BİREYSEL EMEKLİLİK REJİMİ: OECD ÜLKELERİ İLE KARŞILAŞTIRILARAK TÜRKİYE DE UYGULANABİLİRLİĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BİREYSEL EMEKLİLİK REJİMİ: OECD ÜLKELERİ İLE KARŞILAŞTIRILARAK TÜRKİYE DE UYGULANABİLİRLİĞİ"

Transkript

1 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ANABİLİM DALI BİREYSEL EMEKLİLİK REJİMİ: OECD ÜLKELERİ İLE KARŞILAŞTIRILARAK TÜRKİYE DE UYGULANABİLİRLİĞİ Yüksek Lisans Tezi Umur Aşkın Ankara

2 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ANABİLİM DALI BİREYSEL EMEKLİLİK REJİMİ: OECD ÜLKELRİ İLE KARŞILAŞTIRILARAK TÜRKİYE DE UYGULANABİLİRLİĞİ Yüksek Lisans Tezi Umur Aşkın Tez Danışmanı Doç. Dr. Şerife Türcan Özşuca 2

3 Ankara-2003 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ ANABİLİM DALI BİREYSEL EMEKLİLİK REJİMİ: OECD ÜLKELERİ İLE KARŞILAŞTIRILARAK TÜRKİYE DE UYGULANABİLİRLİĞİ Yüksek Lisans Tezi Tez Danışmanı : Doç. Dr. Şerife Türcan Özşuca Tez Jürisi Üyeleri Adı ve Soyadı İmzası Doç. Dr. Şerife Türcan Özşuca Doç. Dr. Berrin Ceylan Ataman Doç. Dr. Cem Kılıç... 3

4 Tez Sınavı Tarihi

5 BİRİNCİ BÖLÜM SOSYAL GÜVENLİK KAVRAMI 1.SOSYAL GÜVENLİĞİN TANIMI İnsanoğlu, hastalık, sakatlık ve yaşlılık gibi olayların etkilerinde kalarak sürekli olarak yarınlarından endişe duymaktadır. Tarihin her döneminde, istek ve iradesi dışında oluşan; beden ve ruh bütünlüğüne, mal varlığına zarar veren ve gelir kesilmelerine yol açan tehlikelere karşı korunma ve güvenlik duygusu, insanoğlunun ihtiyaçlarının başında gelmiştir. Bireyler, bugün ve gelecekte maruz kalabilecekleri ekonomik, sosyal, psikolojik ve biyolojik risklerin oluşturduğu, kendilerini ve bakmakla yükümlü oldukları aile bireylerini yoksulluğa iten, geleceklerini tehdit eden olaylardan korunmak, daha güvenli ve daha iyi yaşama koşulları oluşturmak için çaba sarf etmişlerdir. Toplumsal yaşamda, bireylerin karşılaştıkları risklerde birbirlerine destek olabilme olanaklarını araştırmaları, özünde dayanışma ilkesinin yattığı sosyal güvenlik sistemlerini yaratmıştır. Sosyal güvenlik, tehlikeye uğrayanlara koruma ve korunma garantisi veren örgütlenme, dayanışma ve devlet hizmetlerinden oluşan bir sistemdir. Sosyal güvenliği, esas amacı, çalışma gücünü, beden ve ruh sağlığını devam ettirmek için gerekli kaynaklarını, sürekli veya geçici bir şekilde kaybedenlere kolektif veya toplum olarak yardım etmek suretiyle onları ihtiyaçların esiri olmaktan kurtarmaya çalışan sistem 1 ve belirli ekonomik sonuçları olan, belirli sosyal risklerden korunmak amacı ile devletlerin yasal düzenlemelerini yaptığı, zaman zaman katkı sağladığı kurumlar bütünü 2 olarak tanımlamak da mümkündür. Uluslararası Çalışma Örgütü ne göre hastalık, analık, işsizlik, maluliyet, yaşlılık, çalışma gücü kaybı ve ölüm gibi riskler nedenleri ile, bireylerin ve ailelerinin kazançlarında meydana gelen azalma ve kesilmelerle birlikte ortaya çıkan ekonomik, sosyal ve fizyolojik risklerin, bireyler üzerindeki olumsuz etkilerini giderme çabaları 3, sosyal güvenlik uygulamalarının temelini oluşturmaktadır. Belirtilen risklerle karşı karşıya kalan bireyler, geçici veya sürekli olarak hem kendi hem de bakmakla yükümlü oldukları aile bireylerinin hayatlarını devam ettirmek için gerekli olan gelirden yoksun kalarak, kendileri ve aileleri ekonomik güvensizlik içerisinde kalabilmektedirler 4. Ekonomik yönden güçsüz olanları ve yaşamak için yeterli geliri olmayanları korumak, toplumsal yaşamda sosyal güvenliğin doğuş nedenlerinin başında gelmektedir. 1 Turan Yazgan, İktisadi ve Mali Yönüyle Sosyal Güvenlik, İstanbul, Akademi Yayınevi, 1970,s.16 2 A. Can Tuncay, Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri, 6. Bası, Beta, 1994, s ILO, Social Security Principles, Geneva, 1998(b), s.8 4 Ali Güzel ve Ali Rıza Okur, Sosyal Güvenlik Hukuku, İstanbul, Beta, 1999, s.3-4 5

6 Sosyal güvenlik terimi farklı şekillerde tanımlanabilmektedir. Dar anlamı ile sosyal güvenlik, bireyin yaşamı için tehlike oluşturan olaylara karşı bir güvence oluşturarak, tehlike ile karşılaşan ve yoksulluğa düşen bireye asgari bir ekonomik güvence sağlamayı amaçlayan, koruma garantisi veren mali destek sistemleri 5 olarak tanımlanmaktadır. Alper, sosyal güvenliği dar anlamı ile bir toplumu oluşturan bütün fertlerin, içlerinden kim muhtaç düşerse onu bu muhtaçlıktan kurtarmak için birlikte hareket etmeyi kabul ettiği ortak bir davranış ve somut uygulamalar 6 olarak tanımlamaktadır. Sosyal güvenliğin geniş anlamı, sosyal güvenliğin dar anlamdaki riskleri ile birlikte aile, konut, eğitim, istihdam, sağlık ve temizlik politikalarına ilişkin önlemleri de içermektedir 7. Tehlike ile mücadele: tehlikenin kendisine yönelik ve tehlikenin vermiş olduğu zararlara karşı olmak üzere iki şekilde gerçekleşir. Tehlikenin zararlarını ortadan kaldırmaya yönelik olan mücadele, sosyal güvenlik ihtiyacının özünü oluşturmaktadır. Fakat, sosyal riskleri önlemenin, sonuçları onarmaktan daha gerçekçi olacağı anlaşılmıştır. Böylece, ekonomik güvence olarak değerlendirilen sosyal güvenliğin kapsamına; istihdam ve gelir güvencesi, çalışma gücünün korunması, mesleki kazanç yerine geçecek yaşamak için gerekli ve yeterli bir gelir sağlanması 8 gibi, tehlikenin kendisine yönelik konularda girmiştir. Refah düzeyinin yükseltilmesi, bir ülke halkının bugününü ve yarınını güvence altına alınması 9, insan onuruna yaraşan asgari bir hayat sürmeleri için geliri sağlanması 10 sosyal güvenliğin geniş anlamdaki amaçları arasında yer almaktadır. 2. SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMLERİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ Sosyal güvenlik kavramı, sanayi devrimi sonrası dönemde kullanılmakla birlikte, sosyal güvenlik ihtiyacı insanlık tarihi kadar eskiye dayanır. Yaşanan çağ, hem doğurduğu riskler bakımından, hem de bu risklere karşı duyulan sosyal güvenlik ihtiyacı ve bu ihtiyacın nasıl giderileceğinin belirlenmesinde önemli bir etmendir. İnsanoğlu, her çağda, farklı risklerle karşı karşıya kalmış ve bu riskleri bertaraf etmede farklı sosyal güvenlik teknikleri geliştirmiştir. Tarihin ilk çağlarında kabile ve aile içi dayanışma, yardımlaşma ve tasarruf sosyal güvenliğin doğal yolları olarak belirmiştir. Aile içi yardımlaşmanın önemi zamana, ekonomik şartlara bağlı olarak değişmekle birlikte, sanayi devrimine kadar olan sürede devam etmiştir ve bir sosyal güvenlik uygulaması olarak 5 Stephen Mckay ve Karen Rowlingson, Social Security in Britain, MacMillan Pres. 1999, s.2; Abdülhalim Çelik, 2002, Küreselleşme Sürecinde Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Dönüşümü ve Türkiye, Kamu-İş, s.7 6 Yusuf Alper, Cumhuriyetin 75. Yılında Sosyal Güvenlik: Amele Birliğinden Sosyal Sigortalara, Yeni Türkiye, Eylül-Aralık 1998, Sayı.23-24, s , s Sait Dilik, Sosyal Güvenlik, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1991, s.5 8 Güzel, s.6; Mckay, s.2 9 Cahit Talas, Sosyal Ekonomi, Ankara, S Yayınları 5, 1976, s Tuncay, s.6 6

7 etkileri günümüzde de devam etmektedir. Sosyal güvenliğin sağlanmasında aile ve kabile içi dayanışma kadar önemli olan bir başka uygulamayı da dini güdülere dayanan sosyal yardımlar oluşturmaktadır Sosyal Güvenliğin Batı Ülkelerindeki Tarihsel Gelişimi Ekonomik ve sosyal koşullar; sosyal güvenlik sistemlerinin hazırlanıp yönlendirilmelerinde önemli faktörlerdir 12. Sanayileşme öncesi, yoksulluktan ve tehlikelerden korunma; temel ihtiyaçları sağlama ve yarınları güvenceye alma, geleneksel kurumlarca karşılanırken, sanayileşmenin hızlanmasıyla farklı bir boyut ve nitelik kazanmıştır 13. Üretimin tarıma dayalı olduğu endüstri öncesi toplumlarda, yardım kurumlarının sosyal güvenlikte önemli bir yeri vardır. Aile, korporasyon, karşılıklı yardım sandıkları ve dinsel nitelikli hayır kurumları, ihtiyaç sahibi insanlara destek olma işlevini yerine getirmişlerdir. Kiliselerin oluşturduğu hasta evleri, aşevleri, manastırlar ve benzeri dinsel kurumlar aracılığıyla; özellikle yaşlılar, yoksullar ve çocuklar gibi toplumun hiçbir güvenceye sahip olmayan grupları, belli ölçüde koruma altına alınmaya çalışılmıştır. Sanayi devrimi öncesinde, sosyal güvenlik uygulamaları kurumsal bir yapı içerisinde gelişmemiştir. Bu dönemdeki, sosyal güvenlik uygulamalarının temel özelliklerini, dinsel boyutları ağır basan, kapsamı dar, sınırlı, güçsüz ve etkisiz uygulamalar olmaları oluşturmaktadır 14. Esnaf, zanaatkar ve işçiler tarafından, hastalık, kaza, sakatlık ve yaşlılık gibi sosyal risklere karşı belirli ölçüde yardım sağlayabilen, yardım sandıkları, devrin kurumsallaşan sosyal güvenlik kurumları olarak belirginleşmiştir. Bu sandıklar, sanayileşme sürecinde de işlevlerini belirli ölçülerde yerine getirmiştir. Sanayi devrimi ile başlayan süreçte, üretim ilişkilerinde meydana gelen değişim, ekonomik ve sosyal gelişmeler karşısında, aile içi dayanışma, yardım sandıkları ve dini kurumların geleneksel koruma teknikleri yetersiz kalmıştır. Devrin ekonomik doktrini olan laissez-faire ilkeleri doğrultusunda, ekonomik korumaya ihtiyaç duyanların sayısında büyük artış meydana gelmiştir. Yardıma ihtiyaç duyanların sayısındaki aritmetik artış, toplumsal bütünlüğü zedelemeye başlamıştır. Bu noktada; toplumun bütünlüğünün sağlanması için yeni tekniklerin devreye sokulması gündeme gelmiştir. Kurulu düzen tehdit aldığı ölçüde, sosyal güvenlik uygulamaları gelişerek kurumsallaşmıştır. Sanayi devrimi öncesinde, daha çok yoksullara ve yardıma ihtiyaç duyanlara yönelik 11 Güzel, s Güzel, s.16; 13 Ufuk Aydın, Sosyal Güvenlik Sorunlarının Çözümünde Özel Sigortalar, Anadolu Üni. Yay. No.1117, Eskişehir, 1999,s.4 14 Geleneksek koruma teknikleri ile ilgili ayrıntılı bilgi için bk. C. Talas, Sosyal Ekonomi, S Yayınları 5, Sevinç Matbaası, Ankara, 1976, s ; Dilik, s.20-38; Turan Yazgan, İktisadi ve Mali Yönüyle Sosyal Güvenlik, İstanbul, Akademi Yayınevi, 1970, s

8 olan sosyal güvenlik uygulamaları, çalışma ilişkilerinde sanayileşme ile birlikte başlayan değişimle birlikte çalışanları da ilgi alanına almaya başlamıştır 15. Uzun çalışma süreleri, yetersiz ve düşük ücretler ve diğer olumsuz gelişmeler, işçi sınıfının huzursuzluğunu artırmıştır. İşçi sınıfının artan gücü ve o dönemde ortaya çıkan sosyalist akımlar, varolan toplum düzenini tehdit etmeye başlamıştır. Gelecek güvencesinden mahrum, huzursuz işçi sınıfının sistemle bütünleştirilmesinin, ancak onları maruz kaldıkları risklere koruyacak önlemlerin alınması ile mümkün olacağının anlaşılması üzerine, işçi sınıfını risklerden koruyacak tedbirler alınmaya başlanmıştır. İşçi sınıfının sistemle bütünleştirilmeleri noktasında ilk sosyal güvenlik uygulamaları Bismarck Almanya sında hayata geçirilmiştir. Bismarck ın sosyal sigorta ilkelerini hayata geçirme noktasındaki düşüncesi, işverenin sorumluluğunun yeniden düzenlenmesi yerine, sigorta kurulması; tazminatlar azaltılmalı, fakat, karşılanan risklerin kapsamının genişletilmesi yoluna gidilmelidir 16 olmuştur. Bu doğrultuda; 1883 ve 1889 yılları arasında kabul edilen yasalar çerçevesinde hastalık, iş kazaları, sakatlık ve yaşlılık sosyal sigorta kolları yürürlüğe girmiştir. İlgili yasalar, ücret geliri belirli bir miktarın altında olan sanayi işçilerini kapsama almıştır. Kapsama giren tüm işçilerin sisteme katılmasında zorunluluk ilkesi getirilmiştir. Almanya da tohumları atılan bu uygulamayı 1887 ve 1908 yılları arasında diğer Avrupa ülkeleri takip etmiştir. Almanya 1925 yılında meslek hastalıkları riskinin karşılanmasına yönelik ilk sosyal sigorta uygulamasına başlamıştır yılında İngiltere de çıkartılan Yaşlılık Aylığı Kanunu ile herhangi bir prim ödemesi söz konusu olmadan 70 yaş ve üzerindeki tüm kadın ve erkeklere yaşlılık aylığı bağlanması hükme bağlanmıştır yılında kabul edilen Ulusal Sigorta Kanunu ile hastalık, malullük ve işsizlik sigorta kolları oluşturulmuştur yılında yaşanan ekonomik bunalım geniş toplum kesimlerinin yaşam olanaklarını kötüleştirmiştir. Artan yoksulluk ve işsizlikle birlikte, yeşermeye başlayan Keynesyen politikalar; Devletin bütün vatandaşlarına asgari bir yaşam standardı sağlama zorunluluğunu da beraberinde getirmiştir. Sosyal güvenlik sistemlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerekmiştir. Refah devleti kavramı, devletin ekonomik ve sosyal hayata müdahalesini meşrulaştırmıştır ve 1935 yılında çıkartılan Sosyal Güvenlik Yasası ile ABD de devlet müdahalesi, ekonomik ve sosyal hayata yerleşmeye başlamıştır Ekonomik Buhranının yarattığı sosyal sorunları gidermek ve yoğun işsizlik sorununu yok edecek alt yapı olanakları hazırlamak için çıkartılan Yasa ile; işçiler için işsizlik, yaşlılık ve 15 Güzel, s H. Petters, Die Geschichte der Sozialversicherung, Berlin, 1986, s.39 dan aktaran Sait Dilik, Sosyal Güvenlik Hukuku, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1991, s Dilik, s.50 ve s.127; Güzel, s.20; Tuncay, s Tuncay, s.23-27; Güzel, s.21-22; İngiltere de sosyal güvenlik sistemlerinin tarihi gelişimi için bk. McKay, s

9 ölüm sigortaları düzenlenmiş, yaşlılara, çocuklu ailelere ve yardıma muhtaç diğer yoksul kesimlere kamu yardım mekanizmaları oluşturulmuştur yılında yayınlanan Beveridge Raporu ile; Yoksulluk çağdaş bir toplumun yüz karasıdır; geniş kapsamlı ve sistematik bir sosyal güvenlik modeli ile toplum, yoksulluk sorununu çözebilir 20, düşüncesi hayata geçirilmeye çalışılmıştır. Rapor, tüm İngiliz halkının toplumun bir ferdi olarak sosyal güvenlik hakkından yararlanması gerektiğini belirtmektedir. Bunu gerçekleştirmek için, tüm sosyal sigorta kurumlarının Sosyal Güvenlik Bakanlığının denetimi altında olan tek bir kamu hizmeti içerisinde birleştirilmesinin gerekliliği savunulmuştur. Bireylerin, devletin yanında, sosyal güvenliğin finansmanına katılarak kendi sosyal güvenliklerinde söz sahibi olmalarının gerekliliği vurgulanmıştır. Ayrıca, tam istihdam politikaları, genel sağlık politikaları ile sosyal güvenlik sisteminin tamamlanması istenilmiştir. Halkın, sağlık hizmetlerinden ücretsiz faydalanması için, sağlık hizmetlerinin vergiler aracılığıyla finanse edilmesinin gerekliliği, bu raporda belirtilen bir başka önemli istektir Dünya Savaşından 1980 li yıllara kadar, tüm ülkeler ekonomik, siyasal ve sosyal imkanları elverdiğince sosyal güvenlik sistemleri oluşturmaya çalışmış, var olan sistemlerin ise sağladıkları yardım oranlarının ve sistemlerden yararlananların kapsamının artırılması genel ilke olmuştur. Bazı ülkelerin anayasalarında ve uluslararası sözleşmelerde sosyal güvenlik hakkının yer alması, bu çabalara önemli katkılar yapmıştır Türkiye de Sosyal Güvenliğin Tarihsel Gelişimi Anadolu topraklarında sosyal güvenliğin gelişimi, ekonomik ve siyasal koşulların farklı olması nedeni ile ayrı bir seyir izlemiştir. Osmanlı İmparatorluğu nun Batı tarzı sanayileşme sürecine girememesi gerçek anlamda bir sosyal güvenlik sisteminin oluşumunu engellemiştir. Sınırlı ve dağınık sosyal koruma önlemlerinin gerçek bir sosyal güvenlik sistemine dönüşebilmesi için, Türkiye Cumhuriyeti nin 1930 lu yıllarda sanayileşme sürecine girmesi beklenmiştir. Modern anlamdaki ilk sosyal güvenlik uygulamalarına geçiş, 1936 yılında kabul edilen sosyal sigortaların ilk temellerinin atıldığı İş Kanunu ile başlamıştır 22. Cumhuriyetin ilanından önce, 1921 yılında Zonguldak ve Ereğli bölgelerinde işletilen maden ocaklarında çalışan işçiler için çıkartılan iki yasa ile, üretim sonrasında ortaya çıkan kömür tozlarının açık artırma 19 Tuncay, s.27-29; Güzel, s Güzel.s Tuncay, s Tuncay, s.56-62; Güzel, s

10 ile satılarak işçiler lehine kullanılması için İhtiyat ve Teavün Sandıkları kurulması istenmiştir 23. Cumhuriyet öncesi dönemde yapılan yasal düzenlemelerin etkinliği çok sınırlıdır. Cumhuriyet döneminde çıkartılan bazı kanunlarda 24 çocuk ve kadın işçilere yönelik hükümlere yer verilmiş, işçi sağlığına yönelik düzenlemeler yapılmıştır 25. Ekonomik, sosyal ve siyasal yapı ve koşullarının bir ürünü olan sosyal güvenlik sistemlerinin, modern anlamdaki gelişimi, Türkiye de 1930 lu yıllarda başlamıştır. Bu yıllarda başlayan sanayileşme süreci, bu gelişimin koşullarını hazırlamıştır. Bu dönemde başlanılan yasama çalışmalarının hayata geçirilmesi 2. Dünya Savaşı sonrasında gerçekleşmeye başlamıştır sayılı İş Kanunu, Türkiye de sosyal sigortaların kurulması noktasında, temel ilkeleri bugün de geçerli olan yasal düzenlemeleri getirmiştir. 2. Dünya Savaşı sonrasında, Avrupa da yaşanan sosyal politika düşünceleri ve uygulamalarının yansımaları ile; 3008 sayılı Yasanın da öngördüğü iş kazaları, meslek hastalıkları ve analık sigortaları kurulmuştur Anayasası nın 48. maddesi 27 ile sosyal haklara ve sosyal güvenlik hakkına anayasal bir nitelik kazandırılmıştır. İzleyen yıllarda, sosyal güvenlik alanında yoğun yasal düzenlemeler yapılarak, sosyal sigorta yardımlarının miktar ve kapsamı genişletilmiştir. Sosyal güvenlik kapsamı dışında kalanların büyük bir kısmı sosyal güvenliğe kavuşturulmuştur. 3. SOSYAL GÜVENLİĞİN AMAÇLARI Sosyal güvenlik sistemlerinin amacı, asıl olarak, bireylere ve ailelere ekonomik ve sosyal riskler nedeniyle, hayat seviye ve standartlarında belirli bir çizginin altına düşülmeyeceği garantisi 28 temel düşüncesi ile hareket ederek, ulusal gelirin yeniden dağıtımını, toplumsal kesimler ve kuşaklar arasında dayanışmayı sağlayarak ve sosyal adaletin gerçekleşmesine katkı yaparak toplumsal bütünleşmeyi gerçekleştirmektedir. 23 Tuncay, s İlgili düzenlemeler 1930 tarihli Umumi Hıfzısıhha Kanunu ile yapılmıştır. 25 Tuncay, s.58; Güzel s Güzel, s İlgili maddeye göre Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Bu hakkı sağlamak için sosyal sigortalar ve sosyal yardım teşkilatı kurmak ve kurdurmak devletin ödevlerindendir, denilmektedir. 28 Aydın, s.7 10

11 Uluslararası Çalışma Örgütü, sosyal güvenliğin temel amacını; bireylerin ve ailelerin yaşam düzeylerini ve yaşam kalitelerini sosyal ve ekonomik belirsizlikler karşısında geliştirmek olarak tarif etmiştir. Günümüzde sosyal güvenlik ihtiyacının karşılanması ile ilgili olarak üç temel fonksiyonun yerine getirilmesi beklenmektedir. Bunlar, sosyal risklere karşı sigorta oluşturmak, gelirin katmanlar arası dağılımını yeniden gerçekleştirerek yoksulluğu azaltmak, karşılanamayan riskler için sigorta oluşturmak fonksiyonlarıdır. Temel amaç, belirtilen risklere karşı ekonomik güvence sağlamaktır Karşılanamayan Riskler İçin Sigorta Oluşturma Doğuşunda, çalışanların çalışma gücünü etkileyen olaylara karşı sosyal sigorta tekniği ile koruma ve güvence sağlayan ilk sosyal güvenlik anlayışı, 30 sosyal risk sayısının otuz dokuza çıkması 31 ile, bireylerin ekonomik durumunu olumsuz yönde etkileyen olayların türü ve kaynağı artmıştır. Artan sosyal risk sayısı ile birlikte, toplumun tüm bireylerine beşikten mezara ekonomik güvence sağlama düşüncesi, modern sosyal güvenlik sistemlerinin temelini oluşturmaktadır. İşsizlik, hanehalkı gelirini sağlayanın ölümü, malullük, hastalık gibi riskler nedeni ile oluşan gelir kayıpları, yoksulluğa neden olabilmektedir. Sosyal güvenlik sistemleri, yoksulluğa neden olan olay ne türden olursa olsun, yoksulluğu ortadan kaldırmak amacı ile, ihtiyaç içinde bulunanlara asgari bir gelir garantisi vererek bir sigorta oluşturmaktadır. Gerçekleşmesi önceden bilinemeyen ya da yeterli tedbirlerin alınamadığı durumlarda ortaya çıkabilecek aynı türden ya da benzeri olayların riskleri ile karşı karşıya kalanların bir araya getirilerek zararlarının karşılanması fonksiyonunu yerine getirmek, sosyal sigortacılık anlayışı ile rizikonun paylaştırılması ve dağıtılması ile mümkündür. Sosyal sigortalarda, sigortalılar riskin gerçekleşme oranına bakmaksızın sisteme katkı yaparlar. 29 Aydın, s.9; McKay, s.5; Yusuf Alper, Sosyal Güvenlikte Yeni Bir Adım: Bireysel Emeklilik, Çimento İşveren Dergisi, Mart 2002, Sayı.2 Cilt.6 s.12-32, s.13, Erişim Tarihi Jean-Jacques Depoyroux, Droit de la Securite Socide, pre cis Dalloz, dixiene edition, Paris, 1986, s.117 den aktaran Ali Güzel, s A. Ayhan, Türkiye de Sosyal Sigorta Kurumlarında Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Sorunu ve Uygulaması, Eskişehir, 1983, s.12 den aktaran A. Can Tuncay, 1994, s.42 11

12 Sosyal sigorta sistemleri, sadece üzücü olaylar sonucunda zarara uğrayanların zararını tanzim etme işlevi yerine getirmemektedir. Çocuk ve aile yardımları ile, toplumun temel taşı olan ailenin kurulması ve geliştirilmesi işlevlerini de yerine getirmektedir Gelirin Yeniden Dağıtımı ve Yoksulluğu Azaltma Günümüzde dünyanın karşılaştığı önemli sorunlardan ikisini gelir dağılımındaki eşitsizlik ve yoksulluk oluşturmaktadır. Temelde gelir farklılıklarının açıklanmasına yönelik olan gelir dağılımı, bir ekonomide belli dönemde yaratılan gelirin kişiler, toplumsal gruplar ve üretim faktörleri arasında bölüşülmesini ifade eder. Gelir bölüşümünün adaletsiz olduğu bir ülkede toplumsal huzursuzluğun olması kaçınılmazdır. Varolan eşitsizliği azaltma ve gelir düzeyi düşük kesimlerin gelirlerini artırmak bu bakımdan önem taşımaktadır 32. Karşılaşılan risk ne olursa olsun, bireye asgari bir sosyal gelir sağlama düşüncesi ön plandadır 33. Sosyal güvenlik sistemleri, kapsamına aldığı kişilere ve ailelerine ekonomik güvence vermektedir. Sosyal güvenliğin dolaylı ekonomik amaçlarından birisi, üst ve orta gelir gruplarından, vergiler aracılığıyla toplanan kaynakları, sosyal yardımlar aracılığıyla alt gelir gruplarına aktararak geliri yeniden dağıtmaktır. Gelirin, gelir grupları arasındaki yeniden dağıtımı ile yoksulluk 34 sorununun ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. Gelirin yeniden dağıtımı dikey ve yatay olmak üzere iki şekilde gerçekleşir 35. Gelirin, sosyal güvenlik sistemi içerisindeki yatay olarak dağılımı, gelirin aynı gelir grubu içerisinde yeniden dağıtımını oluşturur. Yatay gelir dağılımı, düzenli ve sürekli olarak alınan vergi ve katkı primlerinin, sosyal güvenlik sisteminin yardım sağladığı kişilere transferi ile gerçekleşir. Çalışan ve sağlıklı nüfus, sürekli ya da geçici bir süre yardıma ihtiyacı olanlara sistem aracılığıyla gelir transferi yapmaktadır. Sosyal güvenlik kapsamına giren nüfusun oranı, toplam nüfusa göre yüksek ise; gelirin yatay dağılımı en etkin şekilde gerçekleşir. 32 DPT, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı: Gelir Dağılımının İyileştirilmesi ve Yoksullukla Mücadele Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara, 2001b, http.//ekutup.dpt.gov.tr/ekonomi/gelirdag/oik610.pdf Erişim Tarihi: Güzel, s Yoksulluk kavramı; mutlak ve göreli yoksulluk olarak ikiye ayrılmaktadır. Mutlak yoksulluğu insanların fiziksel ihtiyaçlarını giderecek yeterli kaynakların olmaması durumu olarak tanımlayabiliriz. Göreli yoksulluk ise, minimum ihtiyaçların göz önünde bulundurulmasından çok, toplumun bir bütün olarak içinde bulunduğu genel yaşam standardını ön plana almaktadır. 35 ILO, 1998b, s.90; McKay, s.14; Aydın, s.13 12

13 Gelirin dikey olarak dağılımını, yüksek gelir gruplarından alt gelir gruplarına yapılan gelir ve kaynak transferi olarak görmekteyiz. Artan oranlı gelir vergisi, fiyat, ücret ve kar kontrol mekanizmaları, dikey gelir dağılımın en etkili araçlarıdır. Sosyal sigorta uygulamalarında, düşük gelir gruplarının yararlandığı yardımların oranının ödediği primlere görece daha yüksek olması dikey gelir dağılımını olumlu yönde etkiler 36. Gelir dağılımının dengesiz olduğu ülkelerde, yoksulluk ve muhtaçlık problemini ortadan kaldırmak amacı ile, tehlikeye uğramayandan tehlikeye uğrayana; yüksek gelir gruplarından düşük gelir gruplarına; çalışan ve gelir sahibi olanlardan çalışamayan ve muhtaç durumda olanlara doğru gelirin yeniden ve dengeli dağılımını sağlayan önemli bir araçtır. Devletin, vergiler aracılığıyla sosyal güvenlik sistemine katkıda bulunması, sağlanan bu gelir aktarımı ile ihtiyaç unsurunun ortadan kaldırılmasını, sosyal barışın ve sosyal adaletin sağlanmasını kolaylaştırmaktadır. Sosyal güvenlik yardımlarının (emeklilik aylıkları ile) yaşam boyu yeniden dağıtım işlevi bulunmaktadır Gelecek Dönemler İçin Tasarruf Yapma Gelecekte daha iyi bir hayat standardı sahibi olmak, bireylerin temel amacıdır. Bugünkü tüketimden vazgeçerek, gelecekte daha yüksek bir gelir elde etme, ancak, yeterli tasarruf yapılması halinde mümkündür. Yeterli tasarruf imkanına sahip olmayanlar için, çalıştıkları dönemlerde, katılımın kamu otoritelerince zorunlu tutulduğu sosyal sigortalara ödenen primlerle, bir tür zorunlu tasarruf ilkesi getirilmiştir 37. Özellikle, uzun dönemli sigorta kollarının finansmanına işverenler ve devlet tarafından yapılan olası katkıları da eklediğimizde, geleceğe yönelik yapılan tasarruf miktarı daha da artmaktadır. Sosyal sigortalarda fonlama finansman metodunun uygulanması, zorunlu tasarrufların miktarının artmasına ve sermaye birikimine yol açması mümkün olabilmektedir 38. Bu temel amaçlar ile; toplumda sosyal barışı güçlendirmek ve sosyal dayanışmayı yaygınlaştırmak daha kolay olmaktadır. Sosyal güvenliğin, geleceği ve bugünü güvence altına alma işlevi ile toplumun bütününe bir güvence sağlayarak sosyal adalete ve barışa katkısı yadsınamaz. 4. SOSYAL GÜVENLİĞİN FİNANSMAN YÖNTEMLERİ Sosyal güvenlik sistemlerinde başlıca iki finansman yöntemi vardır: ILO, 1998b, s Aydın, s.14-15; Turan Yazgan, İktisatçılar için Sosyal Güvenlik Ders Notları, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul, 1992, s Sosyal sigortaların tasarruflara olası etkileri için bakınız Yazgan, 1992, s Yazgan, 1992, s

14 1. Dağıtım Yöntemi 2. Fonlama (Kapitalizasyon) Yöntemi 4.1. Dağıtım Yöntemi Dağıtım sistemi, belirli bir sigorta döneminde elde edilen gelirler ile, aynı dönemde ya da bir sonraki dönemde yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin karşılanması esasına göre işlemektedir. Başka bir ifade ile, sigortalının o dönem içerisinde gelirlerinden kesilen primler (aidat- katılım payları) toplanarak, o dönemin içerisinde ya da gelecek dönemde pasif sigortalılara yapılan yardımlarda kaynak olarak kullanılmaktadır. Çalışan kuşağın, kendinden önceki çalışan kuşağı finanse etmesi temel ilkedir. Bu finansman yöntemi, nesillerarası dayanışmayı sağlar. Gelir ve giderin sürekli denge halinde olması, sistemin yükümlülüğünü yerine getirmesi için temel şarttır. Sistemin temel finansman kaynağı,, çalışanlar, işverenlere ve devlet tarafından sağlanan primlerdir 40. Sistem; demografik, ekonomik, sosyo-ekonomik ve politik değişimlere karşı hassastır. Her dönemde prim ödeyenlerin sayısı ile sistemden pasif sigortalı olarak yararlananların sayısı arasındaki oran (bağımlılık oranı), sistemin geleceğini belirleyen en önemli faktörlerdendir. Ülkenin istihdam hacmi, işgücü kapasitesi ve işsizlik gibi faktörler de bağımlılık oranını ve sistemin yükümlülüklerini yerine getirmesini önemli ölçüde etkilemektedir.gelecek dönemler için genelde fon birikimi yapılmaz. İleride sağlanacak yardımlar enflasyon ve para değerindeki düşüşlerden çok fazla etkilenmemektedir 41. Dağıtım esasına göre işleyen sistemlerin ekonomik büyüme üzerinde olumsuz etkilerinin bulunduğu 42 iddia edilmektedir. Bahsedilen olumsuz etkiler: maaşlardan kesilen yüksek vergiler nedeniyle işsizliği artırma, yükümlülükten kurtulmaya çalışma ve kayıt dışı sektöre kaçış; erken emeklilik nedeniyle oluşan aktüeryal dengesizliğin tecrübeli emek arzını azaltması; kıt vergi gelirlerinin emeklilik maaş ödemelerine yönelik kullanılmasının eğitim, 40 Mikail Altan ve, İsmail Aslanlar, Sosyal Güvenlik Kuruluşlarımızın Özel Sigorta Şirketleriyle Entegrasyonu Temelinde Bir Özelleştirme Modeli, Reasürör, Ekim 2001, s s.20-21; Çelik, s Altan, s.20; Çelik, s Estelle James Reforming Social Security Around the World: Common Solutions, Contrasting Solutions, Swiss Statistical Bureau Conference on Social Security, November 1999, s.6, Erişim Tarihi:

15 sağlık ve diğer önemli kamu mallarına ayrılacak kaynakların olumsuz etkilenmesi; uzun dönemli tasarruf ve mali piyasaların gelişme fırsatının kaybedilmesi olarak ifade edilmektedir Fonlama Yöntemi Fonlama yönteminde, gelecek dönemde oluşacak riskler ve yükümlülükler için bir fon oluşturulmaktadır. Toplanan primler bir fonda toplanmaktadır. Fonların işletilmesiyle elde edilen gelirler ve toplanan primler, sigortalılara ileride yapılacak ödemelerde ve cari giderlerin karşılanmasında kullanılmaktadır. Primler, bireysel ve / veya kolektif olarak biriktirilmektedir 43. Sistemin temelini sigorta matematiğine dayalı aktüerya hesapları oluşturmaktadır. Devletin, 1970 lerde dağıtım esasına göre işleyen sosyal güvenlik planlarında ortaya çıkan sorunlara çözüm üretememesi; özel sektör tarafından yönetilen fonlama sisteminin, bu sorunlara, çözüm üretebileceği düşüncesinin yayılmasını da beraberinde getirmiştir. Fonlama sisteminde biriken tasarrufların, reel sektör tarafından işletilmesi ekonomide yatırım ve istihdam olanaklarının gelişmesini sağlamaktadır. Enflasyon, devalüasyon ve benzeri olumsuzluklar, kapitalizasyon sistemi için risk oluşturmaktadır. Gelişmiş para ve sermaye piyasalarının bulunması fonlama sistemin başarı şansını artırmaktadır. Bahsedilen risklerin gerçekleşmemesi halinde, yatırımlarda değerlendirilen fon ve getirileri, ileride sağlanacak sosyal yardımların finansmanını kolaylaştırmaktadır. Fon biriktirme yöntemi yaşlılık, malullük gibi uzun dönemli sigorta kollarına daha uygun düşmektedir SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMLERİNİN SORUNLARI Birçok ülkede, gerek sürekli ve gerektiği şekilde sosyal güvenlik sistemlerinin finansmanının sağlanamamasından, gerekse sosyal güvenlik sistemlerinin ulaşması istenen amaçlara ulaşamaması nedenleri ile bazı sorunları bulunmaktadır Genel Olarak Sosyal Güvenlik Sistemindeki Sorunlar Sosyal güvenlik sistemlerinin, esas amacı olan yarın endişesini hafifletme, sosyal dayanışmayı sağlayarak sosyal barışı güçlendirme ve milli geliri adaletli dağıtarak sosyal adaleti sağlama hedeflerini gerçekleştiremediği iddia edilmektedir 45. Bugün, sosyal güvenlik sistemlerinin içinde bulunduğu durum, kendi iç dinamikleri kadar, alt sistemlerini oluşturduğu iktisadi ve sosyal sistemlerin dinamiklerinden de 43 Dilik, s.247; Çelik, s Dilik, 248; Altan, s.20-21;çelik, s Çelik, s.53 15

16 kaynaklanmaktadır. Genel olarak tüm ülkelerde (OECD ülkelerinde etkisi daha fazla görülmektedir), nüfus artış hızı yavaşlamış, ortalama yaşam süreleri uzamıştır. Dünya nüfusu hızla yaşlanmaktadır. Öte yandan, günümüz sosyal güvenlik sistemlerinin oluşumunda başlıca etken olan, emek yoğun sanayi teknolojilerin kullanımını ve yüksek düzeyde iş gücü kullanımını gerektiren iş alanları hızla azalmakta; bu iş alanlarının yerlerini, daha küçük ölçekte iigücünün kullanıldığı, değişik çalışma biçimleri ve ileri teknoloji almaktadır. Dolayısıyla, sosyal güvenlik sistemine prim ödeyenlerin sayısında göreli bir azalma ve sistemden karşılık alanların sayısında hızlı bir artış meydana gelmektedir 46. Sosyal güvenlik sistemlerinin; yoksulluk problemini çözemediği, tüm kesimleri kapsayamadığı, aile yapısındaki değişmelere cevap veremediği, politik yanlışlıklar ve suiistimaller nedeniyle sosyal dayanışmaya zarar verdiği, sosyal güvenlik harcamalarının bütçe dengelerini bozduğu ve faizleri artırdığı, yüksek prim oranları nedeniyle harcanabilir geliri azalttığı ve ücret enflasyonuna neden olduğu, emek yoğun teknoloji ile çalışan firmalara artan prim maliyetleri nedeniyle rekabet avantajını kaybettirdiği ve emek yoğun sektörlerde işsizliği artırdığı, sağlanan yardımlar ile yapılan prim katkıları arasında birebir ilişki kuramadığı 47 belirtilerek, bugünkü sosyal güvenlik sistemleri eleştirilmektedir. Sosyal güvenlik sistemlerinde yaşanan sorunlar, temelde aynı olmakla birlikte, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde bazı farklılıklar göstermektedir. Gelişmiş ülkelerde yaşanan sorunlar; emeklilik ödentilerinde meydana gelen artışın, ortalama ücretlerden daha hızlı gerçekleşmesi; düşük doğum oranları ve uzayan yaşam süreleri ile birlikte yaşlı nüfusun, toplam nüfus içindeki payının hızla artması; işsizliğin kronikleşmesi ile birlikte işsizlik ödemelerinin sosyal güvenlik harcamaları içerisinde yüksek oranlara ulaşması; tedavi edici sağlık hizmetlerine olan talep nedeniyle maliyetlerin yükselmesi; aktif / pasif sigortalı oranının aktif nüfus aleyhine bozulması; yüksek oranlı enflasyona bağlı olarak fon birikimlerinin pozitif getiri sağlayamayıp erimesi; kayıt dışı sektörde çalışanların genişlemesi olarak ifade 46 Yusuf Alper, Yeni Bir Yüzyıla Girerken Yeniden Yapılanmanın Eşiğindeki Sosyal Güvenlik, Çimento İşveren Dergisi, Mayıs Cilt.13 Sayı.3 Robert B. Hudson, The Evolution of the Welfare State: Shifting Rights and Responsibilities for the Old, International Social Security Review, Vol.48 1/95 s.3-17, s.4 ve ilgili sayfalar; Sabine Bacouel-Jentjens, Dirk Fach, Renate Finke ve Jürgen Stanowsky, Pension Fund Systems in the World, Dresdner Bank AG, Frankfurt, 2000, s.7-10, Erişim Tarihi ; A. Can Tuncay, Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Reform İhtiyacı, Kamu-İş İş Hukuku ve İktisat Dergisi, Cilt: 4, Sayı:2 Haziran-1997, s , s Gianfranko Poggi, 1991, Çağdaş Devletin Gelişimi: Sosyolojik Bir Yaklaşım (çev. Şule Kut, Binnaz Toprak), 1.B, İstanbul, Hürriyet Vakfı, s.137 den aktaran Çelik s.4; 16

17 edilmektedir 48. Varolan bu sorunlar ile birlikte sosyal güvenlik sistemleri üzerindeki yük artmıştır. Gelişmekte olan ülkelerdeki sorunlar; ekonomik istikrar programlarının faturasının sosyal güvenlik sistemlerine yüklenmesi; yüksek oranlı enflasyonist ortam; çok çeşitli, karmaşık ve istikrarsız sosyal güvenlik sistemlerinin bulunması; yolsuzluk ve kötü yönetim; devletin etkinlik alanının daralması; kapsam ve koruma alanlarının eksik olması; sosyal güvenlik karşılıklarının düzeyinin düşük olması; sağlık hizmetlerinin yetersiz ve standardının düşük olması; sosyal güvenlik kurumların yeterli kaynak ve gelire sahip olmaması, prim tahsilat oranlarının düşük olması; sosyal güvenlik fonlarının kamu açıklarında kullanılması; işsizliğin ve yoksul nüfusun hızla artması; devlet katkısının ya hiç olmaması ya da yetersiz olması; idari ve yönetimsel eksikliklerin olması; istikrarsızlık ve siyasi sorunlar; hükümetlerin politik karışımları nedeniyle gelir / gider dengesinin bozulması sayılmaktadır 49. Bahsedilen sorunlar çerçevesinde, mevcut sistemlerin, temel fonksiyonlarının yerine getirilmediği, ekonomik ve sosyo-kültürel yapıdaki değişimlere ayak uydurmakta zorlandığı gözlenmektedir. Sosyal güvenlikle ilgili tarafların sorumlulukları yeniden gözden geçirilmekte ve özellikle kamu emeklilik sistemlerindeki sorunların çözümlenmesi için; bireylere, bu alanda daha fazla sorumluluk verilmesine yönelik çözüm yolları geliştirilmeye çalışılmaktadır Emeklilik Sistemlerindeki Sorunlar Emeklilik sistemlerinin sorunları, sosyal güvenlik sistemlerinde varolan sorunlar gibi; ekonomik, demografik ve politik nedenlerde yatmaktadır. Pek çok resmi emeklilik sistemi, dağıtım esası ilkelerine göre 48 Ayşe Peker, Sosyal Güvenlik Sisteminin Yeniden Yapılandırılması Tartışmaları ve Çözüm Önerileri, TCMB Araştırma Genel Müdürlüğü, Ankara-1997, s.10-11, Erişim Tarihi ;Çelik, s.44; Tuncay, s ; Etselle James The Political Economy of Social Security Reform: A Cross Country Review, Annals of Public and Cooperative Economics, 1998(a), Vol.69, No.4, s.3-4, Erişim Tarihi ; Etselle James Social Security Reform in Other Nations, 1998(b),,http://www.heritage.org/Research/SocialSecurity/loader.cfm?url=/commonspot/security/getfile.cfm&PageID=1964 7) Erişim Tarihi Theopiste Butare, International Comparison of Social Security and Retirement Funds from The National Savings Perspective, International Social Security Review, Vol.47, 2/94 s.17-36, s.23; Peker, 1997, s.11-12; Çelik, s.54-60; Tuncay, s

18 işleyen fonlamasız sistemlerden oluşmaktadır. Emeklilik sistemlerinde var olan sorunları; demografik, aktüeryal ve politik kökenli olmak üzere üç ana başlıkta gruplandırabiliriz Demografik Değişimin Etkileri Bir toplumun yaş yapısını; nüfusun yaşa göre basit yüzde dağılımı 50, beklenen ömür 51 ve yaşlı bağımlılık oranı 52 gibi göstergeler belirlemektedir. Dünya nüfusu 1999 yılında 6 milyarı geçmiştir. Birleşmiş Milletlerin, demografik gelişime dair yapmış olduğu araştırma sonuçlarına göre, önümüzdeki 50 yıl içerisinde dünya nüfusunun % 50 artarak, 9 milyar kişiye ulaşması beklenmektedir. Dünya nüfusu her yıl ortalama % 1 artarken, 60 yaş ve üstü nüfusun % 2.5 artması beklenmektedir. 670 milyon civarında olan 60 yaş ve üstü nüfusun, 2050 yılında 2.5 milyara ulaşacağı varsayılmaktadır. Bu rakam, toplam nüfus içerisinde % 26 lık bir orana denk gelmektedir 53. İlk oluşturulduğu dönemlerde -ortalama yaşam beklentisinin yaş arasında olduğu 19. yüzyıl başında- 6-7 olarak belirlenen aktif sigortalı / pasif sigortalı oranı 54, dağıtım esasına göre işleyen sistemlerin; demografik gelişmeler ve emeklilik yaşında yapılan parametrik değişikliklerle birlikte, finansman zorlukları ve dağıtım sistemi esaslarına göre oluşturulan emeklilik sistemlerinde olumsuzluklar yaşanmasını da beraberinde getirmiştir 55. Yaşlı nüfusun, toplam nüfus içerisindeki oranının artması, sadece emeklilik sistemlerinin finansmanını güçleştirmemiştir. Aynı zamanda sağlık harcamalarının ve yaşlılara yapılan diğer sosyal güvenlik harcamalarının da artmasına neden olarak, sosyal güvenlik harcamalarının genel bütçe içerisindeki payını da artırmış ve artırmaya devam etmektedir. Tablo 1 Yaşlıların ve Toplam Pasif Nüfusun Çalışanlara Bağımlılık Oranı ABD Yaşlıların Bağımlılığı 15,4 19,8 18,8 19,3 25,1 32,2 Pasif Nüfus Bağımlılığı 67,5 52,2 52,0 49,7 56,0 64,2 Almanya Yaşlıların Bağımlılığı 17,1 22,1 23,3 28,4 31,6 43,2 Pasif Nüfus Bağımlılığı 48,6 45,3 45,6 47,7 51,1 64,7 Fransa Yaşlıların Bağımlılığı 18,7 22,7 24,0 24,5 31,2 37,5 Pasif Nüfus Bağımlılığı 61,3 52,7 52,7 51,1 58,5 66,7 İngiltere Yaşlıların Bağımlılığı 18,0 23,8 23,5 23,7 28,0 34,4 50 Toplam nüfus içindeki yaş gruplarının yüzdesel oranını vermektedir. 51 Bir yaş kategorisinde ve temel alınan bir yılda yaşanması beklenilen ortalama ömür süresidir. Genellikle doğumda beklenen ömür olarak belirlenmektedir. 52 Yaşlı nüfusun genellikle çalışan nüfusa (16-65 yaş ) oranıdır. Bu oran yaşlı nüfus büyüklüğüne karşı, yaşlı nüfusu desteklemek için çalışan nüfusun kabaca bir endeksini vermektedir. 53 Bacouel-Jentjens, s.7 54 DPT, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı: Sosyal Güvenlik Özel İhtisas Komisyonu Raporu, (2001a), s.68, Erişim Tarihi Aydın, 1999, s.46 18

19 Pasif Nüfus Bağımlılığı 53,6 53,8 53,4 51,1 55,8 64,5 İtalya Yaşlıların Bağımlılığı 14,1 23,2 26,0 30,3 35,9 47,0 Pasif Nüfus Bağımlılığı 51,7 44,9 47,5 50,6 54,6 67,2 Japonya Yaşlıların Bağımlılığı 8,9 20,3 24,0 31,9 41,6 43,6 Pasif Nüfus Bağımlılığı 56,0 43,7 46,4 55,8 65,0 67,2 Kanada Yaşlıların Bağımlılığı 12,7 17,5 18,2 19,8 26,3 35,1 Pasif Nüfus Bağımlılığı 69,8 48,4 48,8 48,8 56,3 66,9 Kaynak: Ergenekon, Çağatay., 2001, Emekliliğin Finansmanı, TÜGİAD Ekonomi Ödülleri Kitapları-2, TÜGİAD s.15 Nüfusun yaşlanması olgusunu daha dramatik yapan bir başka gelişme, dünya genelinde düşmekte olan doğum oranıdır. İki olgunun birleşmesi, gelecekte dünya nüfusunun daha da yaşlanacağının bir göstergesidir. Bunun emeklilik sistemlerine yansımaları; pasif sigortalı sayısında sayısal ve oransal artış, buna karşılık aktif sigortalı sayısında sayısal ve oransal azalıştır. Tablo-1 te seçilmiş bazı OECD ülkelerinde yaşlı nüfusun bağımlılık oranı ve pasif nüfusun bağımlılık oranları verilmiştir Aktüeryal Dengeyi Bozucu Uygulamalar Bir toplumda, yaşlılık çağında bulunanların, çalışma çağında bulunanlara oranı ile sosyal güvenlik sisteminden aylık alanların, sisteme prim ödeyenlere oranının birbirine yakın değerler alması, aktüeryal yapının sağlıklı olduğunu bir göstergesidir 56. Dağıtım esasına göre işleyen sistemlerde aktüeryal dengenin gözetilmesi, nimet-külfet dengesinin dikkate alındığını göstermektedir. Tablo 2 OECD Ülkelerinde Emeklilik Harcamalarının GSMH ya Oranına İlişkin Projeksiyon ABD 4,2 4,5 5,2 7,1 Japonya 7,5 9,6 12,4 14,9 Almanya 11,5 11,8 12,3 18,4 Fransa 9,8 9,7 11,6 14,3 İtalya 12,6 13,2 15,3 21,4 İngiltere 4,5 5,2 5,1 5,0 Kanada 5,0 5,3 6,9 9,1 Avustralya 2,3 2,3 2,9 4,3 İspanya 9,8 10,0 11,3 16,8 Hollanda 5,7 6,1 8,4 12,1 Belçika 9,7 8,7 10,7 15,0 Kaynak: Çağatay Ergenekon, Emekliliğin Finansmanı, Tügiad Ekonomi Ödülleri Kitapları-2, 2001, s.17 Birçok ülkede artan refah seviyesi, emeklilere yapılan yardımlarda karşılığa bağlı olmadan yapılan yardım artışlarını da beraberinde getirmiştir 57. Yüksek standartlarda verilen karşılıksız emeklilik aylıkları 56 Çağatay Ergenekon, Emekliliğin Finansmanı, TÜGİAD, 2000, s age. s.20 19

20 uygulaması, giderlerin artmasına ve finansal açıklara yol açmıştır 58. Düşük prim ve düşük emeklilik yaşı uygulamaları, yaşlılık sigortasından yararlanma koşullarının kolaylaştırılması, geniş kayıt dışı istihdamın varlığı, aktif sigortalı / pasif sigortalı dengesini bozmuştur. Bunun sonucunda da GSMH dan emeklilik sistemlerine yapılan transferler, son yıllarda artmıştır ve gelecek dönemlerde daha da artması beklenmektedir. Tablo-2 da OECD ülkelerinde Emeklilik Harcamalarına ilişkin 2040 yılına kadar olan projeksiyonlar verilmiştir Politik Müdahaleler Sosyal güvenlik sistemine yapılan politik müdahaleler; emeklilik maaşlarının primlerle karşılanamayacak derecede artırılması, sistemde biriken fonların verimsiz, düşük getirili alanlarda ve politik nüfusa sahip toplum kesimlerini sübvanse edilmesinde kullanılması, emekli olma koşullarının sistem yükümlülüklerini olumsuz etkileyecek şekilde kolaylaştırılması ve benzeri şekillerde gerçekleşmektedir Dağıtım Modeline Göre İşleyen Emeklilik Sistemlerinde Reform Çalışmaları Emeklilik sistemlerinde, emeklilik yaşı ve sağlanan yardımların miktarı, sürekli tartışma konusu olmuştur. Günümüzdeki tartışma konularını; demografik değişimin emeklilik sistemlerine etkileri ve gelecekte sürdürülebilirliği oluşturmaktadır 60. Ekonomik oluşumlar, demografik değişim, aile biçiminde meydana gelen değişim ve bireysel amaçlar varolan sistemlerin çözüm bulması gereken yeni sorunlardır. Yaşlılık dönemine ilişkin kurulan tüm güvenlik sistemlerin, üç önemli işlevi bulunmaktadır. Bunlar; tasarruf, yeniden dağıtım ve sigorta işlevleridir. Bu işlevlerin yerine gelmesi ile birlikte, bireyler, emeklilik döneminde yoksulluktan korunmakta ve tüketim eğilimi, klasik yaşam boyu hipotezinde (life cycle hypothesis) olduğu gibi aynı düzeyde devam etmektedir. Fakat, 1980 li yıllarla başlayan ve günümüzde de devam eden süreçte, 2. Dünya Savaşı sonrası inşa edilen emeklilik sistemleri sorunlar yaşamaya başlamıştır. Yapılan reform çalışmalarının temelinde, yeniden dağıtım yolu ile yoksulluğun önlenmesi, tasarruf ve sigorta amaçlarının en iyi şekilde yerine getirilmesinin yanı sıra, emeklilik sistemlerinin kısa dönemli ve uzun dönemli ekonomik sürdürülebilirliklerinin sağlanması yatmaktadır. Reform çalışmalarını, parametrik reformlar ve yapısal reformlar olarak ikiye ayırmak mümkündür. 58 Ali Güzel ve Ali Rıza Okur, Sosyal Güvenlik Hukuku, İstanbul, Beta, 7. Bası, 1999, s.53-54; Yusuf Alper, Bilgi Çağı ve Sosyal Güvenlik, (2002b), Erişim Tarihi: ; Ömer Zahti Altan ve Yener Şişman, Yaşlılara Yönelik Sosyal Politikalar, Kamu-İş, İş Hukuku ve İktisat Dergisi, Cilt.7, Yıl.2003 Sayı.2 s.19-53, s Ergenekon, 2000, s ILO, 1998a, s.6 20

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Sosyal Güvenlik Hukuku 1. Ders

Sosyal Güvenlik Hukuku 1. Ders Sosyal Güvenlik Hukuku 1. Ders Prof. Dr. Murat ŞEN Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ Sosyal Güvenlik Kavramı Kişileri, gelirleri ne olursa olsun, belirli sayıdaki tehlikeler karşısında güvence sağlama görevine sahip

Detaylı

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış 2050'ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış Prof. Dr. Yusuf Alper (Uludağ Üniversitesi) Yard. Doç. Dr. Çağaçan Değer (Ege Üniversitesi) Prof. Dr. Serdar Sayan (TOBB

Detaylı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Prof. Dr. Serdar SAYAN TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi 4. Türkiye Nüfusbilim Kongresi Ankara 6 Kasım 2015 Yaşlılık (Emeklilik) Sigortası Türkiye de çalışanların

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI 1.1. SOSYAL GÜVENLİK 9 1.1.1. Sosyal Güvenliğin Tarihsel Gelişimi 1 1.1.. Sosyal Güvenliğin Araçları ve Sosyal Riskler 17 1.1..1. Sosyal Yardımlar

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Ödev Teslimi Ortalama İntihal. Sunum. Sonuç

Ödev Teslimi Ortalama İntihal. Sunum. Sonuç Ödev Konusu Öğrenci Adı-Soyadı Sunum Ödev Teslimi Ortalama İntihal Sonuç 1 Sosyal Güvenlik Kavramı ve Sosyal Riskler 2 Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Dünya daki Gelişimi 3 Türk Sosyal Güvenlik Sisteminin

Detaylı

Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış

Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış Değerlendirme Notu Volkan Yılmaz Dünyadaki sosyal güvenlik reformu eğilimlerine paralel olarak, 2000 li yılların ortasından bu yana ülkemizin

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi SOSYAL GÜVENLİK REFORMU A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İşgücünün Durumu TÜRKİYE KENT KIR 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Kurumsal olmayan sivil nüfus (000) 71 915 72 879 44 631 45

Detaylı

SAĞLIK HİZMETLERİNİN FİNANSMANI

SAĞLIK HİZMETLERİNİN FİNANSMANI EK-18 SAĞLIK HİZMETLERİNİN FİNANSMANI Türk sağlık sisteminin temel özelliklerinden biri, gerek hizmet sunumu, gerekse finansmanı açısından farklı rejimlerden oluşmuş olmasıdır. Sağlık hizmetleri bir yandan

Detaylı

Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları. Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 2010

Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları. Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 2010 Sosyal Güvenlikte Reform Süreci ve Mali Sonuçları Tuncay Teksöz TBB Ekonomistler Platformu 29 Temmuz 21 SOSYAL GÜVENLİK REFORMU Nasıl Bir Dönüşüm İçindeyiz? Emeklilik hak ve yükümlülüklerin tüm çalışanlar

Detaylı

SAĞLIK HİZMETLERİ FİNANSMANI

SAĞLIK HİZMETLERİ FİNANSMANI Giriş Bir ülkenin en önemli kaynağı insandır. Toplumu oluşturan bireylerin ve dolayısıyla toplumun en büyük zenginliği ise sağlığıdır. Bireylerin ve toplumların sağlık hizmetine olan gereksinimi sonsuz

Detaylı

Kanun No. 5454 Kabul Tarihi : 8.2.2006

Kanun No. 5454 Kabul Tarihi : 8.2.2006 Kanun T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bağ-Kur'dan Aylık veya Gelir Almakta Olanlara Ek Ödeme Yapılması ile Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bağ-Kur'dan Aylık veya Gelir Almakta Olanlara Ödenen

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] SOSYAL GÜVENLİK. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com

FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] SOSYAL GÜVENLİK. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] 4 www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com 2 Sosyal Güvenliğin Tanımı: Gelirleri ne olursa olsun, kişilere belirli sosyal riskler karşısında ekonomik güvence sağlama

Detaylı

26 milyar YTL'den işsize düşen 1.2 milyar YTL

26 milyar YTL'den işsize düşen 1.2 milyar YTL İSTANBUL SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI 07/06/2007 26 milyar YTL'den işsize düşen 1.2 milyar YTL İşsizlik Sigortası'nın uygulamaya başladığı Mart 2002 tarihinden 31 Mart 2007 tarihine kadar geçen

Detaylı

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI 1 AB de Özel Sağlık Sigortası Uygulamaları Geçtiğimiz dönemlerde sağlık harcamalarında kaydedilen artış, kamu sağlık sistemlerinin sürdürülmesinde sorun yaşanmasına

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

sosyal politikalar;vatandaşların asgari gelirlerini,sağlık,barınma ve eğitimi haklarını koruma altına alır. Refah devletinin 2.Dünya Savaşı ve 1970

sosyal politikalar;vatandaşların asgari gelirlerini,sağlık,barınma ve eğitimi haklarını koruma altına alır. Refah devletinin 2.Dünya Savaşı ve 1970 SOSYAL POLİTİKALAR REFAH DEVLETİN TARİHSEL DEĞİŞİMİ sosyal politikalar;vatandaşların asgari gelirlerini,sağlık,barınma ve eğitimi haklarını koruma altına alır. Refah devletinin 2.Dünya Savaşı ve 1970 ler

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ BÖLÜM I İŞSİZLİK

MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ BÖLÜM I İŞSİZLİK MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET ABSTRACT İÇİNDEKİLER KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ GİRİŞ v vii ix xvii xviii xx xxi BÖLÜM I İŞSİZLİK A. İŞSİZLİĞİN TANIMI

Detaylı

AMAÇ İSG alanında devlet, işçi, işveren taraflarının yeri ve önemini, faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası kuruluşlar ile bu alanda hazırlanmış

AMAÇ İSG alanında devlet, işçi, işveren taraflarının yeri ve önemini, faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası kuruluşlar ile bu alanda hazırlanmış AMAÇ İSG alanında devlet, işçi, işveren taraflarının yeri ve önemini, faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası kuruluşlar ile bu alanda hazırlanmış sözleşmeleri öğrenmelerini sağlamaktır. İSG nin Ekonomik

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık (Tarım Reformu

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI 1 SUNUM PLANI Kurumsal Yapı Kurumun Organları Kurumun Görevleri Sosyal Güvenlik Reformuna Genel Bakış 2 SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI KURUMSAL YAPI 3 4 SOSYAL

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASINA İLİŞKİN KANUN TASARISI

BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASINA İLİŞKİN KANUN TASARISI BAZI ALACAKLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASINA İLİŞKİN KANUN TASARISI KAPSAMA GİREN İDARELER Maliye Bakanlığı, Gümrük Müsteşarlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu, İl Özel İdareleri ve Belediyeler, Büyükşehir Belediyeleri

Detaylı

İlgili olduğu maddeler : Gelir Vergisi Kanunu Madde 22, 40, 63, 75, 86, 89, 94 4697 Sayılı Kanun Geçici Madde 1. Verilmesini Gerektiren Gelirler

İlgili olduğu maddeler : Gelir Vergisi Kanunu Madde 22, 40, 63, 75, 86, 89, 94 4697 Sayılı Kanun Geçici Madde 1. Verilmesini Gerektiren Gelirler Bireysel emeklilik sistemi ve diğer şahıs sigortalarına ödenen katkı payı ve primlerin matrahın tespitinde indirimi ve elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi anlatılmıştır. Tarih 13/08/2003 Sayı GVK-3/2003-3/Bireysel

Detaylı

BİRİNCİ KISIM SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNA GİRİŞ Birinci Bölüm SOSYAL GÜVENLİK KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ

BİRİNCİ KISIM SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNA GİRİŞ Birinci Bölüm SOSYAL GÜVENLİK KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ İ Ç İ N D E K İ L E R BİRİNCİ KISIM SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNA GİRİŞ Birinci Bölüm SOSYAL GÜVENLİK KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ 1. Sosyal Güvenlik Kavramı 1 I. Sosyal güvenlik ve sosyal riskler 2 1. Genel

Detaylı

Endüstri İlişkileri Kapsamında

Endüstri İlişkileri Kapsamında çimento işveren ocak 2010 Endüstri İlişkileri Kapsamında Mevzuattaki Değişiklikler Ekim-Kasım-Aralık 2009 Dönemi Hazırlayan: Av. Füsun GÖKÇEN 22 Ekim 2009 tarih ve 27384 sayılı Resmi Gazete de Çevre Denetimi

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık Hazine Müstaşarlığı

Detaylı

Sigortacılık & Aktüerya. Ilge YAZGAN Aktüerler Derneği İstanbul, 11 Nisan 2011 Yıldız Teknik Üniversitesi

Sigortacılık & Aktüerya. Ilge YAZGAN Aktüerler Derneği İstanbul, 11 Nisan 2011 Yıldız Teknik Üniversitesi Sigortacılık & Aktüerya Ilge YAZGAN Aktüerler Derneği İstanbul, 11 Nisan 2011 Yıldız Teknik Üniversitesi ERGO slide master 2010 Gündem Sigorta Aktüerya Sigorta Ne Demek? Sigorta: Sigorta, aynı türden tehlikeyle

Detaylı

1) SSGSS Kanununda öngörülen kadın ve erkekler için emeklilik yaşının 2036 yılından başlayarak 65 yaşa yükseltilmesi düzenlemesi aynen korunmuştur.

1) SSGSS Kanununda öngörülen kadın ve erkekler için emeklilik yaşının 2036 yılından başlayarak 65 yaşa yükseltilmesi düzenlemesi aynen korunmuştur. 1 SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI YASASINDA DEĞİŞİKLİK ÖNGÖREN YASA TASARISI İLE İLGİLİ EMEK PLATFORMUNUN TALEPLERİ HAKKINDA BAKANLIKTA YAPILAN GÖRÜŞMELERDE KABUL EDİLEN, KISMEN KABUL EDİLEN

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler

Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler Ali Haydar ELVEREN Daire Başkanı Özel Emeklilik Dairesi Hazine Müsteşarlığı Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu nda Değişiklik Yapılması ve Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur.

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

TÜRKİYE DE ATÇILIĞIN DESTEKLENMESİ. Erdal Celal SUMAYTAOĞLU Yüksek Komiserler Kurulu Başkan Yardımcısı 20 Temmuz 2012

TÜRKİYE DE ATÇILIĞIN DESTEKLENMESİ. Erdal Celal SUMAYTAOĞLU Yüksek Komiserler Kurulu Başkan Yardımcısı 20 Temmuz 2012 TÜRKİYE DE ATÇILIĞIN DESTEKLENMESİ Erdal Celal SUMAYTAOĞLU Yüksek Komiserler Kurulu Başkan Yardımcısı 20 Temmuz 2012 1 I. TÜRKİYE DE ATÇILIK ve AT YARIŞLARI POTANSİYELİ 2 TÜRKİYE; TÜRKİYE DE ATÇILIK SEKTÖRÜ

Detaylı

TÜRKİYE NİN STRATEJİK VİZYONU PROJESİ

TÜRKİYE NİN STRATEJİK VİZYONU PROJESİ İÇİNDEKİLER TÜRKİYE NİN STRATEJİK VİZYONU 2023 PROJESİ - SEKTÖREL PERSPEKTİF - STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) SOSYAL GÜVENLİK VE SİVİL TOPLUM ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR SOSYAL POLİTİKALAR VE SOSYAL GÜVENLİK

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi. A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü

Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi. A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü T.Teksöz, K.Helvacıoğlu ve Y.Kaya Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle

Detaylı

AvivaSA CEO su Meral Eredenk: Bireysel. Emeklilik, Destekle Vites Yükseltecek

AvivaSA CEO su Meral Eredenk: Bireysel. Emeklilik, Destekle Vites Yükseltecek 4 Haziran 2012, Pazartesi AvivaSA CEO su Meral Eredenk: Bireysel Emeklilik, Destekle Vites Yükseltecek Uzun vadeli tasarrufları artırmak amacıyla Bireysel Emeklilik Sistemi ne getirilen teşviklerin sektörün

Detaylı

167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ

167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ 167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Barış ÖZTUNA Çankırı Karatekin Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Dr. Mümine Nurdan DOĞUKAN GENEL SAĞLIK SİGORTASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ POLİTİKA VE PROJE DAİRE BAŞKANLIĞI 07 Kasım 2014 Sunum Planı Tanımlar Özel Sağlık Sigortası Çeşitleri Tamamlayıcı

Detaylı

SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ

SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ (25.02.2011 tarih ve 27857 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 13.02.2011

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası

Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Türkiye de Özel Sağlık Sigortası Dünya da ekonomi ve sağlık sektörü açısından gelişmişliğin bir göstergesi olan ve gelişmiş ülkelerde neredeyse nüfusun büyük bölümüne sirayet eden Özel Sağlık Sigortalı

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

%25 DEVLET KATKISI. 444 55 00 / anadoluhayat.com.tr

%25 DEVLET KATKISI. 444 55 00 / anadoluhayat.com.tr %25 DEVLET KATKISI 444 55 00 / anadoluhayat.com.tr BES Nedir? Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), aktif çalışma hayatınız süresince yaptığınız tasarrufların uzun vadeli yatırıma yönlendirilmesini sağlayan,

Detaylı

Esnek Güvence Kavramı ve Türk Sosyal Güvenlik Mevzuatındaki Yeri. Sosyal Güvenlik Uzmanı Varol DUR

Esnek Güvence Kavramı ve Türk Sosyal Güvenlik Mevzuatındaki Yeri. Sosyal Güvenlik Uzmanı Varol DUR Esnek Güvence Kavramı ve Türk Sosyal Güvenlik Mevzuatındaki Yeri Sosyal Güvenlik Uzmanı Varol DUR 1 İçerik o Esneklik ve Güvenlik Kavramları o Esnek Güvence Kavramı o Avrupa Birliği nde Esnek Güvence o

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

Sistemin koruması altında olmayan kesimi gelir düzeyi çok düşük olan yoksul vatandaşlarımızın oluşturduğu tartışmasızdır.

Sistemin koruması altında olmayan kesimi gelir düzeyi çok düşük olan yoksul vatandaşlarımızın oluşturduğu tartışmasızdır. SOSYAL GÜVENLİKTE YAPILAN YASAL DÜZENLEMELERİN BİR YILLIK UYGULAMASI SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNİN SORUNLARINI ÇÖZEMEDİĞİ GİBİ, YENİ SORUNLARIN KAYNAĞI OLDUĞUNU GÖSTERDİ. Reform adı altında yapılan yasal

Detaylı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI FATİH ACAR: -EMEKLİLERİMİZİN, EMEKLİLİK HAKLARINI EN İYİ ŞEKİLDE KULLANABİLMELERİ DEVLETİN ÖNDE GELEN GÖREVLERİ ARASINDADIR -EMEKLİLERİMİZ

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR GENELGE 2008/4. Sirküler Tarihi: 21.01.2008 Sirküler No: 2008/14

SİRKÜLER RAPOR GENELGE 2008/4. Sirküler Tarihi: 21.01.2008 Sirküler No: 2008/14 SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi: 21.01.2008 Sirküler No: 2008/14 GENELGE 2008/4 Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından Artışları konulu 2008/4 sayılı Genelge ekte yer almaktadır. yayımlanan 2008 Yılı

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5393 Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz Umut Oran İstanbul Milletvekili (2)

Detaylı

Farklı dallar için temel kavramlar ve ilkeler

Farklı dallar için temel kavramlar ve ilkeler Bernard Brunhes International Sosyal güvenlik hukukuna giriş Farklı dallar için temel kavramlar ve ilkeler Sosyal güvenlik kavramı (1) Sosyal güvenliğin tanımı: Kazanç eksikliğiyle (tehdidi ile), (örneğin

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNUN KURUMSAL UYGULAMALARIMIZA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER

GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNUN KURUMSAL UYGULAMALARIMIZA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNUN KURUMSAL UYGULAMALARIMIZA GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER (28.02.2009 ve 28.09.2009 tarihli değişikliklerle güncellenmiştir.) Mehmet TURŞUCU Mali Hizmetler

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

A- 506 SAYILI KANUNA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER

A- 506 SAYILI KANUNA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER 23/10/2007 tarihli ve 26679 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 5698 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile Tarım İşçileri

Detaylı

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE HEDEF 1. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) programlarının amacı, çalışanların maddi ve manevi yararı için

Detaylı

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Ekim 2015 Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Harcama İzleme Güncelleme Notu Nurhan Yentürk STK Eğitim ve Araştırma Birimi tarafından Kamu Harcamalarını İzleme Dizisi kapsamında gençlik, çocuk,

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.13.2.SGK.0.10.04.00/73-031/93 23/1/2013 Konu : Prime esas kazançların alt ve üst sınırları ile bazı işlemlere esas tutarlar

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 17 EKİM 2011 İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler... 3 TABLO 2: Kaynaklar-Harcamalar

Detaylı

5510 sayılı Yasanın Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde, 3) Sosyal sigortalar: Kısa ve uzun vadeli sigorta kollarını,

5510 sayılı Yasanın Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde, 3) Sosyal sigortalar: Kısa ve uzun vadeli sigorta kollarını, Esas Sayısı : 2015/100 Karar Sayısı : 2015/110 Sosyal Güvenlik Hakkı, Çağdaş devlet anlayışının bir sonucu olan sosyal hukuk devletinde geçerli sosyal güvenlik ve sosyal adalet ilkeleri gereğince toplumdaki

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU

SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 07.07.2015/130-2 VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI

Sirküler Rapor Mevzuat 07.07.2015/130-2 VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI ÖZET : 1.7.2015-31.12.2015 tarihinden arasında geçerli olmak üzere uygulanacak Gelir Vergisinden istisna

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU ESNEK GÜVENCE BAĞLAMINDA TÜRKİYE DE SOSYAL GÜVENCE Yasemin KARA Ağustos 2009 İÇERİK GİRİŞ TÜRKİYE HOLLANDA SONUÇ ve DEĞERLENDİRME 2 GİRİŞ 3 Matra Projesinin Temelleri Bu çalışma

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ SERMAYE PİYASASI KURUMU KONFERANSI 8 MAYIS 2003 1 FİNANSAL SİSTEMİN İŞLEVLERİ I Malların, hizmetlerin

Detaylı

SORULARLA MALULLÜK AYLIĞI

SORULARLA MALULLÜK AYLIĞI SORULARLA MALULLÜK AYLIĞI Sigortalıların maluliyetlerini nasıl tespit ettirecekleri, hangi şartlarda maluliyet aylığına hak kazanacakları, malullük aylığı için nasıl ve nereye başvuracakları ile malullük

Detaylı

6327 sayılı kanun ile yapılan değişikliklerin vergi uygulamalarına etkileri madde madde aşağıdaki gibidir.

6327 sayılı kanun ile yapılan değişikliklerin vergi uygulamalarına etkileri madde madde aşağıdaki gibidir. MAKALE Tahir ÖZIRMAK BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ VE ŞAHIS SİGORTALARINA ÖDENEN KATKI PAYI VE PRİMLERİN VERGİ MATRAHININ TESPİTİNDE İNDİRİMİ VE ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLMESİ KONUSUNDA YENİ DÜZENLEMELER

Detaylı

MESLEKİ EĞİTİM VE İSTİHDAM KONUSUNDA 6111 SAYILI KANUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER

MESLEKİ EĞİTİM VE İSTİHDAM KONUSUNDA 6111 SAYILI KANUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER MESLEKİ EĞİTİM VE İSTİHDAM KONUSUNDA 6111 SAYILI KANUNDA YAPILAN DÜZENLEMELER 13/02/2011 tarih ve 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI

VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI Özet: 01.01.2015 30.06.2015 ile 01.07.2015 31.12.2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere uygulanacak

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK AB de MESLEKİ EMEKLİLİK Aylık türleri Yaşlılık Ölüm/Dul ve Yetim Malullük/Özürlülük (her birinin sorunları birbirinden tamamen farklı) EMEKLİLİK PİRAMİDİ özel mesleki yasal asgari Mesleki emekliliğin göreceli

Detaylı

UZUN VADELİ SİGORTALAR

UZUN VADELİ SİGORTALAR UZUN VADELİ SİGORTALAR Hedefler Sosyal Güvenlik Sistemindeki Uzun Vadeli Sigortalar ( Malullük, Yaşlılık, Ölüm ile Evlenme ve Cenaze Ödeneği) hakkında bilgi sahibi olacaksınız. 2 Adapazarı Meslek Yüksekokulu

Detaylı

27.01.2015/3-1 ÖZET :

27.01.2015/3-1 ÖZET : 27.01.2015/3-1 2015 YILINDA UYGULANACAK PRİME ESAS KAZANÇLARIN ALT VE ÜST SINIRLARI İLE BAZI İŞLEMLERE ESAS TUTARLARA İLİŞKİN 2015/4 SAYILI GENELGE YAYIMLANDI ÖZET : 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine

Detaylı

KAYIT DIŞI İSTİHDAM VE SOSYAL GÜVENLİK

KAYIT DIŞI İSTİHDAM VE SOSYAL GÜVENLİK KAYIT DIŞI İSTİHDAM VE SOSYAL GÜVENLİK M. Kemal OKTAR * Sosyal Güvenlik Hukuku bakımından kayıt dışı istihdam olgusu; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu ve 2821 sayılı Sendikalar

Detaylı

BASAMAK SATIN ALAN BAĞ-KUR LULARIN

BASAMAK SATIN ALAN BAĞ-KUR LULARIN 18 cevdet ceylan:layout 1 11/9/10 3:22 PM Page 229 BASAMAK SATIN ALAN BAĞ-KUR LULARIN AYLIKLARI Cevdet CEYLAN* I-GİRİŞ 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. a) 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük erkekler ile 18 yaşından büyük kadınlardan;

DESTEK DOKÜMANI. a) 18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük erkekler ile 18 yaşından büyük kadınlardan; 6111 Sayılı Torba Yasa Uygulaması 6111 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar

Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanun Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2014-1

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2014-1 T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Sayı : 24010506/0100602/ 42 15/1/2014 Konu : Prime esas kazançların alt ve üst sınırları ile bazı işlemlere esas tutarlar GENELGE

Detaylı

İSTİHDAM FAALİYETLERİ

İSTİHDAM FAALİYETLERİ İSTİHDAM FAALİYETLERİ Aktif İstihdam Politikaları Pasif İstihdam Politikaları Girişimcilik Programları İşsizlik Sigortası İşbaşı Eğitim Programları Ücret Garanti Fonu Toplum Yararına Çalışma Programları

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

Adres : Mithatpaşa Cad. No : 7 Sıhhiye/ANKARA Ayrıntılı Bilgi : A.ARAS Dai. Bşk. V.

Adres : Mithatpaşa Cad. No : 7 Sıhhiye/ANKARA Ayrıntılı Bilgi : A.ARAS Dai. Bşk. V. T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Telefon : 0312 458 71 10 Faks : 0312 432 12 37 1/8 Sayı : 24010506/0100602/ 42 15/1/2014 Konu : Prime esas kazançların alt ve üst

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. 5510 SAYILI KANUNUN GETĐRDĐĞĐ DEĞĐŞĐKLĐKLER ve ĐK(ĐK/Tiger2Bordro/GoBordro/Bordro/TigerBordro) ÜRÜNLERĐNE ETKĐLERĐ

DESTEK DOKÜMANI. 5510 SAYILI KANUNUN GETĐRDĐĞĐ DEĞĐŞĐKLĐKLER ve ĐK(ĐK/Tiger2Bordro/GoBordro/Bordro/TigerBordro) ÜRÜNLERĐNE ETKĐLERĐ 5510 SAYILI KANUNUN GETĐRDĐĞĐ DEĞĐŞĐKLĐKLER ve ĐK(ĐK/Tiger2Bordro/GoBordro/Bordro/TigerBordro) ÜRÜNLERĐNE ETKĐLERĐ Sosyal güvenlik reformu kapsamında 5510 sayılı kanun 01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe

Detaylı