Bülent KAYAHAN *, Baybars VEZNEDARO ĞLU ** ÖZET

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bülent KAYAHAN *, Baybars VEZNEDARO ĞLU ** ÖZET"

Transkript

1 Ülkemizde Kullan ılan Serotonin-Dopamin Antagonisti (SDA) Atipik Antipsikotik ilaçlar ın Şizofrenideki Bili şsel Bozukluklara Etkileri: Kısa Bir Gözden Geçirme Bülent KAYAHAN *, Baybars VEZNEDARO ĞLU ** ÖZET Son yirmi y ılda şizofreni belirtilerinin değerlendirilmesinde önemli de ğişiklikler olmu ştur. Geçmişte değerlendirmelerin odak noktas ı paranoid belirtiler ve hallisinasyonlar gibi klinik olarak gözlemlenebilen fenomenlerken, son zamanlarda hastalığın nörogelişimsel ve bili şsel yönleri ilginin odak noktas ı olmaya başlam ıştır. Şizofreni hastaları değişik bilişsel bozukluklar gösterirler. Dikkat, bellek ve yönetici i şlevlerdeki bozukluklar yayg ın bir bilişsel bozuklu ğun zemininde geli şirler. Tipik antipsikotikler şizofrenide bili şsel bozukluklar üzerinde etkisizdirler ya da daha da kötüle ştirirler. Günümüzde kullan ı- ma giren güçlü 5-HT2A reseptör antagonizmas ı yapan atipik antipsikotiklerin, tipik antipsikotiklere göre bili şsel işlevleri düzeltmede anlaml ı derecede daha iyi olduğu gösterilmiştir. Bu gözden geçirme yaz ısında atipik antipsikotiklerin şizofrenide bili şsel işlevlere etkilerinin nörobiyolojik temelleri tart ışılm ış ve ülkemizde halen kullan ılmakta olan serotonin-dopamin antagonisti antipskotiklerin (klozapin, risperidon, olanzapin ve ketiyapin) şizofrenideki bili şsel bozukluklar üzerindeki etkileri gözden geçirilmi ştir. Anahtar kelimeler: Şizofreni, bili şsel bozukluklar, atipik antipsikotikler Düşünen Adam; 2004, 17(4): ABSTRACT The Effects of Serotonin-Dopamin Antagonistic Atypical Antipsychotics Currently Used in Turkey on Cognitive Dysfunctions in Schizophrenia: A Brief Review There are considerable differences in the assessment of schizophrenic symptoms in the last 20 years. Formerly, the focus of assessments was observable symptoms like hallucinations and paranoid symptoms but recently neurodevelopmental and cognitive aspects of schizophrenia has become the focus of interest. Schizophrenic patients have various cognitive dysfunctions. Dysfunctions in attention, memory and executive functions develop on the basis of a generalized cognitive dysfunction. Typical antipsychotics have no effect on the cognitive dysfunctions of schizophrenia, on the contrary they worsen the cognitive dysfunctions. It is shown that atypical antipsychotics which have strong 5-HT2A antagonism improve cognitive dysfunctions in schizophrenia in comparative studies with typical antipsychotics. In the present review, the neurobiological basis of the effects of atypical antipsychotics on cognitive dysfunctions in schizophrenia is discussed and the effects of serotonin and dopamin antagonistic atypical antipsychotics currently used in Turkey (clozapine, risperidone, olanzapine and quetiapine) on cognitive dysfunctions in schizophrenia are reviewed. Key words: Schizophrenia, cognitive dysfunctions, atypical antipsychotics Ege Üniversitesi T ıp Fakültesi, * Uzm. Dr., ** Doç. Dr. 214

2 Etkileri: K ısa Bir Gözden Geçirme G İRİŞ Son yirmi y ılda şizofreni belirtilerinin değerlendirilmesinde önemli deği şiklikler olmu ştur. Geçmi şte değerlendirmelerin odak noktas ı paranoid belirtiler ve hallüsinasyonlar gibi klinik olarak gözlemlenebilen fenomenlerken, son zamanlarda hastal ığın nörogelişimsel ve bili şsel yönleri ilginin odak noktas ı olmaya başlamışt ır. Şizofreni hastalar ı değişik bili şsel bozukluklar gösterirler. Dikkat, bellek ve yönetici i ş- levlerdeki bozukluklar yayg ın bir bilişsel bozukluğun zemininde geli şirler. Erken hastal ık başlang ıç yaşı, erken ya şlarda ilk hastaneye yat ış, uzun hastal ık süresi olan şizofreni hastalar ının daha fazla bili ş- sel bozukluğa sahip olduğu gösterilmi ştir (I). Şizofrenide bili şsel işlevlerin düzeyi ile sosyal ve mesleki yeterlilik aras ında ili şki vard ır. Şizofreni hastalannda uygulanan yo ğun bilişsel tedavi, bili şsel i şlevlerin baz ı alanlar ın ı geliştirebilmektedir, fakat normale döndürememektedir. Ço ğu bili şsel bozukluk ayn ı kalmaktad ır hatta antipsikotik tedaviyle semptomlarda iyile şmeler görülse bile, bili şsel bozukluklarda düzelme görülmemektedir (2). Yap ılan çal ışmalar ın sonuçlar ı değerlendirildiğinde, şizofrenik hastalarda tipik antipsikotiklerin farkl ı bilişsel i şlevler üzerindeki etkisinin çok az oldu ğu sonucuna var ılmışt ır. Tipik antipsikotiklerin mezokortikal sistemlerden frontal loblara uzanan fonksiyonel dopaminerjik innervasyona zarar vererek bu etkiyi yapt ığı öne sürülmektedir. Dopaminerjik iletiyi D2 reseptör blokaj ı arac ıl ığıyla azaltan tipik antipsikotik ilaçlar dikkati ve bilgi i şlemleme kapasitesini azaltmaktad ırlar (3). Günümüzde güçlü 5-HT2A reseptör blokaj özellikleri olan yeni antipsikotik ilaçlar ın kullan ıma girmesiyle, bilişsel işlevlerle ilgili olarak "serotonin"in rolü üzerinde daha çok durulmaya ba şlanmışt ır. Serotonin-Dopamin antagonisti (SDA) ilaçlarla, tipik antipsikotiklerin kar şılaşt ırıldığı çal ışmalarda, SDA ilaçlar ın (risperidon ve klozapin) şizofrenik hastalarda bilişsel işlevleri düzeltmede anlaml ı derecede daha iyi olduğu gösterilmi ştir. Gallhofer ve ark.'n ın (1999) yapt ığı bir çal ışmada, risperidon ve klozapin kullanan şizofrenik hastalar ın, frontal i şlemlemeyi değerlendiren testlerde, ilaç kullanmayan ve tipik antipsikotik kullanan hastalardan daha iyi performans- lar ının olduğu gösterilmi ştir (4). SDA ilaçlar ın Bilişsel İşlevlere Etkilerinin Dopaminerjik- Kolinerjik ve Serotonerjik Temelleri Dopaminin santral bilgi i şlemlemede bütünleyici bir rolü vard ır. Prefrontal korteksteki nöronlarda, di ğer nörotransmitterlerin girdisine (input) duyarl ıl ığı artt ırdığı şeklinde bir hipotez vard ır. Böylece nöronların iletme yetisini art ırmaktad ır. Dopamin agonistleri dikkati ve bili şsel fonksiyonlan geli ştirmektedir. Dopamin agonistleri ile CPT (Continuous Performance Test)'de performans ın arttığı gösterilmiştir. Yap ılan çal ışmalarda D2 reseptör agonistleri verildikten sonra "faal bellek" performans ında da düzelmeler bildirilmi ştir. D1 reseptörleri arac ıl ığıyla da dopaminerjik mekanizmalar ın "faal bellek"le ilgili olduğu dü şünülen prefrontal korteksin aktivitesinde rol oynayabileceği öne sürülmü ştür ( 5). Beyinde serotonerjik sistem ile dopaminerjik sistem aras ında güçlü bağlar mevcuttur. Dorsal raphe çekirdeği kortikal ve striatal bölgelere uzant ılar gönderirken, mediyan raphe çekirde ği limbik bölgelere uzantılar gönderir. 5-HT2 reseptörleri dorsal raphe çekirdeği ile substantia nigra aras ındaki iletime arac ıl ık eder ve dopaminerjik nöronlar ın ate şlenmesini inhibe eder. 5-HT2 antagonizmas ı dopaminerjik sistem üzerindeki bask ın ın kalkmas ına neden olur. Atipik antipsikotikler 5-HT2 antagonizmas ı yaparak ve dopaminerjik reseptörleri daha az bloke ederek etki göstermektedirler. Böylelikle serotonin azalmas ı arac ılığıyla, özellikle frontal kortekste dopamin üzerindeki bask ı kalkmaktad ır (6). Keefe ve arkada şları asetil kolin, dopamin, 5-HT, NE ve glutamat gibi nörotransmitterlerle antipsikotik ilaçlar aras ındaki ilişkiyi ve bu ili şkinin bili şsel işlevlere etkisini gözden geçirmi ştir. Klozapinin kolinerjik iletideki tek etkisinin, güçlü muskarinik antagonist olduğu şeklindedir. Buna göre klozapinin değişik bilişsel işlevlerde özellikle sözel (verbal) bellek testlerinde gerekli olan yeni bilgileri kaydetme i şlevini bozmas ı beklenmektedir. Ancak klozapinin, klonlanm ış insan M1 -M5 reseptör genleri ile transfekte edilmi ş hamster ovaryum hücrelerinde M4 reseptörlerinin tam agonisti, klonlanm ış M4 reseptörlerinin k ısmi agonisti ve striatal M4 reseptör- 215

3 Etkileri: Kısa Bir Gözden Geçirme lerinin tam antagonisti oldu ğu gösterilmi ştir. Daha önemlisi, yak ın zamanda klozapinin fare prefrontal korteks, nukleus akkumbens ve striatumunda asetil kolinin ekstrasellüler konsantrasyonunu artt ırdığın ın in vivo mikrodializ yöntemi kullan ılarak gösterilmi ş olmas ıd ır. Asetil kolin konsantrasyonundaki art ış klozapin taraf ından olu şturulan muskarinik reseptör blokaj ın ın üstesinden gelebilecek kadar büyüktür. Böylece, klozapin direkt etkili muskarinik agonist veya antagonist oldu ğu kadar, bir indirekt kolinerjik agonist olarak da kabul edilmelidir. Sonuç olarak klozapinin belleğe kay ıt etme i şlevini güçlendirmesi ve sözel ak ıc ıl ık i şlevini de etkilememesi beklenmelidir (7). İkinci olarak Goldman-Rakic ve arkada şlar ının "faal bellek"in şizofreninin etiyolojisindeki önemini belirten ve dopaminerjik aktivitenin ve uygun düzeylerdeki D1 reseptör uyar ılmas ın ın düzenleyici rolü üzerindeki hipotezleridir. Bu, "faal bellek"in prefrontal korteks etkinli ğine ve özellikle prefrontal kortekste artm ış dopaminerjik etkinli ğe bağl ı olduğu görüşü ile de uyumlu bir hipotezdir. Hem "faal bellek", hem de yönetici i şlevlerin ölçümünde kullan ılan Wisconsin Kart S ıralama Testi (WKST) s ıras ında şizofrenik hastalarda dorsolateral prefrontal kortekste azalm ış kan ak ımı olduğuyla ilgili bulgular vard ır. Bununla beraber yak ın zamanda fare prefrontal korteks piramidal nöronlann ın apikal dendritleri üzerinde 5- HT2A reseptörlerinin varl ığın ın ke şfedilmesi, 5- HT2A reseptörlerinin "faal bellek" için D1 reseptörleri kadar veya daha önemli oldu ğu şeklinde hipotezin ileri sürülmesine neden olmu ştur. Klozapinin bili şsel işlevler ve psikopatoloji üzerindeki yararl ı etkilerini 5-HT2A reseptörlerini antagonize ederek veya bu reseptörlerde down-regulasyon yaparak ortaya ç ı- kardığı ileri sürülmü ştür. Bu ilginç bir hipotezdir, fakat klozapinin neden verbal çal ışan bellek üzerindeki etkisinin çok az oldu ğunu aç ıklamakta yetersiz kalmaktad ır. Uzaysal (Spasiyal) faal bellek üzerindeki etkileriyle ilgili de henüz veri yoktur. Dahas ı 5- HT2A reseptörlerinin down regulasyonu antidepresanlar, haloperidol ve klorpromazin gibi tipik antipsikotik ilaçlarla da olu şturulabilmektedir. "Faal bellek" ve diğer bili şsel i şlevler üzerindeki 5-HT, DA ve asetil Kolinin birle şik etkisini saptamak için daha ileri çal ışmalara ihtiyaç vard ır (8). Atipik Antipsikotik ilaçlar ın Bili şsel İşlevler Üzerine Etkileri Günümüzde kullan ılan atipik antipsikotik ilaçlar farmakolojik profil olarak baz ı benzerliklere sahiptir ( D2 reseptör affinitesine görece, güçlü 5-HT2A affinitesi gibi), fakat ayn ı zamanda önemli farkl ıl ıkları da vard ır. Bu ilaçlar aras ında klozapin en geni ş etki spektrumuna sahipdir. 5-HT2A, 5-HT2C, 5-HT6, 5-HT7, M1- M5, alfa-1 adrenerjik, histamin H1 ve D4 reseptörlerine yüksek affinitesi vard ır. Olanzapinin 5-HT2A, 5-HT6, D2, M1 -M5 ve H1 reseptörlerine yüksek affinitesi vard ır. Risperidonun 5-HT2A, 5-HT7, D2, D3, alfa-1 ve alfa-2 adrenerjik ve H1 reseptörlerine yüksek affinitesi vard ır (9). Ketiyapinin D1 ve D2 reseptörlerine dü şük/orta, 5-HT1A ve 5-HT2A reseptörlerine dü şük/orta, alfal ve alfa2 reseptörlerine orta/yüksek ve H1 reseptörlerine yüksek düzeyde affinitesi vard ır ( 1 ). Farmakolojilerindeki farkl ıl ıklar atipik antipsikotik ilaçlar aras ındaki önemli klinik farkl ıl ıklar ın da temelini olu şturmaktad ır. Örneğin, EPS olu şturma potansiyelleri aras ındaki farkl ıl ıklar, bu ilaçlar ın farmakolojisindeki farkl ıl ıklar ı yans ıtmaktad ır. Bu önemli farmakolojik farkl ıl ıklar bili şsel i şlevler üzerindeki etkilerine de katk ıda bulunabilmektedir. De ği şik bilişsel ölçümler 5-HT, asetil kolin ve glutamat ın etkisine duyarl ıd ır. Bilişsel işlevlerde karma şık nörotransmiterlerin rolünün olmas ı, bilişsel i şlevlerin motor fonksiyonlardan etkilenmesi, bu ilaçlar ın bili şsel i şlevler üzerindeki etkileri aç ıs ından önemli farkl ı- l ıkları olabileceğini dü şündürmektedir. Atipik antipsikotik ilaçlar aras ındaki bili şsel i şlevler yönünden farkl ıl ıklar hem teorik, hem de klinik aç ıdan önemlidir (9). Klozapin 1999 y ıl ına kadar klozapinin de ği şik bilişsel ölçümler üzerindeki etkilerinin de ğerlendirildiği 12 çal ışma tan ımlanm ışt ır. Klozapinin iki bilişsel i şlev alanında güçlü etkisi olduğu bulunmu ştur: Sözel ak ıcıl ık ve dikkat. Yönetici i şlevlerin baz ı alanlar ını, sözel ö ğrenme ve bellek i şlevlerini düzeltme yetisi olduğu şeklinde baz ı kan ıtlar da vard ır. "Faal bellek"de düzelmeye neden olduğuna dair ise, daha az kan ıt 216

4 Atipik Antipsikotik ilaçlar ın şizofrenideki Bili şsel Bozukluklara Etkileri: Kısa Bir Gözden Geçirme vard ır. Hiçbir çal ışmada klozapinle tüm bili şsel alanlarda düzelme bulunmam ıştır. Di ğer yandan üç çal ış - mada klozapinin herhangi bir bili şsel alanda önemli etkisi olduğu bulunamam ışt ır. Ancak, bu üç çal ışman ın çe şitli aç ılardan baz ı k ısıtl ıklar ı vard ır (9) y ıl ından sonra yap ılan çal ışmalarda, Pallanti ve arkadaşlara (1999) klozapin tedavisinin şizofreni hastalarında hastal ık fark ındal ığın ı ve içgörüyü artt ırd ığın ı saptam ışt ır (I I). Sharma ve arkada şların ın (2003) çal ışmas ında klozapinin sözel ak ıc ıl ık, sözel öğrenme, sözel ve görsel bellek alanlar ında düzelme sağlad ığı gösterilmi ştir ( 12). Scherer ve arkada şlar ın ın çal ışmas ında (2004) klozapin kullanan hastalarda, haloperidol kullanan hastalara göre görsel-motor i şlemsel (prosedural) ö ğrenme testinde bozukluk saptanmam ışt ır ( 13). Hastalarda tipik antipsikotik ilaçlara iyi yan ıt öyküsü olmas ın ın, bili şsel i şlev bozukluklar ının klozapin tedavisine iyi yan ıt vereceğinin iyi bir öngörücüsü olduğu saptanm ıştır. Gelecekteki çal ışmalarla da bu doğrulan ırsa, pozitif belirtileri tipik antipsikotik ilaçlara yan ıt veren hastalarda klozapin kullan ılmas ı için geçerli bir neden daha ortaya ç ıkmış olacakt ır ( 14). Klozapinle bili şsel ölçeklerde sa ğlanan düzelmeyle, yaşam kalitesi aras ında da anlaml ı ili şkiler bulunmu ştur ( 15). Testlerde, tedaviden önceki ba şlang ıç performans ı- n ın, cinsiyetin, hastal ık süresinin, tedavi süresinin, ilaç dozunun ve ek ilaç tedavilerinin klozapinin bili ş - sel i şlevler üzerindeki etkilerine nas ıl katk ıda bulunduğunun anla şılmas ı için daha ileri çal ışmalara gereksinim vard ır (16). Klozapin tedavisi sonucu olu şan bili şsel deği şikliklerin hangilerinin psikopatolojideki de ği şmelerle bağlant ıl ı olduğu da aç ık değildir. Hagger ve arkada şları (1993) negatif belirtilerdeki düzelmenin, dikkat, yönetici fonksiyonlar, sözel ö ğrenme ve bellek ve sözel akıc ılık testindeki düzelmeyle bağlant ıl ı olduğunu bulmu şlard ır. Pozitif belirtilerdeki düzelmeyle, bili ş- sel i şlev bozukluklar ında düzelme aras ında bağlant ı bulunmamas ı ilginçtir ( 17). Bununla beraber Galletly ve arkada şları (1997) pozitif belirtileri de içeren psikopatolojideki düzelmenin, çe şitli bilişsel ölçeklerdeki düzelmeyle beraber oldu ğunu bulmu ştur. Sonuç olarak, bili şsel performanstaki baz ı değişiklikler, psi- kopatolojideki değişikliklerle bağlantıl ıd ır ( 18). Risperidon Risperidon klinik pratikte kullan ılmaya ba şlanan ikinci atipik antipsikotik ilaçt ır. EPS ve psikopatoloji üzerine olan etkileri klozapin ve muhtemelen olanzapinden daha fazla doza ba ğıml ıdır. 6 mg/g'den daha dü şük dozlarda genellikle daha az EPS'ye neden olur. Daha yüksek dozlarda EPS s ıkl ığı artar ve ayn ı zamanda daha az etkin oldu ğuna dair kan ıtlar vard ır. Risperidonun bili şsel i şlevlere etkisinin de doza bağıml ı olup olmad ığı henüz saptanmam ışt ır. Risperidonla yap ılan iki çal ışmada risperidonun alg ı- sal/motor i şlemleme, tepki (reaksiyon) zaman ı, yönetici i şlevler, "faal bellek", sözel ö ğrenme ve bellek, ve motor fonksiyon gibi baz ı bilişsel ölçeklerde istatiksel olarak anlaml ı etkiler gösterdi ği bulunmuştur. Fakat, verbal ak ıc ılık ve motor ö ğrenme üzerinde benzer etkiler bulunamam ıştır. UCLA çal ışmas ında tedaviye dirençli hastalarda risperidon ve haloperidol karşılaştınldığında, psikopatolojideki de ğişikliklerin, nörobili şsel performansda gözlenen düzelmelere katk ısı olmad ığı bulunmu ştur. Benzer şekilde Meltzer ve arkada şların ın çal ışmas ında risperidonla düzelen "faal bellek"in, total BPRS skorlar ındaki düzelmeyle ba ğlantıl ı olmadığı gösterilmi ştir (19,20). Cuesta ve arkada şların ın (2001) çal ışmas ında risperidonun olanzapin ve tipik antipsikotiklere göre WKST'de daha fazla say ıda kategoride düzelme sa ğ- ladığı gösterilmi ştir (21 ). Weiser ve arkada şlann ın (2000) çal ışmas ında risperidonun tipik antipsikotiklere göre dikkat ve yönetici i şlevleri ölçen görselmotor testde daha fazla düzelme sa ğladığı gösterilmi ştir. Risperidon kulllanan hastalarda EPS şiddeti haloperidol kullanan hastalarla ayn ı olduğu halde, bilişsel testlerdeki performans daha iyi bulunmu ştur. Bu sonuç, atipik antipsikotiklerle bili şsel i şlevlerde sağlanan düzelmenin, EPS'deki düzelmeyle ba ğlant ıl ı olmad ığın ı dü şündürmektedir (22). Scherer ve arkadaşlarının çal ışmas ında (2004) risperidonun, haloperidol kadar görsel-motor i şlemsel öğrenme testinde bozulmaya neden olmad ığı saptanm ışt ır ( 13). Chua ve arkada şlarının (2001) çal ışmas ında risperidonla sözel ak ıc ıl ık, bellek ve yönetici i şlevlerde dü- 217

5 Etkileri: Kısa Bir Gözden Geçirme zelme sağlandığı gösterilmi ştir (23). Mazza ve arkadaşlar ın ın (2003) çal ışmas ında bir y ıll ık izlem sonucunda risperidon ile tedavi edilen hastalarda sosyal yeterlilik becerisinde anlaml ı düzelme gösterilmi ştir (24). Barkic ve arkada şlarının (2003) çal ışmas ında tipik antipsikotiklerden risperidona geçilen hastalarda, tedavinin 3. ay ında entelektüel yetilerde, soyut ve somut düşünme yetisinde ve mental h ızda anlaml ı düzelme oldu ğu saptanm ışt ır (25). Olanzapin Olanzapin etkinlik olarak haloperidole e şit veya üstün bulunan fakat önemli derecede daha az EPS'ye neden olan atipik bir antipsikotik ilaçt ır. Weiser ve arkada şların ın (2000) yapt ığı çal ışmada olanzapinin, tipik antipsikotiklere göre dikkat ve yönetici i şlevleri ölçen görsel-motor testde daha fazla düzelme sa ğ- lad ığı gösterilmi ştir (22). Cuesta ve arkada şların ın (2001) yapt ığı çal ışmada olanzapinin di ğer antipsikotik ilaçlara göre sözel bellekde daha fazla düzelme sa ğladığı bulunmu ştur (21 ). Stip ve arkada şlar ı (2003) olanzapinin sözel ak ıc ıl ık ve sözel öğrenme testlerinde düzelme sa ğladığın ı göstermi ştir (26). Harvey ve arkada şları (2003) ziprasidonla karşılaşt ırmal ı yapt ıkları bir çal ışmada olanzapinin dikkat, bellek, "faal bellek", motor h ız, yönetici i şlevler ve sözel ak ıc ıl ıkta anlaml ı düzelme sağladığın ı göstermi ştir (27). Özet olarak, olanzapin yönetici i şlevler, sözel ö ğrenme ve bellek, ve sözel ak ıcıl ık gibi bili şsel fonksiyonlar ın ölçüldüğü baz ı ölçeklerde önemli etkiye sahiptir. Bu etkiler daha önce klozapin ve risperidonla bildirilenlerden genellikle daha fazlad ır. Bununla birlikte, bu sonuçlar di ğer atipik antipsikotiklerle karşılaşt ırmal ı, çift-kör, randomize ara şt ırmalarla desteklenmelidir (9). Ketiyapin Purdon ve arkadaşlarının (2001) çal ışmas ında ketiyapin ve haloperidol kullanan hastalar kar şılaşt ırılm ıştır. 6. ay ın sonunda ketiyapinin özellikle sözel anlamland ırma, sözel ak ıc ıl ık, anl ık bellek, yönetici i ş- levler ve görsel-motor testlerde olumlu etkisi oldu ğu gösterilmiştir (28). Velligan ve arkada şların ın (2002) çal ışmas ında yine ketiyapin ve haloperidol kar şılaşurılmıştır ve 6. ay ın sonunda ketiyapinin yönetici i şlevler, bellek ve dikkatle ilgili bili şsel testlerin hepsinde anlaml ı olarak daha fazla düzelme sa ğladığı gösterilmi ştir. Bu fark ın benztropin kullan ım ı, ilaç yan etkisi ve şizofreni belirtilerindeki düzelmeyle ba ğlant ıl ı olmadığı da gösterilmi ştir (29). Good ve arkada şlarının (2002) çal ışmas ında ise ketiyapinle bir y ıll ık tedavinin sonucunda ilk atak 13 şizofreni hastas ında dikkat, sözel ak ıc ıl ık ve yönetici i şlevlerde anlaml ı düzelme saptanm ıştır ( 3 ). Velligan ve arkada şların ın bir diğer çal ışmas ında (2003) ketiyapinin, tipik antipsikotiklere göre sözel ak ıc ıl ık ve sözel bellek testlerinde anlaml ı olarak daha fazla düzelme sa ğladığı gösterilmiştir. Ayr ıca, ketiyapin kullanan hastalarda ya şam kalitesi de anlaml ı olarak daha iyi bulunmu ştur (31 ). Tyson PJ ve arkadaşlarının (2004) bir çal ışmas ında 5-HT2A reseptör affinitesi yüksek olan atipik antipsikotiklerle (klozapin, olanzapin, risperidon) ile 5- HT2A reseptör affinitesi dü şük olan veya hiç olmayan atipik antipsikotikleri (ketiyapin ve amisulprid) kullanan hastalar nöropsikolojik testlerle kar şılaştırılm ıştır. Yüksek 5-HT2A reseptör affinitesi olan atipik antipsikotiklerle tedavi edilen hastalarda görsel tan ıma belleği ve planlama yetisi testlerinde performans dü şük bulunmu ştur. 5-HT2A reseptörüne düşük affinitesi olan antipsikotiklerle tedavi edilen hastalarda di ğer testlerde oldu ğu gibi, bu testlerde de düzelme saptanm ıştır (32). Sonuç Eğer çal ışmalardan elde edilen sonuçlar, do ğrulan ırsa ve geni şletilebilirse, yukarıda kısaca gözden geçirilen çal ışmalar ın klinik pratik için büyük önemi olabilir. Herhangi bir ilaç için bildirilen bili şsel işlevlerdeki düzelmenin oran ının, klinik anlam ın ın olup olmad ığı henüz belli değildir. Ancak, sözel ö ğrenme ve belleğin, mesleki ve sosyal i şlevsellik için önemli olduğuna dair kan ıtlar vard ır. Klozapin kullanan hastaların önemli bir oran ın ın, bir y ıl veya daha uzun süreli tedavi sonunda part time veya full time çal ışabil- 218

6 Etkileri: K ısa Bir Gözden Geçirme diği gösterilmi ştir. Risperidonun "faal bellek" üzerinde güçlü etkisi var gibi görünmektedir. Bu bili şsel alan ın (boyutun) tüm şizofreni sendromunda büyük önemi olduğu dü şünülmektedir (9). Atipik antipsikotik ilaçlar ın bili şsel işlevlerin değişik alanlar ındaki etkilerinin e şsiz bir profile sahip olduğu doğrulan ırsa, birçok ilginç sonuçlar ortaya ç ıkacakt ır. İlk olarak, şizofrenisi olan hastalar ı, özel bili şsel i ş- lev alanlar ındaki bozukluklar ına göre grupland ırmak ve de özellikle bu bozuklu ğu en çok düzeltme ihtimali olan antipsikotik ilac ı seçmek gerekli olacakt ır. Örneğin, risperidon özellikle "faal bellek" ve yönetici i şlev bozukluğu olan hastalarda, klozapin ve olanzapin de sözel ak ıcıl ığı bozuk olan hastalarda kullan ılabilecektir. Elbet de, hastalar ın gösterebilece ği bilişsel i şlev bozukluklar ın ın yapılan, ilaçlar ın etki yap ılar ından farkl ı olabilecektir. Bu ikinci soruyu akla getirmektedir: Antipsikotik ilaçlar ı bu gibi hastalar için kombine olarak kullanmak ve her iki ilac ın da avantajlar ından yararlanmaya çal ışmak işe yarayacak m ıdır? Böyle bir stratejide her iki ilac ın da yan etkileri ve maliyeti dikkate al ınmal ıdır. Klozapin ve risperidon veya olanzapin kombinasyonlar ıyla bildirilen anektodal raporlarda bu kombinasyonun avantajlarını farmakolojik olarak aç ıklamak zor olmu ştur (9). Hangi faktörlerin atipik antipsikotik ilaçlar ın bili şsel i şlevleri düzeltmesine etkide bulundu ğunun saptanmas ı da önemlidir. Örne ğin, cinsiyet, hastal ığın süresi, ya ş, e şlik eden tedaviler ve antipsikotiklere direnç durumu gibi faktölerin etkisi oldu ğu dü şünülmektedir. Bu ve di ğer konularda geni ş klinik çal ışmalara ihtiyaç vard ır (9). Şizofreninin gidi ş ve sonlan ışında bili şsel i şlevlerin çok önemli oldu ğunu bildiren verilerle beraber, atipik antipsikotik ilaçlar ın bili şsel i şlevleri güçlendirici etkileriyle, tipik antipsikotik ilaçlar kar şısında klinik olarak önemli avantajlar ı olduğu sonucuna varmak mümkündür. Şizofreninin tedavisi için geli ştirilen ilaçlarda bili şsel i şlevlerdeki düzelmenin hedef olarak belirlenmesi gerekti ği ileri sürülmektedir. Sonuç olarak, şizofrenide bili şsel işlevlerde, hastaların öğrenme ve normal sosyal etkile şim için gerekli olan becerilerini bozan bir gerileme vard ır. Tedavide kullan ılan tipik antipsikotik ilaçlar da bili şsel fonksiyonlardaki bozulmay ı artt ırmaktad ırlar. İyi bir bilişsel fonksiyon sosyal rehabilitasyonu sa ğlamak ve yaşam kalitesini en üst düzeye ç ıkarmak için gereklidir. Bili şsel i şlevlerdeki bozuklu ğun temelini ve bili şsel bozukluklarla, şizofreni semptomlar ı aras ındaki ili ş- kiyi ayd ınlatmak için daha ileri ara ştırmalar gereklidir. Şizofreni ilk ortaya ç ıktığında, hastalarda bili şsel i şlevlerde h ızl ı bir gerileme görülmektedir. Hastal ı- ğın daha sonraki y ıllarında bili şsel kay ıplar ayn ı kalmaktad ır. Bundan dolay ı ilk atak şizofreni hastalar ında bilişsel gerilemeyi en dü şük düzeyde tutmak çok önemlidir (9). KAYNAKLAR 1.Lindström E: Symptoms in schizophrenic syndromes in relation to age, sex, duration of illness and number of previous hospitalizations. Acta Psychiatry Scand 89: , Borison RL: The role of cognition in the risk- benef ıt and safety analysis of antipsychotic medication. Acta Psychiatr Scand 94: 5-11, Mortnner AM: Cognitive function in schizophrenia- Do neuroleptics make difference? Phannacol Biochem Behav 56(4): , Gallhofer B, Lis S, Meyer ve Lindenberg A, et al: Cognitive dysfunction in schizophrenia: a new set of tools for the assessment of cognition and drug effects. Acta Psychiatr Scand (Suppl 395): , Ganguli R, Brar JS, Vemulapalli, et al: Mini-Mental State Examination (MMSE) performance of partially remitted communitydwelling patients with schizophrenia. Schizophr Res 33(81-2): 45-52, Tibbo P, Warneke L: Obsessive-compulsive disorder in schizophrenia: epidemiologic and biologic overlap. J Psychiatry Neuroscience 24:15-24, Keefe RS, Silva SG, Perkins DO, et al: The effects of atypical antipsychotic drugs on neurocognitive impairment in schizophrenia: a review and meta-analysis. Schzophr Bull 25(2): , Jakab RL, Goldman-Rakic: 5-HT2A serotonin receptors in the primate cerebral cortex: possible site of action of hallucinogenic and antipsychotic drugs in pyramidal cell apical dendrites. Proc Natl Acad Scj USA 20, 95(2):735-40, Meltzer HY: The effects of clozapine, risperidone, and olanzapine on cognitive function in schizophrenia. Schizophrenia Bulletin 25: 2, Hirsch SR, Link CG, Goldstein JM, et al: ICI 204,636: a new atypical antipsychotic drug. Br J Psychiatry Suppl 29: 45-46, Pallanti S, Quercioli L, Pazzagli A: Effects of clozapine on awareness of illness and cognition in schizophrenia. Psychiatry Res 86(3): , 12.Sharma T, Hughes C, Soni W et al: Cognitive effects of olanzapine and clozapine treatment in chronic schizophrenia. Psychopharmacology 169: , Scherer H, Bedard MA, Stip E ve ark: Procedural learning inschizophrenia can reflect the pharmacologic properties of the antipsychotic treatment. Cogn Behav Neurol 17(1): 32-40, Lee MA, Jayathilake K, Meltzer HY: A comparison of the effect of clozapine with typical neuroleptics on cognitive function on neuroleptic responsive schizophrenia. Schizophrenia Research 219

7 Atipik Antipsikotik ilaçlar ın Şizofrenideki Bilişsel Bozukluklara Etkileri: K ısa Bir Gözden Geçirme in press 15.Goldberg TE, Torrey EF, Gold JM, et al: The effect of clozapine on cogniton and psychiatric symptoms in patients with schizophrenia. Br J Psychiatry 162: 43-48, Buchanan RW: The comparative efficacy and long-term effect of clozapine treatment on neuropsychological test performance. Biological Psychiatry 36: , Hagger C: Improvement in cognitive function and psychiatric symptoms in treatment-refractory schizophrenic patients receiving clozapine. Biological Psychiatry 34: , Galletly CA, Clark CR, McFarlene AC, et al: Relationships between changes in symptom ratings, neurophysiological test performance and quality of life in schizophrenic patients treated with clozapine. Psychiatry Res 72(3): , Stip E, Remington GJ, Dursun SM, et al: The effect of risperidone on cognition in patients with schizophrenia. Canadian Journal Psychiatry 41(Suppl): 35-40, Rossi A: Risperidone, negative symptoms, and cognitive deficit in schizophrenia: An open study. Acta Psychiatr Scand 95: 40-43, Cuesta MJ, Peralta V, Zarzuela A: Effects of olanzapine and other antipsychotics on cognitive function in chronic schizophrenia: a longitudinal study. Schizophrenia Res 48(1):17-28, Weiser M, Shneider-Beeri M, Nakash N et al: Improvement in cognition associated wid ı novel antipsychotic drugs: a direct drug effect or reduction of EPS? Schizophrenia Res 46(2-3):8I-9, Chua J, Chong SA, Pang E ve ark: The effect of risperidone on cognitive functioning in a sample of Asian patients with schizophrenia in Singapore. Singapore Med J 42: , Mazza M, Tozzini C, Giosure P et al: Social cognition and atypical antipsychotic agents in the treatment of persons with schi- zophrenia: preliminary data from a naturalistic study. Clin Ter 154 (2): 79-83, Barkic J, Filakovic P, Radanovic- Grguric L: The influnce of risperidone on cognitive functions in schizophrenia. Coll Antropol 27 Suppl 1: 111-8, Stip E, Remington GJ, Dursun SM, et al: A Canadian multicenter trial assessing memory and executive functions in patients with schizophrenia spectrum disorders treated with olanzapine. J Clin Psychopharmacol 23: 400-4, Harvey PD, Siu CO, Romano S. Randomized, controlled, double-blind, multicenter comparison of the cognitive effects of ziprasidone versus olanzapine in acutely ill inpatients with schizophrenia or schizo-affective disorder. Psychopharmacology, Purdon SE, Malla A, Labelle A ve ark: Neuropsychological change in patients with schizophrenia after treatment with quetiapine or haloperidol. J Psychiatry Neurosci 26: , Velligan DI, Newcomer J, Csemansk ve ark: Does cognitive function improve with quetiapine in comparison to haloperidol? Schizophr Res 53: , Good KP, Kiss I, Buiteman C ve ark: Improvement in cognitive functioning in patients with first episode psychosis during treatment with quetiapine: an interim analysis. Br J Psychiatry Suppl 43: 45-9, Velligan DI, Prihoda TJ, Sui D ve ark: The effectiveness of quetiapine versus conventional antipsychotics in improving cognitive and functionaloutcomes in standart treatment settings. J Clin Psychiatry 64: , Tyson PJ, Roberts KH, Mortimer AM: Are the cognitive effects of atypical antipsychotics influenced by their affinity to 5- HT2A receptors? Int J Neurosci 114(6): ,

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: -

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: - AÇIKLAMA 2014-2017 Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka Konuşmacı: - Danışman: - Şizofreni ve Bilişsel İşlev Bozuklukları Prof. Dr. Berna Binnur Akdede Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD OLGU

Detaylı

YATARAK TEDAVİ GÖREN ŞİZOFRENİK HASTALARDA OLANZAPİNLE RİSPERİDONUN KARŞILAŞTIRILMASI

YATARAK TEDAVİ GÖREN ŞİZOFRENİK HASTALARDA OLANZAPİNLE RİSPERİDONUN KARŞILAŞTIRILMASI Amaç: Yöntem: YATARAK TEDAVİ GÖREN ŞİZOFRENİK HASTALARDA OLANZAPİNLE RİSPERİDONUN KARŞILAŞTIRILMASI Bulgular: Sonuç: A COMPARATIVE STUDY OF OLANZAPINE AND RISPERIDONE IN THE TREATMENT OF SCHZOPHRENIC INPATIENTS

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ 3. Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ 3. Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ 3 Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com PSİKOZ VE ŞİZOFRENİ Şizofreni belirtilerinin altında yatan düzeneği açıklamaya çalışan başlıca

Detaylı

Dopamin, Dopaminerjik Sistem, İşlevleri ve Psikiyatrik Bozukluklarla İlişkisi

Dopamin, Dopaminerjik Sistem, İşlevleri ve Psikiyatrik Bozukluklarla İlişkisi Dopamin, Dopaminerjik Sistem, İşlevleri ve Psikiyatrik Bozukluklarla İlişkisi Prof. Dr. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa - İstanbul GATA Haydarpaşa - İstanbul Prof. Dr. Mesut ÇETİN 1 Bildirim Aşağıdaki ilaç

Detaylı

Son y llarda flizofrenide görülen biliflsel

Son y llarda flizofrenide görülen biliflsel Derlemeler/Reviews fiizofrenide biliflsel ifllev bozukluklar ve antipsikotik tedavi fiizofrenide Biliflsel fllev Bozukluklar ve Antipsikotik Tedavi Berna Binnur Akdede 1, Köksal Alptekin 2 ÖZET: fiizofrenide

Detaylı

Antipsikotik ilaçlar

Antipsikotik ilaçlar Antipsikotik ilaçlar Etki mekanizmaları Dopamin blokajı yaparlar Mezolimbik yolda blokaj > pozitif belirtiler Mezokortikal yol > negatif belirtiler Dopamin ve serotonin blokajı yaparlar Dopamin blokajı

Detaylı

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri F. Mükerrem GÜVEN*, Sunar BÝRSÖZ** ÖZET Antipsikotik ilaçlarýn þizofreni tedavisinde kullanýmý sayesinde, 20. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda þizofreni hastalarýnýn

Detaylı

Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET. pecya SUMMARY (3).

Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET. pecya SUMMARY (3). Şizofrenide Bili şsel İşlevlerde Bozulma Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET Bili şsel işlevlerde bozulma şizofreninin temel özelliklerinden biridir. Bu hastalar-da özellikle dikkat,

Detaylı

Risperidonun Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtileri ve Bellek İşlevi Üzerine Etkisi

Risperidonun Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtileri ve Bellek İşlevi Üzerine Etkisi Risperidonun Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtileri ve Bellek İşlevi Üzerine Etkisi Dr. Yarkın Özcan 1, Dr. R Işın Özışık 2, Dr. Süheyla Ünal 1, Dr. M. Erkan Özcan 1 ÖZET: RİSPERIDONUN ŞİZOFRENİNİN

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

pecya Atipik Nöroleptikler

pecya Atipik Nöroleptikler Fatih ÖNCÜ, Aytül HABIB", M. Emin CEYLAN, Nihal CEYLAN, Beril YAZAN ÖZET Atipik nöroleptikler, 1960 y ılında klozapinin bulunmas ıyla gündeme girmi şlerdir. Tipik nöroleptiklerden farkl ı olarak daha az

Detaylı

Psikofarmakolojiye giriş

Psikofarmakolojiye giriş Psikofarmakolojiye giriş Genel bilgiler Beyin 100 milyar nöron (sinir hücresi) içerir. Beyin hücresinin i diğer beyin hücreleri ile 1,000 ile 50,000 bağlantısı. Beynin sağ tarafı solu, sol tarafı sağı

Detaylı

Antipsikotik İlaçlar & Metabolik Yan Etkiler

Antipsikotik İlaçlar & Metabolik Yan Etkiler Şizofreni Hastalarında Erken Ölüm ve Metabolik Sendrom Antipsikotik İlaçlar & Metabolik Yan Etkiler Prof. Dr. Ayşen Esen-Danacı Celal Bayar ÜTF Psikiyatri AD 1 Şizofreni ve psikotik bozukluklu hastalarda,

Detaylı

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok*

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* *İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D. **İstanbul Üniversitesi DETAE Sinirbilim A.B.D. Şizofreni

Detaylı

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Deniz Ceylan, Berna Binnur Akdede, Emre Bora, Ceren Hıdıroğlu,

Detaylı

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Yavuz Ayhan, Ayşe Elif Anıl Yağcıoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Araştırmacı Danışman Konuşmacı

Detaylı

SUNUM PLANI. Genel değerlendirme EKT TMU tdcs

SUNUM PLANI. Genel değerlendirme EKT TMU tdcs KISSADAN HİSSE SUNUM PLANI Genel değerlendirme EKT TMU tdcs ŞİZOFRENİ TEDAVİSİNDE PSIKOFARMAKOLOJİ DIŞI YAKLAŞIMLAR Biyopsikososyal Yaklaşım Etyoloji ve Patofizyoloji Psikolojik Faktörler B i r e y s e

Detaylı

An psiko k İlaçların Etki Mekanizmaları: Şizofreni Tedavisinde A piklik Bir Üstünlük mü? *

An psiko k İlaçların Etki Mekanizmaları: Şizofreni Tedavisinde A piklik Bir Üstünlük mü? * Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(4):364-374 An psiko k İlaçların Etki Mekanizmaları: Şizofreni Tedavisinde A piklik Bir Üstünlük mü? * Dr. A. Elif ANIL YAĞCIOĞLU 1 Özet / Abstract Bu gözden geçirmede şizofreni

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Haloperidol veya Klozapin ile Tedavi Edilmekte Olan fiizofrenik Hastalarda Nöropsikolojik De erlendirme

Haloperidol veya Klozapin ile Tedavi Edilmekte Olan fiizofrenik Hastalarda Nöropsikolojik De erlendirme Araflt rmalar / Original Papers Haloperidol veya Klozapin ile Tedavi Edilmekte Olan fiizofrenik Hastalarda Nöropsikolojik De erlendirme Serhat Ç tak 1, Ebru T. Çak c 2, Mehmet Çak c 3 ÖZET: Haloperidol

Detaylı

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Atmaca ve ark. 215 Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Murad ATMACA, 2 Murat KULOĞLU, 2 A.Ertan TEZCAN 3 ÖZET Amaç: Serotonin geri alım inhibitörleri (SGİ),

Detaylı

pecya Parkinson Hastal ığında Psikoz

pecya Parkinson Hastal ığında Psikoz Parkinson Hastal ığında Psikoz Nesrin B. TOMRUK*, Nilgün ÇİLOĞLU*, Nihat ALPAY*, Feriha ÖZER** ÖZET Parkinson hastalığında psikotik bozukluklar antiparkinsonyen tedaviye ba ğlı gelişmektedir. Bu çal ışmada

Detaylı

pecya Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET

pecya Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET Amaç: Sigara kullan ım ı halen ABD' de en büyük önlenebilir hastal ık ve ölüm nedenidir. Tütün Dünya Sa ğlık

Detaylı

An psiko k İlaçların Etki Mekanizmaları: Şizofreni Tedavisinde A piklik Bir Üstünlük Mü? *

An psiko k İlaçların Etki Mekanizmaları: Şizofreni Tedavisinde A piklik Bir Üstünlük Mü? * Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(3): 2. ÇIKTI An psiko k İlaçların Etki Mekanizmaları: Şizofreni Tedavisinde A piklik Bir Üstünlük Mü? * Dr. A. Elif ANIL YAĞCIOĞLU 1 Özet / Abstract Bu gözden geçirmede

Detaylı

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK Prof. Dr. Mustafa YILDIZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ekim 2010

Detaylı

21. Ulusal Farmakoloji Kongresi Eskişehir 21 Ekim Doç.Dr.. Hakan Kayır GATA T. Farmakoloji AD. Ankara

21. Ulusal Farmakoloji Kongresi Eskişehir 21 Ekim Doç.Dr.. Hakan Kayır GATA T. Farmakoloji AD. Ankara Bazal ön uyaran aracılı inhibisyonun dürtüsellik ve fensiklidine yanıtlardaki rolü 21. Ulusal Farmakoloji Kongresi Eskişehir 21 Ekim 11 Yrd.Doç.Dr Doç.Dr.. Hakan Kayır GATA T. Farmakoloji AD. Ankara Şizofreni

Detaylı

Şizofrenide Serotoninin Rolü Role of Serotonin in Schizophrenia

Şizofrenide Serotoninin Rolü Role of Serotonin in Schizophrenia Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2012; 4(2):237-259 doi:10.5455/cap.20120415 Şizofrenide Serotoninin Rolü Role of Serotonin in Schizophrenia Ebru Öztepe Yavaşcı, Cengiz

Detaylı

ŞİZOFRENİDE HİSTAMİN. Dr. Özmen METİN Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

ŞİZOFRENİDE HİSTAMİN. Dr. Özmen METİN Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. ŞİZOFRENİDE HİSTAMİN Dr. Özmen METİN Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. HISTAMINE IN THE TREATMENT OF PSYCHOSIS A Psychiatric and Objective Psychological Study. R. W. ROBB M. D., B. KOVITZ

Detaylı

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010:

Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: Kurum ve Kuruluşlarla İlişki Bildirimi Araştırmacı olarak: 2008: Janssen Cilag 2009: Janssen Cilag 2010: Janssen Cilag Danışmanlık: 2008: 2009: 2010: Konuşmacı olarak: 2008: 2009: 2010: RASYONEL ANTİDEPRESAN

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluk. Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5.

Obsesif Kompulsif Bozukluk. Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5. Obsesif Kompulsif Bozukluk Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5. Sınıf Dersi Sunum Akışı Tanım Epidemiyoloji Klinik özellikler Tanı ölçütleri Nörobiyoloji

Detaylı

OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo

OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo OKB DE KOMORBİDİTE Komorbiditenin değerlendirilmesi klinisyen için çok önemli. Komorbid durumların varlığı hastalığın klinik seyrini,

Detaylı

Yeni antipsikotikler ve haloperidolün prolaktin üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması

Yeni antipsikotikler ve haloperidolün prolaktin üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması 44 Yeni antipsikotikler ve haloperidolün prolaktin üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması Yeni antipsikotikler ve haloperidolün prolaktin üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması Erhan KURT, 1 H. Murat

Detaylı

Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET. pecya

Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET. pecya Hastaneye İlk Kez Başvuran ve Yatan Alkol Dışındaki Madde Ahmet TÜRKCAN *, Duran ÇAKMAK ** ÖZET Amaç: Hastane istatistikleri bir psikiyatrik bozuklu ğun epidemiyolojik e ğitimini tahmin etmekte ve uygun

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar Doç Dr Selim Tümkaya ANKSİYETE BOZUKLUKLARI Anksiyete bozukluklarının yaşam boyu prevalansı yaklaşık %29 dur. Kessler ve ark 2005 Uzunlamasına çalışmalar

Detaylı

Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA

Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA Son iki yıl içinde hiçbir şirket ya da kurumla araştırma, sunu, danışmanlık gibi gelir getirici etkinliklerde bulunmadığımı belirtmek

Detaylı

Şizofrenik Hastalarda Olanzapin ve Klorpromazinin Etki ve Güvenliğinin Karş laşt r lmas

Şizofrenik Hastalarda Olanzapin ve Klorpromazinin Etki ve Güvenliğinin Karş laşt r lmas Türk Psikiyatri Dergisi 2001; 12(1):3-16 Şizofrenik Hastalarda Olanzapin ve Klorpromazinin Etki ve Güvenliğinin Karş laşt r lmas Dr. Elif ANIL KOSTAKOĞLU *, Dr. Köksal ALPTEKİN **, Dr. Berna Binnur KIVIRCIK

Detaylı

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Prof. Dr. Sacit Karamürsel İstanbul Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı sacit@istanbul.edu.tr Elektroansefalogram (EEG), merkezi sinir

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

Dr. Ayşen Esen Danacı, Dr. Ömer Aydemir, Dr. İlkin İçelli 1

Dr. Ayşen Esen Danacı, Dr. Ömer Aydemir, Dr. İlkin İçelli 1 Olgu Sunumlar /Case reports A. E. Danac, Ö. Aydemir,. çelli Ketiapin Sağaltımı Sırasında Şizofreninin Pozitif Belirtilerinde Ortaya Çıkan Akut Alevlenme: Beş Olgunun Sunumu Dr. Ayşen Esen Danacı, Dr. Ömer

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 AÇIKLAMA 2012-2017 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok Olgu 60 yaşında kadın, evli, 2 çocuğu var,

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

ÖZET Amaç: Atipik antipsikotik ilâçlar n flizofrenideki obsesif kompulsif belirtilere etkisi araflt rmak hedeflenmifltir.

ÖZET Amaç: Atipik antipsikotik ilâçlar n flizofrenideki obsesif kompulsif belirtilere etkisi araflt rmak hedeflenmifltir. Atipik Antipsikotik lâçlar n fiizofrenlerde Obsesif Kompulsif Belirtiler Üzerindeki Etkisi: Tipik Antipsikotiklerle Karfl laflt rmal Bir Do al zlem Çal flmas Bülent Kayahan*, Baybars Veznedaro lu**, Özgür

Detaylı

Antipsikotik ilaçların gelişim öyküsü, klorpromazinin

Antipsikotik ilaçların gelişim öyküsü, klorpromazinin Şizofrenide İlaç Sağaltımı Dr. Leyla Gülseren, Dr. Almıla Erol 1 ÖZET: fi ZOFREN DE LAÇ SA ALTIMI fiizofrenide ilaç sa alt m klorpromazinin bulunmas ile bafllam flt r. Giderek daha baflka antipsikotik

Detaylı

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Haldun SOYGÜR *, Mehmet AYBAŞ **, Gül HINÇAL ***, Çiğdem AYDEMİR **** ÖZET Şizofreni hastalarının tedavi ve rehabilitasyonunun

Detaylı

ŞİZO-OBSESİF BOZUKLUK. Prof. Dr. Baybars Veznedaroğlu Antalya

ŞİZO-OBSESİF BOZUKLUK. Prof. Dr. Baybars Veznedaroğlu Antalya ŞİZO-OBSESİF BOZUKLUK Prof. Dr. Baybars Veznedaroğlu 9.3.2017 Antalya A.G. 27 y Erkek Bekar İnşaat mühendisliği bölümü mezunu Çalışmıyor YAKINMA: K.G: Annesine ya da başkalarına zarar vermekten korkma,

Detaylı

ÖZET. pecya ABSTRACT. Comorbidity of Anxiety Disorders in Schizophrenia

ÖZET. pecya ABSTRACT. Comorbidity of Anxiety Disorders in Schizophrenia Şizofrenide Anksiyete Bozukl uklar ı Komorbiditesi Nihat ALPAY *, Ça ğatay KAR ŞIDAĞ ** ÖZET Şizofreni hastalarında anksiyete bozuklu ğu komorbiditesi beklenenden daha s ık görülen bir durum olup, kötü

Detaylı

BASKIDA. Klozapin Tedavisine Kısmi Yanıt Veren Şizofreni Hastalarında Tedaviyi Güçlendirme: Bir Sistematik Gözden Geçirme

BASKIDA. Klozapin Tedavisine Kısmi Yanıt Veren Şizofreni Hastalarında Tedaviyi Güçlendirme: Bir Sistematik Gözden Geçirme Türk Psikiyatri Dergisi 03;4( ): Klozapin Tedavisine Kısmi Yanıt Veren Şizofreni Hastalarında Tedaviyi Güçlendirme: Bir Sistematik Gözden Geçirme BASKIDA Dr. Sefa VAYISOĞLU, Dr. A. Elif ANIL YAĞCIOĞLU

Detaylı

Dopamin, Dopaminerjik Sistem, İşlevleri ve Psikiyatrik Bozukluklarla İlişkisi. Prof. Dr. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa - İstanbul

Dopamin, Dopaminerjik Sistem, İşlevleri ve Psikiyatrik Bozukluklarla İlişkisi. Prof. Dr. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa - İstanbul Dopamin, Dopaminerjik Sistem, İşlevleri ve Psikiyatrik Bozukluklarla İlişkisi Prof. Dr. Mesut ÇETİN GATA Haydarpaşa - İstanbul 1 Bildirim Aşağıdaki İlaç Şirketleri ile Konsültan / Konuşmacı olarak çalıştım:

Detaylı

Manik Ataklı Hastalar ın Serum Sodyum-Potasyum Düzeyleri ve Lityum Tedavisinin Bu Elektrolit Düzeyleri Üzerine Etkisi ÖZET.

Manik Ataklı Hastalar ın Serum Sodyum-Potasyum Düzeyleri ve Lityum Tedavisinin Bu Elektrolit Düzeyleri Üzerine Etkisi ÖZET. Manik Ataklı Hastalar ın Serum Sodyum-Potasyum Düzeyleri ve Lityum Tedavisinin Bu Elektrolit Düzeyleri Üzerine Etkisi Nedim Yargıcı*, Ferhan Yener*, Selçuk K ırlı*, Mehmet Yağlı*, Hüsamettin Güldo ğan*.

Detaylı

Klozapin Tedavisine Kısmi Yanıt Veren Şizofreni Hastalarında Tedaviyi Güçlendirme: Bir Sistematik Gözden Geçirme

Klozapin Tedavisine Kısmi Yanıt Veren Şizofreni Hastalarında Tedaviyi Güçlendirme: Bir Sistematik Gözden Geçirme Türk Psikiyatri Dergisi 204;25(3):20- Klozapin Tedavisine Kısmi Yanıt Veren Şizofreni Hastalarında Tedaviyi Güçlendirme: Bir Sistematik Gözden Geçirme Dr. Sefa VAYISOĞLU, Dr. A. Elif ANIL YAĞCIOĞLU 2 ÖZET

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN Depresyonda Güncel Tedaviler Doç. Dr. Murat ERKIRAN Akış Major depresif bozuklukta yeni antidepresanlar Major depresif bozukluk tedavisi Psikotik özellikli depresyon tedavisi Geliştirme aşamasında olan

Detaylı

Derlemeler/Reviews K. Alptekin. Tedavisinde Yeni Kuflak Antipsikotikler: Dopamin Sistemi Dengeleyicileri ve Aripiprazol.

Derlemeler/Reviews K. Alptekin. Tedavisinde Yeni Kuflak Antipsikotikler: Dopamin Sistemi Dengeleyicileri ve Aripiprazol. Derlemeler/Reviews K. Alptekin fiizofrenide Beynin Geliflimsel Yetersizli i ve Ergenlik Döneminde Dopamin Sisteminin Rolü: fiizofrenide ventriküler geniflleme ve kortikal atrofi görülmektedir. Özellikle

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

pecya İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri

pecya İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri Seher AYAN *, Aytül GÜRSU HAR İRİ **, Gülcan UZUNER ÖZER ***, Osman ÖNAL **, M. Emin CEYLAN ****, Nihal CEYLAN ** ÖZET

Detaylı

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Mesut YILDIZ, Sait ALİM, Sedat BATMAZ, Selim DEMİR, Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı

Detaylı

Üç Tan ı Sistemine Göre Alt Tiplendirilen Şizofrenlerde Standart Antipsikotik Tedaviye Yan ıt: Bir Ön Çalışma ÖZET. pecya T/W, SANS/SAPS SUMMARY

Üç Tan ı Sistemine Göre Alt Tiplendirilen Şizofrenlerde Standart Antipsikotik Tedaviye Yan ıt: Bir Ön Çalışma ÖZET. pecya T/W, SANS/SAPS SUMMARY Üç Tan ı Sistemine Göre Alt Tiplendirilen Şizofrenlerde Standart Antipsikotik Tedaviye Yan ıt: Bir Ön Çalışma Behçet COŞAR*, Selçuk CANDANSAYAR*, Erdal I ŞIK*, Zehra ARIKAN* ÖZET DSM III-R tan ı kriterlerine

Detaylı

TEDAVİYE DİRENÇLİ ŞİZOFRENİDE ZUKLOPENTİKSOL'UN

TEDAVİYE DİRENÇLİ ŞİZOFRENİDE ZUKLOPENTİKSOL'UN Klinik Psikofarmakolojı Bülteni,Cilt :V,Sayı(1-4),1995/ Bulletin of Clinical Psychopharmacology Vol V(1-4),1995 TEDAVİYE DİRENÇLİ ŞİZOFRENİDE ZUKLOPENTİKSOL'UN ETKİNLİĞİ VE EMNİYETİ Dr. Mesut ÇETİN*, Dr.

Detaylı

Zor Durumlarda Tedavi Yaklaşımı (Psikotik Bozukluklar) Prof.Dr.Aslı SARANDÖL Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Zor Durumlarda Tedavi Yaklaşımı (Psikotik Bozukluklar) Prof.Dr.Aslı SARANDÖL Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Zor Durumlarda Tedavi Yaklaşımı (Psikotik Bozukluklar) Prof.Dr.Aslı SARANDÖL Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Sunum Akış Tedaviye dirençli şizofreni kavramı Tedavi seçenekleri/klozapin

Detaylı

ŞİZOFRENİDE ANTİPSİKOTİK POLİFARMASİ UYGULAMALARI: BİR GÖZDEN GEÇİRME

ŞİZOFRENİDE ANTİPSİKOTİK POLİFARMASİ UYGULAMALARI: BİR GÖZDEN GEÇİRME NPAKADEMİ. 2012; 1(1):28-37 Şizofrenide antipsikotik polifarmasi uygulamaları Derleme / Review ŞİZOFRENİDE ANTİPSİKOTİK POLİFARMASİ UYGULAMALARI: BİR GÖZDEN GEÇİRME Neslihan AKKİŞİ KUMSAR, 1* Nesrin DİLBAZ

Detaylı

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şizofreniye bağlı davranım bozuklukları bireyi ve toplumları olumsuz etkilemekte Emosyonları Tanıma Zorluğu Artmış İrritabilite Bakımverenlerin

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Panik Bozuklukta Depresyon ve Ki şilik Bozukluğu Komorbiditesi ÖZET. pecya SUMMARY

Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Panik Bozuklukta Depresyon ve Ki şilik Bozukluğu Komorbiditesi ÖZET. pecya SUMMARY Obsesif Kompulsif Bozukluk ve Panik Bozuklukta Depresyon ve Ki şilik Bozukluğu Komorbiditesi İrem YALUĞ *, Neşe KOCABAŞOĞLU *, Gülşen AYDOĞAN *, Berfu GÜNEL * ÖZET Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve panik

Detaylı

Bipolar afektif bozukluk nedir?

Bipolar afektif bozukluk nedir? Bipolar afektif bozukluk nedir? Bipolar afektif bozukluğu pek çok kişi farklı şekillerde yaşar. Bazıları şiddetli mutsuzluk ve sadece hafif taşkınlık atakları deneyimlerken, diğerleri son derece şiddetli

Detaylı

Oksitosin ve Psikiyatri

Oksitosin ve Psikiyatri Oksitosin ve Psikiyatri Dr. M. Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD 2. Psikiyatri Zirvesi ve 9. Anksiyete Kongresi 8-12 Mart 2017, Belek-Antalya tayfunturan@hotmail.com 1. OT ile ilgili genel bilgiler

Detaylı

Dopamin. n Motor striatumdaki dopaminerjik innervasyon: SNpcompacta A9 hücre grubu

Dopamin. n Motor striatumdaki dopaminerjik innervasyon: SNpcompacta A9 hücre grubu Dopamin n Motor striatumdaki dopaminerjik innervasyon: SNpcompacta A9 hücre grubu n İki tip dopamin reseptörü ile farklı etki gösterir n D1 ve D2 reseptörleri farmakolojik, anatomik ve biyokimyasal özelliklere

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

RİSPERİDON: BİR GÖZDEN GEÇİRME

RİSPERİDON: BİR GÖZDEN GEÇİRME Klinik Psıkofarmakoloji Bülteni, Cilt: Vll.Sayı: (1-4),1997; Bulletin of C linical Psychopharmacology, Vol. VII,(1-4),1997 RİSPERİDON: BİR GÖZDEN GEÇİRME Dr. E. Cüneyt Evren* ÖZET Risperidon 5-HT2 ve DA2

Detaylı

Atipik Antipsikotikler Antioksidan Sistemi Güçlendiriyor mu?

Atipik Antipsikotikler Antioksidan Sistemi Güçlendiriyor mu? Atipik Antipsikotikler Antioksidan Sistemi Güçlendiriyor mu? Erhan KURT *, H. Murat EMÜL **, E. Timuçin ORAL *** ÖZET Amaç: Şizofreni hastalarının antioksidan savunma sisteminde bozulma ve majör antioksidan

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz?

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Alp Üçok 1 1 Prof.Dr., Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ýstanbul GÝRÝÞ Psikoz ve

Detaylı

pecya Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı

pecya Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı Mehmet ÇAKICI*, Serhat ÇITAK*, Ebru ÇAKICI*, İsmail KÜÇÜKAL İ**, Demet YANDIM**, Sahap

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Dr.ERHAN AKINCI Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Ekim 2010, İZMİR Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok GREGOR MENDEL

Detaylı

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ Hasta Yak ınlar ı ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL

Detaylı

MADDE KULLANIMINA BAĞLI GELİŞEN PSİKOTİK BOZUKLUKTA ATİPİK ANTİPSİKOTİK TEDAVİSİ: BİR GÖZDEN GEÇİRME

MADDE KULLANIMINA BAĞLI GELİŞEN PSİKOTİK BOZUKLUKTA ATİPİK ANTİPSİKOTİK TEDAVİSİ: BİR GÖZDEN GEÇİRME DERLEMELER / REVIEWS MADDE KULLANIMINA BAĞLI GELİŞEN PSİKOTİK BOZUKLUKTA ATİPİK ANTİPSİKOTİK TEDAVİSİ: BİR GÖZDEN GEÇİRME Atypical Antipsychotic Treatment In Substance Induced Psychotic Disorder: A Review

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

Şizofrenide Obsesif Kompulsif Belirtiler

Şizofrenide Obsesif Kompulsif Belirtiler Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(3):205-215 Şizofrenide Obsesif Kompulsif Belirtiler Dr. Bülent KAYAHAN 1, Dr. Özgür ÖZTÜRK 1, Dr. Baybars VEZNEDAROĞLU 2 ÖZET Şizofreni ve Obsesif-Kompulsif bozukluk (OKB),

Detaylı

Psikiyatride kullanılan pek çok ilacın, özellikle de. Olanzapin Kullanımı İle Birlikte Görülen Hipomani: Olgu Sunumu

Psikiyatride kullanılan pek çok ilacın, özellikle de. Olanzapin Kullanımı İle Birlikte Görülen Hipomani: Olgu Sunumu Olgu Sunumlar /Case Reports A. Akdemir, H. Türkçapar Olanzapin Kullanımı İle Birlikte Görülen Hipomani: Olgu Sunumu Dr. Asena Akdemir 1, Dr. Hakan Türkçapar 1 ÖZET: OLANZAP N KULLANIMI LE B RL KTE GÖRÜLEN

Detaylı

Çocuk ve gençlerde dirençli şizofrenik bozukluklarda

Çocuk ve gençlerde dirençli şizofrenik bozukluklarda S. Erermifl, M. Tamar Çocuk ve Ergenlerde Atipik Nöroleptiklerin Kullanım Alanları Dr. Serpil Erermiş, Dr. Müge Tamar 1 ÖZET: ÇOCUK VE ERGENLERDE AT P K NÖROLEPT KLER N KUL- LANIM ALANLARI Çocuk ve gençlerde,

Detaylı

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Yeni Antimikrobik Sayısı Azalmaktadır

Detaylı

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE

T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE T.C. IZMİR BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SATINALMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ALIMLARI ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

Şizofreni hastalarının önemli bölümünde klasik. Tedaviye Dirençli Şizofrenide Klozapin: Üç Yıllık İzlem

Şizofreni hastalarının önemli bölümünde klasik. Tedaviye Dirençli Şizofrenide Klozapin: Üç Yıllık İzlem Tedaviye Dirençli Şizofrenide Klozapin: Üç Yıllık İzlem Dr. Özcan Uzun 1, Dr. Aytekin Özşahin 2, Dr. K. Nahit Özmenler 1, Dr. Ali Doruk 3, Dr. Salih Battal 4 ÖZET: TEDAV YE D RENÇL fi ZOFREN DE KLOZAP

Detaylı

ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR. Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya

ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR. Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya Sözlük: Ergoterapi: uğraş terapisi, Occupational therapy: uğraş terapisi Vocational therapy: iş odaklı terapi,mesleki rehabilitasyon?, work

Detaylı

AĞIR ŞİDDETTE DEPRESYON SAĞALTIMI

AĞIR ŞİDDETTE DEPRESYON SAĞALTIMI AĞIR ŞİDDETTE DEPRESYON SAĞALTIMI Yrd. Doç. Dr. Faruk KILIÇ Süleyman Demirel Üniversitesi Psikiyatri AD Sağaltımdaki Temel Hedefler Ağır seviye depresyon: Depresyon tanı ölçütlerinde belirtilen semptomlardan

Detaylı

Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Hasan Kalyoncu Üniversitesi Psikoloji

Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Hasan Kalyoncu Üniversitesi Psikoloji Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Hasan Kalyoncu Üniversitesi Psikoloji Şizofreni, çocuklarda ender görülen bir bozukluktur. On sekiz yaşından önce başlayan şizofreni erken başlangıçlı şizofreni (EBŞ), 13 yaşından

Detaylı

Tedaviye Dirençli 3ir Grup Şizofrenili Hastada Klozapinin Etkinliği

Tedaviye Dirençli 3ir Grup Şizofrenili Hastada Klozapinin Etkinliği Tedaviye Dirençli 3ir Grup Şizofrenili Hastada Klozapinin Etkinliği Dr. Cengiz SOYLU1, Dr. Mustafa BİLİCİ2, Dr. Mehmet E3EKAR0ĞLU3, Dr. Fatma YILDIRIM4 ÖZET TEDAVİYE DİRENÇLİ BİR GRUP ŞİZOFRENİLİ HASTADA

Detaylı

Tek Doz Ketiapin Kullanımı Sonrasında Ortaya Çıkan Priapizm: Olgu Sunumu

Tek Doz Ketiapin Kullanımı Sonrasında Ortaya Çıkan Priapizm: Olgu Sunumu Türk Psikiyatri Dergisi 2011;22(3):195-99 Tek Doz Ketiapin Kullanımı Sonrasında Ortaya Çıkan Priapizm: Olgu Sunumu Dr. Fuat TORUN 1, Dr. Elif YILMAZ 1, Dr. Eyüp GÜMÜŞ 2 ÖZET Priapizm cinsel istek ve uyarı

Detaylı

Nöroleptik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.

Nöroleptik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer. Nöroleptik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Konuşma planı Bu konuda anlatılacak ilaçların

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI

ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI Uzm. Dr. Erguvan Tuğba ÖZEL KIZIL Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Nöropsikiyatri Araştırma Birimi Şizofreni, etyolojisinde

Detaylı

Tedavi altındaki ilk atak şizofreni olgularında depresif belirtiler: Bir yıllık izlemede klasik ve atipik antipsikotiklerin karşılaştırılması

Tedavi altındaki ilk atak şizofreni olgularında depresif belirtiler: Bir yıllık izlemede klasik ve atipik antipsikotiklerin karşılaştırılması Karlıdere ve ark. 7 Araştırma / Original article Tedavi altındaki ilk atak şizofreni olgularında depresif belirtiler: Bir yıllık izlemede klasik ve atipik antipsikotiklerin karşılaştırılması Tunay KARLIDERE,

Detaylı

BİYOLOJİK TEDAVİLER. Prof. Dr. Alaattin Duran

BİYOLOJİK TEDAVİLER. Prof. Dr. Alaattin Duran BİYOLOJİK TEDAVİLER Prof. Dr. Alaattin Duran DOPAMİN RESEPTÖR ANTAGONİSTLERİ (TİPİK ANTİPSİKOTİK İLAÇLAR) Nöroleptikler 1990 dan önce klasik antipsikotik (tipik antipsikotik) ilaçlar, psikoz tedavisi için

Detaylı

Romatoid Artrit Tedavisinde MAP Kinaz İnhibitörleri MAP Kinase Inhibitors in Rheumatoid Arthritis Prof Dr Salih Pay 12 Mart 2011

Romatoid Artrit Tedavisinde MAP Kinaz İnhibitörleri MAP Kinase Inhibitors in Rheumatoid Arthritis Prof Dr Salih Pay 12 Mart 2011 Romatoid Artrit Tedavisinde MAP Kinaz İnhibitörleri MAP Kinase Inhibitors in Rheumatoid Arthritis Prof Dr Salih Pay 12 Mart 2011 Cell growth differentiation Inflamation Cytokine production Extracellular-regulated

Detaylı

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Uzm. Dr. Neslim G. Doksat, Çocuk Ergen ve Genç Psikiyatrı neslimg@superonline.com www.doksat.com www.neslimdoksat.com

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI. Tez Yöneticisi Doç. Dr. Erdal VARDAR

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI. Tez Yöneticisi Doç. Dr. Erdal VARDAR T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI Tez Yöneticisi Doç. Dr. Erdal VARDAR ŞİZOFRENİ VE ŞİZOAFFEKTİF BOZUKLUK AKUT ALEVLENMESİ OLAN HASTALARDA RİSPERİDON İLE ZİPRASİDONUN KARDİYAK

Detaylı

Duygudur um bozuklarında bilişsel işlevler ve yapısal beyin görüntüleme bulguları. Dr. Emre Bora

Duygudur um bozuklarında bilişsel işlevler ve yapısal beyin görüntüleme bulguları. Dr. Emre Bora Duygudur um bozuklarında bilişsel işlevler ve yapısal beyin görüntüleme bulguları Dr. Emre Bora Duygudurum bozukluğu geniş bir kavram Bir uçta normal mutsuzluğun ve yaşam kaygısının medikalize edilmiş

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ 6. Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ 6. Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ 6 Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com Doç. Dr. Cem GÖKÇEN in katkılarıyla BPB Manik ve depresif durumlar arasında

Detaylı