İLETKEN ve YARIİLETKENLERDE HALL OLAYI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İLETKEN ve YARIİLETKENLERDE HALL OLAYI"

Transkript

1 İLETKEN v YARIİLETKENLERDE HALL OLAYI

2 1. HALL OLAYI Mtallrdk ltknlk, srst haldk lktronların uygulanan lktrk alan doğrultusundak harktlr ntcsnd ld dlr. Yarıltknlrd s, lktronların harcnd oşluklarda lktrksl yük taşıyıcısı olarak görv yapar. İltknlr l yarıltknlrn ltknlk mkanzmasında önml r fark vardır. Br ltknd, lktrk yük taşıyıcısı şlvn yrn gtrn lktronların ortam çndk yoğunluğu sıcaklıktan hmn hmn ağımsızdır. Yarıltknlrd s, lktrk yük taşıyıcıları olan lktron v oşlukların ortam çndk yoğunlukları, sıcaklıkla hızlı r artış göstrr. Elktrksl yük taşıyıcılarının rm lktrk alanı aşına tk altında kaldıkları ortalalama sürüklnm hızı, molt olarak tanımlanan µ= E ν (1 l fad dlr. Ayrıca σ (σ = ρ 1 lktrksl ltknlk, µ molts v ν lktronların ortalama srst yolları l orantılı olarak artar. İltkn vya yarı ltkn r ortamın lktrksl ltknlğn hsaplamak µ v ν nn tayn dlmsndk güçlüklr ndnyl yapılamaz. Hall olayı, u güçlüklr azı çözüm yolları gtrmnn yanısıra, lktrksl ltm mkanzmasının daha y kavranmasına yardımcı olur. Örnğn, hrhang r ortam çndk lktrk ltmnn lktronların mı yoksa oşlukların mı harktlr sonucu oluştuğunu kolayca lrlmmz mümkün olur yılında E.H. HALL, altın örnkt lktrk akımı gçrrkn, aynı anda r magntk alan uygulandığında, örnğn k zıt knar yüzy arasında r grlm oluştuğunu kşftmştr. Bu olay, Hall olayı olarak tanımlanır v magntk alanda harkt dn lktrk yüklrn Lorntz kuvvtnn tks l tanımlanır(şkl-1. Şkl-1 ngatf yüklü srst parçacığın magntk alanda harkt snasında, parçacığın harktn tk göstrn Lorntz kuvvtnn (F L yönünü göstrmktdr. Lorntz kuvvtnn dğr v yönü, parçacığın hızı (ν v magntk ndüksyonun (B vktör çarpımı l lrlnr. Ngatf yüklü parçacığa tk dn Lorntz kuvvt, şklnddr. F =q (ν B (

3 1.1. İltknlrd Hall Olayı Gnşlğ a, kalınlığı olan düzgün kslmş dkdörtgn çmndk r ltkn parçası üzrn Şkl- d görüldüğü g x ksn yönünd r E lktrk alan uygulandığını kaul dlm. İltkndn gçn akımı v lktronların harkt yönlr rrn zıt, C v D arasındak potansyl farkı sıfırdır. Bu durumda ltkn parçası üzrn, doğrultusu akım doğrultusuna dk, yönü y ksnn parall olacak çmd B şddtnd r magntk alan uygulanırsa C v D yüzlr arasında E H =R H B j (3 ağıntısı l ll r lktrk alanının oluştuğu gözlnr. Bu Hall olayıdır. E H y Hall alanı, maddy gör dğşn R H dğrnd Hall Katsayısı dnr. Burada E H lktrk alanının oluşma ndnn şöyl açıklayalrz. E alanının tksyl x ksn yönünd v hızı l harkt tmkt olan lktronlar, B magntk alanına grdklrnd, şddt ( numaralı dnklm l lrlnn F L = -vb y şt r Lorntz kuvvtn üzrlrn tk tms sonucunda şkl- d görüldüğü g ltknn üst yüzyn doğru tlrlr. Elktronların gdrk üst yüzyd (C d toplanmaya aşlaması l C v D arasında zıt yönd (yönü aşağıdan yukarı doğru r F lktrk alanı doğar. Elktronlar üzrn tkyn kuvvt F = -E H olduğundan, F v F L kuvvtlrnn rrlrn dnglms durumunda, lvha yüzylrn doğru sürüklnmlrn durdururlar. Bu durumda v uradanda F L =F (4 vb=e H (5 yazılalr. Hall alanı (E H v Hall potansyl (V H aşağıdak fad l rrlrn ağlıdır

4 E H = VH (6 Burada örnğn Hall alanı yönündk oyutudur. Akım yoğunluğu, j = S = a = - nv (7 l fad dlr. Burada n lktronların yoğunluğu, S ltknn akım doğrultusuna dk kstdr. (7 dnklmndn lktronların hızı v = - an (8 v (7 fads l vrln Hall alanının, (5 dnklmnd yrn konmasıyla, örnğn C v D yüzylr arasındak Hall potansyl çn 1 V H = - n B a (9 fads ulunur. Burada a örnğn magntk alan yönündk oyutudur (örnğn kalınlığıdır. (9 dnklmnd görüldüğü g Hall grlm lktronların konsantrasyonu (n v örnğn kalınlığı (a l trs orantılıdır. (9 dnklm aşka şkld V H = R H a B (10 l vrllr. (10 dnklmnd R H Hall sat 1 R H = - n (11 l vrlr. Hrhang r ltkn çn, R H y dnysl olarak ölçrk, o ltkn çndk yük taşıyıcılarının yoğunluğunu lrlylrz. Yn σ lktrsl ltknlk katsayısı v R H Hall katsayısı dnysl olarak ölçüllrs ν σ µ= = = σrh (1 E n ştlğndn yararlanarak yük taşıyıcılarının moltlrn tayn dlrz. Yapılan çştl dnylr, ltknlrn Hall katsayılarının gnş r sıcaklık aralığında sat kaldığını göstrmştr. Yarıltknlrd s, sıcaklığın artması l konsantrasyonda arttığından Hall katsayısı hızla artar.

5 1.. Yarıltknlrd Hall Olayı Mtallrd R H Hall katsayısının (3 numaralı dnklm l ulunduğunu gördük. Yarıltknlrd k tp taşıyıcı (lktronlar v oşluklar ulunması ndn l durum daha karmaşıktır. Ancak, r tp taşıyıcının dğrndn daha fazla olması durumunda daha önc gördüğümüz mtallrdk ast durum uygulanalr. Böylc R H nn şartndn çoğunluk taşıyıcılarının cns ulunalr. Tk cns taşıyıcının hakm olduğu durum çn σ da ulunarak µ = R H σ (13 ağıntısı yardımıyla taşıyıcı molts ld dlr. Yarltknlrd taşıyıcı yoğunlukları mtallrl kıyaslandığında daha düşük olduklarından R H daha üyük çıkar. Dolayısı l Hall olayı daha y duyarlılıkla v kolayca ölçüllr. R H sı lnn yarıltkn kullanılarak magntk alan ölçmk çn Hall snsörlr yan magntk alan ölçln snsörlr yapılalr N Tp Yarıltknd Hall Olayı N tp yarıltknd, lktronların yoğunluğu oşluklardan daha fazla olduğu çn Hall olayı mtallrdk g olur. C v D yüzylr oluşan Hall potansyl dnklm (9 l vya dnklm (10 l ulunur. Bu dnklmlrd mtallrd olduğu g n lktron yoğunluğudur. 1.. P Tp Yarıltknd Hall Olayı Yarıltkn, şkl-4 d göstrldğ g r magntk alan uygulandığında, poztf yüklü oşluklara Lorntz kuvvtnn tks aşağıdak gdr. F L =vb (14

6 Magntk alanda, oşluklar Lorntz kuvvtnn tksyl örnğn D yüzy yönünd harktlnrlr. Bu yüzy karşı, C yüzynd s ngatf yüklü parçacıklar toplanırlar. Böylc, yarıltknn C v D yüzylrnd yük dngs ozulur v u yüzylr arası Hall potansyl (V H vya Hall lktrk alanı (E H oluşur. Poztf yüklü oşluklara tk dn Hall alanının kuvvt F l Lorntz kuvvt F L rrn zıt yönddr (şkl-4. Bu kuvvtlr ştlndğnd aşka yük taşıyıcıları toplanması C v D yüzylrnd son ulur vmagntk alan aşka yük taşıyıcıların harktn tk göstrmz. Dng durumunda (4 ştlğndn vb = E H (15 olur. Burada (v oşlukların hızıdır. Hall alanı l Hall potansyl arasında E H = a VH (16 ağıntısı vardır. Akım yoğunluğu, j = S = a = pv (17 l vrlr. Burada p oşlukların konsantrasyonudur. Bu dklmdn ulunan oşlukların hızının, v = ap (18 v (16 fads l vrln Hall alanının (15 dnklmnd yrn konmasıyla, örnğn C v D yüzylr arasındak Hall potansyl çn 1 V H = p B (19 İfads ulunur. Burada örnğn magntk alan yönündk oyutudur. (19 dnklmnd görüldüğü g Hall potansyl oşlukların konsantrasyonu (p v örnğn kalınlığı ( l trs orantılıdır. (19 dnklm V H = R H B (0 olarak yazılalr. Hall sat R H 1 R H = p (1 l vrlr.

7 Görüldüğü g yarıltknd Hall satnn şart çoğunluk yük taşıyıcılarının şart l lrlnr: (- şart n tp yarıltknlğ v (+ şart p tp yarıltknlğ göstrmktdr. Hall grlmnn çıkarılışında yük taşıyıcılarının hızı, ortalama hız olarak kaul dlmştr. Grçkt, lktron v oşlukların hızla ağlı olan dağılım fonksyonunu hsaa katmak lazımdır. Bundan aşka, Hall grlm v Hall sat fadlrnd yük taşıyıcılarının yansıma mkanzmalarıda göz önün alınmamıştır. Bu faktörlr hsaa katıldığında Hall satnn daha doğru fads R H = p A ( R H = - n A (3 şklnd vrlr. Burada A Hall faktörüdür. A nın dğrlr yük taşıyıcılarının yansıma mkanzması l ağlıdır, 1 v arasında dğşmktdr: yük taşıyıcılarının katkı yonları l yansımasında (düşük sıcaklıklarda A = 1.93; örgü atomlarının ısısal ttrşm l yansımasında (yüksk sıcaklıklarda A = 1.18; yozlaşmış yarıltknlrd v mtallrd A = 1 dr Asal Davranışta Hall Olayı

8 Asal davranışta (yan hm n tp hm d p tp ltknlk çn hm lktron hm d oşlukların özllklr şn çn grr. Elktrk v magntk alan altında yarıltknd lktron v oşluklar çn harkt dnklmlr: m ( m ( dv dt dv dt + = - E - v τ v v B (4 + = E + v B (5 τ şklnddr. Bu dnklmlrd τ rlaksasyon zamanıdır (çarpışmalar arası ortalama zaman. Dng durumunda harkt dnklmlrnn çözümü: v = - τ ( E v B m + = - µ ( E + v B (6 v = v m ( E + v B = µ ( E + v B (7 şklnddr. Akım yoğunlukları, j = - n v + p v (8 olarak ulunur. Bu dnklmd hız dğrlrn yrn koyarsak; j = n µ ( E + v B + p µ B ( E + v B (9 olur. Sınır şartlarından j y = 0 (oşluk v lktron akımları şt v zıt yönlü olur. Akım taşıyıcılarının hız vktörlrnn y lşnnn B y lnr ağımlı olduğunu varsayalmmz çn B nn yüksk dğrlr çıkmaması grkr. Eğr B yüksk dğls akım yoğunluğu fadsndn, j = E ( x x nµ (30 j y = E Y ( nµ - B Z ( n µ vx vx (31 = E Y ( nµ + B z E ( nµ x pµ = 0 (dng durumunda Buradan (30 dnklmnd E x çkp (31 numaralı dnklmd yrn koyarsak;

9 jxbz ( nµ pµ E y = - ( nµ (3 Yukarıdak ştlkt, nµ pµ - ( nµ (33 fads R H Hall katsayısına karşılık glr. Buradan, E y = R H j B (34 x z fads (3 dnklmn nzr şkld ortaya çıkar. (33 dnklm n >> p durumunda (11 nolu dnklm, p >> n durumunda (1 nolu dnklm dönüşür. n = p = n durumunda s dnklm R H = µ µ P ( p n n µ + µ (35 haln alır. Burada önml r sonuç ortaya çıkar. Hall katsayısının şartn moltlr ytr kadar yüksk s azınlık taşıyıcıları lrlr Ettnghausn Olayı y doğrultusundak lktron v oşluk akımlarını (şt üyüklükt v zıt yönlü göz önün alalım. j y = - j y = n µ ( E y + µ Ex Bz (36 pµ nµ = n µ E xbz ( + µ pµ + nµ j y σ. σ = jxbz ( µ + µ (37 ( σ + σ Burada σ = nµ v σ = pµ dr. Son dnklm lktronların v oşlukların (- y doğrultusunda kararlı aktığını göstrr. σ σ s akım n yüksk dğrlr ulaşır. Bu durum numunnn r yüzynd (y doğrultusuna dk yüzylr lktron-oşluk çftlrnn oluştuğunu, dolayısı l u yüzyd nrj asorlandığını v dğr yüzyd s lktron-oşluk çftlrnn yok olduğunu yan rlştklrn, dolayısı l u yüzylrd d nrj açığa çıktığını anlatır.

10 Bu olayın sonucu olarak, u k yüzy arasında r sıcaklık gradynt ortaya çıkar. Bu olay Ettnghausn olayı olarak lnr. Böyl r olayın gözlnms z hr k tp akım taşıyıcısınında şn çnd olduğunu göstrr Magntorsstant Olayı Yüksk magntk alan dğrlrnd, akım doğrultusunda gözlnn drnç magntk alanın üyüklüğün ağlı olarak dğşr. Bu olay Magntorsstans olayı olarak aadlandırılır v çok yüksk olmayan dğrlr çn magntk alanla kuadratk olarak dğşr.

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ

MODEL SORU - 1 DEKİ SORULARIN ÇÖZÜMLERİ 6 BÖÜM ATENATİF AKIM MODE SOU - DEKİ SOUAIN ÇÖÜMEİ (t) 30snπt s grlmn maksmum dğr, m 30 volt tkn dğr d, m 30 5 Akımın zamanla dğşm dnklmndn, (t) max sn~t (t) 0 sn00rt Maksmum akım, max 0 A CEAP D İltknn

Detaylı

Coulomb - Gauss. Elektrik Akısı. Elektrik Akısı, devam. Bölüm 24 GAUSS YASASI. Elektrik Akısı Gauss Yasası

Coulomb - Gauss. Elektrik Akısı. Elektrik Akısı, devam. Bölüm 24 GAUSS YASASI. Elektrik Akısı Gauss Yasası lktrk Akısı Gauss Yasası Bölüm 4 GAUSS YASASI Gauss Yasasının Yüklü Yalıtkanlara Uygulanması lktrostatk Dngdk İltknlr Sorular - Problmlr Coulomb - Gauss Gauss Yasası v lktrk alanının başka hsap yolları!

Detaylı

4. BİR BOYUTLU ZAMANA BAĞLI ISI İLETİMİ

4. BİR BOYUTLU ZAMANA BAĞLI ISI İLETİMİ üm yayın hakları Prof. Dr. Büln Yşlaa ya ar. İznsz çoğalılamaz. 4. BİR BOYUU ZAMANA BAĞI ISI İEİMİ Zamana bağlı ısı gçş roblmlr gnllkl ssmn sınır koşulları dğşğnd oraya çıkar. Zamana bağlı ısı roblmlrn

Detaylı

Bu malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için http://ocw.mit.edu/terms sitesini ziyaret ediniz

Bu malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için http://ocw.mit.edu/terms sitesini ziyaret ediniz MIT OpnoursWar http://ocw.mt.du 5.6 Thrmodnamk v Kntk Bahar 8 Bu malzmlr atıfta bulunmak vya kullanım şartlarını öğrnmk çn http://ocw.mt.du/trms stsn zyart dnz MODEL SİSTEMLER Molkülr gçş, dönm v rşm çn

Detaylı

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVAR DERSİ. İçten Yanmalı Motorlarda Performans ve Enerji Dağılımı Deneyi

BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVAR DERSİ. İçten Yanmalı Motorlarda Performans ve Enerji Dağılımı Deneyi BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE LABORATUVAR DERSİ İçtn Yanmalı Motorlarda rformans v Enrj Dağılımı Dny Laboratuvar Tarh: Laboratuvarı Yöntn: Laboratuvar Yr: Laboratuvar Adı:

Detaylı

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK MI OpnCoursWar http://ocw.mt.du 5.60 hrmodnamk v Kntk ahar 008 u malzmlr atıfta bulunmak vya kullanım şartlarını öğrnmk çn http://ocw.mt.du/trms stsn zyart dnz İSİSİK ERMODİMİK Makroskopk trmodnamk sonuçların

Detaylı

Çok Parçalı Basınç Çubukları

Çok Parçalı Basınç Çubukları Çok Parçalı Basınç Çubukları Çok parçalı basınç çubukları gnl olarak k gruba arılır. Bunlar; a) Sürkl brlşk parçalardan oluşan çok parçalı basınç çubukları b) Parçaları arasında aralık bulunan çok parçalı

Detaylı

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK MIT OpnCoursWar http://ocw.mt.du 5.60 Thrmodnamk v Kntk Bahar 2008 Bu malzmlr atıfta bulunmak vya kullanım şartlarını öğrnmk çn http://ocw.mt.du/trms stsn zyart dnz İSTATİSTİK TERMODİAMİK İstatstk mkanğn

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ T SKY ÜNİESİTESİ TEKNOOJİ FKÜTESİ EEKTİKEEKTONİK MÜHENDİSİĞİ EM01 EEKTONİKI DESİ BOTU FÖYÜ DENEYİ YPTIN: DENEYİN DI: DENEY NO: DENEYİ YPNIN DI v SOYDI: SINIFI: OKU NO: DENEY GUP NO: DENEY TİHİ PO TESİM

Detaylı

ASTRONOTİK DERS NOTLARI Verim =

ASTRONOTİK DERS NOTLARI Verim = ASTRONOTİK DERS NOTLARI 04 TANIMLAR Katı v sıvı yakıtların n büyük sorunu VERİMLİLİK tr. En y otorlarda bl nrjnn ancak %40 dan yararlanılır. Bu açıdan bakıldığında kyasal yakıtlı otorlar pyc vrszdrlr.

Detaylı

MONOSİMETRİK VE AÇIK KESİTLİ BİR EULER-BERNOULLI KİRİŞİNİN İKİ FARKLI METOTLA SERBEST TİTREŞİM ANALİZİ

MONOSİMETRİK VE AÇIK KESİTLİ BİR EULER-BERNOULLI KİRİŞİNİN İKİ FARKLI METOTLA SERBEST TİTREŞİM ANALİZİ P A U K K A E Ü Nİ V E İ E İ Ü H E N Dİ İK F A K Ü E İ P A U K K A E U N I V E I Y E N G I N E E I N G F A C U Y Ü H E N Dİ İK Bİİ E İ D E Gİİ J O U N A O F E N G I N E E I N G C I E N C E YI Cİ AYI AYFA

Detaylı

Bir Kompleks Sayının n inci Kökü.

Bir Kompleks Sayının n inci Kökü. Prof.Dr.Hüsy ÇAKALLI Br Komplks Sayıı c Kökü. hrhag br sab doğal sayı olmak ür, br komplks sayıı c kökü, c kuvv bu sayıya ş ola komplks sayıdır. ( r(cos s olsu v (cos s dylm. Bu akdrd ( [ (cos s] dr v

Detaylı

HAYVAN BARINAKLARINDA DOĞAL HAVALANDIRMA VERDİSİNİN BELİRLENMESİ İÇİN BİR BİLGİSAYAR PROGRAMI GELİŞTİRİLMESİ

HAYVAN BARINAKLARINDA DOĞAL HAVALANDIRMA VERDİSİNİN BELİRLENMESİ İÇİN BİR BİLGİSAYAR PROGRAMI GELİŞTİRİLMESİ OMÜ Zr. Fak. Drgs, 005,0(1):30-36 J. f Fac. f Agrc., OMU, 005,0(1):30-36 HAYVAN BARINAKLARINDA DOĞAL HAVALANDIRMA VERDİSİNİN BELİRLENMESİ İÇİN BİR BİLGİSAYAR PROGRAMI GELİŞTİRİLMESİ Gürkan A. K. GÜRDİL

Detaylı

KOLON EKSENLERİNİN SEÇİMİNİN KESİT TESİRLERİNE ETKİSİ

KOLON EKSENLERİNİN SEÇİMİNİN KESİT TESİRLERİNE ETKİSİ PAMUKKAE ÜNİ VEİ TEİ MÜHENDİ İ K FAKÜTEİ PAMUKKAE UNIVEITY ENGINEEING COEGE MÜHENDİ İ K B İ İ MEİ DEGİ İ JOUNA OF ENGINEEING CIENCE YI CİT AYI AYFA : 6 : 1 : 1 : 65-7 KOON EKENEİNİN EÇİMİNİN KEİT TEİEİNE

Detaylı

GAUSS IŞINLARININ SAÇILMASININ SINIR KIRINIM DALGASI TEORİSİ İLE İNCELENMESİ

GAUSS IŞINLARININ SAÇILMASININ SINIR KIRINIM DALGASI TEORİSİ İLE İNCELENMESİ ludağ Ünvrsts Mühndslk-Mmarlık Fakülts Drgs, Clt 5, Sayı, GASS IŞINLAININ SAÇILMASININ SINI KIINIM DALGASI TEOİSİ İLE İNCELENMESİ ğur YALÇIN * Özt: u çalışmada, Gauss ışınlarının yutucu yarım br düzlmdn

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

MAK TERMODİNAMİK (CRN: 22594, 22599, 22603, ) BAHAR YARIYILI ARA SINAV-1

MAK TERMODİNAMİK (CRN: 22594, 22599, 22603, ) BAHAR YARIYILI ARA SINAV-1 MK - ERMODİNMİK.0.00 CRN: 594, 599, 60, 608 ) 009-00 BHR YRIYILI R SIN- Soru -) Br pston-slndr düznğnd, başlangıçta 75 kpa basınçta doyuş sııbuhar karışıı, 5 kg su bulunaktadır. Suyun.09 kg lık bölüü sıı

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

Elektromanyetik Dalga Teorisi

Elektromanyetik Dalga Teorisi lkomanyk Dalga Tos Ds-1 Dfansyl Fomda awll Dnklml İngal Fomda awll Dnklml Fazöln Kullanımı Zamanda amonk Alanla alzm Oamı Dalga Dnklml B awll Dnklmlnn Dfansyl Fomu D. D ρ. B Faaday Kanunu Amp Kanunu Gauss

Detaylı

DENEY NO: 4 ORTAK EMETÖRLÜ YÜKSELTEÇ

DENEY NO: 4 ORTAK EMETÖRLÜ YÜKSELTEÇ DENEY NO: 4 OTAK EMETÖLÜ YÜKSELTEÇ DENEY MALZEMELEĐ: BC237 npn transstör 87kKΩ, 9.1kΩ, 3.3kΩ, 8.2kΩ, 2x1kΩ, 10 kω luk ptansmtr 2x10µF 1nF kndansatör ağlantı tllr a da krkdllr NOT: Dr lmanlarının anma lasılığına

Detaylı

FREKANS-DOMENİNDE MODELLEME

FREKANS-DOMENİNDE MODELLEME Bölü FEANS-DOMENİNDE MODELLEME. Grş Bu bölüd daha önc Yükk Maak drlrnd gördüğüüz konrol lrnn analz v aarılarında çok büyük kolaylıklar ağlayan Lalac dönüşüünü kıaca haırlayacağız. Daha onra doğrual, zaanla

Detaylı

Sosyoekonomi / 2006-1 / 060103. M. Emin İnal & Derviş Topuz & Okyay Uçan. Sosyo Ekonomi. Doğrusal Olasılık ve Logit Modelleri ile Parametre Tahmini

Sosyoekonomi / 2006-1 / 060103. M. Emin İnal & Derviş Topuz & Okyay Uçan. Sosyo Ekonomi. Doğrusal Olasılık ve Logit Modelleri ile Parametre Tahmini Sosyokonom / 2006- / 06003. M. Emn İnal & Drvş Topuz & Okyay Uçan Sosyo Ekonom Ocak-Hazran 2006- Doğrusal Olasılık v Logt Modllr l Paramtr Tahmn M. Emn İnal Drvş Topuz Okyay Uçan nal@ngd.du.tr drvs_topuz@ngd.du.tr

Detaylı

Sakarya Ticaret Bozrsası. Üye Memnuniyet ve Beklenti Anketi. Raporu

Sakarya Ticaret Bozrsası. Üye Memnuniyet ve Beklenti Anketi. Raporu Tcar zsı My v Bkln k Mar 2015, SAKARYA Tcar sı 2014 Yılı My v Bklnlrnn Eld Edlms İçn Yapılan k İlşkn r Tcar sı hm ISO 9001 Toplam Kal Yönm Ssm, hm d TOBB Oda/ Akrdasyon Ssmnn grğ olarak gnş çaplı br My

Detaylı

DAĞILIMLI GECİKMELİ BİR AV-AVCI SİSTEMİNDE HOPF ÇATALLANMA VE KARARLILIK ANALİZİ

DAĞILIMLI GECİKMELİ BİR AV-AVCI SİSTEMİNDE HOPF ÇATALLANMA VE KARARLILIK ANALİZİ T.C BAHÇEŞEHİR ÜİVERSİTESİ DAĞILIMLI GECİKMELİ BİR AVAVCI SİSTEMİDE HOPF ÇATALLAMA VE KARARLILIK AALİZİ YÜKSEK LİSAS TEZİ EMİE DEĞİRMECİ İstanbul, 11 T.C BAHÇEŞEHİR ÜİVERSİTESİ Fn Blmlr Ensttüsü Uygulamalı

Detaylı

AYRIK VE SÜREKLİ ZAMANLI BİRİNCİ DERECEDEN SİGMA-DELTA MODÜLATÖRÜNÜN PRATİK OLARAK GERÇEKLEŞTİRİLMESİ

AYRIK VE SÜREKLİ ZAMANLI BİRİNCİ DERECEDEN SİGMA-DELTA MODÜLATÖRÜNÜN PRATİK OLARAK GERÇEKLEŞTİRİLMESİ AYRIK VE SÜREKLİ ZAMANLI BİRİNCİ DERECEDEN SİGMADELTA MODÜLATÖRÜNÜN PRATİK OLARAK GERÇEKLEŞTİRİLMESİ D. Hanba * v A. Uçar ** *Fırat Ünvrsts Elktronk Blgsaar Eğtm dhanba@frat.du.tr ** Fırat Ünvrsts Elktrk

Detaylı

DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ MATEMATİK KLÜBÜ FEN LİSELERİ TAKIM YARIŞMASI 2007 SORULARI

DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ MATEMATİK KLÜBÜ FEN LİSELERİ TAKIM YARIŞMASI 2007 SORULARI DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ MATEMATİK KLÜBÜ FEN LİSELERİ TAKIM YARIŞMASI 007 SORULARI Doğuş Ünivrsitsi Matmatik Kulübü tarafından düznlnn matmatik olimpiyatları, fn lislri takım yarışması sorularından bazıları

Detaylı

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet Ders Hakkında Fizik-II Elektrik ve Manyetizma Dersinin Amacı Bu dersin amacı, fen ve mühendislik öğrencilerine elektrik ve manyetizmanın temel kanunlarını lisans düzeyinde öğretmektir. Dersin İçeriği Hafta

Detaylı

PASİF DENDTRİT ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLERİNİN BENZETİMİ İÇİN BİR YAZILIM

PASİF DENDTRİT ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLERİNİN BENZETİMİ İÇİN BİR YAZILIM PAMUKKAE ÜNİ ERSİ TESİ MÜHENDİ Sİ K FAKÜTESİ PAMUKKAE UNIERSITY ENGINEERING COEGE MÜHENDİ Sİ K B İ İ MERİ DERGİ S İ JOURNA OF ENGINEERING SCIENCES YI CİT SAYI SAYFA : 006 : 1 : 1 : 97-104 PASİF DENDTRİT

Detaylı

TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI

TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI BÖLÜM 6 TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI 2 or Taşınımla ısı transfer hızı sıcaklık farkıyla orantılı olduğu gözlenmiştir ve bu Newton un soğuma yasasıyla ifade edilir. Taşınımla ısı transferi dinamik viskosite

Detaylı

metal (bakır) metaloid (silikon) metal olmayan (cam) iletken yar ı iletken yalıtkan

metal (bakır) metaloid (silikon) metal olmayan (cam) iletken yar ı iletken yalıtkan 1 YARI İLETKENLER Enstrümantal Analiz ir yarı iltkn, iltknliği bir iltkn il bir yalıtkan arasında olan kristal bir malzmdir. Çok çşitli yarıiltkn malzm vardır, silikon v grmanyum, mtalimsi bilşiklr (silikon

Detaylı

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Doğru Akım Devreleri Elektrik Akımı Direnç ve Ohm Yasası Elektromotor Kuvvet (EMK) Kirchoff un Akım Kuralı Kirchoff un İlmek Kuralı Seri ve Paralel

Detaylı

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Bahar Yarıyılı Bölüm-6 Özeti Ankara Aysuhan OZANSOY

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Bahar Yarıyılı Bölüm-6 Özeti Ankara Aysuhan OZANSOY FİZ102 FİZİK-II Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü 2014-2015 Bahar Yarıyılı Bölüm-6 Özeti 21.04.2015 Ankara Aysuhan OZANSOY Bölüm 6: Akım, Direnç ve Devreler 1. Elektrik Akımı ve Akım Yoğunluğu

Detaylı

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum-Minimum Problemleri. 9.1. Grafik çiziminde izlenecek adımlar. y = f(x) in grafiğini çizmek için

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum-Minimum Problemleri. 9.1. Grafik çiziminde izlenecek adımlar. y = f(x) in grafiğini çizmek için DERS 9 Grafik Çizimi, Maksimum-Minimum Problmlri 9.. Grafik çizimind izlnck adımlar. y f() in grafiğini çizmk için Adım. f() i analiz diniz. (f nin tanım kümsi, f() in tanımlı olduğu tüm rl sayıların oluşturduğu

Detaylı

Günlük Bülten. 27 Şubat 2013. TCMB, Şubat ayı PPK toplantısı özetini yayınladı

Günlük Bülten. 27 Şubat 2013. TCMB, Şubat ayı PPK toplantısı özetini yayınladı 27 Şuat 2013 Çarşama Günlük Bültn İMKB vrilri İMKB 100 77,514.3 Piyasa Dğri-TÜM ($m) 302,886.2 Halka Açık Piyasa Dğri-TÜM ($m) 86,403.0 Günlük İşlm Hacmi-TÜM ($m) 1,629.94 Yurtdışı piyasalar Borsalar Kapanış

Detaylı

Elektrik Müh. Temelleri

Elektrik Müh. Temelleri Elektrik Müh. Temelleri ELK184 2 @ysevim61 https://www.facebook.com/groups/ktuemt/ 1 Akım, Gerilim, Direnç Anahtar Pil (Enerji kaynağı) V (Akımın yönü) R (Ampül) (e hareket yönü) Şekildeki devrede yük

Detaylı

DENEY NO: 6 1.) ORTAK EMETÖRLÜ KUVVETLENDİRİCİLER. DENEY MALZEMELERİ: BC237 npn transistör

DENEY NO: 6 1.) ORTAK EMETÖRLÜ KUVVETLENDİRİCİLER. DENEY MALZEMELERİ: BC237 npn transistör DENEY NO: 6 1.) OTAK EMETÖLÜ KUETLENDİİCİLE DENEY MALZEMELEİ: BC237 npn transstör 87kΩ, 9.1kΩ, 3.3kΩ, 8.2kΩ, 100 Ω, 2x1kΩ, 10 kω luk ptansmtr 2x10μF, 1nF, 470μF kndansatör ağlantı tllr a da krkdllr NOT:

Detaylı

FARKLI SICAKLIKLARDAKİ GÖZENEKLİ İKİ LEVHA ARASINDA AKAN AKIŞKANIN İKİNCİ KANUN ANALİZİ

FARKLI SICAKLIKLARDAKİ GÖZENEKLİ İKİ LEVHA ARASINDA AKAN AKIŞKANIN İKİNCİ KANUN ANALİZİ FARKLI ICAKLIKLARDAKİ GÖZEEKLİ İKİ LEVHA ARAIDA AKA AKIŞKAI İKİCİ KAU AALİZİ Fthi KAMIŞLI Fırat Ünivrsit Mühndislik Fakültsi Kimya Mühndisliği Bölümü, 39 ELAZIĞ, fkamisli@firat.du.tr Özt Farklı sıcaklıklara

Detaylı

ASENKRON MOTOR STATOR OLUK GEOMETRİSİNİN EŞDEĞER DEVRE PARAMETRELERİNE ETKİSİNİN SONLU ELEMANLAR YÖNTEMİ KULLANILARAK İNCELENMESİ

ASENKRON MOTOR STATOR OLUK GEOMETRİSİNİN EŞDEĞER DEVRE PARAMETRELERİNE ETKİSİNİN SONLU ELEMANLAR YÖNTEMİ KULLANILARAK İNCELENMESİ ASENKRON OTOR STATOR OLUK GEOETRİSİNİN EŞDEĞER DEVRE PARAETRELERİNE ETKİSİNİN SONLU ELEANLAR YÖNTEİ KULLANLARAK İNCELENESİ A. Gökhan YETGİN, ustafa TURAN, Barış CEVHER 3, Banu TABAK 4 A. İhsan ÇANAKOĞLU

Detaylı

LYS Matemat k Deneme Sınavı

LYS Matemat k Deneme Sınavı LYS Matmatk Dnm Sınavı. Bir saıı,6 il çarpmak, bu saıı kaça bölmktir? 6. a, b, c saıları sırasıla,, saıları il trs orantılı a b oranı kaçtır? a c 7. v pozitif tamsaılardır.! ifadsi bir asal saıa şittir.

Detaylı

Bağımlı Kukla Değişkenler

Bağımlı Kukla Değişkenler Bağımlı Kukla Dğşknlr Bağımlı dğşkn özünd k dğr alablyorsa yan br özllğn varlığı ya da yokluğu söz konusu s bu durumda bağımlı kukla dğşknlr söz konusudur. Bu durumdak modllr tahmn tmk çn dört yaklaşım

Detaylı

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum Minimum Problemleri

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum Minimum Problemleri DERS 9 Grafik Çizimi, Maksimum Minimum Problmlri Bundan öncki drst bir fonksiyonun grafiğini çizmk için izlnbilck yol v yapılabilck işlmlr l alındı. Bu drst, grafik çizim stratjisini yani grafik çizimind

Detaylı

Bilgi Tabanı (Uzman) Karar Verme Kontrol Kural Tabanı. Bulanık. veya. Süreç. Şekil 1 Bulanık Denetleyici Blok Şeması

Bilgi Tabanı (Uzman) Karar Verme Kontrol Kural Tabanı. Bulanık. veya. Süreç. Şekil 1 Bulanık Denetleyici Blok Şeması Bulanık Dntlyicilr Bilgi Tabanı (Uzman) Anlık (Kskin) Girişlr Bulandırma Birimi Bulanık µ( ) Karar Vrm Kontrol Kural Tabanı Bulanık µ( u ) Durulama Birimi Anlık(Kskin) Çıkış Ölçklm (Normali zasyon) Sistm

Detaylı

YAPI MEKANİĞİNDE ÖZEL PROBLEMLER ENERJİ YÖNTEMLERİ

YAPI MEKANİĞİNDE ÖZEL PROBLEMLER ENERJİ YÖNTEMLERİ YIDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSİĞİ BÖÜMÜ MEKANİK ANABİİM DAI YAPI MEKANİĞİNDE ÖZE PROBEMER ENERJİ YÖNTEMERİ PRO. DR. TRGT KOCATÜRK Hazırlayan : İnş. Müh. ŞERE DOĞŞCAN AKBAŞ -ENERJİ YÖNTEMERİ-.

Detaylı

TEST 12-1 KONU ELEKTRİK AKIMI. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ

TEST 12-1 KONU ELEKTRİK AKIMI. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ OU 1 T Çözümlr TST 1-1 ÇÖÜ 5. 6 4 1. irncin boyuna bağlı olup olmadığını araştırdığı için ksitlri aynı, boyları farklı tllr kullanılmalıdır. Tllr aynı cins olmalı. u durumda v nolu tllr olmalıdır. 1. -

Detaylı

Bir ekonomide mal piyasası dengesi aşağıdaki şekliyle dengeye geldiği varsayılmaktadır;

Bir ekonomide mal piyasası dengesi aşağıdaki şekliyle dengeye geldiği varsayılmaktadır; B.. A. Ürm, Faz Oranları v Dövz Kuru Br konomd mal pyasası dngs aşağıdak şklyl dngy gldğ varsayılmakadır; Y C Y T I Y r G IM Y X Y ( ) (, ) (, ) (, ) ( ) (, ) (, )/ (, ) ğr n dış car aşağıdak gb yazılırsa;

Detaylı

300 = Ders notlarındaki ilgili çizelgeye göre; kömür için üst kaplama kalınlığı 4 mm, alt kaplama kalınlığı 2 mm olarak seçilmiştir.

300 = Ders notlarındaki ilgili çizelgeye göre; kömür için üst kaplama kalınlığı 4 mm, alt kaplama kalınlığı 2 mm olarak seçilmiştir. Soru-) Eğii, uzunluğu 50 olan dsandr y bant konvyör kurularak bununla saatt 300 ton tüvönan taş köürü taşınacaktır. Bant konvyörü boyutlandırınız. Kabullr: Bant hızı :,5 /s Köür yoğunluğu : 0,9 ton/ 3

Detaylı

İ.T.Ü. Makina Fakültesi Mekanik Ana Bilim Dalı Bölüm 7. Seviye Düzlemi

İ.T.Ü. Makina Fakültesi Mekanik Ana Bilim Dalı Bölüm 7. Seviye Düzlemi İTÜ Makina Fakültsi Ağırlığın Potansiyl Enrjisi W=, δh kadar yukarıya doğru yr dğiştirsin, Virtül iş, δu = Wδh= δh NOT: Eğr cisi aşağıya doğru δh yr dğişii yapıyorsa v +h aşağıya doğru is δu = Wδh= δh

Detaylı

DENEY 10 PM DC Servo Motor Karakteristikleri

DENEY 10 PM DC Servo Motor Karakteristikleri DNY 0 PM DC Srvo Moor rkrklr DNYİN AMACI. PM DC rvo oorlrın krkrk prrlrn nlk.. PM DC rvo oorlrın krkrk prrlrn ölçk. GİİŞ Dc rvo oor, konrol lr çlışlrınd, konrol orn uygun olrk konrol yönlr glşrk çn, konrol

Detaylı

Rakam : Sayıları yazmaya yarayan sembollere rakam denir.

Rakam : Sayıları yazmaya yarayan sembollere rakam denir. A. SAYILAR Rakam : Sayıları yazmaya yarayan sembollere rakam denir. Sayı : Rakamların çokluk belirten ifadesine sayı denir.abc sayısı a, b, c rakamlarından oluşmuştur.! Her rakam bir sayıdır. Fakat bazı

Detaylı

( ) ( ) Be. β - -bozunumu : +β - + ν + Q - Atomik kütleler cinsinden : (1) β + - bozunumu : nötral atom negatif iyon leptonlar

( ) ( ) Be. β - -bozunumu : +β - + ν + Q - Atomik kütleler cinsinden : (1) β + - bozunumu : nötral atom negatif iyon leptonlar 6.. BETA BOZUUU Çkirdğin pozitif vya ngatif lktron yayması vya atomdan bir lktron yakalaması yolu il atom numarası ± 1 kadar dğişir. β - -bozunumu : ( B 4 4 ( B 4 nötral atom Atomik kütllr insindn : (

Detaylı

Hızlı Fourier Dönüşümünün FPGA Uygulamasının SQNR Simülasyonu SQNR Simulations of Fast Fourier Transform Implementation on FPGA

Hızlı Fourier Dönüşümünün FPGA Uygulamasının SQNR Simülasyonu SQNR Simulations of Fast Fourier Transform Implementation on FPGA Elco 014 Elktrk Elktronk Blgsayar v Byomdkal Mühndslğ Smpozyumu, 7 9 Kasım 014, Bursa Hızlı Fourr Dönüşümünün FPGA Uygulamasının SQNR Smülasyonu SQNR Smulatons of Fast Fourr Transform Implmntaton on FPGA

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Birol SOYSAL

Yrd. Doç. Dr. Birol SOYSAL Kablosuz Saısal Habrlşmd Paramtr Kstrm Yrd. Doç. Dr. Brol SOYSAL Atatür Ünvrsts Mühndsl Faülts Eltr-Eltron Mühndslğ Bölümü LMS v RLS Algortmaları: Gnş bantlı ltşm sstmlrnd arşılaşılan sorunların büübrısmının

Detaylı

Bölüm 2. X-ışınlarının Difraksiyonu (Kırınımı)

Bölüm 2. X-ışınlarının Difraksiyonu (Kırınımı) Bölüm. X-ışınlarının Draksyonu (Kırınımı) X-ışınlarının özllklrndn sonra, krstallrn ndn X-ışınlarını draksyona uğrattıklarını anlamak çn krstallrn gomtrsn v yapısını nclmlyz. Br krstal atomları üç boyutta

Detaylı

İyon Kaynakları ve Uygulamaları

İyon Kaynakları ve Uygulamaları İyon Kaynakları v Uygulamaları E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nüklr Araştırma v Eğitim Mrkzi rdal.rcpoglu rcpoglu@tak.gov.tr HPFBU-2012 2012-KARS KONULAR İyon kaynakları hakkında gnl bilgi İyon kaynaklarının

Detaylı

MIT Açık Ders Malzemeleri Fizikokimya II 2008 Bahar

MIT Açık Ders Malzemeleri Fizikokimya II 2008 Bahar MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için http://ocw.mit.edu/terms ve http://tuba.acikders.org.tr

Detaylı

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin

Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin BURMA DENEYİ Burma deneyinin çekme deneyi kadar geniş bir kullanım alanı yoktur ve çekme deneyi kadar standartlaştırılmamış bir deneydir. Uygulamada malzemelerin genel mekanik özelliklerinin saptanmasında

Detaylı

Kayıplı Dielektrik Cisimlerin Mikrodalga ile Isıtılması ve Uç Etkileri

Kayıplı Dielektrik Cisimlerin Mikrodalga ile Isıtılması ve Uç Etkileri Kayıplı Dilktrik Cisimlrin Mikrodalga il Isıtılması v Uç Etkilri Orhan Orhan* Sdf Knt** E. Fuad Knt*** *Univrsity of Padrborn, Hinz ixdorf Institut, Fürstnall, 3302 Padrborn, Almanya orhan@hni.upb.d **Istanbul

Detaylı

KATI CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ

KATI CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ KATI CİSİMLERİN DÜZLEMSEL KİNEMATİĞİ Bu bölümde, düzlemsel kinematik, veya bir rijit cismin düzlemsel hareketinin geometrisi incelenecektir. Bu inceleme, dişli, kam ve makinelerin yaptığı birçok işlemde

Detaylı

TOPRAK KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ VE NOKTASAL KAYNAKLI KİRLENMİŞ SAHALARA DAİR YÖNETMELİK

TOPRAK KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ VE NOKTASAL KAYNAKLI KİRLENMİŞ SAHALARA DAİR YÖNETMELİK Toprak Krllğnn Kontrolü V Noktasal Kaynaklı Krlnmş Saalara Dar Yöntmlk DOĞA Çvr Yöntm v Altrnat Enrj Tknolojlr Mündslk Danışmanlık Eğtm Hzmtlr San. Tc. Ltd. Şt. TOPRAK KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ VE NOKTASAL

Detaylı

FİZK Ders 8 MANYETIK ALAN. Dr. Ali ÖVGÜN. DAÜ Fizik Bölümü.

FİZK Ders 8 MANYETIK ALAN. Dr. Ali ÖVGÜN. DAÜ Fizik Bölümü. FİZK 104-202 Ders 8 MANYETIK ALAN Dr. Ali ÖVGÜN DAÜ Fizik Bölümü Kaynaklar: -Fizik 2. Cilt (SERWAY) -Fiziğin Temelleri 2.Kitap (HALLIDAY & RESNIK) -Üniversite Fiziği (Cilt 2) (SEARS ve ZEMANSKY) http://fizk104.aovgun.com

Detaylı

YÖNETMELİK TOPRAK KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ VE NOKTASAL KAYNAKLI KİRLENMİŞ SAHALARA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK TOPRAK KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ VE NOKTASAL KAYNAKLI KİRLENMİŞ SAHALARA DAİR YÖNETMELİK 8 Hazran 2010 SALI Rsmî Gazt Sayı : 27605 Çvr v Orman Bakanlığından: YÖNETMELİK TOPRAK KİRLİLİĞİNİN KONTROLÜ VE NOKTASAL KAYNAKLI KİRLENMİŞ SAHALARA DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar : iletkenlik katsayısı (S/m) Malzemelerin iletkenlikleri sıcaklık ve frekansla değişir. >>

Detaylı

Sakarya Ticaret Borsası. Üye Memnuniyet ve Beklenti Anketi. Raporu

Sakarya Ticaret Borsası. Üye Memnuniyet ve Beklenti Anketi. Raporu Tcar sı My v Bkln k Ocak 2016, SAKARYA Tcar sı My v Bklnlrnn Eld Edlms İçn Yapılan k İlşkn r Tcar sı hm ISO 9001 Toplam Kal Yönm Ssm, hm d TOBB Oda/ Akrdasyon Ssmnn grğ olarak My v Bkln k çalışması grçklşrmşr.

Detaylı

VENTURİMETRE DENEYİ 1. GİRİŞ

VENTURİMETRE DENEYİ 1. GİRİŞ VENTURİMETRE DENEYİ 1. GİRİŞ Genellikle herhangi bir akış esnasında akışkanın tabakaları farklı hızlarda hareket ederler ve akışkanın viskozitesi, uygulanan kuvvete karşı direnç gösteren tabakalar arasındaki

Detaylı

Enerji Dönüşüm Temelleri. Bölüm 3 Bir Fazlı Transformatörler

Enerji Dönüşüm Temelleri. Bölüm 3 Bir Fazlı Transformatörler Enrji Dönüşüm Tmllri Bölüm 3 Bir Fazlı Transformatörlr Birfazlı Transformatorlar GİRİŞ Transformatörlrin grçk özllik v davranışlarını daha kolay anlamak için ilk aşamada idal transformatör üzrind durulacaktır.

Detaylı

FİZİK-IV LABORATUVARI

FİZİK-IV LABORATUVARI TAKA ÜNİVESİTESİ FEN-EDEİAT FAKÜLTESİ FİZİK ÖLÜMÜ FİZİK-V LAOATUVA Öğrncinin: Adı Soyadı :............... Nuarası :................ Dny Grubu :........ FİZİK-V LAOATUVA ( FL - ) ALÇAK SCAKLKTA KAACİSİM

Detaylı

2 MANYETİZMA. 7. Etki ile mıknatıslanmada mıknatısın 5. K L M F F S N S N S N

2 MANYETİZMA. 7. Etki ile mıknatıslanmada mıknatısın 5. K L M F F S N S N S N 3 Manyetzma Test Çözümler 1 Test 1'n Çözümler 3. 1 2 3 4 5 6 1. X Şekl I M 1 2 Y 3 4 Mıknatıs kutupları Şekl I dek gb se 4 ve 5 numaralı kutuplar zıt şaretl olur. Manyetk alan çzgler kutup şddet le doğru

Detaylı

PI KONTROLÖR TASARIMI VE PERFORMANS ANALİZİ

PI KONTROLÖR TASARIMI VE PERFORMANS ANALİZİ PI KOTROLÖR TASARIMI VE PERFORMAS AALİZİ Abdullah YEİGÜ 1 v usrt TA 1 Yüksk Lsans Öğrncs İnönü Ünvrsts, Mühndslk Fakülts, Elktrk-Elktrnk Mühndslğ Bölümü, 4480, Malatya. -sta: ntan@nnu.du.tr Anahtar sözcüklr:

Detaylı

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL

ELEKTRİKSEL POTANSİYEL ELEKTRİKSEL POTANSİYEL Elektriksel Potansiyel Enerji Elektriksel potansiyel enerji kavramına geçmeden önce Fizik-1 dersinizde görmüş olduğunuz iş, potansiyel enerji ve enerjinin korunumu kavramları ile

Detaylı

HİDROLİK. Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU

HİDROLİK. Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU HİDROLİK Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU Ders Hakkında Genel Bilgiler Görüşme Saatleri:---------- Tavsiye edilen kitaplar: 1-Hidrolik (Prof. Dr. B. Mutlu SÜMER, Prof. Dr. İstemi ÜNSAL. ) 2-Akışkanlar Mekaniği

Detaylı

İç direnç ve emk. Seri bağlı dirençler. BÖLÜM 28 Doğru Akım Devreleri. İç direnç ve emk. ve emk. Elektromotor kuvvet (emk) kaynakları.

İç direnç ve emk. Seri bağlı dirençler. BÖLÜM 28 Doğru Akım Devreleri. İç direnç ve emk. ve emk. Elektromotor kuvvet (emk) kaynakları. BÖLÜM 8 Doğru Akım Devreleri Elektromotor Kuvveti emk iç direnç Seri ve Paralel Bağlı Dirençler Eşdeğer direnç Kirchhoff Kuralları Düğüm kuralı İlmek kuralı Devreleri Kondansatörün yüklenmesi Kondansatörün

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

fonksyonları yoğunluk matrsnn faz-uzayı çkrdğ olarak ld dlmktdr. Gronwold ayrıca Gronwold-van ov torm olarak da blnn çalışmasıyla Posson arantzlrnn ku

fonksyonları yoğunluk matrsnn faz-uzayı çkrdğ olarak ld dlmktdr. Gronwold ayrıca Gronwold-van ov torm olarak da blnn çalışmasıyla Posson arantzlrnn ku . GİRİŞ Kuantum mkanğnn faz-uzayı formülasyonu olarak da blnn dformasyon kuantumlaması ya da kuantzasyonu) bastç klask faz-uzayında tanımlı sıra dğşn fonksyonlarla lbrt uzayında fonksyonlar üzrn tkyn şlmclr

Detaylı

w0= γb0 6.1 B(t)=2B1Cosw1t Şekil 6.1: Sabit B0 ve değişken B(t) alanlarının etkisinde bir dipol momenti.

w0= γb0 6.1 B(t)=2B1Cosw1t Şekil 6.1: Sabit B0 ve değişken B(t) alanlarının etkisinde bir dipol momenti. DENEY NO : 6 DENEYİN ADI : ELEKTRON SPİN REZONANS (ESR) DENEYİN AMACI : ESR nin tml fiiksl ölliklrinin öğrnilmsi v DPPH örnği için g faktörünün hsaplanması. TEORİK İLGİ : Ronans Kavramı v Manytik Ronans

Detaylı

IKTI 102 25 Mayıs, 2010 Gazi Üniversitesi-İktisat Bölümü

IKTI 102 25 Mayıs, 2010 Gazi Üniversitesi-İktisat Bölümü DERS NOTU 10 (Rviz Edildi, kısaltıldı!) ENFLASYON İŞSİZLİK PHILLIPS EĞRİSİ TOPLAM ARZ (AS) EĞRİSİ TEORİLERİ Bugünki drsin içriği: 1. TOPLAM ARZ, TOPLAM TALEP VE DENGE... 1 1.1 TOPLAM ARZ EĞRİSİNDE (AS)

Detaylı

ÇEV-220 Hidrolik. Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT

ÇEV-220 Hidrolik. Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT ÇEV-220 Hidrolik Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT Borularda Türbülanslı Akış Mühendislik uygulamalarında akışların çoğu türbülanslıdır ve bu yüzden türbülansın

Detaylı

ABA (Mg) MOLEKÜLÜNÜN TİTREŞİM FREKANSLARININ TEORİK OLARAK HESAPLANMASI

ABA (Mg) MOLEKÜLÜNÜN TİTREŞİM FREKANSLARININ TEORİK OLARAK HESAPLANMASI T.C. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ABA (Mg) MOLEKÜLÜNÜN TİTREŞİM FREKANSLARININ TEORİK OLARAK HESAPLANMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ İsmal YILMAZ Esttü Aablm Dalı : FİZİK Tz Daışmaı : Yrd. Doç.

Detaylı

Araştırma Makalesi / Research Article. Kayma Mod ile Asenkron Motorun Algılayıcısız Hız Kontrolü

Araştırma Makalesi / Research Article. Kayma Mod ile Asenkron Motorun Algılayıcısız Hız Kontrolü BEÜ Fn Blml Dg BEU Jounal of Scnc (2), 92-6, 22 (2), 92-6, 22 Aaştıma Makal / Rach Atcl Kayma Mod l Ankon Motoun Algılayıcıız Hız Kontolü Kohan KAYŞL *, Hanf GÜLDEMİR 2 Btl En Ünvt Mühndlk-Mmalık Fakült

Detaylı

Ek-1: Jenerik Kirletici Sınır Değerler Listesi

Ek-1: Jenerik Kirletici Sınır Değerler Listesi Ek1: Jnrk Krltc Sınır Dğrlr Lsts ORGANİKLER Krltc JENERİK KİRLETİCİ SINIR DEĞERLERİ LİSTESİ a CAS No Akrlamd 79061 0,1 Akrlontrl 107131 1 Akroln 107028 39 Aldrn 309002 0,03 Toprağın yutulması v dr tması

Detaylı

doldurulması sırasında yayınlanan karakteristik X-ışınlarını bulması

doldurulması sırasında yayınlanan karakteristik X-ışınlarını bulması BETA () BOZUNUMU Çkirdklrin lktron yayınlamaları yy ilk gözlnn radyoaktif olaylardan birisidir. Çkirdğin atom lktronlarından birisini yakalaması, 1938 d Amrikalı fizikci Luis Waltr Alvarz in çkirdk k tarafından

Detaylı

DERS 7. Türev Hesabı ve Bazı Uygulamalar II

DERS 7. Türev Hesabı ve Bazı Uygulamalar II DERS 7 Türv Hsabı v Bazı Uygulamalar II Bu rst bilşk fonksiyonlarının türvi il ilgili zincir kuralını, üstl v logaritmik fonksiyonların türvlrini, ortalama v marjinal ortalama ğrlri; rsin sonuna oğru,

Detaylı

VEKTÖRLER VE VEKTÖREL IŞLEMLER

VEKTÖRLER VE VEKTÖREL IŞLEMLER VEKTÖRLER VE VEKTÖREL IŞLEMLER 1 2.1 Tanımlar Skaler büyüklük: Sadece şddet bulunan büyüklükler (örn: uzunluk, zaman, kütle, hacm, enerj, yoğunluk) Br harf le sembolze edleblr. (örn: kütle: m) Şddet :

Detaylı

Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği

Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği Tek Boyutlu Potansiyeller: Potansiyel eşiği Şekil I: V 0 yüksekliğindeki potansiyel eşiği. Parçacık soldan gelmekte olup, enerjisi E dir. Zamandan bağımsız bir durumu analiz ediyoruz ki burada iyi belirlenmiş

Detaylı

ASİMETRİK EVOLVENT HELİSEL DİŞLİ ÇARKLARIN BİLGİSAYAR SİMÜLASYONU

ASİMETRİK EVOLVENT HELİSEL DİŞLİ ÇARKLARIN BİLGİSAYAR SİMÜLASYONU Gaz Üv. Müh. Mm. Fak. Dr. J. Fa. Eg. Arh. Gaz Uv. Clt 5, No 3, 44-447, Vol 5, No 3, 44-447, ASİMETİK EVOLVENT HELİSEL DİŞLİ ÇAKLAIN BİLGİSAYA SİMÜLASYONU Cüyt FETVACI Mak.Müh.Böl., Müh.Fak., İstabul Üvrsts,

Detaylı

SİNİR HÜCRESİNİN PASİF KABLO MODELLEMESİ VE SİMÜLASYONU

SİNİR HÜCRESİNİN PASİF KABLO MODELLEMESİ VE SİMÜLASYONU Gaz Ünv. Müh. M. Fak. Dr. Journal of th Faculty of Engnrng and Archtctur of Gaz Unvrsty Clt 7, No, -9, 0 Vol 7, No, -9, 0 SİNİR HÜCRESİNİN PASİF KABLO MODELLEMESİ VE SİMÜLASYONU Özl COŞKUN*, Msud KAHRİMAN*,

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. PID Denetleyiciler

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. PID Denetleyiciler OOMAİ ONROL SİSEMLERİ ID Dnlyclr ml Dnm ürlr k öngülü nm mlrn farklı yönmlrl ınıflanırmak mümkünür. Dnm kn gör; A kl vya 2 konumlu nm B Sürkl Dnm Oranı nm k rporonal 2 İngral nm k I Ingral 3 ürv nm k D

Detaylı

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA Dr. Tamer COŞKUN 13 Mart 2012 Havalandırma Gerekli gazları suya kazandırmak (gaz halinden çözünmüş forma dönüştürmek)

Detaylı

O xyz OXYZ. Düzgün Doğrusal Öteleme. O 1 in yörüngesi bir Doğru olacak

O xyz OXYZ. Düzgün Doğrusal Öteleme. O 1 in yörüngesi bir Doğru olacak 3.14 Bağıl Hareket Bu ana kadar Newton un ikinci kanununu, enerji-iş eşitliklerini ve impuls-momentum eşitliklerini, sait ir eksen takımına göre uyguladık. Gerçekte hiç ir eksen takımı ise gerçekte sait

Detaylı

Bölüm 2: Akışkanların özellikleri. Doç. Dr. Tahsin Engin Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Bölüm 2: Akışkanların özellikleri. Doç. Dr. Tahsin Engin Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Bölüm 2: Akışkanların özellikleri Doç. Dr. Tahsin Engin Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bir sistemin herhangi bir karakteristiğine özellik denir. Bilinenler: basınç P, sıcaklıkt,

Detaylı

2014/2 MÜHENDİSLİK BÖLÜMLERİ FİZİK 2 UYGULAMA 4

2014/2 MÜHENDİSLİK BÖLÜMLERİ FİZİK 2 UYGULAMA 4 2014/2 MÜHENDİSLİK BÖLÜMLERİ FİZİK 2 UYGULAMA 4 (SIĞA ve DİELEKTRİK/AKIM&DİRENÇ ve DOĞRU AKIM DEVRELERİ) 1. Yüzölçümleri 200 cm 2, aralarındaki mesafe 0.4 cm olan ve birbirlerinden hava boşluğu ile ayrılan

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

L KESİTLİ KİRİŞTE KAYMA MERKEZİNİN ANSYS İLE VE DENEYSEL YOLLA BULUNMASI

L KESİTLİ KİRİŞTE KAYMA MERKEZİNİN ANSYS İLE VE DENEYSEL YOLLA BULUNMASI T.C DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ L KESİTLİ KİRİŞTE KAYMA MERKEZİNİN ANSYS İLE VE DENEYSEL YOLLA BULUNMASI BİTİRME PROJESİ KADİR BOZDEMİR PROJEYİ YÖNETEN PROF.

Detaylı

Simülasyonda İstatiksel Modeller. Banks, Carson, Nelson & Nicol Discrete-Event System Simulation

Simülasyonda İstatiksel Modeller. Banks, Carson, Nelson & Nicol Discrete-Event System Simulation Simülasyonda İstatiksel Modeller Banks, Carson, Nelson & Nicol Discrete-Event System Simulation Amaç Model-geliştirici dünyaya deterministik değil olasıksal olarak bakar. İstatiksel modeller değişimleri

Detaylı

Termodinamiğin Yasaları:

Termodinamiğin Yasaları: NTR0PĐ trop kavramı, makroskopk görüş açısıda (klask trmodamk), mkroskopk görüş açısıda (statstksl trmodamk) v formasyo görüş açısıda (formasyo tors) olmak üzr, üç şkld l alıablr. trop statstksl taımlaması

Detaylı

ISI DEĞĠġTĠRGEÇLERĠ DENEYĠ

ISI DEĞĠġTĠRGEÇLERĠ DENEYĠ ISI DEĞĠġTĠRGEÇLERĠ DENEYĠ 1. Teorik Esaslar: Isı değiştirgeçleri, iki akışın karışmadan ısı alışverişinde bulundukları mekanik düzeneklerdir. Isı değiştirgeçleri endüstride yaygın olarak kullanılırlar

Detaylı

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 İndüksiyon Nötr Maddenin indüksiyon yoluyla yüklenmesi (Bir yük türünün diğer yük türüne göre daha fazla olması)

Detaylı

ÜSTEL DAĞILIM. üstel dağılımın parametresidir. Birikimli üstel dağılım fonksiyonu da, olarak bulunur. olduğu açık olarak görülmektedir.

ÜSTEL DAĞILIM. üstel dağılımın parametresidir. Birikimli üstel dağılım fonksiyonu da, olarak bulunur. olduğu açık olarak görülmektedir. ÜSTL DAĞILIM Tanım : X > olma üzr sürli bir rasgl dğişn olsun. ğr a > için X rassal dğişni aşağıdai gibi bir dağılıma sahip olursa X rasgl dğişnin üsl dağılmış rassal dğişn v onsiyonuna da üsl dağılım

Detaylı

Su Kabağının (Lagenaria Siceraria) Kuruma Davranışının Deneysel İncelenmesi

Su Kabağının (Lagenaria Siceraria) Kuruma Davranışının Deneysel İncelenmesi KSU ühndslk Blmlr Drgs, 16(),013 37 KSU. Journal of Engnrng Scncs, 16(),013 Su Kabağının (Lagnara Scrara) Kuruma Davranışının Dnysl İnclnms Ahmt KAYA 1*, Orhan AYDIN, uhammd Safa KAER 1, Oğuz DOĞAN 1 1

Detaylı

SIĞA VE DİELEKTRİKLER

SIĞA VE DİELEKTRİKLER SIĞA VE DİELEKTRİKLER Birbirlerinden bir boşluk veya bir yalıtkanla ayrılmış iki eşit büyüklükte fakat zıt işaretli yük taşıyan iletkenlerin oluşturduğu yapıya kondansatör adı verilirken her bir iletken

Detaylı

GELİŞMİŞ STATİK VAR KOMPANZATÖRÜN (GSVK) ANLIK GÜÇ TEORİSİ TABANLI DENETİMİ

GELİŞMİŞ STATİK VAR KOMPANZATÖRÜN (GSVK) ANLIK GÜÇ TEORİSİ TABANLI DENETİMİ GELİŞMİŞ STTİK VR KOMPNZTÖRÜN (GSVK) NLIK GÜÇ TEORİSİ TNLI DENETİMİ Şul ÖZDEMİR Şul KUŞDOĞN Engn ÖZDEMİR, Elktrk Eğtm ölümü, Tknk Eğtm Fkülts Kol Ünvrsts, 4 İZMİT Elktrk Mühndslğ ölümü, Mühndslk Fkülts

Detaylı