Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış"

Transkript

1 B i r l i k t e Ö ğ r e n e l i m TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan 2009 Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış Nüket PAKSOY ERBAYDAR 1 Christopher J.L. Murray ve Alan D. Lopez in 1996 yılında yayınladıkları çalışmaları ile günümüzdeki çerçevesine oturan hastalık yükü kavramı, dünyanın ölümlere, hastalıklara ve yaralanmalara yönelik kapsamlı, sürekli ve karşılaştırılabilme özelliğine sahip olan küresel bilgi ihtiyacına bir yanıt niteliği olarak değerlendirilmektedir (1). Hastalık yükü yaklaşımı ile hastalıklar, yaralanmalar ve ölümlerin yanı sıra sağlık sorunları ile ilişkili risk faktörlerine dair tahminlerde bulunulabilmekte ve bu risk faktörlerine dair atfedilebilen değerler hesaplanabilmekte, hesaplanan standart değerler ülkeler ve toplumlar arasında karşılaştırmalar yapılmasını olanaklı kılmakta, karar vericiler için kapsamlı, kanıta dayalı veri sağlanmakta ve müdahalelerin toplum sağlığı üzerindeki etkisi ve maliyet verisi ile birleştirildiğinde müdahalelerin maliyet- etkililiği değerlendirilebilmektedir. (2, 3) Dünya Sağlık Örgütü Murray ve Lopez in yöntemini kullanarak bölgesel ve küresel düzeyde 130 dan fazla hastalık ve yaralanma nedeni için hastalık yükü tahmininde bulunmaktadır. Bu yaklaşım, günümüzde Dünya Sağlık Örgütü tarafından küresel sağlık planlaması çalışmalarında yaygın şekilde kullanılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü nün ilk çalışması 2000 yılında yapılmış olup, ülkeler de kendi toplumları için benzer hesaplamaları yapmaktadırlar. Türkiye nin ulusal hastalık yükü araştırması ise 2000 yılı verileri kullanılarak yapılmış ve 2004 yılında yayınlanmıştır (4). Toplumun sağlığını özetleyen bir ölçüt olarak hastalık yükü, ölüm verileri ve ölüme yol açmayan sağlık sonuçlarının tek bir rakamla ortaya konmasını hedefler. Küresel düzeydeki tahminler yaşa, cinsiyete ve bölgelere özel olarak verilmektedir. Hastalık yükü şemsiyesi altında geliştirilmiş ölçütler şunlardır: Yeti Yitimsiz Yaşam Umudu (Disability Free Life Expectancy; DFLY) Sağlıklı Yaşam Umudu (Healthy Life Expectancy; HALE) Yeti Yitimine Ayarlanmış Yaşam Yılı (Disability Adjusted Life Years; DALY) Sağlıklı Yaşam Yılı (Healthy Life Year, HeALY) Yeti Yitimine Ayarlanmış Yaşam Umudu (Disability Adjusted Life Expectancy; DALE) Kaliteye Ayarlanmış Yaşam Yılı (Quality Adjusted Life Years; QALY) Bu yazıda bu ölçütlerden en yaygın biçimde kullanılan ölçüt olan Yeti Yitimine Ayarlanmış Yaşam Yılı (Disability Adjusted Life Years; DALY) ile ilgili bazı temel kavramlar üzerinde durulacaktır. Yeti Yitimine Ayarlanmış Yaşam Yılı (Disability Adjusted Life Years; DALY) DALY, mükemmel sağlık beklentisine karşın sağlıkta oluşan açığı ölçmektedir. Bu ölçüt ile şu andaki durum ile her bir bireyin o toplum için belirlenmiş doğuşta beklenen yaşam süresi kadar yaşadığı ve mükemmel sağlığa sahip olduğu ideal durum arasındaki fark gösterilebilmektedir. DALY değerleri farklı sağlık müdahaleleri ile kazanılan sağlıklı yaşam yıllarının maliyetlerinin karşılaştırmasının da yapılmasına olanak sağlamaktadır. DALY hesaplamasında sağlık sorunlarının insidans ve 1 Yard.Doç.Dr., Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Yazışma Adresi: Yard. Doç. Dr. Nüket Paksoy Erbaydar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Sıhhiye / Ankara e-posta: 20

2 TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan 2009 prevalansları ile sağlık sorunlarının yol açtığı erken yaştaki ölümlere bağlı kaybedilen yaşam yılları ve ölümle sonuçlanmayan hastalıklar ve çeşitli nedenlere bağlı yaralanmalar birlikte değerlendirilebilmektedir (5, 6). DALY, yeti yitiminin ortaya çıkmasından itibaren geçen yıllar ile erken yaşta meydana gelen ölümlere bağlı kaybedilen süreyi bir ölçütte bir araya getirerek göstermektedir. Bu nedenle DALY hesaplamasında kullanılan birim zaman ya da daha basit bir ifadeyle yıldır. Kısaca 1 DALY yaşamdan kaybedilmiş sağlıklı bir yıla karşılık gelmektedir. DALY nüfus düzeyindeki erken ölümlere bağlı kaybedilmiş yıllar (YLL: Years Life Lost) ve yeti yitimi ile geçirilen yılların (YLD: Years Life Disabled) toplum düzeyindeki toplamıdır (3, 7). DALY= YLL+YLD Hastalık yükü hesaplamalarında yükün genelde 2/3 ünün kaynağını oluşturan erken ölümlere bağlı kaybedilmiş yıllar (YLL), toplumların ölüm istatistikleri yardımıyla hesaplanmaktadır. Ölüm verileri yaş gruplarına ve cinsiyete göre gruplanmakta, yaşa ve cinsiyete özel ölüm hızları hesaplanıp yaşam tabloları oluşturulmakta, ölüm nedenleri yine yaş gruplarına ve cinsiyete göre incelenmektedir (3, 7). Yeti yitimi ile geçirilen yıllar (YLD) hesaplanırken o toplumda görülen ve önem taşıyan sağlık sorunları listelenmekte, Dünya Sağlık Örgütü nün Küresel Hastalık Yükü çalışmasında kullandığına benzer biçimde isimlendirilip, yarattığı sekeller ve yer aldığı gruplar belirlenmektedir. Belirlenen sağlık sorunlarının ve/veya yarattığı sekelin insidansı, prevalansı, süresi, başlama yaşı, ve bu değerlerin yaşa ve cinsiyete göre dağılımı YLD nin hesaplanmasında kullanılan verilerdir. Bu veriler yardımıyla belirli bir zaman dilimindeki olgu sayısı, bu olgulara bağlı yet yitiminin derecesi (0-10 arasında), yeti yitiminin başlangıcından itibaren geçen süre kullanılarak YLD hesabı yapılır. (3, 7) Hem YLL hem de YLD de belirli düzeyde indirim yapılması yaklaşımı vardır. Bu yaklaşım ekonomi alanında sıkça kullanılmakta olup, gelecekte kaybedilecek yaşam yıllarının şu anki kayıptan daha az değerli olduğu düşüncesine dayanmaktadır. Bu şekilde on yılın sonunda kaybedilecek yaşam yılına şimdikinden %24 daha az değer atfedilmektedir. Yapılacak indirimin düzeyi ile ilgili görüş birliği olmamasına bağlı olarak %1-7 arasında bir indirim yapılabilmektedir. Sağlık alanındaki çalışmalarda ise %3 lük bir indirim yapılması Küresel Hastalık Yükü Araştırması yönteminde kullanılmış olup diğer büyük benzer çalışmalarda da önerilmektedir. (3, 7) Erbaydar Hastalık yükü hesaplamalarında bireyin içinde olduğu yaşın değerinin diğer yaşlardan farklı olduğu varsayımı kabul edilmekte, çocukluk ve yaşlılık yıllarına daha az değer biçilmekte, yaşamın en değerli yıllarının genç erişkinlik dönemi olduğu kabul edilmektedir. Hastalık yükü yaklaşımının etik olarak en fazla eleştirilen yönlerinden birisi olarak öne çıkan yaşa göre ağırlıklandırma yaklaşımını bazı araştırmacılar benimsemez ve verileri ağırlıklandırmadan ve her yaşa eşit değer vererek kullanırken, bazıları da tam tersi yönde tercih yapmaktadır Türkiye Hastalık Yükü araştırmasında ağırlıklandırılmış veriler kullanılmıştır. (3) YLD hesaplamasında önemli bileşenlerden birisi de oluşan sağlık sorunun yarattığı yeti yitiminin derecesidir. Yeti yitimi Dünya Sağlık Örgütü Küresel Hastalık Yükü çalışmasında mükemmel sağlıkla ölüm arasında altı kategoride değerlendirilmiştir. Birinci ve altıncı kategoriye yerleştirilmiş yeti yitiminin derecesi 0,096 ile 0,920 arasında belirlenmiştir. (7) Her ne kadar hastalık yükü kavramı son dönemde geliştirilmiş en önemli ölçütlerden biri de olsa kavram olarak içinde bazı sıkıntıları da barındırmakta ve ölçütü geliştirenlerin subjektivitesi ve bazı ön kabulleri nedeniyle eleştirilmektedir. Bu eleştiri noktalarından yaşa göre ağırlıklandırma konusuna yukarıda değinilmiştir. Ayrıca, özellikle gelişmekte olan ülkelerde ölçütün hesaplanması için gerek duyulan verilerle ilgili sorunlardır. Bu ülkelerde ya bu veriler hiç yoktur ya da eksik ve hatalı olabilmektedir. Hastalıkların saptanmasında da sadece tanısı konmuş ve/veya birey tarafından bilinen hastalıklar dikkate alınmaktadır. Bu nedenle sağlık sorunu olan ancak bunu bilmeyen bireylerin verileri havuza girmemekte ve hastalık yükü olduğundan daha az hesaplanmaktadır. Ölçüt ağırlıklı olarak niceliksel verilerle ilgilenmekte, yaşam kalitesi gibi öznel gerçeklikleri dikkate almamakta, sağlık sorunlarının birey ve yakınları üzerindeki sosyal yükünü görmezden gelmektedir. Bütün kısıtlılıklarına karşın yeti yitimi ve erken ölümlerin bileşik ölçütü olan DALY ve benzeri kavram ve ölçütlerin önümüzdeki yıllarda daha da geliştirilerek yaygın bir biçimde kullanılacağı düşünülebilir. } KAYNAKLAR 1. Murray CJL, Lopez AD, eds: The Global burden of disease: A comprehensive assessment of mortality and disability from diseases, injuries and risk factors in 1990 and projected to Cambridge, MA: Harvard University Press on behalf of the World Health Organization and the World Bank;

3 Erbaydar 2. Murray CJL. Rethinking DALYs. İçinde editörler: Murray CJL, Lopez AD. The global burden of disease. Cambridge MA: Harvard University Press on behalf of the World Health Organization and the World Bank; 1996; Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet-Etkililik Projesi Hastalık Yükü Final Rapor. T.C. Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü, Başkent Üniversitesi, 2004: World Health Organization. World Health Report Reducing Risks, Promoting Healthy Life. Geneva: WHO, (http://www.who.int/whr/2002/en/whr02_en.pdf). TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan Murray CJ, Acharya AK. Understanding DALYs. Journal of Health Econ 1997;16: Murray CJL, Lopez AD. Progress and Directions in Refining the Global Burden of Disease Approach: Reponse to Williams. Health Econ 2000;9: The Global burden of disease concept. en/ chap3.pdf. Erişim Tarihi:

4 TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan 2009 Temel İlkeleri 23

5 Temel İlkeleri TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan

6 TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan 2009 Temel İlkeleri 25

Parazitoloji Laboratuvarında Hatalı/Yetersiz Tanının Maliyeti

Parazitoloji Laboratuvarında Hatalı/Yetersiz Tanının Maliyeti 1 Parazitoloji Laboratuvarında Hatalı/Yetersiz Tanının Maliyeti Prof. Dr. Ayşegül TAYLAN ÖZKAN Hitit Üniversitesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 21.11.2015 Sunum İçeriği Hastalık Yükü Hatalı Tanı 3

Detaylı

HASTALIK YÜKÜ FİNAL RAPOR

HASTALIK YÜKÜ FİNAL RAPOR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI REFİK SAYDAM HIFZISSIHHA MERKEZİ BAŞKANLIĞI HIFZISSIHHA MEKTEBİ MÜDÜRLÜĞÜ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ ULUSAL HASTALIK YÜKÜ VE MALİYET-ETKİLİLİK PROJESİ HASTALIK YÜKÜ FİNAL RAPOR ARALIK -

Detaylı

Dr. Nazan Yard m, Dr. Berrak Bora, Dr. Salih Mollahalilo lu. .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri

Dr. Nazan Yard m, Dr. Berrak Bora, Dr. Salih Mollahalilo lu. .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri TÜRK YEDE SIK KARfiILAfiILAN HASTALIKLAR I Enfeksiyon Hastal klar, Romatizmal Hastal klar, Afetlerde Ezilme Yaralanmalar Sempozyum Dizisi

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır?

Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır? B i r l i k t e Ö ğ r e n e l i m Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır? Mahmut S. YARDIM 1 Yoksulluğun çok boyutlu bir olgu olması, tanımlanmasında ve ölçülmesinde farklı yaklaşımların kullanılmasına yol

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

ULUSAL HASTALIK YÜKÜ ÇALIŞMASI Aralık 2016

ULUSAL HASTALIK YÜKÜ ÇALIŞMASI Aralık 2016 ULUSAL HASTALIK YÜKÜ ÇALIŞMASI 2013 6 Aralık 2016 Ulusal Hastalık Yükü Çalışması 2013 Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün talebiyle, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü

Detaylı

Zoono$k Hastalıkların Toplumsal Ve Ekonomik Yükü : Bruselloz Örneği

Zoono$k Hastalıkların Toplumsal Ve Ekonomik Yükü : Bruselloz Örneği Zoono$k Hastalıkların Toplumsal Ve Ekonomik Yükü : Bruselloz Örneği Prof. Dr. Simten Malhan Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yöne>mi Bölümü Hastalık Yükü Bir toplumda en çok sakat

Detaylı

Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (EUİGE)

Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (EUİGE) 2015 İGR Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (EUİGE) Sıkça Sorulan Sorular Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksinin amacı nedir? İGE üç temel boyutta insani gelişmeye ilişkin kazanımların

Detaylı

TÜRKİYE DE 1999 YILI İÇİN ÖLÜMLE SONUÇLANAN TRAFİK KAZALARININ DOĞUŞTA HAYAT BEKLENTİSİNE ETKİSİ

TÜRKİYE DE 1999 YILI İÇİN ÖLÜMLE SONUÇLANAN TRAFİK KAZALARININ DOĞUŞTA HAYAT BEKLENTİSİNE ETKİSİ ARAŞTIRMA TÜRKİYE DE 1999 YILI İÇİN ÖLÜMLE SONUÇLANAN TRAFİK KAZALARININ DOĞUŞTA HAYAT BEKLENTİSİNE ETKİSİ Derya KOÇ*, Hakan TÜZÜN**, Işıl MARAL** * Gazi Üniv. Sağlık Bil. Ens. Kazaların Demografisi ve

Detaylı

YARARLANILAN KAYNAKLAR

YARARLANILAN KAYNAKLAR Kaynaklar 3263 YARARLANILAN KAYNAKLAR 1- Ak B. (1990) Hastahane Yöneticiliği, 2- Amele Birliği (1998) Ereğli Kömür Havzası Amele Birliği Biriktirme Ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliği, Ereğli Kömür Havzası

Detaylı

Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Kapsam... 3 III- Yöntem... 3 IV- Tanımlar ve Hesaplamalar... 3 V- Yayımlama...

Detaylı

Engellilik Modelleri ve Ölçüleri

Engellilik Modelleri ve Ölçüleri Engellilik Modelleri ve Ölçüleri Sophie Mitra Fordham Üniversitesi mitra@fordham.edu Konferans: Engellilik ölçümünün ve engellilerin fiziksel erişiminin iyileştirilmesi: Uluslararası deneyimlerden çıkarılan

Detaylı

TÜRKİYE HANGİ SIRADA? İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE. Dr. Ayşe Betül YAPA. 68 Aralık 2013. Giriş

TÜRKİYE HANGİ SIRADA? İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE. Dr. Ayşe Betül YAPA. 68 Aralık 2013. Giriş 68 Aralık 2013 TÜRKİYE İNSANİ GELİŞME ENDEKSİ NE GÖRE HANGİ SIRADA? Dr. Ayşe Betül YAPA Giriş Bir ülkede milli gelir artışının yüksek oluşu o ülkenin gelişmiş bir ülke olarak adlandırılabilmesi için yeterli

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Maliyet

Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Sağlık İşletmelerinde Maliyet Sağlık işletmelerinde maliyetleri oluşturan faktörlerin bilinmesi ve bütçedeki yeri Artan maliyetlerin kontrol altına alınması Üretimin/kaynakların

Detaylı

1980-2000 Yılları Arasında Malatya ve Türkiye de Beklenen Yaşam Süreleri Değişiminin İncelenmesi

1980-2000 Yılları Arasında Malatya ve Türkiye de Beklenen Yaşam Süreleri Değişiminin İncelenmesi İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 11(2) 79-83 (2004) 1980-2000 Yılları Arasında Malatya ve Türkiye de Beklenen Yaşam Süreleri Değişiminin İncelenmesi Harika Gözükara Otlu, Saim Yoloğlu İnönü Üniversitesi

Detaylı

Ekonomik Değerlendirme Teknikleri

Ekonomik Değerlendirme Teknikleri Ekonomik Değerlendirme Teknikleri Ekonomik Değerlendirme Teknikleri Maliyet-minimizasyon analizi Maliyet-etkililik analizi Maliyet-fayda analizi Maliyet-kazanç analizi Analiz tipi Kaynak kullanımı ölçü

Detaylı

Reyting Metodolojisi. Fonmetre Metodoloji Dokümanı Temmuz, 2012. 2012 Milenyum Teknoloji Bilişim Ar-Ge San. Tic. Ltd. Şti.

Reyting Metodolojisi. Fonmetre Metodoloji Dokümanı Temmuz, 2012. 2012 Milenyum Teknoloji Bilişim Ar-Ge San. Tic. Ltd. Şti. Reyting Metodolojisi Fonmetre Metodoloji Dokümanı Temmuz, 2012 İçerik Giriş Tarihçe Kategori Bazında Gruplama Yatırımcı İçin Anlamı Nasıl Çalışır? Teori Beklenen Fayda Teorisi Portföy Performans Ölçümü

Detaylı

Zoonotik Tüberküloz (1)

Zoonotik Tüberküloz (1) Zoonotik Tüberküloz (1) (Dünya Akciğer Sağlğı Kongresi öncesi Londra da yapılan toplantının sonuçları) Besin ve hayvan kaynaklı tüberküloza (zoonotik TB) ye karşı ilk kez mücadele çağrısı yapıldı. 30.09.2016

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

T.C. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği. Sayı : /E

T.C. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği. Sayı : /E 1 / 3 Sayı : 69662481-621.03/E.5561 19.02.2016 Konu : Açıklama Sayın Yılmaz ÖZDİL Sözcü Gazetesi Köşe Yazarı İlgi : 14/02/2016 tarihli Sözcü Gazetesi'nde yayımlanan "Şırnak Güvenli Muğla Tehlikeli" başlıklı

Detaylı

CMV EBV HHV-8 Dengue v. Parvovirüs B19 HAV HEV Leishmania spp Kene kaynaklı ansefalit v. Sarı humma

CMV EBV HHV-8 Dengue v. Parvovirüs B19 HAV HEV Leishmania spp Kene kaynaklı ansefalit v. Sarı humma MALİYET ETKİLİLİK YÖNÜYLE TARAMA TESTİ ALGORİTMALARI Dr. Rüçhan Yazan Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Transfüzyon ile bulaşan etkenler HBV HCV HIV T. Pallidum Plasmodium

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Eşref Savaş BAŞCI

Yrd. Doç. Dr. Eşref Savaş BAŞCI SERMAYE MALİYETİ Yrd. Doç. Dr. Eşref Savaş BAŞCI İçerik Öz Sermaye Maliyeti İmtiyazlı Hisse Senedi Maliyetinin Yaygın (Adi) Hisse Senedinin Maliyetinin Finansal Varlıkları Fiyatlama Modeline Göre Özsermaye

Detaylı

2015 e az bir zaman kala Türkiye, tüberküloz hedeflerinin neresinde?

2015 e az bir zaman kala Türkiye, tüberküloz hedeflerinin neresinde? doi 10.5578/tt.7500 Tuberk Toraks 2014;62(2):160-164 Geliş Tarihi/Received: 25.03.2014 Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 08.05.2014 DERLEME REVIEW 2015 e az bir zaman kala Türkiye, tüberküloz hedeflerinin

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013)

BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013) BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 13 Aralık 2013 BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2013) 2013 yılı Aralık ayı Beklenti Anketi, 76 katılımcı ile gerçekleştirilmiş

Detaylı

TÜRKİYE HASTALIK YÜKÜ ÇALIŞMASI 2004

TÜRKİYE HASTALIK YÜKÜ ÇALIŞMASI 2004 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI, REFİK SAYDAM HIFZISSIHHA MERKEZİ BAŞKANLIĞI, HIFZISSIHHA MEKTEBİ MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE HASTALIK YÜKÜ ÇALIŞMASI 2004 EDİTÖRLER: Prof. Dr. Necdet ÜNÜVAR Dr. Salih MOLLAHALİLOĞLU Uzm. Dr.

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 2016)

BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 2016) BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 216) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 18 Şubat 216 BEKLENTİ ANKETİ (Şubat 216) 216 yılı Şubat ayı Beklenti Anketi, 74 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup,

Detaylı

Türkiye İş Kazaları Ve Meslek Hastalıkları: 2000-2005 Yılları Ölüm Hızları

Türkiye İş Kazaları Ve Meslek Hastalıkları: 2000-2005 Yılları Ölüm Hızları Dicle Tıp Dergisi, 2007 Cilt: 34, Sayı:4, (264-271) Türkiye İş Kazaları Ve Meslek Hastalıkları: 2000-2005 Yılları Ölüm Hızları 264 Nazan Yardım, Zekiye Çipil, Ceyhan Vardar, Salih Mollahaliloğlu ÖZET Her

Detaylı

Dünya Nüfus Günü, 2013

Dünya Nüfus Günü, 2013 Sayı: 13663 Dünya Nüfus Günü, 2013 11 Temmuz 2013 Saat: 10:00 Dünya Nüfus Günü nün bu yılki teması Ergen Gebeliği olarak belirlendi Türkiye İstatistik Kurumu, 2012 yılından itibaren özel günlerde (8 Mart

Detaylı

SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ

SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ Sağlık Ekonomisi Nedir? YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN SAY 211 SAĞLIK EKONOMİSİ - YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN Sağlık Ekonomisinin Tanımı Sağlık ekonomisi, ekonomi biliminin (özelde

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 2016)

BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 2016) BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 216) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 14 Ocak 216 BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 216) 216 yılı Ocak ayı Beklenti Anketi, 73 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup, sonuçlar

Detaylı

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE İŞYERİ HEMŞİRELİĞİNİN ÖNEMİ ROLÜ KURSU 4 MAYIS 2014 İSTANBUL VII. ULUSLARARASI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONFERANSI SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI Uzm.

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı Prof. Dr. Mehdi Zoghi

Akılcı İlaç Kullanımı Prof. Dr. Mehdi Zoghi Akılcı İlaç Kullanımı Prof. Dr. Mehdi Zoghi http://www.cardiovascularacademy.org/ Orijinal İlaç Geliştirme Süreci Türkiye İlaç Sektörü Vizyon 2023 Raporu Akılcı İlaç Kullanımı Nedir? Kişilerin hastalığına

Detaylı

PERGAMON STATUS DIŞ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU

PERGAMON STATUS DIŞ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU PERGAMON STATUS DIŞ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 12 Mayıs 2016 Pergamon Status Dış Ticaret Anonim Şirketi Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin Değerlendirme

Detaylı

Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları

Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları 02/10/2014 Türkiye de Katastrofik Sağlık Harcamaları 1. Giriş Dünya Sağlık Örgütü raporlarına göre; hanehalklarının yaptığı sağlık harcaması, hanelerin finansal korumadan yoksun kalarak zorunlu ihtiyaçlarından

Detaylı

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel

Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Sağlık Kuruluşlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar YRD. DOÇ. DR. EMRE ATILGAN TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÖNETİMİ BÖLÜMÜ Sağlık Kurumlarında Maliyet Yönetimi ve Güncel Uygulamalar Sunum Planı:

Detaylı

Bürokrasi ve Türkiye Bürokrasisi (KAM 302) Ders Detayları

Bürokrasi ve Türkiye Bürokrasisi (KAM 302) Ders Detayları Bürokrasi ve Türkiye Bürokrasisi (KAM 302) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Bürokrasi ve Türkiye Bürokrasisi KAM 302 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul

Detaylı

Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD. 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara

Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD. 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara Prof. Dr. Banu Çakır, 18.9.2014, Ankara 2 } Acil durum ve afetlerde ilk yardımcılardan beklenenler nelerdir?

Detaylı

Araştırma 2017 DEÜ TIP FAKÜLTESİ DERGİSİ CİLT 31, SAYI 2, (AĞUSTOS) 2017, Özden ÖZİLİCE 1, Reyhan UÇKU 1, Berna Binnur AKDEDE 2

Araştırma 2017 DEÜ TIP FAKÜLTESİ DERGİSİ CİLT 31, SAYI 2, (AĞUSTOS) 2017, Özden ÖZİLİCE 1, Reyhan UÇKU 1, Berna Binnur AKDEDE 2 Araştırma Bir üniversite hastanesi psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuranların birinci basamak kullanım durumları ve etkileyen etmenler USE OF PRIMARY HEALTHCARE SERVICES AND ASSOCIATED FACTORS AMONG

Detaylı

Fayda-Maliyet Analizi

Fayda-Maliyet Analizi Fayda-Maliyet Analizi FMA kursunun birinci bölümü: 30.5 3.6.2011 Eğitmen: Sn. Neill BOOTH Sağlık alanında fayda-maliyet düşüncesinin uygulamaları konusunda deneyim (sağlık ekonomisi ve ekonomik değerlendirme)

Detaylı

BIST BAP ENDEKSLERİ BIST BAP FİYAT / PERFORMANS ENDEKSLERİ

BIST BAP ENDEKSLERİ BIST BAP FİYAT / PERFORMANS ENDEKSLERİ 1/10 BIST BAP ENDEKSLERİ Borçlanma Araçları Piyasasında işlem gören sabit getirili menkul kıymet endekslerinin hesaplanmasındaki ana amaç, bu tür menkul kıymetlere yatırım yapan bireysel ve kurumsal yatırımcıların

Detaylı

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. Veri Toplama, Yönetme ve Değerlendirme. MAN Güz

DERS PROFİLİ. Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem. Veri Toplama, Yönetme ve Değerlendirme. MAN Güz DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Veri Toplama, Yönetme ve Değerlendirme MAN 363 5 Güz 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi İngilizce Seçmeli Dersin

Detaylı

Zorunlu Dersler Dersin Dersin Adı AKTS Teori Uygulama. SBE501 Bilimsel Araştırma Yöntemleri Seçmeli Dersler. Kodu

Zorunlu Dersler Dersin Dersin Adı AKTS Teori Uygulama. SBE501 Bilimsel Araştırma Yöntemleri Seçmeli Dersler. Kodu BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (İÖ) İşletme Anabilim Dalı Tezsiz Yüksek Lisans Programı, toplam otuz krediden az olmamak kaydıyla

Detaylı

Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet-Etkililik Projesi

Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet-Etkililik Projesi T.C Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü Başkent Üniversitesi Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet-Etkililik Projesi Ulusal hastalık yükü çalışması Hastane

Detaylı

Edirne merkez ilçede prematür ölümler, 2004 ve Premature mortality in provincial center of Edirne, 2004 and 2008

Edirne merkez ilçede prematür ölümler, 2004 ve Premature mortality in provincial center of Edirne, 2004 and 2008 Orijinal Araştırma Edirne merkez ilçede prematür ölümler, 2004 ve 2008 Muzaffer Eskiocak a Burcu Tokuç b Mehmet Karakaya c Özet Amaç: Bu çalışmada; Edirne Merkez ilçe ve bağlı köylerde 2004 ve 2008 yıllarında

Detaylı

AvivaSa Emeklilik ve Hayat A.Ş. 03 Kasım 2014

AvivaSa Emeklilik ve Hayat A.Ş. 03 Kasım 2014 AvivaSa Emeklilik ve Hayat A.Ş. 03 Kasım 2014 İşbu rapor; Sermaye Piyasası Kurulu nun VII-128.1 Pay Tebliği nin 29. Maddesi 2. Fıkrasına istinaden Menkul Değerler A.Ş. tarafından hazırlanmıştır. Alternatif

Detaylı

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Kanıta dayalı tıp Kanıta dayalı tıp, hekimlerin günlük kararlarını, mevcut en iyi kanıtın ışığında,

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Çerçeve... 3 III- Kapsam... 3 IV-

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 2013)

BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 2013) BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 13) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 1 Kasım 13 BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 13) 13 yılı Kasım ayı Beklenti Anketi, 84 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup, sonuçlar

Detaylı

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Özet Dr. Sevgi Özkan ve Prof. Dr Semih Bilgen Enformatik Enstitüsü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara Tel: (312) 210 3796 e-posta:

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI 29. HALK SAĞLIĞI TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI 9 OCAK- 23 MAYIS 2017, ANKARA

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI 29. HALK SAĞLIĞI TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI 9 OCAK- 23 MAYIS 2017, ANKARA 9 OCAK- 23 MAYIS, ANKARA BİRİNCİ BÖLÜM (BÖLÜM ADI ALFABETİK) Biyoistatistik Bulaşıcı Hastalıklar Epidemiyoloji Sağlık Demografisi Sağlık Ekonomisi Sağlık Yönetimi Uluslararası Sağlık Tarih Saat Ders Adı

Detaylı

Dr. Burç Aydın, Prof. Dr. Ayşe Gelal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, İzmir

Dr. Burç Aydın, Prof. Dr. Ayşe Gelal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, İzmir Akılcı İlaç Kullanımının Yaygınlaştırılmasında Tıp Fakültelerinde Eğitim Faaliyetleri Dr. Burç Aydın, Prof. Dr. Ayşe Gelal Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, İzmir

Detaylı

PERFORMANS DEĞERLENDİRME. Yrd. Doç. Dr. Selman DURAN BEYKENT ÜNİVERSİTESİ

PERFORMANS DEĞERLENDİRME. Yrd. Doç. Dr. Selman DURAN BEYKENT ÜNİVERSİTESİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME Yrd. Doç. Dr. Selman DURAN BEYKENT ÜNİVERSİTESİ konular Başarı ve başarı değerlendirmesi tanımı, Başarı değerlendirme amaçları Başarı değerlendirmede hata kaynakları Başarı değerlendirme

Detaylı

Thomson Reuters WoS Dergi Seçim Süreci

Thomson Reuters WoS Dergi Seçim Süreci 1 Thomson Reuters WoS Dergi Seçim Süreci Thomson Reuters; kullanıcılarının güncel ve geriye dönük bilgi ihtiyaçlarını karşılamak üzere dünyanın en önemli ve etkili dergilerini geniş kapsamlı olarak sağlamaktadır.

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

TIPTA HALK SAĞLIĞI UZMANLIĞI ve GELECEK SEÇENEKLERİ/BEKLENTİLERİ/ÖNGÖRÜLERİ

TIPTA HALK SAĞLIĞI UZMANLIĞI ve GELECEK SEÇENEKLERİ/BEKLENTİLERİ/ÖNGÖRÜLERİ TIPTA HALK SAĞLIĞI UZMANLIĞI ve GELECEK SEÇENEKLERİ/BEKLENTİLERİ/ÖNGÖRÜLERİ Dilek ASLAN HÜTF Halk Sağlığı Anabilim Dalı Prof. Dr. Nusret Fişek Eğitim Salonu Şubat 2017, Ankara Canlı yayın için: http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/canliyayın/canliyayin.php

Detaylı

Prof. Dr. Hakan Ozan Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Jinekolojik Onkoloji BD

Prof. Dr. Hakan Ozan Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Jinekolojik Onkoloji BD Prof. Dr. Hakan Ozan Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Jinekolojik Onkoloji BD Sürdürülebilir Sağlık Sistemi Anahtar özellikler; Olabilirlik Hastalar ve aileleri, işverenler,

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİMİ N DENETİMİ

EĞİTİM VE ÖĞRETİMİ N DENETİMİ EĞİTİM VE ÖĞRETİMİ N DENETİMİ 1 TEFTİŞ/DENETİM Denetim, planlanan örgütsel amaçlardan sapmayı önlemek için, örgütün islemesini izleme ve düzeltme sürecidir (Başaran, 2000, 137). Denetim, öğretmenlerin

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 2015)

BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 2015) BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 215) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 2 Kasım 215 BEKLENTİ ANKETİ (Kasım 215) 215 yılı Kasım ayı Beklenti Anketi, 76 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup,

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı na İlişkin Yöntemsel Açıklama

İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı na İlişkin Yöntemsel Açıklama İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı na İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I. Amaç... 3 II. Çerçeve... 3 III. Kapsam... 3 IV. Veri Derleme

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Ağustos 2015)

BEKLENTİ ANKETİ (Ağustos 2015) BEKLENTİ ANKETİ (Ağustos 15) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 14 Ağustos 15 BEKLENTİ ANKETİ (Ağustos 15) 15 yılı Ağustos ayı Beklenti Anketi, 69 katılımcı ile gerçekleştirilmiş

Detaylı

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4.

1. SOSYAL SERMAYE 1. (1) (2) 2. (3). (4) 3. (5) (6) 4. 1. SOSYAL SERMAYE 1. Sosyal sermaye OECD tarafından grup içerisinde ya da gruplar arasında işbirliğini kolaylaştıran anlayışlar, paylaşılan değerler, normlarla birlikte ağlar olarak tanımlanmaktadır (1).

Detaylı

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu I I. Sağlık Ekonomisi Kongresi Yeni Nesil Tedavilere Bakış : Kişiselleştirilmiş Tıp ve Yetim İlaçlar Oturumu Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi Deneysel

Detaylı

Yerel Yönetimler ve Kentsel Politikalar (KAM 403) Ders Detayları

Yerel Yönetimler ve Kentsel Politikalar (KAM 403) Ders Detayları Yerel Yönetimler ve Kentsel Politikalar (KAM 403) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Yerel Yönetimler ve Kentsel Politikalar KAM 403 Güz 3 0

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 4.Ders Yrd.Doç.Dr. Uğur ÖZER Kalite Planlaması Kalite Felsefesi KALİTE PLANLAMASI Planlama, bireylerin sınırsız isteklerini en üst düzeyde karşılamak amacıyla kaynakların en uygun

Detaylı

FARMOKONUTRİSYON İMMUNONUTRİSYON

FARMOKONUTRİSYON İMMUNONUTRİSYON FARMOKONUTRİSYON İMMUNONUTRİSYON TÜRKİYE DE DİYETİSYENLER Bu Gelişmelerin Neresinde? ya dışındasındır çemberin ya da içinde yer alacaksın kendin içindeyken kafan dışındaysa çaresi yok kardeşim mutsuz olacaksın.

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Haziran 2015)

BEKLENTİ ANKETİ (Haziran 2015) BEKLENTİ ANKETİ (Haziran 215) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 19 Haziran 215 BEKLENTİ ANKETİ (Haziran 215) 215 yılı Haziran ayı Beklenti Anketi, 7 katılımcı ile gerçekleştirilmiş

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 2017)

BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 2017) BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 217) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 19 Ocak 217 BEKLENTİ ANKETİ (Ocak 217) 217 yılı Ocak ayı Beklenti Anketi, 73 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup, sonuçlar

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 ÇOCUK HASTALIKLARINDA BESLENME Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 BESLENME Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Ekim 2015)

BEKLENTİ ANKETİ (Ekim 2015) BEKLENTİ ANKETİ (Ekim 1) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 16 Ekim 1 BEKLENTİ ANKETİ (Ekim 1) 1 yılı Ekim ayı Beklenti Anketi, 69 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup, sonuçlar

Detaylı

KOAH: TANIM VE EPİDEMİYOLOJİ

KOAH: TANIM VE EPİDEMİYOLOJİ KOAH: TANIM VE EPİDEMİYOLOJİ Doç.Dr. Hakan Günen İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Malatya KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) en önemli ölüm ve sağlık yoksunluğu

Detaylı

Hasta Dosyalarında Sigara Durumunun Sorgulanmasının Hastaya ve Kuruma Sağlayacağı Faydalar

Hasta Dosyalarında Sigara Durumunun Sorgulanmasının Hastaya ve Kuruma Sağlayacağı Faydalar T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI GARD TÜRKİYE Türkiye Kronik Hava Yolu Hastalıklarını Önleme ve Kontrol Programı Hasta Dosyalarında Sigara Durumunun Sorgulanmasının Hastaya ve Kuruma Sağlayacağı Faydalar Temel Sağlık

Detaylı

Arbul Entegre Tekstil İşletmeleri A.Ş. Fiyat Analiz Raporu 21.04.2014

Arbul Entegre Tekstil İşletmeleri A.Ş. Fiyat Analiz Raporu 21.04.2014 Arbul Entegre Tekstil İşletmeleri A.Ş. Fiyat Analiz Raporu 21.04.2014 1 Arbul Entegre Tekstil İşletmeleri A.Ş. Fiyat Analiz Raporu İşbu rapor; Sermaye Piyasası Kurulu nun ( SPK ) 22.06.2013 tarihli Resmi

Detaylı

BASIN BÜLTENİ. AMBARGO TARİHİ 10 Mart 2015 Saat 00.01 GMT

BASIN BÜLTENİ. AMBARGO TARİHİ 10 Mart 2015 Saat 00.01 GMT AMBARGO TARİHİ 10 Mart 2015 Saat 00.01 GMT BASIN BÜLTENİ ManpowerGroup: Türkiye deki istihdam öngörüleri düşüşe geçse de, önümüzdeki çeyrekte her dört işverenden biri istihdam sayısını artırmayı planladığını

Detaylı

SAĞLIK ALANINDA KULLANILAN EPİDEMİYOLOJİK ÖLÇÜTLER

SAĞLIK ALANINDA KULLANILAN EPİDEMİYOLOJİK ÖLÇÜTLER SAĞLIK ALANINDA KULLANILAN EPİDEMİYOLOJİK ÖLÇÜTLER HÜTF Halk Sağlığı AD Epidemiyoloji Konferans Serisi: 10 Dr.A.Tülay Bağcı Bosi MSc,PhD,MSc Bu yansı seti sadece HÜTF Halk Sağlığı Anabilim Dalı Epidemiyoloji

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2014)

BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2014) BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2014) İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ REEL SEKTÖR VERİLERİ MÜDÜRLÜĞÜ 19 Aralık 2014 BEKLENTİ ANKETİ (Aralık 2014) 2014 yılı Aralık ayı Beklenti Anketi, 69 katılımcı ile gerçekleştirilmiş

Detaylı

TÜRKİYEDE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ

TÜRKİYEDE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ TÜRKİYEDE VE DÜNYADA İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ 1. ILO İstatistikleri Uluslararası Çalışma Örgütü nün (ILO) rakamlarına göre Dünyada her yıl 270 milyon is kazası gerçekleşmekte, 160 milyon insanda çalışmadan

Detaylı

DİSİPLİN/BÖLÜM Teorik TOPLAM AKTS Halk Sağlığı Biyoistatistik. Toplam Teorik Sınav Tarihi: 08 Haziran 2015

DİSİPLİN/BÖLÜM Teorik TOPLAM AKTS Halk Sağlığı Biyoistatistik. Toplam Teorik Sınav Tarihi: 08 Haziran 2015 DİSİPLİN/BÖLÜM Teorik TOPLAM AKTS Halk Sağlığı 102 102 Biyoistatistik 7 7 Toplam 109 109 4 Teorik Sınav Tarihi: 08 Haziran 2015 Dekan Dekan Yardımcıları Eğitim Başkoordinatörü Dönem Koordinatörü Dönem

Detaylı

Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince "bildirimi zorunlu

Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince bildirimi zorunlu 6 Türkiye de Kanser İstatistikleri Kanser, Türkiye'de 1982 yılında 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 57. Maddesi gereğince "bildirimi zorunlu hastalıklar listesi"ne alınmış olmasına rağmen ülkemizde

Detaylı

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALARDA RİSK KAVRAMI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALARDA RİSK KAVRAMI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (5) DERLEME REVIEW ARTICLE EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALARDA RİSK KAVRAMI VE RİSK DEĞERLENDİRMESİ Gamze ÇAN KTÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD., Trabzon ÖZET Epidemiyolojik

Detaylı

DERS BİLGİLERİ SİYASET BİLİMİNE GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Orhan ALDANMAZ

DERS BİLGİLERİ SİYASET BİLİMİNE GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Orhan ALDANMAZ DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS SİYASET BİLİMİNE GİRİŞ 0102313 3 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri YOK Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Türkiye 2,920,000 6,422,000

Türkiye 2,920,000 6,422,000 Meltem TÜRKER Türk Eczacıları Birliği Araştırma Uzmanı meltem.bayazit@teb.org.tr 1982 yılında Berlin de doğdu. 2001 yılında Çanakkale Süper Lisesi ni, 2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji

Detaylı

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ HAZIRLAYAN: AHMET TOPRAK UZMAN YARDIMCISI ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASILAŞTIRMA VE DIŞ TİCARET ŞEFLİĞİ 0 Asya Kıtası Medikal Turizmi 1 Medikal turizm için dünyadaki

Detaylı

2014 Türk Alman Bilim Yılı Çalıştayı

2014 Türk Alman Bilim Yılı Çalıştayı 2014 Türk Alman Bilim Yılı Çalıştayı Çalıştay 1: Türkiye'de Alman Veri Toplama Sistemlerinin Adaptasyonu: Fırsatlar Ve Engeller Grup 1: Yeterli personel ve zaman olmaması nedeniyle Türkiye de bu sistemin

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ENGELLİLER ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ PROJESİ Projenin Adı: İskenderun ve Çevresinde Yaşayan İşitme Engelli Bireylere, Ailelerine ve Öğretmenlere Yönelik Değerlendirme ve Eğitim

Detaylı

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları DÖNEM III HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK-TIP TARİHİ VE ETİK Ders Kurulu Başkanı : Prof. Dr. Günay SAKA TANI TESTLERİ (30.04.2014 Çrş. Y. ÇELİK) Duyarlılık (Sensitivity) ve Belirleyicilik (Specificity)

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ İNTİHAR RAPORU 24. 09.2014 GİRİŞ: En basit anlamda insanın kendi

Detaylı

Sosyal Bilimlerde İstatistik ve Araştırma Yöntemleri I (KAM 209) Ders Detayları

Sosyal Bilimlerde İstatistik ve Araştırma Yöntemleri I (KAM 209) Ders Detayları Sosyal Bilimlerde İstatistik ve Araştırma Yöntemleri I (KAM 209) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Sosyal Bilimlerde İstatistik ve Araştırma

Detaylı