BAYKAL, Yrd.Doç.Dr. Emel Ceyhun SABIR, Yrd.Doç.Dr. Füsun DOBA KADEM, Öğr.Gör. Mehmet BEBEKLİ ve Arş.Gör.Dr. Belkıs ZERVENT ÜNAL a ve Tekstil Mühendisliği Bölümü akademik ve idari personeline, Hayatımın her döneminde büyük bir özveri ile maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen çok değerli anneme ve babama, Göstermiş olduğu anlayış ve motivasyon desteği için eşim Serkan MEZARCIÖZ e, Sonsuz teşekkürlerimi sunarım. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ...I ABSTRACT... II TEŞEKKÜR... III İÇİNDEKİLER... IV ÇİZELGELER DİZİNİ... VIII ŞEKİLLER DİZİNİ... XIV SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ... XVI 1. GİRİŞ Örme Kumaş Relaksasyonu İlmek Parametreleri ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR İplik Üretim Sistemleri Elde Edilen İplik Özellikleri Örme Kumaş Özellikleri Örme Kumaş Özelliklerinin Tahminlenmesi Relaksasyon Uygulamaları Boyutsal Parametre Değerleri MATERYAL VE METOD Materyal Kullanılan Elyaf İplik Üretimi Ring İplik Eğirme Sistemi Kompakt İplik Eğirme Sistemi Open End Rotor İplik Eğirme Sistemi İplik Üretim Parametreleri Örme Kumaş Üretimi (1). Süprem Örgü (2). Ribana Örgü (3). İnterlok Örgü Örme Kumaş Üretim Parametreleri IV

7 Kumaşlara Uygulanan Relaksasyon İşlemleri Metod İpliklere Uygulanan Testler İplik Numarası Testi İplik Mukavemeti Testi İplik Düzgünsüzlüğü ve İplik Hataları Testi İplik Tüylülüğü Testi İplik Bükümünün Tayini Kumaşlara Uygulanan Testler İlmek İplik Uzunluğu Ölçümü Sıra Sıklığı Ölçümü Çubuk Sıklığı Ölçümü Kalınlık Tayini Gramaj Tayini Hava Geçirgenliği Tayini Patlama Mukavemeti Tayini Boyut Değişimi Testi May (Örgü) Dönmesi Testi Boncuklanma Tayini (Martindale Pilling) Boyutsal Parametrelerin Hesaplanması DENEYSEL ÇALIŞMA VE BULGULAR Elyaf Test Sonuçları İplik Test Sonuçları İplik Numarası ve Bükümü Test Sonuçları İplik Düzgünsüzlüğü ve İplik Hataları Test Sonuçları Kumaş Test Sonuçları Sıra-Çubuk Sıklığı Testi Sonuçları İlmek İplik Uzunluğu Testi Sonuçları Gramaj Testi Sonuçları Kalınlık Testi Sonuçları Patlama Mukavemeti Testi Sonuçları V

8 Hava Geçirgenliği Testi Sonuçları May Dönmesi Testi Sonuçları Pilling Testi Sonuçları Boyut Değişimi Testi Sonuçları Boyutsal Parametrelerin Değişimi İSTATİSTİKSEL ÇALIŞMA VE DEĞERLENDİRME Kullanılan İpliklerin İstatistiksel Değerlendirmesi MANOVA ve Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri Sonuçları Örme Kumaşlara Uygulanan İstatistiksel Analizler MANOVA ve Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri Sonuçları Süprem Kumaşların MANOVA ve Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri Sonuçları Ribana Kumaşların MANOVA ve Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri Sonuçları İnterlok Kumaşların MANOVA ve Çoklu Karşılaştırma (Post-Hoc) Testleri Sonuçları Regresyon Analizi Sonuçları Süprem Kumaş Özelliklerinin İstatistiksel Analizi Süprem Kumaşlarda Gramaj Değerinin Tahmin Edilmesi Süprem Kumaşlarda May Dönmesi Değerinin Tahmin Edilmesi Süprem Kumaşlarda Kalınlık Değerinin Tahmin Edilmesi Süprem Kumaşlarda Patlama Mukavemeti Değerinin Tahmin Edilmesi Süprem Kumaşlarda Hava Geçirgenliği Değerinin Tahmin Edilmesi Süprem Kumaşlarda Boyutsal Değişimlerin Tahmin Edilmesi Ribana Kumaş Özelliklerinin İstatistiksel Analizi Ribana Kumaşlarda Gramaj Değerinin Tahmin Edilmesi Ribana Kumaşlarda Kalınlık Değerinin Tahmin Edilmesi VI

9 Ribana Kumaşlarda Patlama Mukavemeti Değerinin Tahmin Edilmesi Ribana Kumaşlarda Hava Geçirgenliği Değerinin Tahmin Edilmesi Ribana Kumaşlarda Boyutsal Değişimlerin Tahmin Edilmesi İnterlok Kumaş Özelliklerinin İstatistiksel Analizi İnterlok Kumaşlarda Gramaj Değerinin Tahmin Edilmesi İnterlok Kumaşlarda Kalınlık Değerinin Tahmin Edilmesi İnterlok Kumaşlarda Patlama Mukavemeti Değerinin Tahmin Edilmesi İnterlok Kumaşlarda Hava Geçirgenliği Değerinin Tahmin Edilmesi İnterlok Kumaşlarda Boyutsal Değişimlerin Tahmin Edilmesi SONUÇLAR VE ÖNERİLER Çalışmanın Özeti İpliklerin İstatistiksel Değerlendirilmesi Kumaşların İstatistiksel Değerlendirilmesi İki Yönlü MANOVA ve Çoklu Karşılaştırma Sonuçlarının Değerlendirilmesi Regresyon Analizi Sonuçlarının Değerlendirilmesi Boyutsal Parametrelerin Değerlendirilmesi Öneriler KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ VII

10 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 1.1. Belli ürün grupları bazında tekstil ihracatı ( Ocak-Haziran).. 2 Çizelge 2.1. Düz örme kumaşlar için k değerleri Çizelge 2.2. Tam relakse konumundaki düz örgü kumaşlar için k değerleri Çizelge x1 ribana kumaşlar için tam relaksasyon durumunda k sabiti değerleri Çizelge 3.1. Kullanılan pamuk harmanına ait HVI sonuçları Çizelge 3.2. Üretilen iplikler ve özellikleri Çizelge 3.3. Proses Akış Şeması Çizelge 3.4. İpliklerin üretiminde kullanılan makine parametreleri Çizelge 3.5. Deneysel çalışmada kullanılan örme kumaş özellikleri Çizelge 3.6. Çalışmada kullanılan örme makinelerinin özellikleri Çizelge 3.7. Numunelere uygulanan testler ve standartları Çizelge 3.8. Boncuklanma değerlendirme skalası Çizelge 4.1. Kullanılan tarak şeridine ait özellikler Çizelge 4.2. I. Pasaj cer şeridine ait özellikler Çizelge 4.3. Penye şeridine ait özellikler Çizelge 4.4. II. Pasaj cer şeridine ait özellikler (Penye) Çizelge 4.5. II. Pasaj cer şeridine ait özellikler (Karde) Çizelge 4.6. II. Pasaj cer şeridine ait özellikler (Penye) Çizelge 4.7. Ne 30 ve Ne 40 numaralı iplikler için fitil özellikleri Çizelge 4.8. Ne 50 numaralı iplikler için fitil özellikleri Çizelge 4.9. Ring iplikler için iplik numarası test sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için iplik numarası test sonuçları Çizelge Open end iplikler için iplik numarası test sonuçları Çizelge İpliklerin büküm testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için düzgünsüzlük (%U) testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için düzgünsüzlük (%U) testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için düzgünsüzlük (%U) testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için CVm (%) testi sonuçları VIII

11 Çizelge Kompakt iplikler için CVm (%) testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için CVm (%) testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için ince yer hatası testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için ince yer hatası testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için ince yer hatası testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için kalın yer hatası testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için kalın yer hatası testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için kalın yer hatası testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için neps hatası testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için neps hatası testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için neps hatası testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için tüylülük testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için tüylülük testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için tüylülük testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için kopma kuvveti testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için kopma kuvveti testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için kopma kuvveti testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için kopma uzaması testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için kopma uzaması testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için kopma uzaması testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için Rkm testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için Rkm testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için Rkm testi sonuçları Çizelge Ring iplikler için kopma işi testi sonuçları Çizelge Kompakt iplikler için kopma işi testi sonuçları Çizelge Open end iplikler için kopma işi testi sonuçları Çizelge Kullanılan kumaşlar ve kodları Çizelge Süprem kumaşların sıra ve çubuk sıklığı testi sonuçları Çizelge Ribana kumaşların sıra ve çubuk sıklığı testi sonuçları Çizelge İnterlok kumaşların sıra ve çubuk sıklığı testi sonuçları Çizelge Numunelerin ilmek iplik uzunluğu değerleri IX

12 Çizelge Süprem kumaşların gramaj testi sonuçları Çizelge Ribana kumaşların gramaj testi sonuçları Çizelge İnterlok kumaşların gramaj testi sonuçları Çizelge Süprem kumaşların kalınlık testi sonuçları Çizelge Ribana kumaşların kalınlık testi sonuçları Çizelge İnterlok kumaşların kalınlık testi sonuçları Çizelge Süprem kumaşların patlama mukavemeti testi sonuçları Çizelge Ribana kumaşların patlama mukavemeti testi sonuçları Çizelge İnterlok kumaşların patlama mukavemeti testi sonuçları Çizelge Süprem kumaşların hava geçirgenliği testi sonuçları Çizelge Ribana kumaşların hava geçirgenliği testi sonuçları Çizelge İnterlok kumaşların hava geçirgenliği testi sonuçları Çizelge Süprem kumaşların may dönmesi testi sonuçları Çizelge Süprem kumaşların pilling değerleri Çizelge Ribana kumaşların pilling değerleri Çizelge İnterlok kumaşların pilling değerleri Çizelge Kumaşların boyut değişimi değerleri Çizelge Süprem kumaşlar için ilmek parametreleri Çizelge Ribana kumaşlar için ilmek parametreleri Çizelge İnterlok kumaşlar için ilmek parametreleri Çizelge İlmek parametrelerinin değişim aralığı Çizelge Araştırmacılar tarafından verilen k c, k w, R değerleri Çizelge 5.1. SPSS veri sayfasına girilen iplik test sonuçları Çizelge 5.2. Normal dağılıma uygunluk (K-S testi) sonuçları Çizelge 5.3. Rastgelelik (Runs testi) sonuçları Çizelge 5.4. İpliklere uygulanan varyans analizi sonuçları Çizelge 5.5. Süprem kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler Çizelge 5.6. Süprem kumaşlar için varyans analizi sonuçları (IS, CS, G, K, M, P, HG) Çizelge 5.7. Süprem kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler (k c, k w ) Çizelge 5.8. Süprem kumaşlar için varyans analizi sonuçları (k c, k w ) X

13 Çizelge 5.9. Ribana kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler Çizelge Ribana kumaşlar için varyans analizi sonuçları (IS, CS, G, K, P, HG) Çizelge Ribana kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler (k c, k w ). 135 Çizelge Ribana kumaşlar için varyans analizi sonuçları (k c, k w ) Çizelge İnterlok kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler Çizelge İnterlok kumaşlar için varyans analizi sonuçları (IS, CS, G, K, P, HG) Çizelge İnterlok kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler (k c, k w ). 144 Çizelge İnterlok kumaşlar için varyans analizi sonuçları (k c, k w ) Çizelge Süprem kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler Çizelge Süprem kumaşların K-S testi sonuçları Çizelge Süprem kumaşların Runs testi sonuçları Çizelge Gramaj değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Gramaj değeri için korelasyon analizi sonucu Çizelge May dönmesi değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge May dönmesi değeri için korelasyon analizi sonucu Çizelge Kalınlık değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Kalınlık değeri için korelasyon analizi sonucu Çizelge Patlama mukavemeti değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Patlama mukavemeti değeri için korelasyon analizi Çizelge Hava geçirgenliği değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Hava geçirgenliği değeri için korelasyon analizi Çizelge Sıra yönünde boyut değişimine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Çubuk yönünde boyut değişimine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Sıra yönünde boyut değişimi için korelasyon analizi Çizelge Çubuk yönünde boyut değişimi için korelasyon analizi Çizelge Ribana kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler Çizelge Ribana kumaşların K-S testi sonuçları Çizelge Ribana kumaşların Runs testi sonuçları Çizelge Gramaj değerine ait regresyon analizi sonuçları XI

14 Çizelge Gramaj değeri için korelasyon analizi Çizelge Kalınlık değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Kalınlık değeri için korelasyon analizi Çizelge Patlama mukavemeti değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Patlama mukavemeti değeri için korelasyon analizi Çizelge Hava geçirgenliği değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Hava geçirgenliği değeri için korelasyon analizi Çizelge İlmek yönünde boyut değişimine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Çubuk yönünde boyut değişimine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge İlmek sırası yönünde boyut değişimi için korelasyon analizi Çizelge Çubuk yönünde boyut değişimi için korelasyon analizi Çizelge İnterlok kumaşlar için SPSS veri sayfasına girilen değerler Çizelge İnterlok kumaşların K-S testi sonuçları Çizelge İnterlok kumaşların Runs testi sonuçları Çizelge Gramaj değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Gramaj değeri için korelasyon analizi Çizelge Kalınlık değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Kalınlık değeri için korelasyon analizi Çizelge Patlama mukavemeti değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Patlama mukavemeti değeri için korelasyon analizi Çizelge Hava geçirgenliği değerine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Hava geçirgenliği değeri için korelasyon analizi Çizelge İlmek yönünde boyut değişimine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge Çubuk yönünde boyut değişimine ait regresyon analizi sonuçları Çizelge İlmek sırası yönünde boyut değişimi için korelasyon analizi Çizelge Çubuk yönünde boyut değişimi için korelasyon analizi Çizelge 6.1. Süprem kumaşlar için elde edilen eşitlikler Çizelge 6.2. Ribana kumaşlar için elde edilen eşitlikler Çizelge 6.3. İnterlok kumaşlar için elde edilen eşitlikler XII

15 XIII

16 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Temel ürün grupları itibariyle Türkiye nin tekstil ihracatı (2008)... 1 Şekil 1.2. Ring, ve iplik yapıları... 3 Şekil 1.3. Bir ilmeğe ait bölümler... 5 Şekil 1.4. Bir örgü yapısında ilmek parametreleri... 5 Şekil 3.1. Rieter G33 Ring iplik eğirme makinesi Şekil 3.2. Rieter K44 Kompakt iplik eğirme makinesi Şekil 3.3. Schlaforst rotor iplik eğirme makinesi Şekil 3.4. Süprem örgü yapısı Şekil 3.5. Ribana örgü yapısı Şekil 3.6. İnterlok örgü yapısı Şekil 3.7. Uster Autosorter Şekil 3.8. Uster Tensorapid cihazı Şekil 3.9. Uster Tester 4SX Şekil Kalınlık test cihazı Şekil Hava geçirgenliği test cihazı Şekil Patlama mukavemeti cihazı Şekil May dönmesinin ölçümü Şekil Martindale pilling cihazı Şekil Pilliscope Şekil 4.1. Süprem kumaşların gramaj değerleri Şekil 4.2. Ribana kumaşların gramaj değerleri Şekil 4.3. İnterlok kumaşların gramaj değerleri Şekil 4.4. Süprem kumaşların kalınlık değerleri Şekil 4.5. Ribana kumaşların kalınlık değerleri Şekil 4.6. İnterlok kumaşların kalınlık değerleri Şekil 4.7. Süprem kumaşların patlama mukavemeti testi sonuçları Şekil 4.8. Ribana kumaşların patlama mukavemeti değerleri Şekil 4.9. İnterlok kumaşların patlama mukavemeti değerleri Şekil Süprem kumaşların hava geçirgenliği değerleri XIV

17 Şekil Ribana kumaşların hava geçirgenliği değerleri Şekil İnterlok kumaşların hava geçirgenliği değerleri Şekil Süprem kumaşların may dönmesi değerleri Şekil 5.1. İplik numarası (Ne) ve ince yer (I) değişkenlerinin histogram grafikleri 112 XV

18 SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ cpc CBD ÇS G H HG İ IBD İİU, l İS İY K k c,k w,k s k r (R) Kİ KK KU M N Ne N2 P S SF U,CVm wpc α e : Birim kumaş boyundaki sıra sayısı : Çubuk yönünde boyut değişim : Çubuk sıklığı : Gramaj : Tüylülük : Hava geçirgenliği : İnce yer : İlmek sırası yönünde boyut değişimi : İlmek iplik uzunluğu : İlmek sıra sıklığı : İlmek yoğunluğu : Kalın yer (iplik), kalınlık (kumaş) : Sabit : İlmek şekil faktörü : Kopma işi : Kopma kuvveti : Kopma uzaması : May dönmesi : Neps (iplik testlerinde), iplik inceliği (kumaş regresyon analizlerinde) : İplik numarası (elyaf testlerinde) : Beklenen iplik numarası (inceliği) : Patlama mukavemeti : İplik eğirme sistemi : Sıkılık faktörü : Düzgünsüzlük : Birim kumaş enindeki çubuk sayısı : Büküm katsayısı XVI

19 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ 1. GİRİŞ Tekstil teknolojisinin üç farklı temel yüzey oluşturma yönteminden (dokuma, örme ve dokusuz yüzey) birisi olan örme kumaşlar, ipliğe ilmek formu verilerek oluşturulmaktadır. Çözgülü örme tekniği hariç, atkı örmeciliğinin tümünde çözgü hazırlama işleminin olmaması açısından dokuma tekniğine göre oldukça pratik ve hızlı şekilde örme yüzeyler oluşturulabilmektedir. Yüzey oluşturulurken, dokuma ipliklerine göre daha az bükümlü iplik kullanılması ve ilmek yapısından dolayı örme kumaşlar, dokuma yüzeylere göre yüksek elastikiyet, konfor, yumuşaklık, rahat dokunma hissi vb. özellikler sunabilmektedir (Çeken, 2004). Örme kumaşlara olan talep her geçen gün artmaktadır. Son yıllarda casual wear olarak tabir edilen gündelik, rahat giysilerin tüketiciler tarafından daha fazla tercih edilir olması, bu rahatlığın daha ziyade örme kumaşlarla sağlanabilmesi bu ürün grubuna olan talebi arttırmaktadır yılı için, temel ürün grupları itibariyle hazır giyim ve konfeksiyon ihracatı incelendiğinde, örme giyim eşyalarının payı %51,4, dokuma giyim eşyalarının payı %34,8, hazır eşyaların payı % 13,8 olarak belirtilmektedir (Şekil 1.1). diğer hazır eşya 14% dokuma giyim eşyası 35% örme giyim eşyası 51% Şekil 1.1. Temel ürün grupları itibariyle Türkiye nin tekstil ihracatı (2008) (itkib.org.tr, 2010) 1

20 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ 2009 Ocak-Haziran ve 2010 Ocak-Haziran aylarındaki ürün bazında ihracat rakamlarına bakıldığında, ilgili dönemler arasında da örme kumaşların önemli bir yere sahip olduğu görülebilmektedir (Çizelge 1.1). Çizelge 1.1. Belli ürün grupları bazında tekstil ihracatı ( Ocak-Haziran) (itkib.org.tr, 2010) Tekstil mamulleri 2009 Ocak-Haziran (1000$) 2010 Ocak-Haziran (1000$) 2009/2010 Değişim % Pamuk lifleri 55,102 56,931 3,3 Pamuk ipliği 144, ,715 6,1 Pamuklu dokuma kumaşlar 420, ,003 18,1 Örme kumaşlar 469, ,558 33,1 Sentetik-suni filament ipliklerden dokunan kumaşlar 343, ,926 15,0 Sentetik-suni devamsız lif. ipliklerden dokunan kumaşlar 135, ,981 17,2 İpekli dokuma kumaşlar 985 1,434 45,5 Yün ve ince-kaba hayvan kıllarından dokunan kumaşlar 51,520 48,128-6,6 Dokusuz yüzeyler (Nonwoven), keçeler 62,115 96,394 55, ve 2009/2010 yıllarına ait ihracat rakamları değerlendirildiğinde, örme kumaşların gelecekte de önemli bir kullanıma sahip olacağı düşünülmektedir. Çekime tabi tutulmuş, istenilen ölçülere getirilmiş, istenen büküm ve kat verilmiş hazır lif topluluğuna iplik denmektedir. Ring iplikçiliği kısa elyaf eğirmede en önemli yöntem olarak kabul edilmekte ve sürekli gelişimi sayesinde üretimi arttırmaya yönelik olarak ortaya çıkmış diğer yeni iplikçilik yöntemlerine rağmen, ilk sıradaki yerini korumaktadır. Tekstilde üretimin her aşamasında olduğu gibi iplik üretimi alanında da daha yüksek, daha kaliteli ve daha ekonomik üretim için yapılan çeşitli araştırmaların sonucunda yeni üretim teknikleri geliştirilmiştir. Open-end rotor iplikçiliği, Self-twist (repco) iplik eğirme, Siro-spun iplikçiliği, hava jetli iplik eğirme, Parafil (sarımlı iplik eğirme), Dref (friksiyon) iplik eğirme ve iplik eğirme bunlardan bazılardır (Özgüney ve ark, 2005). Ring iplikçiliğinin artık teknik açıdan sınır noktasına ulaştığı görüşünün yaygınlaşmasına rağmen, yeni iplikçilik yöntemlerine karşı rekabeti arttırmak 2

21 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ amacıyla yapılan çalışmaların sonucunda geliştirilen iplikçilik, iplikçiliğinin yeni bir varyasyonudur. Kompakt eğirme sistemi, çekim aparatından çıkan elyaf bandını azaltıp daraltması ve eğirme üçgenini ortadan kaldırması sayesinde iplik kalitesini yükseltmektedir (Jackowski ve ark, 2004; Krifa ve Ethridge, 2006; ). Kompakt iplikçilikte, liflerin iplik yapısı içerisine daha iyi katılımları sonucunda ipliği oluşturan liflerin büyük bir çoğunluğu iplik özelliklerine katkıda bulunmaktadır. Bunun sonucu olarak konvansiyonel ipliği ile karşılaştırıldığında daha az tüylü, daha düzgün yüzeyli, daha mukavemetli, uzama oranı daha yüksek ve daha sıkı iplik yapısı ortaya çıkmaktadır (Hoşsoy, 2001). Open end rotor iplikçiliğinde ise, açılan ve paralelleştirilen lifler rotor içerisine iletilerek, açık olan iplik ucunda bir araya toplanmakta ve büküm verilerek iplik haline getirilmektedir (Erbil, 2005). Şekil 1.2 de, ve iplik görüntüleri verilmiştir. b) Ring iplik a) Kompakt iplik c) Open end iplik Şekil 1.2. Ring, ve iplik yapıları (Örtlek ve ark, 2010; Ömeroğlu ve Ülkü, 2007) Örme kumaşların kullanım alanı son yıllarda oldukça artmış olup, t-shirt, eşofman, kazak, ceket gibi dış giysilikler, çorap ve iç çamaşırları alanlarında ayrıca, tıbbi ve teknik kumaşlar gibi endüstriyel alanlarda da yaygın olarak kullanılmaktadır. Özellikle giysilik olarak kullanılacak örme kumaşların pilling, hava geçirgenliği vb. değerlerinin yüksek olması beklenmekte, dolayısıyla söz konusu değerlerin iyileştirilmesinde bu özellikleri etkileyen parametrelerin de irdelenmesi gerekmektedir. 3

22 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ 1.1. Örme Kumaş Relaksasyonu Örme işlemi sırasında kumaşa uygulanan gerilimler nedeniyle ilmek boyu artmakta, genişliği azalmakta, yani ilmek şekli değişmektedir. Örme işlemi tamamlanıp, kuvvetler ortadan kalktıktan sonra, ilmekler doğal şekline dönmeye çalışırlar. İlmek şeklindeki bu değişim örme kumaşa da yansımakta ve kumaşın şekli değişmektedir. Bu değişime kumaş relaksasyonu denir. Araştırmacılar tarafından kuru, yaş, yıkama, tam ve endüstriyel relaksasyonlar tanımlanmıştır (Marmaralı, 2004). Relaksasyon işlemleriyle ilmek yapısında oluşan değişim örme kumaşların çeşitli yapısal ve performans özelliklerini etkilemektedir. Literatürde tanımlanan pek çok relaksasyon şartları mevcut olup, araştırmacılar kumaşlara farklı işlem şartlarıyla uygulamaktadırlar. Önceki çalışmalar bölümünde bu uygulama şartlarından önemli olanları açıklanmıştır İlmek Parametreleri Bir örme yüzeyini meydana getiren en küçük birim ilmektir. Yan yana ve üst üste oluşturulan ilmeklerin birbirine bağlanmasıyla örme kumaşlar meydana gelmektedir. Bir ilmek baş, bacaklar ve ayaklar olmak üzere üç bölümden oluşmakta, ilmek ayakları, kendinden önceki sıraya ait ilmeklerin başları ile ilmek başı ise kendinden sonraki sıraya ait ilmeklerin ayakları ile bağlantı yapmaktadır. İlmek ayakları yan yana duran ilmekler arasındaki bağlantıyı sağlayan parçadır (Şekil 1.3). 4

23 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ İlmek başı İlmek bacakları İlmek ayakları Şekil 1.3. Bir ilmeğe ait bölümler Bir örgü yapısının boyutsal ve fiziksel analizi örgüyü oluşturan ilmeğin şeklinin ve boyutlarının, başka ilmeklere bağlanma yerlerinin ve fiziksel özelliklerinin bilinmesi ile mümkün olmaktadır. Şekil 1.4 de gösterilen bir ilmeğin parametreleri şunlardır. W A B Çubuk/cm = 1/W=w C Sıra/cm = 1/C=c İlmek iplik uzunluğu = AB= l İlmek yoğunluğu = S (cxw) Sıra Çubuk Şekil 1.4. Bir örgü yapısında ilmek parametreleri 5

24 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ İlmek iplik uzunluğu (l): Bir ilmeği meydana getiren ipliğin uzunluğunun iplik eksenindeki ölçümüdür. Sıra açıklığı (c): Sıra açıklığının geometrik anlamı, bir ilmeğin kumaş yüzeyinde etkili olan yüksekliği olup her ilmek sırasının kumaş boyunu arttırma miktarını vermektedir. Bir örgü kumaş parçası boyunun, o kumaşta bulunan sıra sayısına bölümü ile hesaplanır. Çubuk açıklığı (w): Çubuk açıklığının geometrik anlamı, bir ilmeğin kumaş yüzeyinde etkili olan genişliği olup her ilmek çubuğunun kumaş enini arttırma miktarını vermektedir. Bir örgü kumaş parçası eninin, o kumaşta bulunan çubuk sayısına bölümü ile hesaplanır. İlmek alanı (N=c x w): Bir ilmeğin kumaş yüzeyinde kapladığı alan olup sıra açıklığı ile çubuk açıklığının çarpımına eşittir. Deneysel çalışmalarda sıra açıklığı, çubuk açıklığı ve ilmek alanı yerine aşağıda verilen parametreler daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Birim kumaş boyundaki sıra sayısı (cpc): Kumaşın 1 cm uzunluğunda bulunan sıra sayısı olup piyasada may sayısı olarak da adlandırılır, cpc (course per cm) = 1/c (1.1.) eşitliği ile hesaplanır. Birim kumaş enindeki çubuk sayısı (wpc): Kumaşın 1 cm genişliğinde bulunan çubuk sayısı olup, wpc (wale per cm) = 1/w (cm) (1.2.) eşitliği ile hesaplanır. İlmek yoğunluğu (S): Birim kumaş alanında bulunan ilmek sayısıdır ve S= cpc x wpc= 1 1 x c w (1.3.) 6

25 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ eşitliğinden hesaplanmaktadır (Marmaralı, 2004). Bu çalışmanın amaçlarından biri;, ve rotor ipliklerin fiziksel özelliklerindeki farklılıkların araştırılıp, bu farklılıkların örme kumaşların çeşitli fiziksel, performans ve boyutsal özelliklerine olan etkisini incelemektir. Bunun için, ve rotor iplik üretim sistemlerinden elde edilen ipliklerden sık, orta ve seyrek olmak üzere üç farklı sıklıkta ve süprem, ribana ve interlok olmak üzere üç farklı konstrüksiyonda toplam 72 adet örme kumaş Orze Tekstil Tur.San. ve Tic. A.Ş (Adana) ve Kırteks (K.Maraş) işletmelerinde üretilmiştir. Doktora tez çalışması kapsamında üretilen kumaşlara kuru relaksasyon, 1. yıkama ve 5. yıkama olmak üzere üç farklı relaksasyon işlemi uygulanmış, her relaksasyondan sonra kumaşların ilmek sıra sıklığı, çubuk sıklığı, ilmek iplik uzunluğu, may dönmesi (sadece süprem kumaşlarda), kalınlık, gramaj, hava geçirgenliği, patlama mukavemeti, pilling, boyutsal parametreleri ve 5. yıkama sonu ilmek ve çubuk yönlü boyut değişimleri değerleri belirlenmiştir. Elde edilen değerlere SPSS istatistik programı yardımıyla çeşitli analizler uygulanmış, elde edilen sonuçlar tezin ilerleyen bölümlerinde sunulmuştur. Özet olarak doktora tez çalışmasının ana hedefleri aşağıda sıralanmıştır: Farklı iplik eğirme sistemlerinden elde edilen ipliklerin özelliklerine, eğirme sisteminin ve iplik numarasının (inceliğinin) etkisinin istatistiksel olarak tespit edilmesi Üretilen örme kumaşların fiziksel özelliklerine iplik eğirme sistemlerinin ve iplik numarasının etkisinin istatistiksel olarak belirlenmesi Kumaşların boyutsal parametrelerine iplik eğirme sistemi ve relaksasyon şartlarının etkisinin istatistiksel olarak tespit edilmesi Farklı relaksasyon şartları için örme kumaş boyutsal parametrelerinin hesaplanıp, literatürde verilmiş olan değerlerle karşılaştırılması Örme kumaşların tespit edilen özellikleri yardımıyla gramaj, hava geçirgenliği vb. fiziksel ve performans özelliklerinin tahmin edilmesini sağlayacak eşitlikler oluşturulması 7

26 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ Doktora tezi kapsamında farklı üretim sistemlerinden elde edilmiş, farklı numaralarda ipliklerin kullanılması ile iplik üretim tipi ve numara varyasyonunun iplik özelliklerine olan etkisi istatistiksel olarak belirlenmiş, iplik eğirme sistemleri ile farklı relaksasyon şartlarının örme kumaş özelliklerine olan etkisi değerlendirilmiştir. Tez kapsamında örme kumaşlara hem kuru, hem de yıkama relakse işlemleri uygulanmış, ayrıca yıkama relaksasyonu 5 kez tekrar edilmiş ve her üç relakse işleminden sonra kumaşların fiziksel, performans ve boyutsal özelliklerinde oluşan değişimler izlenebilmiştir. 5. yıkama relaksasyonundan sonra ilmeklerin tamamen doğal şekline dönüşüp iç gerilimlerinden kurtulduğu düşünülmektedir. Bu nedenle örme kumaş özelliklerinin tahminlenebilmesi için oluşturulacak denklemlerde 5. yıkama sonunda elde edilen örme kumaş değerleri kullanılmıştır. Ayrıca, örme kumaşların performans özelliklerinin tahmin edilmesinde, farklı üretim tekniklerinden elde edilmiş, farklı numaralarda ipliklerden örülmüş kumaşların kullanılmasının, oluşturulan denklemlerin geçerlilik alanını arttırabileceği düşünülmektedir. Örme kumaşlardan beklenilen özelliklerin tahmin edilmesiyle, üretimden önce kumaş özellikleri belirlenmiş olacak ve numune üretimleri için gerekli olan maliyet önlenebilecektir. Tez çalışmasının ana bölümleri aşağıda sıralanmıştır. Önceki Çalışmalar başlıklı 2. bölümde, tez çalışması ile ilgili ulaşılan yayınlardan seçilmiş olanları sıralanmıştır. İlgili yayınlar; iplik üretim sistemleri-elde edilen iplik özellikleri, örme kumaş özellikleri, örme kumaş özelliklerinin tahminlenmesi, relaksasyon uygulamaları ve boyutsal parametre değerleri ana başlıkları altında sunulmuştur. 3. bölüm olan Materyal ve Metod bölümünde tez çalışmasında numune olarak kullanılan kumaşların hammadde özellikleri, bu kumaşların üretiminde kullanılan iplik özellikleri, iplik ve kumaş üretimi esnasındaki makine parametreleri açıklanmıştır. Ayrıca ipliklere ve kumaşlara uygulanan test yöntemleri ilgili standartlara uygun olarak anlatılmıştır. Üretilen ipliklere ve kumaşlara uygulanan deneysel çalışmaların sonuçlarının yer aldığı 4. bölüm olan Deneysel Çalışma ve Bulgular bölümünde elde edilen 8

27 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ tüm test sonuçları çizelgeler halinde sunulmuş, test sonuçları iplik üretim tipine, iplik numarasına, örgü türüne ve kumaş relaksasyonuna göre kısaca karşılaştırılmıştır. İstatistiksel Çalışma ve Değerlendirme başlıklı 5. bölümde ipliklere ve kumaşlara uygulanan istatistiksel analizlerin sonuçları çizelgeler halinde sunulmuş, örme kumaş özellikleri için elde edilen regresyon denklemleri korelasyon analizleri ile birlikte verilmiştir. Önceki bölümlerde elde edilmiş olan tüm değerlendirmeler ve istatistiksel analizler toplu olarak 6. bölüm olan Sonuçlar ve Öneriler bölümünde verilmiş, araştırmacılara konunun devamında yapılabilecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. 9

28 1. GİRİŞ Serin MEZARCIÖZ 10

29 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Doktora tez çalışması kapsamında, farklı iplik üretim sistemlerinden elde edilen ipliklerden üretilen örme kumaşların çeşitli fiziksel ve performans özellikleri tespit edilerek, üretim öncesi bazı özelliklerinin tahmin edilmesine yönelik eşitliklerin oluşturulması sağlanmıştır. Örme kumaşlar farklı relaksasyon işlemlerine tabi tutularak söz konusu fiziksel ve performans özellikleri ile boyutsal parametreleri farklı relaksasyon şartları için incelenmiştir. Ayrıca kullanılan ipliklerin özellikleri de karşılaştırmalı olarak irdelenmiştir. Yapılan tüm bu çalışmalara katkısı olması açısından literatür taraması, İplik üretim sistemleri-elde edilen iplik özellikleri, Örme kumaş özellikleri, Örme kumaş özelliklerinin tahminlenmesi, Relaksasyon uygulamaları ve Boyutsal parametre değerleri ile ilgili yapılan çalışmalar olarak beş başlık altında incelenmiş, ulaşılan yayınlardan (tez, makale vb.) seçilmiş olanları aşağıda sunulmuştur İplik Üretim Sistemleri Elde Edilen İplik Özellikleri Babaarslan (2000), farklı üreticiler tarafından piyasaya sunulmuş iplik üretim sistemlerini incelediği çalışmasının deneysel bölümünde, aynı harmandan karde Ne 40/1 ve iplikler ile penye Ne 50/1 ve iplikler üretmiş ve özelliklerini karşılaştırmıştır. Çalışma sonuçlarına göre; incelenen iplik üretim sistemleri arasında dizayn farklılıkları tespit edilmiş olmakla birlikte ipliklerin ipliklere göre daha mukavemetli olduğu ve bu sebeple düşük büküm miktarlarında sistemine göre daha yüksek üretim değerlerine ulaşılabileceği belirtilmiştir. Kompakt sistemden elde edilen ipliklerin daha az tüylü olduğu ve sistemden elde edilen ipliklerden üretilen kumaşların daha mukavemetli ve parlak yüzeyli olacağı vurgulanmıştır. Huh ve ark (2002), çalışmalarında, rotor ve friksiyon eğirme sistemlerinden eğrilen ipliklerin yapısal ve fiziksel özelliklerini karşılaştırmalı olarak incelemişlerdir. İplik yapısı temel alınarak ipliklerin fiziksel özellikleri arasındaki farklılıklar açıklanmıştır. Sonuçlara göre; en yüksek lif migrasyonunu iplikçilik 11

30 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ göstermiş olup, bunu sırasıyla rotor ve friksiyon iplik izlemiştir. Lif migrasyonu da doğru orantılı olarak mukavemeti de etkilemiş, en yüksek kopma uzama değerlerinin bükümden dolayı friksiyon ipliklerde olduğu belirtilmiştir. Nicolic ve ark (2003), Suessen ve Zinser firmalarının ve iplik eğirme makineleri ile çeşitli karışımlarda (% 100 pamuk, 50/50 pamuk/pes, 87/13 pamuk/likra) 20 tex inceliğinde iplikler üretmişler ve bu ipliklerin kalite özelliklerini karşılaştırmışlardır. % 100 pamuklu iplikler için en yüksek kopma kuvveti değeri Zinser iplik makinesinde üretilen ipliklerden elde edilmiş, ipliklerin ipliklere göre daha yüksek uzama (% 7-8 oranında) gösterdiği tespit edilmiştir. Kopma işi değerlendirmelerine göre; Zinser ipliklerin konvansiyonel ipliğe nazaran % 21,8, Suessen ipliğin ise % 32 daha yüksek olduğu ve en yüksek mukavemet değerinin Zinser iplik makinesi ile elde edildiği belirtilmiştir. Zweigle tüylülük test sonuçlarına göre Suessen ipliklerin daha az tüylü olduğu belirlenmiş, her iki sistemde üretilen ve ipliklerde ince yer, kalın yer ve neps değerleri açısından anlamlı farklılıkların olmadığı tespit edilmiştir. Artzt (2004), farklı eğirme sistemlerinin ipliklerin yapısal ve fiziksel özelliklerine etkisini incelediği çalışmasında 1.3 dtex/38 mm viskozdan konvansiyonel,, MJS (hava jet, 2 düzeli), vorteks eğirme ve rotor eğirme sistemleriyle iplikler üretmiş ve sonuçları karşılaştırmıştır. Üretilen ipliklerin SEM mikroskobu ile çekilmiş dış yüzey fotoğraflarına göre elyaf oryantasyonu bakımından ipliklerin en düzgün olduğu belirtilmiştir. 3 mm den daha uzun olan tüyler en çok rotor sisteminden elde edilen ipliklerde görülmüştür. En fazla iplik aşınması hava jeti ve iplikçilik sistemlerinden elde edilen ipliklerde tespit edilmiştir. Aynı numara ve büküm değerlerinde en yüksek hacimlilik hava jeti ile üretilen ipliklerde belirlenmiş, kopma mukavemeti ise en iyi ve sistemlerinden elde edilen ipliklerde görülmüştür. Jackowski ve ark (2004), çalışmalarında konvansiyonel ve Fiomax Elite sistemiyle üretilen pamuklu 15 tex, 18 tex, 20 tex numaralarındaki ipliklerin mukavemet, elastikiyet, düzgünsüzlük, iplik hataları ve tüylülük gibi kalite özellikleri test edilmiştir. Kompakt ipliklerin daha yüksek mukavemet ve uzama, 12

31 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ daha düşük düzgünsüzlük, ince yer, kalın yer ve neps değerleri verdiği tespit edilmiştir. Kompakt ipliklerin yapısal düzgünlüğünün kumaş özelliklerini etkilediği, daha az tüylü, düzgün ve net kumaş yüzeyinin olduğu belirtilmekle birlikte, iplikçilik sisteminin kurulum maliyetinin yüksek olmasından dolayı üretim maliyetinin de yüksek olduğu vurgulanmıştır. Taşkın ve ark (2004), bobinleme işleminin ve ipliklerin tüylülük değerlerine etkisini inceledikleri çalışmalarında, Ne 30/1 ve Ne 50/1 numarada ve α e :3.6, 4, 4.4, 4.5 büküm katsayılarında ve iplikler üretilerek kops ve bobin formundaki tüylülük değerleri karşılaştırılmıştır. Deneysel çalışma sonuçlarına göre aynı büküm katsayısına sahip olan iki iplikten ince olanının birim uzunluğundaki büküm sayısı fazla olduğundan tüylülüğünün de az olduğu belirtilmiş, bobinleme işleminin iplik tüylülük değerini arttırdığı, iplik inceldikçe bu artışın azaldığı ortaya konulmuştur. Kompakt ipliklerin mukavemet ve uzama değerlerinin ipliklere göre yüksek olduğu, aynı iplik numarası için büküm arttıkça mukavemet değerinin arttığı, ipliklerin düşük büküm değerlerinde bile ipliklerden daha mukavemetli olduğu vurgulanmıştır. Babaarslan ve Vuruşkan (2005), farklı iplik eğirme sistemleri hakkında bilgi vererek karşılaştırma yapmışlardır. Kompakt sistemde iplik oluşumu esnasında eğirme üçgeninin ortadan kalkmasıyla, ipliğin dış yapısındaki liflerin tamamen iplik yapısına katılması ve böylece daha mukavemetli ve çok daha az tüylü iplik oluşumu gerçekleştiği vurgulanmıştır. Kompakt ipliklerin azaltılmış büküm değerlerinden ve iplik yapısına katılan liflerin fazla olmasından dolayı, terbiye işlemlerinde kimyasal madde ve boyarmadde alımının homojen olduğu belirtilmiş, ipliklerin ve bu ipliklerden üretilen kumaşların yüzeyinin renklendirme işlemleri sonucunda sistemden elde edilen ürünlere göre daha parlak ve düzgün olduğu açıklanmıştır. Basal ve Oxenham (2006), ve sistemlerden Ne 28/1 numarada ve beş farklı büküm seviyesinde üretilmiş % 100 pamuk ve 50/50 polyester/pamuk ipliklerin özelliklerini incelemişler ve çeşitli görüntü analiz sistemleri ile iplik çapını ve helis açısını belirlemişlerdir. Ring ipliklere göre daha mukavemetli olan ipliklerin daha yüksek oranda lif migrasyonuyla bağlanabildikleri ortaya konmuştur. 13

32 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ % 100 pamuklu düşük büküm faktöründe üretilmiş olan ipliklerin, yüksek bükümlü iplikler ile aynı özelliklere sahip olduğu belirtilmiştir. 50/50 polyester/pamuk ipliklerin yüksek büküm değerlerinde mukavemet özelliklerinin her iki sistem içinde önemli bir farklılık göstermediği, ancak tüylülüğün büküm artışı ile azaldığı belirtilmiştir. Göktepe, Yılmaz ve Göktepe (2006), üç farklı iplik eğirme sistemiyle üretilen ipliklerin özelliklerini karşılaştırdıkları çalışmalarında, Ne 20, Ne 30 ve Ne 40 numaralarında iplikler üretmişler ve bu ipliklerin kalite özelliklerini test etmişlerdir. Test sonuçlarına göre; tüylülük, düzgünsüzlük, ince/kalın yer, neps vb. iplik özelliklerinin sistemler arasında farklılık gösterdiği, üretilecek ipliklerin numaralarına göre bazı sistemlerin daha uygun olduğunu belirtmişlerdir. Jackowska-Strumillo ve ark (2007), 15, 18, 20, 25, 30 ve 40 tex numaralarında, ve rotor iplik üretim sistemlerinden elde edilen pamuklu ipliklerin kalite parametrelerini analiz etmişlerdir. Kullanılan şerit ve fitiller karde ve penye hatlarından elde edilmiştir. İplik kalitesinin seçilmiş temel parametrelerinin -mukavemet, kopma uzaması, düzgünsüzlük, tüylülük ve hata sayısı- fonksiyonel bağıntılarını tespit etmişlerdir. Lineer yoğunluğun artışıyla, mukavemet, kopma uzaması ve tüylülüğün arttığını, hata sayısının azaldığını belirtmişlerdir. Kompakt iplik üretim sisteminden elde edilen ipliklerin, iplik üretim sisteminden elde edilen ipliklerle karşılaştırıldığında; yüksek mukavemet, daha az düzgünsüzlük, daha az ince-kalın yer, neps, tüylülük ve yüksek elastikiyet gösterdiğini açıklamışlar, rotor ipliklerin önemli kalite özellikleri olan; düzgünsüzlük, hata sayısı ve tüylülük değerlerinin ipliklerden daha iyi olduğunu belirtmişlerdir. Özdemir (2009), % 100 pamuklu,, ve vorteks eğirme sistemleri ile üretilmiş iplik özelliklerinin, bobin boyama sonrası renk verimliliğine etkisini araştırdığı çalışmasında, söz konusu sistemlerden üretilmiş ipliklerin; düzgünsüzlük, tüylülük, hidrofilite, bobin sertliği gibi iplik özellikleri ile gramaj, kumaş sertliği ve çeşitli haslık değerleri gibi kumaş özelliklerine olan etkisini değerlendirmiştir. İplik eğirme sisteminin söz konusu iplik ve kumaş özelliklerine anlamlı etkileri tespit edilmiştir. 14

33 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ Can (2009), ve ipliklerin mukavemetlerine, bazı terbiye işlemlerinin etkisini incelediği çalışmasında, aynı pamuk harmanından Ne 30/1 ve penye iplikleri üretilmiştir. Üretilen ipliklerin mukavemet ve uzaması ölçülmüştür. Daha sonra ipliklere sırasıyla, gazeleme, hidrofilleştirme ve merserizasyon işlemleri uygulanmış ve her bir işlem sonrası belirtilen iplik özellikleri tekrar ölçülmüştür. Sonuçlara göre; ipliklerin ipliklere göre daha yüksek olan mukavemet ve uzama değerleri, uygulanan terbiye işlemlerinden sonra da devam etmektedir. Örtlek ve ark (2010), vorteks, ve rotor ipliklerden üretilen süprem örme kumaşların aşınma sonrası renk değerlerini tespit ettikleri çalışmalarında Ne 30 numarada 3 farklı sistemden elde edilen viskon ipliklerden örme kumaşlar kullanılmış ve bir kısmı HT boyama makinesinde boyanmıştır. Boyanmış ve boyanmamış kumaşların aşınma dayanımı testi Martindale pilling test cihazında 2500, 5000 ve 7500 devirlerinde yapılmış, sonuçlar ANOVA ve SNK ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre; iplik üretim sistemleri karşılaştırıldığında, ipliklerden üretilen boyalı kumaşlarda aşınma devirleri sonrasında, vorteks ve ipliklerden üretilen kumaşlara göre daha az renk değişimi olduğu tespit edilmiştir. En büyük renk değişiminin ise düzgün yüzeyli olmasından dolayı vorteks ipliklerden örülen kumaşlarda olduğu tespit edilmiştir Örme Kumaş Özellikleri Black (1975), open-end rotor ve ipliklerin özellikleri ile bu ipliklerden örülen kumaşların performans özelliklerini araştırdığı çalışmasında, 18/1 % 100 penye pamuk, 18/1 % 100 karde pamuk, 20/1 50/50 penye pamuk/polyester- ve 20/1 50/50 penye pamuk/polyester iplikler kullanılmış olup; bu ipliklerin numara, mukavemet, esneklik ve düzgünsüzlük değerleri tespit edilmiştir. Yüksek bükümlü ipliklerin, normal örme bükümlü ipliklerinden daha iyi örme performansı gösterdiği tespit edilmiştir. Kumaş özelliklerini karşılaştırmak için 18/1 ve 20/1 numaralı ipliklerden tek katlı olarak süprem; 20/1 ipliklerden de Swiss çift katlı pike kumaşlar üretilmiş, kumaşlara 15

34 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ reçineli bitim işlemi uygulanmış ve sonuçları karşılaştırılmıştır. Hem hem de ipliğinden örülmüş süprem kumaşların bitim işleminden önceki ve sonraki ağırlık kaybı, boyut değişimi değerleri benzer çıkmış, iplikten örülen kumaşların patlama mukavemeti iplikten örülen kumaşlardan daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Pike kumaşlarda da boyut değişimi ve open-end ipliklerden örülen kumaşlar için benzerlik göstermiş ve iplikten örülen kumaşların patlama mukavemeti daha düşük çıkmıştır. Ounima (1990) ilmek iplik uzunluğunun kuru relaksasyonlu 1x1 rib kumaşların bazı özelliklerine etkisini incelemiş, ilmek iplik uzunluğu arttıkça, gözeneklilik ve hava geçirgenliği değerlerinin arttığını, ısı tutma ve eğilme uzunluğu değerlerinin ise azaldığını belirtmiştir. Bayazıt (1996), iplik numarası, iplik bükümü ve kumaş relaksasyonunun örgü kumaşların boyutsal parametreleri üzerine etkilerini incelemek amacıyla pamuklu, 3 değişik numara ve 3 değişik büküm değerlerinde rotor ipliklerinden 1x1 rib örgüler üretilmiş ve farklı relaksasyon işlemlerinden geçirilmiştir. Relaksasyon işlemlerinden sonraki boyutsal parametreleri ölçülmüş ve etki eden faktörler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre; 1x1 rib kumaşların boyutsal özelliklerini etkileyen en önemli faktörün relaksasyon olduğunu, relaksasyon ilerledikçe ilmek yüksekliği ve ilmek genişliğinde azalma, örgü kalınlığında artma meydana geldiğini belirtmiştir. İplik numarası boyutsal özellikleri ikinci derecede etkileyen bir faktördür ve iplik kalınlığı arttıkça ilmek genişliği, ilmek iplik uzunluğu ve örgü kalınlığı değerlerinde bir artış meydana gelmektedir. % 95 güven aralığında iplik bükümünün boyutsal özelliklere etkisi tespit edilememiştir. Park ve Hwang (1999), çalışmalarında 3 grup çift katlı atkılı örme kumaşlar yuvarlak örme makinesinde üretilmiş ve ardından full relaksasyon işlemine tabi tutulmuşlardır. Bu işlemlerden sonra kumaşların mekanik özellikleri KES-FB sistem kullanılarak ölçülmüş, tutum ve toplam tutum değerleri hesaplanmıştır. KES-FB ile birincil ve toplam tutum değerleri analiz edilmiş ve basitleştirilmiş bulanık toplam tutum test sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Bulanık dönüşüm matrisi kullanarak çift katlı atkılı örme kumaşların mekanik ve fiziksel özellikleri (gerilme, eğilme, 16

35 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ sıkıştırma ve yüzey özellikleri) analiz edilmiştir. Çift katlı kumaşlar için bu yeni metottan alınan sonuçlar anlamlı değerler sağlamıştır. Eğer bu metot; çeşitli kültürel, iklimsel ve coğrafik farklılıklara dayandırılırsa, çok daha anlamlı ve çok amaçlı tutum değerleri verebileceği belirtilmiştir. Choi ve Ashdown (2000), örme kumaş yapısı ve yoğunluğundaki değişikliklerin örme kumaş mekanik ve tutum özelliklerine etkilerini inceledikleri çalışmalarında sık, orta ve seyrek olmak üzere 3 farklı ilmek sıklığında üretilen 6 farklı konstrüksiyonda örme kumaşlar kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre; askı ve atlamadan oluşan kumaşların, sadece ilmeklerden oluşan kumaşlara göre daha iyi boyut stabilitesine sahip olduğu, örme yoğunluğu arttıkça sertliğin arttığını, iki katlı kumaşların daha yüksek tutum değerlerine sahip olduğu belirtilmiştir. Candan ve ark (2000), pamuklu ve rotor ipliklerden örülmüş süprem ve lakost kumaşların bazı boyutsal ve performans özelliklerini inceledikleri çalışmalarında üç farklı ilmek sıklığında ürettikleri kumaşlara ham ve boyalı olarak ilgili testleri uygulamışlardır. Deneysel çalışma sonuçlarına göre, ipliklerden örülen kumaşların boyut değişimlerinin ve pilling eğiliminin ipliklerden örülen kumaşlardan daha fazla olduğunu, patlama mukavemeti değerlerinin ise daha düşük olduğunu ve genel olarak ipliklerden örülen kumaşların daha iyi performans gösterdiğini belirtmişlerdir. Quaynor ve ark (2000), süprem örgü yapısındaki ipek, pamuk ve polyester kumaşların boyutsal ve yüzey özelliklerine yıkama ve tamburlu kurutmanın etkilerini farklı sıcaklıklar için tespit etmişlerdir. Deneysel çalışma sonuçlarına göre en büyük boyut değişimleri seyrek örgü yapısında örülen pamuklu kumaşlarda görülmüştür. Michael ve Dyab (2001), rotor ve ipliklerinden süprem, ribana ve interlok konstrüksiyonlarında örme kumaşlar oluşturarak, farklı konsantrasyonlardaki boyarmaddeler ile çektirme yöntemine göre boyama işlemi uygulamışlardır. Boyama işlemi sonunda renk verimi (K/S değerleri) ile ışık haslığı testleri değerlendirilmiş, kumaş konstrüksiyonunun söz konusu değerlere etkisi araştırılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, konsantrasyonun artmasıyla K/S değerleri artmış, en büyük artış interlok kumaşlarda, en az artış ise ribana kumaşlarda tespit edilmiştir. Örgü yapısının etkilediği kumaştaki boşluk yapılarının bu sonuçlara 17

36 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ yansıdığı düşünülmektedir. Rotor ipliklerin e göre serbest yapısı nedeniyle renk verimliliklerinin daha yüksek olduğu belirtilmiş olmakla birlikte, ipliklerinin ışık haslıkları daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Anand ve ark (2002), % 100 pamuklu süprem, lakost ve interlok kumaşlarda çeşitli yıkama ve kurutma işlemlerinin kumaşların boyutsal değişimlerine etkisini incelemişler, yıkama işlemlerini 5 tekrarlı olarak gerçekleştirmişlerdir. Yıkama işlemlerinden sonra ilmek şekil faktörü hesaplanmış ve önceki çalışmalarda elde edilen değerlerle karşılaştırmıştır. 5 yıkama ve kurutma işleminden sonra kumaşların tam relaksasyona ulaştığını ve deterjanın ilmek şekil faktörü üzerinde etkisinin olmadığını belirtmişlerdir. Candan ve Önal (2002), çalışmalarında; boyalı 50/50 pamuk polyester karışımı rotor iplikten ve % 100 pamuk rotor ve ipliğinden yapılmış, süprem, lakost ve iki iplik kumaşların boyutsal, pilling ve aşınma özelliklerini test etmişlerdir. Sonuçlar; hem yapısal farklılıkların hem de elyaf tipinin bu kumaşların boyut değişiminde önemli bir rolü olduğunu göstermiştir. Karışım ipliklerden yapılmış örme kumaşlar; % 100 pamuk rotor ve ipliğinden örülmüş kumaşlarla kıyaslandığında daha düşük boyutsal stabiliteye sahip olduğu görülmüştür. İki iplik kumaşlarda dolgu ipliği en (genişlik) yönündeki boyut değişimi davranışını etkilemiştir. Numunelerin pilling eğilimi ve abrasyon dayanımları sırasıyla ICI pilling box (7000, 9000 ve devirlerinde) ve Martindale aşınma&pilling cihazında test edilmiştir. Ayrıca SEM elektron mikroskobu ile yapılan muayenede pilling oluşumu ve elyaf zararı üzerinde elyaf tipinin ve tekrarlanan yıkamaların etkisi araştırılmıştır. Sonuçlara göre; süprem kumaşların aksine, lakost kumaşlar çok iyi özelliktedir ve rotor ipliklerden örülen kumaşlar daha düşük pillinglenme eğilimi göstermiştir. İki iplik yapılarda, % 100 pamuk ipliğinde olanlar, (hem zemin, hem de dolgu ipliği % 100 pamuk olanlar) zemin ipliği pamuk, dolgu ipliği 50/50 pes/pamuk olanlara ve hem zemin hem de dolgu ipliği 50/50 pes/pamuk olanlara nazaran daha yüksek pillinglenme eğilimine sahip çıkmıştır. Chen ve ark (2003), süprem yün kumaşların örgü dönmesi ile çeşitli değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Ring iplik eğirme sisteminde eğrilmiş, 18

37 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ farklı elyaf kalitelerinde ve lineer yoğunlukta iki katlı iplikler kullanılmıştır. Sık, orta ve seyrek olarak adlandırılan üç farklı ilmek genişliğinde süprem kumaşlar oluşturulmuş, bu kumaşlar önce kuru relaksasyon, sonra yaş relaksasyon işlemine tabi tutulmuşlardır. Bu işlemlerden sonra kumaşların çarpıklık ve örgü dönmeleri ölçülmüştür. Deney sonuçlarına göre; iki katlı yün ipliklerin büküm faktörü, örgü dönmesini etkileyen en önemli faktör olarak belirlenmiştir. Genel olarak; iki katlı ipliklerde büküm faktörünün, ilmek boyunun ve elyaf çapının artması, dönme açısını arttırmıştır. Sıklık farklılığının, örgü dönmesi üzerinde etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Dönme açısı ile seçilmiş parametreler olan; katlı ipliğin büküm faktörü, ilmek boyu ve elyaf çapı arasındaki ilişkiyi ortaya çıkaran ampirik eşitlikler çoklu lineer regresyon analiziyle türetilmiş ve bu modelin uygunluğu yüksek olarak belirlenmiştir. Marmaralı (2003), çalışmasında pamuk/elastan süprem kumaşların boyutsal özellikleri ile birlikte gramaj, hava geçirgenliği, kalınlık ve pilling gibi bazı fiziksel özellikleri tespit edilmiş ve test sonuçları sadece pamuktan oluşan örme kumaşların sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Elastan içeren kumaşlar daha sıkı bir yapı eğilimi gösterdiği için, bu tür kumaşların elastansız kumaşlara göre gramajı ve kalınlık değeri daha yüksek, hava geçirgenliği ve pilling eğilimi ise daha düşük olarak tespit edilmiştir. Msahli ve ark (2004), çalışmalarında pilling oluşumunu etkileyen faktörler incelenmiş, deneyler akrilik ve/veya yün elyafını içeren örgü kumaşlar ile gerçekleştirilmiştir. Kullanılan materyal, incelik, iplik bükümü, örgü raporu, ilmek uzunluğu gibi parametrelerin pilling değerlerine etkisi incelenmiştir. Deney sonuçlarından; iplik tüylülüğü ve ilmek geometrisinin daha çok boncuk kütlesi üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Yüksek bükümün, örgü kumaş üzerinde sabitleşerek kumaşın estetiğini bozan boncuk sayısını azalttığı belirtilmiştir. Ömeroğlu (2005), çalışmasında % 100 penye pamuk ve ipliklerden elde edilmiş süprem örme kumaşların patlama mukavemeti ile boncuklanma eğilimlerini incelemiştir. Üretilen iplikler Ne 30, Ne 40 ve Ne 50 olmak üzere 3 farklı numarada olup, tüm ipliklerin büküm katsayısı α e=3,75 dir. Üretilen iplikler kullanılarak süprem örme kumaşlar elde edilmiş, bu kumaşlara ön 19

38 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ terbiye ve boyama işlemleri uygulanmıştır. Test sonuçlarına göre; ipliklerden elde edilen örme kumaşların patlama mukavemetinin aynı numara ve büküm değerine sahip ipliklerden elde edilen kumaşların patlama mukavemetinden daha fazla olduğunu tespit etmiştir. Boncuklanma testi sonuçlarından; iplikler kullanılarak elde edilen kumaşların daha düşük boncuklanma eğilimine sahip olduğu görülmüştür. Özdil ve ark (2005), aynı harmandan eşlenik numarada üretilen ve ipliklerden interlok konstrüksiyonunda örme kumaşlar oluşturmuş, ön terbiye, renklendirme ve enzimatik işlemlerden sonra kumaşların patlama mukavemeti, boncuklanma ve aşınma dayanımı ölçülmüştür. Çalışma sonuçlarına göre ipliklerle oluşturulmuş örme kumaşlar tüm proses sonlarında en yüksek patlama mukavemeti değerlerine sahip olmuşlardır. Aşınma dayanımı sonuçlarına göre ve yüzeyler arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Renklendirme sonrasında uygulanan tekrarlı yıkamalar sonrasında, yüzeylerin daha yüksek boncuklanma dayanımı gösterdiği belirlenmiştir. Çeken ve Göktepe (2005), çalışmalarında, konvansiyonel ve iplikçilik sistemlerinden üretilen örme kumaşların özelliklerini karşılaştırmışlardır. Üretilen karde ve iplikler 20 tex inceliğinde olup, özellikleri birbirine yakın olan iki farklı harmandan elde edilmişlerdir. Daha sonra bu ipliklerden kısa, orta ve uzun ilmek boylarında süprem kumaşlar örülmüştür. Bütün ham kumaşlar aynı banyoda işleme alınmış olup, ağartma, direkt boyarmadde ile boyama, tüp açma, kurutma ve sanforizasyon işlemine tabi tutulmuş ve 1., 3. ve 5. yıkama devirlerinden sonraki yüzey görünüşleri karşılaştırılmıştır. Daha sonra kumaşlara pilling, patlama mukavemeti ve renk farkı değerlendirmeleri yapılmıştır. Yıkama öncesi ve sonrası yüzey görünüşlerine göre, konvansiyonel ipliğinden örülmüş kumaşlar çok tüylü bir yüzeye sahip olmuş, iplikten yapılmış kumaşlar ise orijinal görüntüsüne daha yakın sonuçlar vermiştir. Pilling davranışları artan ilmek boylarıyla kötüleşmiştir. Bununla birlikte ipliklerden yapılan kumaşların pilling eğilimi ipliklerden yapılmış kumaşlara göre daha iyi çıkmıştır. D 65 ışığında yapılan renk kontrollerinde, ve ipliklerden örülmüş kumaşlar arasında ciddi farklar görülmüştür. Kompakt ipliklerin DE 20

39 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ değerleri daha yüksek çıkmış olup, ipliklerin daha az boyarmadde ile boyanabileceği belirtilmiştir. Kompakt ipliklerden yapılmış kumaşların patlama mukavemeti daha yüksek çıkmış olup, ilmek boyunun artışıyla patlama mukavemeti azalmıştır. Shahbaz ve ark (2005), ve hava jetli iplik eğirme sistemlerinden elde edilen ipliklerden örülen kumaşların kalite özelliklerini karşılaştırmalı olarak inceledikleri çalışmalarında, makine türü ile karışım oranlarının; iplik numarası, iplik mukavemeti, kumaş ağırlığı ve kumaş mukavemetine etkisini araştırmışlardır. 5 farklı oranda polyester/pamuk karışımından ve hava jetli iplik eğirme sisteminde Ne 30 numarada iplikler üretilmiş olup, bu ipliklerden süprem kumaşlar elde edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre; iplik numara değerlerinde iplik eğirme sistemlerine göre bir farklılığa rastlanmamıştır. Varyans analizi sonuçlarına göre; iplik mukavemeti üzerinde makine efekti ve karışım oranı yüksek derecede önemli, fakat onların etkileşimi önemsiz çıkmıştır. Ring eğirme sistemi ile elde edilen ipliklerin mukavemet değeri daha yüksek çıkmıştır. Karışımdaki polyesterin artan yüzdelerine göre iplik mukavemet değeri artmıştır. Sezgin (2005), çalışmasında aynı harmandan Ne 30/1 numarada ve iplikler üretmiştir. Üretilen ipliklerin özellikleri incelendikten sonra, yuvarlak örme makinesinde süprem yapıda kumaşlar elde edilmiştir. Kumaşlar aynı boyama işleminden geçtikten sonra, ham ve boyalı kumaşların boncuklanma dayanımı, patlama mukavemeti, yıkama sonrası görüntüleri, boya alma ve hidrofilite gibi bazı özellikleri incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, ipliklerin ve bunlardan üretilen örme kumaşların konvansiyonel ipliklere göre önemli farklılıklar gösterdiği ve bu farklılıkların da örme kumaş performansını etkilediği görülmüştür. Ring ipliklere göre ipliklerin tüylülüğünün önemli derecede daha düşük, mukavemet ve kopma uzamasının ise önemli derecede daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Her iki kumaşın boya terbiye işlemleri sonrasındaki boncuklanma eğilimleri incelendiğinde, ipliklerden örülen kumaşların boncuklanma eğilimi daha az çıkmıştır. Yıkama sonrası görünümlerine bakıldığında ipliklere ait kumaşın 10 yıkama sonrası yüzey görünüşü, ipliklere ait 21

40 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ kumaşın 5 yıkama sonrasındaki yüzeyi gibi görünmektedir. Boyama sonu spektrofotometrede yapılan ölçümlerde, iplikten örülen kumaşın rengi iplikten örülen kumaşın renginden daha koyu olarak tespit edilmiştir. Erkoç (2006), yuvarlak örme makinelerinde üretilen kumaş özelliklerini etkileyen parametreleri incelediği çalışmasında, rotor ve iplikleri kullanarak belirli gramajlarda süprem ve ribana kumaşlar üretilmiş, kumaşlara kuru ve yaş relaksasyon işlemleri uygulanmıştır. Relaksasyon işlemlerinden sonra kumaşların boncuklanma, patlama mukavemeti, kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti ve elastikiyet özellikleri incelenmiştir. Deneysel çalışma sonuçlarına göre rotor iplikten üretilen kumaşların boncuklanma değeri iplikten üretilen kumaşlardan, süprem kumaşlarınki ise ribana kumaşlardan daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Ring ipliklerden üretilen kumaşların patlama mukavemeti ipliklerden üretilen kumaşlardan, ribana kumaşların patlama mukavemeti süprem kumaşlardan daha yüksek olarak belirlenmiştir. Kopma mukavemeti ve yırtılma mukavemeti testlerinin ilmekli yapısından dolayı örme kumaşlara uygulanması yaygın olmadığından, sağlıklı sonuçlar elde edilememiştir. Kretzschmar ve ark (2007), aynı harmandan %100 pamuklu ve iplik üretim sistemlerinden Ne 30 ve Ne 40 numaralarda α 3, 5ve α 4, 0 olmak üzere iki farklı büküm faktöründe iplikler üretmişler ve bu ipliklerden süprem, ribana ve interlok konstrüksiyonlarında örme kumaşlar oluşturulmuştur. Söz konusu kumaşların reaktif boyama öncesi ve sonrası fiziksel özellikleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre; sürtünme haslığı, aşınma dayanımı ve gramaj değerlerinin eğirme sistemlerine göre istatistiksel olarak farklılık göstermediği tespit edilmiş, ayrıca ipliklerle oluşturulan kumaşların ipliklerle örülen kumaşlara göre azda olsa daha koyu renkte boyandıkları belirtilmiştir. Kane ve ark (2007) farklı örme yapıları ve ilmek iplik uzunluğu değerlerinin ve ipliklerden örülmüş kumaşların boyutsal, konfor ve performans özelliklerine olan etkisini incelemişlerdir. İlmek iplik uzunluğunun artmasıyla boyutsal parametrelerin ve kalınlığın azaldığı, hava geçirgenliği ve su geçirgenliği değerlerinin arttığını belirtmişlerdir. Artan ilmek uzunluğunun; aşınma dayanımı, e e 22

41 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ pilling ve patlama mukavemeti değerlerini iyileştirdiği, ayrıca toplam tutum değerlerini de geliştirdiği belirtilmiştir. Beceren ve Nergis (2008), Ne 30 numarada eşlenik olarak üretilen, ve vorteks ipliklerin özelliklerini ve bu ipliklerden üretilen örme kumaş özelliklerini inceledikleri çalışmalarında, vorteks ipliklerin ve bu ipliklerden üretilen kumaşların en düşük tüylülüğe sahip olduğunu, eğirme üçgeninin azalmasıyla ipliklerin ve bu ipliklerden örülen kumaşların ipliklerden örülen kumaşlara göre daha iyi pilling, aşınma dayanımı ve patlama mukavemeti değerlerine sahip olduğunu belirtmiştir. Mavruz ve Oğulata (2008a), aynı harmandan % 100 pamuklu Ne 30 ve Ne 40 numarada üretilen ve ipliklerin kalite özellikleri ile bu ipliklerden üretilen süprem, ribana ve interlok konstrüksiyonlarındaki örme kumaşların gramaj, patlama mukavemeti ve boncuklanma (pilling) özelliklerini incelemişlerdir. Üretilen iplikler arasındaki farklar bağımsız iki örnek t testi ile, deneysel çalışmalarda kullanılan parametrelerin gramaj ve patlama mukavemeti değerleri üzerindeki etkisi ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılarak değerlendirilmiştir. Deneysel çalışma sonuçlarına göre, özellikle Ne 40 numaradaki ve ipliklerin ölçülen bütün özellikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir. İplik yapısındaki farklılıklar kumaş özelliklerini de etkilemiş, özellikle ipliklerden üretilen örme kumaşların patlama mukavemeti değerleri daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Emirhanova ve Kavuşturan (2008), 80/20 yün/poliamid karışımlı 14 farklı konstrüksiyondaki örme kumaşların kuru, yaş ve yıkama relaksasyonları sonu boyutsal özelliklerini, pilling, aşınma dayanımı, patlama mukavemeti, eğilme rijitliği ve hava geçirgenliği değerlerini tespit etmişler ve varyans analizi ile değerlendirmişlerdir. Çalışma sonuçlarına göre; kumaş konstrüksiyonunun örme kumaş performans özelliklerini etkilediği, özellikle yıkanmış kumaşlarda örme yapısının patlama mukavemeti, hava geçirgenliği ve eğilme rijitliği üzerinde önemli derecede etkili olduğu belirtilmiştir. Örtlek ve Önal (2008), farklı iplik üretim sistemlerinin örme kumaşların boyutsal ve fiziksel özelliklerine etkisini inceledikleri çalışmalarında,, 23

42 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ rotor ve vorteks iplikçilik sisteminden elde edilen viskon ipliklerden örme kumaşlar üretmiştir. Vorteks ipliklerden üretilen kumaşların en yönünde boyut değişiminin en düşük değeri, boy yönünde ise en yüksek değeri aldığı görülmüştür. İlmek şekil faktörü ile dönme açısı arasındaki ilişkinin tutarsız olduğu belirtilmiş, vorteks ipliklerden üretilen kumaşların düşük pillinglenme eğilimi ve yüksek aşınma dayanımı gösterdiği tespit edilmiştir. Öztürk ve Nergis (2008), çalışmalarında %100 pamuklu tek kat ( ve ) ve katlı (siro, two ply ve two ply ) ipliklerden oluşturulan numune örme kumaşlar direk ve reaktif boyarmaddelerle boyanmış, boyama öncesi ve sonrası K/S, L ve C gibi renk değerleri belirlenmiştir. Deneysel çalışma sonuçlarına göre, daha az tüylü ve daha düzgün yüzeyli olan iplikler ile örülmüş kumaşların ipliklerden üretilen kumaşlara göre daha yüksek renk değerlerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Çelik ve Çoruh (2008), aynı harmandan %100 pamuklu Ne 20 ve Ne 30 inceliğindeki ipliklerden beş farklı gramaj değerlerinde süprem kumaşlar üretmiş, söz konusu kumaşların boyutsal özellikleri, may dönmesi, patlama mukavemeti ve boncuklanma eğilimleri sanfor öncesi ve sonrası test edilerek değerlendirilmiştir. May dönmesi değerlerinin kumaş gramajı arttıkça azaldığını, sanforizasyon işleminin kumaşların mukavemet ve pilling değerleri üzerinde önemli bir etkisinin olmadığını belirtmişlerdir. Akkış (2009), pamuk ve viskon elyafı kullanarak open ond rotor ve penye sistemlerinde üretilen ipliklerden 3 farklı sıklık ayarında süprem, ribana ve interlok kumaşlar üretmiş, söz konusu kumaşlara may dönmesi, patlama mukavemeti, boyut değişimi, pilling ve hava geçirgenliği testleri uygulanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, iplikten üretilen kumaşların rotor iplikten üretilen kumaşlara göre daha az boncuklandığı tespit edilmiş, en büyük boyut değişimi değerlerinin seyrek örgülerde görüldüğü belirlenmiştir. Patlama mukavemeti değerlerinin iplik üretim tipi, iplik numarası ve örgü tipinden etkilendiği belirtilmiştir. 24

43 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ Mezarcıöz ve Oğulata (2009), eşlenik olarak farklı numaralarda üretilen ve ipliklerden örülen süprem kumaşlardaki may dönmesi değerlerini incelemişlerdir. Üretilen kumaşlar hem kuru hem de yıkama relaksasyonu işlemine tabi tutulmuş, her iki relaksasyon sonrası may dönmesi değerleri tespit edilmiştir. Genel olarak yıkama işleminin may dönmesi değerlerini arttırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca iplik numarasındaki artış ve seyrekleşen kumaş yapısı da may dönmesi değerini arttırabilmektedir. Akaydın ve Can (2010), temel örme kumaşların aşınma dayanımı ve pilling davranışları üzerine boyama, örgü yapısı ve iplik üretim tipinin etkisini araştırmışlardır. % 100 pamuklu 20 tex ve ipliklerden süprem ve interlok konstrüksiyonlarda örme kumaşlar üretilmiş ve kumaşların bir kısmı boyanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, interlok kumaşların aşınma dayanımı ve pilling değerleri süprem kumaşlardan daha yüksek olarak tespit edilmiştir. Ayrıca boyalı kumaşların aşınma dayanımı ve pilling değerleri ham kumaşlara göre daha yüksek bulunmuştur. Değirmenci ve Topalbekiroğlu (2010), süprem kumaşların may dönmesi değerlerine kumaş gramajı, boyama ve büküm yönünün etkisini incelemişlerdir. Deneysel çalışmada Z ve S büküm yönlerinde pamuklu ipliklerden süprem kumaşlar üretilmiş, ham ve boyalı olarak may dönmesi değerleri ölçülmüştür. Sonuçlar tek yönlü varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; kumaş gramajının may dönmesi üzerinde önemli bir etkisinin olduğu, boyama işleminin may dönmesini azalttığı, karde S bükümlü ipliklerden oluşan kumaşların daha düşük may dönmesi değerlerine sahip olduğu belirtilmiştir Örme Kumaş Özelliklerinin Tahminlenmesi Cepujnoska ve Cortoseva (1996), ham ve mamul olarak 1x1 rib kumaşların karakteristik özellikleri ile proses parametreleri (ilmek şekil faktörü, iplik numarası, makine inceliği) arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Çalışma sonuçlarına göre; iplik numarası ve ilmek şekil faktörünün örme kumaş ve performans özellikleri üzerinde 25

44 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ en önemli etkiye sahip olduğunu belirtmiş ve çeşitli performans özelliklerini ilmek şekil faktörü yardımıyla tahminlemek için regresyon denklemleri oluşturulmuştur. Alimaa ve ark (2000), çalışmalarında teorik olarak kumaşların eğilme dayanımı incelenmiş, süprem ve ribana kumaşların eğilme dayanımları üzerinde iplik eğilme dayanımının ve kumaş yapısının etkisi değerlendirilmiştir. Deneysel çalışma için kaşmir ipliklerden örme kumaşlar, karşılaştırma için ise polyester tekstüreden örme kumaşlar kullanılmış, tam relaksasyon işleminden sonra KES-FB sisteminde ölçümler yapılmıştır. Çalışma sonunda hesaplanan ve ölçülen değerler arasındaki korelasyon yüksek çıkmıştır. Ertuğrul ve Uçar (2000), pamuklu süprem kumaşların patlama mukavemeti değerlerini; kumaş gramajı, iplik kopma mukavemeti ve iplik kopma uzaması değişkenleriyle yapay sinir ağları ve bulanık mantık kullanarak tahmin etmeye çalışmışlardır. Çalışma sonucunda incelenen sistemlerin yeterli tahmin gücüne sahip olduğu belirlenmiştir. Uçar ve Ertuğrul (2002), yuvarlak örme makine parametrelerinin pamuklu örme kumaşlara olan etkisinin tahmin edilebilmesi için konvansiyonel (çoklu lineer regresyon) ve yapay sinir ağları modelleri geliştirerek, bu modellerin karşılaştırılması yapılmıştır. Bu çalışma ile makine ayarları ve makine çapının kumaşa olan etkisi araştırılmış ve geliştirilen çoklu lineer regresyon ile yüksek korelasyon katsayısı elde edilmiştir. Ayrıca yapay sinir ağları da kullanılmış ve hassas bir tahminleme gerçekleştirilmiştir. Soe ve ark (2003), süprem örme kumaşların sıkıştırma değerleri, iplik özellikleri ve kumaş geometrisi yardımıyla tahmin edilmeye çalışılarak basit bir teorik model oluşturulmuştur. Farklı inceliklerde pamuk ve kaşmir ipliklerden farklı ilmek iplik uzunluğu değerlerinde örme kumaşlar üretilmiş, ipliklerin ve kumaşların basınç-yer değiştirme eğrileri KES sistemi ile ölçülmüştür. Teorik ve deneysel değerlerin kabul edilebilir sınırlarda olduğunu belirtmişlerdir. Thangamani (2004), pamuk/likra ipliklerden örülen süprem kumaşların boyutsal parametrelerini (k c, k w, k s ) kuru ve yaş relaksasyon şartlarında incelemişler, söz konusu değerler için ilmek iplik uzunluğunu içeren regresyon denklemleri oluşturmuşlardır. 26

45 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ Gravas ve ark (2006), çeşitli konstrüksiyonlardaki örme kumaşların gramaj değerlerini elyaf ve kumaş tipi, makine inceliği, iplik numarası, ilmek iplik uzunluğu ve sıkılık faktörü değerleri vasıtasıyla tahmin etmek için bir yazılım programı geliştirmişlerdir. Süprem, 1x1 rib, 2x2 rib ve interlok kumaşlarla yapılan denemeler sonucunda ölçülen ve tahmin edilen gramaj değerlerinin birbirlerine oldukça yakın olduğunu tespit etmişlerdir. Herath ve ark (2007), 3 farklı sıklıkta üretilen pamuk ve pamuk/elastan karışımlı interlok kumaşların kuru, yaş ve tam relaksasyon uygulamaları sonucundaki boyutsal özelliklerini incelemişler ve % 95 lik güven aralığında boyutsal sabiti tahmin etmeye çalışmışlardır. İlmek yoğunluğu ile sıkılık faktörü arasında lineer ilişki tespit edilmiş, özellikle pamuk elastan yapıların sıkılık faktörlerinin boyutsal parametreleri üzerinde oldukça önemli olduğunu belirtmişlerdir. Mavruz ve Oğulata (2008b), pamuklu örme kumaşların patlama mukavemeti değerinin optimizasyonu için patlama mukavemetine etki eden faktörlerin bütün kombinasyonlarının denendiği tam faktöriyel tasarım ve Taguchi deney tasarımı tekniğini kullanmışlar sonuçları karşılaştırmalı olarak incelemişlerdir. Deney sonuçlarının değerlendirilmesinde varyans analizi ve sinyal/gürültü oranı kullanılmıştır. Taguchi tasarımına göre deneyler, L 9 ortogonal dizaynına göre 9 adet deneme ile tam faktöriyel dizayna göre ise 27 adet deneme ile gerçekleştirilmiştir. Söz konusu tasarımın vermiş olduğu denkleme göre, deney yapılmayan şartlar için patlama mukavemeti değerleri tahmin edilmeye çalışılmış, sonuç olarak tahmin edilen (hesaplanan) ve ölçülen (deneysel) değerler birbirlerine oldukça yakın çıkmıştır. Mavruz ve Oğulata (2009), çalışmalarında farklı iplik numarası, örgü tipi ve ilmek sıklığına sahip 27 adet pamuklu örme kumaşın hava geçirgenliği değerleri tespit edilmiş, üretimden önce hava geçirgenliği değerini, belirli kumaş parametreleriyle tahminlemek üzere regresyon denklemleri oluşturulmuştur. 27 farklı tip kumaşta tespit edilen özellikler, analiz sonuçları ve çizilen grafikler incelendiğinde; hava geçirgenliği değerleri ile iplik numarası, kumaş kalınlığı, ilmek 27

46 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ sıklığı ve ilmek iplik uzunluğu arasında α=0,05 seviyesinde doğrusal bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ünal ve ark (2010), yapay sinir ağları yardımıyla örgü kumaşların patlama mukavemetini tahmin etmeye çalışmışlardır. Bağımsız değişkenler olarak; iplik mukavemeti, kopma uzaması, iplik düzgünsüzlüğü, iplik numarası ve büküm değerleri ile birlikte kumaşların ilmek ve çubuk sıklığı değerleri kullanılmıştır. Kullanılan iplikler 6 farklı harmandan 4 farklı numarada (Ne 20, Ne 25, Ne 30 ve Ne 35) ve 3 farklı büküm katsayısında (α e 3.8, α e 4.2, α e 4.6) seçilmiş ve toplam olarak 72 farklı süprem kumaş üretilmiştir. Yapay sinir ağlarının örme kumaşların patlama mukavemeti değerlerini tahmin etmede başarılı olduğu vurgulanmıştır Relaksasyon Uygulamaları Oinuma ve Takeda (1988), % 100 pamuklu kumaşlara kuru, yaş ve yıkama relaksasyonu işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyonda kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir. Yaş relaksasyonda kumaşlar 1 saat kaynar durumdaki suda bekletilmiştir. Kısa bir santrifujdan sonra 70ºC de 2 saat kurutma fırınında kurutulmuştur. Sonra kuru relaksasyondaki gibi kondüsyonlanmıştır. Yıkama işleminde kumaşlar flotte oranı 50/ 1 olan ev tipi çamaşır yıkama makinesinde % 0,2 ev tipi deterjan içeren 40ºC deki suda 5 saat yıkanmıştır. Yıkamadan sonra 40ºC de 7 dakika 3 kez durulanmıştır. Sonra kumaşlar yaş relaksasyondaki gibi kurutulmuş ve kondüsyonlanmıştır. Ounimo (1990), naylon ve pamuk kumaşlara kuru, iki farklı yaş ve yıkama relaksasyonu uygulamışlardır. Kuru relaksasyonda kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir. Yaş 1 de kumaşlar 40ºC de 2 saat suya batırılmıştır. Kısa bir santrifujdan sonra kurutma fırınında 70ºC de 2 saat kurutulmuştur. Ölçümlerden önce kuru relaksasyondaki gibi kondüsyonlanmıştır. Yaş 2 de kumaşlar 1 saat kaynar durumdaki suda bekletilmiştir. Sonra Yaş 1 deki gibi kurutulmuş ve kondüsyonlanmıştır. Yıkama işleminde ise kumaşlar flotte oranı 1/30 olan 60ºC de suyla 5 g/lt deterjanla 1 saat silindir tipi yıkama makinesinde 28

47 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ yıkanmıştır. Yıkama işleminin ardından 60ºC de 20 dakika durulanmıştır. Sonra kumaşlar Yaş 1 deki gibi kurutulmuş ve kondüsyonlanmıştır. Bozkurt (1991), % 100 pamuk, % 100 yün, % 100 akrilik örme kumaşlara kuru, yaş ve yıkama relaksasyon işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyonda, numuneler düz ve pürüzsüz bir yüzey üzerinde bir hafta bekletilmiştir. Yaş relaksasyonda, kuru relakse olmuş numuneler 0,5 g/lt ıslatıcı katılmış ilk sıcaklığı 50º C olan suda 24 saat hiç hareket ettirilmeden bekletilmiştir. Suyun bu süre içinde oda sıcaklığına kadar soğumasına izin verilmiştir. Sudan çıkartılan numuneler, düz ve pürüzsüz bir yüzey üzerine yerleştirilerek bir hafta bekletilmiş ve böylece kendi halinde kuruması sağlanmıştır. Yıkama relaksasyonda, yaş relakse olmuş numuneler tam otomatik çamaşır makinesinde ön yıkamasız yünlü programında 30ºC sıcaklıkta, 45 dk yıkanmış ve santrifujdan geçirilmiştir. Yıkama suyuna 2 g/lt soda ilave edilmiştir. Yıkama işleminden sonra numuneler düz ve pürüzsüz bir zemin üzerinde bir hafta bekletilerek kendi halinde kuruması sağlanmıştır. Uygun (1995), kuru ve yaş relaksasyon işlemlerini tanımlamıştır. Buna göre, makineden alınan örgü düz ve pürüzsüz bir yüzey üzerinde sabit klima şartlarında bekletilirse boyutları yavaş yavaş değişmekte ve belli bir süre sonra değişmez hale gelmektedir. Bu durum, örgünün stabil hale geldiğini göstermekte ve kuru relaksasyon olarak adlandırılmaktadır. Deneylerin örgünün 48 saatte relakse olduğunu gösterdiğini belirtmiş, kuru relakse olmuş bir örgü söküldüğünde ilmeklerin açıldığını ve ipliğin doğrusal hale geldiğini açıklamıştır. Buradan da, örgüyü meydana getiren ipliklerin değme noktalarında birbirlerine uyguladıkları relaksasyon kuvvetleri sonucu kumaştaki ilmek şeklinin oluştuğu anlaşılmaktadır. Kuru relakse olmuş veya makineden alınan örgü kumaş, belli bir süre hareket ettirilmeden su içinde bekletilip tekrar kurutulursa, kuru relakse olmuş boyutlarından farklı fakat yine stabil boyutlara sahip olmakta ve bu işleme yaş relaksasyon denilmektedir. Yaş relaksasyon işleminden sonra örgü kumaşlar sökülürse ipliklerin örgüdeki ilmek şekline yakın bir form aldığını, yani bu işlem sırasında ipliklerin ilmek şeklinde fikse olduğunu belirtmiştir. Bayazıt (1996), % 100 pamuklu örme kumaşlara kuru, yaş ve yıkama relaksasyon işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyonda, makine üzerinden alınan 29

48 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ kumaşlar düz bir yüzey üzerine serilerek, standart atmosfer şartlarında ve hareketsiz olarak bir hafta bekletilmiştir. Yaş relaksasyonda, kuru relakse olmuş numuneler, 0,5 g/lt ıslatıcı katılmış başlangıçtaki ısısı 50ºC olan daha sonra oda sıcaklığına kadar soğuyan suda hiç hareket ettirilmeden 24 saat bekletilerek yaş relakse edilmiştir. Sıkılmadan ve hırpalanmadan suyun içinden alınan numuneler, düz bir yüzey üzerinde bir hafta bekletilerek ölçümler yapılmıştır. Yıkama relaksasyonunda, numuneler tam otomatik çamaşır makinesinin ön yıkamasız programında 30ºC sıcaklıkta 45 dk yıkanmıştır. Kısa bir santrifujdan geçirilen numuneler düz bir yüzey üzerinde bir hafta bekletilerek ölçümler yapılmıştır. Bayazıt (1997), % 100 pamuklu örme kumaşlara kuru ve yıkama relaksasyon işlemleri uygulanmıştır. Kuru relaksasyonda; makine üzerinden alınan kumaşlar düz bir yüzey üzerine serilerek, standart atmosfer şartlarında ve hareketsiz olarak bir hafta bekletilmiştir. Yıkama relaksasyonunda, kuru relakse edilmiş numuneler tam otomatik çamaşır makinesinin ön yıkamasız B programında 30ºC sıcaklıkta, 0,05 g/lt ıslatıcı ilave edilerek yıkanmıştır. Kısa bir santrifujdan geçirilen numuneler düz bir yüzey üzerinde bir hafta bekletilerek ölçümler yapılmıştır. Uçar (1998), çalışmasında pamuk, pamuk/polyester, pamuk/viskon örme kumaşlara kuru ve tam relaksasyon işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyonda kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde bir hafta bekletilmiştir. Tam relaksasyonda, kumaşlar çamaşır makinesinde 5 kez yıkandıktan sonra 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 48 saat bekletilmiştir. Quaynor ve ark (1998), ipek, pamuk ve polyester kumaşlara kuru, yaş ve yıkama relaksasyonu işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyon için kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir Yaş relaksasyon için kumaşlar bir ıslatma maddesi içeren 30ºC deki suda 12 saat bekletilmiştir. Santrifujdan sonra 60ºC de 60 dk kurutulmuştur. Ölçümlerden önce standart atmosfer şartlarında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir. Yıkama muamelesinde kumaşlar %0,1 nötral deterjan içeren 35ºC suda 20 dk yıkanmıştır. Aynı sıcaklıkta sırasıyla 5 ve 10 dk sürecek şekilde iki kez durulanmıştır. 1dk lık santrifujdan sonra 60ºC de 60 dk lık tamburlu kurutucuda kurutulmuştur. Standart 30

49 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ atmosfer şartlarında 24 saat kondüsyonlanmıştır. Bu yıkama işlemleri 10 kez tekrarlanmıştır. Quaynor ve ark (1999), % 100 pamuk ve % 100 ipek kumaşlara kuru ve yaş relaksasyon işlemi uygulamıştır. Kuru relaksasyonda kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir Yaş relaksasyonda kumaşlar 12 saat % 0,1 ıslatıcı içeren stabil 30ºC deki suya daldırılmıştır. 1 dk santrifujdan sonra 60 dk. 60ºC de tamburlu kurutucuda kurutulmuştur. Ölçümlerden önce standart atmosfer şartlarında 24 saat kondüsyonlanmıştır. Candan ve ark (2000), % 100 pamuklu örme kumaş kullandıkları çalışmalarında kuru ve tam relaksasyon işlemleri uygulamışlardır. Kuru relaksasyonda kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde iki hafta bekletilmiştir. Tam relaksasyonda ise kumaşlar kuru relaksasyondan sonra bir ıslatma maddesiyle 60ºC de yıkanmıştır, ardından üç kez yıkama sıcaklığında durulanmıştır. Sonra ev tipi tamburlu kurutucuda 70ºC de 60 dakika kurutulmuştur. Ölçümlerden önce 24 saat standart atmosfer şartlarında kondüsyonlanmıştır. Alimaa ve ark (2000), çalışmalarında % 100 yün, % 100 pes örme kumaşlar 40º C de 24 saat sabit sıcaklıkta tutulduktan sonra santrifuj ve 70ºC de 1 saat tamburlu kurutucuda kurutulmuş, ölçümlerden önce 20ºC ve % 65 RH da birkaç gün bekletilerek tam relaksasyon işlemi uygulanmıştır. Candan ve Önal (2002), %100 pamuk ve pamuk/pes kumaşlara kuru ve tam relaksasyon işlemleri uygulanmıştır. Kuru relaksasyonda kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde iki hafta bekletilmiştir. Tam relaksasyonda, kuru relaksasyondan sonra kumaşlar bir ıslatma maddesiyle 60ºC de yıkanmış, ardından üç kez yıkama sıcaklığında durulanmıştır. Sonra ev tipi tamburlu kurutucuda 70ºC de 60 dakika kurutulmuştur. Yıkama ve kurutma işlemleri 3 kez tekrarlanmıştır. Ölçümlerden önce 24 saat standart atmosfer şartlarında kondüsyonlanmıştır. Yoon ve Park (2002), % 100 pes kumaşları 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde iki hafta bekleterek kuru relaksasyon işlemine tabi tutmuşlardır. 31

50 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ Soe ve ark (2003), çalışmalarında % 100 pamuk ve % 100 yün kumaşlara kuru ve tam relaksasyon işlemleri uygulanmıştır. Kuru relaksasyonda, kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde birkaç gün bekletilmiştir. Tam relaksasyonda ise kumaşlar sabit 40ºC de 24 saat bekletildikten sonra santrifuj ve tamburlu kurutucuda 1 saat kurutulmuştur. Ölçümlerden önce standart atmosfer şartlarında 24 saat kondüsyonlanmıştır. Relaksasyon işlemleri için ASTM D standart test methods for relaxation and consolidation dimensional changes of stabilized knit wool fabrics, vol , , standardının referans alındığı belirtilmiş, ancak yapılan araştırmada söz konusu standardın kaldırıldığı tespit edilmiş, yerine kullanılan bir standarda da rastlanmamıştır. Uçar (2003), % 100 pamuklu örme kumaşlara kuru ve yıkama relaksasyon işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyonda, kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde bir hafta bekletilmiştir. Yıkama relaksasyon işleminde, kumaşlar kuru relaksasyondan sonra tam otomatik çamaşır makinesinde 60ºC de 30 dk deterjanla yıkanmış ve tamburlu kurutucuda 70ºC de 15 dk kurutulmuştur. Bu proses 4 kez tekrar edilmiştir. Ölçümlerden önce kumaş 24 saat standart atmosfer şartlarında bekletilmiştir. Chen ve ark (2003), % 100 yün örme kumaşlara kuru ve endüstriyel relaksasyon işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyonda, kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir. Endüstriyel relaksasyon işleminde, kuru relakse olmuş kumaşlar %0,1 noniyonik deterjen içeren banyoda 3 dk 35ºC de yıkanmış, soğuk suda 3 dk iki kez durulanmıştır. 1,5 dk santrifuj ve ardından 65ºC de tamburlu kurutucuda 1 saat kurutulmuştur. Ölçümlerden önce 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir. Uçar ve Karakaş (2005), % 100 pamuk ve pamuk/lyocell kumaşlara kuru ve yıkama relaksasyon işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyon için kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde bir hafta bekletilmiştir. Yıkama relaksasyon için, kuru relaksasyondan sonra kumaşlar 60ºC de 5 devirde yıkanmıştır. Santrifujdan sonra 70ºC de tamburlu kurutucuda 60 dk kurutulmuştur. Ölçümlerden önce standart atmosfer şartlarında 24 saat kondüsyonlanmıştır. 32

51 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ Can (2006), % 100 pamuklu örme kumaşlara kuru ve yaş relaksasyon uygulamıştır. Kuru relaksasyonda, makine üzerinden alınan kumaşlar düz bir yüzey üzerine serilerek, standart atmosfer şartlarında ve hareketsiz olarak bir hafta bekletilmiştir. Yaş relaksasyonda, kuru relakse olmuş numuneler, 0,1 g/lt ıslatıcı katılmış başlangıçtaki ısısı 50ºC olan daha sonra oda sıcaklığına kadar soğuyan suda hiç hareket ettirilmeden 24 saat bekletilerek yaş relakse edilmiştir. Sıkılmadan ve hırpalanmadan suyun içinden alınan numuneler, düz bir yüzey üzerinde kurutulmuştur. Turgay (2006), pamuk ve viskon örme kumaşlara kuru, yaş ve yıkama relaksasyon işlemleri uygulamıştır. Kuru relaksasyonda, makine üzerinden alınan kumaşlar düz bir yüzey üzerine serilerek, standart atmosfer şartlarında ve hareketsiz olarak bir hafta bekletilmiştir. Ardından, kuru relakse olmuş numuneler 0,5 g/lt ıslatıcı katılmış başlangıçtaki sıcaklığı 50ºC olan daha sonra oda sıcaklığına kadar soğuyan suda hiç hareket ettirilmeden 24 saat bekletilerek yaş relakse edilmiştir. Sıkılmadan ve hırpalanmadan suyun içinden alınan numuneler, düz bir yüzey üzerinde bir hafta bekletilerek kurutulmuştur. Yıkama relaksasyonu için, kuru relaksasyondan sonra kumaşların tam otomatik çamaşır makinesinde 40ºC sıcaklıkta ön yıkamasız yünlü programda yıkanması ile yapılmıştır. Yıkama işleminde Lovela (Woolite) marka yumuşatıcılı yün şampuan kullanılmıştır. Kumaşlara narin sıkma uygulanmıştır. Marmaralı (2006), pamuk/elastan karışımlı örme kumaşlara kuru ve yıkama relaksasyon işlemleri uygulanmıştır. Kuru relaksasyonda; makine üzerinden alınan kumaşlar düz bir yüzey üzerine serilerek, standart atmosfer şartlarında ve hareketsiz olarak bir hafta bekletilmiştir. Yıkama relaksasyonu otomatik çamaşır makinesinde 60ºC sıcaklıkta, yıkama suyuna 0,05 g/lt ıslatıcı eklenerek yapılmıştır. Kısa bir santrifujdan geçirilen kumaşlar düz bir yüzey üzerinde ve standart atmosfer şartlarında bir hafta bekletilerek ölçümler yapılmıştır. Amreeva ve Kurbak (2007), çalışmalarında yün, akrilik ve pamuk kumaşlara kuru, yaş ve yıkama relaksasyonları uygulanmıştır. Kuru relaksasyonda kumaşlar 20±2ºC ve % 65±2 nem ortamında düz bir zemin üzerinde 24 saat bekletilmiştir. Yaş relaksasyonda, kuru relakse olmuş numuneler ıslatıcı katılmış ilk 33

52 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ sıcaklığı 50º C olan suda 24 saat hiç hareket ettirilmeden bekletilmiştir. Suyun bu süre içinde oda sıcaklığına kadar soğumasına izin verilmiştir. Sudan çıkartılan numuneler, düz ve pürüzsüz bir yüzey üzerine yerleştirilerek bir hafta bekletilmiş ve böylece kendi halinde kuruması sağlanmıştır. Yıkama relaksasyonunda, yaş relakse edilmiş numuneler AEG otomatik çamaşır makinesinde yünlü programında 30ºC de 45 dakika kısaca yıkanmıştır. Yıkama esnasında 2 g/l sabun ve 1 g/l hipoklorit yıkama suyuna eklenmiştir. Sonra düz bir yüzey üzerinde bir hafta bekletilmiştir Boyutsal Parametre Değerleri Gravas ve arkadaşlarının (2006) bildirdiğine göre, Munden (1960) düz örme kumaşlar üzerinde yaptığı araştırmalar sonucu aşağıdaki sabit eşitlikleri elde etmiştir. k c = cpcx l (2.1.) k w = wpc x l (2.2.) k s = S x 2 l (2.3.) K r = R= k cpc = c (2.4.) wpc k w cpc: cm deki sıra sayısı wpc : cm deki çubuk sayısı k c, k w, k s ; birer sabittir. Orijinal yayında; K 2 = k c, K 3 = k w, K 1 = k s ve K 4 = k r = R olarak belirtilmiştir. k r (R) ilmek şekil faktörüdür. Elyaf içeriğine ve relaksasyon durumuna göre farklı sabit değerler olabilmektedir. Çizelge 2.1 de, Munden (1960) in iki farklı relaksasyon durumuna göre yün düz örme kumaşlar için elde ettiği sabit değerler görülmektedir. 34

53 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ Çizelge 2.1. Düz örme kumaşlar için k değerleri Parametre Kumaş relaksasyon durumu k c k w k s R Kuru relakse Yaş relakse Demiröz (2001) tarafından belirtildiğine göre, bir çok araştırmacı tarafından tam relakse olmuş düz örgü kumaşlar için elde edilen k değerleri lif cinsleri de belirtilerek Çizelge 2.2 de verilmiştir. Çizelge 2.2. Tam relakse konumundaki düz örgü kumaşlar için k değerleri Araştırmacı Lif tipi k s k c k w R Knapton (1968) Yün 23,10 5,50 4,18 1,30 Postle (1968) Yün Pamuk, viskos, rayon, İpek 25,20 24,30 Knapton ve Fong (1971) Yün 23,40 5,55 4,21 1,31 Gowers ve Hurt (1978) Yün, pamuk, akrilik 21,50 5,26 4,20 1,25 Knapton, Truter ve Aziz (1975) Pamuk 23,50 5,73 4,10 1,40 Araujo (1986) Pamuk 23,37 5,70 4,10 1,39 21,0 5,80 5,60 5,20 4,30 4,30 4,00 1,32 1,31 1,29 Gravas ve arkadaşları (2006), çift katlı örme kumaşlarda Nutting ve Leaf (1964) tarafından belirlenen eşitlik (2.5) i sunmuştur = Al + DT (2.5.) C A ve D nümerik sabit değerler olup, kumaş konstrüksiyonuna bağlıdır. T, tex olarak iplik numarası olup, C veya W değerleri ise ilmek ve çubuk sıklığını ifade etmektedir. Bu eşitlik Munden (1960) in basit yaklaşımına nazaran iplik çapının boyutsal değişimde önemli bir faktör olduğunu belirtmektedir. Ayrıca Natkanski (1967) tarafından önerilen 1x1 ribana modeli ise 1x1 ribana ilmek modelinin geometrisinin teorik analizi ile gerçekleştirilmiştir. Knapton ve arkadaşları (1968) tarafından yeni bir kavram olarak sunulan tekrar eden en küçük hücre olan yapısal örme hücresi (structural knitted cell, SKC) 35

54 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ Gravas ve ark, (2006) tarafından verilmiştir. Efektif ilmek iplik uzunluğu bir SKC nin iplik uzunluğu olup, yapısal hücre ilmek uzunluğu (l u ) olarak tanımlanmış, derinliği ve genişliği ise 1/C u ve 1/W u olarak belirtmiştir. C u ; sıra üniteleri/birim kumaş uzunluğu, W u ise çubuk üniteleri/birim kumaş eni olarak ifade edilmiştir. Knapton ve arkadaşları (1968) Munden (1960) in eşitliklerini modifiye ederek aşağıdaki denklemleri oluşturmuştur. u c = u u (2.6.) u w = u u (2.7.) u s = 2 S u xl u = u C xw xl (2.8.) u u 2 u u c C = u (2.9.) u w W Diğer bir deyişle, 1 x 1 ribana yapısının SKC si iki tek ilmek, interlok yapısının ise 4 ilmek içermektedir. Bu mantığa göre; Knapton ve arkadaşları (1968) tarafından tam relaksasyon durumunda bulunan değerler, Natkanski (1967) nin deneysel değerleriyle birlikte Çizelge 2.3 de sunulmuştur. Çizelge x1 ribana kumaşlar için tam relaksasyon durumunda k sabiti değerleri k c k w k s R Knapton ve diğerleri Natkanski Anand ve arkadaşları (2002), Munden (1960) in eşitliklerini kullanarak %100 pamuklu, süprem, ribana ve interlok kumaşlarda 4 farklı yıkama/kurutma programını 5 kez tekrarlayarak, örme kumaşların çeşitli ilmek parametreleri ile boyutsal özelliklerini incelenmişlerdir. Munden (1960) in k sabitlerini veren eşitliklerini üç örgü tipi içinde kullanmışlardır. R olarak adlandırılan ilmek şekil faktörü üzerinde tambur kurutucunun etkili olduğunu, ancak deterjanın önemli bir etkisinin olmadığını belirtmişlerdir. 1x1 ribana ve 1x1 interlok yapılarının her ikisi içinde, ilmek şekil faktörü tüm yıkama ve kurutma proseslerinde neredeyse sabit 36

55 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ çıkmıştır. Ayrıca araştırmacılar 5 yıkama/kurutma sonrasında kumaşların tam relakse olduklarını belirtmiş, elde ettikleri ilmek şekil faktörünü literatürde belirtilen değerlerle karşılaştırmış ve benzer sonuçlar elde etmişlerdir. Çalışmanın önemli bir sonucu da, her üç kumaş tipi için 5 yıkama/kurutma devrinden sonra ilmeklerin tam relakse olduğunun belirtilmesidir. Söz konusu çalışmada interlok kumaşlar için elde edilen sabit değerler aşağıda verilmiştir. k c = 5,05, k w = 4,35, R = 5,05 Yapılan literatür çalışmalarının iplik bölümü ile ilgili olanlarında, farklı iplik üretim sistemlerinin incelenmesi ve bu sistemlerle oluşturulan ipliklerin özelliklerinin karşılaştırılması yapılmış, ancak istatistiksel olarak yapılan değerlendirmelerin yetersiz kaldığı görülmüştür. Örme kumaş performansının tahminlenmesi ile ilgili yapılan çalışmalarda genelde basit örgü yapılarının tercih edildiği, tek bir iplik üretim sisteminden elde edilen ipliklerden üretilen kumaşların özelliklerinin incelendiği ya da ilmek iplik uzunluğu gibi tek değişkenli denklemlerin oluşturulduğu görülmektedir. Doktora tezi kapsamında farklı üretim sistemlerinden elde edilmiş, farklı numaralarda ipliklerin kullanılması ile iplik üretim tipi ve numara varyasyonunun iplik özelliklerine olan etkisi istatistiksel olarak belirlenmiştir. Ayrıca, örme kumaşların performans özelliklerinin tahmin edilmesinde, farklı üretim tekniklerinden elde edilmiş, farklı numaralarda ipliklerden örülmüş kumaşların kullanılması, oluşturulan denklemlerin geçerlilik alanını arttırmıştır. Görüldüğü gibi, araştırmacılar, farklı lif türleri için farklı relaksasyon şartları uygulamışlardır. Aynı lif türleri için bile uygulanan çok çeşitli yaş ve yıkama relaksasyon uygulamaları mevcuttur. Kuru relaksasyon ise bütün araştırmacılar tarafından aynı şekilde tanımlanmış ve uygulanmıştır. Farklı relaksasyon şartları, örme kumaşlar üzerinde farklı kimyasal ve mekanik etkiler oluşturmaktadır. Bu etkiler, örme kumaşı oluşturan ilmeklerin 37

56 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Serin MEZARCIÖZ yapısal özelliklerinde de değişikliğe sebep olup, sonuç olarak kumaşların fiziksel ve performans özelliklerinde bazı farklılıklar oluşturabilmektedir. Yukarıda anlatılan relaksasyon bilgilerine göre, tez çalışmasında da numunelere farklı relaksasyon şartları uygulanmış olup, bu relaksasyonlar sonrası kumaşların gösterdiği fiziksel ve performans özellikleri ile ilmek parametreleri tespit edilmiştir. Uygulanan relaksasyonlar; kuru relaksasyon ve yıkama relaksasyonu olup, araştırmacılar 5 yıkama/kurutma sonu tam relaksasyonun sağlandığını açıkladığından, numunelerin ayrıca 5 yıkama sonunda da çeşitli özellikleri incelenmiş, kumaş özelliklerinin tahminlenmesi için oluşturulan regresyon denklemleri 5. yıkama sonunda elde edilen deneysel veriler yardımıyla oluşturulmuştur. 38

57 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ 3. MATERYAL VE METOD 3.1. Materyal Kullanılan Elyaf Ring, ve rotor iplik üretim sistemlerinden eşlenik olarak iplik üretilebilmesi için Balsuyu Mensucat A.Ş. den Şanlıurfa, Diyarbakır ve Kahramanmaraş yörelerine ait pamukların karışımından oluşan bir harman temin edilmiş ve aynı fabrikada harman hallaç, tarak ve cer, fitil ve iplik üretim aşamaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, söz konusu harmanının çeşitli yerlerinden toplanarak oluşturulan elyaf numunesinin Adana Ticaret Borsası Laboratuvarında yer alan HVI 900 sistemi ile standart atmosfer şartlarında (20±2ºC sıcaklık ve %65±2 bağıl nem) kalite özellikleri tespit edilmiş olup, Çizelge 3.1 de ortalama test sonuçları görülmektedir. Çizelge 3.1. Kullanılan pamuk harmanına ait HVI sonuçları UHML ML Un Muk. Uzama (mm) (mm) (%) (g/tex) (%) Mic Rd +b CG Cnt SFI Ort. 29,17 24,61 84,36 29,01 9,4 4,41 73,32 9, ,7 6,6 St.sapma 0,72 0,70 0,65 0,73 0,3 0,12 0,86 0,52-2,87 - HVI 900 test ekipmanı ile aşağıda belirtilen lif özellikleri tespit edilmiştir. Lif uzunluğu (ML; ortalama uzunluk, UHML; üst yarı ortalama uzunluk) Uzunluk üniformitesi Lif mukavemeti Kopma uzaması Lif inceliği (mikroner değeri) Parlaklık (Rd- Reflectance) Sarılık (+b) Renk skalasında yeraldığı bölge (C-G: Color Grade) Yabancı madde sayısı (Cnt) Kısa elyaf oranı (SFI- Short Fiber Index) 39

58 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ HVI sonuçlarına göre kullanılan pamuk elyafı lif uzunluğu bakımından orta uzunlukta dır. Uniformite indeksi yüksektir. 29,01 mukavemet değeriyle sağlam lif grubunda olup, liflerin uzama % si oldukça yüksektir. 4,41 mikroner değeriyle orta ince likte olup, kısa elyaf indeksi düşüktür ( 2010). Uster HVI 900 test cihazından elde edilen sonuçlarla Eğirim Tutarlılığı İndeksi (SCI-Spinning Consistency Index) hesaplanmış (Majumdar ve ark, 2004) ve çalışmada kullanılan pamuk elyafının SCI değeri 84,89 olarak tespit edilmiştir. Bu değer kullanılan pamuk liflerinin oldukça yüksek eğirim tutarlılığına sahip olduğunu göstermektedir İplik Üretimi Kalite değerleri tespit edilen pamuk elyafından Çizelge 3.2 de özellikleri verilen, ve open-end rotor ipliklerinden oluşan toplam 8 farklı tip iplik üretimi gerçekleştirilmiştir. İplikler pratikte en fazla kullanılan numaralarda ve büküm katsayılarında üretilmişlerdir. Çizelge 3.2. Üretilen iplikler ve özellikleri İplik üretim metodu Numara Büküm katsayısı ( α e ) Ne 30/1 3,4 RİNG Ne 40/1 3,4 Ne 50/1 3,4 Ne 30/1 3,1 KOMPAKT Ne 40/1 3,1 Ne 50/1 3,1 OPEN END ROTOR Ne 20/1 3,4 Ne 30/1 3,4 İplik üretim sistemlerinin iplik kalite özelliklerine etkisinin daha net olarak tespit edilebilmesi için üretilen ipliklerin büküm katsayısının aynı olması amaçlanmış, ancak iplik üretimi esnasında oluşması muhtemel sakıncalardan dolayı sadece ve rotor ipliklerin büküm katsayısı eşitlenebilmiş, ipliklerin büküm katsayısı ise diğer iki iplik türünün büküm katsayısına en yakın değerde alınmıştır. 40

59 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ İplik üretimi için çalışmada kullanılan pamuk elyafının geçirdiği proses akışı Çizelge 3.3 de verilmiştir. Çizelgeden de görüldüğü gibi, ve ipliklerin üretiminde aynı penye şeridi, open-end ipliklerin üretiminde ise aynı harmandan elde edilen karde şeridi kullanılmıştır. Open end rotor iplik üretiminde penye şeridinin kullanılmasının sanayide çok yaygın olmadığı bilindiğinden, ve openend iplik özelliklerini karşılaştırırken kullanımı yaygın ve karşılaştırılması anlamlı ipliklerin oluşturulmasına özen gösterilmiştir. Aşağıda, çalışmada kullanılan ipliklerin üretim sistemleri ve özellikleri kısaca açıklanmıştır Ring İplik Eğirme Sistemi Ring iplik eğirme sistemi, prensip olarak elyafların açılması, çekilerek istenilen numaraya getirilip kopça-bilezik vasıtasıyla bükülerek sarılması esasına dayanmaktadır. Bu sistemde, fitil halindeki lif demeti çekim ünitesinden geçirilerek, elde edilecek iplik numarasına göre kesit alanlarındaki elyaf sayısı azaltılmaktadır. Daha sonra çekilerek inceltilmiş fitil halindeki elyaf demeti besleme silindirleri vasıtasıyla eğirme ünitesine beslenmekte, iğin kendi ekseni etrafında döndürülmesiyle iplik klavuzu ile kopça arasında büküm alan fitil iplik halinde iğ üzerine sarılarak bobini oluşturmaktadır (Babaarslan, 2005). Çalışmada, iplik üretiminde kullanılan Rieter G33 iplik makinesi Şekil 3.1 de görülmektedir. Şekil 3.1. Rieter G33 Ring iplik eğirme makinesi 41

60 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Çizelge 3.3. Proses akış şeması a) Ring ve iplik üretimleri Pamuk Balya Hazırlama Harman-Hallaç Dairesi Tarak I. Pasaj Cer Penye Hazırlama Penye II. Pasaj Cer Fitil Ring Kompakt Ring b) Open end iplik üretimi Pamuk Balya Hazırlama Harman-Hallaç Dairesi Tarak I. Pasaj Cer II. Pasaj Cer Rotor 42

61 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Kompakt İplik Eğirme Sistemi Kompakt iplik eğirme sistemi, kısa ve uzun lif iplikçiliğinde kullanılabilen, lifleri hava yardımıyla birarada tutarak, bir yapıya kavuşmalarını sağlayan, iplik eğirme sisteminin modifiye edilmiş halidir. Liflerin yoğunlaştırılması sayesinde, çekim sistemi çıkışında eğirme üçgeni olmadan iplik çekilebilmekte ve bu sayede lifler birbirine daha iyi tutunabilmektedir. Bu sistemde üretilen ipliklerin tüylülük başta olmak üzere birçok özelliği konvansiyonel ipliklerine nazaran daha iyi olmaktadır (Babaarslan ve Vuruşkan, 2005). Çalışmada, iplik üretiminde kullanılan Rieter K44 iplik makinesi Şekil 3.2 de görülmektedir. Şekil 3.2. Rieter K44 Kompakt iplik eğirme makinesi Open End Rotor İplik Eğirme Sistemi Bu sistemde, makinenin ön-alt bölümüne (zeminine) yerleşen kovalardan alınan şeritler besleme silindiri tarafından açıcı silindire aktarılmaktadır. Şerit, besleme silindirinden açma silindirine geçerken aradaki hız farkından dolayı açma işlemi gerçekleşmektedir. Bu işlem esnasında liften ayrılan kir, toz ve yabancı maddeler döküntü haznesine dökülürler. Açma silindirleriyle daha önceki şerit formuna göre oldukça açılmış olan lifler lif besleme kanalına iletilirler. Lif besleme 43

62 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ kanalından da vakum etkisiyle rotor duvarına dökülüp, rotor duvarında dönmekte olan açık iplik ucuna tutunan lifler rotorun dönüşü etkisiyle büküm alarak iplik yapısına dahil olmaktadırlar (Erbil, 2005). Çalışmada, rotor iplik üretiminde kullanılan Schlaforst rotor iplik makinesi Şekil 3.3 de görülmektedir. Şekil 3.3. Schlaforst rotor iplik eğirme makinesi İplik Üretim Parametreleri Ring iplik üretimleri Rieter G33, iplik üretimleri Rieter K44, open end rotor ipliklerin üretimi ise Schlaforst marka iplik üretim makinelerinde gerçekleştirilmiştir. İplik üretimlerinde kullanılan makine parametreleri Çizelge 3.4 de verilmiştir. Ring ve ipliklerin üretimi Balsuyu Mensucat ta (Kahramanmaraş), rotor ipliklerin üretimi ise ÇMS Tekstil de (Kahramanmaraş) gerçekleştirilmiştir. 44

63 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Çizelge 3.4. İpliklerin üretiminde kullanılan makine parametreleri (Ring ve iplikler için) İplik türü/makine adı Ring İplik/ Kompakt İplik/ İplik Ne Özellikler Rieter G33 (2005 model) Rieter K44 (2005 model) Fitil Ne 0,80 0,80 α e 3,4 3,1 Ne 30/1 Ortalama iğ devri Çıkış silindiri hızı (m/dk) 25,1 27,6 Kopça 5,0 5,0 Bilezik çapı (mm) Toplam çekim 39,30 39,70 Fitil Ne 0,80 0,80 α e 3,4 3,1 Ne 40/1 Ortalama iğ devri Çıkış silindiri hızı (m/dk) 21,7 23,7 Kopça 7,0 7,0 Bilezik çapı (mm) Toplam çekim 50 53,5 Fitil Ne 1,2 1,2 α e 3,4 3,1 Ne 50/1 Ortalama iğ devri Çıkış silindiri hızı (m/dk) 20,5 22 Kopça 10,0 10,0 Bilezik çapı (mm) Toplam çekim 43,74 45,0 Çizelge 3.4 ün devamı (Open-end rotor iplikler için) Makine adı Schlaforst (2007 model) İplik Ne Özellikler Şerit Ne 0,120 Ne 20/1 α e 3,4 Ortalama rotor devri Çıkış hızı (m/dk) 173 Toplam çekim 175 Şerit Ne 0,120 Ne 30/1 α e 3,4 Ortalama rotor devri Çıkış hızı (m/dk) 160 Toplam çekim 262 Aynı numarada ve iplikler üretilirken makine iğ devirleri birbirine yakın tutulmaya çalışılmış, aynı numara bilezik ve kopça kullanılmıştır. Her bir iplik tipinden 101 adet bobin üretilmiş olup, bunlardan rastgele seçilen 5 tanesi iplik kalite özelliklerini tespit etmek için ayrılmış, kalan 96 tanesi örme makinesinde kumaş üretimi için kullanılmıştır. 45

64 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Örme Kumaş Üretimi Ring, ve rotor ipliklerden oluşan 8 farklı iplik tipinin üretimi tamamlandıktan sonra, örme kumaş üretimlerine geçilmiştir. Çizelge 3.5 de çalışmada kullanılan örme kumaşların üretim öncesi planlanan parametreleri verilmiştir. Çizelge 3.5. Deneysel çalışmada kullanılan örme kumaş özellikleri İplik üretim tipi RİNG İplik numarası (Ne) 30/1 3,4 40/1 3,4 50/1 3,4 KOMPAKT 30/1 3,1 Büküm Katsayısı ( α e ) Örgü tipi Süprem Ribana İnterlok Süprem Ribana İnterlok Süprem Ribana İnterlok Süprem Ribana İnterlok Sıklık durumu Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek İlmek iplik uzunluğu (100/cm) Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 46

65 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Çizelge 3.5 in devamı İplik üretim tipi İplik numarası (Ne) Büküm Katsayısı ( α e ) Örgü tipi Sıklık durumu İlmek iplik uzunluğu (100/cm) KOMPAKT OPEN END ROTOR 40/1 3,1 50/1 3,1 20/1 3,4 30/1 3,4 Süprem Ribana İnterlok Süprem Ribana İnterlok Süprem Ribana İnterlok Süprem Ribana İnterlok Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık, orta, seyrek Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 Sık:26 Orta:29 Seyrek:32 Sık:53 Orta:57 Seyrek:61 Sık:31 Orta:34 Seyrek:37 Çizelge 3.5 den de görüldüğü gibi her bir iplik tipinden 3 farklı konstrüksiyonda (süprem, ribana ve interlok) ve 3 farklı sıklıkta (sık, orta, seyrek) olmak üzere toplam 72 adet örme kumaş üretimi gerçekleştirilmiştir. 20/1 rotor iplikten örme kumaşların (9 adet) üretimi Kırteks A.Ş de (Kahramanmaraş) yapılmış, geri kalan 63 adet örme kumaşın üretimi ise Orze Tekstil A.Ş de (Adana) tamamlanmıştır. Süprem, ribana ve interlok konstrüksiyonları piyasada en yaygın kullanılan kumaş türleri olduğu için tez kapsamında bu kumaşların üretimi gerçekleştirilmiş, kumaşların tamamı yuvarlak örme makinelerinde tüp formunda üretilmiştir. Aşağıda tez kapsamında kullanılan kumaşların konstrüktif yapı ve özellikleri kısaca özetlenmiştir. 47

66 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ (1). Süprem Örgü RL örgü, düz örgü de denilen süprem örgü, ya tek yataklı makinelerde ya da çift yataklı makinelerin tek yatağı kullanılarak elde edilen en basit örgü türüdür. İnce bayan çoraplarında, iç ve dış giysilerde, t-shirtlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Süprem örgü üretilirken, kullanılan yataktaki tüm iğneler örmeye katılmaktadır. Oluşan kumaşa makinenin önünden bakıldığında, ön yataktaki iğneler kullanılmışsa sadece düz ilmekler, arka yataktaki iğneler kullanılmışsa ters ilmekler görülür. Şekil 3.4 de süprem örgünün ön yüzünün şematik görünüşü (a) ve kumaş görüntüsü (b) verilmiştir. a) b) Şekil 3.4. Süprem örgü yapısı (2). Ribana Örgü RR örgü veya lastik olarak da bilinen rib örgüler kazakların etek yaka ve kol kenarlarında, iç çamaşırlarında, vücudu saran streç giysilerin üretiminde kullanılan, enine elastikiyeti yüksek olan yapılardır. İki iğne sırası ile üretildiğinden sadece çift yataklı örme makinelerinde örülebilmektedir. İlmek çubukları bir ön, bir arka yatakta oluşturulduğundan gerilmiş haldeki 1x1 rib örgüde ön yüz ilmeklerinin arasında çukurlar ve bu çukurlarda arka yatakta oluşturulan ters ilmekler görülmektedir. Kumaş serbest halde bırakıldığında ve üzerine enine yönde uygulanmış herhangi bir kuvvet kalmadığında ön yatak ilmekleri yan yana gelerek arka yatak ilmeklerini 48

67 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ kapatırlar. Ön ve arka yüzde sadece ön yatakta oluşturulan düz ilmekler görülürler. Kumaşın her iki yüzü aynı görünümdedir. Şekil 3.5 de ribana örgünün ön yüzünün şematik görünüşü (a) ve kumaş görüntüsü (b) verilmiştir (3). İnterlok Örgü a) b) Şekil 3.5. Ribana örgü yapısı Çift yataklı yuvarlak örme makinelerinde üretilen interlok örgüler, iki ayrı 1x1 rib yapısının birbiri içine geçmesi ile elde edilmektedir. Kumaşlardan birisine ait düz ilmek çubuğu, diğer kumaşa ait ters ilmek çubuğu ile tam karşılıklı yer almaktadır. Dolayısıyla interlok örgünün hem ön hem de arka yüzünde ilmek bacakları belirgin olarak görülür ve iki yüzün de görünümü düz örgünün ön yüzü gibidir. Daha çok iç çamaşırı ve eşofman imalatında kullanılmaktadır. Şekil 3.6 da interlok örgünün ön yüzünün şematik görünüşü (a) ve kumaş görüntüsü (b) verilmiştir (Marmaralı, 2004). a) b) Şekil 3.6. İnterlok örgü yapısı 49

68 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Örme Kumaş Üretim Parametreleri Deneysel çalışmada kullanılacak örme kumaşlar yuvarlak örme makinelerinde üretilmiş olup, kullanılan örme makinelerinin özellikleri Çizelge 3.6 da verilmiştir. Çizelge 3.6. Çalışmada kullanılan örme makinelerinin özellikleri Örgü türü Makine özellikleri Süprem Ribana İnterlok Marka ve yılı Orizio (1996) Mayer (2003) Mayer (2003) Makine inceliği (E) Makine çevresindeki iğne sayısı x2 2240x2 Makine çevresindeki platin sayısı x2 2240x2 Makine çapı (inç) Sistem sayısı Çağlığın konumu Makine yanında Makine yanında Makine yanında İplik sevki Borular içinde Borular içinde Borular içinde İplik sevk türü Pozitif kayış-kasnak sistemi Pozitif kayış-kasnak sistemi Pozitif kayış-kasnak sistemi Kumaş çekim ve sarım tipi Kontinü 3 silindirli Kontinü 3 silindirli Kontinü 3 silindirli Kullanılan iğne tipi Tek ucu kancalı Tek ucu kancalı Tek ucu kancalı Silindir dönüş yönü Saat ibresi yönünde Saat ibresi yönünde Saat ibresi yönünde Makine hızı 20 d/dk 15 d/dk 14 d/dk Kumaşlara Uygulanan Relaksasyon İşlemleri Bilindiği gibi; örme işlemi sırasında kumaşa uygulanan gerilimler nedeniyle ilmek boyu artmakta, genişliği azalmakta, yani ilmek şekli değişmektedir. Örme işlemi tamamlanıp, kuvvetler ortadan kalktıktan sonra, ilmekler doğal şekline dönmeye çalışırlar. İlmek şeklindeki bu değişim örme kumaşa da yansımakta ve kumaşın şekli değişmektedir. Bu değişime kumaş relaksasyonu denir (Marmaralı, 2004). Araştırmacılar tarafından kuru, yaş, yıkama, tam ve endüstriyel relaksasyonlar tanımlanmıştır. 50

69 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Relaksasyon işlemleriyle ilmek yapısında oluşan değişim örme kumaşların çeşitli yapısal ve performans özelliklerini etkilemektedir. Üretilen 72 farklı tip numune kumaşa uygulanan relaksasyon işlemleri aşağıda açıklanmıştır. Kuru relaksasyon: Kumaşlar; düz ve pürüzsüz bir yüzey üzerinde standart atmosfer şartlarında 1 hafta bekletilmiştir. Kuru relaksasyondan sonra her bir numune kumaşın bir bölümü diğer relaksasyon işlemleri için ayrılmıştır. Yıkama relaksasyonu: Kumaşlar; bölümümüz laboratuarında bulunan ev tipi çamaşır makinesinde 0,05 g/l ıslatıcı ilavesiyle 30ºC de dakikalık yıkama programında yıkanmış, kısa bir santrifujdan sonra standart atmosfer şartlarında düz bir yüzey üzerinde 1 hafta bekletilerek kurutulmuştur. Ayrıca bu işlem 5 kez tekrar edilerek, araştırmacıların önerdiği gibi kumaşların tam relakse olması sağlanmış, sonuç olarak; kuru relaksasyon, 1.yıkama relaksasyonu ve 5.yıkama relaksasyonu olmak üzere kumaşların 3 farklı relaksasyon işlemi sonucu fiziksel ve performans özellikleri ile ilmek parametreleri tespit edilmiştir. Bunun için tüm numunelere kuru relaksasyon uygulandıktan sonra, numunelerin her biri 3 bölüme ayrılmış 1.kısmı sadece kuru relaksasyon 2.kısmı 1 yıkama, ve 3. kısmı da 5 yıkama relaksasyonu işlemleri için kullanılmıştır. Özet olarak bu çalışmada, ilmek parametreleri için, literatürde uygulanandan farklı relaksasyon işlemleri uygulanarak, ilmek yapısında ve dolayısıyla kumaş performansında oluşan değişimler incelenecektir. Ayrıca iplik üretim tiplerine göre ilmek parametrelerinde değişim olup olmadığı tespit edilecektir. Uygulanacak olan relaksasyon işlemleri; kuru ve yıkama relaksasyonu olup, ayrıca yıkama relaksasyonu 5 kez tekrarlanıp, her üç relaksasyon işleminden sonra örme kumaş ilmek parametreleri ile performans özellikleri ölçülecektir Metod İpliklere Uygulanan Testler Aynı harmandan farklı eğirme sistemleriyle üretilen ipliklerin kalite özelliklerinin karşılaştırılabilmesi için, söz konusu ipliklerin numarası, mukavemeti, 51

70 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ kopma işi, kopma uzaması, düzgünsüzlük değeri, iplik hataları ve tüylülüğü test edilmiştir. Ayrıca, üretimden önce planlanan büküm değerlerine ne kadar yaklaşıldığının tespit edilmesi için ipliklerin büküm değeri de ölçülmüştür. Testler, Kıvanç Tekstil A.Ş. (Adana) işletmesi fiziksel test laboratuvarında standart atmosfer şartlarında (20±2ºC sıcaklık, %65±2 bağıl nem) yapılmıştır İplik Numarası Testi İplik numara tayininde, testi gerçekleştirilecek her bobin için çıkrığa 120 yardalık çileler sarılmış ve bu çileler numara terazisinde (Uster Autosorter 4) tartılarak ipliklerin numara değeri Ne olarak tespit edilmiştir. Her bir bobin için 120 yardalık 5 adet çile hazırlanıp, 5 ölçüm yapılmış ve bu 5 değerin ortalaması alınarak ipliğin numarası tayin edilmiştir. Uster Autosorter 4 Şekil 3.7 de görülmektedir. Şekil 3.7. Uster Autosorter 4 (Uster, 2004) İplik Mukavemeti Testi İplik mukavemeti testinde; numune koparılıncaya kadar çekme kuvveti uygulanmakta, numune koptuğu andaki kuvvete kopma kuvveti adı verilmektedir. Kalın ipliği koparmak için gereken kuvvet daha fazla olacağından, numaraları bilinmeyen ipliklerin kopma kuvvetlerinin karşılaştırılması bir anlam ifade etmemektedir. Bu nedenle iplik mukavemeti; ipliğin kopma kuvvetinin ipliğin inceliğine (numarasına) oranı olarak ifade edilmekte ve g / teks, cn / teks, Rkm gibi birimlerle gösterilmektedir. İplik mukavemetinin ifadesinde Rkm yaygın olarak 52

71 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ kullanılmaktadır. Rkm, numunenin kendi ağırlığı ile koptuğu kilometre cinsinden uzunluk olarak tanımlanmakta ve aşağıdaki şekilde ifade edilmektedir. Rkm= kgf x Nm (3.1.) Yukarıdaki ifadede; kgf ipliğin kopma kuvvetini, Nm ise metrik sistemde iplik numarasını göstermektedir. Uster Tensorapid cihazı (Şekil 3.8) ile ipliklerin kopma uzaması, kopma işi, kopma kuvveti ve Rkm değerleri elde edilmiştir. Kopma uzaması, kopma noktasındaki uzama yüzdesi olarak tanımlanmaktadır. Kopma işi, numunenin ani bir çekme ya da düşen bir ağırlık gibi şok yüklemelere dayanabilme kabiliyetini göstermekte ve numunenin sağlamlığı ile ilgili fikir vermektedir. Şekil 3.8. Uster Tensorapid cihazı (Uster, 2004) Uster Tensorapid cihazı, kesikli lif ipliklerinin, katlı ipliklerin ve filament ipliklerinin mukavemet testinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Cihazda; test yapma, sonuçları kaydetme, kopan ipliği uzaklaştırma ve yeni iplik numunesini çeneler arasına yerleştirme fonksiyonları otomatik olarak yürütülmektedir. Çeneler arası mesafe 500 mm, test hızı 5000 mm/dk dır. Cihaz her ölçüm sonucunda kaydedilen kopma kuvveti, kopma uzaması, Rkm ve kopma işi değerlerini toplu olarak vermekte, ayrıca test sonunda ortalama değer, standart sapma ve değişim katsayısı 53

72 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ (CV) hesaplamalarını da yapmaktadır. Test sonucunda kuvvet-uzama ve modüluzama eğrileri de cihaz tarafından çizilebilmektedir. Tüm çıktılar bir yazıcı vasıtasıyla alınabilmektedir (D.Baykal, 2003) İplik Düzgünsüzlüğü ve İplik Hataları Testi İplik düzgünsüzlüğü, ipliğin uzunluğu boyunca görülen kütlesel değişim olarak tanımlanmakta % U ve % CV olmak üzere iki şekilde ifade edilmektedir. % U ortalama sapma yüzdesi, % CV değişim katsayısıdır ve aralarında aşağıda verilen ilişki mevcuttur. % CV = 1.25 x % U (3.2.) İplik hataları; ince yer, kalın yer ve neps olarak ifade edilmekte olup, bu hatalar iplikte düzgünsüzlüğe yol açmakta, görüntü açısından rahatsız edici olmakta ve ipliğin genel performansını etkilemektedirler. İnce yer hatası, -50 % şeklinde gösterilmektedir. Bu ifade şekli, ortalama iplik kesitinin (kalınlığının) % 50 si (yani ortalama iplik kalınlığının yarısı) kadar ya da daha azı kadar olan yer, ince yer hatası olarak değerlendirilecek anlamına gelmektedir. Benzer bir durum olarak kalın yer hatası, +50 % olarak gösterilmektedir ve böyle bir hata, ortalama iplik kalınlığının % 150 si (1.5 katı) kadar olan yer, kalın yer hatası olarak değerlendirilmektedir. Neps hatası ise rotor ipliklerinde +280 % şeklinde gösterilmekte ve ortalama iplik kalınlığının % 380 i kadar bir kalın yer hatası olarak ifade edilmekte, ipliklerinde ise +200 % şeklinde gösterilip, ortalama iplik kalınlığının % 300 ü (3 katı) kadar bir kalın yer hatası olarak ifade edilmektedir. İplikte düzgünsüzlük ve iplik hataları testleri, Uster Tester 4SX cihazı ile yapılmıştır. Her bir bobinden 5 ölçüm alınmış olup, her ölçüm 400 metre iplik üzerinden gerçekleştirilmiştir. Şekil 3.9 da verilen Uster Tester 4SX cihazı; kapasitif sisteme göre çalışmakta olup; iplik, fitil ve şerit formundaki tekstil mamullerinin düzgünsüzlük ölçümü yapılabilmektedir. Cihazın yan tarafında bulunan çağlık bölgesine ölçümü 54

73 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ yapılacak bobin, kops, şerit veya fitil yerleştirilmektedir. Daha sonra numune, cihazdaki iki paralel plakadan oluşan kondansatörler arasından geçirilerek, birim uzunluk boyunca kütlesel değişim incelenmektedir. Cihaz ile elde edilen bilgiler; düzgünsüzlük (% U ve % CV), ince yer adedi, kalın yer adedi, neps adedi, düzgünsüzlük indeksi, tüylülük, kütlesel değişim için spektrogramlar ve diyagramlardır. Spektrogramlar, periyodik hataların tespitinde ve hata kaynağının belirlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Cihazın test hızı 400 metre/dakika dır. Ayrıca Uster Tester 4SX cihazı ile ipliğin dokunduğundaki veya örüldüğündeki hali simule edilerek, ipliğin mamul kumaştaki beklenen görünümü hızlı bir şekilde kontrol edilebilmektedir (D.Baykal, 2003). Şekil 3.9. Uster Tester 4SX (Uster, 2004) İplik Tüylülüğü Testi Bir iplikte tüylülük, iplik yüzeyinden dışarı sarkan lif uçları, lifin iplik merkezinden uzaklaşarak ve daha sonra tekrar ipliğe dahil olması ile meydana gelen halkalar ve iplik yüzeyinde gelişigüzel yerleşen lifler tarafından meydana getirilmektedir. İplikte istenen veya kabul edilebilir tüylülük değeri ipliğin kullanım alanına göre değişim göstermekte olup, yüksek tüylülük değeri örmede kullanılacak ipliklerde belirli ölçüde istenen bir özelliktir. İplik tüylülüğüne etki eden parametreler pek çok araştırmacı tarafından detaylı olarak incelenmiş olup; lif özellikleri, iplik özellikleri ve işlem parametrelerinin iplik tüylülüğü üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir (Ülkü ve Ömeroğlu, 2002). 55

74 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Tüylülük ölçümü için günümüzde en çok kullanılan yöntemler; Uster Tester cihazı ve Zweigle Cihazı olup, bu çalışmada kullanılan ipliklerin tüylülük ölçümleri Uster 4SX cihazı ile yapılmıştır. Sisteme entegre edilmiş ayrı bir modül, optik olarak tüylülük ölçümünü gerçekleştirmektedir. İplik tüylülüğü, H ile gösterilen tüylülük indeksi ile ifade edilmektedir. İplik yüzeyinden sarkan liflerin toplam uzunluğunun, ölçüm yapılan iplik uzunluğuna oranı tüylülük indeksini vermektedir (D.Baykal, 2003) İplik Bükümünün Tayini İplik bükümünün tespit edilebilmesi için büküm kısalması (açma/kapama) metoduna göre çalışan büküm ölçüm cihazı kullanılmıştır. Çalışmada; her iplik tipi için 5 bobin ve her bobinden 4 er test yapılarak ortalama büküm değerleri tespit edilmiştir Kumaşlara Uygulanan Testler 72 farklı tip kumaşın her birine; kuru relaksasyon, 1.yıkama relaksasyonu ve 5.yıkama relaksasyonu işlemleri uygulandığında elde edilen (72*3) 216 farklı tip kumaşa aşağıda ilgili standartlarıyla belirtilen fiziksel, performans ve boyutsal testler uygulanmıştır (Çizelge 3.7). Söz konusu testler; Ç.Ü. Tekstil Mühendisliği bölümü laboratuarlarında ve Adana KOSGEB tekstil laboratuarında standart atmosfer şartlarında (20±2ºC sıcaklık, %65±2 bağıl nem) yapılmıştır. 56

75 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Çizelge 3.7. Numunelere uygulanan testler ve standartları Test edilen özellikler Testin standardı İlmek iplik uzunluğu* TS EN Sıra sıklığı TS EN Çubuk sıklığı TS EN May dönmesi** IWS TM 276 Kalınlık TS 7128 EN ISO 5084 Gramaj TS 251 Hava geçirgenliği TS 391 EN ISO 9237 Patlama mukavemeti BS EN ISO Boyut değişimi (ilmek/çubuk)*** TS 4073 EN ISO 3759 Boncuklanma (Pilling) TS EN ISO Boyutsal parametreler (k c, k w ) - *Sadece kuru relaksasyonlu kumaşlara uygulanmıştır **Sadece süprem kumaşlara uygulanmıştır ***5.yıkama relaksasyonu sonucu oluşan boyut değişimleri ölçülmüştür İlmek İplik Uzunluğu Ölçümü İlmek iplik uzunluğu, kumaşın hem boyutsal hem de fiziksel özelliklerini etkilemektedir. Aynı parça içinde ilmek iplik uzunluklarının değişmesi kumaşın kalitesiz olarak değerlendirilmesine yol açan enine çizgi veya bantlar oluşmasına neden olmaktadır. Hatasız bir örme yüzey oluşturabilmek için her sırada sabit ilmek iplik uzunluğu sağlanmalıdır (Marmaralı, 2004). Her kumaş numunesinden 100 ilmek çubuğu içerecek şekilde 10 ar sıra sökülerek, bunların belirli ağırlık altındaki uzunlukları ölçülerek ortalamaları alınmış ve bu değer numunenin ön ve arka yüzünde bulunan toplam ilmek sayısına bölünerek ilmek iplik uzunluğu hesaplanmıştır. Söz konusu ağırlık, birçok araştırmacı tarafından önerildiği gibi (Bayazıt, 1999, Bozkurt, 1991) 10 gr olarak seçilmiştir. Çünkü bu ağırlığın ipliğin kıvrımlarının açılmasına yetecek, ancak ilave bir uzama vermeyecek bir değerde olduğu araştırmacılar tarafından belirtilmiştir. 57

76 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Sıra Sıklığı Ölçümü Bir lup yardımıyla kumaşın 1 cm uzunluğunda bulunan ilmek sıraları sayılmıştır. Bu ölçüm her örnek üzerinde 5 farklı yerde tekrarlanarak, ortalaması alınmıştır Çubuk Sıklığı Ölçümü Bir lup yardımıyla kumaşın 1 cm genişliğinde bulunan ilmek çubukları sayılmıştır. Bu ölçüm her örnek üzerinde 5 farklı yerde tekrarlanarak, ortalaması alınmıştır Kalınlık Tayini Kumaş kalınlığı, kumaşın ön yüzü ile arka yüzeyi arasındaki en üst ve en alt yüzeyler arasındaki mesafedir. Kumaşın sıcak tutma, hacimlilik gibi çeşitli özellikleri kumaş kalınlığına bağlıdır. Kalın kumaş yapıları içlerinde daha fazla hava tutup, dış çevre ile insan vücudu arasında daha kalın bir yüzey oluşturmakta, bu nedenle daha da sıcak tutmaktadırlar (Özdil, 2003). Kumaş kalınlığı ölçümünde, digital kalınlık ölçme test cihazı kullanılarak, numunenin üzerine konulduğu referans plakası ile numunenin yüzeyine belli bir basınç uygulayan (20 cm 2 lik yüzeye 200 gr) dairesel baskı ayağı arasındaki mesafe milimetre olarak ölçülmüştür. Bu işlem her kumaş üzerinde 5 farklı yerde tekrarlanarak ortalaması alınmıştır. Kalınlık ölçme test cihazı Şekil 3.10 da görülmektedir. 58

77 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Şekil Kalınlık test cihazı ( 2010) Gramaj Tayini Numune kesme aparatı ile hazırlanan 100 cm 2 lik kumaş örneklerinin ağırlığı hassas terazi ile tartılmıştır. Bu ölçüm kumaşların 5 farklı yerinde tekrarlanarak ortalaması alınmıştır Hava Geçirgenliği Tayini Üretim yapıları nedeniyle kumaşların toplam hacminin büyük kısmını hava boşluğu oluşturmaktadır. Bu hava boşluklarının miktarı ve dağılımı kumaşın sıcaksoğuk tutma, rüzgar ve yağmura karşı koruma ve geçirgenlik gibi pek çok özelliğini etkilemektedir. Hava geçirgenliği özellikle filtrelerde, giysilik kumaşlarda, çadır bezlerinde, yelkenlilerde ve paraşüt bezlerinde önemli bir faktördür. Giysilik kumaşlarda ve diğer tekstil ürünlerinde kumaşın sıcak tutma, rüzgara karşı koruma özelliklerini belirleyen hava geçirgenliğidir (Özdil, 2003). Doktora tez çalışmasında giysilik olarak da faydalanılabilecek örme kumaşlar kullanıldığından, örme kumaşların sıcak tutma, rüzgara karşı koruma özelliklerini belirleyen hava geçirgenliği deneyi oldukça önemli olmaktadır. 59

78 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Hava geçirgenliği; deney alanı, basınç düşmesi ve zaman gibi şartları belirlenmiş bir deney parçasından düşey yönde geçen havanın hızıdır. Hava geçirgenliğinin tespitinde kullanılan yaygın yöntemde, 100 cm 2 lik kumaş yüzeyinden (10 cm*10 cm), 10 mm SS (su sütunu) basınç farkı gerçekleştirildiği durumda, dakikada litre olarak geçen hava miktarının değeri belirlenmektedir (TS 391 EN ISO 9237, 1999). Deneylerde kullanılan hava geçirgenliği cihazı Şekil 3.11 de görülmektedir. Şekil Hava geçirgenliği test cihazı ( 2010) Deney numunesi üzerinde kırışıklık olmayacak şekilde yeterli germe kuvveti uygulanarak, düzgün olarak dairesel numune tutucuya yerleştirilir. Hava emme tertibatı çalıştırılır ve deney numunesinin belirli alanı içerisinden geçirilen hava akımı kademeli olarak arttırılarak kumaşın iki yüzü arasında deney için belirtilen basınç farkına erişilinceye kadar devam edilir. Numunelerin hava geçirgenliği değerleri, hava geçirgenliği cihazında 20 cm 2 lik kumaş yüzeyinden, 100 Pa basınç farkı ile, 1 saniyede (s) geçen hava miktarının mm olarak belirlenmesi suretiyle yapılmış olup sonuçlar mm/s olarak ifade edilmiştir. Kumaşların 10 farklı yerinde bu test tekrarlanarak ortalaması alınmıştır. 60

79 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Patlama Mukavemeti Tayini Örme kumaşlarda kopma ve yırtılma deneylerini yapmak ve bu deney sonuçlarına güvenmek çok mümkün olmamaktadır. Test sırasında kumaş kenarları kıvrılmakta ve numune genellikle bozulmaktadır. Pratikte de kumaşa olan etkiler her zaman atkı veya çözgü yönünde değil, aynı anda çok fazla yönlerde olmakta, bu nedenle kumaşlarda patlama mukavemeti ölçümü, dayanım için değişik bir kriter sağlamaktadır. Patlama mukavemeti, belirli şartlar altında kumaş yüzeyine dik açı ile uygulanan kuvvet vasıtasıyla kumaşı gererek kopartmak için gereken basınç veya kuvvettir. Kumaşların patlama mukavemetinde iplik mukavemeti, ipliklerin esnekliği ve kumaş yapısı, numune davranışını belirleyen en önemli faktörlerdir (Mavruz ve Oğulata, 2010; Özdil, 2003). Tez kapsamında kumaşlara diyafram metodu ile çalışan patlama mukavemeti cihazında söz konusu test uygulanmıştır. Bu metotta numune kumaş elastik bir diyafram üzerine konulmakta ve numune patlayıncaya kadar diyaframın altına artan pnömatik basınç uygulanmaktadır. Patlama mukavemeti deneyi kumaşın 5 farklı yerinde tekrarlanmış ve ölçülen kpa cinsinden değerlerin aritmetik ortalaması alınmıştır. Patlama mukavemeti cihazı Şekil 3.12 de görülmektedir. Söz konusu testin uygulanmasında Tekstil Mühendisliği Bölümü Kalite Kontrol Laboratuvarında yer alan patlama mukavemeti cihazından faydalanılmıştır. Şekil Patlama mukavemeti cihazı ( 2010) 61

80 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Boyut Değişimi Testi Yıkama relaksasyonları için ayrılan kumaşların tamamına TS 4073 EN ISO 3759 (1999) standardına uygun olarak boyut değişimlerini tespit etmek için işaretlemeler yapılmıştır. Kumaş kenarlarından en az 15 cm içerden olacak şekilde ilmek ve çubuk yönlerinde 35 er cm lik işaretlemeler yapılmış ve kumaşların 5.yıkama relaksasyonları sonucu oluşan boyut değişimleri bu işaretlenen çizgilerin kısalmasına ya da uzamasına göre % olarak hesaplanmıştır May (Örgü) Dönmesi Testi Süprem kumaşlar dengeli bir yapıda olmamaları nedeniyle bazı sorunları da beraberinde getirmektedirler. Bunların en önemlisi süprem örgülerde kumaş boyunca görülen ve konfeksiyon aşamasında büyük sorun yaratan örgü (may) dönmesidir. Bu dönme giysiye de yan dikişlerin dönmesi olarak yansımakta ve önemli bir kalite sorunu olmaktadır. Bu sorun terbiye ve boyama işlemleri sırasında değişik yöntemlerle giderilmeye çalışılsa da, bunlar geçici önlem olmaktadır ve yine de yıkama işlemlerinden sonra giyside beden kısmında yan dikişlerde dönme görülebilmektedir (Çeken ve ark, 2002). Örgü yapısı içerisindeki ilmek sıra ve çubuklarının birbirine dik olması gerekmektedir. Ancak may dönmesi ile bu durum bozularak, dikdörtgen şeklinde örülen bir kumaş parçası dönme sonrasında paralelkenar haline gelebilir. İlmek çubukları ile ilmek sıraları arasındaki açının 90º den sapmasına θ dönme açısı denir. Bu açı 5º den büyükse dönme önemli boyuttadır. Söz konusu açının ölçülmesi için birkaç sıra ilmek sökülerek, belirli bir sıra doğrultusunda ilmeklerin yerleşimi sağlanmıştır. Bu sıra doğrultusundan takip edilen çubuk doğrultusuyla, yine bu sıra doğrultusunun normali arasındaki açının iletki kullanılarak ölçülmesiyle may dönmesinin derecesi saptanabilmektedir (IWS TM 276, 2000). Şekil 3.13 de may dönmesi ölçümü şematik olarak gösterilmiştir. 62

81 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Şekil May dönmesinin ölçümü May dönmesi testi sadece süprem kumaşlarda uygulanmış olup IWS TM 276 standardı esas alınarak, kumaşların 10 farklı yerinden alınan ölçümlerle gerçekleştirilmiştir. Fakat bazı kumaşların numune boyutları yetersizliğinden 8 ya da 9 ölçüm alınabilmiştir Boncuklanma Tayini (Martindale Pilling) Giysilerin bazı bölgeleri normal kullanım sırasında ciddi aşınmalara maruz kalmakta, özellikle yakalarda, pantoların bacak kısımlarında veya paçalarda ve kolun iç kısımlarında oluşan bu kumaş-kumaş sürtünmesi, belli bir seviyeye geldiğinde, lifler kumaşın yapısından dışarı doğru çıkmakta ve eğer bu liflerde kopma olmaz ise, kumaşın yüzeyinde küçük ve sert elyaf topları oluşmaktadır. Boncuklanma, bu elyaf toplarının kumaş yüzeyinde oluşmasıdır (Menceloğlu ve ark, 1999). Numunelerin boncuklanma testi Tekstil Mühendisliği Bölümü Kalite Kontrol Laboratuvarında yer alan Martindale aşınma&pilling test cihazında yapılmıştır. Söz konusu cihaz Şekil 3.14 de görülmekte olup, 6 tane daire şeklinde alt ve üst taşıyıcılar, üstüne yerleştirilen üst plaka, kafa adedine göre ağırlıklar, sıkıştırma somunları, devir sayısının ayarlandığı sayaç kutusu ve açma-kapama düğmesinden oluşmaktadır. Boncuklanma testi, dairesel deney numunesinin alt kumaşla (deney numunesinin aynısından ve aynı ölçüde) sürtünmesi sağlanarak yürütülmektedir. 63

82 3. MATERYAL VE METOD Serin MEZARCIÖZ Cihazın 125, 500, 1000, 2000 ve 5000 devirlerinde cihaz durdurulmakta ve her devir sonunda üst deney parçalarına pilliscope altında bakılarak, tüylenme ve boncuklanma 1-5 aralığında değişen standart fotoğraf skalaları referans alınarak yapılmaktadır. Çizelge 3.8 de boncuklanma değerlendirme skalası verilmiştir. Skalaya göre 5 en iyi, 1 en kötü değer olup, ara derecelendirmelerde mevcuttur. Çizelge 3.8. Boncuklanma değerlendirme skalası Derece Tanımı 5 Değişme yok 4 Hafif bir tüylenme ve/veya kısmen oluşmuş boncuklanma 3 Orta düzeyde tüylenme ve/veya orta düzeyde boncuklanma 2 Belirgin bir tüylenme ve/veya belirgin boncuklanma 1 Yoğun yüzey tüylenmesi ve/veya etkin boncuklanma Pilliscope (Şekil 3.15), kumaşların üzerinde oluşan boncuklanmanın 5 standart fotoğrafa göre açılı yerleştirilmiş halojen lambalarla karşılaştırılmasını sağlayan bir cihazdır. Şekil Martindale pilling cihazı ( 2010) Şekil Pilliscope ( 2010) Boyutsal Parametrelerin Hesaplanması Kumaşların boyut değişimlerinin tahmin edilmesinde kullanılacak olan k sabitleri belirlenirken Munden (1960) in önerdiği eşitlikler ( ) her üç kumaş tipi (süprem, ribana, interlok) için de kullanılmıştır. 64

RİNG VE KOMPAKT İPLİK ÖZELLİKLERİ İLE BU İPLİKLERDEN ÜRETİLEN ÖRME KUMAŞ ÖZELLİKLERİNİN İSTATİSTİKSEL OLARAK İNCELENMESİ

RİNG VE KOMPAKT İPLİK ÖZELLİKLERİ İLE BU İPLİKLERDEN ÜRETİLEN ÖRME KUMAŞ ÖZELLİKLERİNİN İSTATİSTİKSEL OLARAK İNCELENMESİ (REFEREED RESEARCH) RİNG VE KOMPAKT İPLİK ÖZELLİKLERİ İLE BU İPLİKLERDEN ÜRETİLEN ÖRME KUMAŞ ÖZELLİKLERİNİN İSTATİSTİKSEL OLARAK İNCELENMESİ STATISTICAL INVESTIGATION OF PROPERTIES OF RING AND COMPACT

Detaylı

FARKLI İPLİK NUMARALARI İLE DEĞİŞİK ÖRGÜ TİPLERİNDE ÖRÜLMÜŞ KUMAŞLARIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ *

FARKLI İPLİK NUMARALARI İLE DEĞİŞİK ÖRGÜ TİPLERİNDE ÖRÜLMÜŞ KUMAŞLARIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ * Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yıl: Cilt:- FARKLI İPLİK NUMARALARI İLE DEĞİŞİK ÖRGÜ TİPLERİNDE ÖRÜLMÜŞ KUMAŞLARIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ * Physical Properties of Different Type of Knitted Fabrics Produced

Detaylı

YUVARLAK ÖRME MAKİNELERİNDE KUMAŞ GRAMAJINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER ÖZET

YUVARLAK ÖRME MAKİNELERİNDE KUMAŞ GRAMAJINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER ÖZET TMMOB Tekstil Mühendisleri Odası UCTEA The Chamber Of Textile Engineers Tekstil ve Mühendis The Journal Of Textiles and Engineers YIL 15 SAYI 70-71 YUVARLAK ÖRME MAKİNELERİNDE KUMAŞ GRAMAJINA ETKİ EDEN

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ YENİ NESİL TEKNİK LİFLER (KARBON, LENZİNG FR, METAARAMİD,PARAARAMİD) KULLANILARAK ÖZELLİKLİ İPLİKLERİN ÜRETİMİ VE KALİTE - MALİYET ANALİZİ TEKSTİL

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: TKS 2005

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: TKS 2005 Dersi Veren Birim: Tekstil Mühendisliği Dersin Türkçe Adı: TEMEL İPLİKÇİLİK Dersin Orjinal Adı: TEMEL İPLİKÇİLİK Dersin Düzeyi:(Ön lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Lisans Dersin Kodu: TKS 005 Dersin

Detaylı

KAMMGARN İPLİKLERİNDE EĞİRME METODUNUN İPLİK TÜYLÜLÜĞÜNE ETKİSİ

KAMMGARN İPLİKLERİNDE EĞİRME METODUNUN İPLİK TÜYLÜLÜĞÜNE ETKİSİ (REFEREED RESEARCH) KAMMGARN İPLİKLERİNDE EĞİRME METODUNUN İPLİK TÜYLÜLÜĞÜNE ETKİSİ THE EFFECT OF SPINNING METHOD ON YARN HAIRINESS ON WORSTED YARNS Arş. Gör. Dr. Pınar ÇELİK Ege Ü. Tekstil Mühendisliği

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt 19, Sayı 4, 2013, Sayfalar 165-169 Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences RİNG

Detaylı

Vortex, Konvansiyonel Ring ve Kompakt Ring İpliklerin Özellikleri. Properties of Vortex, Conventional Ring and Compact Ring Spun Yarns

Vortex, Konvansiyonel Ring ve Kompakt Ring İpliklerin Özellikleri. Properties of Vortex, Conventional Ring and Compact Ring Spun Yarns Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 7, No: 2, 2013 (7-15) Electronic Journal of Textile Technologies Vol: 7, No: 2, 2013 (7-15) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1309-3991

Detaylı

ĠPLĠĞĠ BOYALI PAMUKLU DOKUMA KUMAġLARDA FĠZĠKSEL ÖZELLĠKLERĠN REGRESYON ANALĠZĠ

ĠPLĠĞĠ BOYALI PAMUKLU DOKUMA KUMAġLARDA FĠZĠKSEL ÖZELLĠKLERĠN REGRESYON ANALĠZĠ ISSN ISSN 1019-1011 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MĠM.FAK.DERGĠSĠ CİLT.25 SAYI.1-2 Haziran/Aralık June/December 2010 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.25 NO.1-2 ĠPLĠĞĠ BOYALI PAMUKLU DOKUMA KUMAġLARDA Füsun DOBA KADEM ve R.Tuğrul

Detaylı

Yahya CAN 1, Erhan KIRTAY 2. Denizli. İzmir YARN CHARACTERISTIC S EFFECTS ON TEAR RESISTANCE OF COTTON PLAIN FABRICS

Yahya CAN 1, Erhan KIRTAY 2. Denizli. İzmir YARN CHARACTERISTIC S EFFECTS ON TEAR RESISTANCE OF COTTON PLAIN FABRICS Afyon Kocatepe Üniversitesi 7 (2) Afyon Kocatepe University FEN BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF SCIENCE PAMUKLU BEZAYAĞI KUMAŞLARIN YIRTILMA MUKAVEMETLERİNE ETKİ EDEN İPLİK ÖZELLİKLERİ Yahya CAN 1, Erhan

Detaylı

OPEN-END İPLİKÇİLİĞİNDE FARKLI ÇAPTA ROTOR KULLANIMININ İPLİK KALİTESİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

OPEN-END İPLİKÇİLİĞİNDE FARKLI ÇAPTA ROTOR KULLANIMININ İPLİK KALİTESİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 1, 2004 OPEN-END İPLİKÇİLİĞİNDE FARKLI ÇAPTA ROTOR KULLANIMININ İPLİK KALİTESİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Remzi GEMCİ * Ahmet KAPUÇAM

Detaylı

KOMPAKT VE KONVANSİYONEL RİNG İPLİKLERİNDEN DOKUNMUŞ PAMUKLU KUMAŞLARIN FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİ SONRASI BONCUKLANMA ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

KOMPAKT VE KONVANSİYONEL RİNG İPLİKLERİNDEN DOKUNMUŞ PAMUKLU KUMAŞLARIN FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİ SONRASI BONCUKLANMA ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI KOMPAKT VE KONVANSİYONEL RİNG İPLİKLERİNDEN DOKUNMUŞ PAMUKLU KUMAŞLARIN FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİ SONRASI BONCUKLANMA ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI COMPARISON OF PILLING PROPERTIES OF COTTON FABRICS

Detaylı

OPEN-END ROTOR İPLİKÇİLİĞİNDE NAVEL İN İPLİK TÜYLÜLÜĞÜ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

OPEN-END ROTOR İPLİKÇİLİĞİNDE NAVEL İN İPLİK TÜYLÜLÜĞÜ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ TEKSTİL TEKNOLOJİLERİ ve TEKSTİL MAKİNALARI KONGRESİ, 11 1 Kasım 5, Gaziantep-Türkiye OPEN-END ROTOR İPLİKÇİLİĞİNDE NAVEL İN İPLİK TÜYLÜLÜĞÜ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Arş.Gör.Yılmaz ERBİL ve Doç.Dr.Osman BABAARSLAN

Detaylı

The Effects Of Raw Material And Spinning Method On Yarn Hairiness On Short Staple Yarns

The Effects Of Raw Material And Spinning Method On Yarn Hairiness On Short Staple Yarns Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 3, No: 2, 2009 (20-28) Electronic Journal of Textile Technologies Vol: 3, No: 2, 2009 (20-28) TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:xxx-xxx

Detaylı

Researching the Yarn Characteristics of Effect on the Abrasion Resistance of Cotton Plain Fabrics

Researching the Yarn Characteristics of Effect on the Abrasion Resistance of Cotton Plain Fabrics Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13-3 (2009),297-304 Pamuklu Bezayağı Kumaşların Aşınma Mukavemetine Etki Eden İplik Özelliklerinin İncelenmesi Yahya CAN 1 *, Erhan KIRTAY

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ, ESERLER VE FAALİYETLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ, ESERLER VE FAALİYETLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ, ESERLER VE FAALİYETLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: HALİL ÖZDEMİR Doğum Tarihi:17.03.1977 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tekstil Mühendisliği Çukurova Üniversitesi

Detaylı

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer)

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer) TEKSTİL VE MÜHENDİS () http://www.tekstilvemuhendis.org.tr Farklı Sistemlerle Direkt Olarak Elde Edilmiş Çift Katlı İplik Özelliklerinin Örme Kumaş Özelliklerine Etkileri Effects of Properties of Two-Ply

Detaylı

RİNG PAMUK İPLİKLERİ İLE HVI LİF ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İNTERAKSİYONLAR

RİNG PAMUK İPLİKLERİ İLE HVI LİF ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İNTERAKSİYONLAR RİNG PAMUK İPLİKLERİ İLE HVI LİF ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İNTERAKSİYONLAR INTERACTIONS BETWEEN HVI FIBRE PROPERTIES AND RING COTTON YARN PROPERTIES Dr. Mustafa E. ÜREYEN Ege Ü. Tekstil Mühendisliği Bölümü

Detaylı

21. YÜZYILDA PAMUK ÇALIŞTAYI ve Pamukta Kontaminasyonun Önlenmesi AR-GE PROJE PAZARI. «Ştapel İplik Eğirme Teknolojileri ve Pamuk»

21. YÜZYILDA PAMUK ÇALIŞTAYI ve Pamukta Kontaminasyonun Önlenmesi AR-GE PROJE PAZARI. «Ştapel İplik Eğirme Teknolojileri ve Pamuk» 21. YÜZYILDA PAMUK ÇALIŞTAYI ve Pamukta Kontaminasyonun Önlenmesi AR-GE PROJE PAZARI «Ştapel İplik Eğirme Teknolojileri ve Pamuk» Prof.Dr. Osman BABAARSLAN Çukurova Üniversitesi Müh.-Mim. Fakültesi Tekstil

Detaylı

MVS SİSTEMİ İLE PAMUK İPLİĞİ ÜRETİMİNDE DÜZE BASINCI DEĞİŞİMİNİN İPLİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

MVS SİSTEMİ İLE PAMUK İPLİĞİ ÜRETİMİNDE DÜZE BASINCI DEĞİŞİMİNİN İPLİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ MVS SİSTEMİ İLE PAMUK İPLİĞİ ÜRETİMİNDE DÜZE BASINCI DEĞİŞİMİNİN İPLİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Hüseyin Gazi ÖRTLEK Şükriye ÜLKÜ Özet: Hava jetli iplik eğirme teknolojisi esasına dayalı olarak,

Detaylı

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer)

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer) TEKSTİL VE MÜHENDİS () http://www.tekstilvemuhendis.org.tr Ring İplikleri ile RoCoS Kompakt İpliklerinin Tüylülük Özelliği Bakımından Karşılaştırılması The Comparison of the Yarn Hairiness Produced with

Detaylı

BOYALI İPLİKLERDEN ÜRETİLEN FARKLI KONSTRÜKSİYONLARDAKİ PAMUKLU KUMAŞLARDA KUMAŞ YIRTILMA MUKAVEMETİNİN REGRESYON ANALİZİ

BOYALI İPLİKLERDEN ÜRETİLEN FARKLI KONSTRÜKSİYONLARDAKİ PAMUKLU KUMAŞLARDA KUMAŞ YIRTILMA MUKAVEMETİNİN REGRESYON ANALİZİ (REFEREED RESEARCH) BOYALI İPLİKLERDEN ÜRETİLEN FARKLI KONSTRÜKSİYONLARDAKİ PAMUKLU KUMAŞLARDA KUMAŞ YIRTILMA MUKAVEMETİNİN REGRESYON ANALİZİ REGRESSION ANALYSES OF FABRIC TEAR STRENGTH OF 100% COTTON

Detaylı

Ġpliği Boyalı Pamuklu KumaĢların Boyutsal DeğiĢimi Üzerine Bir AraĢtırma

Ġpliği Boyalı Pamuklu KumaĢların Boyutsal DeğiĢimi Üzerine Bir AraĢtırma Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 29(2), 141-148 ss., Aralık 2014 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 29(2), pp. 141-148, December 2014

Detaylı

PAMUKLU ÖRME KUMAŞLARDA HAVA GEÇİRGENLİĞİNİN İNCELENMESİ VE İSTATİSTİKSEL OLARAK TAHMİNLENMESİ

PAMUKLU ÖRME KUMAŞLARDA HAVA GEÇİRGENLİĞİNİN İNCELENMESİ VE İSTATİSTİKSEL OLARAK TAHMİNLENMESİ (REFEREED RESEARCH) PAMUKLU ÖRME KUMAŞLARDA HAVA GEÇİRGENLİĞİNİN İNCELENMESİ VE İSTATİSTİKSEL OLARAK TAHMİNLENMESİ INVESTIGATION AND STATISTICAL PREDICTION OF AIR PERMEABILITY OF COTTON KNITTED FABRICS

Detaylı

TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ALANI

TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ALANI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ALANI K.Maraş ta en önemli sektör olan tekstil Endüstrisine kalifiye eleman yetiştirmek amacıyla 1995 yılında kurulan okulumuzda; en fazla öğrenciye ve en geniş eğitim ortamına sahip

Detaylı

Lif Türü ve İplik İnceliğinin Vortex İplik Özelliklerine Etkisinin İncelenmesi

Lif Türü ve İplik İnceliğinin Vortex İplik Özelliklerine Etkisinin İncelenmesi Süleyman Demirel Üniversitesi Süleyman Demirel University Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi D. Yılmaz, G. Kayabaşı / Lif Türü ve İplik İnceliğinin Vortex İplik Özelliklerine Etkisinin İncelenmesi Journal

Detaylı

Eğirme Parametrelerinin Đplik Kalitesine Etkisi

Eğirme Parametrelerinin Đplik Kalitesine Etkisi Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 28(1), 111-118ss., Haziran 2013 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 28(1), pp. 111-118, June 2013 Eğirme

Detaylı

ÜRÜN KALİTESİ VE KALİTE KONTROL

ÜRÜN KALİTESİ VE KALİTE KONTROL ÜRÜN KALİTESİ VE KALİTE KONTROL Doç. Dr. Kenan YILDIRIM 3.TEKSTİL GÜNLERİ TASLAK PROGRAMI 08-09.05.2014 Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Fakültesi/Konferans Salonu KALİTE Ürün veya hizmetlerin,

Detaylı

Puntalama İşleminin Örülmüş Kumaşların Yapısal Özellikleri ve Hava Geçirgenliği Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması

Puntalama İşleminin Örülmüş Kumaşların Yapısal Özellikleri ve Hava Geçirgenliği Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 30(2), 65-72 ss., Aralık 2015 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 30(2), pp. 65-72, December 2015 Puntalama

Detaylı

Ġpliği Boyalı Pamuklu KumaĢlarda KumaĢ Konstrüksiyonunun Boncuklanma ve AĢınmaya Etkisinin AraĢtırılması

Ġpliği Boyalı Pamuklu KumaĢlarda KumaĢ Konstrüksiyonunun Boncuklanma ve AĢınmaya Etkisinin AraĢtırılması Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 29(1), 89-97 ss., Haziran 2014 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 29(1), pp. 89-97, June 2014 Ġpliği

Detaylı

Ham Madde Cinsi ve Üretim Parametrelerinin İplik Kalitesine Etkisi: Open- End İplikçiliği Üzerine Bir Uygulama

Ham Madde Cinsi ve Üretim Parametrelerinin İplik Kalitesine Etkisi: Open- End İplikçiliği Üzerine Bir Uygulama MAKÜ FEBED ISSN Online: 1309-2243 http://dergipark.ulakbim.gov.tr/makufebed Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8(1): 96-107 (2017) The Journal of Graduate School of Natural

Detaylı

AÇMA SİLİNDİRİ VE DÜZENİN %100 POLYESTER OPEN-END ROTOR İPLİK ÖZELLİKLERİNE ETKİLERİ

AÇMA SİLİNDİRİ VE DÜZENİN %100 POLYESTER OPEN-END ROTOR İPLİK ÖZELLİKLERİNE ETKİLERİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 19, Sayı 1, 2014 ARAŞTIRMA AÇMA SİLİNDİRİ VE DÜZENİN %100 POLYESTER OPEN-END ROTOR İPLİK ÖZELLİKLERİNE ETKİLERİ Gözde BUHARALI * Sunay ÖMEROĞLU

Detaylı

RİNG PENYE VE KOMPAKT İPLİKLERDEN ÖRÜLEN TEMEL ATKILI ÖRME KUMAŞLARIN PATLAMA MUKAVEMETLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ÖZET

RİNG PENYE VE KOMPAKT İPLİKLERDEN ÖRÜLEN TEMEL ATKILI ÖRME KUMAŞLARIN PATLAMA MUKAVEMETLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ÖZET 1 9 9 TMMOB TMMOB Tekstil Mühendisleri Odası UCTEA The Chamber Of Textile Engineers The Journal Of Textiles and Engineers YIL 16 SAYI 73-74 RİNG PENYE VE KOMPAKT İPLİKLERDEN ÖRÜLEN TEMEL ATKILI ÖRME KUMAŞLARIN

Detaylı

Dokuma Kumaş Üretiminde Kompakt İplik Kullanımı. The Use Of Compact Yarn In Woven Fabric Production

Dokuma Kumaş Üretiminde Kompakt İplik Kullanımı. The Use Of Compact Yarn In Woven Fabric Production Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 6, No: 1, 2012 (13-21) Electronic Journal of Textile Technologies Vol: 6, No: 1, 2012 (13-21) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1309-3991

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Banu AKKIŞ FARKLI İPLİK NUMARALARINDAN ÖRÜLMÜŞ DEĞİŞİK ÖRGÜ TİPLERİNİN KUMAŞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEST LABORATUVARLARI TALEP, TEKLİF VE SÖZLEŞME

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEST LABORATUVARLARI TALEP, TEKLİF VE SÖZLEŞME MÜŞTERİ BİLGİLERİ Firma-Kurum Adı / Ünvanı: Vergi Dairesi: Vergi No: Başvuru Tarihi: İlgili kişi adı: Adresi: Telefon: Raporun Gönderileceği Adres: Faks : Fatura Adresi: e-posta : Raporun İngilizce hazırlanmasını

Detaylı

Havlu Dokuma Kumaşlarda, Hav Yüksekliği ve Gramajın Kumaşların Su Emiciliği, Aşınma Ve Boncuklanma Dayanımlarına Etkisi

Havlu Dokuma Kumaşlarda, Hav Yüksekliği ve Gramajın Kumaşların Su Emiciliği, Aşınma Ve Boncuklanma Dayanımlarına Etkisi Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 5, No: 2, 2011 (18-25) Electronic Journal of Textile Technologies Vol: 5, No: 2, 2011 (18-25) TEKNOLOJĠK ARAġTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1309-3991

Detaylı

İPLİK KALİTE PARAMETRELERİ

İPLİK KALİTE PARAMETRELERİ 1. NUMARA İplik numarası ipliğin boyutunu (inceliğini, kalınlığını) belirlemek için verilen sayısal bir değer olup, birim uzunluk başına ağırlığı veya birim ağırlık başına uzunluğu belirten bir ölçüdür.

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Halil ÖZDEMİR FARKLI İPLİK ÜRETİM SİSTEMLERİ İLE EĞRİLMİŞ İPLİKLERİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ VE BOBİN BOYAMA PERFORMANSININ İNCELENMESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ

Detaylı

KUMAŞLARDA YIRTILMA MUKAVEMETİ TEST YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

KUMAŞLARDA YIRTILMA MUKAVEMETİ TEST YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA KUMAŞLARDA YIRTILMA MUKAVEMETİ TEST YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA A STUDY ON COMPARISON OF TEARING STRENGTH TEST METHODS OF FABRICS Yrd. Doç. Dr. Nilgün ÖZDİL Ege Ü. Tekstil Mühendisliği

Detaylı

Comparison of Test Results of the Different Yarn Harininess Testers

Comparison of Test Results of the Different Yarn Harininess Testers Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10-3 (2006),422-427 Farklı Tüylülüğü Test Cihazlarından Elde Edilen Sonuçların Karşılaştırılması Sennur ALAY, Fatma GÖKTEPE Süleyman Demirel

Detaylı

ŞENİL VE MAKARNA İPLİKLERDEN ÜRETİLEN DÜZ ÖRME KUMAŞLARIN AŞINMA, PATLAMA VE EĞİLME ÖZELLİKLERİ

ŞENİL VE MAKARNA İPLİKLERDEN ÜRETİLEN DÜZ ÖRME KUMAŞLARIN AŞINMA, PATLAMA VE EĞİLME ÖZELLİKLERİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 12, Sayı 2, 2007 ŞENİL VE MAKARNA İPLİKLERDEN ÜRETİLEN DÜZ ÖRME KUMAŞLARIN AŞINMA, PATLAMA VE EĞİLME ÖZELLİKLERİ Onur TEKOĞLU Yasemin KAVUŞTURAN

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Ebru ÇORUH FARKLI DÜZE TİPLERİ KULLANILARAK EĞRİLMİŞ OPEN-END ROTOR İPLİKLERİNDEN ÖRME SÜPREM KUMAŞ ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ

Detaylı

Denim Kumaşların Dikiş Performansları Üzerine Deneysel Bir Çalışma

Denim Kumaşların Dikiş Performansları Üzerine Deneysel Bir Çalışma Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 31 (1), 143-148 ss., Haziran 2016 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 31 (1), pp. 143-148, June 2016

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Selim ERKOÇ YÜKSEK LİSANS TEZİ YUVARLAK ÖRME MAKİNELERİNDE ÜRETİLEN ÖRME KUMAŞ ÖZELLİKLERİNİ ETKİLEYEN PARAMETRELERİN İNCELENMESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM

Detaylı

PAMUK / POLİESTER KARIŞIMI OE ROTOR İPLİKLERİNİN TÜYLÜLÜĞÜ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA A STUDY ON THE HAIRINESS OF COTTON / POLYESTER BLENDED OE ROTOR YARNS

PAMUK / POLİESTER KARIŞIMI OE ROTOR İPLİKLERİNİN TÜYLÜLÜĞÜ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA A STUDY ON THE HAIRINESS OF COTTON / POLYESTER BLENDED OE ROTOR YARNS PAMUK / POLİESTER KARIŞIMI OE ROTOR İPLİKLERİNİN TÜYLÜLÜĞÜ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Pınar DURU BAYKAL, Osman BABAARSLAN Çukurova Üniversitesi, Tekstil Mühendisliği Bölümü, 0330-Balcalı/Adana Rızvan EROL Çukurova

Detaylı

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer)

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer) TESTİL VE MÜHENDİS () http://.tekstilvemuhendis.org.tr Süprem Örme umaşların Boyutsal Parametrelerinin İnelenmesi ve Boyutsal Değişiminin Tahmin Edilmesi Investigation of Dimensional Parameters of Single

Detaylı

İPLİK-İPLİK VE İPLİK-METAL SÜRTÜNME KATSAYISI İLE BAZI İPLİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ ÖZET

İPLİK-İPLİK VE İPLİK-METAL SÜRTÜNME KATSAYISI İLE BAZI İPLİK ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ ÖZET 1 9 9 2 TMMOB TMMOB Tekstil Mühendisleri Odası UCTEA The Chamber Of Textile Engineers The Journal Of Textiles and Engineers YIL 16 SAYI 73-74 İPLİK-İPLİK VE İPLİK-METAL SÜRTÜNME KATSAYISI İLE BAZI İPLİK

Detaylı

Şekil 1: Karde Esnek İplik Üretim Hattı Makine Parkı Yerleşimi

Şekil 1: Karde Esnek İplik Üretim Hattı Makine Parkı Yerleşimi Çukurova Üniversitesi, Tekstil Mühendisliği Bölümü Karde Esnek İplik Üretim Hattı; Eğitim-Öğretim, Ürün Geliştirme ve Ar-Ge Faaliyetleri için Hizmet Vermeye Başlamıştır 2005 yılının sonunda TTI Wuppertal

Detaylı

Raporun İngilizce hazırlanmasını istiyorsanız lütfen işaretleyiniz.

Raporun İngilizce hazırlanmasını istiyorsanız lütfen işaretleyiniz. MÜŞTERİ BİLGİLERİ Vergi Dairesi: Vergi No: Firma-Kurum Adı / Ünvanı: Başvuru Tarihi: İlgili Kişi Adı / Ünvanı: Adresi: Telefon: Raporun Gönderileceği Adres: Faks : Fatura Adresi: E-posta : Raporun İngilizce

Detaylı

Raporun İngilizce hazırlanmasını istiyorsanız lütfen işaretleyiniz.

Raporun İngilizce hazırlanmasını istiyorsanız lütfen işaretleyiniz. MÜŞTERİ BİLGİLERİ Vergi Dairesi: Vergi No: Firma-Kurum Adı / Ünvanı: Başvuru Tarihi: İlgili Kişi Adı / Ünvanı: Adresi: Telefon: Raporun Gönderileceği Adres: Faks : Fatura Adresi: E-posta : Raporun İngilizce

Detaylı

1. SINIF GÜZ YARIYILI

1. SINIF GÜZ YARIYILI 2017-2018 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TRAKYA ÜNİVERSİTESİ EDİRNE TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU TEKSTİL, GİYİM, AYAKKABI VE DERİ BÖLÜMÜ TEKSTİL TEKNOLOJİSİ PROGRAMI DERS DAĞILIM ÇİZELGESİ 1. SINIF GÜZ YARIYILI

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi 2008 (2) 1-1 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR (Makale) Kısa Ştapel Đplikçilikte Đplik Özelliklerinin Đncelenmesi Demet YILMAZ, Hasan H. ÖZKAN,

Detaylı

Yıkama İşleminin Denim Kumaşların Kopma Ve Yırtılma Mukavemetine Etkisi

Yıkama İşleminin Denim Kumaşların Kopma Ve Yırtılma Mukavemetine Etkisi KSU Mühendislik Bilimleri Dergisi, 16(1),2013 38 KSU. Journal of Engineering Sciences, 16(1),2013 Yıkama İşleminin Denim Kumaşların Ve ne Etkisi Kübra ÇETİNASLAN 1, Serin MEZARCIÖZ 2, Suat ÇETİNER 1 *

Detaylı

Dünden Bugüne Kısa Stapel İplik Üretim Teknolojileri

Dünden Bugüne Kısa Stapel İplik Üretim Teknolojileri S Ü L E Y M A N D E M İ R E L Ü N İ V E R S İ T E S İ T E K N İ K B İ L İ M L E R M E S L E K Y Ü K S E K O K U L U S U L E Y M A N D E M I R E L U N I V E R S I T Y T E C H N I C A L S C I E N C E S V

Detaylı

PUNTALAMA İŞLEMİNİN SENTETİK İPLİKLERİN SAĞLAMLIK VE DÜZGÜNLÜK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PUNTALAMA İŞLEMİNİN SENTETİK İPLİKLERİN SAĞLAMLIK VE DÜZGÜNLÜK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PUNTALAMA İŞLEMİNİN SENTETİK İPLİKLERİN SAĞLAMLIK VE DÜZGÜNLÜK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ İsmail Öztanır 1, Mehmet Emin Yüksekkaya 2 1 Uşak Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekstil Mühendisliği

Detaylı

GELİŞTİRİLMİŞ LİF ÖLÇÜM SİSTEMİ AFIS İN PENYE PAMUK İPLİKÇİLİĞİNDE KULLANIMI

GELİŞTİRİLMİŞ LİF ÖLÇÜM SİSTEMİ AFIS İN PENYE PAMUK İPLİKÇİLİĞİNDE KULLANIMI Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 1, 2002 GELİŞTİRİLMİŞ LİF ÖLÇÜM SİSTEMİ AFIS İN PENYE PAMUK İPLİKÇİLİĞİNDE KULLANIMI Şükriye ÜLKÜ * Sunay ÖMEROĞLU Özet: Bu çalışmada

Detaylı

Examining the Effect of Mechanical Abrasion in Open-End Spinning Mill on Yarn Quality

Examining the Effect of Mechanical Abrasion in Open-End Spinning Mill on Yarn Quality KSÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi, 13(2), 2010 26 KSU Journal of Engineering Sciences, 13(2), 2010 Open-End Eğirme Ünitesindeki Mekanik Aşınmanın İplik Kalitesine Etkisinin İncelenmesi Remzi GEMCİ *, Hayriye

Detaylı

STAJ İLKELERİ Doç.Dr. Emel Ceyhun SABIR

STAJ İLKELERİ Doç.Dr. Emel Ceyhun SABIR STAJ İLKELERİ Doç.Dr. Emel Ceyhun SABIR Bölümü 1 Ç.Ü. MÜH. MİM. FAKÜLTESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STAJ (PRATİK ÇALIŞMA) İLKELERİ 1. Bu ilkeler, Tekstil Mühendisliği Bölümü öğrencilerinin yapacakları

Detaylı

FARKLI INCELİK VE ELASTAN ORANLARINDA EĞRİLMİŞ PAMUK İPLİKLERİNİN GÖMLEKLİK KUMAŞ ÖZELLİKLERİNE OLAN ETKİSİ *

FARKLI INCELİK VE ELASTAN ORANLARINDA EĞRİLMİŞ PAMUK İPLİKLERİNİN GÖMLEKLİK KUMAŞ ÖZELLİKLERİNE OLAN ETKİSİ * Ç.Ü Fen Bilimleri Enstitüsü Yıl:28 Cilt:18-3 FARKLI INCELİK VE ELASTAN ORANLARINDA EĞRİLMİŞ PAMUK İPLİKLERİNİN GÖMLEKLİK KUMAŞ ÖZELLİKLERİNE OLAN ETKİSİ * The Effects of Yarns With Different Lineer Density

Detaylı

Dokuma Kumaş Yapisinin Tezgah Eni Boyunca Çözgü Gerginlik Dağilimina Etkisi

Dokuma Kumaş Yapisinin Tezgah Eni Boyunca Çözgü Gerginlik Dağilimina Etkisi www.teknolojikarastirmalar.com Electronic Journal of Textile Technologies 08 (1) 11-17 TECHNOLOGICAL RESEARCHES Makale Dokuma Kumaş Yapisinin Tezgah Eni Boyunca Çözgü Gerginlik Dağilimina Etkisi Gülcan

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Oğuz DEMİRYÜREK POLYESTER/VİSKON KARIŞIMLI OPEN-END ROTOR İPLİK ÖZELLİKLERİNİN YAPAY SİNİR AĞLARI VE İSTATİSTİKSEL MODELLER KURULARAK TAHMİN EDİLMESİ

Detaylı

ELASTAN İÇERİKLİ SEÇİLMİŞ İPLİKLERDE BAZI ÜRETİM PARAMETRELERİNİN İPLİK MUKAVEMETİ VE UZAMASI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

ELASTAN İÇERİKLİ SEÇİLMİŞ İPLİKLERDE BAZI ÜRETİM PARAMETRELERİNİN İPLİK MUKAVEMETİ VE UZAMASI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ (REFEREED RESEARCH) ELASTAN İÇERİKLİ SEÇİLMİŞ İPLİKLERDE BAZI ÜRETİM PARAMETRELERİNİN İPLİK MUKAVEMETİ VE UZAMASI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ EFFECT OF PRODUCTION PARAMETERS ON STRENGTH AND ELONGATION OF THE SELECTED

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİLMÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİLMÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ Yüksek Lisans BARTIN ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİLMÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ ZORUNLU DERSLER Dersin Kodu Dersin adı Teorik Uygulama AKTS TEK 795 Bilimsel Araştırma

Detaylı

BREZİLYADAN GELEN KALİTE

BREZİLYADAN GELEN KALİTE BREZİLYADAN GELEN KALİTE Inovasyon Çift Katmanlı Ürünler Penye Makinesi Koparma Silindirleri İçin Cot PL-572/Soft Dış: 72 shore A (Kırmızı) / İç: 50 shore A (Siyah) Cot PL-975/Soft Dış: 75 shore A (Açık

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2018 OCAK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2018 OCAK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2018 OCAK AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Şubat 2018 Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2018 OCAK

Detaylı

MVS 810 Vortex İplik Makinasında Üretilen Farklı İncelikteki İpliklerin Düzgünsüzlük, Hata Ve Tüylülük Değerlerinin Karşılaştırılması

MVS 810 Vortex İplik Makinasında Üretilen Farklı İncelikteki İpliklerin Düzgünsüzlük, Hata Ve Tüylülük Değerlerinin Karşılaştırılması Süleyman Demirel Üniversitesi YEKARUM e-dergi (Journal of YEKARUM) Yıl 2015/Cilt 3/ Sayı 1 E - ISNN: 1309-9388 MVS 810 Vortex İplik Makinasında Üretilen Farklı İncelikteki İpliklerin Düzgünsüzlük, Hata

Detaylı

TEKSTİL VE TEKNİK TEKSTİL MÜKEMMELİYET MERKEZİNDE UYGULANAN TESTLER VE STANDARTLARI (Test Listesi)

TEKSTİL VE TEKNİK TEKSTİL MÜKEMMELİYET MERKEZİNDE UYGULANAN TESTLER VE STANDARTLARI (Test Listesi) LİF TEST/ANALİZLERİ STANDARTLAR Numune Miktarı 1 TEK LİF UZUNLUĞU TS 715 ISO 6989 10 g 2 TEK LİF MUKAVEMETİ TS EN ISO 5079 10 g 3 ELYAF İNCELİĞİ(GRAVİMETRİK) TS 2874 EN ISO 1973 10 g 4 PAMUK LİFİNDE OLGUNLUK

Detaylı

BONISA, ZÜMRÜT TEKSTİL A.Ş. in tescilli markasıdır.

BONISA, ZÜMRÜT TEKSTİL A.Ş. in tescilli markasıdır. BONISA, ZÜMRÜT TEKSTİL A.Ş. in tescilli markasıdır. 1 Hakkımızda Köklerimizi unutmuyor, geleceğe dokunuyoruz 2000 yılında Şanlıurfa da open end tesisi olarak kurulan ZÜMRÜT TEKSTİL A.Ş., kaliteli üretim

Detaylı

İçerik. Otomotiv/Taşıt Tekstilleri ve Spacer Örme Kumaşlar

İçerik. Otomotiv/Taşıt Tekstilleri ve Spacer Örme Kumaşlar İçerik Otomotiv/Taşıt Tekstilleri ve Spacer Örme Kumaşlar Otomotiv/Taşıt Tekstillerine Genel Bakış Spacer Kumaşların Yapısı ve Teknik Özellikleri Spacer Kumaşların Üretim Özellikleri, Uygulama Alanları

Detaylı

RİNG PAMUK İPLİKLERİ İLE AFIS LİF ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İNTERAKSİYONLAR

RİNG PAMUK İPLİKLERİ İLE AFIS LİF ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İNTERAKSİYONLAR (REFEREED RESEARCH) RİNG PAMUK İPLİKLERİ İLE AFIS LİF ÖZELLİKLERİ ARASINDAKİ İNTERAKSİYONLAR INTERACTIONS BETWEEN AFIS FIBRE PROPERTIES AND RING COTTON YARN PROPERTIES Dr. Mustafa E. ÜREYEN Anadolu Ü.

Detaylı

TEKSTİL VE MÜHENDİS. (Journal of Textiles and Engineer)

TEKSTİL VE MÜHENDİS. (Journal of Textiles and Engineer) TEKSTİL VE MÜHENDİS () http://www.tekstilvemuhendis.org.tr Hava Jetli İpliklerin Dokuma Kumaş Performanslarının Değerlendirilmesi Evaluation of Woven Fabric Performances of Air-Jet Yarns Hüseyin Gazi TÜRKSOY,

Detaylı

Qualab Kalite Analiz ve Teşhis Laboratuvarı Yalçın Koreş Cad. No: 34 Güneşli 34209 İstanbul Türkiye T: + 90 212 4748183 F: + 90 212 4748188

Qualab Kalite Analiz ve Teşhis Laboratuvarı Yalçın Koreş Cad. No: 34 Güneşli 34209 İstanbul Türkiye T: + 90 212 4748183 F: + 90 212 4748188 ABRAJ NEDİR? Yuvarlak örme sektörünün çok genel bir ifade ile Abraj olarak isimlendirdiği kumaş hatalarının sanıldığından çok daha fazla nedenleri bulunmakla birlikte çoğu zaman bu nedenlerin birbirinden

Detaylı

ELASTAN (SPANDEX) İLAVESİNİN POLİESTER/VİSKON KARIŞIMLI DOKUMA KUMAŞ ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

ELASTAN (SPANDEX) İLAVESİNİN POLİESTER/VİSKON KARIŞIMLI DOKUMA KUMAŞ ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ ELASTAN (SPANDEX) İLAVESİNİN POLİESTER/VİSKON KARIŞIMLI DOKUMA KUMAŞ ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ EFFECT OF ELASTANE ON THE PROPERTIES OF PES/VIS BLEND WOVEN FABRICS Osman BABAARSLAN Çukurova Ü. Tekstil

Detaylı

ÖNSÖZ. Prof. Dr. Fatma ÇEKEN Temmuz 2004 III

ÖNSÖZ. Prof. Dr. Fatma ÇEKEN Temmuz 2004 III ÖNSÖZ Ülkemizin lokomotif sektörü olarak tanımlanan tekstil sektörü, yoğun rekabet ortamında gelişimini sürdürmeye çalışmaktadır. Bu bakımdan, üretimde kalite ve verimlilik oldukça ön planda tutulmaktadır.

Detaylı

En geç 26 Şubat 2016 tarihine kadar tercih ettiğiniz danışmanla irtibata geçerek konuların belirlenmesi önemle rica olunur.

En geç 26 Şubat 2016 tarihine kadar tercih ettiğiniz danışmanla irtibata geçerek konuların belirlenmesi önemle rica olunur. U.Ü. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TESKTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 BAHAR TEK3074 TEKSTİLDE TASARIM YÖNTEMLERİ I VE TEK 4072 TEKSTİLDE TASARIM YÖNTEMLERİ II KONULARI Tekstil Mühendisliği Bölümü 2015-2016

Detaylı

D.E.Ü. TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNDEN GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNE TEKNİK GEZİ

D.E.Ü. TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNDEN GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNE TEKNİK GEZİ D.E.Ü. TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ÖĞRENCİLERİNDEN GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNE TEKNİK GEZİ 23-25 Ekim 2013 tarihlerinde Dokuz Eylül Üniversitesi (D.E.Ü.) Tekstil Mühendisliği Bölümü 37 öğrenci ve 5 akademik personelden

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Ar-Ge Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 TEMMUZ AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Ağustos 2016 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2016 TEMMUZ İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk 7 Ayında

Detaylı

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer) http://www.tekstilvemuhendis.org.tr

TEKSTİL VE MÜHENDİS (Journal of Textiles and Engineer) http://www.tekstilvemuhendis.org.tr TEKSTİL VE MÜHENDİS () http://www.tekstilvemuhendis.org.tr Eş Zamanlı Uygulanan Katlama ve Büküm İşleminin Katlı İplik Özellikleri Üzerindeki Etkisi Effect of the Simultaneous Folding and Twisting Processes

Detaylı

Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi

Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4 (2016) 104-112 - Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Araştırma Makalesi Geri Dönüşümlü Lifler İçeren Süprem Kumaşların Isıl Konfor Özelliklerinin

Detaylı

Filamentlerde Puntalama İşleminden Kaynaklanan Numara Değişimlerinin Araştırılması

Filamentlerde Puntalama İşleminden Kaynaklanan Numara Değişimlerinin Araştırılması Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 30(1),167-173 ss., Haziran 2015 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 30(1), pp. 167-173, June 2015 Filamentlerde

Detaylı

ORGANİK PAMUK ve ORGANİK KUMAŞ ÜRETİM PROJESİ

ORGANİK PAMUK ve ORGANİK KUMAŞ ÜRETİM PROJESİ ORGANİK PAMUK ve ORGANİK KUMAŞ ÜRETİM PROJESİ EGE ÜNİVERSİTESİ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 Danışman : Doç. Dr. Pınar ÇELİK Necati ER info@necatier.com/0536 726 12 66 Ali KARTAL alikartal@outlook.com.tr/0506

Detaylı

İĞ DEVRİNİN DOKUMA VE TRİKO İPLİKLERİN KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİ

İĞ DEVRİNİN DOKUMA VE TRİKO İPLİKLERİN KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 1, 2003 İĞ DEVRİNİN DOKUMA VE TRİKO İPLİKLERİN KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİ Remzi GEMCİ * Yusuf ULCAY ** Özet: Bu çalışmada, ring iplik

Detaylı

Cer Makinasında Ekartman Ayarlarının İplik Kalite Özelliklerine Etkisinin İncelenmesi

Cer Makinasında Ekartman Ayarlarının İplik Kalite Özelliklerine Etkisinin İncelenmesi Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 32(1), ss. 73-80, Mart 2017 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 32(1), pp. 73-80, March 2017 Cer Makinasında

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Hüseyin Emre AYAN GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNDEN ELDE EDİLEN PAMUKLARDAN ÜRETİLEN İPLİĞİN KALİTE ÖZELLİKLERİNE EĞİRME MAKİNESİ PARAMETRELERİNİN

Detaylı

ŞENİL VE MAKARNA İPLİKLERDEN ÜRETİLEN DÜZ ÖRGÜ KUMAŞLARIN BOYUTSAL ÖZELLİKLERİ

ŞENİL VE MAKARNA İPLİKLERDEN ÜRETİLEN DÜZ ÖRGÜ KUMAŞLARIN BOYUTSAL ÖZELLİKLERİ (REFEREED RESEARCH) ŞENİL VE MAKARNA İPLİKLERDEN ÜRETİLEN DÜZ ÖRGÜ KUMAŞLARIN BOYUTSAL ÖZELLİKLERİ DİMENSİONAL PROPERTIES OF PLAIN KNITTED FABRICS FROM CHENILLE AND MACARONI YARNS Onur TEKOĞLU Uludağ Üniversitesi

Detaylı

Farklı Büküm Tiplerine Sahip Hav Đpliklerinin Havlu Performans Özelliklerine Etkisi

Farklı Büküm Tiplerine Sahip Hav Đpliklerinin Havlu Performans Özelliklerine Etkisi Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 28(1), 101-110ss., Haziran 2013 Çukurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 28(1), pp.101-110,june 2013 Farklı

Detaylı

Giysilerde Kumaş, malzeme, dikim özellikleri kontrolü yanı sıra, ölçü kontrolü de önemli bir yer tutar. T-Shirt Ölçü Kontrol Noktaları:

Giysilerde Kumaş, malzeme, dikim özellikleri kontrolü yanı sıra, ölçü kontrolü de önemli bir yer tutar. T-Shirt Ölçü Kontrol Noktaları: 1. GİYSİLERDE ÖLÇÜ KONTROL NOKTALARI Giysilerde Kumaş, malzeme, dikim özellikleri kontrolü yanı sıra, ölçü kontrolü de önemli bir yer tutar. T-Shirt Ölçü Kontrol Noktaları: 1. Göğüs genişliği: Koltuk altının

Detaylı

Güvenlik: Öğrenciler uygulama sırasında kesici, delici, kimyasal zarar verici aletleri kullanırken dikkat etmeleri konusunda uyarılır.

Güvenlik: Öğrenciler uygulama sırasında kesici, delici, kimyasal zarar verici aletleri kullanırken dikkat etmeleri konusunda uyarılır. DERS PLANI B DERSİN ÖĞRETMENİ : BURÇE KURTULMUŞ DERS ADI: Tekstil Teknolojisi KONU: Temel Örme ve Elemanları SINIF: 10. sınıf ÖĞRENCİ TANIMLAMASI : Sınıf 13 kişilik 7 erkek 6 kız öğrenci var. Öğrencilerin

Detaylı

TEK1002 MATEMATİK II (2 0 2)

TEK1002 MATEMATİK II (2 0 2) SAYFA:1/7 I. YARIYIL DERSLERİ TEK1001 MATEMATİK I (2 0 2) Sayılar, Cebir, Denklemler, eşitsizlikler, Fonksiyonlar, Logaritma, Trigonometri TEK1003 FİZİK (2 0 2) Birim sistemleri, vektörler, kuvvet ve moment,denge

Detaylı

TESTLER. Haslık Testleri. Fiziksel Testler. Boyutsal Değişim Testleri. Ekolojik Testler. Elyaf Analizi Testleri

TESTLER. Haslık Testleri. Fiziksel Testler. Boyutsal Değişim Testleri. Ekolojik Testler. Elyaf Analizi Testleri TESTLER Haslık Testleri Fiziksel Testler Boyutsal Değişim Testleri Ekolojik Testler Elyaf Analizi Testleri Laboratuvar Eğitimi Zafer Güngör 2011 1 Haslık Testleri Laboratuvar Eğitimi Zafer Güngör 2011

Detaylı

Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi

Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Fakülte Yönergesi ve Bölüm Staj Kuralları Namık Kemal Üniversitesi Çorlu Mühendislik Fakültesi Tekstil Mühendisliği Bölümü Staj Kuralları Madde 1- Bölüm Staj Kuralları, Namık Kemal Üniversitesi, Çorlu

Detaylı

METAL İPLİKLİ DOKUMA KUMAŞLARIN HAVA GEÇİRGENLİĞİNİN İNCELENMESİ

METAL İPLİKLİ DOKUMA KUMAŞLARIN HAVA GEÇİRGENLİĞİNİN İNCELENMESİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 2, 2011 ARAŞTIRMA METAL İPLİKLİ DOKUMA KUMAŞLARIN HAVA GEÇİRGENLİĞİNİN İNCELENMESİ E. Kenan ÇEVEN * Gülcan SÜLE * Ayça GÜRARDA

Detaylı

BEZAYAĞI ÖRGÜDE PAMUKLU KUMAŞLARDA KUMAŞ GRAMAJININ REGRESYON ANALİZİ İLE BELİRLENMESİ *

BEZAYAĞI ÖRGÜDE PAMUKLU KUMAŞLARDA KUMAŞ GRAMAJININ REGRESYON ANALİZİ İLE BELİRLENMESİ * BEZAYAĞI ÖRGÜDE PAMUKLU KUMAŞLARDA KUMAŞ GRAMAJININ REGRESYON ANALİZİ İLE BELİRLENMESİ * Determination of the Fabric Weight of Cotton Plain Woven Fabrics Using Regression Analyses Füsun DOBA KADEM Tekstil

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Yılmaz ERBİL KARIŞIM OE-ROTOR İPLİĞİ ÜRETİMİNDE EĞİRME ELEMANLARINDAN DÜSENİN İPLİK KALİTESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI TEKSTİL

Detaylı

Firma adı: Muhatap kişi: Adres: Telefon-Numarası: Telefax-Numarası: -Adresi: Kayıt-Numarası (şayet varsa): Talep tarihi:

Firma adı: Muhatap kişi: Adres: Telefon-Numarası: Telefax-Numarası:  -Adresi: Kayıt-Numarası (şayet varsa): Talep tarihi: Oerlikon Schlafhorst Zweigniederlassung der Oerlikon Textile GmbH & Co. KG Oerlikon Schlafhorst Zweigniederlassung der Oerlikon Textile GmbH & Co. KG Carlstraße 60 52531 Übach-Palenberg Germany Carlstraße

Detaylı

GRUP: 3213. Bu çoraplara düzine başına fire dahil kalın çorap yapıyorsa 0,600 kg. mus iplik, ince çorap yapıyorsa 0,275 kg. sentetik iplik verilir.

GRUP: 3213. Bu çoraplara düzine başına fire dahil kalın çorap yapıyorsa 0,600 kg. mus iplik, ince çorap yapıyorsa 0,275 kg. sentetik iplik verilir. GRUP: 3213 ÖRME KUMAŞ, ÇEŞİTLİ ÖRME EŞYA, BRODE VE NAKIŞ İŞLEME 1- ÇORAP ÜRETİMİ: 1.1 Naylon Kadın Çorabı: a) Koton Makinaları: Naylon kadın çorabı üretiminde koton makinalarının 45 geyç ten itibaren (43

Detaylı

Güvenlik: Öğrenciler uygulama sırasında kesici, delici, kimyasal zarar verici aletleri kullanırken dikkat etmeleri konusunda uyarılır.

Güvenlik: Öğrenciler uygulama sırasında kesici, delici, kimyasal zarar verici aletleri kullanırken dikkat etmeleri konusunda uyarılır. DERS PLANI C DERSİN ÖĞRETMENİ : BURÇE KURTULMUŞ DERS ADI: Tekstil Teknolojisi KONU: Temel Örme Kumaşlar SINIF: 10. sınıf ÖĞRENCİ TANIMLAMASI : Sınıf 13 kişilik 7 erkek 6 kız öğrenci var. Öğrencilerin ortak

Detaylı

T.C. NİĞDE ÜNİVERSİTESİ BOR HALİL ZÖHRE ATAMAN MESLEK YÜKSEKOKULU TEKSTİL TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ

T.C. NİĞDE ÜNİVERSİTESİ BOR HALİL ZÖHRE ATAMAN MESLEK YÜKSEKOKULU TEKSTİL TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ SAYFA:1/8 I. YARIYIL DERSLERİ TEK1001 MATEMATİK I (2 0 2) Sayılar, Cebir, Denklemler, eşitsizlikler, Fonksiyonlar, Logaritma, Trigonometri TEK1003 FİZİK (2 0 2) Birim sistemleri, vektörler, kuvvet ve moment,denge

Detaylı

Firma adı. Muhatap kişi. Telefon-Numarası. Telefax-Numarası. -Adresi. Kayıt-Numarası (şayet varsa) Talep tarihi

Firma adı. Muhatap kişi. Telefon-Numarası. Telefax-Numarası.  -Adresi. Kayıt-Numarası (şayet varsa) Talep tarihi Schlafhorst Zweigniederlassung der Saurer Germany GmbH & Co. KG Carlstraße 60 52531 Übach-Palenberg Deutschland Schlafhorst Zweigniederlassung der Saurer Germany GmbH & Co. KG Postfach 12 60 52527 Übach-Palenberg

Detaylı