Sanayide Temiz Üretim (eko-verimlilik) ve Uygulama

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sanayide Temiz Üretim (eko-verimlilik) ve Uygulama"

Transkript

1 Sanayide Temiz Üretim (eko-verimlilik) ve Uygulama Prof. Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü İşiniz Çevremiz Seminerleri Mersin Ticaret ve Sanayi Odası ve Mersin Teknoloji Geliştirme Bölgesi GREEN (Greening business through the Enterprise Europe Network) Projesi 2 Aralık 2011 Mersin Üniversitesi Prof. Dr. Uğur Oral Kongre ve Sergi Sarayı, Mersin

2 Bir ABD vatandaşına düşen ortalama üretim ve tüketim düzeyi tüm dünya nüfusu için geçerli olsa, hammadde ve enerji eldesi, atık depolama, vb. için toplam üç tane Dünya ya ihtiyacımız olacak. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

3 ÇEVRESEL ETKİ Nüfus (P) Kişi başına harcanan birim doğal X X = kaynak (A) Birim kaynak kullanımı başına ortaya çıkan çevresel kirlilik ve bozulma (T) Çevresel Etki (I) I = P x A x T Yakın bir süre içinde yaşanılabilir iki gezegen daha bulamadığımız koşulda yukarıdaki değişkenlerden hangisini ve nasıl değiştirebiliriz? Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

4 Üretim biçimleri, tüketim alışkanlıkları, atık yönetimi, kaynakların sürdürülebilir kullanımı, vb. arasında bir ilişki var mıdır? Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

5 İklim değişikliği de dahil olmak üzere pekçok çevre sorununun yanı sıra hızla tükenmekte olan doğal kaynakların sürdürülebilir olarak yönetilebilmesi için: doğal kaynak kullanımı ile ekonomik büyüme ve çevresel etki ile kaynak kullanımı arasındaki ilişkinin değiştirilmesi gereklidir.

6 Sürdürülebilir Endüstriyel Üretim ya da Büyüme Mümkün mü? Kaynak kullanımının ekonomik büyümeden bağımsızlaştırılması Ekonomik Etkinlik Doğal Kaynak Kullanımı Çevresel etkinin kaynak kullanımından bağımsızlaştırılması Çevresel Etki Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

7 Eko-verimlilik (Temiz Üretim) bu amaca hizmet eden bir kavramdır. Ekonomik Etkinlik Doğal Kaynak Kullanımı Aynı üretim ya da hizmet eldesi sürecinin daha az kaynak ve enerji kullanılarak ve daha az emisyon üreterek gerçekleştirilebilmesinin sağlanması olarak tanımlanabilir. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

8 TEMİZ ÜRETİM ÇİP ÜRETİMİ Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

9 KAVRAMSAL ÇERÇEVE: TEMİZ ÜRETİM NEDİR? Bütünsel önleyici bir çevre strajesinin ürün ve süreçlere sürekli olarak uygulanması ile insan sağlığı ve çevre üzerindeki risklerin azaltılması (Birleşmiş Milletler Çevre Programı). Prosesler için; Hammadde ve enerji kullanımının Toksik madde kullanımının Üretim ve hizmet süreçlerinden kaynaklanan tüm emisyon ve atıkların miktar ve toksisitelerinin Ürünler için; Olumsuz çevresel etkilerinin yaşam döngüsü boyunca (hammadde eldesinden nihai bertarafa kadar) önlenmesi/azaltılması demektir. Yaşam Döngüsü Yaklaşımı Seyreltme 1960 Kirlilik Kontrolü (Boru-sonu) Arıtma Geri Dönüşüm Temiz Üretim 1990 Kirlilik Önleme (Temiz Üretim) Çevre Yönetiminin Tarihsel Gelişimi

10 KAVRAMSAL ÇERÇEVE: TEMİZ ÜRETİM NEDİR? Temiz Üretim birbirine bağlı üç soruya yanıt vermek üzere kullanılan bir yöntemdir: Temiz Üretim bir firmanın hangi noktalarda ve neden atık formunda kaynak kaybettiğini ve bu kayıpların nasıl minimize edilecebileceğini belirlemek üzere kullanılır. TÜ Değerlendirmesi TÜ Opsiyonları Daha az atık TÜ Opsiyonları Daha az atık Daha verimli üretim Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

11 DÜNYADA DURUM Yaklaşık son 20 yılır pek çok ülke boru-sonu (kirlilik kontrolü) yaklaşımına oranla Temiz Üretim uygulamalarına ağırlık vermeye başlamıştır. Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi tarafından 2004 yılında yapılan bir çalışmada OECD ülkelerinde boru sonu ve Temiz Üretim yaklaşımlarının mevcut durumu karşılaştırılmıştır Aşağıdaki şekilden de görüldüğü gibi gelişmiş ülkelerde Temiz Üretim yaklaşımlarının boru-sonu yaklaşımlarına göre ön planda olduğu görülmektedir. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

12 DÜNYADA DURUM: Avrupa Birliği Avrupa topluluğu ülkelerinin sanayi kirliliği üzerine oluşturduğu ilk yasal düzenlemeler 80 li yıllarda ortaya çıkmıştır yılında yayımlanan 3. Çevre Eylem Programı ise kirlilik kontrolü yaklaşımından kirlilik önleme yaklaşımına geçişin ilk izlerini taşımaktadır AB 16 Temmuz 2008 tarihinde Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim ve Sürdürülebilir Sanayi Politikası (SCP/SIP) Eylem Planı nı yayınlamıştır. Bu Eylem Planı ile dünya çapında sürdürülebilirliğin sağlanabilmesine yardımcı olacak sürdürülebilir tüketim ve üretim politikalarının geliştirilmesi; düşük karbon ve sürdürülebilir teknoloji, ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi; tüketici davranışlarının kaynak verimliliği, ürün performansı ve ekoinovasyon gibi kavramların gelişmesi sağlayacak biçimde değiştirilebilmesinin özendirilmesi sağlanılmaya çalışılmaktadır.

13 DÜNYADA DURUM: Avrupa Birliği AB nin Çevre Mevzuatı ve Temiz Üretim Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol (IPPC) Direktifi (96/61/EC) Ömrünü Tamamlamış Araçlar (ELV) Direktifi (2000/53/EC) Kullanan Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımı Direktifi (2005/32/EC) Ambalajlama ve Ambalaj Atıklarına İlişkin Direktif (94/62/EC) Elektrikli ve Elektronik Ekipman Atıkları (WEEE) Direktifi (2002/96/EC) Bazı Zararlı Maddelerin Kullanılmasının Sınırlandırılması (RoHS) Direktifi (2002/95/EC) Kimyasallar için Kayıt, Değerlendirme ve İzin (REACH) Direktifi (1999/45/EC; 1907/2006/EC) Su Çerçeve Direktifi (2000/60/EC) Maden Atıklarının Yönetimi Direktifi (2006/21/EC) Atıkların Düzenli Depolanmasına İlişkin (Landfill) Direktif (1999/31/EC) Tehlikeli Atık Yakma Direktifi (2000/76/EC) Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Direktifi (85/337/EEC, 97/11/EC) Eko Etiketleme Direktifi (1980/2000) Eko-Yönetim ve Denetim Programı Yönetmeliği (EMAS) (761/2001) Avrupa Birliği nin Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim ve Sürdürülebilir Sanayi Politikası Eylem Planı (SCP/SIP, 2008) Ülkemiz ve AB mevzuatı Temiz Üretim özelinde incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

14 ÜLKEMİZDEKİ DURUM Temiz Üretim kavramı Türkiye gündemine ilk kez 1999 da TÜBİTAK ve TTGV tarafından, Temiz Üretim-Temiz Ürün Çevre Dostu Teknolojiler Çalışma Grubu Sanayi Sektörü Raporu ile getirilmiştir. Daha sonrasında Temiz Üretim kavramına pekçok ulusal politika ve strateji dökümanında çeşitli göndermeler yapılmış/yapılmaktadır. Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu'nun öncelikli alanları TÜBİTAK Vizyon 2023 Projesi, Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Tematik Paneli Vizyon ve Öngörü Raporu 8. Beş Yıllık ve 9. Yedi Yıllık Kalkınma Planları AB Entegre Çevre Uyum Stratejisi (UÇES) Çevre ve Ormancılık Araştırma Programı DPT KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı 2008 yılı Hükümet Programı Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi (AB Üyeliğine Doğru) Tedbir 1.5: Temiz Üretim stratejilerinin uygulanabilmesi için gerekli altyapı ve kapasitenin oluşturulmasına yönelik çalışmalar başlatılacaktır. Sayfa 140

15 ÜLKEMİZDEKİ DURUM Sadece çevre yönetimi alanında değil, sürdürülebilirlik çalışmalarının pekçok boyutu için de anahtar bir kavram olan Temiz Üretim yaklaşımının son 10 yılda hem stratejik önemi hem de ülkemiz sanayinin bu konudaki danışmanlık hizmetleri ve Ar-Ge çalışmalarına duyduğu gereksinim hızla artmıştır. Ancak, ülkemizin bilim, teknoloji, kalkınma, vb. alanlarda en üst düzey kurum/kuruluşlarının politika ve strateji dökümanlarında önemi sıkça vurgulanan, Temiz Üretim kavramı ülkemizde -enerji verimliliği boyutu dışında- yeterince bilinmemekte ve uygulanamamaktadır. Bunun en önemli nedeni ülkemizde konu üzerinde ihtiyaçlara karşılık gelebilecek yeterlilikte bir kapasitenin mevcut olmamasıdır. Ülkemizde varolan Temiz Üretim Kapasitesi 66 kurum/kuruluş ile gerçekleştirilen anket çalışması ve çalıştay ile belirlenmiştir. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

16 ÜLKEMİZDEKİ DURUM Son yıllarda ülkemizde Temiz Üretim konusunda ulusal ölçekte önemli etkinlikler TTGV ve ODTÜ işbirliğinde gerçekleştirilmektedir. UNIDO destekli Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı ve Çevre ve Orman Bakanlığı destekli Türkiye de Temiz Üretim Uygulamalarının Yaygınlaştırılması için Çerçeve Koşulların ve Ar-Ge İhtiyacının Belirlenmesi Projesi bu etkinlikler arasındadır. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

17 Türkiye de Temiz Üretim Uygulamalarının Yaygınlaştırılması için Çerçeve Koşulların ve Ar-Ge İhtiyacının Belirlenmesi Projesi

18 PROJENİN AMACI Türkiye de temiz üretim uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik; yol haritası için altyapının oluşturulması ihtiyaçların belirlenmesi önerilerin oluşturulması

19 Temiz üretim konusunda PROJENİN HEDEFLERİ Mevcut bilimsel, teknik, idari ve hukuki çalışmaların ve uygulamaların derlenmesi, İlgili kurum ve kuruluşların var olan kapasitelerinin ve olası katkılarının belirlenmesi, Konu ile ilgili sivil toplum kuruluşlarının ve konu üzerindeki yapabilirliklerinin belirlenmesi, Temiz üretimin teşvik edilmesi için mevcut enstrümanların tanımlanması, Türkiye de temiz üretim açısından öncelikli sektörlerin belirlenmesi, Değerlendirmelerin AB ve uluslararası kapasite ve uygulamalar ile karşılaştırmalı olarak yapılması, Yaygınlaştırma için Ar-Ge ihtiyacının belirlenmesi Önerilerin oluşturulması

20 Yönetici Özeti PROJE RAPORU Giriş: Kavramsal Çerçeve ve Projenin Tanıtımı Ülkemizde Temiz Üretim Konusunda Var Olan Kapasitenin ve Kurumların Olası Katkılarının Belirlenmesi ve Uluslararası Uygulamalar ile Karşılaştırılması Ülkemiz Mevzuatının Temiz (Sürdürülebilir) Üretim Ekseninde Değerlendirilmesi ve İlgili AB Mevzuatı ile Karşılaştırılması Ülkemizde Var Olan Temiz (Sürdürülebilir) Üretim Teşvik Mekanizmaları ve Bilgilendirme, Yaygınlaştırma, Eğitim Faaliyetleri Sektörel Öncelik Analizi Değerlendirme ve Tartışma Sonuç ve Öneriler

21 Temiz (Sürdürülebilir) Üretim için Araç ve Yöntemler Sürdürülebilirlik Terimleri ve Anlamlarının İncelenmesi başlıklı makalede (Journal of Cleaner Production, 2007) yer alan pekçok prensip, yaklaşım ve sistemin, Temiz (Sürdürülebilir) Üretim Uygulamalarında kullanılan araç ve yöntemlerdir. Bunlara örnek olarak; yaşam döngüsü değerlendirmesi, eko-tasarım, geri kazanım, yeniden kullanım, kaynakta azaltma, eko-verimlilik, endüstriyel ekoloji (simbiyoz), çevre yönetim sistemleri, vd. verilebilir. Ayrıca, İşletme Verimliliğinin Arttırılmasına Yönelik Çevre Yönetimi, Atık Denetleme, Enerji Denetleme, Risk Denetleme, Çevresel Yasa Yönetmeliklerle Uyum Değerlendirmesi, Çevresel Etki Değerlendirme, Teknoloji Değerlendirme, Kimyasal İkame Değerlendirmesi, Çevre için ya da Yeşil Satın Alma, Çevresel Performans Değerlendirmesi de Temiz (Sürdürülebilir) üretimi destekleyen araç ve yöntemler olarak kullanılabilmektedir.

22 Çeşitli Temiz Üretim yöntemleri için pek çok el kitabı, kılavuz, bilgi notu, vb.ler geliştirilmiştir. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

23 TEMİZ ÜRETİM BİR ENDÜSTRİYEL ÜRETİM SÜRECİNİN HANGİ AŞAMALARINDA UYGULANABİLİR? TEKNOLOJİ İŞLETME ÜRETİM PROSESLERİ HAM MADDE DİĞER GİRDİLER ÜRÜN ATIK VE EMİSYONLAR Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

24 HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ TEKNOLOJİ İŞLETME ÜRETİM PROSESLERİ ÜRÜN HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ Ham Madde ve Diğer Girdilerin Değiştirilmesi: Toksik ve zararlı girdilerin çevreye duyarlı eşdeğerleri ile değiştirilmesi Geri kazanılmış ve yenilenebilir ham madde ve girdilerin kullanılması ATIK VE EMİSYONLAR

25 ÖRNEK UYGULAMA: HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ TEKSTİL SEKTÖRÜNDE AVRUPA BİRLİĞİ IPPC DİREKTİFİ İLE UYUM ÇALIŞMALARI: BAT UYGULAMALARI PROJESİ Prof.Dr. Ülkü Yetiş yürütücülüğündeki bu proje kapsamında Türkiye nin önde gelen bir tekstil fabrikasında kirlilik önleme ve arıtma çalışmaları sürdürülmektedir. Halen devam eden bu çalışma kapsamında Tekstil Sektörü BAT Referans Dokümanı baz alınarak Mevcut En İyi Teknikler arasından işletme ile paralellik gösterenler seçilmiştir. Tesiste varolan prosesler ile ilgili olduğu için seçilen kirlilik önleme ve azaltma olanakları prosesler özelinde incelenmiş ve proses değerlendirmeleri sonucunda 22 adet uygulanabilir Kirlilik Önleme ve Azaltma Seçeneği belirlenmiştir ve bunlardan 4 tanesi uygulanmıştır. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

26 ÖRNEK UYGULAMA: HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ IPPC Integrated Pollution Prevention and Control EKÖK Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrolü IPPC Direktifi (96/61/EC ) endüstriyel üretim; kaynaklı kirliliğin önlenmesini (örneğin ham madde seçimi, temiz teknolojiler, vd.) ve sürecinde ortaya çıkan kirliliğin kontrolünü (örneğin arıtma tesisleri ile) kapsamaktadır. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

27 ÖRNEK UYGULAMA: HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ PROJE KAPSAMINDA KİRLİLİK ÖNLEME SÜRECİ Prosesler Hakkında Bilgi Edinimi BAT Referans Dokümanı İle Çakıştırma 22 Adet Kirlilik Önleme Seçeneği Seçeneklerin Uygunluğunun Belirlenmesi Uygulanması Öngörülen 4 Adet Seçenek Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

28 ÖRNEK UYGULAMA: HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ UYGULANAN SEÇENEKLER 1. ALTERNATİF KİMYASAL KULLANIMI 2. HALAT BOYAMADA TERS AKIM PRENSİBİ İLE YIKAMA 3. KULLANILMAYAN TEKNELERDE KILAVUZ ATLAMA 4. KOSTİK GERİ KAZANIMI Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

29 ÖRNEK UYGULAMA: HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ SEÇENEK 1: ALTERNATİF KİMYASAL KULLANIMI Amaç: Çevre ve İnsan Sağlığı üzerinde Daha az Zararlı Kimyasal Kullanımı Neler yapıldı; Mevcut Kimyasallar İncelendi (Tüketim Miktarları, Reçeteler, GBF leri) Problemli Kimyasallar Belirlendi (Toksik, Düşük Biyo-Parçalanabilirlik, Kansorejen vs.) Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

30 ÖRNEK UYGULAMA: HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ SEÇENEK 1: ALTERNATİF KİMYASAL KULLANIMI Neler yapıldı; 8 Adet Problemli Görünen Kimyasal Madde Belirlendi 2 Adet İyon Tutucu, 1 Stabilizatör, 3 Kükürt Boyarmadde, 1 Formaldehit İçerikli Reçine ve 1 Adet Dispergatör Alternatifler Belirlendi, Proseslere ve Ürün Kalitesine Uygun Olan Yeni Kimyasallar Kullanılamaya Başlandı Çevresel İzlemeler Yapıldı Biyo-Parçalanabilirlik Testleri Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

31 ÖRNEK UYGULAMA: HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ SEÇENEK 1: SONUÇLAR Boyama Bölümü İyon Tutucu Madde Değişikliği, Atıksu Biyo-parçalanabilirliği Arttırıldı (%40 tan %60 a) Arıtma Tesisi KOİ yükü azaltıldı (Aylık 3100 kg KOİ yükü azaltımı) Boyama Bölümü Kükürt Boya Değişikliği, Sucul Yaşam ve Mikroorganizmalar için Çok Toksik özelliğe sahip Sülfid Miktarı azaltıldı (%70 in üzerinde Sülfid azaltımı) Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

32 TEKNOLOJİK İYİLEŞTİRMELER Ekipman ve Proses Kontrolünde İyileştirmeler TEKNOLOJİ Yeni Teknoloji İŞLETME ÜRETİM PROSESLERİ HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLER ÜRÜN Teknolojik İyileştirmeler: Proses kontrolünde iyileştirmeler Ekipman modifikasyonu Proses koşullarının optimizasyonu Otomasyon uygulamaları Teknoloji değişikliği ATIK VE EMİSYONLAR

33 ÖRNEK UYGULAMA: TEKNOLOJİK İYİLEŞTİRMELER Yüzey Kaplama (Anotlama) Yapan Bir Firma Sprey durulama sistemine geçildi Borular onarıldı Ürünler üzerindeki kimyasalların kaplama yapılan tanklar üzerinde uzun süreler süzülmeleri sağlandı Günlük kontrol programı uygulandı Su kullanımı % 66 azaltıldı Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

34 l/m² ÖRNEK UYGULAMA: TEKNOLOJİK İYİLEŞTİRMELER Firmanın spesifik su tüketimi Specific water consumption of an anodizing company specific water consumption Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

35 ÖRNEK UYGULAMA: TEKNOLOJİK İYİLEŞTİRMELER Firmada uygulanan elektrokaplama işleminde, kaplamaya tabi tutulan parçalar dikey pozisyonda mekanik bir taşıyıcı sistemi ile seri olarak dizilmiş solüsyon tanklarına batırılmaktadır. Her bir tank sonrası bu tankta bulunan solüsyon parçalar üzerinde kalmakta (drag-out). Kimyasalların bir sonraki tanka taşınmasını engellemek için parçalar iki kimyasal tankı arasında su ile yıkanmak ve durulanmak zorundadır. Bu süreçte kimyasallar yıkama/durulama suyuna geçmekte ve atıksu arıtma tesisine ulaşmaktadır. Arıtım sonrası ise atıksu arıtma çamurlarına geçmektedir. Bu proseste kaynakta azaltma drag-out un azaltılması anlamına gelmektedir. Bu sadece arıtma maliyetlerinin değil, kimyasal satın alma ve su kullanım maliyetlerinin de azaltılması anlamına gelmektedir. Yapılan çalışma sonucu süzülme süresinin arttırılması, parçaların mekanik taşıyıcıya farklı açılarda asılması, vb. önlemler ile drag-out %40-50 ve spesifik su kullanımı %66 oranında azaltılmıştır. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

36 GELİŞTİRİLMİŞ İŞLETME UYGULAMALARI İŞLETME Eğitim TEKNOLOJİ Geliştirilmiş İşletme Uygulamaları ÜRETİM PROSESLERİ HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLER Geliştirilmiş İşletme Uygulamaları: Üretim planlaması Bakım onarım programları Geliştirilmiş işletme uygulamaları Eğitim programları Enerji yönetimi Kayıpların önlenmesi ÜRÜN ATIK VE EMİSYONLAR

37 İşletme Verimliliğinin Arttırılmasına Yönelik Çevre Yönetimi İşletmeye ilişkin bilgi toplama Doz/konsantrasyon değiştirme Proses kapasite kullanımının arttırılması Temizlik ve bakım sürelerinin kontrolü Standartlaşma ve otomasyonun teşviki Satın alma, depolama ve dağıtım süreçlerinde iyileştirmeler yapılması Madde akış analizinin uygulanması Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

38 ÖRNEK UYGULAMA: GELİŞTİRİLMİŞ İŞLETME UYGULAMALARI Madde akış analizi uygulama boya tiner tiner yüzeydeki kuru boya temizleme Sankey-diagram: atık boya patlayıcı kullanılmış tiner buharlaşan solvent Sprey ile boyama esnasında kaybedilen miktar Üretim proseslerinde, ham madde ve enerji kayıplarının meydana geldiği pekçok nokta vardır. Bu noktalar aynı zamanda çevresel ve ekonomik olarak zayıf noktalardır. Madde akış analizi malzeme kayıplarının gerçekleştiği noktaları ve bu kayıpların miktarlarını belirlemede kullanılan bir araçtır.

39 ÖRNEK UYGULAMA: GELİŞTİRİLMİŞ İŞLETME UYGULAMALARI Firma Alt Sektör Uygulanan Temiz Üretim Yöntemi Atık Azaltım Etkinlikleri Atık Azaltımı Ekonomik Kazanım CFI, Kuzey Karolina, ABD. Boyama, Ağartma Ekipman Modifikasyonu (otomasyon) Boyama tanklarında varolan ancak kullanılmayan debi metreler, aktif hale getirildi. Boyama tanklarına yerleştirilen diferansiyel basınç ileticileri yardımı ile tanklardaki boyama çözeltisi miktarlarının sürekli olarak ölçümü sağlandı. Kullanılan bir bilgisayar programı/otomasyon sistemi yardımı ile boyama tanklarında uygulanan boyama süreçleri otomatik olarak izlenebilir/kontrol edilebilir hale getirildi. Bu otomasyon sistemi, farklı nitelik ve miktarlardaki kumaşların boyanması için gerektiği kadar boya/boyama çözeltisi kullanımına olanak verdi. Su, ısı ve kimyasal kullanımında % 6-16 arasında azaltım sağlandı. Toplam m3/yıl su ve 407,8 ton/yıl kimyasal tasarrufu sağlandı. Su kullanımı ve ayrıca arıtılması gereken atık su miktarı da ciddi ölçüde azaldı Dolar/yıl (Amortisman süresi: 4 ay) Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

40 ÜRÜN MODİFİKASYONU İŞLETME TEKNOLOJİ ÜRETİM PROSESLERİ HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLER ÜRÜN MODİFİKASYONU Ürün Modifikasyonu: Geri dönüştürülebilir ürünler Uzatılmış ürün ömrü Daha etkin ve daha az malzeme yoğun paketleme Zararlı madde içeren malzemelerin daha az kullanımı ATIK VE EMİSYONLAR

41 ÖRNEK UYGULAMA: ÜRÜN MODİFİKASYONU EKO-TASARIM ÖRNEĞİ (MAKSS, Uganda) MAKSS Uganda da karton paketleme malzemeleri üreten bir firmadır. Bu firma Ağustos 2002 de Uganda Ulusal Temiz Üretim Merkezi nin (UTÜM) düzenlediği bir ekotasarım çalıştayına katılmıştır. Bu çalıştay kapsamında firma iki kez ziyaret edilmiş ve meyve, tavuk, balık ve çiçek paketlemesi için üretilen karton kutular, ürün gelişme perspektifi ile incelenmiştir. Yapılan değerlendirmede üretilen karton kutu tasarımlarının 20 yıl önce yapıldığı ve nakliye sektöründeki önemli bir indikatör olan paket ağırlığı/ürün ağırlığı oranının %10-15 arasında olduğu bulunmuştur. Bu oran çiçek taşındığı zaman daha yükselmektedir. Sadece çevresel değil, nakliye masraflarının azaltılması içinde bu oranın azaltılması çok önemlidir. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

42 ÖRNEK UYGULAMA: ÜRÜN MODİFİKASYONU Yapılan çalışmalar ile kutunun tasarımı değiştirilerek, aynı miktarda ürünün ağırlığı azaltılmış kutular ile taşınabilmesi sağlanmıştır. Bu süreçte müşterilerden de ihtiyaçları konusunda geri besleme alınmıştır. MAKSS UTÜM desteği ile gerçekleştirdiği bu çalışma sonrasında iki yeni ürün tasarlamıştır: 5 kg meyve taşımak için karton kutu ve çiçek ihracatında kullanılacak karton kutu. Sağlanan faydalar şöyle sıralanabilir: Daha az hammadde kullanımı (% 11-12) Daha az atık üretimi (karton atıkları başka üretim süreçlerinde kullanılmıştır) Düşük maliyet (düşük ağırlık nedeniyle, kutuların müşteriye nakliyesi daha ucuzlamış, bu da satış fiyatının düşmesine neden olmuştur) Daha iyi ürün tasarımı (müşteri memnuniyeti artmıştır) Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

43 GERİ KAZANIM VE YENİDEN KULLANIM İŞLETME TEKNOLOJİ ÜRETİM PROSESLERİ HAM MADDE VE DİĞER GİRDİLER Geri kazanım ve Yeniden Kullanım: Atıkların (atıksu, soğutma suyu, enerji, vd.) aynı tesiste ya da başka tesislerde ham madde olarak kullanılmasına yönelik yapılacak geri kazanım ve yeniden kullanım faaliyetleri Atıkların ürün ve enerjiye dönüştürülmesi Atıkların ayrı toplanması ve depolanması ÜRÜN ATIK VE EMİSYONLAR Geri kazanım ve yeniden kullanım

44 ÖRNEK UYGULAMA: ATIKLARIN GEZİ KAZANIM VE YENİDEN KULLANIMI Oto Tamir Atölyesi Bir ultrafiltrasyon ünitesi kullanılmaya başlandı Temizleme sistemi modifiye edildi Yıkama kimyasalı kullanımında % 76, su kullanımında % 80 azalma sağlandı Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

45 ÖRNEK UYGULAMA: ATIKLARIN GEZİ KAZANIM VE YENİDEN KULLANIMI Bu firmada yağlı motor parçaları düzenli olarak temizlenmektedir. Bu temizleme işlemi kapalı bir temizleme sisteminde alkali bir çözelti kullanılarak yapılmaktadır. Her 2-3 haftada yıkama çözeltisi (2000 litre) değiştirilmekte, kullanılmış çözelti tehlikeli atık olarak işlem görmektedir. Kullanılan ultrafiltrasyon ünitesi kullanılmış alkali çözeltiyi seramik bir membran ile yağından ayırmakta ve aynı çözeltinin 4 ay kullanılmasını sağlamaktadır. Bu uygulama ile yıkama çözeltisi ve tehlikeli atık üretimi ile su tüketimi % oranında azaltılmıştır. İlk yatırım maliyeti olan Euro, 11 ayda amorti edilmiştir. Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

46 ÖRNEK UYGULAMA: ATIKLARIN GEZİ KAZANIM VE YENİDEN KULLANIMI Firma Alt Sektör Uygulanan Temiz Üretim Etkinlikleri Sağlanan Atık Azaltımı Ekonomik Kazanım Açıklanmamış. Dokuma tekstil ürünleri Kapalı devre ultrafiltrasyon sistemi ile tesiste kullanılan polivinil alkolün (PVA) geri kazanımı ve yeniden kullanımı sağlanmıştır Belirtilmemiş Dolar/yıl (Amortisman süresi: 13 ay) Prof. Dr. Göksel N. Demirer, Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara

47 Bir Süt Üretimi Fabrikası İçin Temiz Üretim Fırsatlarının Araştırılması (ODTÜ, ) Engellenebilecek Su Kullanımı (kg/gün) Deşarj (kg/gün) Kimyasal kullanımı (kg/gün) Geri Kazanılan Su (kg/gün) Azaltılan KOİ (kg/gün) AKM (kg/gün) Alkalinite (kg/gün) Ω Bu değerler, önerilen TÜ önlemleri hayata geçirildiğinde, bu fabrikanın kullanım suyunu %50, varolan atık su deşarjlarını %9.3, varolan kimyasal madde kullanımını %65.4, KOİ yükünü kg/gün ve AKM yükünü 20.7 kg/gün oranında azaltabileceğini, ve kullanım suyunun % 19.6 ı da yeniden kullanabileceğini göstermektedir.

48 TEŞEKKÜRLER Prof.Dr. Göksel N. Demirer ODTÜ Çevre Mühendisligi Bölümü Tel: e.posta:

Temiz (Sürdürülebilir) Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri

Temiz (Sürdürülebilir) Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Temiz (Sürdürülebilir) Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü ANKARA SANAYİ ODASI 1. ve 2. ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ

Detaylı

Temiz ve Sürdürülebilir Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri

Temiz ve Sürdürülebilir Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Temiz ve Sürdürülebilir Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü TEMİZ ÜRETİM VE SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM SEMİNERİ

Detaylı

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) nedir?

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) nedir? Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) nedir? Prof. Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü İzmir Bölgesi nde Ekoverimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Yaygınlaştırılması

Detaylı

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim): Kavramsal Çerçeve

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim): Kavramsal Çerçeve 1 Eko-Verimlilik (Temiz Üretim): Kavramsal Çerçeve Prof.Dr. Göksel N. Demirer Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi İklim Değişikliğine Uyum Kapasitesinin Geliştirilmesi BM Ortak Programı

Detaylı

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar 1 Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERĠMLĠLĠK (TEMĠZ ÜRETĠM) PROGRAMI

Detaylı

Temiz Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri

Temiz Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Temiz Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Temiz Gelecek Gençlerle Gelecek Projesi Hitit Üniversitesi, Çorum

Detaylı

Sürdürülebilirliğe Yönelik Güncel Gelişme ve Araçlar

Sürdürülebilirliğe Yönelik Güncel Gelişme ve Araçlar Sürdürülebilirliğe Yönelik Güncel Gelişme ve Araçlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü İZMİR SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA DİYALOĞU KONFERANSI 15 Şubat 2013,

Detaylı

Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezleri

Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezleri Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Ulusal Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezi Toplantısı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı

Detaylı

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar 1 Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERĠMLĠLĠK (TEMĠZ ÜRETĠM) PROGRAMI

Detaylı

Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar

Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Temiz Gelecek Gençlerle Gelecek Projesi

Detaylı

Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi

Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi İZMİR DE TEMİZ ÜRETİM UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 23.03.2012 İzmir İZMİR DE TEMİZ ÜRETİM UYGULAMALARININ

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma için Temiz Üretim

Sürdürülebilir Kalkınma için Temiz Üretim Sürdürülebilir Kalkınma için Temiz Üretim Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü YENİLİKÇİNİN GÜNÜ Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 14 Şubat 2008 Bilkent Cyberpark,

Detaylı

Temiz Üretim Araçları ve Türkiye den Endüstriyel Örnek Uygulamalar

Temiz Üretim Araçları ve Türkiye den Endüstriyel Örnek Uygulamalar Temiz Üretim Araçları ve Türkiye den Endüstriyel Örnek Uygulamalar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMAYI TARTIŞIYOR! SÜRDÜRÜLEBİLİR

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ Tebliğ; 14 Aralık 2011 tarih ve 28142 sayılı R.G. EK 1. TESİS İÇİ MEVCUT EN İYİ TEKNİK (MET) UYGULAMALARI EK 2. TEKSTİL ENDÜSTRİSİ ATIKSULARI

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME. Halime BEDİRHANOĞLU Çevre Uzmanı Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME. Halime BEDİRHANOĞLU Çevre Uzmanı Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME Halime BEDİRHANOĞLU Çevre Uzmanı Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL

Detaylı

Sanayide Temiz Üretim ve Eko-Verimlilik Örnek Uygulamaları

Sanayide Temiz Üretim ve Eko-Verimlilik Örnek Uygulamaları 1 Sanayide Temiz Üretim ve Eko-Verimlilik Örnek Uygulamaları Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO Eko-Verimlilik Programı UNIDO, TTGV 5 Mart 2009, Kayseri

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları Hülya ULUSOY SUNGUR İzmir Kalkınma Ajansı 16.12.2015 İzmir İçerik İzmir Kalkınma Ajansı İzmir Kalkınma Ajansı, EBSO ve TTGV işbirliğinde yürütülen İZMİR DE

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

ATIKSU YÖNETİMİ VE YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLAR. IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ Recep AKDENİZ Genel Müdür Yardımcısı Bursa 2016

ATIKSU YÖNETİMİ VE YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLAR. IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ Recep AKDENİZ Genel Müdür Yardımcısı Bursa 2016 ATIKSU YÖNETİMİ VE YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLAR IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ Recep AKDENİZ Genel Müdür Yardımcısı Bursa 2016 Sunumun İçeriği Su Durumu ve Sektörlere Dağılımı Bakanlığımızın Görev Çerçevesi Çevre kanununda

Detaylı

İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye

İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye TEMİZ ÜRETİM İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye Daha Duyarlı İşletmeler --------------------------------------------------------------------

Detaylı

Eko-Verimlilik ve Temiz Üretim: Dünyadan ve Türkiye den Uygulama Örnekleri

Eko-Verimlilik ve Temiz Üretim: Dünyadan ve Türkiye den Uygulama Örnekleri Eko-Verimlilik ve Temiz Üretim: Dünyadan ve Türkiye den Uygulama Örnekleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Avrupa Birliği

Detaylı

C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM

C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye Daha Duyarlı İşletmeler

Detaylı

Sanayide Temiz Üretim ve Eko-Verimlilik: Örnek Uygulamalar

Sanayide Temiz Üretim ve Eko-Verimlilik: Örnek Uygulamalar 1 Sanayide Temiz Üretim ve Eko-Verimlilik: Örnek Uygulamalar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi ÇevreMühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME

Detaylı

Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar

Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN

Detaylı

KOBİ lerde Kaynak Verimliliği

KOBİ lerde Kaynak Verimliliği KOBİ lerde Kaynak Verimliliği Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü ÇEVRE KONUSUNDA KOSGEB YOL HARİTASININ HAZIRLANMASI PROJESİ ANKARA OSTİM HİZMET MERKEZİ

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

GİRİŞ VE EÇİ PROJESİ TANITIM (EÇİ AB MEVZUATI VE ÜLKEMİZDEKİ DURUM) Yrd. Doç. Dr. AHMET AYGÜN /09 /2016 ANKARA

GİRİŞ VE EÇİ PROJESİ TANITIM (EÇİ AB MEVZUATI VE ÜLKEMİZDEKİ DURUM) Yrd. Doç. Dr. AHMET AYGÜN /09 /2016 ANKARA GİRİŞ VE EÇİ PROJESİ TANITIM (EÇİ AB MEVZUATI VE ÜLKEMİZDEKİ DURUM) Yrd. Doç. Dr. AHMET AYGÜN 28-29 /09 /2016 ANKARA Projenin Yürütücü Kuruluşu : T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel

Detaylı

Türkiye de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Politikaları ve AB Uyum Süreci

Türkiye de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Politikaları ve AB Uyum Süreci Türkiye de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Politikaları ve AB Uyum Süreci AB 7. Çerçeve Programı Kapsamında Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Projesi Çalıştayı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme

Detaylı

Endüstriyel Simbiyoz, Temiz Üretim ve Ar-Ge

Endüstriyel Simbiyoz, Temiz Üretim ve Ar-Ge Endüstriyel Simbiyoz, Temiz Üretim ve Ar-Ge Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje Pazarı 11 Nisan 2013, Adana

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

Kimya Sektöründe Sürdürülebilirlik Çalışmaları. 3 Mayıs 2016

Kimya Sektöründe Sürdürülebilirlik Çalışmaları. 3 Mayıs 2016 Kimya Sektöründe Sürdürülebilirlik Çalışmaları 3 Mayıs 2016 Türkiye Kimya Sanayi Kimya sanayi, pek çok sektöre ara mal ve hammadde temin eden bir sanayi dalı olarak, gerek üretim gerekse de dış ticarette

Detaylı

Temiz Teknoloji. Giriş

Temiz Teknoloji. Giriş Temiz Teknoloji Giriş Nisan 2009 Wim van Doorn Royal Haskoning Hollanda Temiz Teknoloji Sunuşu içeriği Giriş Kavramlar * Sürdürülebilirlik * Ekolojik mühendislik * Temiz Teknoloji IPPC - Best Available

Detaylı

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır.

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır. Kariyer Mühendislik 2011 yılında gelişen çevre ve iş güvenliği mevzuatlarının Türkiye de uygulanmasını hedef alarak kurulmuştur. Şirket çalışanlarının ve kurucusunun yıllar içerisinde elde etmiş olduğu

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

İmalat Sanayinde Döngüsel Ekonomi ve İklim Değişikliğine Yönelik Çalışmalarımız

İmalat Sanayinde Döngüsel Ekonomi ve İklim Değişikliğine Yönelik Çalışmalarımız İmalat Sanayinde Döngüsel Ekonomi ve İklim Değişikliğine Yönelik Çalışmalarımız Özlem DURMUŞ Sanayi ve Teknoloji Uzmanı Döngüsel Ekonomi Kongresi 5-6 Ekim 2017, İstanbul Kavramsal Çerçeve Döngüsel Ekonomi:

Detaylı

Türkiye de Temiz Üretim ve Kirlilik Önleme Çalışmaları ve Örnekler

Türkiye de Temiz Üretim ve Kirlilik Önleme Çalışmaları ve Örnekler 1 Türkiye de Temiz Üretim ve Kirlilik Önleme Çalışmaları ve Örnekler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Entegre

Detaylı

İZMİR DE (TEMİZ ÜRETİM)

İZMİR DE (TEMİZ ÜRETİM) İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ İzmir Kalkınma Ajansı İZMİR BÖLGE KÜMELENME EKO- KALKINMA VERĐMLĐLĐK DESTEK PROGRAMLARI YENĐLĐK YATIRIM PLANI AJANSI 2010-20132013

Detaylı

ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR KAPSAMINDA ÖTL VE ÖTA LİSANS UYGULAMALARI

ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR KAPSAMINDA ÖTL VE ÖTA LİSANS UYGULAMALARI ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR KAPSAMINDA ÖTL VE ÖTA LİSANS UYGULAMALARI Hasan SEÇGİN Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik 29 Nisan 2009 tarihli

Detaylı

Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme Vakfı

Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme Vakfı UNIDO EKO-VERĠMLĠLĠK (TEMĠZ ÜRETĠM) PROGRAMI PROGRAM FAALĠYETLERĠ VE KAZANIMLARIN PAYLAġIMI ÇALIġTAYI Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme

Detaylı

Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ DOĞAL ÇEVRİMLER Enerji Girdisi Atık yok Isı kaybı Yerkabuğun dan sağlanan malzeme Yerkabuğun a bırakılan

Detaylı

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları 16 Aralık 2015/İZMİR Dilek EMİL Kurumsal İlişkiler Koordinatörü Birleşmiş Milletler Çevre Programı na göre dünyada 1.400 milyon km 3 su bulunuyor.

Detaylı

Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yaklaşımı

Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yaklaşımı Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yaklaşımı (10. Uluslararası Ekoteks ) (3 Mayıs 2017) Ahmet VARIR Atık Yönetimi Dairesi Başkanı 10 Yıllık Nüfus Artışı (2004-2014) 2014 2014 Kaynak: REC Türkiye, Veri kaynağı:

Detaylı

Atık Yönetimi Mevzuatı ve Yeni Uygulamalar. Oğuzhan AKINÇ Kimya Yüksek Mühendisi

Atık Yönetimi Mevzuatı ve Yeni Uygulamalar. Oğuzhan AKINÇ Kimya Yüksek Mühendisi Atık Yönetimi Mevzuatı ve Yeni Uygulamalar Oğuzhan AKINÇ Kimya Yüksek Mühendisi Atık Nedir Atık: Üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan

Detaylı

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İzin ve

Detaylı

Endüstriyel Simbiyoz (Ekoloji): Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri

Endüstriyel Simbiyoz (Ekoloji): Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Endüstriyel Simbiyoz (Ekoloji): Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü ANKARA SANAYİ ODASI 1. ve 2. ORGANİZE SANAYİ

Detaylı

Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu 2015 SANAYİDE SU VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI

Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu 2015 SANAYİDE SU VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu 2015 SANAYİDE SU VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI UĞUR ÇELİKKAYALI Genel Müdür Yardımcısı (Teknik) 16.12.2015 KAPSAM AKG Gazbeton İşletmeleri tanıtımı Kullanılan Prosesler ve Su

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı ve Çalışma Planı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı ve Çalışma Planı UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı ve Çalışma Planı 5 Mart 2009, Kayseri Organize Sanayi Bölgesi, KAYSERİ 6 Mart 2009, Nigde Ticaret ve Sanayi Odası, NİĞDE 12 Mart 2009, Adana Sanayi Odası, ADANA

Detaylı

Atık Yönetiminde Ulusal Mevzuat ve Avrupa Birliği Uyum Çalışmaları. Betül DOĞRU Şube Müdürü

Atık Yönetiminde Ulusal Mevzuat ve Avrupa Birliği Uyum Çalışmaları. Betül DOĞRU Şube Müdürü Atık Yönetiminde Ulusal Mevzuat ve Avrupa Birliği Uyum Çalışmaları Betül DOĞRU Şube Müdürü Açılış Kriterleri AB Uyum Sürecinin Aşamaları Türkiye nin Komisyona kapsamlı bir strateji sunması. Türkiye nin

Detaylı

Sanayide Kaynak Verimliliği

Sanayide Kaynak Verimliliği Sanayide Kaynak Verimliliği Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü ÇEVRE KONUSUNDA KOSGEB YOL HARİTASININ HAZIRLANMASI PROJESİ ANTALYA TİCARET VE SANAYİ ODASI

Detaylı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI

UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI Türkiye nin İklim Değişikliğine Uyum Kapasitesinin Geliştirilmesi UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI RIO+20 Sonrası İş Dünyası Diyaloğu Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 19 Eylül

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ MEDA FONU TÜRKİYE DEKİ ÇEVRE İLE İLGİLİ MEVZUATIN ANALİZİ PROJESİ: TAMAMLANDI 1 AVRUPA BİRLİĞİ İDARİ İŞBİRLİĞİ FONU TÜRKİYE CUMHURİYETİ İÇİN ÇEVRE ALANINDA ENTEGRE UYUMLAŞTIRMA STRATEJİSİ PROJESİ: TAMAMLANDI

Detaylı

www.saydamcevre.com.tr 2 www.saydamcevre.com.tr Hakkımızda Saydam Çevre olarak; 2014 yılında çevre sektöründe farklı mühendislik gruplarından deneyimli çevre, maden ve kimya mühendisleri ile çevre danışmanlık

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

Su Temini ve Atıksu Toplama Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sevgi TOKGÖZ GÜNEŞ & Hasan SARPTAŞ TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi

Su Temini ve Atıksu Toplama Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sevgi TOKGÖZ GÜNEŞ & Hasan SARPTAŞ TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Su Temini ve Atıksu Toplama Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sevgi TOKGÖZ GÜNEŞ & Hasan SARPTAŞ TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi İzmir Bölgesi Enerji Formu 7-8 Nisan 2017// İzmir Mimarlık Merkezi

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

Endüstriyel Simbiyoz Kavramı ve Uygulama Örnekleri

Endüstriyel Simbiyoz Kavramı ve Uygulama Örnekleri Endüstriyel Simbiyoz Kavramı ve Uygulama Örnekleri Prof. Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Ġskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Bilgilendirme

Detaylı

EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) NEDİR?

EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) NEDİR? EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) NEDİR? Temiz üretim, ürün ve hizmet eldesi süreçlerinde girdilerin daha verimli kullanılarak, hammadde kayıplarının azaltılması ve kirliliğin kaynağında önlenmesi ya da azaltılmasına

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME BURCU UZUN TEKİRDAĞ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE MÜHENDİSİ SUNUM İÇERİĞİ 1-TEMİZ ÜRETİM NEDİR? 2-TEMİZ ÜRETİM TEBLİĞİ 3-TEBLİĞ DEKİ MET LER 4- ÖRNEK

Detaylı

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu

TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM. Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Sempozyumu Türkiye nin Tekstil Sektöründe KOBİ ler İçin Sürdürülebilir Ağlar ve İlişkiler Zinciri Oluşturulması Birleşmiş Milletler Ortak Programı TEKSTĐL SEKTÖRÜ NÜN BÖLGESEL ANALĐZĐ: ÇEVRE YÖNETĐMĐ VE TEMĐZ ÜRETĐM

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

Endüstriyel Kirlilik Kontrolu/Önleme Kavramsal Çerçeve

Endüstriyel Kirlilik Kontrolu/Önleme Kavramsal Çerçeve Endüstriyel Kirlilik Kontrolu/Önleme Kavramsal Çerçeve Prof.Dr. Gülen Güllü Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Beytepe Ankara REC Bölgesel Çevre Merkezi Çevre Alanında Kapasite Geliştirme

Detaylı

10 Mart 2015 SALI Resmî Gazete Sayı : 29291 TEBLİĞ

10 Mart 2015 SALI Resmî Gazete Sayı : 29291 TEBLİĞ 10 Mart 2015 SALI Resmî Gazete Sayı : 29291 TEBLİĞ Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ MADDE 1 14/12/2011

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

Türkiye de Yeşil Büyüme : Zorluklar ve Fırsatlar. Prof. Dr. Erinç Yeldan Bilkent Üniversitesi

Türkiye de Yeşil Büyüme : Zorluklar ve Fırsatlar. Prof. Dr. Erinç Yeldan Bilkent Üniversitesi Türkiye de Yeşil Büyüme : Zorluklar ve Fırsatlar Prof. Dr. Erinç Yeldan Bilkent Üniversitesi 1990 2000 2008 Dünya OECD Türkiye Dünya OECD Türkiye Dünya OECD Türkiye CO2 (milyon ton) 20.662 11.012 129 24.752

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri CAVİT VARDARLILAR MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji A.Ş. 06.05.2013 MESS Istanbul Çevre ve İş Güvenliği Politikaları Benimsemiş olduğumuz Çevre, İş Sağlığı

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

Detaylı

TTGV. Çevre ve Enerji Verimliliği Destekleri. Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Merve BÖĞÜRCÜ III. ENERJİ VERİMLİLİĞİ KONFERANSI

TTGV. Çevre ve Enerji Verimliliği Destekleri. Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Merve BÖĞÜRCÜ III. ENERJİ VERİMLİLİĞİ KONFERANSI TTGV Çevre ve Enerji Verimliliği Destekleri Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Merve BÖĞÜRCÜ III. ENERJİ VERİMLİLİĞİ KONFERANSI 31 Mart 2011 TÜBİTAK UME/ GEBZE KAPSAM TTGV Genel Tanıtımı Finansal Kaynaklar

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

Türkiye de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Politikaları ve Entegre Ürün Yönetimi

Türkiye de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Politikaları ve Entegre Ürün Yönetimi Türkiye de Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Politikaları ve Entegre Ürün Yönetimi REW İstanbul 2011, 7. Uluslararası Geri Dönüşüm, Çevre Teknolojileri ve Atık Yönetimi Fuarı 10 Haziran 2011, TÜYAP Kongre

Detaylı

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kampüsünde Sürdürülebilir Su Yönetimi ve Su-Enerji İlişkisi. Melike Kiraz. Çevre Mühendisliği, ODTÜ.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kampüsünde Sürdürülebilir Su Yönetimi ve Su-Enerji İlişkisi. Melike Kiraz. Çevre Mühendisliği, ODTÜ. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kampüsünde Sürdürülebilir Su Yönetimi ve Su-Enerji İlişkisi Melike Kiraz Çevre Mühendisliği, ODTÜ 19 Ekim 2016 6. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 18-20 Ekim 2016 Mersin Amaç

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma ve Temiz Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezi

Sürdürülebilir Kalkınma ve Temiz Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2010 Sürdürülebilir Kalkınma ve Temiz Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezi Faaliyet Raporu 1 Ocak- 31 Aralık 2010 I- MERKEZDE YÜRÜTÜLEN PROJELER : Zirai Atık ve Artıklardan, Atık Azaltımı Amacı ile Üretilen

Detaylı

1. Ünite. Çevresel Stratejilerin Gelişimi:

1. Ünite. Çevresel Stratejilerin Gelişimi: 1. Ünite Çevresel Stratejilerin Gelişimi: Son yillarda, hükümetlerin ve sanayinin çevre sorunlarina yaklasiminda önemli degisiklikler kaydedilmistir. Çevre sorunlarina yaklasim üç temel strateji ile özetlenebilir

Detaylı

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE)

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) GÖRSEL MALZEME (FOTO, GRAFİK, ŞEKİL, LOGO VB.) GRAFİK VEYA TABLO (STRATEJİK PLANDA VERİLEN HEDEF VE ONLARA

Detaylı

Mikroalgal ve anaerobik mikrobiyel kültürlerin kullanımı ile entegre atıksu arıtımı, sera gazı mitigasyonu ile biyo-enerji ve biyo-ürün eldesi

Mikroalgal ve anaerobik mikrobiyel kültürlerin kullanımı ile entegre atıksu arıtımı, sera gazı mitigasyonu ile biyo-enerji ve biyo-ürün eldesi Mikroalgal ve anaerobik mikrobiyel kültürlerin kullanımı ile entegre atıksu arıtımı, sera gazı mitigasyonu ile biyo-enerji ve biyo-ürün eldesi Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre

Detaylı

A AMASINDA; GERİ KAZANIM VE BERTARAF TESİSLER SUNULMASI GEREKEN BİLGB

A AMASINDA; GERİ KAZANIM VE BERTARAF TESİSLER SUNULMASI GEREKEN BİLGB Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı ÇEVRE LİSANSI L ALMA AŞAMASINDA; A AMASINDA; GERİ KAZANIM VE BERTARAF TESİSLER SLERİNCE SUNULMASI GEREKEN BİLGB

Detaylı

Atıksu Yönetimi. Prof. Dr. H. Güçlü İNSEL. İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü (E-Posta: )

Atıksu Yönetimi. Prof. Dr. H. Güçlü İNSEL. İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü (E-Posta: ) Atıksu Yönetimi Prof. Dr. H. Güçlü İNSEL İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü (E-Posta: inselhay@itu.edu.tr ) İÇERİK Atıksu Üretimi ve Karakterizasyonu Konvansiyonel Arıtma Yaklaşımı

Detaylı

MET KARŞILAŞTIRMA TABLOLARI ANALİZ VE GRAFİKLER. Prof. Dr. AYHAN ŞENGİL /09 /2016 ANKARA

MET KARŞILAŞTIRMA TABLOLARI ANALİZ VE GRAFİKLER. Prof. Dr. AYHAN ŞENGİL /09 /2016 ANKARA MET KARŞILAŞTIRMA TABLOLARI ANALİZ VE GRAFİKLER Prof. Dr. AYHAN ŞENGİL 28-29 /9 /16 ANKARA TÜRKİYE DE OTOMOTİV SEKTÖRÜNÜN GENEL MET LERE UYUM DURUMU 9 8 6 4 85 95 95 82 75 9 45 76 21.MET: Su tüketimi ve

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Türkiye Cumhuriyeti VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NÜN TEMİZ ÜRETİM ALANINDAKİ FAALİYETLERİ Selin ENGİN 5 Şubat 2015, BURSA Sunum Planı Temiz Üretim Alanında Ülkemizde Mevcut Durum VGM nin Temiz Üretim Alanında

Detaylı

Gaziantep Sanayisi için Belirlenen Endüstriyel Simbiyoz Olanakları

Gaziantep Sanayisi için Belirlenen Endüstriyel Simbiyoz Olanakları Gaziantep Sanayisi için Belirlenen Endüstriyel Simbiyoz Olanakları Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Gaziantep Endüstriyel Simbiyoz Projesi Bilgilendirme

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Yalın Altı Sigma Konferansı-5 / 7-8 Kasım 2014

Türkiye Cumhuriyeti Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Yalın Altı Sigma Konferansı-5 / 7-8 Kasım 2014 Türkiye Cumhuriyeti Yalın Altı Sigma Konferansı-5 / 7-8 Kasım 2014 Sürdürülebilir Bir Üretim Altyapısı Çevreye Duyarlı VGM Güvenli Verimli BSTB İleri Teknoloji Yüksek Katma Değer 2 20 nün Kuruluşu 17 Ağustos

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR AKILLI ŞEHİRLER ÇALIŞTAYI

SÜRDÜRÜLEBİLİR AKILLI ŞEHİRLER ÇALIŞTAYI SÜRDÜRÜLEBİLİR AKILLI ŞEHİRLER ÇALIŞTAYI 1-2 Ağustos 2017, İstanbul KATI ATIK YÖNETİMİ VE ATIKTAN ENERJİ Onur AKPULAT Proje Yöneticisi REC Türkiye Sürdürülebilirlik Kavram ve Araçları Kaynak: Glavic P.,

Detaylı

ISO 14001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ BİLGİLENDİRME KILAVUZU

ISO 14001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ BİLGİLENDİRME KILAVUZU ISO 14001:2015 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ BİLGİLENDİRME KILAVUZU GEÇİŞ DENETİMLERİ İÇİN BELİRLENEN EK SÜRELER Gözetim tetkiki sırasında ISO 14001:2015 in şartlarına uyacak şekilde yapılacak geçiş için

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONFERANSI 2014 Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme

Detaylı

Türkiye İmalat Sanayinde Temiz Üretim Uygulamaları İle Sera Gazı Azaltımı

Türkiye İmalat Sanayinde Temiz Üretim Uygulamaları İle Sera Gazı Azaltımı Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü Türkiye İmalat Sanayinde Temiz Üretim Uygulamaları İle Sera Gazı Azaltımı Kumru Rende TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü 6. Ulusal Hava Kirliliği ve Kontrolü Sempozyumu,

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU

ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 14001:2015 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ GEÇİŞ KILAVUZU ISO 9001:2015 KYS standardı ile birlikte değişen pazar ve çevresel şartlara uyum için ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi standardı da yeni seviye yönetim

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı 2010-2013 İzmir Bölge Planı 2010-2013 İzmir Bölge Planı

Detaylı

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI 27 Aralık 2013 tarihinde İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ve Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) arasında imzalanan

Detaylı

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI 27 Aralık 2013 tarihinde İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ve Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) arasında imzalanan

Detaylı

İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ. xvi. xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN. BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi 3

İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ. xvi. xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN. BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi 3 . İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ xv ÖN SÖZ xvi YAZARLAR HAKKINDA xix ÇEVİRENLER xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN xxiii K I S I M B İ R ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ 1 BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE DE ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 7. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 03.11.2017 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Ülkemizde Atıksu Mevzuatı

Detaylı