Editör: Uzm. Dr. Merve AKIN Aziz KÜÇÜK. Hazırlayan: Sefa GÜNGÖR. Görsel Tasarım ve Kapak: Sefa GÜNGÖR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Editör: Uzm. Dr. Merve AKIN Aziz KÜÇÜK. Hazırlayan: Sefa GÜNGÖR. Görsel Tasarım ve Kapak: Sefa GÜNGÖR"

Transkript

1

2 Editör: Uzm. Dr. Merve AKIN Aziz KÜÇÜK Hazırlayan: Sefa GÜNGÖR Görsel Tasarım ve Kapak: Sefa GÜNGÖR Bu yayın T.C. Sağlık bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Sağlık Bilişimi Daire Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır. Tüm yayın hakları, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna aittir. Nisan 2015-ANKARA

3 SUNUŞ Bilişim sektöründe yaşanan hızlı değişim ve gelişimin paralelinde hastanelerde giderek bütün iş süreçlerinin dijitalleşmesi ile birlikte; Bakanlığımızda bilişim okur-yazarlığının geliştirilmesi, bilişim kültürünün yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılması elzem bir konu haline gelmiştir. Birlik ve hastane yöneticilerinin bu doğrultuda, hastane bilişim teknolojilerini kullanırken asgari sorunla karşılaşmamaları için sağlık bilişimi konusunda gerekli bilgi ve beceriye sahip olmaları, kişisel gelişimleri ve başarıları yanında temsil ettikleri kurumlar açısından da son derece önemlidir. Sağlık Bilişimi Daire Başkanlığı olarak, bu konuya dikkat çekmek ve farkındalık yaratmak amacıyla seri şeklinde rehberler hazırlamayı planladık. Bu rehberlerden birincisi şu an elinizde bulunan Bilişim Rehberi: Kitap 1- Sunucular adını taşımaktadır. Bu rehber, Birlik ve hastane yöneticilerine bilişim teknolojilerini kullanırken ilk elden ihtiyaç duyabilecekleri teknik bilgiyi sunma amacı taşımaktadır. Rehberde; sunucu özellikleri, veri tabanları, sanal ve bulut sunucular, diskler ve özellikleri, depolama üniteleri, sanallaştırma gibi konularda kısa ve öz şeklinde teknik bilgiler yer almaktadır. Sizlerden gelen öneri ve görüşler doğrultusunda geliştirilmeye açıktır. Rehberin siz Birlik ve Hastane Yöneticilerine faydalı olması dileğiyle Uzm. Dr. Merve AKIN Kurum Başkan Yardımcısı

4

5 Server Nedir? Sunucu (ing:server), herhangi bir ağ üzerinde bir programı veya bilgiyi farklı kullanıcılara/sistemlere paylaştıran donanım veya yazılıma verilen isimdir. Bilgisayarlara çok benzemekle birlikte 7/24 çalışan işlemcisi, yedekli yapısı ile sorunsuz çalışmak üzere inşaa edilmiş güvenli ve bir çok kullanıcıya hizmet veren bilgisayar sistemleridir. Yaptığımız görevlerde zaman, iş gücü ve bilgi kaybı olmasını istemiyorsak sunucu sistemlerini kullanmalıyız. Sunucularda güç kaynağı iki tanedir, bozulan güç kaynağının yerine yedeği güç kesintisi olmadan devreye girer, disklerinden bir veya daha fazlası bozulsa da veri kaybı olmadan disk yapılandırması (RAID) sayesinde sistem veri kayıpsız devam edebilir. Bilgisayarlarda bazen sunucu gibi çalıştırılsada genellikle veri kaybının veya hizmet kesintisinin göze alındığı birimlerde bu çözüm kullanılmaktadır. Blade Server Bir ana kasa (Şase) içerisinde sunucu, depolama ünitesi, ağ anahtarı gibi ekipmanın toplandığı sistemlerdir. Sanallaştırma ve ölçeklendirme amaçlı kullanıma uygundur. Avantajları: Hızlı ve kolay kurulum, İlk sahip olma maliyeti ucuz, %60 daha az yer işgali, Tam yedekli bileşenler ile iş sürekliliği, Güç tüketimi ve soğutmada ekonomiktir. Rack Mount Server Hastanelerde en çok kullanılan sunucu türüdür. Sunucu kabinlerine montajı yapılır, az yer kaplar, kendine ait güç kaynağı, fanı, ağ bağlantısı ve diskleri vardır. Avantajları: Genişlemeye müsait disk alanları, PCI kart desteği çok fazladır. ATX Server Masaüstü bilgisayarlara benzer şekilde ihtiyaca göre özellikleri oluşturulan. Küçük ve orta ölçekli işletmelerde ve uygulamalarda ATX sunucular kullanılmaktadır. Avantajları: Genişlemeye müsait ana yapı. Kabin ihtiyacı duymaması gibi özellikleri ile diğerlerinden ayrılır. 1

6 Sunucu İşletim Sistemleri Nedir? 2 Linux Unix ortamının üzerine kurulmuş, neredeyse tüm bilgisayarlar için uygun olan, ücretsiz bir işletim sistemidir. Linus Torvalds, işletim sistemini yeni geliştirdiği günlerde ücretsiz dağıtım ve kaynak kodlarının açık olmasına büyük önem vermiştir. Bu sayede Linux un kullanıcılar tarafından tekrar tekrar programlanabilmesi mümkün olabiliyordu. Zaten Linux un kısa sürede bu kadar gelişmesinin altında yatan ana neden de, sayısız programcının işletim sistemi üzerinde çalışma fırsatını bulmuş olmasıdır. Torvalds, sıfırdan başlayarak programladığı Linux işletim sisteminin adını kendi isminden esinlenerek seçmiştir. Ancak Linux, GNU adıyla bilinen bir projenin parçası olduğu için GNU/Linux olarak anılmaktadır. Kaynak kodunun internet üzerinde ücretsiz olarak dağıtılması ve yayınlanması sayesinde birbirinden farklı şirket ve programcılar, bu işletim sisteminin gelişimine sürekli olarak katkıda bulunmuşlardır. İşletim sistemi, kullanıcı ile donanım sistemi arasındaki iletişimi sağlar. Uygulama programlarının çalışmasını sağlayan ayrıca yazılımların üzerinde çalıştırılabileceği bir sistem programıdır. Sunucu işletim sistemleri Linux ve microsoft olarak iki gruba ayrılır. Microsoft Şirket 1975 yılında Amerika Birleşik Devletleri nin Washington eyaletindeki Seattle kentinde iki üniversite öğrencisi tarafından kurulmuştur. Bu iki girişimcinin vizyonu her ev ve her masada bir bilgisayar dı. Popular Electronics dergisinin 1 Ocak 1975 tarihli sayısında Altair 8800 bilgisayar sisteminin tanıtımını okuduktan birkaç gün sonra Bill Gates, bilgisayarın tasarımcısı MITS (Micro Instrumentation and Telemetry Systems) ile temasa geçti. Ekibi ile birlikte Altair 8800 üzerinde çalışan BASIC yazılım dili geliştirdiklerini belirtti. Paul Allen MITS e yazılımın tanıtımını yapmaya gitti. Paul Allen Altair 8800 i daha önce kullanmamış olmasına karşın tanıtımı başarılı oldu. Tanıtımın sonunda MITS Bill Gates ve Paul Allen dan Altair bilgisayarları için BASIC yazılım dilinin telif hakkını satın aldı. Kârlı bir iş fırsatı yakaladıkları düşüncesiyle Bill Gates Harvard Üniversitesi ndeki hukuk eğitimini yarıda bırakıp New Mexico eyaletinin Albuquerque şehrinde Microsoft şirketini kurdu.

7 Sunucu Kümeleme (Cluster) Nedir? Sunucu Kümeleme (ing:server Cluster), iki yada daha fazla sunucuyu tek bilgisayar gibi kullanmamızı sağlar. Sunucular kullanıcı tarafında tek bir sunucu gibi görülür. Görev devamlığının önemli olduğu, iş yoğunluğunun yüksek olduğu kurumlarda hayati öneme sahiptir. Maliyetli bir teknoloji olan kümeleme teknolojisini kullanma kararını alırken risk maliyetinin de göz önünde tutulması gereklidir. Cluster Hastane Bilgi Sistemleri gibi kritik görev yapan sunucularda özellikle tercih edilmektedir. Kümeleme tipine göre sunucular bir görevi paylaşabilir, arıza durumunda diğerinin görevi devam ettirmesini sağlayabilir ya da her ikisi birlikte olabilir. Aktif-Pasif kümeleme yada Yüksek erişilebilirlik (High-availability cluster) Bu tip cluster yapısının tercih edilmesinde en önemli neden Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri gibi kritik görevlerin kesintisiz devam etmesini sağlamaktır. Sunucunun birinin donanım veya yazılım sorunları nedeniyle durması halinde diğer sunucu görevi devam ettirir. Bir sunucunun sürekli pasif halde beklemesi pahalı bir çözüm gibi görülebilir ancak olası bir hizmet kaybında sunucunun tekrar devreye alınma süresi ve bu süre kaybı ile ilgili hastanede oluşturacağı maddi ve sosyal kayıplar göz önününe alınmalıdır. Aktif-Aktif kümeleme yada yük dengeleme (Load-Balancing clusters) Bu tip cluster yapısının tercih edilmesinde en önemli neden yoğun iş yükü olan hizmetlerde oluşan işlem yükünü ortak bir biçimde en az iki sunucuda paylaştırarak performansı artırmaktır. Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri hizmetini veren birden fazla sunucu tek bir sunucu gibi davranarak görevleri paylaşır, Hasta kayıttaki bir personel 1. sunucuda işlem yaparken diğer personel 2. sunucuda işlem yapabilir ve kullanıcılar için hangi sunucuda işlem yapıldığının önemi yoktur. İş yükü arttıkça ve mevcut sunucular yetersiz kaldıkça kümeye bir sunucu daha ekleyerek performans ihtiyacı karşılanabilir. 3

8 4 Bios Nedir? Temel Giriş/Çıkış Sistemi (Basic Input/Output System, BIOS) kelimelerinin ingilizce baş harflerinin birleşmesinden meydana gelen BIOS, bilgisayarların çalışması için gereken donanımların birbileri arasındaki bağı kuran ve onların çalışmasına olanak tanıyan küçük bir işletim sistemidir. Anakartın üzerine takılı olan donanımların çalışma adreslerini tayin etmek ve anakart tarafından desteklenen özellikleri kapatmak/açmak ve bu özelliklerin değerlerini değiştirmek, gözlemlemek görevlerindendir. BIOS un Görevleri: Hafıza, Ekran Kartı gibi donanımları açılışta (BOOT) test eder. Donanımların voltaj düzeylerini ayarlar. Sistemi Hard Disk dışında bir sistemde çaıştırmak için başlangıç sürücüsünü belirlemeye yarar. Donanımların frekans ayarlarını yapar. Kullanılmayan donanım parçalarını kapatmamıza olanak sağlar. CMOS Nedir? CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor) BIOS çipinde bulunan, başlatma bilgilerini içeren ve çok düşük güç tüketimi yapan bir bellektir. Bilgisayarı başlatırken BIOS, tarih, saat v.b. bilgileri bu bellekten alır. Gücünü de BIOS pili olarak adlandırdığımız pilden karşılar. Kaydettiğiniz ayarlar bir süre sonra kayboluyor ve sık sık CMOS Checksum error hatası alıyorsanız, anakartınızın üzerinde bulunan pili değiştirmeniz gerekiyor. Bu da sorununuz çözmezse, CMOS yongası bozulmuş demektir.

9 Bellek (RAM) Nedir? Rastgele erişimli hafıza (ing: Random Access Memory, RAM) Çalışan program verilerinin, hızlı erişebilirliğini arttırmak için bilgisayar sisteminin hafızasında tutulması işine yarar. Hdd lerden farklı olarak Sunucu veya bilgisayar kapatılınca üzerindeki bilgiler kaybolur. Sabit disk de RAM de bir hafıza birimidir. Sabit diskteki veriler bilgisayar sistemini kapattığınızda da kalır, RAM hafıza da ise elektrik kesildiğinde sıfırlanır ve veriler kayıt altında tutulmaz. RAM, sabit diske göre tartışılmaz şekilde hızlıdır. Bu yüzden hızlı bir bilgisayar sistemi, RAM hızının ve kapasitesinin büyüklüğü ile doğrudan bağlantılıdır.ram kapasitesi yüksek bir makinede 10 farklı program arasında geçiş yapmanız RAM kapasitesi düşük olana göre daha hızlı olacaktır. Çünkü yüksek RAM de program ile ilgili tutulabilecek veriler için daha fazla yer olacaktır, RAM de yer kalmadığında bu bilgiler makinenizin sabit diski üzerinden yürütülür. RAM de dikkat edilmesi gerekli özellikler. Kullanılan anakartın mevcut RAM türü ile yeni eklenecek RAM anakartla uyumlu olmalıdır. Anakartın desteklediği maksimum ve minimum saat hızı ve veri hızının kaç Mhz olduğunu bilmelisiniz. Anakart en fazla kaç GB RAM miktarını destekliyorsa o miktarda bellek takabilirsiniz. RAM belleklerinde bir gecikme süresi vardır. Gecikme süresinin düşük olmasına dikkat etmelisiniz. Gecikme süresi (latency). Bellek modülleri, gibi zamanlamalara sahiptir. Bunların en faydalısı, CAS gecikme süresi olarak bilinen ilk sayıdır. Bu sayı, RAM in bir veri sütununa erişmekte ne kadar saat döngüsü kullanacağını belirtir (küçük olması daha iyidir). 5

10 6 Veri Tabanı (RDBMS ve NoSQL) Nedir? İlişkisel veri tabanları Hastane Bilgi Yönetim Sistemlerinde çoğunlukla İlişkisel veri tabanı yönetim sistemi kullanılmaktadır. (İng: Relational Database Management System kısaca RDBMS), verilerin tablolarda satır ve sütunlar halinde tutulduğu ve yüksek bir veri tutarlılığına sahip veri depolama sistemidir. İlişkisel veri tabanı anahtar sütunlar aracılığı ile bir çok tablo verilerini birbirine bağlayabilir ve herhangi bir sorgulamada (Sql dili ile) birbirine bağlı verileri tek seferde seçebilir. Örnek vermek gerekirse hasta bilgilerinin isim, adres, hastalık, labaratuvar sonuçları gibi verileri içeren birden fazla sayıda tablodan oluşan ve tabloların arasında bağlantıyı sağlayan TC Kimlik no ve/veya işlem no gibi anahtar alanların oldugu bir liste ilişkisel veri tabanıdır. Veri tabanı, istendiğinde tekrar erişebilmek üzere bilgiyi depolayan sistemler bütünüdür. Bir çok yazılım bilgi depolayabilir ama aradaki fark, veritabanın bu bilgiyi verimli ve hızlı bir şekilde yönetip degiştirebilmesidir. Veritabanlarının amacı (HBYS gibi) büyük miktardaki verileri işlemektir. Örneğin; T.C. kimlik numarasından bir hastayı bulmak ve o hastaya ait verileri değiştirmek. Veriler düzenli bir biçimde elektronik ortamda kaydedilirler. Düzenli olarak yedeklenen ve kontrol edilen bu bilgiler çok sayıda uygulamanın ve kullanıcının hizmetine sunulur. Büyük miktarlardaki bilgiye hızlı, güvenli ve ihtiyaç duyulan kadar erişim veri tabanlarının en önemli özelliğidir. İlişkisel olmayan veri tabanları Başka bir deyişle NoSQL sistemleri yüksek erişilebilirlik sunarlar. Okuma ve yazma performansı olarak İlişkisel veri tabanı yönetim sistemlerinden göreceli olarak daha performanslıdır. Binlerce sunucu birarada küme olarak çalışabilir ve çok büyük veri üzerinde işlem yapabilirler. Verilere erişim SQL dili ile yapıldığı gibi kolay yapılamaz. Uygulamanın özelliğine göre birincil anahtarlar belirli bir mantığa göre verilir ve bu sayede veriye erişmeden önce zaten bu anahtar biliniyor ya da oluşturulabiliyor olur. Örneğin e-nabız projesinde kişilerin bilgilerine ulaşmasında TC kimlik numarasının kullanılması. Hastane Bilgi Yönetim Sistemlerinde genelde tercih edilmese de e-nabız, Facebook, ebay ve Digg NoSQL i tercih etmiş ve başarılı bir şekilde kullanmaktadır.

11 Veri Tabanı Yedekleme ve Kurtarma Diskim Raid ile yani güvenli disk dizesi ile yapılandırıldı, depolama ünitem yeni, disklerim de sağlam tüm bunlara rağmen yedeklemeyi neden yapmalıyım? sorusunun birden çok cevabı vardır. -Sisteme virüs bulaşması, -Sunucuda oluşabilecek fiziksel arızalar, -Kullanıcı hatası nedeniyle geri dönülemeyecek hasarlar. Yedekleme sıklığım ne kadar olmalı? sorusunun cevabı ise son yedeklemeden sonra ne kadar veri kaybını göze alacağınıza bağlıdır. Yedekleme yöntemleri her veri tabanı için farklı adlarla anılsada genel olarak 3 farklı yedek alma mantığı vardır. Tam yedekleme: Veritabanının tamamının kopyasını tek bir yedekleme dosyasına alma işlemidir. Tüm yedekleme stratejilerine her zaman tam bir veri tabanı yedeği ile başlanır. Yedekleme zincirinde kendisinden sonra alınacak yedekleri etkilemektedir. Fark yedekleri: Son tam yedek gerçekleştiği andan itibaren sadece değişen verilerin yedeği alınır. Bu nedenle gerçekleştirilebilmesi için önce tam yedek alınmış olmalıdır. Genel olarak tam yedeklerden daha küçük olacakları ve daha az sürede ve süratli alınabildikleri için tam yedekleme sonrasında periodik olarak çalıştırmaya yöneliktirler. Log yedekleme: Düzenli log yedeği almanın yedek almak dışında amaçlarıda vardır. Başlıca nedenlerden birisi log dosyasının gereksiz yere büyümesini engellemektir. Log yedeği alınırken varsayılan özellik logu yedeklenen veritabanının sanal log dosyası içerisindeki işlenmiş log kayıtlarının silinmesidir. Log yedeklerinin hangi sıklıkla yedekleneceğini belirlemeden önce log kullanımı gözlemlemek gerekir. Bir yedekleme stratejisinin en önemli amacı bütünlüğü sağlamaktır. Her yedek gerektiği zaman dönülebilir olmalı ve yedekleme zincirini bozumamalıdır. Elimizde 50 adet log yedeğimiz olsun, 10 uncu yedek dosyasının bozulması durumunda kendini takip eden yedek dosyaları işe yaramaz hale gelecektir. Böyle bir durumla karşılaşmamak için yedek dosyaları arşivlenmeden önce muhakkak doğrulanmalıdır. Veri tabanında yedekten geri dönüş testleri mutlaka yapılmalıdır. 7

12 8 Sanallaştırma nedir? Yazılım bazlı Sanallaştırma Yazılım bazlı Sanallaştırma bir işletim sistemini veya bir kullanıcı yazılımını taklit (simulation) etmek için kullanılabilir. Sanal İşletim Sistem Ortamları Bu sanallaştırma türünde bir yazılıma kendisine ait bir kapalı bir konteyner içinde eksiksiz bir çalıştırma ortamı oluşturulur. Bu işlemde ayrıca bir İşletim Sistemi daha çalıştırılmaz; bu nedenle ev sahibi işletim sistemi haricinde bir işletim sistemi de çalıştırmak mümkün değildir. VMM veya Hypervisor ile Sistem Sanallaştırması Virtual Machine Monitor (VMM) veya Hypervisor ile yapılan sanallaştırmada mevcut olan yerel ( fiziki olarak mevcut donanım) kaynaklar akıllıca dağıtılır. Bu dağılım farklı şekillerde geçekleştirilebilir ve kategorilere ayrılır. Bu işlemde her bir misafir Bir işletim sisteminin tıpkı fiziksel bir bilgisayardaymış gibi çalıştırılabilirmesine Sanallaştırma denir. Sanallaştırma sayesinde işlemci (CPU), bellek (RAM), sabit disk ve ağ adaptörleri gibi mevcut fiziksel kaynakları mantıksal bölümlere ayırabilir ve her mantıksal bölümün farklı bir bilgisayar gibi davranması sağlanır. Sanallaştırma teknolojisi olmayan bir bilgisayarda mevcut donanımları kullanan bir işletim sistemi bulunur ve tüm uygulamalar bu işletim sistemi içerisinde çalıştırılır. sistemine tüm donanım unsurlarına sahip komple bir bilgisayar yansıtılır. Bu yaklaşımın artısı misafir işletim sistemlerinde hiç bir değişiklik yapılmasına gerek kalmadan her bir işletim sisteminin kendi çekirdeği ve yazılımları ile birlikte çalışabilmesidir. Tamamen yazılıma bağlı bu yaklaşımın en büyük eksisi yazılımla taklit edilen donanım fiziki donanımdan çok daha yavaş olmasından dolayı gelen misafir işletim sisteminin genel itibari ile bir gerçek donanıma sahip bir işletim sisteminden çok daha yavaş çalışmasıdır. Donanım Sanallaştırması (Native Virtualization, Full Virtualization) Sanal makine misafir işletim sistemine fiziki donanımın sadece belirli kısımlarını sunar. Ev sahibi i386 işlemcisine sahip ise misafirin de i386 işlemcisini desteklemesi gerekir. Örnekler; Hyper-V, VMware, Microsoft Virtual PC, Linux KVM

13 Sanal Sunucu Nedir? Sanal sunucu, fiziksel olarak var olmayan, bir fiziki sunucunun içinde her hangi bir sanallaştırma uygulaması kullanılarak türetilen sunuculardır. Bu sunucularda işletim sistemleri, cpu kullanımı, bellek miktarı ve sabit disk kapasitesi ayarlanabilir. Sanal sunucular, VPS ve VM kısaltmaları ile anlatılır. Sanal Özel Sunucu(ing:Virtual Private Server, VPS) ve Sanal Makina(ing: Virtual Machine, VM) Desktop diye tabir edilen normal kullanıcı bilgisayarlarında kullanılan işletim sistemleri üzerine Sanallaştırma yazılımları yüklenip aynı makina ve çalışan işletim sistemi içerisinde ikinci veya daha fazla işletim sistemi çalıştırmanız mümkündür. Örneğin Bilgisayar üzerinde çalışmakta olan Windows 8 işletim sistemi üzerine bir sanallaştırma yazılımı yükleyip bunun içinde deneme amaçlı yazılımlarınızı çalıştırmak için bir ikinci Windows işletim sistemli makina ve eğitim amaçlı bir de Linux işletim sistemli makina oluşturabilirsiniz. Hem kendi sisteminiz hem de oluşturduğunuz bu iki sanal makina sistem kaynaklarınızın izin verdiği performans ile birlikte çalışır ve tümüyle ayrı 3 makina gibi hizmet verebilir. Bu yazılımların sunucu versiyonlarıda bulunmaktadır ve örneğin Windows 2003 Server sistemi üzerinde Microsoft Virtual PC yazılımı ile gerçekten servis verip iş yürütebileceğiniz özelliklerde Sanal Sunucular oluşturmanız mümkündür. İşletim sistemlerinden bağımsız direk sistemler üzerine taban Sanal Sunucu yazılımı olarak yüklenebilen ve Hypervisor olarak adlandırılan sanallaştırma işletim sistemleri vardır. En çok kullanılan iki örnek Vmware Esx ve Xen yazılımlarıdır. Bu platformlar bir CD yardımı ile sıfırdan yani üzerinde hiç bir şey yüklü olmayan makinaya yüklenir ve direk sistemin kendisi üzerinden veya Windows ara birim programları ile yönetilebilirler. Sanal Sunucu kurmanın amacı donanım kaynaklarını en üst seviye de kullanmak ve atıl yatırımların azami seviyede ekonomiye katılmasını sağlamaktır. Böylece hem enerji açısından tasarruf edilirken hem de aynı sistemde bir den fazla sunucu çalıştırarak ekonomik avantaj sağlanır. 9

14 Bulut Sunucu (Cloud Server) Nedir? Verilerin ve işlem gücünün sadece bir makina ile sınırlanmadığı veri barındırma ve işleme sistemidir. Sanal sunucularla ayırt edidici özelliği, bulut sunucuların tek bir sunucu yerine bir sunucu çiftliği içerisinde barınmasıdır. Sunucuda oluşabilecek teknik arızalarda kesinti yaşanmaz, anlık olarak sunucu çiftliğinin kaynaklarından yararlandığımız payı değiştirebiliriz. Geniş bant internetin gelişmesiyle birlikte web tabanlı uygulama ve servislerin sayısı gün geçtikçe artıyor. Web tabanlı bu uygulama ve servisler Cloud Computing olarak adlandırılıyor. Uygulama ve servislerin internetteki bir yerlerde (bulutta) bulunup, internete bağlı herhangi bir cihaz ile bu uygulama ve servislerin çalıştırılması olayıdır. Cloud computing uygulama ve servislerine örnek vermek gerekirse Google Mail, Apple MobileMe, Ubuntu One, Picasa, Flickr, Google Docs olarak sıralanabilir. Bu uygulama ve servislerin hepsi web tabanlı olduğundan dolayı cloud computing olarak adlandırılır. Bulut Server ın avantajları Sunucu kaynaklarını arttırma ve azaltma işlemi, Uygulamalarınız ve verileriniz için yüksek seviyede güvenlik, Düşük maliyeti ile ihtiyaca göre genişletilebilir esnek bir altyapı olanağı, Düşük bir bütçe ile fiziksel bir sunucunun sağladığı tüm imkânlara (disk alanı, IP adresi, hafızası, uygulamaları vb.) kısa süre içerisinde sahiplik, Düşük başlangıç maliyeti, Sunucu kaynaklarınızı ihtiyaç duyduğunuzda artırabilir veya azaltabilirsiniz. 10

15 Sabit Disk (Hard Drive Disk) Nedir? Sabit disk bilgisayar ortamlarında veri saklama ihtiyacını karşılayan donanımdır. Sabit diskler bilgisayarınızı açtığınızda işletim sistemini ve diğer yazılımları sistem belleğine (RAM) yükler ve kalıcı olarak saklamaya karar verdiğiniz bilgileri PC niz kapalı bile olsa korumaya devam eder. Verilerin yazıldığı kısım disklerdir. Disklerin üzerindeki manyetik yüzeye neredeyse değecek biçimde konumlanan okuyucu/yazıcı kafa ile manyetik yüzey arasındaki mesafe günümüz sabit disk sürücülerinde 0.07 mm den bile daha azdır. Bu nedenle diskleri düşme ve çarpışmadan korumak gereklidir. FAT File Allocation Table Türkçesi: Dosya Atama Tablosu. İşletim sistemi herhangi bir dosyaya erişim yapmak istediğinde dosyayı bulmak için FAT üzerine yazılan bilgilerden faydalanır Her ihtimale karşı sabit disk üzerinde bir kopyası bulundurulur. FAT16 DOS, Windows31 ve OSR2 sürümü öncesi Windows95 in kullandığı dosya sistemidir Eski bir dosya sistemi olduğu için birtakım dezavantajları ve eksiklikleri vardır. FAT16 dosya sisteminde adresleme 16 bit olduğundan adreslenebilecek maksimum 2 GB a kadar olan diskleri tanır. disklerin tanınmasını sağlar Üçüncü olarak FAT32 boş alan israfını azaltır NTFS Daha önceki FAT32 dosya sistemiyle karşılaştırıldığında birçok fayda sağlar. FAT32 de olmayan bir özelliğide, diskle ilgili bazı hatalardan otomatik olarak kurtulma özelliğidir. Daha büyük sabit diskler için gelişmiş desteğe sahiptir. Belirli dosyalara yönelik erişimin yalnızca onaylanmış kullanıcılara verilmesi için izinlerin ve şifreleme özelliğinin kullanımına olanak tanıdığından daha iyi güvenlik sağlar. FAT32 Windows95 OSR2, Windows98, Windows2000 ve Linux tarafından tanınan ve FAT16 dan daha gelişmiş bir dosya sistemidir. 32 bitlik adresleme kullanır Bu da 2 TB a kadar olan 11

16 Katı Hâl Disk (Solid State Disk, SSD) Hdd leri yazılıp silinebilir dvd, ssd leri flash bellek gibi düşünebilirsiniz. Çalışma prensipleri benzerdir, bu nedenle ssd lerde dönen diskler yok. Ayrıca ssd lerin hızı hdd leri en az iki katıdır. Bir dosya taşırken, kopyalarken, önbelleklerken, programı açarken, çalıştırırken, sistem açılırken, kapanırken vs. vs aslında bu işlemlerin yavaşlığının en büyük sebebi ne ram nede işlemci asıl sebebi hard disk drive dir. Bugüne kadar kullandığımız ve hala kullanılan geleneksek sabit diskler verileri plakalar üzerine yazar. Bu plakalar sabit disk içerisinde bulunan motor sayesinde döner. Bu dönüş hızı 5400, 7200 veya Dakikadaki devir sayısı na kadar ulaşabilir. Sabit diskler en eski ve en az değişime uğrayan bilgisayar parçasıdır. Performans yönünden de çok fazla değişime uğramamıştır, sadece kapasitesinin düşüklüğünden sorun çıkartır. Solid State Disk ler ise kullandığımız usb flash belleklerin birbirlerine bağlanarak oluşturulduğu bir platformdur. Tabi bunu üzerindeki kontrol aygıtı sayesinde kusursuz olarak gerçekleştirir ve bir bütün olarak çalışır. Örneğin 64GB lık bir SSD diskte 32 adet 2GB lık flash bellek veya 128GB lıkta 32 adet 4GB lık flash bellek kullanılabilir. SSD Disklerin Avantajları Günümüzde SSD disklerin okuma ve yazma hızı geleneksel sabit disklere göre yaklaşık 10 kat daha hızlıdır. Okuma/Yazma ve Rastgele erişim süresi gecikme süresi çok azdır. Düşük ısı ve güç tüketimi. Neredeyse sıfır sesle çalışmaktadır. Mekanik aksam olmadığından daha az mekanik arıza. Daha güçlü ve kararlı bir performans. Daha hafif, ince ve küçük boyut. Yüksek performans. SSD Disklerin Dezavantajları SSD Diskler ilk duyulduklarında kapasiteleri çok düşüktü, fiyatları çok yüksekti yılı için bile hala yüksek sayılabilir. Manyetik alan ve statik elektriğe karşı geleneksel sabit disklerden daha korunaksızdır işlem civarında yazma-silme ömrü olması. 12

17 Raid Nedir? Sunucularda ve depolama ünitelerinde hız ve güvenlik için kullanılan bu yöntem, birden çok diskin bir araya getirilmesi ile kurulur, en az 2(iki) adet disk gerektirir. RAID in esas amacı, bir dize içerisinde bulunan ana harddiskin çeşitli yöntemlerle yedeğini alarak, diğer harddiskler bozuk olduğu zaman, sistemin çalışmama süresini en aza indirmektir. RAID (Redundant Array of Independent Disk Drives - birbirini destekleyen bağımsız, ucuz disklerden oluşan dize ) demektedir. Mirroring, spanning, striping gibi tekniklere dayanan pek çok RAID standardı vardır. RAID Level 4 hariç, dizideki disklere bağımsız olarak ulaşılamaz. Yani bir diski alıp aynı bilgisayar veya başka bir bilgisayarda tek başına o diski okumak mümkün değil. Her işletim sisteminde RAID desteği yoktur. Sözgelimi; Windows 2000 in altındaki Windows sürümleri ve eski Linux kernelleri RAID i desteklemez. RAID in avantajları Bilgisayarımızdaki en yavaş donanım olan disklerin performansını artırmak. Raid dizeleri, kronik performans sorunlarının yanında da güvenlik problemlerini çözmek için çok değerli bir yöntemdir. Sadece performans ve veri güvenliği değil, çok yüksek miktarlarda verinin işlenmesinin ve depolanmasının gerekebileceği de değerlendirilmelidir. Bu tip problemleri çözebilmek için doğru yaklaşım yüksek kapasiteli disklerle kurulacak bir RAID dizesi olabilir. Yüksek kapasiteli disklerde düşük Maliyet ile hem daha fazla alan hem de yüksek performans elde edilebilir; Yüksek kapasiteli olan 500GB lık disk satın almayı düşünürsek; 1 adet 500GB kapasiteye sahip bir HDD alabiliriz veya 2 adet 250GB kapasiteli disk alabiliriz. 2 adet 250GB disk alıp RAID yaparsak hem disklerimizin performansı birinci seçeneğe göre artar, hem de düşük bir maliyet ile 500GB bir depolama alanına sahip oluruz. 13

18 Raid Seçiminde 2 Soru Hız mı? Güvenlik mi? 6 adet 2TB diski depolama ünitenize taktınız, 12TB disk alanına geleneksel disk yapısında ulaşmanız mümkün, ancak; güvenlik veya hız hangisini istiyorsunuz. Kararınızı verdikten sonra bunun karşılığını disk alanında küçülmeyle ödeyeceğinizi bilmelisiniz. Yukarıdaki örneği Raid 5 ile yapılandırırsak 10TB alanımız, Raid 50 ile yapılandırırsak 8 TB alanımız, Raid 10 da ise 6TB alanımız olacaktır. Raid 0 Kapasite= disk sayısının toplamı kadardır. Raid 0 sadece performans için üretilmiş teknolojidir.en az 2 disk ile oluşturulur. Raid kart üzerine gelen tüm datalar disk sayısına bölünerek aynı anda hepsine birden yazılır. Disklerden biri arızalanırsa tüm veriyi kaybetmiş oluruz. Raid 1 Kapasite= toplam disk kapasitesinin yarısıdır. En az 2 disk ile oluşturulan bu yapıda Raid kartına gelen tüm data iki diskede aynı şekilde yazılır. Bir disk çöktüğünde diğer disk problem olmamış gibi işlemlere devam eder. Kapasite anlamında da tekdisk kapasitesi elde edilir. Raid 4 Raid 4 yapıda veriler disklere sektör sektör yazılır. Her data disklere sıra ile yazıldığı için yazma işlemi sırasında okuma işlemide yapılabilmektedir. Bu sayede bu yapı üzerinde okuma hızı inanılmaz artmaktadır. Doğal olarakta yazma hızı azalır. Raid 4 yapı en az 3 disk ile oluşturulur. Raid 5 Günümüzde en yagın ve en popüler yapı Raid 5 tir. Enaz 3 disk ile oluşturulur. Parite bilgisi tüm disklere dağıtılır. Yani tüm disklerde hem veri hem parite bilgisi bulunur. Veriler disklere yazılmadan önce Raid kart üzerinde parçalara ayrılır ve parite bilgisi ile birlikte disklere yazılırlar. Raid 5, 2,3,4 gibi 1 diski tolere edebilir. Raid 6 Raid 6 enaz 4 disk ile yapılır. Dağıtılmış pariteler kullanır. Raid 5 ten farkı ise iki ayrı parite diski kullanaması ve 2 diski tolere edebilmesidir. Okuma hızı oldukça iyidir. Ama yazma hızı çift parite tutmasından dolayı Raid 5 e göre kötüdür. Raid 6 bu yapıyı destekleyen bir donanım ile yapılabilir. Raid 10 Raid nesting denilen bir yapı ile farklı 2 raid 1 yapının Raid 0 yapısı altında birleştirilmesi ile oluşturulur. Enaz 4 disk ile oluşturulan bu yapı Performans olarakta yüksek seviyededir. Raid 15 Raid 15 en az 6 disk ile yapılır. 2 raid 5 yapısının Raid 1 ile birleştirilmesi ile elde edilir.en güvenli yapıdır.yüksek güvenli dataların saklanmasında kullanılır. Raid 50 En az 6 adet disk ile oluşturulan bir yapıdır.2 tane Raid 5 in Raid 0 ile birleştirilmesi ile yapılır.hem performanslı hemde güvenlidir. Raid 51 Raid 50 ile çok benzerdir. 2 adet Raid 5 yapıyı Raid 1 ile birleştirerek üretilir. En güvenli yapıdır. 14

19 Depolama Sunucusu (Storage Server) Nedir? Depolama Sunucuları (ing:storage server) adından da anlaşıldığı gibi çok fazla yer gerektiren uygulamalar için çözüm getiren server tipleridir, üzerlerinde çok fazla disk barındırırlar. Büyüyen veriler bilgisayar veya sunucuların disklerinde saklanacak boyutu aşınca daha büyük veri saklama alanlarına duyulan ihtiyaç nedeniyle geliştirilmişlerdir. Bir datayı saklamak için günümüz teknolojisinde çok farklı çözümler bulunmaktadır. NAS ve SAN olarak bilinen bir çok ürün dataları saklamak ve korumak için kullanılmaktadır. Radyoloji görüntüleri ve HBYS verilerinin arşivlenmesi gibi büyük boyutta veriniz varsa, veri büyüklüğünüz hızla artıyorsa, veriye erişim hızınız önemli ise ve en önemlisi verilerinizi güvenle saklama ihtiyacınız varsa depolama ünitesi (Storage) kullanmalısınız. Depolama ünitelerini yönetirken Sıcak ve Soğuk verileri kavramlarını bilmelisiniz. Sıcak veri her an erişime hazır verilerdir, soğuk veri ise nadiren ulaşılacak hız düşüşünü tolere edebilecek verilerdir. Sıcak veriler Raporlaması yapılmamış, veya son 30 günde çekimi yapılmış Radyoloji görüntüleri, Laboratuvar sonuçları, Kişisel hasta bilgileri, Son 7 gün kamera görüntüleri, Kapı Geçiş kontrol Sistemleri verileri. Soğuk veriler Raporlaması bitmiş, çekim tarihinden itibaren 30 gün geçmiş radyoloji verileri, Kliniklerin iç işlemleri için sakladıkları veriler, Mevcutta aktif olarak kullanılmayan veri aktarımı yapılmamış hasta ve laboratuvar bilgileri, 7 günü geçmiş kamera kayıtları. 15

20 SAN (Storage Area Network) Nedir? Storage area networkleri DAS ve SAN lerden ayıran en temel özelliği daha konsolide olmasıdır Tape Backup ünitelerini dahi SAN a bağlayabiliriz bu sayede daha konsolide çalışabilirler, genellikle Fiber Channel ve ISCSI bağlantı arabirimini kullanan SAN ler yine kendi üzerlerinde işletim sistemi barındırırlar. Ayrıca gerek SAN gerekse NAS sistemlerinin alternatif software çözümleri vardır. NAS (Network Attached Storage) Nedir? Network attached storage ı Das tan ayıran en büyük özelliği üzerindeki diskleri birden fazla servera tanıtabilmemizdir, NAS lar bir kümeleme ve raid yapılarınıda desteklerler ayrıca üzerinde işletim sistemi barındırabilirler. NAS cihazı aslında yerel alan ağına bağlı yüksek erişim hızında depolama yapabilen bir dosya sunucusudur. Genel kullanım için oluşturulmuş olan işletim sistemi, NAS cihazlarında sadece dosya paylaşımıyla ilgili işlemleri yapabilmek için sadeleştirilmiş, dosya giriş/ çıkış işlemleri için gerekli protokoller eklenmiş ve bu iş için iyileşmiştir. DAS (Direct Attached Storage) Nedir? Bu depolama ünitesi adındanda anlaşılacağı üzere servera direkt bağlı olarak çalışır, arada ek donanımlara gerek duymadan bağlı tutacağınız serverın diski gibi çalışır, ATA, SATA, esata, SCSI arabirimlerini kullanır ve çeşitlerine göre hot swap diskler, yedekli güç kaynağı, raid topolojisindeki konfigürasyonlarıyla ihtiyaçlara cevap verebilen bir ünitedir. Ayrıca console yardımıyla DAS unitenizi yönetebilirsiniz. 16

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

2. hafta Bulut Bilişime Giriş

2. hafta Bulut Bilişime Giriş 1 2. hafta Bulut Bilişime Giriş 3. Bulut Bilişime Duyulan İhtiyaç Son yıllarda veri kullanımında görülen artışlar sayesinde verinin elde edilmesi ve üzerinde analizler yapılarak genel değerlendirmelerde

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz.

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz. Temel Kavramlar-2 Byte = 8 Bit in bir araya gelmesiyle oluşan bellektir. Bilgisayarın tanıdığı harf rakam ve özel karakterlerden her biri 1 byte lık yer kaplar. Yani her bir harfin 1 veya 0 dan oluşan

Detaylı

1 WINDOWS SERVER 2012 GENEL BAKIŞ 1 Giriş 1 Bu Kitapta 5 Çıkış Hikâyesi 6 Sürümler 7

1 WINDOWS SERVER 2012 GENEL BAKIŞ 1 Giriş 1 Bu Kitapta 5 Çıkış Hikâyesi 6 Sürümler 7 İÇİNDEKİLER VII İÇİNDEKİLER 1 WINDOWS SERVER 2012 GENEL BAKIŞ 1 Giriş 1 Bu Kitapta 5 Çıkış Hikâyesi 6 Sürümler 7 2 ACTIVE DIRECTORY YENİLİKLERİ 11 DCPROMO suz Bir Hayat 11 Offline Domain Join 21 PowerShell

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

Windows Server 2012: Sanallaştırmanın ötesine geçin. Oğuz Pastırmacı IT Pro Teknolojileri Yöneticisi Microsoft Türkiye

Windows Server 2012: Sanallaştırmanın ötesine geçin. Oğuz Pastırmacı IT Pro Teknolojileri Yöneticisi Microsoft Türkiye Windows Server 2012: Sanallaştırmanın ötesine geçin Oğuz Pastırmacı IT Pro Teknolojileri Yöneticisi Microsoft Türkiye Endüstrideki trendler ve zorluklar Windows Server 2012: Sanallaştırmanın ötesinde Eksiksiz

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır?

Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgi ve iletişim teknolojileri Dersi Ders Notlarıdır? Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim

Detaylı

C) 19 inçlik CRT ile LCD monitörün görünebilir alanı farklıdır. D) Dijital sinyali, analog sinyale çevirmek için DAC kullanılır.

C) 19 inçlik CRT ile LCD monitörün görünebilir alanı farklıdır. D) Dijital sinyali, analog sinyale çevirmek için DAC kullanılır. 1(13) - Aşağıdaki yazıcı türlerinden hangisinde fotoğrafik resim kalitesinde çıktı elde edilebilinir? A) İğne Uçlu C) Lazer B) Nokta Vuruşlu D) Mürekkep Püskürtmeli 2(11) - Monitörlerle ilgili olarak verilen

Detaylı

Aşağıdaki sorularda doğru olan şıkları işaretleyerek değerlendiriniz.

Aşağıdaki sorularda doğru olan şıkları işaretleyerek değerlendiriniz. Aşağıdaki sorularda doğru olan şıkları işaretleyerek değerlendiriniz. 1. Aşağıdakilerden hangisi ana kart üzerinde yer almaz? A) Bellek B) İşlemci C) Genişleme yuvaları D) Güç kaynağı 2. Aşağıdakilerden

Detaylı

Bilgi İşlemde Yeni Bir Çağ. 2012 IBM Corporation

Bilgi İşlemde Yeni Bir Çağ. 2012 IBM Corporation Bilgi İşlemde Yeni Bir Çağ BT İşletim Maliyetleri Dünya Genelinde Sunucu, Güç, Soğutma ve Yönetim İçin Yapılan Harcamalar 100 %8 %29 %63 130 %11 %46 %43 175 %16 %51 %33 217 %12 %66 %22 tahmini 247 %11

Detaylı

Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Hızlı Başlangıç Kılavuzu Hızlı Başlangıç Kılavuzu 1. Adım Windows Server 2012'yi Yükleme Bilgisayarınız Windows Server 2012 yüklenmiş olarak teslim edildiyse, 1. Adım'ı atlayabilirsiniz. Yükleme Yönergeleri Yükleme yönergeleri,

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com Gölhisar Meslek Yüksekokulu Windows Sunucu İşletim Sistemi Tarihi 1993: Windows NT Advanced Server 3.1 1994: Windows NT Server 3.5 1995: Windows NT Server 3.51

Detaylı

NComputing Erişim Cihazları Maksimum Esneklik ve Tasarruf Eylül 2010

NComputing Erişim Cihazları Maksimum Esneklik ve Tasarruf Eylül 2010 NComputing Erişim Cihazları Maksimum Esneklik ve Tasarruf Eylül 2010 Copyright 2010 dojop Teknoloji Hizmetleri Tic. Ltd. Şti Bilgi Teknolojilerinizde Devrim Yapın NComputing Erişim cihazları kişisel çalışma

Detaylı

SANALLAŞTIRMA TEKNOLOJİLERİ

SANALLAŞTIRMA TEKNOLOJİLERİ SANALLAŞTIRMA TEKNOLOJİLERİ MURAT ÖZDEMİR Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanlığı 16 Nisan 2013 Sanallaştırma Nedir? Bilgisayar dünyasında sanal kelimesi, fiziksel formatın mantıksal şekilde

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 5. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 Konu Başlıkları Bellekler İç Bellekler ROM Bellek RAM Bellek Dış Bellekler Sabit Disk Sürücüleri

Detaylı

CloudPro Server Backup. Güçlü bir Veri Yedekleme Çözümü ile İş Sürekliliğinizde Devamlılığın Anahtarı

CloudPro Server Backup. Güçlü bir Veri Yedekleme Çözümü ile İş Sürekliliğinizde Devamlılığın Anahtarı CloudPro Server Backup Güçlü bir Çözümü ile İş Sürekliliğinizde Devamlılığın Anahtarı CloudPro Server Backup Uygun Maliyetli Buluta Çözümü Küçük ve orta ölçekli birçok firma, kurumsal seviyede veri yedekleme

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ .... YILI BİLGİSAYAR KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA KURS PLANI KURS MERKEZİNİN ADI ALAN ADI KURSUN ADI. TOPLAM SÜRE BAŞLAMA TARİHİ BİTİŞ TARİHİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 352 SAAT.. /.. /... /.. /. BİLGİSAYAR

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ .... YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA KURS PLANI KURS MERKEZİNİN ADI ALAN ADI KURSUN ADI. TOPLAM SÜRE BAŞLAMA TARİHİ BİTİŞ TARİHİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 352 SAAT.. /.. /... /.. /. BİLGİSAYAR

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği BÖLÜM 1 KİŞİSEL BİLGİSAYAR DONANIMI 1.1. Kişisel Bilgisayarlar ve Uygulamalar Bilgisayarların Kullanım Şekli ve Yeri Bilgisayar Tipleri (Sunucular,

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

1. Hafıza Depolama Araçları. 2. Hafıza Çeşitleri. 3. Hafıza Ölçümü. 4. Bilgisayar Performansı

1. Hafıza Depolama Araçları. 2. Hafıza Çeşitleri. 3. Hafıza Ölçümü. 4. Bilgisayar Performansı DEPOLAMA 1. Hafıza Depolama Araçları 2. Hafıza Çeşitleri 3. Hafıza Ölçümü 4. Bilgisayar Performansı HAFIZA DEPOLAMA ARAÇLARI HARDDİSK ZİPDİSK SSD BELLEK KARTLARI(SD,CF,MMC,MS) FLASH DİSK CD DVD ROM DİSKET

Detaylı

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir.

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. 2 Dosya Nedir? Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. Birincisi, bir sistem görevi yerine getirirken yada bir uygulama

Detaylı

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008 1 - Çalışma Şekli Hakkında Kısa Bilgi modülü kısaca aşağıdaki işlemleri yapar. Bu özelliklerin çalışabilmesi

Detaylı

Harddisk Disk Sabit diskler üstüste yerleştirilmiş plakalardan (platter) oluşmaktadır. Plakaların her iki yüzeyinde okuma/yazma için okuma yazma kafaları (read-write heads) monte edilmiştir. R/W kafaları

Detaylı

Dosya Saklama Ortamları (Sabit Diskler) Kütük Organizasyonu 1

Dosya Saklama Ortamları (Sabit Diskler) Kütük Organizasyonu 1 Dosya Saklama Ortamları (Sabit Diskler) Kütük Organizasyonu 1 Depolama Aygıtları 1- Birincil Depolama Aygıtları Hızlı Erişim Süresine Sahiptirler Fiyatı daha fazladır. Daha küçük kapasiye sahiptir 2. İkincil

Detaylı

WD NAS Sabit Disk Ürün Ailesi

WD NAS Sabit Disk Ürün Ailesi WD NAS Sabit Disk Ürün Ailesi Arkın Balıkçıoğlu WD Türkiye Ülke Müdürü Nisan, 2014 GİRİŞ Western Digital DEPOLAMA ÇÖZÜMLERİNDE LİDER Global olarak Pazar lideri ve trend belirleyicisi $40 milyar değerinde

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

Donanım Bağımsız Kurtarma

Donanım Bağımsız Kurtarma Donanım Bağımsız Kurtarma Bu belgenin amacı, bir sistemden başka bir sisteme donanım bağımsız kurtarma gerçekleştirmenize adım adım yardımcı olmaktır. Bu belgeyi okumaya başlamadan önce ShadowProtect için

Detaylı

Sanallaştırma. Bilişim dünyasını yakından takip edenlerin son yıllarda çok sık duyduğu bir kavram, Sanallaştırma (Virtualization)

Sanallaştırma. Bilişim dünyasını yakından takip edenlerin son yıllarda çok sık duyduğu bir kavram, Sanallaştırma (Virtualization) Sanallaştırma Bilişim dünyasını yakından takip edenlerin son yıllarda çok sık duyduğu bir kavram, Sanallaştırma (Virtualization) Getirdiği yenilikler ile pek çok firmanın ilgisini çeken bu kavram üzerine

Detaylı

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ. Central Disc System Merkezi Disk Sistemi

İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ. Central Disc System Merkezi Disk Sistemi İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ Central Disc System Merkezi Disk Sistemi AMAÇ Bu sunumda İzmir Ekonomi Üniversitesi Merkezi Disk Sistemi tanıtımı ve teknik detaylarının sunulması amaçlanmıştır. KONULAR Tanımlar

Detaylı

ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A. Ş. BİLGİ İŞLEM ALTYAPI ŞARTNAMESİ 2012

ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A. Ş. BİLGİ İŞLEM ALTYAPI ŞARTNAMESİ 2012 ÇORUH ELEKTRİK DAĞITIM A. Ş. BİLGİ İŞLEM ALTYAPI ŞARTNAMESİ 2012 TARAFLAR : YÜKLENİCİ Bu şartnameye konu olan iş için sözleşme imzalayan gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder. ÇORUH EDAŞ Bu şartnameye konu

Detaylı

WEB TASARIMIN TEMELLERİ

WEB TASARIMIN TEMELLERİ WEB TASARIMIN TEMELLERİ ~ Sunu 1 ~ Öğr. Gör. Mehmet Fatih TAN http://blog.kmu.edu.tr/mftan mftan@kmu.edu.tr Bilgi paylaşıldıkça kıymetlenir.. Kaynak göstermek şartıyla sunu içeriğini çalışmalarınızda kullanabilirsiniz.

Detaylı

NComputing Erişim Cihazları Maksimum Esneklik ve Tasarruf

NComputing Erişim Cihazları Maksimum Esneklik ve Tasarruf NComputing Erişim Cihazları Maksimum Esneklik ve Tasarruf Eylül 2010 Copyright 2010 dojop Teknoloji Hizmetleri Tic. Ltd. Şti Bilgi Teknolojilerinizde Devrim Yapın NComputing Erişim cihazları kişisel çalışma

Detaylı

Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne "donanım" denir.

Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne donanım denir. Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne "donanım" denir. Bilgisayar ve Donanım Ana Donanım Birimleri Anakart (Motherboard,

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ ÜNİTE 2 VERİ TABANI İÇİNDEKİLER Veri Tabanı Veri Tabanı İle İlgili Temel Kavramlar Tablo Alan Sorgu Veri Tabanı Yapısı BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ BİLGİSAYAR II HEDEFLER Veri tabanı kavramını

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 2. HAFTA BİLGİSAYAR SİSTEMİ, BİLGİSAYARI OLUŞTURAN BİRİMLER VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ ANAKART, İŞLEMCİ VE BELLEKLER SABİT DİSKLER, EKRAN KARTLARI MONİTÖRLER VE DİĞER DONANIM BİRİMLERİ

Detaylı

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23 Ağ Temelleri Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013 Ref: HNet.23 Ağ Nedir Ağ, iki yada daha fazla cihazın kablolu veya kablosuz olarak birbirleri ile belirli protokoller

Detaylı

Windows Server 2012 DHCP Kurulum ve Yapılandırma

Windows Server 2012 DHCP Kurulum ve Yapılandırma Windows Server 2012 DHCP Kurulum ve Yapılandırma DHCP, TCP/IP ağındaki makinelere IP adresi, DNS, Wins vb. ayarların otomatik olarak yapılması için kullanılır. Bu özellik ADSL modemlerin içerisinde de

Detaylı

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM SİSTEM BİRİMİ ÇEVREBİRİMLERİ Ana Kart (Mainboard) Monitör İşlemci

Detaylı

Zeyilname. Zeyilname No:1

Zeyilname. Zeyilname No:1 Zeyilname Zeyilname No:1 Zeyilname No:1 1 YEREL AĞ OMURGA SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI VE FELAKET KURTARMA SİSTEMİNİN KURULMASINA YÖNELİK DONANIM ALIMI İHALESİ GC2.2-Bağcılar ZEYİLNAME NO: 1 GİRİŞ Orijinal

Detaylı

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Elektrik ve Elektronik Teknolojisi KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince çeşitli bilgileri

Detaylı

ECE-581 E-Devlet ve E-Dönüşüm E-Devlet ve Bulut Bilişim: Uluslararası Değerlendirme Türk Hava Kurumu Üniversitesi 03.01.2014

ECE-581 E-Devlet ve E-Dönüşüm E-Devlet ve Bulut Bilişim: Uluslararası Değerlendirme Türk Hava Kurumu Üniversitesi 03.01.2014 ECE-581 E-Devlet ve E-Dönüşüm E-Devlet ve Bulut Bilişim: Uluslararası Türk Hava Kurumu Üniversitesi 03.01.2014 Onat YAMAK onatyamak@yandex.com ECE 581 1 ECE 581 2 Bulut Bilişim Nedir? Olumlu yanları nelerdir?

Detaylı

INFOSAFE BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

INFOSAFE BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ INFOSAFE BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ Windows Storage Server 2008 iscsi SOFTWARE TARGET İÇİN KULLANIM TÜRLERİ iscsi Software Target depolama konusunda - İsviçre çakısı gibi pek çok şekilde ve farklı çözümlerin

Detaylı

Windows Depolama Sunucusu 2008 Windows Storage Server 2008 Çözümü. INFOSAFE BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ www.infosafe.com.

Windows Depolama Sunucusu 2008 Windows Storage Server 2008 Çözümü. INFOSAFE BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ www.infosafe.com. Windows Depolama Sunucusu 2008 Windows Storage Server 2008 Çözümü INFOSAFE BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ www.infosafe.com.tr Geri Dönüş Süresi/Geri Dönüş Noktası Tape Bazlı Yedekleme/Kurtarmanın

Detaylı

WD NAS ve Güvenlik Kamerası Sistemleri Sabit Disk Ürün Aileleri

WD NAS ve Güvenlik Kamerası Sistemleri Sabit Disk Ürün Aileleri WD NAS ve Güvenlik Kamerası Sistemleri Sabit Disk Ürün Aileleri Arkın Balıkçıoğlu WD Türkiye Ülke Müdürü Nisan, 2014 GİRİŞ Western Digital DEPOLAMA ÇÖZÜMLERİNDE LİDER Pazar lideri ve trend belirleyicisi,

Detaylı

AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI

AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI BİRİNCİ BÖLÜM Merkez Teşkilatı ve Görevleri 1) Merkez Teşkilatı Merkez teşkilatı aşağıda belirtilen kişi ve

Detaylı

Zeyilname. Zeyilname No:2

Zeyilname. Zeyilname No:2 Zeyilname Zeyilname No:2 Zeyilname No:2 1/2 GİRİŞ SUNUCU, YIĞIN DEPOLAMA VE ÇEVRESEL BT EKİPMAN ALIMI (GA2.2) ZEYİLNAME NO: 2 Orijinal ihale dökümanları ile ilgili olarak düzenlenen işbu Zeyilname yukarıda

Detaylı

AĞ GÜVENLİĞİ DERSİ. Donanımsal ağ güvenliğini ve bakımını sağlamak Yazılımsal ağ güvenliğini ve bakımını sağlamak. Ağ Güvenliği (Donanım)

AĞ GÜVENLİĞİ DERSİ. Donanımsal ağ güvenliğini ve bakımını sağlamak Yazılımsal ağ güvenliğini ve bakımını sağlamak. Ağ Güvenliği (Donanım) AĞ GÜVENLİĞİ DERSİ Dersin Modülleri Ağ Güvenliği (Donanım) Ağ Güvenliği (Yazılım) Kazandırılan Yeterlikler Donanımsal ağ güvenliğini ve bakımını sağlamak Yazılımsal ağ güvenliğini ve bakımını sağlamak

Detaylı

ANAKARTLAR. Anakartın Bileşenleri

ANAKARTLAR. Anakartın Bileşenleri ANAKARTLAR Anakartlar, bilgisayarların temel donanım elemanıdır. Bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçaların iletişimini sağlayan elektronik devredir. Anakartın Bileşenleri 1-Yonga

Detaylı

Sorun Giderme. Genel. Disk. Aygıt Sürücüleri 3

Sorun Giderme. Genel. Disk. Aygıt Sürücüleri 3 Sorun Giderme Genel 2 Servis Paketleri 2 Disk Alanı 2 Page File 2 Aygıt Sürücüleri 3 Log Dosyaları 3 Snapshot Alınamıyor 3 Backup İmajı Yazma Hatası 4 Tanılama Aracı 5 Genel Servis Paketleri Çeşitli işletim

Detaylı

Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS.

Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS. Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS. NTFS'nin FAT32'ye göre sağladığı bir çok avantajı vardır. Diski daha verimli kullanır.

Detaylı

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

USB Keylogger İncelemesi

USB Keylogger İncelemesi USB Keylogger İncelemesi Aşağıdaki fotoğrafta gördükleriniz her tür klavye girişine uygun keyloggerlar. USB keyloggerımızda bulunan özelliklerin en önemlisi kendisine ait bir depolama alanı olması. Biraz

Detaylı

Merkezi Yönetim & Merkezi Yedekleme

Merkezi Yönetim & Merkezi Yedekleme MakroBackup ağ üzerindeki tüm bilgisayar ve sunucuların, dosya ve imaj yedeklerinin otomatik alınması için geliştirilmiş bir yedekleme ünitesidir. Dikkat çeken en önemli özelliklerinden bir tanesi merkezi

Detaylı

UHeM ve Bulut Bilişim

UHeM ve Bulut Bilişim UHeM ve Bulut Bilişim Özden AKINCI Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezi (UHeM) Bilim ve Mühendislik Uygulamalar Müdürü 11.07.2012 UHeM hakkında Vizyon: Yüksek başarımlı hesaplama, bilgi teknolojileri

Detaylı

SC-T47. Genel Bakış. sertifikası. İnce İstemci

SC-T47. Genel Bakış. sertifikası. İnce İstemci Genel Bakış ViewSonic SC-T47 PC, güçlü Intel J1900 2GHz CPU ile Windows 8 Embedded Standard işletim sistemi kullanır. SC-T47, Citrix ICA/HDX, VMware PCoIP ve Microsoft RemoteFX gibi başlıca uzak ağ protokollerinin

Detaylı

Küme Bilgisayarlar. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara

Küme Bilgisayarlar. Enabling Grids for E-sciencE. Onur Temizsoylu. Grid ve Küme Bilgisayarlarda Uygulama Geliştirme Eğitimi ODTÜ, Ankara Küme Bilgisayarlar Onur Temizsoylu ODTÜ, Ankara www.eu-egee.org EGEE and glite are registered trademarks İçerik Neden hesaplamada kümeleme? Kümeleme nedir? Yüksek kullanılabilirlik kümeleri Yük dengeleme

Detaylı

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İşletim Sistemleri ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri

Detaylı

Açık Kaynak Kodlu Yazılım

Açık Kaynak Kodlu Yazılım Temel Kavramlar İşletim Sistemi Bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan, aynı zamanda diğer uygulama yazılımlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem yazılımıdır.

Detaylı

AirTies Kablosuz Erişim Noktası (Access Point) olarak kullanacağınız cihazı bilgisayarınıza bağlayarak ayarlarını yapabilirsiniz.

AirTies Kablosuz Erişim Noktası (Access Point) olarak kullanacağınız cihazı bilgisayarınıza bağlayarak ayarlarını yapabilirsiniz. USB Disk Paylaşımı Değerli Müşterimiz, AirTies desteklediği USB Tak&Paylaş özelliği ile hiçbir ekstra donanıma ihtiyaç duymadan yaygın olarak kullanılan standart USB disk sürücülerinizi tüm ağınıza paylaştırmanıza

Detaylı

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1 1 Temel Kavramlar Veritabanı 1 Veri Saklama Gerekliliği Bilgisayarların ilk bulunduğu yıllardan itibaren veri saklama tüm kurum ve kuruluşlarda kullanılmaktadır. Veri saklamada kullanılan yöntemler; Geleneksel

Detaylı

Suite 8 on Oracle 11gR2 Donanım İsterleri. 1-10 Kullanıcı (interface'ler dahil) 10-20 Kullanıcı (interface'ler dahil)

Suite 8 on Oracle 11gR2 Donanım İsterleri. 1-10 Kullanıcı (interface'ler dahil) 10-20 Kullanıcı (interface'ler dahil) FIDELIO V8 Suite 8 on Oracle 11gR2 Donanım İsterleri 1-10 Kullanıcı (interface'ler dahil) Windows 2008 R2 /Windows 2003 Standart İngilizce SP2 X64 2*2.4 Ghz 8GB 2*146 GB (Raid 1) veya 4*72 (raid 1+0) c:=20

Detaylı

Sistem Gereksinimleri Opera v5

Sistem Gereksinimleri Opera v5 Opera v5 1-20 Kullanıcı SINGLE SERVER 2*Xeon 2.4 GHZ 4 GB 2*146 GB 15k (Raid 1) c: 30 GB, d: 110 SINGLE SERVER 21-40 Kullanıcı 4*Xeon 2 GHZ 6GB 8*146 GB 15k (Raid 1+0) c:=40 GB, d:>=540 21-40 Kullanıcı

Detaylı

Yazılım Kurulumu ve Yönetimi -2010

Yazılım Kurulumu ve Yönetimi -2010 ROM chipleri ana kart olarak adlandırılan sistem bileşenlerinin yerleştirildiği platforma ait programlar ve kodlar barındıran okunur bellek elemanlarıdır. Yerleşik olarak olarak bulunan program ve kodlar

Detaylı

1-20 Kullanıcı. 2*Xeon 2.4 GHZ 4 GB 2*146 GB 15k (Raid 1) c: 30 GB, d: 110. 21-40 Kullanıcı. 21-40 Kullanıcı. 41-80 Kullanıcı.

1-20 Kullanıcı. 2*Xeon 2.4 GHZ 4 GB 2*146 GB 15k (Raid 1) c: 30 GB, d: 110. 21-40 Kullanıcı. 21-40 Kullanıcı. 41-80 Kullanıcı. OPERA 1-20 Kullanıcı SINGLE SERVER 2*Xeon 2.4 GHZ 4 GB 2*146 GB 15k (Raid 1) c: 30 GB, d: 110 SINGLE SERVER 21-40 Kullanıcı 4*Xeon 2 GHZ 6GB 8*146 GB 15k (Raid 1+0) c:=40 GB, d:>=540 APPLICATION SERVER

Detaylı

Donanımlar Hafta 1 Donanım

Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanım Birimleri Ana Donanım Birimleri (Anakart, CPU, RAM, Ekran Kartı, Sabit Disk gibi aygıtlar, ) Ek Donanım Birimleri (Yazıcı, Tarayıcı, CD-ROM, Ses Kartı, vb ) Anakart (motherboard,

Detaylı

1.Baskı Çözümleri: 2. Bilgisayar Bileşenleri: 1.Baskı Ürünleri. 1.1. Faks Cihazları. 1.2. Fotokopi Cihazları. 1.3. Tarayıcılar. 1.4.

1.Baskı Çözümleri: 2. Bilgisayar Bileşenleri: 1.Baskı Ürünleri. 1.1. Faks Cihazları. 1.2. Fotokopi Cihazları. 1.3. Tarayıcılar. 1.4. Yıldırım Bilişim - 2014 1.Baskı Çözümleri: 1.Baskı Ürünleri 1.1. Faks Cihazları 1.2. Fotokopi Cihazları 1.3. Tarayıcılar 1.4. Yazıcılar 2. Bilgisayar Bileşenleri: 2.1. Anakartlar 2.2. Bellekler 2.3. Ekran

Detaylı

Copyright 2012 EMC Corporation. All rights reserved.

Copyright 2012 EMC Corporation. All rights reserved. 1 Yeni Nesil Bütünleşik Veri Depolama Çözümleri Göksel Okay Kıdemli Sistem Mühendisi 2 Yeni Nesil VNX 04.09.13 3 Yeni VNX ile Performans Sınırlarını Zorlayın Sanal Ortamlar için Görülmemiş Yüksek Performans

Detaylı

İngilizce'de Relational Database Management System (RDBMS) olarak ifade edilir.

İngilizce'de Relational Database Management System (RDBMS) olarak ifade edilir. İlişkisel Veritabanı Yaklaşımı: İngilizce'de Relational Database Management System (RDBMS) olarak ifade edilir. İlişkisel veri tabanı yönetim sistemi verilerin tablolarda satır ve sutunlar halinde tutulduğu

Detaylı

SORULAR (37-66) Aşağıdakilerden hangisi günümüz anakartlarının en çok kullanılan veriyoludur?

SORULAR (37-66) Aşağıdakilerden hangisi günümüz anakartlarının en çok kullanılan veriyoludur? SORULAR (37-66) SORU -37 Aşağıdakilerden hangisi günümüz anakartlarının en çok kullanılan veriyoludur? A) ISA B) AGP C) PCI D) PCI-e SORU -38 Aşağıdakilerden hangisi yavaş olması sebebiyle günümüz anakartlarında

Detaylı

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi

Sistem Nasıl Çalışıyor: Araç İzleme ve Filo Yönetim Sistemi arvento Araç Takip ve Filo Yönetim Sistemleri ile araçlarınızı 7 gün 24 saat on-line ve geçmişe yönelik olarak izleyebilir, hızlarını, izlemiş oldukları güzergahı, duraklama yaptıkları yerleri uzaktan

Detaylı

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ Derya Birant, Alp Kut Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama

Detaylı

Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar

Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar VMware 1999 yılında kurulumuş bir şirket ve ilk ürünü hepimizin de bildiği VMware Workstation'dır. Bu ürün PC lerimize kurduğumuz ve Windows ile aynı zamanda diğer

Detaylı

Firewall Log Server. Kurulum Kılavuzu

Firewall Log Server. Kurulum Kılavuzu Firewall Log Server Kurulum Kılavuzu 1 Kurulum Seri Port Adaptör Girişi OPT Port WAN Portu LAN Portu 1 Bağlantı: - Kutu içerisinden çıkan Coslat cihazınızı çalıştırdıktan sonra ilk kurulum için bilgisayarınızın

Detaylı

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8.

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8. İşlemci: İşlemci,kullanıcıdan bilgi almak, komutları işlemek ve sonuçları kullanıcıya sunmak gibi pek çok karmaşık işlemi yerine getirir. Ayrıca donanımların çalışmasını kontrol eder. İşlemci tüm sistemin

Detaylı

İlk Yayın Tarihi: 19.02.2007

İlk Yayın Tarihi: 19.02.2007 1 / 7 1. AMAÇ: Uludağ Üniversitesi Rektörlük İdari Teşkilatının üretmiş veya edinmiş olduğu manyetik, optik veya elektronik verilerin güvenli olarak yedeklenmesi, gerektiğinde kullanıma açılması ve ihtiyaç

Detaylı

MailStore tüm şirket e-postalarınızı uzun yıllar güvenle saklayabileceğiniz bir mail arşivleme sistemidir.

MailStore tüm şirket e-postalarınızı uzun yıllar güvenle saklayabileceğiniz bir mail arşivleme sistemidir. Neden MailStore! Hatırlatma : Arşivleme, posta sunucusunda herhangi bir değişiklik gerektirmez MailStore tüm şirket e-postalarınızı uzun yıllar güvenle saklayabileceğiniz bir mail arşivleme sistemidir.

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

SUNUCU İŞLETİM SİSTEMİ. Temel Kavramlar

SUNUCU İŞLETİM SİSTEMİ. Temel Kavramlar SUNUCU İŞLETİM SİSTEMİ Temel Kavramlar Sunucu / Server Birden fazla bilgisayarın birbirine bağlanarak kaynakların paylaşması amacıyla kurulmuş olan bağlantı sistemine ağ sistemi (Network) denir. Bağlanan

Detaylı

MEHMET ÇEKİÇ ORTAOKULU

MEHMET ÇEKİÇ ORTAOKULU ANKARA MAMAK MEHMET ÇEKİÇ ORTAOKULU BİLGİSAYAR DONANIM BİRİMLERİ Ankara, 2013 Hazırlayan: Mustafa KATLANÇ BİLGİSAYAR DONANIM BİRİMLERİ 1 Bilgisayar Donanım Birimleri Bilgisayar sistemleri, donanım birimlerinin

Detaylı

Windows Đşletim Sistemleri AD Etki Alanı Grupları Đncelenmesi ve Güvenlik Ayarları

Windows Đşletim Sistemleri AD Etki Alanı Grupları Đncelenmesi ve Güvenlik Ayarları Windows Đşletim Sistemleri AD Etki Alanı Grupları Đncelenmesi ve Güvenlik Varsayılan yerel gruplar Domain Admins grup gibi varsayılan gruplar, Active Directory etki alanı oluştururken otomatik olarak oluşturulan

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

Wolvox Kapı Ekranı. AKINSOFT Wolvox Kapı Ekranı Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.02.01

Wolvox Kapı Ekranı. AKINSOFT Wolvox Kapı Ekranı Yardım Dosyası. Doküman Versiyon : 1.02.01 AKINSOFT Yardım Dosyası Doküman Versiyon : 1.02.01 Tarih : 15.11.2014 1 1. KULLANIM AMACI Personel takip sistemi kullanmak isteyen tüm işletmeler için geliştirilmiştir. WOLVOX İnsan Kaynakları programı

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİNİN TEMELLERİ VE POST (İLK AÇILIŞ)

İŞLETİM SİSTEMİNİN TEMELLERİ VE POST (İLK AÇILIŞ) Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Elektrik ve Elektronik Teknolojisi İŞLETİM SİSTEMİNİN TEMELLERİ VE POST (İLK AÇILIŞ) Bilgisayarlarda işletim sistemi, donanımın doğrudan denetimi

Detaylı

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir.

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir. TEMEL AĞ TANIMLARI Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir WAN ve LAN Kavramları Bilgisayarlar ve paylaşılan

Detaylı

Introduction to NComputing Changing the Economics of Computing with Desktop Virtualization

Introduction to NComputing Changing the Economics of Computing with Desktop Virtualization Introduction to NComputing Changing the Economics of Computing with Desktop Virtualization IT sorumlularının günümüzdeki soruları ve sorunları. Esnek ve ölçeklenebilir bir teknolojiye ihtiyacımız var.

Detaylı

Gökhan AKIN. ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK-CSIRT Güvenlik Grubu Üyesi. http://www2.itu.edu.tr/~akingok

Gökhan AKIN. ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK-CSIRT Güvenlik Grubu Üyesi. http://www2.itu.edu.tr/~akingok DHCP SERVĐSĐNE YENĐ BĐR BAKIŞ Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK-CSIRT Güvenlik Grubu Üyesi http://www2.itu.edu.tr/~akingok DHCP Servisi Dynamic Host Configuration Protocol, RFC 2131: IP bazlı

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bilgi günümüzde çok değerli bir konumda. Şöyle bir düşünün taş devrinde yaşıyor olsaydınız ne kadar bilgiye sahip olurdunuz. Bir zamanlar insanlar dünyanın yuvarlak olduğunu

Detaylı

BİLGİ GÜVENLİĞİ VE BİLGİ İŞLEM PROSEDÜRÜ

BİLGİ GÜVENLİĞİ VE BİLGİ İŞLEM PROSEDÜRÜ 1.AMAÇ: Kurumun otomasyon üzerindeki tüm bilgilerinin yönetimini, korunmasını, dağıtımını ve önemli işlevlerinin korunmasını düzenleyen kuralları ve uygulamaları belirlemeyi amaçlar. 2. KAPSAM: Bu talimat,

Detaylı

DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ Donanım nedir? Donanım bilgisayarı oluşturan her türlü fiziksel parçaya verilen verilen addır. Donanım bir merkezi işlem biriminden (Central Processing

Detaylı

DERS 10 İŞLETİM SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBLERİ VE HATA MESAJLARI

DERS 10 İŞLETİM SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBLERİ VE HATA MESAJLARI Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi Teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 10 İŞLETİM SİSTEMİ ÇALIŞMA PRENSİBLERİ VE HATA MESAJLARI Bilgisayarlarda işletim sistemi,

Detaylı

Bilgisayarım My Computer

Bilgisayarım My Computer My Computer Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 Bahar Yarıyılı 12-13 Mar. 2012 Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Bilgisayarım (my computer) simgesine sağ tıklar ve özellikler (properties) seçeneğini seçeriz.

Detaylı

SC-T46. Genel Bakış. sertifikası. İnce İstemci

SC-T46. Genel Bakış. sertifikası. İnce İstemci Genel Bakış ViewSonic SC-T46 PC, güçlü Intel N2930 1.8GHz CPU ile Windows 8 Embedded Standard veya Linux işletim sistemi kullanır. SC-T46, Citrix ICA/HDX, PCoIP ve Microsoft RemoteFX gibi başlıca uzak

Detaylı

WINDOWS SERVER 2008 R2-SERVER 2012 DE IP SANALLAŞTIRMA

WINDOWS SERVER 2008 R2-SERVER 2012 DE IP SANALLAŞTIRMA WINDOWS SERVER 2008 R2-SERVER 2012 DE IP SANALLAŞTIRMA IP Sanallaştırma Nedir? Windows Server işletim sistemlerinde Remote Desktop Host Services (önceki ismi Terminal Services) teknolojisini kullanarak

Detaylı