STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez"

Transkript

1 STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez 12

2 STANDART MODEL in SON PARÇASI: Higgs Parçacığı Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Nasuf Sönmez 2

3 İÇİNDEKİLER Fizik Nedir? Evrenin Çok Kısa Tarihi Temel Etkileşmeler, Standart Model in Doğuşu Higgs Mekanizması ve Kendiliğinden Simetri Kırılması Mekanizması Higgs Mekanizmasının Sonuçları Standart Model ve Kütleler CERN in Tarihi ve Kısa Bilgi LHC Hızlandırıcısı ve CERN Deneyleri Higgs Parçacığının keşfi Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 3

4 Bazı Sorular? Fizik nedir? Yunanca dan gelen Fizik "bilgi, doğanın bilimi" anlamına gelmektedir ve doğa felsefesi ile doğa bilimlerinin bir dalıdır. Uzay ve zaman içinde madde ve onun hareketini, kuvvet ve enerji gibi kavramlarla açıklayan bilim dalıdır. En genel anlamı ile evrenin içindeki doğanın nasıl davrandığının analizidir. Atom altı parçacıkların (<10-18 m) dünyasından yıldızlara hatta galaksilere kadar geniş bir yelpazede sistemleri ele almaktadır. Fizik Nasıl Çalışır? Bilimsel metodlar geliştirerek hipotezler üzerinden doğadaki gözlemleri matematiksel modeller ile açıklamaktadır ve yeni öngörülerde bulunarak en sonda kanunlar ortaya çıkarmaya çalışmaktadır. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 4

5 Evrenin Çok Kısa Tarihi Kuantum Dalgalanmaları Evrenin Hızlı Genleşmesi Galaksi ve gezegenlerin oluşması Evrenin Hızlanarak genişlemesi ± Milyar yıl Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 5

6 Temel Etkileşimler ve Özellikleri Doğadaki meydana gelen tüm olaylar ve etkileşmeler 4 temel kuvvet ile açıklanabilmektedir. Kuvvetlilik Menzil Yerçekimi 6x10-39 Sonsuz graviton, spin-2 Elektromagnetik 1/137 Sonsuz foton, spin-1 Zayıf Nükleer Kuvvet W-, W+, Z0 bozonları, spin-1 Güçlü Nükleer Kuvvet Gluon, spin-1 Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü Taşıyıcı parçacık 6

7 Standart Model in Doğuşu 20yy da Kuantum Mekaniğinin, Rölativite teorisinin ortaya atılması ile etkileşmeler ifade edebilmek için farklı simetrilere sahip ayar alanları kullanılmıştır. Buna göre; Her bir maddesel parçacık spini yarım tam sayılı bir alanın kuantumudur. Etkileşmeler spini tam sayılı olan ayar alanları ile ifade edilebilmiştir. Bu birleşimin ilk sonucu olarak Kuantum ElektroDinamiği geliştirilmiştir. Foton kütlesiz ve sonsuz menzile sahip olması sebebiyle U(1) ayar alanı vr elektriksel yüke sahip parçacıklar arasındaki etkileşmeleri ifade edebilmek için kullanılmıştır. Ltoplam=Lmaddesel+LU(1)+Letkileşme Fakat parçacıkların tür değiştirmelerinden sorumlu olan Zayıf Nükleer Kuvvet çok kısa bir menzile sahiptir. Bu ayar alanının kısa menzile sahip olması aynı zamanda kütleli olduğu anlamına gelmektedir. Zayıf Nükleer Kuvvet için Lagrange yoğunluk fonksiyonuna ~m 2 AµA µ şeklinde bir kütle terimi eklenememektedir. Teorinin en temel simetrilerinden biri olan Ayar değişmezliğini kırmaktadır. Bu sebeple 20yy ikinci yarısında bir çok bilim adamı ayar alanlarına nasıl kütle kazandırılabileceği üzerinde çalışmıştır. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 7

8 Higgs Parçacığı! Broken Symmetry and the Mass of Gauge Vector Mesons F. Englert and R. Brout Phys. Rev. Lett. 13, 321 (1964) More Information Read Letter Broken Symmetries and the Masses of Gauge Bosons Peter W. Higgs Phys. Rev. Lett. 13, 508 (1964) More Information Read Letter Global Conservation Laws and Massless Particles G. S. Guralnik, C. R. Hagen, and T. W. Kibble Phys. Rev. Lett. 13, 585 (1964) More Information Read Letter Brout Englert Guralnik Higgs Hagen Kibble teorisi / mekanizması These Letters contain an explanation that shows how mass could arise in local gauge theories. Gauge symmetries explain how the strong and electroweak forces arise, but such symmetries forbid vector boson mass terms. The authors showed how gauge symmetries could be spontaneously broken in such a way that the vector bosons of the theory acquire mass. A number of earlier Physical Review papers foresaw different aspects of this mechanism. The Large Hadron Collider at CERN is searching for a particle (generally called the Higgs ) that will constitute evidence for these theories. The 2004 Wolf Prize was awarded to Englert, Brout, and Higgs for their contributions to the theories. Kibble, Guralnik, Hagen, Englert, Brout ve Higgs APS Sakurai Prize Winners Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 8

9 Kibble, Guralnik, Hagen, Englert, Brout ve Higgs mekanizması 1964 te Kibble, Guralnik, Hagen, Englert, Brout ve Higgs tarafından önerilen mekanizmaya göre. Bir sistemin vakum durumu (minimum enerjili hal) her zaman potansiyel tarafından belirlendiğine göre, Meksika şapkası şeklinde bir potansiyel denklem önerildi. L = T V -h +h (1) Eğer μ 2 < 0, minimum enerji hali φ = 0 olur ve μ terimi φ nin kütlesi olur. (2) Eğer μ 2 > 0, φ = 0 mimimum enerji = = µ 2 /2 h Higgs potansiyeli (kendisi ile olan etkileşmesi) sıfırdan farklı bir nokta için minimum değere sahiptir. Sistem minimum enerjili hale geldiğinde ayar simetrisi kendiliğinden kırılmış ve sonlu bir değere sahip olur. Böylece sıfırdan farklı Higgs alanı vakumun bir özelliği olur. olur. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 9

10 Kibble, Guralnik, Hagen, Englert, Brout ve Higgs mekanizması 1964 te Kibble, Guralnik, Hagen, Englert, Brout ve Higgs tarafından önerilen mekanizmaya göre. Bir sistemin vakum durumu (minimum enerjili hal) her zaman potansiyel tarafından belirlendiğine göre, Meksika şapkası şeklinde bir potansiyel denklem önerildi. L = T V Minimum Enerji Durumu.. -h +h (1) Eğer μ 2 < 0, minimum enerji hali φ = 0 olur ve μ terimi φ nin kütlesi olur. (2) Eğer μ 2 > 0, φ = 0 mimimum enerji = = µ 2 /2 h Higgs potansiyeli (kendisi ile olan etkileşmesi) sıfırdan farklı bir nokta için minimum değere sahiptir. Sistem minimum enerjili hale geldiğinde ayar simetrisi kendiliğinden kırılmış ve sonlu bir değere sahip olur. Böylece sıfırdan farklı Higgs alanı vakumun bir özelliği olur. olur. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 9

11 Higgs Mekanizmasının Sonuçları L =( µ )( µ ) µ Eğer bu basit ve 4 adet serbestlik derecesine sahip skaler alanı (spin-0) Lagrange fonksiyonuna ekleyip vakum etrafında seriye açılır ve gözlenebilir fiziksel durumlar için SU(2) alanları döndürülerek karıştırılırsa, Ayar Alanları olan W 1, W 2, W 3 Higgs alanı ile çapraz terimler oluşturur ve gözlenebilir kütleli W - /W + /Z 0 durumları oluşur. L = 1 2 ( µh) 2 + g2 4 + l,q,q Higgs Parçacığı m 2 H 2 H2 h H 3 h 4 H4 W µw µ + 1 2c 2 Z µ Z µ W ml mq ll + qq + mq q q H 2 +2 H + H 2 g: Kuplaj sabiti fermiyon-electrozayıf bozonlar arasında h: Higgs kendisi ile olan bağlanma sabiti λ: Higgs alanın vakum beklenen değeri U(1)xSU(2) ayar simetrileri ile Elektromagnetik Kuvvet ve Zayıf Nükleer Kuvvet birleştirilmiştir. Foton a ait U(1) ayar alanı Aµ kütlesiz kalırken, Zayıf Nükleer Kuvvet in 3 adet ayar alanı (SU(2)) W i kütle kazanmaktadırlar. Teorideki madde alanları Higgs in vakum değerine sahip olması ile onlar da kütle kazanmaktadırlar. En önemli sonuç, SU(2) ayar alanına bağlanan 3 serbestlik derecesinin yanında geriye 1 adet serbestlik derecesi kendisi ile etkileşerek skaler bir parçacık öngörmektedir. Higgs Parçacığı Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 10

12 Standart Model ve Kütleler 1964 sonrası W-/W+ ve Z0 bozonları şanslı şekilde CERN de gözlemlenmiştir ve sonrasında temel parçacıklar ile etkileşmelerini çok hassas şekilde ifade edebilen bu teoriye Standart Model adı verilmiştir. SM e ait Lagrange yoğunluk fonksiyonunun temel simetrileri ile etkileşmeler sayısız kez testlerden geçmiştir fakat Higgs alanının kendisi ile olan etkileşmelerinden ortaya çıkan Higgs parçacığı tüm arayışlara rağmen 2012 de ancak keşfedilebilmiştir. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 11

13 Avrupa Nükleer Araştırma Laboratuvarı - CERN 12

14 CERN in Kısa Tarihi İkinci dunya savaşı sonrası, Fransiz fizikçi Louis de Broglie bir Avrupa Laboratuvarının kuruluşu için ilk resmi öneriyi Aralık 1949 Lozan da Avrupa Kültür Konferansında yapmıştır. Temmuz 1953'de CERN Konvansiyonu kuruldu ve aşamalı olarak tüm kurucu ülkeler tarafından imzalandı. 29 Eylül 1954'de Almanya ve Fransa'nın imzaları sonrasında Avrupa Nükleer Araştırmalar Organizasyonu resmi olarak vücut buldu. En başta kabul edilen ad değişmiş fakat kısa adı CERN olarak kaldı. İsviçre - Fransa sınırında bulunmaktadır ve şu an dünya üzerindeki en büyük hızlandırıcı kompleksidir. Paralel ve yüksek hesaplama gücü sunan GRID Projesinin merkezidir. LHC deneyi ile EVREN HAKKINDAKİ SORULARIN CEVAPLARINI ARAMAKTADIR. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 13

15 LHC Hızlandırıcısı ve CERN Deneyleri CMS LHCb ALICE ATLAS 100m Yer altında dairesel bir tünel ~27 km ~27 km çevresi olan ve yaklaşık 100 m yer altında dairesel bir tünel içinde çeşitli mıknatıs sistemleri ile oluşan bir kompleksdir. LHC halkası üzerinde ~100 deney bulunmaktadır, fakat yeni fizik kanunları ve parçacıklarının arandığı 4 büyük deney bulunmaktadır. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 14

16 Hızlandırıcı Kompleksi 7 TeV 7 TeV Lüminozite =10 34 cm -2 sec -1 Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 15

17 LHC nin Mıknatıs Sistemleri LHC bir Proton - Proton Çarpıştırıcısıdır Hızlandırıcı içinde parçacıklardan oluşan iki proton demeti ışık hızına çok yakın değerlere kadar hızlandırılarak birbirlerine çarpıştırılmaktadırlar. E(8 TeV)>> mp (0.931 GeV), E/c=26 667=> v= c LHC nin içi sıvı He ile doldurulmuştur ve K dedir. Dış uzay dan daha soğuktur. Farklı boy ve amaç için üretilmiş 1232 dipol ve 392 kuadrupol magnetinden oluşmaktadır. Çarpışma noktalarının hemen öncesinde proton demetlerini sıkıştırıp odaklayarak çarpışma olasılığını artırmaktadırlar. ~27km lik çevreye sahip bir çember içinde proton demetlerini tutabilmek için süperiletken dipolllerin içinde 9 Tesla lık magnetik alan bulunmaktadır. Her bir proton demetinde adet proton bulunmaktadır ve aralarında 25 ns zaman aralığı ile çarpıştırılmaktadırlar. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 16

18 CMS Dedektörü Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 17

19 CMS in Anatomisi Çarpışmalar sonrası parçacıkların izledikleri yörüngelerin yarıçapları parçacıkların momentumları ile bağlantılıdır p=rqb Kalorimetre sistemleri parçacıkları dururarak enerjilerini tayin etmektedir E Böylece Lorentz invaryant olan kütle tayin edilebilr. m= E 2 -p 2 İz Sürücü Mikrostrip + Piksel ECAL Sintilatör PbWO4 kristalleri HCAL Plastic sintilatör + pirinç levhaları SÜPERİLETKEN HALKA MÜON Sistemi Çalışan Bilim Adamı: ~4000 Toplam Uzunluk: 21.6 m Magnetic Alan : 4 Tesla Toplam Ağırlık : 12,500 t Toplam Çap : 15 m İz sürücü dedektör, EM kalorimetre, Hadronik kalorimetre, Müon Halkası Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 18

20 CMS Veri Toplama Sistemi (DAQ) Tetikleme Mekanizması Nadir ve ilginç çarpışma olayları gereksiz çarpışma olaylarından ayrılması gerekmektedir. Jetler, izler, müonlar, e ± /ɣ, MET HB/HE/HO ~90% in 50ns 400K 9K 220K Analiz Kodu 75.3M Toplam ~76M Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 19

21 Çarpışma Verileri, pp H ƔƔ Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 20

22 Higgs oluşum kanalları (pp) proton Proton, kuark ve gluonlardan oluşan birer kompozit parçacıklardır ve Higgs parçacığı bir kaç farklı kuark yada gluon saçılmaları sonucu ortaya çıkabilir. gg füzyon WW, ZZ füzyon ttbar füzyon W,Z bremstrahlung s=8 TeV için %25 kadar daha fazla σ(pp H+X) [pb] 10 1 pp H (NNLO+NNLL QCD + NLO EW) pp qqh (NNLO QCD + NLO EW) pp WH (NNLO QCD + NLO EW) pp ZH (NNLO QCD +NLO EW) s= 7 TeV LHC HIGGS XS WG 2010 Yüksek Enerji Fiziğinde parçacıklar arasında herhangi bir etkileşmenin meydana gelme olasılığı saçılma tesir kesiti ile ifade edilir. σ(pp = 15 pb = 15,000 fb Oluşan parçacık sayısı N = L pp tth (NLO QCD) M H [GeV] CMS ve ATLAS dedektörleri yılları arasında herbirinin kaydetmiş olduğu ~26 fb -1 kadarlık veri içerisinde en büyük saçılma tesir kesitine gg füzyon kanalı ile 31fb -1 x 15 pb = 390k adet Higgs parçacığı meydana gelmiştir. Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 21

23 Higgs Parçacığının Bozunumu Higgs parçacığı Higgs alanının kendisi ile olan etkileşmelerinden meydana gelen bir rezonans olması sebebi ile belli bir ömrü vardır ve bu sebeple çok hızlı şekilde daha düşük kütleli parçacıklara bozunmaktadır. CMS ve ATLAS dedektörleri ilk tasarım ve elde edilen verilerin analizi aşamalarında ilgilenilen parçacıkların en büyük olasılık ile bozundukları ve dedektörün en yüksek verim ile kaydedebildiği bozunum kanalları incelenmektedir. CMS ve ATLAS dedektörlerinin verileri üzerinde her bir analiz grubu farklı teorik modellerin öngördükleri parçacıkların farklı bozunum kanallarını incelemektedirler. Higgs BR + Total Uncert [%] cc bb gg Z WW ZZ LHC HIGGS XS WG 2013 BR [pb] VBF H + ± WH l bb - s = 8TeV ± WW l qq + - WW l l + - ZZ l l qq ZZ l l ZZ l l l l LHC HIGGS XS WG µµ M H [GeV] ZH l l bb l = e, µ = e, µ, q = udscb tth ttbb M H [GeV] Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 22

24 Higgs in Keşfi... ATLAS ve CMS deneyleri 2011 ve 2012 yıllarında s = 7 TeV enerjisinde ~5 fb 1 ve s = 8 TeV enerjisinde ~21 fb 1 kadar veri toplanmıştır Bu verilerin üzerinde İlk olarak H γγ, H ZZ(*) 4l, H WW(*) lνlν, H τ + τ ve H bb kanalları için analizler yapılmıştır. Bu analizlerde son durumda meydana gelen parçacıkların enerji ve momentumları yapılandırılarak her bir çarpışma olayı için olası rezonansların değişmez kütleleri hesaplanarak çizilen grafiklerde mh=126 GeV değerinde bir pik elde edilmiştir. CMS ATLAS Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 23

25 H ZZ 4 lepton, H µ + µ Daha Fazla Higgs Sonucu için https://twiki.cern.ch/twiki/bin/view/atlaspublic/higgspublicresults https://twiki.cern.ch/twiki/bin/view/cmspublic/physicsresultshig Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 24

26 Higgs in Kütlesi CMS mh=125.8 GeV ATLAS mh=126.5 GeV Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 25

27 Sonuçlar... CMS ve ATLAS dedektörlerinin kaydetmiş oldukları veriler üzerinde analiz gruplarının yapmış oldukları analizler ile GeV bölgesinde spini 0 olan ve 1964 de ortaya atılmış hipotetik parçacığın özelliklerine sahip bir rezonans keşfedilmiştir. Bu parçacık ile Kendiliğinden Simetri Kırılması mekanizmasının ayar bozonlarına kütle kazandırdığı ispatlanmış oldu. Doğanın betimlenmesinde kullanılan Kuantum Alan Teorisi ve kuvvetleri ifade ayar alanlarının sahip oldukları simetrilerin temel parçacıkların etkileşmelerini hassas ve doğrulukla ifade edebildikleri gösterilmiştir. Higgs alanının keşfi ile ilk kez 4 boyutlu fiziksel bir skaler alanın varlığı deneysel olarak gözlemlenmiş oldu. Higgs alanının kuantum dalgalanmaları hesaplandığında ikinci dereceden sonsuzluklar ortaya çıkmaktadır. Bu sonsuzlukların giderilmesi için ortaya atılmış çeşitli modeller bulunmaktadır. Bunlardan Süpersimetri modeline göre yüksüz skaler Higgs alanı 5 adet kardeşten oluşmaktadır.... Evreni ve etkileşmeleri ifade edebilecek tek bir kuvvet ve yeni etkileşmeler/ simetriler için çalışmalar devam etmektedir.... Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 26

28 Teşekkürler

29

30 ek SONUÇlar Higgs parçacığının keşfi hayatımızı nasıl değiştirecektir? Cevap: Muhtemelen bu yüzyılda hiç bir etkisi olmayacaktır! Isac Newton: 17.yy da yeryüzündeki elma ile gökyüzünde bulunan gezegenlerin aynı denklemler ile ifade edilebileceğini keşfetti. Sadi Carnot, Kelvin ve... başkaları 1850 li yıllarda iş ve ısının aynı olgu olduklarını keşfettiler. Maxwell: 1860 da elektrik ve manyetizmanın aynı olgu olduğunu keşfetti J.J.Thomson: 1897 de Elektronu keşfetti. Einstein: 1905 de E=mc 2 denklemi ile enerjinin kütle ile eşdeğer olduğunu keşfetti. Planck, Bohr, Hesinberg, Schrodinger ve birçok bilim adamı 1920 lerde kuantum mekaniğini keşfettiler. vb... Bilim insanlığının hayatını her geçen gün iyileştirmekte. Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 29

31 CERN in insanlığa katkıları İnternet protokolü olan WWW nin geliştirildiği yerdir. Gelecekteki Hızlandırıcılar için Araştırma ve Geliştirme (R&D) yapmaktadır. Hızlandırıcı ve Dedektör teknolojisinin gelişmesi Kanser tedavisinde kullanılan cihazların geliştirilmesine yardımcı olmaktadır. Yarının bilim adamlarını yetiştirmektedir. Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 30

32 Neden Kuantum Alan Teorisi? Klasik Fizik te Alan Kavramı Klasik Fizik de ALAN kavramı Newton tarafından kütlelili cisimlerin aralarındaki etkileşmeleri ifade etmek için kullanıldı, fakat bu terimin ilk olarak 19yy da M.Faraday tarafından Elektromagnetik teorinin geliştirilmesi sırasında kullanılmıştır. Newton un yerçekimi teorisinde etkileşmeler yerel değil uzaktan meydana gelmektedir. Bunun anlamı bir elektron yada gezegen in üzerine etkiyen kuvvet, uzaktaki bir proton yada yıldızın hareketi ile anında değişmektedir. Bu felsefi olarak yetersiz, daha da önemlisi deneysel olarak yanlıştır. Maxwell ve Einstein in ortaya atmış oldukları alan teorileri, tüm etkileşmelerin alan içinde yerel olarak yayıldıklarını ifade ederek bu sorunu çözmüşlerdir. Bu sebeple Kuantum Alan teorilerinin yerellik özelliğine sahip olmaları istenen bir özelliktir. Neden Kuantum Alan Teorisi? Cevap 1: Kuantum Mekaniği ve Özel Rölativite nin birleşimi parçacık sayısının etkileşmelerde korunmadığı sonucunu doğruyor. Cevap 2: Özdeş parçacıkların hepsi birbirlerinin tıpatıp aynısı! Ayar Alanı neden gerekli ve kullanıyoruz. Gauge Invariance In quantum-electrodynamics invariance of the Lagrangian under an arbitrary, space-time dependent ( local ) spinor phase (group U(1)) leads to the description of interactions through massless vector fields (photons) E=mc 2 : Yükesk E ağır parçacıkların üretilmesine izin vermektedir Yeni Fizik λ=1/m: Büyük M küçük uzaklıkların incelenmesine izin vermektedir. Yeni Fizik Nasuf SÖNMEZ, Ege Üniversitesi Fizik Bölümü 31

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015

Higgs ve Higgs Buluşu. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 Higgs ve Higgs Buluşu Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26-30 Ocak 2015 1 STANDART MODEL temel parçacıklar ve etkileşimler hakkındaki bütün bilgimizi içeren bir kuramlar bütünüdür. Force carriers

Detaylı

Maddenin Yapısı ve Higgs Bozonu

Maddenin Yapısı ve Higgs Bozonu Maddenin Yapısı ve Higgs Bozonu M. Zeyrek, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fizik Bölümü LHC deki ATLAS ve CMS deneylerinin 2012 de açıkladıkları sonuçlar Higgs bozonunun varlığını kanıtlamış, beraberinde

Detaylı

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU?

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN, 2014 te 60. kuruluş yılını kutlayacak. CERN, II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa da ortak nükleer araştırmalar yapmak için kuruldu. CERN 58 Yıllık, Ama Adını Dünyaya

Detaylı

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Prof. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü Parçacık Fiziği Maddeyi oluşturan temel yapı taşlarını ve onların temel etkileşimlerini arar Democritus (460 MÖ - 370 MÖ)

Detaylı

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid (CMS) Deneyi 2. Ulusal Grid Çalıştayı, 1 Mart 2007,

Detaylı

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü Büyük Hadron Çarpıştırıcısı nda HZZ Bağlaşımlarının Ölçümü Volkan ARI*, Orhan ÇAKIR*, Sinan KUDAY** Ankara YEF Günleri 12-14 Şubat 2015 * Ankara Üniversitesi Fizik Bölümü ** İstanbul Aydın Üniversitesi

Detaylı

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi 125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi CMS Deneyi, CERN 4 Temmuz 2012 Özet Bugün, CERN deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki (BHÇ) CMS deneyi araştırmacıları, CERN de ve Melbourne daki ICHEP 2012

Detaylı

Theory Tajik (Tajikistan)

Theory Tajik (Tajikistan) Q3-1 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bu probleme başlamadan önce ayrı bir zarfta verilen genel talimatları lütfen okuyunuz. Bu görevde, CERN de bulunan parçacık hızlandırıcısının LHC ( Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı 23-27 Şubat 2014 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar

Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar Hızlandırıcılar ve Çarpıştırıcılar 1 Hızlandırıcı nedir? Çarpıştırıcı nedir? Parçacık hızlandırıcıları, elektrik yükü olan atomik veya atom-altı parçacıkları oldukça yüksek hızlara (ışık hızına bile oldukça

Detaylı

Başka Boyutlar Arayışı-2:

Başka Boyutlar Arayışı-2: Başka Boyutlar Arayışı-2: Ekstra Boyutların bir Sınıflandırması, Gözlenebilirlikleri ve Standart Birleştirme Teorilerinde Enerji Ölçekleri K. O. Ozansoy, Ankara Üniversitesi Fizik Bölümü İçerik 1. Özet

Detaylı

1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ

1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ 1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ Bohr Modelinin Yetersizlikleri Dalga-Tanecik İkiliği Dalga Mekaniği Kuantum Mekaniği -Orbital Kavramı Kuantum Sayıları Yörünge - Orbital Kavramları

Detaylı

Mezon Molekülleri ve X(3872)

Mezon Molekülleri ve X(3872) Mezon Molekülleri ve X(3872) A. Özpineci Fizik Bölümü ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İZYEF 2013 Yeni fizik olduğundan emin miyiz? Yeni fizik olduğundan emin miyiz? = Yeni fizik olmasını istiyoruz, ama

Detaylı

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar Resim 1: ATLAS ın 2012 de kaydettiği, Higgs in dört elektrona bozunma adayı. 4 Temmuz 2012 de, ATLAS deneyi, Higgs Bozonu araştırmalarındaki güncellenmiş sonuçlarının

Detaylı

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015

Parçacık Fiziği. Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziği Dr. Bora Akgün / Rice Üniversitesi CERN Türkiye Öğretmenleri Programı Temmuz 2015 Parçacık Fiziğinin Standard Modeli fermion boson Dönü 2 Spin/Dönü Bir parçacık özelliğidir (kütle, yük

Detaylı

Parçacık Fiziği Söyleşisi

Parçacık Fiziği Söyleşisi Parçacık Fiziği Söyleşisi Saleh Sultansoy - TOBB ETÜ Gökhan Ünel - UC Irvine HPFBU2012 12-19 Şubat, Kars, Kafkas Üniversitesi 1 Parçacık fiziği Maddenin ve etkileşimlerin alt yapısını anlamak 2 Büyük Patlama

Detaylı

LHC Run2 Beklentileri

LHC Run2 Beklentileri 6.5 6.5 LHC Run2 Beklentileri Sezen Sekmen Kyungpook National University CERNTR - 7 Temmuz 2015 LHC takvimi Phase-0 = ortalama pile- up / yığılma Algıçların gelişimi ATLAS Phase0 gelişmeleri CMS Phase0

Detaylı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri :

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Kodu FİZ640 Nükleer Fizik FİZ645 Nötrino Fiziği FİZ660 İleri Hesaplamalı

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 02 Ocak 2008 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık Fizii

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 5 Şubat 2016 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Kütlenin kökeni Nötrino salınımı Madde-karşıt madde asimetrisi Karanlık madde ve karanlık enerjinin doğası gibi kuramsal olarak geliştirilmiş olayların açıklanmaya çalışılmasıdır.

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 26 30 Ocak 2015 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

CMS'DEKİ ZDC DEDEKTÖRÜ İCİN AKIM AYIRICI DEVRE. Current Splitter for ZDC Dedector in the Cms

CMS'DEKİ ZDC DEDEKTÖRÜ İCİN AKIM AYIRICI DEVRE. Current Splitter for ZDC Dedector in the Cms CMS'DEKİ ZDC DEDEKTÖRÜ İCİN AKIM AYIRICI DEVRE Current Splitter for ZDC Dedector in the Cms Çağlar ZORBILMEZ Fizik Bölümü Anabilim Dalı Eda EŞKUT FizikBölümü Anabilim Dalı ÖZET Sıfır Derece Kalorimetre

Detaylı

Var Olabilen Şeyler ve Var Olması Gereken Şeyler

Var Olabilen Şeyler ve Var Olması Gereken Şeyler Bayram Tekin ODTÜ Fizik Bölümü Var Olabilen Şeyler ve Var Olması Gereken Şeyler İki soru ile başlayalım: Evrende var olabilen şeyler nelerdir, var olması gereken şeyler nelerdir? Hayli zor, biraz da kapalı

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 21 Kasım 2007 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık

Detaylı

CERN Evren & Büyük Patlama

CERN Evren & Büyük Patlama CERN Evren & Büyük Patlama Doç. Dr. Ayben Karasu Uysal KTO Karatay Üniversitesi l CERN l Hızlandırıcılar l ALICE Deneyi l Grid Page 1 CERN Dünyanın en büyük parçacık fiziği araştırma merkezidir. İsviçre

Detaylı

LHC Yeni Fiziğe Kucak Açıyor

LHC Yeni Fiziğe Kucak Açıyor LHC Yeni Fiziğe Kucak Açıyor Hedefte süpersimetri parçacıkları, karanlık madde... Üç yıl önce parçacıklara kütlelerini kazandıran Higgs bozonunu bularak tarih yazan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), iki

Detaylı

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 3.1 ÇEKİRDEK KUVVETLERİ 3.1.1. GENEL KARAKTERİSTİK Çekirdek hakkında çok fazla bir şey bilmezden önce yalnızca iki farklı etkileşim kuvveti bilinmekteydi.

Detaylı

BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1. BÖLÜM:2 Fizik ve Ölçme 13. BÖLÜM 3: Bir Boyutta Hareket 20. BÖLÜM 4: Düzlemde Hareket 35

BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1. BÖLÜM:2 Fizik ve Ölçme 13. BÖLÜM 3: Bir Boyutta Hareket 20. BÖLÜM 4: Düzlemde Hareket 35 BÖLÜM 1: Matematiğe Genel Bakış 1 1.1. Semboller, Bilimsel Gösterimler ve Anlamlı Rakamlar 1.2. Cebir 1.3. Geometri ve Trigometri 1.4. Vektörler 1.5. Seriler ve Yaklaşıklıklar 1.6. Matematik BÖLÜM:2 Fizik

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi SU Lise Yaz Okulu Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi Evrenin ilk zamanları Büyük patlamadan önce: Bilimsel olarak tar.şılamaz. Büyük patlama uzay ve zamanda bir tekilliğe karşılık gelir ve o noktada

Detaylı

FİZ314 Fizikte Güncel Konular

FİZ314 Fizikte Güncel Konular FİZ314 Fizikte Güncel Konular 2015-2016 Bahar Yarıyılı Bölüm-8 23.05.2016 Ankara A. OZANSOY 23.05.2016 A.Ozansoy, 2016 1 Bölüm 8: Parçacık Fiziği 1. Temel Olmayan Parçacıklardan Temel Parçacıklara 2. 4

Detaylı

FİZİK 2 ELEKTRİK VE MANYETİZMA Elektrik yükü Elektrik alanlar Gauss Yasası Elektriksel potansiyel Kondansatör ve dielektrik Akım ve direnç Doğru akım

FİZİK 2 ELEKTRİK VE MANYETİZMA Elektrik yükü Elektrik alanlar Gauss Yasası Elektriksel potansiyel Kondansatör ve dielektrik Akım ve direnç Doğru akım FİZİK 2 ELEKTRİK VE MANYETİZMA Elektrik yükü Elektrik alanlar Gauss Yasası Elektriksel potansiyel Kondansatör ve dielektrik Akım ve direnç Doğru akım devreleri Manyetik alanlar Akım nedeniyle oluşan manyetik

Detaylı

Çağının ötesinde işleri yapma gücünü ve kararlılığını kendinde bulan insanları, belki şu an aramızda olmasalar da, herzaman hatırlayalım.

Çağının ötesinde işleri yapma gücünü ve kararlılığını kendinde bulan insanları, belki şu an aramızda olmasalar da, herzaman hatırlayalım. Çağının ötesinde işleri yapma gücünü ve kararlılığını kendinde bulan insanları, belki şu an aramızda olmasalar da, herzaman hatırlayalım. SPS CERN in Fransız bölgesine doğru ilerlemesi kararının imzaları

Detaylı

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4

Boğaziçi Üniversitesi. 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 - Algıç Fiziği --Saime Gürbüz Boğaziçi Üniversitesi 20 Temmuz 2015 - CERN Türk Öğretmen Çalıştayı 4 2 3 4 Algıç Nedir? Algılamak görmek midir? Görmek gerekli ve yeterli midir? Doğa(fizik) olaylarını algılamamızı

Detaylı

Milli Eğitim Bakanlığı nın ve CERN de çalışan Türk akademik personelin işbirliğiyle yapılan çalışma oldukça başarılı bir şekilde geçmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı nın ve CERN de çalışan Türk akademik personelin işbirliğiyle yapılan çalışma oldukça başarılı bir şekilde geçmiştir. Türk Öğretmen Çalıştayı nın 5. si İsviçre/ Fransa sınırında bulunan ve Cenevre şehrine yakın olan CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi) de 31 Ocak 2016-6 Şubat 2016 tarihleri arasında gerçekleştirildi.

Detaylı

BÖLÜMÜMÜZDE 2 Profesör 1 Doçent 5 Yardımcı Doçent 3 Araştırma Görevlisi bulunmaktadır.

BÖLÜMÜMÜZDE 2 Profesör 1 Doçent 5 Yardımcı Doçent 3 Araştırma Görevlisi bulunmaktadır. 1 BÖLÜMÜMÜZDE 2 Profesör 1 Doçent 5 Yardımcı Doçent 3 Araştırma Görevlisi bulunmaktadır. 43+20(İ.Ö) lisans, 69 yüksek lisans ve 17 doktora olmak üzere toplam 149 öğrenci fizik bölümünde öğrenim görmektedir.

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş

Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş LOGO Hızlandırıcı Fiziğine ine Giriş Orhan Çakır Ankara Üniversitesi Hızlandırıcı ve Parçacık Fiziğinde Bilgisayar Uygulamaları, 6-30 Ocak 009, Ç.Ü., Adana İçerik 1 Hızlandırıcılar Tasarım ve Simulasyon

Detaylı

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER Dr. İlkay TÜRK ÇAKIR TAEK Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi Ar-Ge Bölümü Füzyon Birimi - Hızlandırıcı Fiziği Birimi 24/09/07 III. UPHDYO 1 İÇERİK

Detaylı

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN Göreli olmayan kuantum mekaniği 1923-1926 yıllarında tamamlandı. Göreli kuantum mekaniğinin ilk başarılı uygulaması 1927 de Dirac tarafından gerçekleştirildi. Dirac denklemi serbest elektronlar için uygulandığında

Detaylı

İÇİNDEKİLER xiii İÇİNDEKİLER LİSTESİ BÖLÜM 1 ÖLÇME VE BİRİM SİSTEMLERİ

İÇİNDEKİLER xiii İÇİNDEKİLER LİSTESİ BÖLÜM 1 ÖLÇME VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER xiii İÇİNDEKİLER LİSTESİ BÖLÜM 1 ÖLÇME VE BİRİM SİSTEMLERİ 1.1. FİZİKTE ÖLÇME VE BİRİMLERİN ÖNEMİ... 2 1.2. BİRİMLER VE BİRİM SİSTEMLERİ... 2 1.3. TEMEL BİRİMLERİN TANIMLARI... 3 1.3.1. Uzunluğun

Detaylı

MODERN FİZİĞİN DOĞUŞUNDA MOR ÖTESİ KRİZİNİN ROLÜ

MODERN FİZİĞİN DOĞUŞUNDA MOR ÖTESİ KRİZİNİN ROLÜ MODERN FİZİĞİN DOĞUŞUNDA MOR ÖTESİ KRİZİNİN ROLÜ Öğretmen Olcay NALBANTOĞLU Hazırlayanlar A.Cumhur ÖZCAN Mustafa GÖNENÇER Okan GİDİŞ Tolga TOLGAY İÇİNDEKİLER 1. Klasik Fiziğin Tanımı 2. Klasik Kuramın

Detaylı

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu RADYASYON FİZİĞİ 1 Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu Herbirimiz kısa bir süre yaşarız ve bu kısa süre içerisinde tüm evrenin ancak çok küçük bir bölümünü keşfedebiliriz Evrenle ilgili olarak en anlaşılamayan

Detaylı

Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir. Atomda bulunan yükler;

Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir. Atomda bulunan yükler; Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir. Atomda bulunan yükler; negatif yükler ve pozitif yüklerdir. Atomu oluşturan parçacıklar:

Detaylı

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara

Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara Doç. Dr. Orhan ÇAKIR Ankara Üniversitesi, Ankara PARÇACIK FİZİĞİNDE SİMULASYONLARA GENEL BAKIŞ SİMULASYON YÖNTEMLERİ ve ÇARPIŞMA KİNEMATİĞİ SİMULASYON PROGRAMLARI (CompHEP, PYTHIA) 2 3 1. PARÇACIK FİZİĞİNDE

Detaylı

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin STANDART MODEL VE ÖTESİ : Özge Biltekin Standart model, bilim tarihi boyunca keşfedilmiş parçacıkların birleşimidir. Uzay zamanda bir nokta en, boy, yükseklik ve zaman ile tanımlanır. Alanlar da uzay zamanda

Detaylı

TURKISH TEACHERS PROGRAM-5 TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-5 İSVİÇRE-CENEVRE 01-05/02/2016

TURKISH TEACHERS PROGRAM-5 TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-5 İSVİÇRE-CENEVRE 01-05/02/2016 TURKISH TEACHERS PROGRAM-5 TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-5 İSVİÇRE-CENEVRE 01-05/02/2016 NURCAN AKŞİT SELÇUK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ İSTANBUL-FATİH CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı'nın beşincisi 1 Şubat

Detaylı

FİZİK 4. Ders 10: Bir Boyutlu Schrödinger Denklemi

FİZİK 4. Ders 10: Bir Boyutlu Schrödinger Denklemi FİZİK 4 Ders 10: Bir Boyutlu Schrödinger Denklemi Bir Boyutlu Schrödinger Denklemi Beklenen Değer Kuyu İçindeki Parçacık Zamandan Bağımsız Schrödinger Denklemi Kare Kuyu Tünel Olayı Basit Harmonik Salınıcı

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 2015 ? Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN Türk Öğretmenler Çalıştayı 4 Temmuz 215 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan hemen sonra evrenimiz

Detaylı

Hiyerarşi i problemi ve Süpersimetri

Hiyerarşi i problemi ve Süpersimetri Hiyerarşi i problemi ve Süpersimetri Nasuf SÖNMEZ Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İÇERİK 0. YüzyY zyılın n Gelişmeleri Elektron un Kütlesindeki K Hiyerarşi i Problemi Standart Model ve Sorunları

Detaylı

Kadri Yakut 08.03.2012

Kadri Yakut 08.03.2012 Kadri Yakut 08.03.2012 TEŞEKKÜR Lisans Kara Delikler Eser İş (2009-2010) Büyük Kütleli Kara Delikler Birses Debir (2010-2011) Astrofiziksel Kara Deliklerin Kütlelerinin Belirlenmesi Orhan Erece (2010-2011)

Detaylı

1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI

1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI 1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI ÜNİTE ALT BAŞLIKLARI A. Fiziğin Uğraş Alanı B. Fiziğin Doğası C. Fizikte Modelleme, Günlük Yaşam ve Teknoloji ÜNİTE KAPSAMI Bu ünitede; Fiziğin alt dallarını, Fiziğin ne ile uğraştığını,

Detaylı

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI

YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI YÜKSEK ENERJİLİ LEPTON-HADRON ÇARPIŞTIRICILARINDA LEPTON KOMPOZİTLİĞİNİN ARANMASI A. ÇELİKEL a, M. KANTAR b ve S. SULTANSOY c, a Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Mühenisliği Bölümü, Ankara b Muğla

Detaylı

Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU

Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU Evrenin başlangıcı kabul edilen Büyük Patlama'nın hemen saniyenin milyonda biri kadar ertesinde ilk parçacıklar da etrafa saçıldı. Bu parçacıklar saf enerjiydi, bir kütleleri

Detaylı

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V

Parçacık kinematiği. Gökhan Ünel - Univ. Irvine UPHDYO V Parçacık kinematiği Gökhan Ünel - Univ. CaIifornia @ Irvine UPHDYO V 9.08.009-03.09.009 Giriş İnsan etrafını merak eder, gözlemlerini açıklamak ister. kedi bile merak eder! Doğayı mantıkla anyabileceğimizi

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL FIZ-5501 UZMANLIK ALAN DERSİ Z 8 0 8 0 9 FIZ-5601 TEZ HAZIRLIK ÇALIŞMASI Z 0 1 1 0 1 20 1 21 12 30 İKİNCİ YARIYIL FIZ-5502 UZMANLIK ALAN DERSİ Z 8 0 8

Detaylı

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ ATOMLARDAN KUARKLARA ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ 1. Parçac klar spinlerine göre Fermiyonlar ve Bozonlar olmak üzere iki gruba ayr l r. a) Fermiyonlar: Spin kuantum say lar 1/2, 3/2, 5/2... gibi olan parçac

Detaylı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı Dünya tarihi bir ölçüde temel bilimdeki ilerlemelerin ve bu ilerlemelere ayak uydurabilen ülkelerin muvaffakiyetlerinin tarihi olarak okunabilir.

Detaylı

ATOM ATOMUN YAPISI 7. S I N I F S U N U M U. Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir.

ATOM ATOMUN YAPISI 7. S I N I F S U N U M U. Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. ATO YAP Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir Atomda bulunan yükler; negatif yükler ve pozitif yüklerdir Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir Atomu oluşturan

Detaylı

CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu

CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu CMS Deneyinde Ek Boyutlu Kara Delik Üre6m ve Bozunumu Halil Gamsızkan Türk CERN Forumu Semineri 11 Aralık 08 Az sonra.. Mini kara delik fikri nereden geliyor? ADD Modeli Kara delik üre6mi Kara delik bozunumu

Detaylı

Simetri ve Süpersimetri. Spot: Kerem Cankoçak. Simetri nedir?

Simetri ve Süpersimetri. Spot: Kerem Cankoçak. Simetri nedir? Simetri ve Süpersimetri Spot: Kerem Cankoçak Simetri nedir? Aşağıdaki şekilde bir örneğini gördüğümüz simetrik şekillere doğada her zaman rastlarız. Doğa simetriktir. Ama daha yakından baktığımızda bu

Detaylı

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark PARÇACIK FĠZĠĞĠ ve CERN Aytül ADIGÜZEL (Çukurova Üniversitesi) Tayfun ĠNCE (University of Bonn) 1 PARÇACIK FĠZĠĞĠ Maddenin temel yapıtaģları nelerdir? Bu yapıtaģlarının davranıģlarını en temel düzeyde

Detaylı

Yeni fizik için düğmeye basıldı

Yeni fizik için düğmeye basıldı Yeni fizik için düğmeye basıldı Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) 10 Eylül 2008 de, tarihi günlerinden birini yaşadı. Yapımı yaklaşık 15 yıldır süren Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (Large Hadron Collider

Detaylı

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır.

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır. Bölüm 5: Hareket Yasaları(Özet) Önceki bölümde hareketin temel kavramları olan yerdeğiştirme, hız ve ivme tanımlanmıştır. Bu bölümde ise hareketli cisimlerin farklı hareketlerine sebep olan etkilerin hareketi

Detaylı

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve

CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu? Ne bulunamadı? Mahmut Hortaçsu Bilim Akademisi D. ve CERN de ne bulundu, bulunan şey ne işe yarar? Son ayların bilim dünyasında güncel soruları bunlar. Bunu izleyen başka bir soru da

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDEKİ HADRONİK KALORİMETREDE KAYIP DİK ENERJİNİN ÖLÇÜMÜ FİZİK ANABİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ CMS DENEYİNDEKİ HADRONİK KALORİMETREDE KAYIP DİK ENERJİNİN ÖLÇÜMÜ FİZİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ali EKENEL CMS DENEYİNDEKİ HADRONİK KALORİMETREDE KAYIP DİK ENERJİNİN ÖLÇÜMÜ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2012 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI)

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ATOMUN YAPISI HAZIRLAYAN: ÇĐĞDEM ERDAL DERS: ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERS SORUMLUSU: PROF.DR. ĐNCĐ MORGĐL ANKARA,2008 GĐRĐŞ Kimyayı ve bununla ilgili

Detaylı

Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler

Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler Higgs keşfedildi, şimdi ne olacak? Evren hakkında bütün gizemler Kerem Cankoçak (Bilim ve Gelecek Ağustos 2012) Giriş: 21. yüzyıl fiziği, antik çağdaki doğa felsefecilerinin sorduğu sorulara yanıt vermeye

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Halil ÖZKURT LHC HIZLANDIRICISINDAKİ CMS DENEYİNİN HF KALORİMETRESİNİN TEST VERİLERİNİ KULLANARAK HF İN TEMEL ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI FİZİK

Detaylı

PARÇACIK FİZİĞİ SÖYLEŞİ. Sezen Sekmen Kyungpook Na0onal University HPFBUIV, Eskisehir, 1-8 Subat 2015

PARÇACIK FİZİĞİ SÖYLEŞİ. Sezen Sekmen Kyungpook Na0onal University HPFBUIV, Eskisehir, 1-8 Subat 2015 PARÇACIK FİZİĞİ SÖYLEŞİ Sezen Sekmen Kyungpook Na0onal University HPFBUIV, Eskisehir, 1-8 Subat 2015 Parçacık fiziği doğadaki temel (bölünemez) parçacıkları ve aralarındaki temel etkileşimleri anlamaya

Detaylı

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr

İAUYGAR. İAUYGAR 1 Yaşında. Sayı 1, Kasım 2015. Üyeler. İçindekiler. http://iauygar.aydin.edu.tr İAUYGAR İAUYGAR Yaşında Sayı, Kasım 05 Üyeler Prof. Dr. Hasan Saygın (Müdür - Araştırmacı) Prof. Dr. Orhan Çakır (Araştırmacı) Doç. Dr. İlkay Türk Çakır (Müdür Yard. - Araştırmacı) Yrd. Doç. Dr. Sinan

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

Fizik bilimi nedir? Fizik Bilimi nedir? Fizik biliminin uğraşı alanları nelerdir? On5yirmi5.com. Fizik Bilimi nedir?

Fizik bilimi nedir? Fizik Bilimi nedir? Fizik biliminin uğraşı alanları nelerdir? On5yirmi5.com. Fizik Bilimi nedir? On5yirmi5.com Fizik bilimi nedir? Fizik Bilimi nedir? Fizik biliminin uğraşı alanları nelerdir? Yayın Tarihi : 22 Ekim 2012 Pazartesi (oluşturma : 11/28/2015) Fizik Bilimi nedir? Fizik, deneysel gözlemler

Detaylı

Maddeyi Oluşturan Tanecikler

Maddeyi Oluşturan Tanecikler Maddeyi Oluşturan Tanecikler a) Saf Madde : Kendine özgü fiziksel ve kimyasal özellikleri olan, ayırt edici özellikleri bulunan ve bu ayırt edici özellikleri sabit olan maddelere saf madde denir. Elementler

Detaylı

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Nükleer reaktör türleri ve çalışma prensipleri Atomik boyuttaki parçacıkların yapısı Temel kavramlar Elektrostatiğin Temelleri,

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

Deneysel Yüksek Enerji Fiziği FZK Uludağ Üniversitesi

Deneysel Yüksek Enerji Fiziği FZK Uludağ Üniversitesi Deneysel Yüksek Enerji Fiziği FZK 4206 Uludağ Üniversitesi Nedir? Parçacık Fiziği, temel parçacıkların keşfi, özelliklerinin ölçülmesi ve aralarındaki temel etkileşmeleri inceler. İncelemeleri yapabilmek

Detaylı

ATOMUN YAPISI ATOMUN ÖZELLİKLERİ

ATOMUN YAPISI ATOMUN ÖZELLİKLERİ ATOM Elementlerin özelliğini taşıyan, en küçük yapı taşına, atom diyoruz. veya, fiziksel ve kimyasal yöntemlerle daha basit birimlerine ayrıştırılamayan, maddenin en küçük birimine atom denir. Helyum un

Detaylı

A B = A. = P q c A( X(t))

A B = A. = P q c A( X(t)) Ders 19 Metindeki ilgili bölümler 2.6 Elektromanyetik bir alanda yüklü parçacık Şimdi, kuantum mekaniğinin son derece önemli başka bir örneğine geçiyoruz. Verilen bir elektromanyetik alanda hareket eden

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FİZİK ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI KREDİSİ DERSİN

EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FİZİK ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI KREDİSİ DERSİN 2016-2017 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI FİZİK ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI DERS SAATİ KREDİSİ DERSİN Top T U L KODU l. Sİ FFZ5103 Kuantum Mekaniği I (i) FFZ5104 İleri Atom Fiziği

Detaylı

KİMYA -ATOM MODELLERİ-

KİMYA -ATOM MODELLERİ- KİMYA -ATOM MODELLERİ- ATOM MODELLERİNİN TARİHÇESİ Bir çok bilim adamı tarih boyunca atomun yapısı ile ilgili pek çok fikir ortaya atmış ve atomun yapısını tanımlamaya çalışmış-tır. Zaman içerisinde teknoloji

Detaylı

Büyük Patlama kuramları ve Yaradılışçılık. Kerem Cankoçak (İTÜ Fizik) 17.02.2013

Büyük Patlama kuramları ve Yaradılışçılık. Kerem Cankoçak (İTÜ Fizik) 17.02.2013 Büyük Patlama kuramları ve Yaradılışçılık Kerem Cankoçak (İTÜ Fizik) 17.02.2013 1 İçindekiler Bilim/ Dogma farkı Bilimselliğin tanımı Evrenin kısa tarihi - Kendiliğinden kavramının doğa bilimlerindeki

Detaylı

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez.

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez. MODERN ATOM TEORİSİ ÖNCESİ KEŞİFLER Dalton Atom Modeli - Elementler atom adı verilen çok küçük ve bölünemeyen taneciklerden oluşurlar. - Atomlar içi dolu küreler şeklindedir. - Bir elementin bütün atomları

Detaylı

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI

HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI HIZLANDIRICILARA DAYALI IŞINIM KAYNAKLARI Dr. Bora KETENOĞLU Ankara Üniversitesi Fizik Mühendisliği Bölümü & European XFEL GmbH, Hamburg İçerik Bilim, sanayi ve teknolojide parçacık hızlandırıcıları ve

Detaylı

Bölüm 7. Manyetik Alan ve. Manyetik Kuvvet. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley

Bölüm 7. Manyetik Alan ve. Manyetik Kuvvet. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley Bölüm 7 Manyetik Alan ve Manyetik Kuvvet Hedef Öğretiler Manyetik Kuvvet Manyetik Alan ve Manyetik Akı Manyetik Alanda Yüklerin hareketi Yarıiletkenlerde Manyetik Kuvvet hesabı Manyetik Tork Elektrik Motor

Detaylı

1. Aşağıdakilerden hangisi fizik bilim insanının özelliklerinden değildir?

1. Aşağıdakilerden hangisi fizik bilim insanının özelliklerinden değildir? FİZİK ÖDEV TESTİ - DÖNEM - ÖDEV - FİZİĞİN DOĞASI FİZİK ÖDEV TESTİ - DÖNEM - ÖDEV - FİZİĞİN DOĞASI Aşağıdakilerden hangisi fizik bilim insanının özelliklerinden değildir? A) Fizik biliminin sınanabilir

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

MIT Açık Ders Malzemeleri Fizikokimya II 2008 Bahar

MIT Açık Ders Malzemeleri Fizikokimya II 2008 Bahar MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için http://ocw.mit.edu/terms ve http://tuba.acikders.org.tr

Detaylı

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar

Şekil: LHC hızlandırıcısında hızlandırılan protonların CMS deneyinde çarpışması sonucu gözlemlenen olaylar Parçacık Fiziği ve Kozmoloji problemlerınde Simetri üzerine CERN' de 19 Mart 2010 tarihinde yeni bir dünya rekoru kırıldı: Büyük Hadron hızlandırıcısında (LHC) protonlar 3.5 TeV (*) enerjiye kadar hızlandırıldı.

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS

TR0300008 RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS TFD2I. Fizik Kf>ıı K r^i 11-14 E\lıil 21102 /.S/OTcm TR0300008 Y F. l- Sil RARE B -> VVY DECAY AND NEW PHYSICS EFFECTS B. ŞİRVANLI Using the most general model independent form of the effective Hamillonian

Detaylı

J.J. Thomson (Ġngiliz fizikçi, 1856-1940), 1897 de elektronu keģfetti ve kütle/yük oranını belirledi. 1906 da Nobel Ödülü nü kazandı.

J.J. Thomson (Ġngiliz fizikçi, 1856-1940), 1897 de elektronu keģfetti ve kütle/yük oranını belirledi. 1906 da Nobel Ödülü nü kazandı. 1 5.111 Ders Özeti #2 Bugün için okuma: A.2-A.3 (s F10-F13), B.1-B.2 (s. F15-F18), ve Bölüm 1.1. Ders 3 için okuma: Bölüm 1.2 (3. Baskıda 1.1) Elektromanyetik IĢımanın Özellikleri, Bölüm 1.4 (3. Baskıda

Detaylı

Bugün için Okuma: Bölüm 1.5 (3. Baskıda 1.3), Bölüm 1.6 (3. Baskıda 1.4 )

Bugün için Okuma: Bölüm 1.5 (3. Baskıda 1.3), Bölüm 1.6 (3. Baskıda 1.4 ) 5.111 Ders Özeti #4 Bugün için Okuma: Bölüm 1.5 (3. Baskıda 1.3), Bölüm 1.6 (3. Baskıda 1.4 ) Ders #5 için Okuma: Bölüm 1.3 (3. Baskıda 1.6 ) Atomik Spektrumlar, Bölüm 1.7 de eģitlik 9b ye kadar (3. Baskıda

Detaylı

Süpersicim teorileri ve Fizik Matematik Etkileşimi. Özgür Kişisel (ODTU Matematik) ve Bayram Tekin ( ODTU Fizik )

Süpersicim teorileri ve Fizik Matematik Etkileşimi. Özgür Kişisel (ODTU Matematik) ve Bayram Tekin ( ODTU Fizik ) Süpersicim teorileri ve Fizik Matematik Etkileşimi Özgür Kişisel (ODTU Matematik) ve Bayram Tekin ( ODTU Fizik ) A) Süpersicim teorilerinin tarihi: 1960 lara kadar evrendeki temel etkileşimlerden yerçekimi

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır

DERS ÖĞRETİM PLANI. (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır DERS ÖĞRETİM PLANI (Bölümden Bağımsız hazırlanmıştır TÜRKÇE 1 Dersin Adı: ÇEKİRDEK FİZİĞİ 2 Dersin Kodu: FZK3004 3 Dersin Türü: Zorunlu, 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 2011-2012 6 Dersin

Detaylı

FİZ111 FİZİK-I. Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü B Grubu Bölüm V: Newton un Hareket Yasaları , Ankara.

FİZ111 FİZİK-I. Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü B Grubu Bölüm V: Newton un Hareket Yasaları , Ankara. İZ111 İZİK-I Ankara Üniversitesi en akültesi Biyoloji Bölümü B Grubu Bölüm V: Newton un Hareket Yasaları 23.11.2015, Ankara Aysuhan OZANSOY Bölüm-V: Newton un Hareket Yasaları: 1. Kuvvet Kavramı 2. Newton

Detaylı

FİZİK 4. Ders 6: Atom Enerjisinin Kuantalanması

FİZİK 4. Ders 6: Atom Enerjisinin Kuantalanması FİZİK 4 Ders 6: Atom Enerjisinin Kuantalanması Atom Enerjisinin Kuantalanması Atom Spektrumları Atom Modelleri Bohr Atom Modeli Atomun yapısı ve Laserler Dalga Parçacık İkilemi Tüm fizikçiler fotoelektrik

Detaylı

Türkiye nin CERN ile Bilimsel İşbirliği Turkey s Scientific Collaboration. Prof. Dr. Serkant Ali Çetin Director, High Energy Physics Research Center

Türkiye nin CERN ile Bilimsel İşbirliği Turkey s Scientific Collaboration. Prof. Dr. Serkant Ali Çetin Director, High Energy Physics Research Center Türkiye nin CERN ile Bilimsel İşbirliği Turkey s Scientific Collaboration with CERN Prof. Dr. Serkant Ali Çetin Director, High Energy Physics Research Center CERN: Misyon Araştırma / Evren hakkındaki sorulara

Detaylı

A. ATOMUN TEMEL TANECİKLERİ

A. ATOMUN TEMEL TANECİKLERİ ÜNİTE 3 MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ 1. BÖLÜM MADDENİN TANECİKLİ YAPISI 1- ATOMUN YAPISI Maddenin taneciklerden oluştuğu fikri yani atom kavramı ilk defa demokritus tarafından ortaya atılmıştır. Örneğin;

Detaylı

Evrim ve CERN (Kerem Cankoçak)

Evrim ve CERN (Kerem Cankoçak) Evrim ve CERN (Kerem Cankoçak) CERN'nin tanıtımı ve CERN'deki deneyler Madde ve Görmek Büyük Patlama ve Evrenin Evrimi (CERN'deki deneylerin Evrenle ilgili sorulara cevap arayıģı) Maddenin evrimi -> biyolojik

Detaylı

Parçacık Fiziği: Söyleşi

Parçacık Fiziği: Söyleşi HPFBU-2012, Kafkas Üniversitesi, 12-19 Şubat 2012 Parçacık Fiziği: Söyleşi Saleh Sultansoy, TOBB ETÜ, Ankara & AMEA Fizika İnstitutu, Bakı Gökhan Ünel, UC Irvine Rutherford, Mehmet Akif ve CERN Biraz daha

Detaylı