KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE KALKINMA YARDIMLARI: ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ ÖRNEĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE KALKINMA YARDIMLARI: ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ ÖRNEĞİ"

Transkript

1 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE KALKINMA YARDIMLARI: ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ ÖRNEĞİ Yüksek Lisans Tezi Kürşad MAHMAT Ankara-2008

2 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE KALKINMA YARDIMLARI: ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ ÖRNEĞİ Yüksek Lisans Tezi Kürşad MAHMAT Tez Danışmanı Prof.Dr.Hayriye ERBAŞ Ankara-2008

3 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE KALKINMA YARDIMLARI: ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ ÖRNEĞİ Yüksek Lisans Tezi Tez Danışmanı : Prof.Dr.Hayriye ERBAŞ Tez Jürisi Üyeleri Adı ve Soyadı İmzası Prof. Dr. Hayriye ERBAŞ... Doç. Dr. Neşe ÖZDEN... Yrd. Doç. Dr. Yelda DEMİRAĞ... Tez Sınavı Tarihi: 10 Eylül 2008

4 İÇİNDEKİLER Sayfa TABLOLAR LİSTESİ...iii KISALTMALAR...v ÖNSÖZ...vi BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ 1.1. KONU VE KAPSAM ÖNEM METODOLOJİ...5 İKİNCİ BÖLÜM KALKINMA YARDIMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ 2.1. DIŞ YARDIM KAVRAMI VE TÜRLERİ KALKINMA YARDIMININ TARİHÇESİ Yardım Sisteminin Kurumsallaşması Yardım Sisteminde Genel Eğilimler: Rakamlar ve Hedefler Arası Yardım Akışı Yardım Yönelimi ve Donor Hedefleri: Kime, Neden, Ne Kadar? Teknik İşbirliği Bütçe Desteği ve Program Yardımları Yardım Politikalarında Değişim: Jeopolitikten Globalleşmeye Kayış...33 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM SOVYETLER BİRLİĞİ DÖNEMİNDE VE BAĞIMSIZLIK SONRASINDA ORTA ASYA 3.1. ORTA ASYA TARİHÇESİ POLİTİK GEÇMİŞ VE DÖNÜŞÜM BÖLGE EKONOMİSİ ULUSAL POLİTİKALAR VE BAŞLANGIÇ ŞARTLARI Kazakistan Kırgızistan Tacikistan...55 i

5 3.4.4 Türkmenistan Özbekistan...58 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ORTA ASYA EKONOMİK KALKINMA STRATEJİLERİ VE KALKINMA YARDIMLARI 4.1. KALKINMA STRATEJİLERİ KALKINMA YARDIMI VE DIŞ YARDIMDA TEMEL GEREKÇELER ULUSLARARASI ARENADA ORTA ASYA VE KALKINMA YARDIMLARI ÜLKELERE YAPILAN RESMİ KALKINMA YARDIMLARI VE SEKTÖREL DAĞILIMLARI TÜRKİYE'NİN BÖLGEYE YAPTIĞI KALKINMA YARDIMLARI...81 BEŞİNCİ BÖLÜM ORTA ASYA CUMHURİYETLERİNİN KALKINMIŞLIK GÖSTERGELERİ VE YARDIMLARIN ETKİLERİ 5.1. KALKINMA TRENDLERİ VE YARDIMLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ İNSANİ KALKINMA GÖSTERGELERİ EKONOMİK GELİŞMELER GENEL DEĞERLENDİRME...96 SONUÇ KAYNAKÇA EKLER EK 1: Kazakistan'a Yapılan Resmi Kalkınma Yardımları (ODA) EK 2: Kırgızistgan'a Yapılan Resmi Kalkınma Yardımları (ODA) EK 3: Özbekistan'a Yapılan Resmi Kalkınma Yardımları (ODA) EK 4: Tacikistan'a Yapılan Resmi Kalkınma Yardımları (ODA) EK 5: Türkmenistan'a Yapılan Resmi Kalkınma Yardımları (ODA) ÖZET SUMMARY ii

6 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 3.1: Sovyetler Birliği Cumhuriyetleri Başlangıç Şartları...47 Tablo 4.1: Orta Asya Ülkelerine Yapılan ODA - Cari Harcanan Milyon $...79 Tablo 4.2: Orta Asya Ülkelerine Yapılan ODA/OA Yardımlarının %GSMH Oranı...80 Tablo 5.1: Orta Asya, Rusya ve Türkiye'de İnsani Kalkınmışlık İndeksi Tablo 5.2: Orta Asya Devletleri Nüfus Değişimi Tablo 5.3: Fakirlik Sınırı Altında Yaşayan Nüfus % Oranı...93 Tablo 5-4: En Yüksek %20'nin En Alttaki %20'ye Oranı Tablo 5-5: Orta Asya Ülkeleri GNI INDEKSİ...95 Tablo 5-6: Seçilmiş Makroekonomik Göstergeler...96 Tablo 5-7: Kazakistan EBRD İndeksi Tablo 5-8: Kırgızistan EBRD İndeksi Tablo 5-9: Özbekistan EBRD İndeksi Tablo 5-9: Tacikistan EBRD İndeksi Tablo 5-11: Türkmenistan EBRD İndeksi GRAFİKLER LİSTESİ Grafik 2-1: DAC yardımları toplamının yıllara göre değişimi...22 Grafik 2-2:Ülkelerin DAC içindeki oranlarının yıllara göre değişimi...24 Grafik 2-3:Toplam ODA içinde donor payları (Yüzde Oran)...24 Grafik 2-4: ABD ODA/OA Yardımlarının Bölgesel Dağılımı...26 Grafik 2-5:ODA Sektörel Dağılımı Yüzde Oranları...29 Grafik 2-6:Tüm Donorler Teknik İşbirliği/ODA Oranı ve Teknik İşbirliği Toplamı...30 Grafik 2-7:Tüm Donorler-Kalkınmakta Olan Ülkelere yapılan ODA...32 Grafik 4.1-ABD Orta Asya Ülkelerine Yapılan ODA-Cari Harcanan Milyon Dolar ($)...76 Grafik 4.2-Japonya Orta Asya Ülkelerine Yapılan ODA -Cari Harcanan Milyon $...77 Grafik 4.3-Teknik İşbirliği -Cari Harcanan Milyon $...77 Grafik 4.4-Orta Asya Ülkelerine Yapılan ODA-Cari Harcanan Milyon $...79 Grafik 4.5-Orta Asya Ülkelerine Yapılan ODA/OA Yardımlarının %GSMH Oranı...80 Grafik 5-1 :Orta Asya Cumhuriyetlerinde Ortalama Yaş Beklentisi...92 Grafik 5-2:Orta Asya Cumhuriyetleri GDP Büyüme Oranı...94 iii

7 EK 1 KAZAKİSTAN A YAPILAN RESMİ KALKINMA YARDIMLARI (ODA) Tablo 1-1 Kazakistan Toplam ODA Cari Harcanan milyon $ Tablo 1-2: Kazakistan Teknik İşbirliği Cari Harcanan Mil. $ EK 2 KIRGIZİSTAN A YAPILAN RESMİ KALKINMA YARDIMLARI (ODA) Tablo 2-1: Kırgızistan Tüm Sektörler Toplam ODA Cari Harcanan Mil.$ Tablo 2-2: Kırgızistan Teknik İşbirliği Cari Harcanan Mil.$ EK 3 ÖZBEKİSTAN A YAPILAN RESMİ KALKINMA YARDIMLARI (ODA) Tablo 3-1: Özbekistan Tüm Sektörler ODA Cari Harcanan Mil.$ Tablo 3-2: Özbekistan Teknik İşbirliği Cari Harcanan Mil.$ EK 4 TACİKİSTAN A YAPILAN RESMİ KALKINMA YARDIMLARI (ODA) Tablo 4-1: Tacikistan Tüm Sektörler Toplam ODA-Cari Harcanan Milyon $ Tablo 4-2: Tacikistan Teknik İşbirliği EK 5 TÜRKMENİSTAN A YAPILAN RESMİ KALKINMA YARDIMLARI (ODA) Tablo 5-1: Türkmenistan Tüm Sektörler Toplam ODA Cari Harcanan Milyon $ Tablo 5-2: Türkmenistan Teknik İşbirliği iv

8 KISALTMALAR ABD: ADB: BDT: BTC: CIS: DAC: EBRD: EC: GFATM: GSMH: GTZ: HDI: IDA: IMF: ISAF: JICA: NATO: NIEO: ODA: OECD: OLİS: S.S.C.B : SPECA: STK: TACIS: TİKA: UNAIDS: UNDP: UNECE: UNESCAP: UNESCO: UNFPA: UNICEF: UNIDO: USAID: WHO: WMD: Amerika Birleşik Devletleri Asya Kalkınma Bankası Bağımsız Devletler Topluluğu Bakü Tiflis Ceyhan Boru Hattı Bağımsız Devletler Topluluğu (Commonwealth of Independent States) (OECD bünyesinde kurulmuş olan) Kalkınma Yardımları Komitesi Avrupa Yeniden Yapılanma (İmar) ve Kalkınma Bankası (European Bank for Reconstruction and Development ) Avrupa Komisyonu AIDS le Mücadele Global Fonu Gayri Safi Milli Hâsıla Alman Yardım Teşkilatı. İnsani Kalkınmışlık İndeksi ( Human Development Index) Uluslararası Kalkınma Örgütü Uluslararası Para Fonu Uluslararası Güvenlik Yardım Gücü Japon Uluslararası İşbirliği Ajansı Kuzey Atlantik İttifakı Yeni Uluslararası Ekonomik Düzen Resmi Kalkınma Yardımları Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı Bilgi Sistemleri ve Kütüphane Servisi Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Orta Asya Ekonomileri İçin Özel Programı Sivil Toplum Kuruluşu (AB Bünyesinde) Bağımsız Devletler Topluluğu na Teknik Yardım Teşkilatı Türk İşbirliği Ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı Birleşmiş Milletler Aids Programı Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu Birleşmiş Milletler Asya Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu Eğitim İlim ve Kültür Teşkilatı Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Birleşmiş Milletler Çoçuk Fonu Birleşmiş Milletler Sınaî Kalkınma Teşkilatı ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı Dünya Sağlık Teşkilatı Kitle İmha Silahı v

9 ÖNSÖZ Orta Asya Cumhuriyetleri bağımsızlıklarını kazanmalarının hemen ardından Türkiye için olduğu kadar bütün gelişmiş ülkeler için ilgilerin yoğunlaştığı bir bölge olmuş ve Soğuk Savaş ın hemen ardından bir çok çalışmaya konu olmuştur. ABD ve Japonya başta olmak üzere kalkınmış ülkeler bu beş ülke ile ilgili uluslararası politik ve stratejik hedefleriyle örtüşür şekilde 1950 li yıllarda itibaren uluslararası politikanın en önemli enstrümanlarından olan kalkınma yardımları yoluyla bölgede varlık göstermişlerdir lı yıllarla birlikte hız kazanan küreselleşme süreci sosyal, kültürel, politik, ekonomik, tarihi ve diğer birçok yansımalarıyla ele alınmışken özellikle ülkemizde kalkınma yardımları ve dış yardımlar ekseninde ve etkileriyle değerlendirilmemiştir. Irksal ve tarihsel bağlarımız ve mekansal yakınlığı sebebiyle ayrı bir önemi ve değeri olan atayurdu Orta Asya nın kalkınma yardımları özelinde değerlendirilmesi Türkiye açısından da önem arz etmektedir. Kalkınma yardımları ve dış yardımlar konusunda akademik anlamda uluslararası literatür son derece zengin olsa da ülkemiz için henüz fazlasıyla bakir bir alandır. Bu bakir alana mütevazi bir giriş olan çalışmanın en azından boşluklara işaret etmede faydalı olacağını umut etmekteyiz. Çalışmanın tamamlanmasında her türlü katkı, yönlendirme, teşvik ve değerlendirmeleri için Prof. Dr. Hayriye ERBAŞ a teşekkür etmek ve bir kez daha saygılarımı iletmek istiyorum. Mühendislik formasyonu üzerine yapılan bu çalışma için gösterdiği tolerans ve sosyal bir disiplinin gereklerini aktarmadaki hassasiyetleri fazlasıyla öğretici olmuştur. Ayrıca çalışmanın son halini almasında yerinde düzeltmeleri ve farklı bakış açılarıyla zenginlik katan Doç. Dr. Neşe ÖZDEN e ve Yrd. Doç. Dr. Yelda DEMİRAĞ a içten teşekkürlerimi sunuyorum. vi

10 BÖLÜM 1 GİRİŞ 1.1 Konu ve Kapsam 1980 lerin sonunda uluslararası siyasette yaşanan en önemli olgu Orta ve Doğu Avrupa da reel sosyalizmin çöküşü ve bu çöküşle gerçekleşen oluşumlardır. Ekonomik, siyasal ve kültürel dönüşüm süreçlerini içeren, bunlardan birisine indirgenemeyen çok boyutlu, çok nedenselli bir süreç olan küreselleşme içindeki en önemli değişimlerden biri olarak bu tarihi olay özellikle Soğuk Savaşı sona erdirmesinin dışında çift kutuplu dünyadan tek kutuplu dünyaya geçişi simgelemektedir. Serbest piyasa ekonomisini savunan liberal politikaların gündeme oturduğu bu dönemde sanayileşmiş ülkeler arasında dış yardımlar için bütçeden ayrılan pay giderek azalmaya başlamıştır. Kalkınma için geleneksel bir araç olan dış yardım yavaş yavaş yerini doğrudan yabancı yatırıma bırakacak şekilde gelişmiş ülkeler tarafından geri çekilmiştir. Her ne kadar başlangıcı 15. yüzyıla kadar dayandırılabilirse de 1990'lı yıllar ile birlikte hız kazanan ve etkileri bütün dünya tarafından hissedilen küreselleşme süreci ile birlikte dünyanın hangi bölgesinde olursa olsun ortaya çıkan sorunların tüm bölgeleri etkilediği günümüzde, gelişmiş ülkeler gelişmemiş ülkelerdeki sorunlara karşı daha duyarlı olmak zorunluluğu ile karşı karşıyadır. Yoksulluktan, hastalıktan, eğitim-öğretim eksikliğinden etkilenen 1 milyardan fazla insanın olduğu dünyamızda gelişmiş ülkelerle fakir ülkeler arasındaki uçurum gün geçtikçe artmaktadır. Bu uçurum ve eşitsizliklerin kısa vadede bütünüyle ortadan kaldırılması mümkün

11 görünmese de gelişmekte olan ülkelere yapılacak kalkınma yardımları ile ülkelerin beşeri ve fiziki kaynaklarının en verimli şekilde kullanılması sağlanmak istenmektedir. Bu yolla daha istikrarlı ve güvenilir bir dünya yanında, gelişmekte olan ülkeler için sürdürülebilir kalkınma hedeflendiği iddia edilmektedir. Fakir ülkelerdeki insanların ihtiyaçlarını karşılamaya ve onların politik, ekonomik ve sosyal alanlarda gelişmelerini sağlamaya yardımcı en önemli yöntemlerden biri olarak kabul edilen kalkınma yardımı, etkin bir araç olarak 50 yıldan fazla bir süredir kullanılmaktadır. Uluslararası alandaki öneminin yanında ulusal çıkarlara da hizmet eden kalkınma yardımları devletlerarası ilişkilerde gün geçtikçe artan bir öneme sahip olmaktadır. Sovyetler Birliği nin dağılması ile bağımsızlıklarını kazanan beş Orta Asya Cumhuriyeti de 1990 lı yılların ortalarından itibaren artan bir şekilde kalkınma yardımı yapan ülke ve örgütlerin ilgi alanlarına girmiştir. İki süper devletten birinin parçası olarak yaşamlarını dünya ortalamalarının üzerinde standartlarda sürdüren Orta Asya ülkeleri, merkezi planlamadan ayrılmanın başlangıçtaki travmatik ve şok edici etkisinin ardından farklı metotlarla da olsa kalkınmanın yollarını aramışlar ve aramaktadırlar. Yardımı yapan ve alan ülkeler açısından bir çok ekonomik, politik ve stratejik motivasyonları olan kalkınma yardımlarının etkilerinin Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan dan oluşan Orta Asya Cumhuriyetleri örneğinde değerlendirileceği çalışma ile, küreselleşme sürecinde yeniden ele alınan ve temel hedefleri yakalamak konusunda sorgulanan kalkınma yardımlarının Bölge ülkeleri açısından başarılı kabul edilemeyecekleri gösterilmeye çalışılacaktır. 2

12 Bağımsızlıklarını kazanmalarının hemen ardından uluslararası yardım teşkilatlarının gözdesi olan Orta Asya Cumhuriyetlerine yapılan kalkınma yardımlarının etkilerinin ve sonuçlarının gösterilmeye çalışılacağı çalışma ile aynı zamanda 1950 sonrası çağdaş dünya politikasının ve diplomasisinin önemli enstrümanlarından olan dış yardım kavramının niteliğinin netleştirilmesine çalışılacaktır Bağımsızlığın ilk yıllarında sadece insani ve acil yardım kapsamında yardım alan bölge ülkeleri özellikle 2001 sonrasında çok yönlü stratejik, politik ve kültürel sebeplerle ilgi odağı olmayı başarmışlardır. ABD ve diğer kalkınmış ülkelerin kalkınma yardımı anlamında bölgeye odaklanmaları zaman alsa da 90 lı yılların ortalarından itibaren bölge ülkelerine yapılan yardımlar sektörel ve tipsel çeşitlilik göstermiştir. Bu çalışmada artan bu ilgiye bağlı olarak ülkelerin aldıkları kalkınma yardımlarının, ülkelerin dış yardıma ve müdahaleye bakışını belirleyen mevcut siyasi ve politik yaklaşımları, ekonomik altyapıları ve potansiyelleri ile fazlasıyla bağlantılı olsa da arzulanan sonuçları doğuramadığı tezi işlenecektir. Diğer bir deyişle kalkınma yardımları ve dış yardımlar hususunda beslenen olumlu görüşler ve yaklaşımların, Orta Asya nın 5 ülkesi için geçerliliğini koruyamadığı ortaya konulmaya çalışılacaktır. 1.2 Önem 19. yüzyılda Rusya ve İngiltere arasında süren Büyük Oyun rekabetinin ardından 20. yüzyılın ikinci yarısına egemen ABD-SSCB Soğuk Savaş rekabetinin Büyük oyun, Rusya nın sıcak denizlere ulaşma hedefini gerçekleştirmek isterken Avrasya yı doğrudan kontrol etmeyi arzulamalarına karşılık İngiltere nin, Hindistan üzerinden kuzeye ilerleyerek Avrasya yı kuşatma ve deniz kıyılarından merkeze yayılmaya politikası sebebiyle oluşan iki ülke arasında politik mücadelenin adıdır. 3

13 ayrım hattını da oluşturan Orta Asya, çift kutuplu sistemin oluşturduğu yapının dağılmasının ardından jeopolitik ve jeoekonomik açılardan küresel ve bölgesel güçler için yeniden bir çekim merkezi olmuştur. Uluslararası ekonomi-politik dengeler açısından daha önce Doğu Bloku nun oluşturuduğu statik yapıda büyük ölçekli bir paylaşım mücadelesine sahne olmayan Bölge uluslararası rekabete açıldıktan sonra yeni paylaşım hesaplarının konusu olmaya başlamıştır. 1 Çok zengin maden, petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olan Bölge aynı zamanda uluslararası sistemin istikrarını etkileme gücüne sahip terör örgütlerine, uyuşturucu ile insan kaçakçılığı yapan örgütlere ev sahipliği yapabilme potansiyeline sahiptir. Güçlü ve derin tarihsel bağları olan bölge halkları ile Türkiye arasındaki ilişkiler 1920 den sonra birdenbire kopmuş, Soğuk Savaş sonrasına kadar da bağlantı hemen hemen olmamıştır. İki ülke halkı adeta yalıtılmış olarak yaşamış olsalar da ırk, din ve dil ortaklıkları Bölgeyi Türkiye için son derece önemli ve vazgeçilmez kılmaktadır. Bağımsızlıklarını kazanmalarının hemen ardından Türkiye tarafından resmen tanınan ve diplomatik ilişkiye geçilen Bölge ülkeleri çağdaş dünya standartlarına ulaşabilmeleri amacıyla ekonomik, kültürel ve sosyal açılardan desteklenmiştir. Hem küresel ve bölgesel güçlerin hem de Türkiye nin Soğuk Savaş sonrası dış politikalarında önemli bir yere sahip olan Orta Asya nın uluslararası politikanın önemli parametrelerinden olan dış yardımlar ekseninde değerlendirilmesinin yanı 1 Ahmet Davutoğlu, Staratejik Derinlik- Türkiye nin Uluslararası Konumu, Küre Yayınları, İstanbul, 2001, s

14 sıra günümüz dünyasını bütün yönleriyle etkileyen küreselleşme sürecinde dış yardım kavramının Orta Asya örneğinde incelenmesi önem arz etmektedir. 1.3 Metodoloji Çalışma konuyla ilgili olarak birincil kaynak kitaplar, dergiler ve ilgili yüksek lisans ve doktora tezlerinin kullanımı nedeniyle literatür taramasının yanı sıra daha çok internet ortamındaki çeşitli çevrimiçi (online) kullanımda olan veritabanlarının değerlendirilmesine dayandırılmıştır. Bu da çalışmaya özgünlük sağlamaktadır. Grafikleri ve tabloları oluşturmada kullanılan veriler ise merkezi Paris de bulunan Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı (Organization for Economic Cooperation and Development) OECD nin OLIS (Online Information Services) adlı çevrimiçi kütüphanesinden özel olarak temin edilmiş kullanıcı şifreleri kullanılarak elde edilmiştir. Son derece güvenilir bir kaynak olan OLİS, OECD üyesi ülkelerin tek taraflı ve çok taraflı olmak üzere yaptıkları yardımlarının ülke, sektör, tip ve amaç gibi değişkenlere bağlı olarak envanterinin tutulduğu bir ortamdır. Yeni kurulan ülkelerin kalkınma seviyeleri ise Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı UNDP tarafından hazırlanan insani gelişmişliğin 3 önemli alanı doğumda ortalama yaşam beklentisi, yetişkin okuma yazma oranıyla ve temel eğitim ve lise eğitimi kayıt oranıyla ölçülen bilgi (eğitim indeksi) ve kişi başına düşen milli gelir seviyelerinde dünyanın bir çok ülkesi için hazırlanan değerlendirmelerden oluşan İnsani Kalkınmışlık İndeksi HDI ve Avrupa Yeniden Yapılanma (İmar) ve Kalkınma Bankası EBRD tarafından hazırlanmış geçiş göstergeleri kullanılarak gösterilmeye 5

15 çalışılmıştır. Bunların dışında çok çeşitli ulusal ve uluslararası organizasyonların resmi internet sitelerinden yararlanılan çalışmada: 1-İlk bölümde Uluslararası kalkınma yardımlarının ortaya çıkışı, yardım örgütlerinin genel olarak değerlendirilmesi, kuruluş nedenleri incelenmekte, yardım politikaları ve işlevleri anlatılmaktadır. Kalkınma yardımı yapan ve alan ülkeler açısından incelenmekte, ekonomik politik ve stratejik motivasyonlar belirtilmektedir. Ayrıca kurulan yardım sistemindeki genel eğilimler, rakamlar ve hedefler bazında gösterilmektedir. Küreselleşmenin dünya ekonomik ve politik sistemindeki yeri ve bu kapsamda uluslararası kalkınma yardımlarının bu süreç içindeki konumu açıklanmaya çalışılmaktadır. Aynı zamanda küreselleşmenin kalkınma yardımlarının yapısıyla ilişkisi incelenmekte, küreselleşme ile gündeme gelen kavramların kalkınma yardımları açısından etkileri değerlendirilmektedir. Temel donör ülkelerin yaklaşımları belirtilmekte, yardım yönelimlerinin bölgesel sınıflandırılması yapılmaktadır. 2- İkinci bölümde Orta Asya nın jeostratejik ve jeopolitik önemine değinilmekte, S.S.C.B nin dağılmasının ardından kurulan Orta Asya Cumhuriyetlerinin temel ekonomik sosyal ve politik yapıları hakkında bilgiler verilmekte, dünya sistemine entegre olma ve piyasa ekonomisine geçiş sürecinde yapılanlar, karşılaşılan güçlükler ve günümüzdeki görüntüleri tespit edilmeye çalışılmaktadır. 6

16 3- Üçüncü bölümde Orta Asya Cumhuriyetlerine yapılan kalkınma yardımları tespit edilmekte, bu yardımların sınıflandırılması sektörler, yıllar, türler ikili yardım, bağış, teknik yardım, para yardımı, ihracat kredileri, doğrudan yatırımlar, özel yatırımlar ve benzeri şekillerde yapılmakta, Sovyetler sonrası dönem ile birlikte belirginleşen temel yönelimler ve eğilimler tespit edilmektedir. 4-Dördüncü bölümde ise sosyalist devletçi bir ekonomik anlayıştan liberal, piyasa ekonomisine dayanan ekonomiye geçme çabasındaki Orta Asya Cumhuriyetlerine yapılan kalkınma yardımlarının dünya sistemine entegre olmadaki etkileri ve yardımların veriliş amaçlarına uygun olup olmadığı değerlendirilmektedir. İnsani gelişmişlik kriterlerinin yanı sıra demokrasi, insan hakları ve özgürlükler açısından kaydedilen gelişmelerde kalkınma yardımlarının etkileri değerlendirilmeye çalışılmaktadır. 5-Sonuç bölümünde ise sosyalist devletçi bir ekonomik anlayıştan liberal, piyasa ekonomisine dayanan ekonomiye geçme çabasındaki Orta Asya Cumhuriyetlerine yapılan kalkınma yardımlarının dünya sistemine entegre olmadaki etkileri ve yardımların veriliş amaçlarına uygun olup olmadığı değerlendirmekte, önümüzdeki dönem için kalkınma yardımlarının geleceğine ilişkin öneriler bölge bağlamında sunulmakta, Orta Asya Cumhuriyetleri için mevcut durumun tespiti ve ileriye dönük projeksiyonlar yapılmaktadır. 7

17 BÖLÜM 2 KALKINMA YARDIMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ 2.1 Dış Yardım Kavramı ve Türleri Dış yardım 20.yüzyılın en orijinal politik yeniliklerinden biridir. Dünya tarihinde bu kadar maddi kaynak hiçbir zaman fakir ülkelere zengin ülkeler tarafından karşılıksız ve tek taraflı olarak verilmemiştir. Bu yapısal yeniliğin önemi 1940 lı yılların sonundan itibaren yaklaşık 1 trilyon doların gelişmiş ülkeler tarafından kalkınma işbirliğine ayrıldığı gerçeği göz önüne alındığında daha iyi anlaşılacaktır. 2 Birçok politik terimde dış yardım Kuzey-Güney ilişkilerinin merkezine öylesine yerleştirildi ki günümüzde geleneksel uluslararası ilişkilerin tamamlayıcı bir parçası olarak görülmektedir. Ayrıca kalkınma yardımları sosyal politikaların küreselleşmesinde temel bir manivela olarak yavaş yavaş gelişmiştir. Kısacası çağdaş Dünya politikasının dönüşümünde yardım kavramı oldukça önemli yer tutmuştur. Kolonilerin kalkması, yeni uluslararası ekonomik düzenin çöküşü, soğuk savaşın sona ermesi ve küreselleşmenin hızlanması gibi uluslararası sistemde meydana gelen yapısal değişimler dış yardımın gelişimini şekillendirmiştir. Dış yardımlar gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere, piyasa cari faiz hadlerinden daha düşük faizle ve daha uzun geri ödeme süreleri ile sağladıkları kredileri, hibe ve teknik yardımları, gıda yardımlarını ve çok taraflı kuruluşlara yapılan katkılar ile program ve proje kredilerini kapsamaktadır. 3 2 World Bank, Assessing Aid: What Works,What Doesn t and Why, New York:Oxford University Press, Ankara Fulya, Dış Yardımda Etkenlik ve Türkiye, DPT Uzmanlık Tezi, Ankara, 1973, s. 1-2.

18 Dış kredinin dış yardım niteliği taşıması tamamen onun koşullarından ileri gelmekte olup geri ödeme gerektirip gerektirmediğine göre hibe ve kredi diye ayrılırlar. Bir projenin finansmanında kullanılmak üzere verilmişlerse proje kredisi, genel olarak ödemeler bilançosunun finansmanında kullanılacaklarsa program kredisi adını alırlar. Yardımı verenin mallarının satın alımı kaydıyla verilen krediler bağlı kredi, böyle bir kayıt taşımayanlar serbest yardımlardır. Yardımlar para şeklinde verilirse mali yardım, teknik bilgi yardımı şeklinde verilirse teknik yardım, gıda maddeleri şeklinde verilirse gıda yardımı adını alırlar. Bir kısım yardımlar askeri araç ve gereç sağlanması biçiminde olur ki bunlar da askeri yardım diye adlandırılır. 4 Literatürde en fazla geçerli Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tanımlamasına göre, resmi kalkınma yardımı ya da (official-overseas development assistance (ODA))gelişmekte olan ülkelere verilen aşağıdaki kriterleri sağlayan borç ya da yapılan bağışlardır. Söz konusu kriterler: 1)Borç ya da bağışlar kamudan gelmelidir. 2)Yapılan bağışlar ekonomik kalkınmayı geliştirmeyi amaçlamalıdır. 3)Ayrıcalıklı olmalı ve en az %25 bağış içermelidir. 5 Son derece açık bir tanımlama olarak görünse de politik bir uzlaşının ürünü olan bu tanım uzun yıllar boyunca değişiklik gerektirmiştir. Politik eksenin bir tarafı, tanımlamanın oldukça sınırlayıcı olması gerektiğini ve bu yolla gelişmiş ülkelerin 4 Seyidoğlu Halil, Ekonomik Terimler Ansiklopedik Sözlük, Gizem Yayınları, Ankara, 1992, s OECD, Twenty Five Years Of Development Co-operation:A Review, Paris OECD,1985, s

19 cömertliklerinin abartılmamasını savunurken öte yanda bir diğer kesim ise olabildiğince geniş aralıktaki donör işlemlerinin içerilmesini savunmaktadır. Her iki görüş taraftarları da çeşitli zamanlarda tanımlama üzerinde hakimiyet sağlarken, sınırlayıcı tanımlamayı savunanlar özellikle kamu kesiminin yardımlarını öncelemişler ve özel sektör yardımlarını değerlendirme dışında tutma taraftarı olmuşlardır. Günümüzde makul bir değerlendirme gibi görünse de durum her zaman öyle olmamıştır. Örneğin 1960 ların başlarına kadar bütün yardım istatistikleri özel yatırımları da içeren her türlü finansal akımı içermiştir larda yardımların kalkınma amaçlı olması gerektiği fikri askeri işbirliklerinin ODA değerlendirmeleri dışında tutulmasına yol açmıştır. Son olarak %25 bağış oranı çok taraflı kalkınma bankalarının verdiği borçların birçoğunun dış yardım değerlendirmesi dışında kalmasına yol açmıştır. Dolayısıyla donörlerin ekonomik ve politik ilgi alanlarının motivasyonu ile gündeme gelebilecek olan her türlü finansal kaynak akışının yardım kavramında kargaşaya yol açmaması için son derece katı kalkınma yardımı tanımlaması için mücadele edilmiştir. Bu arada daha muhafazakar olarak tanımlanabilecek bir kesim ise sürekli olarak daha geniş bir kalkınma yardımı tanımlamasının arayışı içinde olmuştur. Bunların etkisi en fazla OECD nin borç ve yardımları birbirinden ayırmayan toplu olarak değerlendirmesinde görülür. Bu sebeple pratikte bağıştansa bütün borç ODA olarak değerlendirilmiş ve aslında tahsis edilen kaynak abartılmıştır. Bunun yanında program yürütme masrafları, göçmenlerin ilk yıllarında gelişmiş ülkelerde 6 OECD, Development Assistance Efforts and Policies in 1961 of the Members of the Development Assistance Committee, Paris OECD,1962, s

20 konaklama masrafları ve donör ülkelerde 3.Dünya ülkesi öğrencilerinin eğitimlerinin desteklenmesi gibi yeni masrafların yardım istatistiklerine girmesi sağlanmıştır. ODA tanımlamasının böylesine genişletilmesinin gelişmekte olan ülkelerde pozitif etkiler uyandıracağına inanılmıştır. Nihai olarak iktisadi büyüme ve refaha katkısı olmadığı gerekçesiyle; askeri amaçlı kredi veya hibeler, dini amaçlı dış yardımlar, sanat ve kültür faaliyetleri, bir ihraç malının bir ülkeye piyasa fiyatlarının altında satılmasının satıcıya getirdiği maliyet şeklindeki kaynak akışları OECD bünyesinde faaliyet gösteren Kalkınma Yardımları Komitesi DAC tarafından dış yardım kapsamında değerlendirilmemektedir 2.2 Kalkınma Yardımının Tarihçesi Olayların gelişimine göre kabaca kalkınma yardımlarının seyri şu şekildedir: Özgürlükçü ve hümaniter görüşlerin etkisiyle 1940 lı yıllarda kalkınma yardımları gündeme gelmiş, periyodunda kalkınma yardımı temel uluslararası yapı haline gelmiştir lerde temel ihtiyaçlar konsepti egemen olmuş ve 1980 lerde yapısal düzenlemeler gerçekleşmiştir. Sonuçta 1990 larla birlikte fakirlikle mücadele konusunda güçlü vurgular gerçekleşmiştir. Kalkınma yardımlarının temelleri refah devletinin ortaya çıktığı, Birleşmiş Milletler Sisteminin kurulduğu, Marshall planının uygulamaya konulduğu dönemde atılmıştır. 20.yüzyılın başlarında artış gösteren özel yardımlar 1910 yılında gelişmiş ülkeler dışında 300 STK nın kurulmasında ve aktif olmasında kendini göstermiştir. 7 Başlangıçta kısa dönemli insani yardımlara odaklanan STK lar savaş yıllarında uzun 7 Brian H Smith, More Than Altruism:The Politics of Private Foreign Aid, Princeton, NJ:Princeton University Press, 1990 s

21 dönemli sağlık, eğitim ve tarım gibi kalkınma projelerine yönelmiştir. Sosyal etkileri açısından fazlasıyla sorgulanır olsa da bunlar dünya vatandaşlığı ve evrensel insan kardeşliği bağlamında kurulmuş ve işçi hareketleriyle desteklenmişlerdir. Fazlasıyla açık bir durum olarak görünmektedir ki STK lar kamu yardım programları kurulduğunda paha biçilmez bilgi sağlamıştır. Daha geniş anlamda retorikleri ve sahada yaptıkları faaliyetlerle STK lar uluslararası işbirliğinin yeni vizyonunun tanımlanmasına katkıda bulunmuşlardır. Dış yardım sisteminin oluşmasında lı yıllarda refah devletlerinin kurulması önemli bir diğer faktördür. Temel olarak refah devleti serbest piyasanın zararlı etkilerinin azaltılması için devlet müdahalesini yasallaştırmıştır ve demokrasinin temel prensiplerinden olan eşitliğin güçlenmesine yardımcı olmuştur. Birçok çevrelere göre uluslararası arenada kalkınma yardımları benzer görevleri ifa etmiştir ve refah devleti prensiplerinin gelişmekte olan ülkelere projeksiyonu olarak görülmüştür. 8 Savaş sonrası dönemde kurulan çok taraflı sistem temel güçlerin ekonomik ilgileriyle örtüşmekte ve ABD nin hegemonyasını arttırmaya matuftu. Ekonomik ve sosyal alanlarda işbirliğinin geliştirilmesinin gelişmiş ülke toplumlarının görevi olduğu fikri 1945 yılında Birleşmiş Milletlerin kurulmasıyla ivme kazanmıştır. Öyle ki Birleşmiş Milletler uluslararası kalkınma hukukunun imtiyazlı kaynağı olarak kabul edilmiştir. Bunun yanında Dünya Bankası şu günlerde market kolonizasyonu için enstrüman olarak görünmesine ve Keynesyenciliğin global ölçekte yayılmasına, 8 Alain Noel &Jean-Philippe Therien, From domestic to international justice: The welfare state and foreign aid, International Organization, 49(3), 1995, s

22 kapitalist sistem içinde işleyen ve egemen ekonomik, mali çıkarlara tekabül eden düzenleyici kurum olarak hizmet eder görünse de kuruluşundan itibaren Birleşmiş Milletlerle birlikte uluslararası toplumun eşit haklara sahip olması gerektiği fikrine destek vermiştir. 9 Kalkınma yardımı sisteminin kurulmasında inkar edilemez katkısı olan bir diğer olgu ise 1947 yılında Amerika tarafından başlatılan Marshall yardım planıdır ve 1952 yılları arasında Amerika GSMH sinin %2 sini oluşturan 13 Milyar Amerikan dolarının transferi bu plan ile gerçekleştirildi. 10 Dış yardıma bu dönemde Amerika nın ayırdığı payın GSMH nin %1 ini dahi bulmadığı düşünüldüğünde Amerika nın o dönemki cömertliği daha iyi anlaşılacaktır. Marshall Planı umulanın ve beklenenin çok üzerinde bir başarıya ulaştı, işleyen ve prosedürleri olan bir yardım sisteminin kurulmasında, hayata geçmesinde merkezi bir yere sahip oldu Yardım Sisteminin Kurumsallaşması Daha çok özgürlükçü ve eşitlikçi fikirlerin öncülüğünde gelişen dış yardım li yıllarda, komünizmle mücadelede politik bir enstrüman olarak kullanılmaya başlandı. Bu yapılanma Amerikanın 3. Dünya yardım programını açıklamasıyla şekillenmeye başladı ve kalkınma yardımları temel güçlerin soğuk savaş içindeki pozisyonlarına ve stratejik ilgilerine hizmet eder oldu e kadar gelişmiş ülkelerce sağlanan yardımın %90 ı Amerika, İngiltere ve Fransa tarafından karşılandı. Amerika bu yardımları yardım yaptığı ülkeleri 9 Chussodovsky, Yoksulluğun küreselleşmesi, Çiviyazıları, 1999,s

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 17 Mart 2015 SUNUM İÇERİĞİ 1. TÜRKİYE EKONOMİSİNİN YURTİÇİNDEN VE YURTDIŞINDAN GENEL GÖRÜNÜMÜ 2. ÜYE MEMNUNİYETİ VE LİDERLİK

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 28 Nisan 2014 MALEZYA-TÜRKİYE STA VE VİZE ANLAŞMASI MALEZYA-TÜRKİYE İHRACAT KOMPOZİSYONU TÜRKİYE İHRACATI (2013) % MALEZYA İTHALATI (2013) 1 Motorlu

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

ODA/BORSA BAŞKANLARI. 2 Temmuz 2009, Ankara

ODA/BORSA BAŞKANLARI. 2 Temmuz 2009, Ankara ODA/BORSA YÖNETİM M KURULU BAŞKANLARI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 2 Temmuz 2009, Ankara Küresel Krizin Etkileri; Hem gelişmiş ülkelerin, hem de gelişmekte olan ülkelerin büyüme hızları düşüyor Gelişmekte

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül)

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) 2- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcunun Borçluya Göre Alacaklı Dağılımı (2002-2015

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Demokrasi konusunda hep Batı demokrasilerini örnek gösterir ve bu ülkelerde demokrasinin gerçekten işler olduğundan sözederiz.

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1 Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ I. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN DOĞUŞ NEDENLERİ...3 II. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN AMAÇLARI...5 III. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLER VE ULUSLARARASI

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA

AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA AVRUPA BİRLİĞİ VE TÜRKİYE DE JENERİK İLAÇ ENDÜSTRİSİ 2 HAZİRAN 2005 ANKARA GÜNDEM Türkiye - Genel Bilgiler Orijinal - Jenerik İlaç Türkiye İlaç Sektörü Diğer Ülkeler ile Karşılaştırma Değerlendirme ve

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ömer Faruk Baykal* Türkiye, Pakistan, İran tarafından 1985 yılında kurulan Iktisadi İşbirliği Teşkilatı (EİT), üye ülkeler arasında

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU Ağustos 2010 TÜRKİYE YE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 2010 YILI İLK YARISINDA 3,2 MİLYAR DOLAR OLDU 2010 yılının ilk yarısında, Türkiye ye

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ

Detaylı

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011 Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar Temmuz 2011 Görünüm Küresel ekonomide toparlanma sürüyor: Gelişmiş ülkelerdeki borç yükünün yarattığı kırılganlık sebebiyle toparlanma yavaş seyrederken, gelişmekte

Detaylı

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İhracat Tarihsel Bakış 1980 yılına kadar tarım ağırlıklı ihracat hacmi; Tarım ürünlerinin payı: 1923 %86, 1963 %77.2, 1980 %57.4

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI (II.Öğretim) 101 İktisada Giriş I 2 0 2 4 102 İktisada Giriş II 2 0 2 4 103 Genel Muhasebe I 2 0 2 4 104 Genel Muhasebe II 2 0 2 4 105

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

KENTSEL YAŞAM KALİTESİ DERNEĞİ. Binalar Ağaçlardan Yüksek Olmasın

KENTSEL YAŞAM KALİTESİ DERNEĞİ. Binalar Ağaçlardan Yüksek Olmasın KENTSEL YAŞAM KALİTESİ DERNEĞİ Binalar Ağaçlardan Yüksek Olmasın Bu çalışma, 1. Yılını tamamlayan Kentsel Yaşam Kalitesi Derneği ni tanıtım amaçlı hazırlanmıştır. Grafik Tasarım / Emel Karadeniz, Craft

Detaylı

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI Berna ERKAN Sunuş ASOSAI (Asya Sayıştayları Birliği) ve

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır Türkiye, AKP iktidarı zamanında ekonomik büyüme ve istikrar elde etmiştir. Bu başarı, geçmiş hükümetler ve diğer büyüyen ekonomiler ile karşılaştırıldığında pek de etkileyici değildir Temel Mesajlar 1.

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı