SİMÜLASYON İLE BÜTÜNLEŞİK ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME: BİR HASTANE ACİL DEPARTMANI İÇİN SENARYO SEÇİMİ UYGULAMASI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SİMÜLASYON İLE BÜTÜNLEŞİK ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME: BİR HASTANE ACİL DEPARTMANI İÇİN SENARYO SEÇİMİ UYGULAMASI"

Transkript

1 İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Yıl: 11 Sayı: 22 Güz 2012 s SİMÜLASYON İLE BÜTÜNLEŞİK ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME: BİR HASTANE ACİL DEPARTMANI İÇİN SENARYO SEÇİMİ UYGULAMASI Muhammet GÜL 1, Erkan ÇELİK *, Al Fuat GÜNERİ *, Alev Taşkın GÜMÜŞ * Gelş: Kabul: ÖZET Hastane acl departmanları (AD) belrsz koşullar altında faalyetlern sürdürmek zorunda olan kurumlardır. Br acl departmanının htyaç duyduğu kaynak gereksnmlernn belrlenmes zor ve malyet yüksektr. Sundukları hzmetn önem dkkate alındığında, acl departman sstem performansının belrlenmes ve mevcut sstemn yleştrlmes, smülasyonu etkn br araç olarak kullanmayı mümkün kılmıştır. Bu çalışmada ortalama hasta kalış uzunluğunu azaltan, hasta vermllğn (brm zamanda hzmet gören hasta sayısı) artıran, kaynak kullanım oranlarını gelştren ve tüm bunlara bağlı olarak personel sevyesn belrleyen senaryolar gelştrmek amaçlanmıştır. Elde edlen senaryolar çok krterl karar verme teknkler le entegre edlerek en y senaryonun belrlenmesne çalışılmıştır. Bu çalışmada performans ölçütü ağırlıkları Bulanık AHP (Analtk Hyerarşk Süreç) kullanılarak belrlenmştr. Senaryoların sıralamaları se VIKOR (Vse Krterjumska Optmzacja I Kompromsno Resenje) ve PROMETHEE (Preference Rankng Organzaton Method for Enrchment Evaluaton) yöntemler le elde edlmştr ve elde edlen sonuçlar brbrleryle kıyaslanmıştır. Anahtar kelmler: Smülasyon, Çok Krterl Karar verme, Hastane Acl Departmanları SIMULATION WITH INTEGRATED MULTI CRITERIA DECISION MAKING: AN APPLICATION OF SCENARIO SELECTION FOR A HOSPITAL EMERGENCY DEPARTMENT ABSTRACT Hosptal emergency departments (EDs) are nsttutes whch have to carry on the actvtes under vagueness condtons. Determnaton of the resource requrements that an ED needs s dffcult and hgh cost. When the mportance of servce s taken nto consderaton, determnaton of the ED system performance and mprovement of the current system enables usng of smulaton as an effcent tool. In ths study scenaros that reduce patent average length of stay (LOS), mprove patent throughput (number of patents served n unt tme) and enhance utlzaton of resources and evaluate the level of ED staff wth respect to these constrants are amed to developed. It s tred to evaluate the most approprate scenaro by the ntegraton of MCDM methods and scenaros obtaned. The weghts of performance measures are determned usng fuzzy AHP (Analytcal Herarchcal Process). The rankngs of the scenaros are determned wth VIKOR (Vse Krterjumska Optmzacja I Kompromsno Resenje) and PROMETHEE (Preference Rankng Organzaton Method for Enrchment Evaluaton) methods and the results compared to each other. Keywords: Smulaton, Mult Crtera Decson Makng, Hosptal Emergency Departments 1 Yıldız Teknk Ünverstes Makne Fakültes Endüstr Mühendslğ Bölümü, Yıldız, Beşktaş, İstanbul {mgul, erkcelk, guner,

2 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ 1. GİRİŞ Acl departmanlar hastalara 7/24 tıbb hzmet sağlamada hayat br rol üstlenmşlerdr. Acl departmanlar hasta yoğunluğunun, belrszlğn ve karmaşıklığın çok olduğu brmlerdr. Bu sorunların çözümlenmesnde brçok yleştrme metodu ve aracı vardır. Smülasyon da bunlar arasında öneml br araç durumundadır. Acl departmanlarda yaşanan uzun hasta beklemeler, kaynakların etkn kullanılmaması ve buna benzer br çok sorunun çözümünde smülasyon etkl br teknk olarak kullanılmaktadır. Günümüzde blgsayarlı smülasyon modellernn sağlık hzmetlernde kullanılması popülerlk kazanmaktadır. Smülasyon modeller verlen durumlarla stenen çıktılara ulaşmak çn dğer optmzasyon araçları le entegre kullanılablmektedr. Brçok smülasyon model ve matematksel model sağlık hzmet veren sstemlern analz etmek çn çalışılmıştır Yerravell (2010). Jerb ve Kamoun (2009), Tunus ta br ünverste hastanes acl departmanı mevcut durumunun smülasyon modeln kurmuş ve kalış uzunluğu, kuyruk bekleme süreler, kaynak kullanımları ve kaynakların çzelgelenmes gb anahtar performans ölçütlerne göre farklı alternatfler önermşlerdr. Ölçütler optmze eden en uygun çzelgey seçmek çn br hedef programlama model gelştrmşlerdr. Shm ve Kumar (2010), Smul8 smülasyon yazılımı le kurdukları acl departman modelnde hasta bekleme sürelern yleştrmek çn k değşklk (yen br ödeme stasyonu ve yen br kısa-kalış koğuşu lave etme) önermş ve etklern değerlendrmşlerdr. Eskandar vd. (2011) İran da br devlet hastanes acl departmanının hasta akışını etkn şeklde ncelemek çn yen br çerçeve sunmuşlardır. Hasta bekleme sürelern azaltmak çn gelştrdkler senaryoların seçm ve sıralamasını çok krterl karar verme (ÇKKV) metotlarını kullanarak gerçekleştrmşlerdr. Duguay ve Chetouane (2007), Kanada da br hastane acl departmanının keskl-olay smülasyon çalışmasını gerçekleştrmşlerdr. Arena yazılımı kullanılarak gelştrlen modelde amaç olarak hasta kalış uzunluğunun azaltılması ve tüm hzmetn dağıtımı le sstem vermnn yleştrlmesn çalışmışlardır. İlave kaynak senaryolarına bağlı olarak br dz alternatf sunmuşlardır. Samaha vd. (2003), acl departmanından elde edlen br haftalık ve 24 saatlk verlerle Arena yazılımını kullanarak hastaların sstemde ortalama kalış süresn azaltacak alternatfler değerlendrmşlerdr. Komashe ve Mosuav (2005), acl departman yönetclerne aşırı beklemeye neden olan sebepler belrlemek çn Arena benzetm yazılımı le kurulan br model gelştrmşlerdr. Ayrıca öneml departman kaynaklarının etksn değerlendrmek çn anahtar performans göstergelern de (KPIs) br araç olarak kullanmışlardır. Olası sstem yleştrmeler çn çeştl eğer-öyleyse (what-f) senaryolarını test etmek çn malyet etkl br metot kullanmışlardır. Sonuçlar hasta bekleme sürelernde %20 den daha fazla yleştrme olduğunu göstermştr. Acl departmanının şleyşnn yleştrlmesne yönelk Ruohonen vd. (2006) br benzetm model kurmuşlardır. Fnlandya da br hastane acl departmanı model le farklı süreç senaryolarını test etmş, kaynakların tahssn değerlendrmş ve faalyet tabanlı malyet analz yapmışlardır. Model, MedModel paket programı le kurulmuş ve şlemler %25 n üzernde gelştrlmştr. Meng ve Speddng (2008), İngltere de br acl 2

3 İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz 2012 departmanının keskl-olay benzetmn yapmışlardır. Alternatf senaryoları denedkler analzlerde hasta bekleme sürelernde azalmalar elde etmşlerdr. Yeh ve Ln (2007) çalışmalarında, lave personel alınmadan hemşre çzelgelernn değerlendrlmes çn benzetm ve genetk algortma (GA) kullanarak hastane acl departmanı çersnde hzmet kaltesnn artırılableceğn göstermşlerdr. Ahmed ve Alkhams (2008) çalışmalarında, Kuveyt tek br acl departman brmnn şleyşne yönelk karar destek sstem (KDS) tasarımında optmzasyon le benzetm brleştrmşlerdr. Çalışmada yazarlar, hasta vermn maksmze etmek çn gerekl doktor, laboratuar teknsyen ve hemşrelern optmum sayısını belrlemek ve bütçe kısıtlarına bağlı olarak sstemdek hasta zamanını azaltmak çn optmzasyonla brleştrlmş sstem benzetm kullanan br metodoloj sunmuşlardır. Defenbach ve Kozan (2011), br devlet hastanes acl departmanı hasta akışını analz ederek optmze etmşlerdr. Wang vd. (2009) k farklı smülasyon yazılımı (IDS Scheer ARIS TM ve Rockwell Arena TM ) le Fransa da br hastane acl departmanının smülasyon modeln kurarak süreç darboğazları le kaynak tahss veya yönlendrmelern belrlemşlerdr. Bunun yanında bu k yazılımın avantaj ve eksklklern de karşılaştırmalı olarak değerlendrmşlerdr. Elsharo vd. (2010) acl departmandan hastane ayakta tedav brmne kabul edlen hastalar çn br bekleme alanının etknlğn çalışmışlardır. Elde ettkler deneysel sonuçlar le bekleme alanının 6 yatak ve 12 saat şlem zamanı le optmal çalıştığını belrlemşlerdr. Evans vd. (1996) kurdukları acl departman modelnde 13 farklı hasta türünün süreç akışlarını smüle etmşlerdr. Ayrıca doktor, hemşre ve teknsyenler çn farklı fzbl çzelgeler elde etmşlerdr. Süreçte kullanılan ana performans ölçütü hastaların acl departmanda ortalama kalış uzunluğudur. Khadem vd. (2008) yaptıkları çalışmada br devlet hastanes acl departmanının revze edlmş br yerleşmn değerlendrmşlerdr. Mevcut ve revze yerleşmlern her ks de MedModel benzetm yazılımı le modellenmştr. Temel amaçlar, hasta bekleme zamanını mnmze ederek hasta memnunyetn artırmak ve kapastey genşletmektr. Revze yerleşmn sağladığı sonuçlara göre hasta bekleme süreler %75 azaltılmış ve departman kapastes aylık %10 artırılmıştır. Lteratürde acl departmanların temel varlık ve kaynaklarını oluşturan hastalar, doktorlar, hemşreler, hasta kabul (resepsyon) personeller, yataklar ya da kabnler, teknsyenler, hasta tanı ve tedavsnde kullanılan ekpmanlar yazarlar tarafından belrl amaç ve hedefler doğrultusunda kullanılmışlardır (Tablo 1). Hastane acl departmanları çnde hasta memnunyetszlğnn ana nedenlernn başında uzun bekleme süreler gelmektedr. Hastaların gerek hzmet görmek çn kaynakları beklerken geçrdkler süre gerekse şlem (hzmet alma) sırasında maruz kaldıkları uzun sürel beklemeler memnunyetszlkler oluşturmaktadır. Lteratürdek çalışmalar çnde yazarların sstem performansını belrlemede ve ona yönelk yleştrmeler yapmada ölçüt olarak belrledkler hedefler arasında ortalama hasta kalış uzunluğunu (LOS) azaltmak, hasta vermllğn (brm zamanda hzmet gören hasta) artırmak, departmandak kaynakların (doktor, hemşre, 3

4 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ teknsyen, kayıt görevls vb.) kullanım etknlğn artırmak ve bu krterlerdek gelşmlere paralel malyetler kontrol edeblmek gelmektedr. Tablo 1. Lteratürdek çalışmalarda çok kullanılan amaçlar/hedefler Alanlarla lgl amaçlar Personel le lgl amaçlar Ekpman le lgl amaçlar İdar ve çevresel amaçlar Mevcut yatak ve odaların sayısını değştrme Bekleme alanlarının sayılarını değştrme Farklı lokasyon ve brmler çn yatak sayısını değştrme Alternatf personel çzelgeleme Mevcut personel sayısını değştrme Traj hemşres/traj doktoru, resepsyon memuru, teknsyen lave etme Yoğun talep zamanlarına lave personel Ortalama malyet mnmum yapacak optmum personel tahss Acl departmanda laboratuvar ve X-ray tess kurmak Sedye sayısını artırmak Hızlı yol (fast-track) lave etme Traj protokollern değştrme Doktor olmadan hemşreye test ve tetkk yapma zn verme Kuyruk dsplnn değştrmek Hasta talebn değştrme Bu çalışmada, LOS u azaltan, hasta verm le kaynakların etkn kullanımını artıran ve tüm bu amaçların hang personel sevyes le oluştuğunu belrleyen br takım senaryoların gelştrlmes amaçlanmıştır. Senaryoların değerlendrlmes ve sıralanması çn çok krterl karar verme teknklernden yararlanılmıştır. Krter ağırlıkları Acl departman yönetmnn değerlendrmeler sonucunda bulanık AHP yöntem le belrlendkten sonra senaryoların sıralaması VIKOR ve PROMETHEE yöntemler le belrlenmştr. Nha değerlendrme ve mukayese yapılarak en y senaryo bulunup kullanıcıların uygulamasına sunulmuştur. Bu çalışmanın knc bölümünde acl departman sstemnn şleyş ve kurulan smülasyon modelnn aşamaları belrtlmştr. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde sırasıyla çok krterl karar verme metotları ve bu metotlar kullanılarak acl departmanı performans ölçütü krterlernn ve senaryo sıralamalarının belrlenmes sürec anlatılmıştır. Son bölüm se elde edlen nha sonuçları ve önerler çermektedr. 2. ACİL DEPARTMAN SERVİS SİSTEMİ SİMÜLASYONU 2.1. Sstem Çevres Acl departmanları, nsanların farklı türden brçok rahatsızlıktan dolayı başvurdukları ve lk müdahaley almak stedkler brmlerdr. Bu brmlerde 4

5 İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz 2012 hastalara 24 saat boyunca şkâyetlerne göre çözüm sunulmaktadır. Günümüz şartlarında hzmet sektörünün hızla lerlemes bu sstemlerde sunulan hzmetler çn gelştrlen araç ve yöntemlern artmasına olanak sağlamaktadır. Hzmet sektöründe üzernde çok çalışılan ve önem verlen bölümlern başında da hastaneler gelmektedr. Yoğun hasta sayısı ve proflne karşı, kısıtlı personel ve ekpmanları le en y hzmet vereblmek çn yoğun planlama faalyetler yürütmek zorunda kalan hastanelern, özellkle planlama ve optmzasyon yöntemlerne ve bu yöntemlern uygulayıcılarına olan htyacı oldukça artış göstermektedr (Özdağoğlu vd., 2009). Ülkemzde son yıllarda hastanelerdek acl departmanlarının kullanımında yoğunluklar yaşanmaktadır. Bunun sebeb de acl brmlerde hızlı ve ucuz tedav mkânının olması gösterlmektedr. Fırat Ünverstes Hastanes Acl Departmanı günde 24 saat ve üç vardya halnde çalışmaktadır. Vardyalar 24:00-08:00, 08:00-16:00 ve 16:00-24:00 olarak düzenlenmştr. Departman, günlük yaklaşık arası hastaya hzmet vermekte olup bu sayı yılın bell peryotlarında değşklkler göstereblmektedr. Departmanda kaynak olarak tanımlayabldğmz grup çersnde doktorlar ve hemşreler başta olmak üzere hasta kabul ve grş şlemlern düzenleyen resepsyon görevller le modele dahl edlmedğ halde departmanda hzmet veren temzlkçler ve güvenlk görevller bulunmaktadır. Ayrıca hastalara hemşreler tarafından uygulanan tetkkler çn tahss edlen tıbb chazlar vardır. Bunun dışında hastalara doktor tarafından konulan teşhslere bağlı olarak uygulanan testler çn bulunan tomograf, x-ray, EKG vb. chazları tüm hastane ortak kullanmaktadır. Acl departmanına süreç akışı Şekl 1 dek gb olmaktadır. Süreç br hastanın acl departmanının kapısından çerye grmes le başlar ve hastanın aclden taburcu olması, başka br hastaneye sevk edlmes ya da hastane çnde başka br brme yatılı hasta olarak gönderlmes le sona erer. Hastaneye varışlar k türlü olmaktadır. Bunlar; normal hasta dye adlandırılan yürüyerek, tekerlekl sandalye le gelerek ya da br yakını tarafından refakat edlerek getrlen hastalar ve ambulans hasta dye adlandırılan ambulans vasıtası le getrlen hastalardır. Normal hasta, grş kapısından geçnce acl sekreterlğn yer aldığı hasta kayıt merkezne alınır. Ambulans hastalar bu aşamayı drekt geçerek lk gözlem çn doktorun muayene alanına alınırlar. Bu hastaların kayıtları daha sonra yakınları tarafından yapılmaktadır. Kayıt sonrasında normal hastalar, ambulans hastaları gb lk muayene alanına alınırlar. Burada hastanın lk muayenes acl sekreterlk tarafından atanan br doktor ve müsat durumdak br hemşre tarafından gerçekleştrlr. Bundan sonra hastanın durumuna göre yataklara atamalar yapılır. Cdd durumdak hastalar resüstasyon ve acl müdahale odası le lk muayene alanının etrafındak montörlü yataklara alınır. Daha az cdd durumunda olan ve genellkle laç tedavs ya da çok az br tedav le taburcu edleblecek hastalar se Acl-1 ve Acl-2 denlen alanlardak yataklara alınır. Burada gerekl tetkk ve testler hemşreler tarafından uygulanır ve tedavler son bulma durumuna bağlı olarak taburcu edlr ya da başka br brme gönderlr. 5

6 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ Departman çersnde 10 asstan doktor, 12 hemşre, 5 hasta kabul ve kayıt görevls çalışmaktadır. Sstemde hastalar çn montörlü gözlem yataklarının olduğu alan, sağlık durumu cddyetn koruyan hastaların yaşam desteğ aldığı Resüstasyon, ayakta tedav edleblecek haff hastaların alındığı Acl-1 ve Acl-2 alanları le Acl Müdahale Odası dye adlandırılan alanlar bulunmaktadır. Problemn Tanımlanması Amaçların ve bütün proje planının düzenlenmes Modeln kavramsallaştırılması Ver toplama Modeln dönüştürülmes Hayır Doğrulandı mı? Evet Hayır Onaylandı mı? Hayır Evet Deneysel tasarım Üretmn çalıştırılması ve analz Evet Daha fazla çalıştırma mı? Evet Hayır Dokümantasyon ve raporlama Uygulama Şekl 1. Acl departmanı süreç akış dyagramı Şekl 2. Smülasyon çalışmasında zlenecek adımlar 6

7 Ortalama Varış Sayıları İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz Sstem Smülasyonu Sstemn smülasyon model kurulurken model kurucuya rehberlk edecek br dz adım zlenmştr. Şekl 2 dek süreçte olduğu gb amaçlar ve tüm proje planı ortaya konduktan sonra kavramsal modeln oluşturulması ve ver analz aşamasına geçlmştr. Model çn ver toplanırken süreç formları, acl departman personel görüşü ve otomasyon sstemnden yararlanılmıştır. Departmana günün saatlerne göre hasta varışı Şekl 3 dek gb olmaktadır. Varış sürec, λ(t) oranı le homojen olmayan br Posson sürecn takp etmektedr. Varışlar ortalama 12,41 dk sıklıkla olmaktadır ve Posson(4,8333) dağılıma uygundur. Servs zamanı dağılımlarının Montörler, Acl-1, Acl-2, Acl müdahale odası ve Resüstasyon çn sırasıyla Webull(1.285,51.345), Expo(0.0202), Expo( ), Expo( ) ve Expo( ) uyduğu yapılan statstksel uygunluk testler le ortaya konmuştur Varış Zamanları Pazartes Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartes Pazar Şekl 3. Günün saatlerne göre haftalık hasta varışları Daha sonra tüm acl departman sürec br keskl-olay benzetm sstem olarak ServceModel smülasyon yazılımı le modellenmştr (Şekl 4). Ssteme at alanlar, varlıklar, kaynaklar, şlemle, vardyalar ayrı ayrı belrlenerek programa grlmştr. Smülasyon modelleme çn öneml br aşama olan doğrulama ve geçerllk br sonrak aşamayı oluşturmaktadır. Doğrulama, benzetm model çn hazırlanan blgsayar programı le lgldr. Blgsayar programının gerçek dünya sstemnn br gösterm olarak hakkıyla çalışıp çalışmadığını kontrol eder. Modeln geçerllğ, genellkle model kalbrasyonu çnde, gerçek sstem davranışı çn lerlemel süreç kıyaslama model ve model gelştrmek çn kazanılan bakış açılarını gelştrmştr. 7

8 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ Şekl 4. ServceModel le kurulan acl departman model anmasyonu Modeln doğruluğu ve geçerllğ çn çeştl yaklaşımlar kullanılmıştır. Bunlar: (1) verlern doğruluğu, (2) blgsayardak modeln geçerllğ ve görsel açıdan düzgün çalışması ve (3) şlem ve çıktıların doğruluğudur. Netcede model br hazırlık peryodu çn çalıştırılmış ve bazı anahtar performans ölçütü değerler gerçek sstem değerler le karşılaştırılmıştır. Örneğn, çıktı değerlernden br olan hastanın şlemde geçrdğ süre statstksel olarak gerçek sstemden alınan ver karşısında geçerllğ sağladığı (hastanın şlemde geçrdğ süre çn smülasyon model çıktısı dk gerçek sstem vers dk) görülmüştür. Dğer model çıktıları da benzer şeklde gerçek sstem verler le karşılaştırılmış ve brbrne yakın değerler elde edlmştr. Acl departmanı tüm yıl çn sabt personel çzelgesn (8-16 vardyası çn 3 doktor, 4 hemşre ve 2 kayıt görevls; vardyası çn 5 doktor, 5 hemşre ve 2 kayıt görevls; 24-8 vardyası çn 2 doktor, 3 hemşre ve 1 kayıt görevls) sürdürmektedr. Bu şeklde mevcut kaynak atamaları ve çzelges le sstem çalıştırıldığında ortalama hasta kalış uzunluğu br hasta çn dk olarak elde edlmştr. Mevcut ssteme at performans göstergelernden brs de şüphesz lokasyonların kullanım etknlğdr. Şekl 5, hastaların bulundukları lokasyonları tam kapaste ve kısm kullanımları le atıl (boş) bırakma oranlarını göstermektedr. Şekle göre en az boş kalan lokasyon % 7.53 le montör bölümü olurken en fazla boş bekleyen lokasyon brm % le resüstasyon brm olmuştur. Resüstasyon brm çok cdd travmalar sonucu yaralanmış (genellkle ölüme yol açablecek trafk kazaları gb) hastalara hzmet verdğ çn bu şeklde boş (atıl) olması beklenen br durum olmuştur. 8

9 İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz % 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 7,53 85,29 90,54 14,71 1, ,33 40,27 16,4 78,82 78,46 15,27 13,67 5,91 7,87 Boş Kısm kapaste Tam kapaste Şekl 5. Lokasyonların kullanım durumları 3. ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME 3.1. Bulanık-AHP Analtk Hyerarş Proses (AHP) yaygın olarak kullanılan çok krterl karar verme yöntemlernden br tanesdr. Fakat klask AHP yöntem, belrszlk ve kararsızlık durumlarını ele almada yetersz olmasından dolayı eleştrlmektedr. Ayrıca AHP yöntem, uzman kşnn blglern ele alsa da, nsan düşünme tarzını yansıtamamaktadır. Bu eksklklern üstesnden geleblmek çn bulanık-ahp yöntem önerlmştr. Sözel fadelern sayısallaştırılması ve farklı düşüncelern ortak br paydada brleştrlmesnn zorluğu bulanık-ahp yöntem le gderleblr. Böylece karar verme sürecndek belrszlğn daha kolay üstesnden gelneblr (Ertuğrul ve Karakaşoğlu, 2010). Farklı yazarlar tarafından önerlmş brçok bulanık AHP yöntem vardır. Bu çalışmada krter ağırlıklarının belrlenmes çn Buckley (1985) n bulanık AHP yöntem kullanılmıştır. Buckley n bulanık AHP yöntem çn kullanılan adımlar aşağıdak gbdr: 1. Adım: Hyerarşk yapıdak tüm krterler arasındak kl karşılaştırma matrsler oluşturulur. İk krtern her br çn hangsnn daha öneml olduğu sorularak kl karşılaştırma matrslerne karşılık gelen dlsel fadeler atanır. 9

10 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ 1 a12 a1 n 1 a12 a1 n a21 1 a2n 1/ a21 1 a2n M an 1 an2 1 1/ an 1 an2 1 (1) 1, 3, 5, 7, 9.krter j.krter karşısında görel öneme sahptr aj 1 j , 3, 5, 7, 9.krter j.krter karşısında daha az öneme sahptr (2) 2. Adım: Bulanık geometrk ortalamayı tanımlamak çn aşağıdak gb geometrk ortalama teknğ kullanılır: 1/ n r a a 1 2 a n (3) 3. Adım: Aşağıdak formül kullanılarak her br krtern bulanık ağırlığı hesaplanır. 1 w r r1 r2 rn (4) Burada, w. krtern bulanık ağırlığıdır. Ve w ( lw, mw, uw ) şeklnde fade edlr. Burada lw, mw, uw. krtern bulanık ağırlığının alt, orta ve üst değerlern fade eder. 4. Adım: Aşağıdak denklem le her br krtern en y bulanık olmayan performans değern (the best non-fuzzy performance BNP) bulmak çn COA (centre of area) metodu kullanılır. w [( uw lw ) ( mw lw )] / 3 lw (5) Her br alternatf çn elde edlen BNP değerne göre her br alternatfn sırası elde edlr VIKOR Yöntem VIKOR belrtlen ağırlıklar altında uzlaşık çözüme ulaşmayı sağlayan br yöntemdr (Oprcovc ve Tzeng, 2004; Görener, 2011). Brbr le çelşen krterler altında alternatflern sıralamasını belrleyerek en uygununun seçlmesn çerr. VIKOR yöntem, deal çözüme yakınlığa dayanan çok krterl sıralama ndeksn ele alır. Brbr le çelşen krterler çeren problemler çn uzlaşık çözüm, karar verclere karara ulaşmada yardımcı olur (Ertuğrul ve Karakaşoğlu, 2008). VIKOR yöntemnde süreç şu şeklde özetleneblr: 1. Adım: Krterler çn en y ve en kötü değerler belrlenr. Fayda krter çn aşağıdak gb tanımlanır. 10

11 İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz 2012 f max f, f mn f * j j j j (6) 2. Adım: Alternatfler çn S ve belrtmektedr. n * wj ( f fj ) * j 1 ( f f ) R değerler hesaplanır. wj krtern ağırlığını * wj ( f f ) j S R max * ( f f ) (7) 3. Adım: Her alternatfn Q değer hesaplanır. v değer, maksmum grup faydasını sağlayan stratej çn ağırlığı fade ederken, (1-v) değer karşıt görüşteklern mnmum pşmanlığının ağırlığını fade etmektedr. Genellkle v = 0,5 kullanılır. * * v( S S ) (1 v)( R R ) Q * * S S R R (8) * * S mn S; S max S; R mn S; S max S değerlern fade etmektedr. 4. Adım: Elde edlen S, R ve Q değerler sıralanır. En küçük Q değerne sahp alternatf ya da değerlendrme brm, alternatfler grubu çersndek en y seçenek olarak fade edlr. 5. Adım: Elde edlen sonucun geçerl olması çn k koşul sağlanmalıdır. Ancak bu şeklde, mnmum Q değerne sahp alternatf, en y olarak ntelendrleblr. Koşul 1 (C1) - Kabul edleblr avantaj: En y ve en yye en yakın seçenek arasında belrgn br fark olduğunun kanıtlanmasını çeren koşuldur. 1 Q( P2) Q( P1) D( Q) D( Q) 1 (9) Koşul 2 (C2) - Kabul edleblr stkrar: Elde edlen uzlaşık çözümün stkrarlı olduğunun kanıtlanması açısından şu koşulun sağlanması gerekr: En y Q değerne sahp P 1 alternatf, S ve R değerlernden en az br tanesnde en y skoru elde etmş olmalıdır. Eğer her k koşul da sağlanamazsa eştszlk şu şeklde belrtlr. Q( P ) Q( P) D( Q) M (10) En y alternatf mnmum 1 Q değerne sahp alternatf olarak belrlenr PROMETHEE Yöntem PROMETHEE (Preference Rankng Organzaton Method for Encrchment Evaluatons) yöntem çok ölçütlü br öncelk belrleme yöntemdr (Brans vd., 1984; Brans ve Vncke, 1985; Brans vd., 1986). 11

12 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ PROMETHEE le alternatf değerlendrmesnde ek olarak dkkate alınan krterlern önem düzeyler ve alternatflern her br krtere göre kıyaslanması çn terch fonksyonları blgler gerekldr (Tuzkaya vd., 2010). PROMETHEE yöntemnn adımları aşağıdak gb özetleneblr (Brans vd., 1986; Dağdevren, 2008; Tuzkaya vd., 2010). 1. Adım: Ver matrs oluşturulur. 2. Adım: Krterler çn terch fonksyonları pj ( d) tanımlanır. 3. Adım: Krterlern ağırlıkları çeren vektör tanımlanır. Aynı zamanda krterlern ağırlıklarının normalze edlmes gerekmemektedr. 4. Adım: Ortak terch fonksyonlarından hareketle her alternatf çft çn terch ndeksler belrlenr. AA 0,1 : K at, bt wk pk ( fk ( at ) fk ( bt )). k1 (11) 5. Adım: Alternatfler çn poztf ( ) ve negatf ( ) üstünlükler belrlenr. n t t t t ' 1 t' t (12) ( a ) ( a, b ) n t t t t ' 1 t' t ( a ) ( b, a ) (13) 6. Adım: PROMETHEE I le kısm öncelkler belrlenr. Kısm öncelkler alternatf kümesnde yer alan alternatflern brbrlerne göre terch edlme durumlarını, brbrnden farksız olma durumlarını ve brbrleryle karşılaştırılamayacak olma durumlarını fade etmektedr. Aşağıda verlen durumlardan herhang br sağlanıyorsa a alternatf b alternatfne terch edlr. a Pb eğer : ( a ) ( b ) ve ( b ) ( a ) ve ya t t t t t t ( a ) ( b ) ve ( b ) ( a ) ve ya t t t t ( at ) ( bt ) ve ( bt ) ( at ). (14) Aşağıda verlen durum sağlanıyor se a alternatf b alternatfnden farksızdır. at Ibt eğer : ( at ) = ( bt ) ve ( bt ) = ( at ) (15) 12

13 İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz 2012 Aşağıda verlen durumlardan herhang br sağlanıyor se a alternatf b alternatf le karılaştırılamaz. a Rb eğer : ( a ) ( b ) ve ( b ) ( a ) ve ya t t t t t t ( at ) ( bt ) ve ( bt ) ( at ) (16) 7. Adım: PROMETHEE II le tam öncelkler belrlenr. net ( at ) ( at ) ( at ) (17) 4. ACİL DEPARTMAN İÇİN SENARYO SEÇİMİ 4.1. Krter Ağırlıklarının Belrlenmes Acl departman karar vercler (yönetc, doktorlar, hemşreler ve kayıt görevller) performans ölçütlern (krterler) belrlemek ve krter hyerarşsn oluşturmak çn br araya gelmşlerdr. Uzmanlar arasında sağlanan genel br fkr brlğnden sonra 3 grup performans ölçütü belrlenmştr. İlk grup her br farklı hasta tedav lokasyonundak bekleme süreler üzernde yoğunlaşmaktadır. İknc grup nsan kaynaklarının kullanım oranından oluşmaktadır. Üçüncü grup se brm zamanda hzmet gören hasta sayısıyla lgldr. Bulanık AHP le hesaplanan performans ölçütü krterlernn ve alt krterlernn ağırlıkları Tablo 2 de gösterlmştr. Aynı zamanda her br gruba at tutarlılık ndeks hesaplanmış ve tüm grup tutarlılık ndeks değerlernn 0,1 değernden küçük olduğu ve tutarlı bulundukları görülmüştür. Tablo 2. Krter ve alt krterlere at performans ölçütü ağırlıklar ve tutarlılık ndeks değerler Ana Krterler BNP w () Krter ağırlığı Normalze Önem Sevyes Hasta kalış uzunluğu (LOS) BNP w 1 0,90 0,53 Kullanım oranı BNP w 2 0,48 0,28 Vermllk BNP w 3 0,33 0,19 Hasta Kalış Uzunluğu (LOS) Alt Krterler BNP w () Krter ağırlığı Normalze Önem Sevyes Acl1 BNP w 1 0,06 0,06 Acl2 BNP w 2 0,06 0,06 Montör BNP w 3 0,20 0,20 Acl Müdahale BNP w 4 0,20 0,20 Resüstasyon BNP w 5 0,48 0,48 Kullanım Oranı Alt Krterler BNP w () Krter ağırlığı Normalze Önem Sevyes Doktor BNP w 1 0,90 0,67 Hemşre BNP w 2 0,33 0,25 Resepsyon Görevls BNP w 3 0,11 0,08 BNP w(): En y bulanık olmayan performans değer Tutarlılık ndeks 0,0014 (<0,10) Tutarlılık ndeks 0,0455 (<0,10) Tutarlılık ndeks 0,0610 (<0,10) 13

14 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ 4.2. Önerlen Metodoloj Bu çalışmadak amacımız ortalama hasta kalış uzunluğunu azaltan, hasta vermllğn (brm zamanda hzmet gören hasta sayısı) artıran, kaynak kullanım oranlarını gelştren ve tüm bunlara bağlı olarak personel sevyesn belrleyen senaryolar gelştrmek d. Bu amaçları gerçekleştrmek çn önerlen metodoloj Şekl 6 da gösterlmştr. Önerlen metodoloj üç ana aşamadan oluşmaktadır. Bunlar ver toplama, gerçek sstem modelleme ve smülasyon modelnn doğruluk ve geçerllğn sağlama ve son olarak en y senaryoyu ÇKKV yöntemlernden VIKOR ve PROMETHEE le seçmektr. Hastane Vertabanı Süreç Formları Tıbb Personel Görüşler Ver Toplama Parametreler Smülasyon Grdler Üretme Servce Model Smülasyon Yazılımı Smülasyon Model Anmasyon Karar Vercler B-AHP Performans Ölçütler Performans Ölçütler Ağırlıkları Çıktı İstatstkler PROMETHEE VIKOR Senaryoları Kıyasla ve Öncelklendr Şekl 6. Önerlen metodoloj 4.3. Karar Matrs ve Senaryoların Belrlenmes Mevcut sstemn smülasyon modelnn kurulmasından sonra özellkle sstemde br hastanın geçrdğ ortalama sürenn azaltılmasına yönelk farklı sayıda personel konfgürasyonlarının ncelendğ 10 farklı senaryo hastane acl departman karar vercler tarafından ortaya konmuştur (Tablo 3). Mevcut sstem 5 resepsyon görevls-10 doktor-12 hemşre konfgürasyonu le Senaryo-1 olarak dkkate alınmıştır. Burada dkkat çeklmes gereken nokta Senaryo-10 un yoğun olan saatlere br ara vardya lavesn çermesdr. Dğer her br senaryoya at kaynak 14

15 Senaryo İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz 2012 sevyes tabloda verlmektedr. Bu kaynakların vardyalara dağıtımı sürecnde yoğun olan saatlere daha çok kaynağın atanması kararı dkkate alınmıştır. Tablo 3. Alternatf senaryo ve krterler çn karar matrs değerler Kaynaklar X 1 X 2 X 3 LOS (dk) Verm (hasta/ay) Performans Krterler Hasta başına lokasyonlarda geçrlen Kaynak Kullanımı (%) ortalama süre Mon Acl-1 Acl-2 Müd Res Resep. Doktor Hemşre , ,24 46,48 49,59 50,49 71,19 22,8 12,01 59, , ,55 45,76 47,92 49,31 69,98 22,19 12,11 50, , ,57 45,79 47,89 49,46 70,19 21,99 12,17 52, , ,24 46,4 48,27 50,42 70,51 22,4 13,54 44, , ,97 47,64 49,55 52,67 71,45 22,19 13,46 50, , ,71 45,48 47,55 48,81 69,14 22,8 13,45 48, , ,35 47,3 49,45 50,69 70,29 22,8 10,91 59, , ,86 47,01 49,28 52,06 70,79 22,19 11,01 50, , ,85 46,05 48,04 49,41 70,54 22,04 10,99 54, , ,67 45,35 48,95 47,52 69,15 22,4 11,1 64,18 X 1:Resepsyon görevls sayısı, X 2:Doktor sayısı, X 3:Hemşre sayısı, Mon:Montörlü hasta yatakları, Müd:Acl müdahale odası, Res:Resüstasyon alanı, LOS (Length of Stay): Sstemde ortalama hasta kalış uzunluğu [dk] 4.4. VIKOR ve PROMETHEE le Senaryoları Sıralama Tablo 3 dek karar matrs kullanılarak Bölüm 3.2 dek VIKOR yöntemne at süreç adımları le Bölüm 3.3 dek PROMETHEE yöntemne at süreç adımları uygulanmış ve Tablo 4 ve Tablo 5 dek sonuçlar elde edlmştr. Tablo 4. VIKOR yöntemne göre alternatf senaryolar çn S,R ve Q değerler ve sıralama sonuçları Senaryolar S R Q Sıralama Q Sıralama(v=0,5) Q Sıralama(v=0,8) S1 Değerler 0,6534 değerler 0,2258 (v=0,2) 0,8831 (v=0,2) 9 (v=0,5) 0, (v=0,8) 0, S2 0,3628 0,1020 0, , , S3 0,5640 0,1900 0, , , S4 0,3808 0,1509 0, , , S5 0,6099 0,2544 0, , , S6 0,1019 0,0564 0, , , S7 0,5593 0,1876 0, , , S8 0,6567 0,1817 0, , , S9 0,4857 0,1819 0, , , S10 0,2153 0,1740 0, , ,

16 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ Tablo 5. PROMETHEE yöntemne göre alternatf senaryoların üstünlük değerler ve sıralamaları Senaryolar S1 S2 S3 S4 S5 S6 S7 S8 S9 S10 ɸ+ 0,29 0,65 0,50 0,62 0,30 0,74 0,30 0,34 0,41 0,78 ɸˉ 0,69 0,33 0,50 0,37 0,68 0,24 0,69 0,64 0,57 0,22 ɸ net -0,40 0,32 0,00 0,25-0,39 0,50-0,38-0,30-0,16 0,56 Sıralama VIKOR ve PROMETHEE yöntemler le yapılan sıralama sonucunda Senaryo-6, Senaryo-10 ve Senaryo-2 en y senaryolar olarak belrlenmştr. Senaryo 6 da toplam 3 vardyada 5 resepsyon görevls, 9 doktor ve 13 hemşre çalışmaktadır. Senaryo 10 da se 3 vardyaya ek olarak br ara vardya ve toplam 11 doktor çalışmaktadır. Senaryo 6 da ve Senaryo 10 da LOS sırasıyla %19,7 ve % 19,2 azalırken Senaryo 2 de %16 azalmaktadır. Her üç senaryo çn tüm lokasyonlardak bekleme sürelernde azalmalar meydana gelmştr. 5. SONUÇ VE ÖNERİLER Bu çalışmada br ünverste hastanes AD smülasyon model kurulmuştur. AD süreçlernn yleştrlmes çn ortalama hasta kalış uzunluğu, kaynak kullanım oranları ve hasta vermllğ performans krterlerne at 10 farklı senaryo üretlmştr. Performans krterlernn ağırlıkları bulanık-ahp yöntem kullanılarak belrlenmştr. Ortalama hasta kalış uzunluğunu azaltan, hasta vermllğn (brm zamanda hzmet gören hasta sayısı) artıran, kaynak kullanım oranlarını gelştren ve tüm bunlara bağlı olarak personel sevyesn belrleyen senaryolar arasından en y senaryoyu belrlemek çn ÇKKV yöntemlernden VIKOR ve PROMETHEE uygulanmıştır. İk yöntemle elde edlen sıralama sonuçları brbrleryle kıyaslanmıştır. Mevcut çalışmada smülasyon çıktılarından alınan ortalama değerler le senaryo seçm gerçekleştrlmştr. İlerye dönük çalışmalarda farklı kaynak sevyelernde elde edlen senaryolar çn farklı ÇKKV metotları le sıralamalar değerlendrleblr. Acl departmanlar çn yapılan bu çalışma polklnklere uygulanableceğ gb, hasta srkülasyonu daha çok olan hastanelere genşletlerek uygulanablr. Ayrıca, benzer krterler baz alan farklı sektörler çn de uygulama çalışmaları gelştrleblr. KAYNAKÇA 1. Ahmed, M.A., ve Alkhams, T.M., (2009), Smulaton Optmzaton For An Emergency Department Healthcare Unt İn Kuwat, European Journal Of Operatonal Research, 198, Brans, J.P., Mareschal, B., Vncke, Ph., (1984), PROMETHEE: A New Famly Of Outrankng Methods İn Mult Crtera Analyss, Brans, J.P., (Ed.), Operatonal Research _84, ( ), North-Holland, New York. 3. Brans, J.P., Ve Vncle, P., (1985), A Preference Rankng Organzaton Method. Management Scence, 31,

17 İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Güz Brans, J.P., Vncke, P., Mareschal, B., (1986), How To Select And How To Rank Projects: The PROMETHEE Method, European Journal Of Operatonal Research, 24, Buckley, J.J., (1985), Fuzzy Herarchcal Analyss, Fuzzy Sets And Systems, 17, Chen, L.Y., Ve Wang T., (2009), Optmzng Partners Choce İn IS/IT Outsourcng Process: The Strategc Decson Of Fuzzy VIKOR, Internatonal Journal Of Producton Economcs, 120, Dağdevren, M., (2008), Decson Makng İn Equpment Selecton: An İntegrated Approach Wth AHP And PROMETHEE, Journal Of Intellgent Manufacturng, 19, Defenbach, M. Ve Kozan, E. (2011). Effects Of Bed Confguratons At A Hosptal Emergency Department, Journal Of Smulaton, 5: Duguay, C. Ve Chetouane, F. (2010). Modelng And İmprovng Emergency Department Systems Usng Dscrete Event Smulaton. Smulaton, 83(4): Elsharo, M., Yoon, S.W., Wang, S., Khasawneh, M.T. (2010). Dscrete Event Smulaton Analyss To Allocate Optmal Number Of Beds And Operatng Hours Of ED Inpatent Holdng Area, Proceedngs Of The 2010 Industral Engneerng Research Conference, Pp. (Yok) 11. Ertuğrul, İ. Ve Karakaşoğlu, N. (2008). Banka Şube Performanslarının VIKOR Yöntem İle Değerlendrlmes, Endüstr Mühendslğ Dergs, 20(1): Ertuğrul, İ. Ve Karakaşoğlu, N. (2010). Electre Ve Bulanık AHP Yöntemler İle Br İşletme İçn Blgsayar Seçm, Dokuz Eylül Ünverstes İktsad Ve İdar Blmler Fakültes Dergs,25(2): Eskandar, H., Ryahfard, M., Khosrav, S., Geger, C.D. (2011). Improvng The Emergency Department Performance Usng Smulaton And MCDM Methods. Proceedngs Of The 2011 Wnter Smulaton Conference, Evans, G.W., Gor, T.B., Unger, E. (1996). A Smulaton Model For Evaluatng Personnel Schedules İn A Hosptal Emergency Department, Proceedngs Of The 1996 Wnter Smulaton Conference, Jerb, B., Ve KAMOUN, H. (2009). Usng Smulaton And Goal Programmng To Reschedule Emergency Department Doctors Shfts: Case Of A Tunsan Hosptal. Journal Of Smulaton, 3: Khadem, M., Bashr, H.A., Al-Lawat, Y., Al-Azr, F. (2008). Evaluatng The Layout Of The Emergency Department Of A Publc Hosptal Usng Computer Smulaton Modelng: A Case Study, Internatonal Conference On Industral Engneerng And Engneerng Management, Komashe, A. Ve Mosuav, A. (2005). Modelng Emergency Department Usng Dscrete Event Smulaton Technques. Proceedngs Of The 2005 Wnter Smulaton Conference,

18 Muhammet GÜL, Erkan ÇELİK, Al Fuat GÜNERİ, Alev Taşkın GÜMÜŞ 18. Meng, L.Y. Ve Speddng, T. (2008). Modelng Patent Arrvals When Smulatng An Accdent And Emergency Unt. Proceedngs Of The 2008 Wnter Smulaton Conference, Oprcovc, S., Ve Tzeng, G.H., (2004), Compromse Soluton By MCDM Methods: A Comparatve Analyss Of VIKOR And TOPSIS, European Journal Of Operatonal Research, 156(2), Özdağoğlu, A., Yalçınkaya, Ö., ÖZDAĞOĞLU, G. (2009). Ege Bölges ndek Br Araştırma Ve Uygulama Hastanesnn Acl Hasta Verlernn Smüle Edlerek Analz, İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs, 16: Ruohonen, T., Nettaanmäk, P., Tettnen, J. (2006). Smulaton Model For Improvng The Operaton Of The Emergency Department Of Specal Health Care, Proceedngs Of The 2006 Wnter Smulaton Conference, Samaha, S., Armel, W.S., Starks, D.W. (2003). The Use Of Smulaton To Reduce The Length Of Stay İn An Emergency Department. Proceedngs Of The 2003 Wnter Smulaton Conference, Shm, S.J. Ve Kumar, A. (2010). Smulaton For Emergency Care Process Reengneerng İn Hosptals. Busness Process Management Journal, 16(5): Tuzkaya, G., Gulsun, B., Kahraman, C., Ve Ozgen, D., (2010), An İntegrated Fuzzy Mult-Crtera Decson Makng Methodology For Materal Handlng Equpment Selecton Problem And An Applcaton, Expert Systems Wth Applcatons, 37, Wang, T., Gunet, A., Belad, A., Besombes, B. (2009). Modelng And Smulaton Of Emergency Servces Wth ARIS And Arena. Case Study: The Emergency Department Of Sant Joseph And Sant Luc Hosptal, Producton Plannng & Control, 20(6): Yeh, J. Ve Ln, W. (2007). Usng Smulaton Technque And Genetc Algorthm To İmprove The Qualty Care Of A Hosptal Emergency Department. Expert Systems Wth Applcatons, 32: Yerravell, S. (2010). Computer Smulaton Modelng And Nurse Schedulng For The Emergency Department At Kshwaukee Communty Hosptal, Master Thess At Department Of Industral And Systems Engneerng, Northern Illnos Unversty, De Kalb, Illnos. 18

Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR Yöntemleriyle Alışveriş Merkezi Kuruluş Yeri Seçimi ve Bir Uygulama

Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR Yöntemleriyle Alışveriş Merkezi Kuruluş Yeri Seçimi ve Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 14 Sayı: 3 Temmuz 2014 ss. 463-479 Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR Yöntemleryle Alışverş Merkez Kuruluş Yer Seçm ve Br Uygulama Selecton of Shoppng Center

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engneerng and Natural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 29, 244-260, 2011 Research Artcle / Araştırma Makales PERFORMANCE EVALUATION USING AHP - VIKOR AND AHP - TOPSIS APPROACHES: THE

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engneerng and atural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 9, -4, 0 Research Artcle / Araştırma Makales FUZZY TOPSIS METHODS I GROUP DECISIO MAKIG AD A APPLICATIO FOR BAK BRACH LOCATIO

Detaylı

AN IMPLEMENTATION OF INTEGRATED MULTI-CRITERIA DECISION MAKING TECHNIQUES FOR ACADEMIC STAFF RECRUITMENT

AN IMPLEMENTATION OF INTEGRATED MULTI-CRITERIA DECISION MAKING TECHNIQUES FOR ACADEMIC STAFF RECRUITMENT Journal of Management, Marketng and Logstcs (JMML), ISSN: 48-6670 Year: 04 Volume: Issue: AN IMPLEMENTATION OF INTEGRATED MULTI-CRITERIA DECISION MAKING TECHNIQUES FOR ACADEMIC STAFF RECRUITMENT Kemal

Detaylı

TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Araştırma Makaleler TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Dr., Dokuz Eylül Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü erhan.demrel@deu.edu.tr ÖZET Ekonomk faalyetlern

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ Burak KARAHAN Burak PEKEL Neşet BEDİR Cavt CAN Kırıkkale -2014-

Detaylı

KURUMSAL FİRMALAR İÇİN BİR FİNANSAL PERFORMANS KARŞILAŞTIRMA MODELİNİN GELİŞTİRİLMESİ

KURUMSAL FİRMALAR İÇİN BİR FİNANSAL PERFORMANS KARŞILAŞTIRMA MODELİNİN GELİŞTİRİLMESİ Gaz Ünv. Müh. Mm. Fak. Der. Journal of thefaculty of Engneerngand Archtecture of Gaz Unversty Clt 30, No 1, 71-85, 2015 Vol 30, No 1, 71-85, 2015 KURUMSAL FİRMALAR İÇİN BİR FİNANSAL PERFORMANS KARŞILAŞTIRMA

Detaylı

Depo operatörü lojistik firmasının seçimi için bulanık VIKOR ve bulanık TOPSIS yöntemlerinin uygulanması

Depo operatörü lojistik firmasının seçimi için bulanık VIKOR ve bulanık TOPSIS yöntemlerinin uygulanması İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Clt/Vol:42, /No:2, 2013, 198-218 ISSN: 1303-1732 wwwfdergsorg 2013 Depo operatörü lostk frmasının seçm çn bulanık

Detaylı

BALİ KHO BİLİM DERGİSİ CİLT:23 SAYI:2 YIL:2013. BULANIK BOYUT ANALİZİ ve BULANIK VIKOR İLE BİR ÇNKV MODELİ: PERSONEL SEÇİMİ PROBLEMİ.

BALİ KHO BİLİM DERGİSİ CİLT:23 SAYI:2 YIL:2013. BULANIK BOYUT ANALİZİ ve BULANIK VIKOR İLE BİR ÇNKV MODELİ: PERSONEL SEÇİMİ PROBLEMİ. BULANIK BOYUT ANALİZİ ve BULANIK VIKOR İLE BİR ÇNKV MODELİ: PERSONEL SEÇİMİ PROBLEMİ Özkan BALİ ÖZET Personel seçm organzasyonların başarısını etkleyen en öneml problemlerden brdr. Bu seçm, belrszlk çeren

Detaylı

Çok Kriterli Karar Verme Teknikleriyle Lojistik Firmalarında Performans Ölçümü

Çok Kriterli Karar Verme Teknikleriyle Lojistik Firmalarında Performans Ölçümü EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 3 Sayı: 4 Ekm 03 ss. 449-459 Çok Krterl Karar Verme Teknkleryle Lostk Frmalarında Performans Ölçümü Performance Measurement of Logstcs Frms wth Mult-Crtera

Detaylı

Çok ölçütlü karar verme yaklaşımlarına dayalı tedarikçi seçimi: elektronik sektöründe bir uygulama

Çok ölçütlü karar verme yaklaşımlarına dayalı tedarikçi seçimi: elektronik sektöründe bir uygulama 346 Çok ölçütlü karar verme yaklaşımlarına dayalı tedarkç seçm: elektronk sektöründe br uygulama Murat ARIKAN 1, Berat GÖKBEK 1 1 Endüstr Mühendslğ Bölümü, Mühendslk Fakültes, Gaz Ünverstes, Maltepe-Ankara

Detaylı

AHP-TOPSIS YÖNTEMİNE DAYALI TEDARİKÇİ SEÇİMİ UYGULAMASI *

AHP-TOPSIS YÖNTEMİNE DAYALI TEDARİKÇİ SEÇİMİ UYGULAMASI * Ekonometr ve İstatstk Sayı:13 (12. Uluslararası Ekonometr, Yöneylem Araştırması, İstatstk Sempozyumu Özel Sayısı) 2011 1 22 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ AHP-TOPSIS

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ VE HEDEF PROGRAMLAMA YÖNTEMLERİNİN KOMBİNASYONU: OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ VE HEDEF PROGRAMLAMA YÖNTEMLERİNİN KOMBİNASYONU: OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ VE HEDEF PROGRAMLAMA YÖNTEMLERİNİN KOMBİNASYONU: OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA Yrd. Doç. Dr. Meltem KARAATLI * Yrd. Doç. Dr. Gonca DAVRAS ** ÖZ Otel şletmelernde,

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TOPSIS Metodu Kullanılarak Kesici Takım Malzemesi Seçimi

TOPSIS Metodu Kullanılarak Kesici Takım Malzemesi Seçimi Makne Teknolojler Elektronk Dergs Clt: 9, No: 3, 2012 (35-42) Electronc Journal of Machne Technologes Vol: 9, No: 3, 2012 (35-42) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com e-issn:1304-4141 Makale

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

2nd International Symposium on Accounting and Finance ISAF 2014

2nd International Symposium on Accounting and Finance ISAF 2014 2nd Internatonal Symposum on Accountng and Fnance MUHASEBE PAKET PROGRAMI SEÇİM PROBLEMİNE BULANIK VIKOR YÖNTEMİ İLE BİR ÇÖZÜM ÖNERİSİ ÖZET Hasan UYGURTÜRK Turhan KORKMAZ Dnamk br çevrede faalyet gösteren

Detaylı

Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci ve İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Sıralama Yapma Yöntemleri ile Tekstil Sektöründe Finansal Performans Ölçümü

Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci ve İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Sıralama Yapma Yöntemleri ile Tekstil Sektöründe Finansal Performans Ölçümü Sosyal Blmler 8/1 (010) s 19516 SOSYAL BİLİMLER Yıl : 010 Clt :8 Sayı :1 Celal Bayar Ünverstes S.B.E. Bulanık Analtk Hyerarş Sürec ve İdeal Çözüme Yakınlığa Göre Sıralama Yapma Yöntemler le Tekstl Sektöründe

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI Fath ÇİL GAZİ ÜNİVERSİTESİ Mühendslk Mmarlık Fakültes Endüstr Mühendslğ Bölümü 4. Sınıf

Detaylı

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems Avalable onlne at www.alphanumercournal.com alphanumerc ournal The Journal of Operatons Research, Statstcs, Econometrcs and Management Informaton Systems Receved: January 25, 2017 Accepted: June 22, 2017

Detaylı

BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA

BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA Gaz Ünv. Müh. Mm. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gaz Unv. Clt 22, No 4, 855-862, 2007 Vol 22, No 4, 855-862, 2007 BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA İzzettn TEMİZ ve

Detaylı

NAKLĠYE FĠRMASI SEÇĠMĠNDE BULANIK AHP VE BULANIK TOPSIS YÖNTEMLERĠNĠN KARġILAġTIRILMASI

NAKLĠYE FĠRMASI SEÇĠMĠNDE BULANIK AHP VE BULANIK TOPSIS YÖNTEMLERĠNĠN KARġILAġTIRILMASI Marmara Ünverstes Ġ.Ġ.B.F. Dergs YIL 008, CĠLT XX, AYI NAKLĠYE FĠRMAI EÇĠMĠNDE BULANIK AHP E BULANIK TOPI YÖNTEMLERĠNĠN KARġILAġTIRILMAI Prof. Dr. Ahmet ÖZTÜRK * Yrd. Doç. Dr. Ġrfan ERTUĞRUL ** ArĢ. Grv.

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engneerng and Natural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 31, 203-213, 2013 Research Artcle / Araştırma Makales ANALYTIC NETWORK PROCESS AND TOPSIS METHODS WITH SELECTION OF OPTIMAL INVESTMENT

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ TÜRİYE DEİ 38 kv LU 4 BARALI GÜÇ SİSTEMİDE EOOMİ YÜLEME AALİZİ Mehmet URBA Ümmühan BAŞARA 2,2 Elektrk-Elektronk Mühendslğ Bölümü Mühendslk-Mmarlık Fakültes Anadolu Ünverstes İk Eylül ampüsü, 2647, ESİŞEHİR

Detaylı

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ III. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 16-18 Eylül 2010, ANADOLU ÜNİVERSİTESİ, Eskşehr AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ Davut ÇIKRIKCI * Yavuz YAMAN Murat SORGUÇ

Detaylı

YAZILIM GELİŞTİRME PROJELERİNİN GERÇEK OPSİYON DEĞERLEME MODELİYLE ÇOK ÖLÇÜTLÜ BULANIK DEĞERLEMESİ

YAZILIM GELİŞTİRME PROJELERİNİN GERÇEK OPSİYON DEĞERLEME MODELİYLE ÇOK ÖLÇÜTLÜ BULANIK DEĞERLEMESİ İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Yıl: 8 Sayı: 5 Bahar 009/ s. 3-6 YAZILIM GELİŞTİRME PROJELERİNİN GERÇEK OPSİYON DEĞERLEME MODELİYLE ÇOK ÖLÇÜTLÜ BULANIK DEĞERLEMESİ A. Çağrı TOLGA, Cengz KAHRAMAN

Detaylı

GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ YÖNTEMİNE GÖRE FARKLI SERTLİKLERDE OPTİMUM TAKIM TUTUCUSUNUN BELİRLENMESİ

GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ YÖNTEMİNE GÖRE FARKLI SERTLİKLERDE OPTİMUM TAKIM TUTUCUSUNUN BELİRLENMESİ 2. Ulusal Tasarım İmalat ve Analz Kongres 11-12 Kasım 21- Balıkesr GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ YÖNTEMİNE GÖRE FARKLI SERTLİKLERDE OPTİMUM TAKIM TUTUCUSUNUN BELİRLENMESİ Esra YILMAZ*, Ferhat GÜNGÖR** *ylmazesraa@gmal.com

Detaylı

AHP VE TOPSIS YÖNTEMLERİ İLE KURUMSAL PROJE YÖNETİM YAZILIMI SEÇİMİ

AHP VE TOPSIS YÖNTEMLERİ İLE KURUMSAL PROJE YÖNETİM YAZILIMI SEÇİMİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2015/1, Sayı:21 Journal of Süleyman Demrel Unversty Insttute of Socal Scences Year: 2015/1, Number:21 AHP VE TOPSIS YÖNTEMLERİ İLE KURUMSAL PROJE

Detaylı

PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY

PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY BİR İŞLETMEDE KİTLESEL ÖZEL ÜRETİME YÖNELİK HEDEF PROGRAMLAMA TABANLI ÜRETİM PLANLAMA PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY ESRA AKBAL Başkent Ünverstes Lsansüstü

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 4 Sayı: Ocak 04 ss. 9-9 BIST da Demr, Çelk Metal Ana Sanay Sektöründe Faalyet Gösteren İşletmelern Fnansal Performans Analz: VZA Süper Etknlk ve TOPSIS Uygulaması

Detaylı

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3 Yıldız Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü Deneyn Amacı İşlemsel kuvvetlendrcnn çalışma prensbnn anlaşılması le çeştl OP AMP devrelernn uygulanması ve ncelenmes. Özet ve Motvasyon.. Operasyonel Amplfkatör

Detaylı

ANALİTİK AĞ SÜRECİ VE TOPSIS YÖNTEMLERİ İLE BİLİMDALI SEÇİMİ Doç.Dr. Nuri ÖMÜRBEK Süleyman Demirel Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü

ANALİTİK AĞ SÜRECİ VE TOPSIS YÖNTEMLERİ İLE BİLİMDALI SEÇİMİ Doç.Dr. Nuri ÖMÜRBEK Süleyman Demirel Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü ANALİTİK AĞ SÜRECİ VE TOPSIS YÖNTEMLERİ İLE BİLİMDALI SEÇİMİ DoçDr Nur ÖMÜRBEK Süleyman Demrel Ünverstes, İİBF, İşletme Bölümü Nazlı DEMİRCİ Süleyman Demrel Ünverstes, SBE, İşletme ABD, YL Pınar AKALİN

Detaylı

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı *

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı * İMO Teknk Derg, 2013 6211-6231, Yazı 392 Şehrç Karayolu Ağlarının Sezgsel Harmon Araştırması Optmzasyon Yöntem le Ayrık Tasarımı * Hüseyn CEYLAN* Halm CEYLAN** ÖZ Bu çalışmada, şehrç ulaştırma ağlarının

Detaylı

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır.

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır. UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ Posson: H o: Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmektedr. H a : Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmemektedr. Böyle br hpotez test edeblmek çn, önce Posson dağılım parametres

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

Çok noktadan bağlı tanker-şamandıra bağlama sistemi seçiminde bulanık çok ölçütlü karar verme

Çok noktadan bağlı tanker-şamandıra bağlama sistemi seçiminde bulanık çok ölçütlü karar verme tüdergs/d mühendslk Clt:10, Sayı:1, 68-80 Şubat 011 Çok noktadan bağlı tanker-şamandıra bağlama sstem seçmnde bulanık çok ölçütlü karar verme Ayhan MENTEġ *, Ġsmal Hakkı HELACIOĞLU İTÜ Fen Blmler Ensttüsü,

Detaylı

Genetik Algoritma ile İki Boyutlu Şekil Yerleştirme ÖZET

Genetik Algoritma ile İki Boyutlu Şekil Yerleştirme ÖZET Genetk Algortma le İk Boyutlu Şekl Yerleştrme Metn Özşahn 1 ve Mustafa Oral 2 1) Çukurova Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Endüstr Mühendslğ Bölümü, Adana, Turkey 2 Çukurova Ünverstes Blgsayar Mühendslğ Bölümü,

Detaylı

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI Abdullah Oktay DÜNDAR * Muammer ZERENLER ** ÖZET İşletmeler günümüz rekabet ortamının çalkantılı doğasında faalyetlern sürdürürken, sahp oldukları kıt kaynakları

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Admnstraton Clt/Vol:39, Sayı/No:2,, 310-334 ISSN: 1303-1732 www.fdergs.org Stokastk envanter model kullanılarak

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 16 Sayı: 48 sh. 61-75 Eylül 2014 KRİL SÜRÜSÜ ALGORİTMASI İLE ATÖLYE ÇİZELGELEME

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 16 Sayı: 48 sh. 61-75 Eylül 2014 KRİL SÜRÜSÜ ALGORİTMASI İLE ATÖLYE ÇİZELGELEME DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Clt: 16 Sayı: 48 sh. 61-75 Eylül 2014 KRİL SÜRÜSÜ ALGORİTMASI İLE ATÖLYE ÇİZELGELEME (JOB SHOP SCHEDULING WITH KRILL HERD ALGORITHM) İlker GÖLCÜK

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Blm ve Teknoloj Dergs A-Uygulamalı Blmler ve Mühendslk Clt: 14 Sayı: 3 013 Sayfa: 315-38 ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE Faruk ALPASLAN 1, Erol EĞRİOĞLU 1, Çağdaş Hakan ALADAĞ,

Detaylı

Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Altı Sigma Projeleri Seçiminde Uygulanması*

Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinin Altı Sigma Projeleri Seçiminde Uygulanması* Busness and Economcs Research Journal Volume 7 Number 2 2016 pp. 167-201 ISSN: 1309-2448 DOI Number: 10.20409/berj.2016217536 Bulanık Çok Krterl Karar Verme Yöntemlernn Altı Sgma Projeler Seçmnde Uygulanması*

Detaylı

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI Fırat Ünverstes-Elazığ MİTRAL KAPAK İŞARETİ ÜZERİNDEKİ ANATOMİK VE ELEKTRONİK GÜRÜLTÜLERİN ABC ALGORİTMASI İLE TASARLANAN IIR SÜZGEÇLERLE SÜZÜLMESİ N. Karaboğa 1, E. Uzunhsarcıklı, F.Latfoğlu 3, T. Koza

Detaylı

International Journal of Academic Value Studies (Javstudies) ISSN: Vol: 3, Issue: 13, pp

International Journal of Academic Value Studies (Javstudies) ISSN: Vol: 3, Issue: 13, pp Internatonal Journal of Academc Value Studes (Javstudes) ISSN:2149-8598 Vol: 3, Issue: 13, pp. 206-216 www.javstudes.com Javstudes@gmal.com Dscplnes: Busness Admnstraton, Economy, Econometrcs, Fnance,

Detaylı

Sera İklimlendirme Kontrolü İçin Etkin Bir Gömülü Sistem Tasarımı

Sera İklimlendirme Kontrolü İçin Etkin Bir Gömülü Sistem Tasarımı Sera İklmlendrme Kontrolü İçn Etkn Br Gömülü Sstem Tasarımı Nurullah Öztürk, Selçuk Ökdem, Serkan Öztürk Ercyes Ünverstes, Blgsayar Mühendslğ Bölümü, Kayser ozturk.nurullah@yahoo.com.tr,okdem@ercyes.edu.tr,

Detaylı

Çok Kriterli Karar Vermede TOPSIS ve VIKOR Yöntemleriyle Klima Seçimi

Çok Kriterli Karar Vermede TOPSIS ve VIKOR Yöntemleriyle Klima Seçimi Çankırı Karatekn Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs Y.2014, Clt 4, Sayı 1, ss.267-282 Çankırı Karatekn Unversty Journal of The Faculty of Economcs and Admnstratve Scences Y.2014, Volume 4,

Detaylı

SELECTING THE SERVICE PROVIDER THROUGH MULTIPLE- CRITERIA DECISION MAKING TECHNIQUES

SELECTING THE SERVICE PROVIDER THROUGH MULTIPLE- CRITERIA DECISION MAKING TECHNIQUES ÇOK ÖLÇÜTLÜ KARAR VERME TEKNİKLERİ İLE HİZMET SAĞLAYICI SEÇİMİ Öz Aşır ÖZBEK a Tamer EREN b Hzmet sağlayıcılar ya da üçüncü part lojstk (3PL) frmalar, şletmenn ana faalyetler dışında kalan, geleneksel

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

BALİ-GENCER AHP, BULANIK AHP VE BULANIK MANTIK LA KARA HARP OKULUNA ÖĞRETİM ELEMANI SEÇİMİ. Özkan BALİ 1 Cevriye GENCER 2 ÖZET

BALİ-GENCER AHP, BULANIK AHP VE BULANIK MANTIK LA KARA HARP OKULUNA ÖĞRETİM ELEMANI SEÇİMİ. Özkan BALİ 1 Cevriye GENCER 2 ÖZET AHP, BULANIK AHP VE BULANIK MANTIK LA KARA HARP OKULUNA ÖĞRETİM ELEMANI SEÇİMİ Özkan BALİ Cevrye GENCER ÖZET Çalışmada, br karar problem olarak Kara Harp OkuluKHO) na öğretm elemanı seçm ele alınmış ve

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI Mehmet Aktan Atatürk Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü, 25240, Erzurum. Özet: Dövz kurlarındak değşmler,

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayına Kabul Tarihi:

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayına Kabul Tarihi: Yayın Gelş Tarh: 22.10.2014 Dokuz Eylül Ünverstes Yayına Kabul Tarh: 19.04.2016 Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Onlne Yayın Tarh: 12.07.2016 Clt: 18, Sayı: 2, Yıl: 2016, Sayfa: 255-272 http://dx.do.org/10.16953/deusbed.78956

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

MALZEME TAŞIMA SİSTEMİ ALTERNATİFLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE BULANIK-PROMETHEE YAKLAŞIMI

MALZEME TAŞIMA SİSTEMİ ALTERNATİFLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE BULANIK-PROMETHEE YAKLAŞIMI Doğuş Ünverstes Dergs 12 (1) 2011 144-155 MALZEME TAŞIMA SİSTEMİ ALTERNATİFLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE BULANIK-ROMETHEE YAKLAŞIMI EVALUATING MATERIAL HANDLING SYSTEM ALTERNATIVES USING FUZZY-ROMETHEE

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

BULUT TEKNOLOJ S F RMALARININ BULANIK AHP MOORA YÖNTEM KULLANILARAK SIRALANMASI

BULUT TEKNOLOJ S F RMALARININ BULANIK AHP MOORA YÖNTEM KULLANILARAK SIRALANMASI BULUT TEKNOLOJ S F RMALARININ BULANIK AHP MOORA YÖNTEM KULLANILARAK SIRALANMASI Bahad r Fath YILDIRIM.Ü. letme Fakültes Say sal Yöntemler ABD. Onur ÖNAY.Ü. letme Fakültes Say sal Yöntemler ABD. ÖZET Bulut

Detaylı

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ, ARŞİV VE İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN DEVLET HASTANELERİ PERFORMANSINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ, ARŞİV VE İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN DEVLET HASTANELERİ PERFORMANSINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü DergsYıl: 2013/1, Sayı:17 Journal of Süleyman Demrel Unversty Insttute of Socal ScencesYear: 2013/1, Number:17 VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ,

Detaylı

FUZZY TOPSİS YÖNTEMİ İLE SANAL MAĞAZALARIN WEB SİTELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

FUZZY TOPSİS YÖNTEMİ İLE SANAL MAĞAZALARIN WEB SİTELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ FUZZY TOPSİS YÖNTEMİ İLE SNL MĞZLRIN WEB SİTELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Süleyman DÜNDR (*) Fath EER (**) Şuayb ÖZDEMİR (***) Özet: Bu çalışmanın amacı, fuzzy TOPSİS yöntemn kullanarak sanal mağazaların

Detaylı

ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE NOVO. Özet

ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE NOVO. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 0.0.00 Clt:, Sayı: 4, Yıl: 00, Sayfa: -74 Yayına Kabul Tarh: 7.0.0 ISSN: 0-84 ÇOK AMAÇLI DOĞRUSAL PROGRAMLAMADAN SİSTEM TASARIMINA: DE

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

BULANIK ÇOK AMAÇLI HÜCRESELTASARIM PROBLEMİNİN İKİ AŞAMALI BULANIK PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI İLE ÇÖZÜMÜ

BULANIK ÇOK AMAÇLI HÜCRESELTASARIM PROBLEMİNİN İKİ AŞAMALI BULANIK PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI İLE ÇÖZÜMÜ V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 25-27 Kasım 25 BULANIK ÇOK AMAÇLI HÜCRESELTASARIM PROBLEMİNİN İKİ AŞAMALI BULANIK PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI İLE ÇÖZÜMÜ Feyzan ARIKAN Gaz

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ön Koşullar : Grafk İletşm I ve II, Tasarım Stüdyosu I, II, III derslern almış ve başarmış

Detaylı

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri Rasgele Değşken Üretme Teknkler Amaç Smülasyon modelnn grdlern oluşturacak örneklern üretlmes Yaygın olarak kullanılan ayrık veya sürekl dağılımların örneklenmes sürecn anlamak Yaygın olarak kullanılan

Detaylı

AJANDA LİTERATÜR TARAMASI

AJANDA LİTERATÜR TARAMASI AJANDA İSTANBUL DAKİ HASTANELERDEN TIBBİ ATIKLARIN TOPLANMASI İÇİN ARA TESİSE UĞRAMALI BİR ARAÇ ROTALAMA MODELİ Denz Asen Koç Ünverstes İtsad ve İdar Blmler Faültes Müge Güçlü Koç Ünverstes Endüstr Mühendslğ

Detaylı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi

Abant İzzet Baysal Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Abant İzzet Baysal Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Ekonomk ve Sosyal Araştırmalar Dergs The Internatonal Journal of Economc and Socal Research ISSN: 1306-2174 http://www.bfderg.bu.edu.tr Clt/Volume:

Detaylı

DETERMINATION OF THE ECONOMIC DISPATCH IN ELECTRIC POWER SYSTEMS USING SIMULATED ANNEALING(SA) ALGORITHM

DETERMINATION OF THE ECONOMIC DISPATCH IN ELECTRIC POWER SYSTEMS USING SIMULATED ANNEALING(SA) ALGORITHM 5 Uluslararası İler Teknolojler Sempozyumu (IATS 09), 3-5 Mayıs 2009, Karabük, Türkye ELEKTRİK GÜÇ SİSTEMİNDE OPTİMAL YAKIT MALİYETİNİN BENZETİM TAVLAMA (BT) ALGORİTMASI İLE BELİRLENMESİ DETERMINATION

Detaylı

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Türkye İnşaat Mühendslğ, XVII. Teknk Kongre, İstanbul, 2004 İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Nur MERZİ 1, Metn NOHUTCU, Evren YILDIZ 1 Orta Doğu Teknk Ünverstes, İnşaat Mühendslğ Bölümü, 06531 Ankara

Detaylı

DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR SEÇİMİ: DEA, TOPSIS ve VIKOR ile KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ

DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR SEÇİMİ: DEA, TOPSIS ve VIKOR ile KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ Ekonomk ve Sosyal Araştırmalar Dergs, Clt 10, Yıl 10, Sayı 1, 2014 The Internatonal Journal of Economc and Socal Research, Vol. 10, Year 10, No. 1, 2014 DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR SEÇİMİ: DEA, TOPSIS ve VIKOR

Detaylı

ÜLKE KAYNAKLARININ VERĠMLĠ KULLANIMI: 4x4 ARAMA VE KURTARMA ARACI SEÇĠMĠNDE AHS VE TOPSIS YÖNTEMLERĠNĠN UYGULAMASI

ÜLKE KAYNAKLARININ VERĠMLĠ KULLANIMI: 4x4 ARAMA VE KURTARMA ARACI SEÇĠMĠNDE AHS VE TOPSIS YÖNTEMLERĠNĠN UYGULAMASI Süleyman Demrel Ünverstes Vzyoner Dergs ÜLKE KAYNAKLARININ VERĠMLĠ KULLANIMI: 44 ARAMA VE KURTARMA ARACI SEÇĠMĠNDE AHS VE TOPSIS YÖNTEMLERĠNĠN UYGULAMASI Yük End Müh Yusuf ŞAHİN Arş Gör Hasan AKYER ÖZET

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATL RESMİ GAETEDE YAYNLANMŞTR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

EVRİMSEL ALGORİTMA İLE SINIRLANDIRMALI DİNAMİK OPTİMİZASYON

EVRİMSEL ALGORİTMA İLE SINIRLANDIRMALI DİNAMİK OPTİMİZASYON EVRİMEL ALGORİTMA İLE INIRLANDIRMALI DİNAMİK OPTİMİZAYON Ş. BALKU, R. BERBER Ankara Ünvetes Mühendslk Fakültes, Kmya Mühendslğ Bölümü Tandoğan, 06100 Ankara ÖZET Aktf çamur proses atıksu arıtımında kullanılan

Detaylı

TRANSPORTATION MODE SELECTION THROUGH LOGISTICS MANAGEMENT: AN APPLICATION IN THE TEXTILE INDUSTRY

TRANSPORTATION MODE SELECTION THROUGH LOGISTICS MANAGEMENT: AN APPLICATION IN THE TEXTILE INDUSTRY DA Kerem Toker da, uygun alternat - d mod sonucunda, karayolu - denzyolu - Anahtar Kelmeler: TRANSPORTATION MODE SELECTION THROUGH LOGISTICS MANAGEMENT: AN APPLICATION IN THE TEXTILE INDUSTRY ABSTRACT

Detaylı

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu Soğutucu Akışkan arışımlarının ullanıldığı Soğutma Sstemlernn ermoekonomk Optmzasyonu * 1 Hüseyn aya, 2 ehmet Özkaymak ve 3 rol Arcaklıoğlu 1 Bartın Ünverstes akne ühendslğ Bölümü, Bartın, ürkye 2 arabük

Detaylı

SERMAYE KISITLARI ALTINDA HEDEF PROGRAMLAMA VE BULANIK HEDEF PROGRAMLAMANIN EN İYİ FİYAT BELİRLEME SÜREÇLERİNDE KULLANILMASI VE BİR UYGULAMA

SERMAYE KISITLARI ALTINDA HEDEF PROGRAMLAMA VE BULANIK HEDEF PROGRAMLAMANIN EN İYİ FİYAT BELİRLEME SÜREÇLERİNDE KULLANILMASI VE BİR UYGULAMA SERMAYE KISITLARI ALTINDA HEDEF PROGRAMLAMA VE BULANIK HEDEF PROGRAMLAMANIN EN İYİ FİYAT BELLEME SÜREÇLERİNDE KULLANILMASI VE B UYGULAMA Melke Güngör Dokuz Eylül Ünverstes Ekonometr ABD Y.Lsans melkegungorr@gmal.com

Detaylı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme stemler Arasındak rşmn nmzasyonu çn Optmzasyon Yaklaşımı Optmzaton Approach to the nmzaton of Interference Between Terrestral, Ar and pace Based Communcaton ystems

Detaylı

TAKIM LİDERİ SEÇİMİNDE BULANIK KALİTE FONKSİYONU AÇINIMI MODELİ UYGULAMASI

TAKIM LİDERİ SEÇİMİNDE BULANIK KALİTE FONKSİYONU AÇINIMI MODELİ UYGULAMASI 2403 TAKIM LİDERİ SEÇİMİNDE BULANIK KALİTE FONKSİYONU AÇINIMI MODELİ UYGULAMASI APPLICATION OF A FUZZY QUALITY FUNCTION DEPLOYMENT MODEL FOR TEAM LEADER SELECTION ÖZET A. Fahr ÖZKÖK *, Orkun KOZANOĞLU

Detaylı

PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI. Müh. Ramadan VATANSEVER

PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI. Müh. Ramadan VATANSEVER İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Ramadan VATANSEVER Anablm Dalı: İşletme Mühendslğ Programı: İşletme

Detaylı

DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR SEÇİMİ: DEA, TOPSIS VE VIKOR İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ LAPTOP SELECTION: A COMPARATIVE ANALYSIS WITH DEA, TOPSIS AND VIKOR

DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR SEÇİMİ: DEA, TOPSIS VE VIKOR İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ LAPTOP SELECTION: A COMPARATIVE ANALYSIS WITH DEA, TOPSIS AND VIKOR Ekonomk ve Sosyal Araştırmalar Dergs, Bahar 2014, Clt:10, Yıl:10, Sayı:1, 157-178 DİZÜSTÜ BİLGİSAYAR SEÇİMİ: DEA, TOPSIS VE VIKOR İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ Mehmet PEKKAYA 1 Mesut AKTOGAN 2 LAPTOP

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

AHP AND GRA INTEGRATED APPROACH IN INNOVATION PERFORMANCE REVIEW PROCESS: AN APPLICATION IN DAIRY INDUSTRY

AHP AND GRA INTEGRATED APPROACH IN INNOVATION PERFORMANCE REVIEW PROCESS: AN APPLICATION IN DAIRY INDUSTRY Dumlupınar Ünverstes Sosyal Blmler Dergs / Dumlupınar Unversty Journal of Socal Scences İNOVASYON PERFORMANSI DEĞERLENDİRME SÜRECİNDE AHS VE GİA BÜTÜNLEŞİK YAKLAŞIMI: SÜT ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA

Detaylı

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Ünsal M.; Varol, A.: Soğutma Kulelernn Boyutlandırılması İçn Br Kuramsal 8 Mayıs 990, S: 8-85, Adana 4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Asaf Varol Fırat Ünverstes, Teknk Eğtm Fakültes,

Detaylı

KAFES SİSTEMLERİN UYGULAMAYA YÖNELİK OPTİMUM TASARIMI

KAFES SİSTEMLERİN UYGULAMAYA YÖNELİK OPTİMUM TASARIMI PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 1999 : 5 : 1 : 951-957

Detaylı

Eskşehr Osmangaz Ünverstes Müh.Mm.Fak.Dergs C.XX, S.2, 2007 Eng&Arch.Fac. Eskşehr Osmangaz Unversty, Vol..XX, No2, 2007 Makalenn Gelş Tarh.2.2006 Makalenn Kabul Tarh 08.06.2007 YENİDEN ÜRETİM SİSTEMLERİNDE

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

HATA TÜRÜ VE ETKİLERİ ANALİZİNDE BULANIK AHP VE BULANIK VIKOR YÖNTEMLERİ İLE OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ

HATA TÜRÜ VE ETKİLERİ ANALİZİNDE BULANIK AHP VE BULANIK VIKOR YÖNTEMLERİ İLE OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ HATA TÜRÜ VE ETKİLERİ ANALİZİNDE BULANIK AHP VE BULANIK VIKOR YÖNTEMLERİ İLE OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ RISK EVALUATING BY FUZZY AHP AND FUZZY VIKOR METHODS IN FAILURE MODE AND EFFECTS ANALYSIS

Detaylı

İKİ AŞAMALI STRATEJİK TEDARİKÇİ SEÇİMİNİN BULANIK TOPSIS YÖNTEMİ İLE ANALİZİ

İKİ AŞAMALI STRATEJİK TEDARİKÇİ SEÇİMİNİN BULANIK TOPSIS YÖNTEMİ İLE ANALİZİ İKİ AŞAMALI STRATEJİK TEDARİKÇİ SEÇİMİNİN BULANIK TOPSIS YÖNTEMİ İLE ANALİZİ Yrd. Doç. Dr. Al İhsan ÖZDEMİR * Arş. Gör. Neşe Yalçın SEÇME ** ÖZET İşletmeler açısından tedarkç seçmnn uzun sürel şbrlğ çnde

Detaylı

PROJELERDE -DAĞILIMININ ÜÇ DURUMUNA GÖRE PROJE TAMAMLANMA ZAMANININ BULUNMASINDA İSTATİSTİKSEL BİR ANALİZ

PROJELERDE -DAĞILIMININ ÜÇ DURUMUNA GÖRE PROJE TAMAMLANMA ZAMANININ BULUNMASINDA İSTATİSTİKSEL BİR ANALİZ C.Gencer ve O.Türkbey, Gaz Ünverstes. Fen Blmler Dergs, (00), 77-90 PROJELERDE -DAĞILIMININ ÜÇ DURUMUNA GÖRE PROJE TAMAMLANMA ZAMANININ BULUNMASINDA İSTATİSTİKSEL BİR ANALİZ Cevrye GENCER Orhan TÜRKBEY

Detaylı

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ 1 Nasır Çoruh, Tarık Erfdan, 3 Satılmış Ürgün, 4 Semra Öztürk 1,,4 Kocael Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü 3 Kocael Ünverstes Svl Havacılık Yüksekokulu ncoruh@kocael.edu.tr,

Detaylı

KRİZ DÖNEMİNDE KÜRESEL PERAKENDECİ AKTÖRLERİN PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

KRİZ DÖNEMİNDE KÜRESEL PERAKENDECİ AKTÖRLERİN PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı: 2, 2011 151 KRİZ DÖNEMİNDE KÜRESEL PERAKENDECİ AKTÖRLERİN PERFORMANSLARININ TOPSİS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Nhan ÖZGÜVEN (*) Özet: Perakendeclk

Detaylı

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 3, Sayı 6, 2007, ss. 109 125. TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ Yrd.Doç.Dr. Ahmet ERGÜLEN Nğde

Detaylı

HAVA GÜCÜNÜN BÖLGESEL MUKAYESESİ *

HAVA GÜCÜNÜN BÖLGESEL MUKAYESESİ * Hava Gücünün Bölgesel Mukayeses HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ TEMMUZ 2 CİLT 5 SAYI 2 (33-42) HAVA GÜCÜNÜN BÖLGESEL MUKAYESESİ * Hv.İsth.Ütğm. Okan ARSLAN ** Hv.İkm.Kur.Alb. Erol YÜCEL Hv.Müh.Yzb.

Detaylı

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Yönetm, Yl 9, Say 28, Ekm - 1997,5.20-25 TRANSPORT PROBLEMI ÇIN GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Dr. Erhan ÖZDEMIR I.Ü. Teknk Blmler M.Y.O. L.GIRIs V AM transport problemlerne en düsük malyetl baslangç çözüm

Detaylı

GERİ DÖNÜŞÜM TESİSLERİNİN YERİNİN GUSTAFSON-KESSEL ALGORİTMASI-KONVEKS PROGRAMLAMA MELEZ MODELİ TABANLI SİMÜLASYON İLE BELİRLENMESİ

GERİ DÖNÜŞÜM TESİSLERİNİN YERİNİN GUSTAFSON-KESSEL ALGORİTMASI-KONVEKS PROGRAMLAMA MELEZ MODELİ TABANLI SİMÜLASYON İLE BELİRLENMESİ İstanbul Tcaret Ünverstes Fen Blmler Dergs Yıl:7 Sayı:13 Bahar 2008/1 s.1-20 GERİ DÖNÜŞÜM TESİSLERİNİN YERİNİN GUSTAFSON-KESSEL ALGORİTMASI-KONVEKS PROGRAMLAMA MELEZ MODELİ TABANLI SİMÜLASYON İLE BELİRLENMESİ

Detaylı

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME Pamukkale Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez Endüstr Mühendslğ Anablm Dalı Elf ÖZGÖRMÜŞ Danışman: Yrd. Doç. Dr. Özcan MUTLU Ağustos, 2007 DENİZLİ

Detaylı

Afet Sonrası Hizmet Verecek Ekiplerin Konuşlanma Yerlerinin Belirlenmesi

Afet Sonrası Hizmet Verecek Ekiplerin Konuşlanma Yerlerinin Belirlenmesi 2016 Publshed n 4th Internatonal Symposum on Innovatve Technologes n Engneerng and Sccene 3-5 November 2016 (ISITES2016 Alanya/Antalya - Turkey) Afet Sonrası Hzmet Verecek Ekplern Konuşlanma Yerlernn Belrlenmes

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı