TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ"

Transkript

1 TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının parasal değişkenlere verdiği epkinin anlaşılması, para poliikası yapıcıları için önemlidir. Bu çalışmada Türkiye deki özel inşaa çıkısı ile para poliikası arasındaki nedensellik ilişkileri Granger nedensellik yaklaşımı ile analiz edilmişir. Elde edilen bulgular özel inşaa çıkısı ile para poliikası gösergeleri arasında iki yönlü bir nedensellik ilişkisini gösermekedir. Ayrıca inşaa ve konu kredileri davranışını açıklamaya kakı sağlayabilecek bulgular elde edilmişir. ANAHTAR KELİMELER:Para arzı, İnşaa akımları, Granger Nedenselliği, İnşaa kredileri, Konu Kredileri 115

2 CAUSALITY RELATIONS BETWEEN CONSTRUCTION SECTOR AND MONETARY POLICIES IN TURKEY Eem Hakan ERGEÇ Eskisehir Osmangazi Universiy Mura TAŞDEMİR Eskisehir Osmangazi Universiy Absrac For moneary policy makers, undersanding he reacion of consrucion oupu o moneary variables is imporan. The presen sudy analyzes he causal relaions beween he privae consrucion flow and moneary policy in Turkey using Granger causaliy approach. The findings indicae a wo-way causaliy relaionship beween consrucion flows and moneary policy indicaors. Moreover, he findings ha may conribue o explaining he behavior of consrucion and house credi are obained. KEY WORDS: Money supply, Consrucion flows, Granger Causaliy, Consrucion credis, House credis. 116

3 1. GİRİŞ Para poliikalarının reel ekilerinin daha iyi anlaşılabilmesi için ekonomideki sekörlerin para poliikası araçlarına nasıl epki verdiklerinin oraya çıkarılması önemlidir. İnşaa sekörü ekonominin gerek arz, gerekse alep cephesinden önemli bir bileşenidir. Buradan harekele, inşaa sekörü ile para poliikası değişkenleri arasındaki ilişki önem arz emekedir. Diğer gelişmiş ve gelişmeke olan ülkelerin verileriyle yapılan ampirik araşırmalar, inşaa sekörü çıkısı 1 ile gayrisafi yuriçi hasıla (GSYİH) ve bileşenleri arasında bir ilişki olduğunu oraya koymakadır. 2 Bu durum inşaa sekörü ve para poliikası arasındaki ekileşimin önemini arırmakadır. Türkiye İsaisik Kurumu nun (TÜİK) yayınladığı verilere göre, 2002 yılında %3 civarında olan inşaa çıkısının GSYİH içindeki payı 2006 yılında %9 seviyelerine çıkmışır. Bu durum Türkiye özelinde inşaa sekörünün önemini daha da arırmakadır. Niekim poliika yapıcıların bu sekörü yakından izledikleri para poliikası kurulunun oplanı uanaklarından da anlaşılmakadır. 3 Bununla birlike inşaa sekörü ile para poliikaları arasındaki ilişkiyi inceleyen araşırma sayısı oldukça sınırlıdır. 4 Uluslar arası lieraürde ise genellikle inşaa çıkısı ile GSYİH ve bileşenleri arasındaki ilişkiler araşırılmışır. İnşaa sekörü konu inşaaları ve konu dışı inşaalar olarak iki emel bileşene ayrılabilir. İnşaa sekörü ile para poliikası arasındaki ilişkiyi inceleyen veya genel olarak parasal akarım mekanizmalarını inceleyen araşırmalar, çoğunlukla inşaa sekörünün ümünü değil, sadece konu sekörünü ele almışlardır. Ayrıca bu çalışmaların çoğu para poliikalarının konu alebi ve konu fiyaları üzerindeki ekilerine yoğunlaşmışlardır. İnşaa sekörünü arz cephesinden inceleyen çalışmalar konu arzının kredi piyasasındaki gelişmelerden ekilendiği sonucuna varmışlardır. Örneğin, Bernanke ve Gerler (1995) parasal akarım mekanizmalarını ele aldıkları çalışmalarında, VAR (vecor auo regression) ahminlerinden elde eikleri eki-epki fonksiyonlarından konu inşaalarının para poliikası şoklarına erken ve güçlü bir epki verdiğini görmüşlerdir. Söz konusu çalışmada aynı oranda olmasa bile konu dışı inşaaların da para poliikası şoklarına epkisiz kalmadığı görülmüşür. Yazarlar para poliikası 1 Bu çalışmalarda, amamlanmış konu ve konu dışı bina inşaaları inşaa çıkısı olarak değerlendirilmekedir. 2 GSİH ve inşaa çıkısı arasındaki ilişkiyi inceleyen belli başlı çalışmalar arasında Coulson and Kim (2000), Green (1997), Tse and Ganesan (1997) sayılabilir. 3 Örneğin Para poliikası kurulunun 17 Ocak 2008 arihli oplanı özeinin 10. maddesi inşaa seköründeki gelişmelere ayrılmışır (ilgili mein hp://www.cmb.gov.r/yeni/duyuru/2008/duy pdf adresinde bulunabilir). 4 Türkiye için bu alanda yapılmış herhangi bir çalışma yazarların bilgisi dâhilinde değildir. 117

4 gösergesi olarak kısa dönemli faiz oranlarını kullanmışlardır. Yine McCarhy ve Peach (2002), Chan (1999) ve Blackley (1999) Amerika Birleşik Devleleri için yapıkları çalışmalarda ek denklemli modeller ahmin emişler ve konu inşaalarının reel faiz oranlarından ekilendikleri sonucuna varmışlardır. Sözü edilen çalışmaların hiç birisi para soku değişkenini modellerine dâhil ememişlerdir. Ayrıca, bu çalışmaların özel sekör konu kredisi sekörünün oldukça gelişmiş olduğu Amerika Birleşik Devleleri için yapılmış olması, elde edilen sonuçların konu kredi siseminin nispeen daha az gelişmiş olduğu, veya devlein önemli rol üslendiği gelişmeke olan ülkeler için de geçerli olup olmayacağı sorusunu akla geirmekedir. Mevcu çalışmaya en yakın araşırma Tse ve Rafery (2001) arafından Hong-Kong inşaa sekörü için yapılmışır. Yazarlar üçer aylık veriler kullanarak yapıkları Granger nedensellik eslerinden, M3 anımlı para soku değişkeninin nominal inşaa çıkısını ekilediği, faka ersinin doğru olmadığı sonucuna varmışlardır. Ayrıca, yazarlar inşaa kredileri ile inşaa çıkısı arasında herhangi bir nedensellik ilişkisi espi edememişlerdir. Söz konusu çalışmanın diğer bir önemli bulgusu ise poziif para şoklarının inşaa çıkısı üzerinde daha ekili olduklarıdır. Bu çalışma inşaa sekörü çıkısı ile para poliikası değişkenleri ve kredi piyasaları arasındaki nedensellik ilişkilerine ışık umayı hedeflemekedir. Bu amaçla para soku, kısa dönemli faiz oranları, konu ve inşaa kredileri ile inşaa çıkısı arasındaki ilişkiler iki değişkenli çerçevede Granger (1969,1980) arafından önerilen nedensellik esleri kullanılarak incelenmekedir. Çalışmada Tse ve Rafery den (2001) farklı olarak aylık veriler ve daha kapsamlı bir değişkenler kümesi kullanılmakadır. Araşırmadan elde edilen bulgular gerek ikisaçılar gerekse poliika yapıcılara ışık uacak nielikedir. İzleyen bölümde inşaa sekörü ve parasal akarım mekanizmaları arasındaki eorik ilişkilere değinilmekedir. Sonraki bölümde ise ampirik meodoloji açıklanarak elde edilen bulgular arışılmakadır. 2. PARA ve İNŞAAT ÇIKTISI İnşaa sekörünün para poliikaları ve finansal piyasalardan ekilenmesi hem inşaa arzından hem de inşaa alebi üzerinden gerçekleşebilmekedir. Bununla birlike inşaa alebinin inşaa arzına göre para poliikasındaki değişmelere daha hızlı epki vermesi beklenir. Para poliikasının inşaa çıkısı üzerindeki ekileri dör emel mekanizma ile açıklanabilir: faiz kanalı; banka ödünçleri kanalı; bilanço kanalı ve serve kanalı. İnşaa çıkısı üzerindeki eki bu kanalların birinin veya birkaçının birlike çalışması ile gerçekleşebilir. 118

5 Faiz Kanalı İ n ş a a Para Poliikası Araç Değişkenleri Banka Ödünçleri Kanalı Bilanço Kanalı A r z ı İ n ş a a İnşaa Çıkısı Serve Kanalı T a l e b i Şekil 1 Para Poliikasının İnşaa Çıkısını Ekileme Kanalları Faiz Kanalı Geleneksel faiz oranı kanalı, para arzındaki değişimin kısa vadeli faiz oranları üzerindeki ekisine dayanmakadır. Faiz oranlarında bir değişmeyle sonuçlanan para arzındaki değişimin, konu alebi üzerinde ekileri olacakır (Mishkin, 2007). 5 Ayrıca faizlerdeki bir değişme, sermayenin maliyeini ekilediği için, konu kredilerinin yanında inşaa kredilerinde de ekilere neden olabilecekir. Ancak para arzındaki bir değişmenin, faiz oranları kanalı ile inşaa çıkısını ekileyebilmesi için bazı koşulların gerçekleşmesi gerekir. Bu koşullar parasal genişlemenin kısa dönemli faizleri ekilemesi, konu ve inşaa kredilerinin faiz oranlarına karşı duyarlı olması ve dışsal finansmanın hem inşaa alebi hem de inşaa arzı için önemli olmasıdır. Uzun vadeli krediler olan konu kredileri alebini ekileyebilecek, geleceğe ilişkin bekleniler gibi önemli fakörlerin olması, kısa vadeli faiz oranlarının konu kredileri alebi üzerindeki ekisini sınırlayabilir. İnşaa kredileri için de benzer bir durum geçerlidir. Çünkü faiz oranlarının inşaa kredileri üzerindeki ekisi, beklenen karlılığa ve geleceğe ilişkin beklenilere bağlı olan sermayenin marjinal ekinliğine bağlıdır. Kredilerdeki bir daralmanın, inşaa sekörünü ekilemesinin bir diğer koşulu da, hem inşaa firmalarının dış finans bağımlılığı hem de konu finansmanında konu kredilerinin önemi ile ilgilidir. Ekonomik birimlerin dış finans primine daha az bağımlı olmaları, para poliikalarına verecekleri epkileri sınırlayabilmekedir. Çünkü bu ekonomik birimlerin fon ihiyaçlarını nispeen iç finans fonlarından karşılama olanağına sahip 5 Mishkin (2007) sadece konu inşaalarını ele almış ve faiz oranlarının konu alebi üzerindeki doğrudan ekisini sermayenin kullanım maliyeinden harekele açıklamışır. 119

6 olmaları dışsal finansman ihiyacının şiddeini azalmaka ve dolayısıyla dış finans primine karşı duyarlılığı düşürmekedir. Banka Ödünçleri Kanalı İnşaa çıkısının faiz oranları dışında, para arzı değişmelerine epki verebileceği alernaif akarım mekanizmaları da bulunmakadır. Bunlardan ikisi kredi kanalları olarak bilinen bilanço kanalı ve banka ödünçleri kanalıdır. Kredi kanalları, faiz oranı kanalından bağımsız olarak işleyen mekanizmalar değildir. Bu kanallar finansal kısıların bağlayıcılığı üzerine vurgu yapmakadır. Finansal piyasalarda yaşanan bilgilenme sorunu firmaların finansman maliyelerini ekilemekedir. Çünkü firmalar asimerik bilgilenme sorunu sebebiyle finansal kısılarla karşılaşırlar. Birçok amprik çalışma, geçmiş dönem üreim mikarları, saışlar ya da naki akımları gibi finansal hızlandırıcı (acceleor) değişkenlerinin harcamaları ekilemede güçlü ekileri olduğunu gösermekedir (Bernanke ve Gerler 1995). Finansal hızlandırıcı, para poliikasının ekilerinin, kredi piyasasındaki aksaklıklar sebebiyle daha da büyümesi olarak anımlanır (Bernanke, Gerler ve Gilchris, 1996). Kredi kanallarından olan, banka ödünçleri kanalına göre, para poliikası, bankaların para yarama gücünü ve dolayısıyla bankalar arafından ödünç verilebilir fon mikarını ekilemekedir (Bernanke ve Bilinder,1992; Kashyap ve diğerleri, 1993). Örneğin daralıcı bir para poliikası, banka rezervlerini ve inşaa firmalarının da içinde bulunduğu üm banka müşerilerine verilen ödünçleri azalacakır. Dolayısıyla inşaa çıkısı hem alep hem de arz cephesiyle para poliikasından ekilenecekir. Ancak Bernanke ve Bilinder (1992) banka fonlarının sözleşmelere bağlı aahhüler olması sebebiyle, para poliikası değişmelerine yavaş epki verdiğini espi emişlerdir. Bilanço Kanalı İnşaa sekörünün para arzı değişmelerine epki vermesine neden olan bir başka alernaif kanal ise, firmaların ne değeri ile ilgilidir. Kredi kanallarından olan bilanço kanalı olarak bilinen bu mekanizmaya göre, firmaların naki akımları ve dolayısıyla ne değerleri para poliikasına epki vermeke ve bu epki çerçevesinde kullandıkları banka ödünçleri değişmekedir (Bernanke ve Gerler, 1989; Calomiris ve Hubbard, 1990). Ekonomide firmaların karşı karşıya oldukları naki akımları, para arzında meydana gelen bir değişimden ekilenecekir. Bu gelişme ise hem inşaa firmalarının hem de konu alep edenlerin ne değerleri üzerinde ekili olacakır. Firmaların ne değerindeki değişim, dış finans primlerini ers yönlü ekileyecekir (Bernanke, Gerler ve Gilchris, 1996). Buradan harekele firmaların yaırımları ile ne değerleri ile arasında ilişki olması 120

7 beklenir (Hubbard 1998). Bu durumda para arzında meydana gelen bir değişme bilanço kanalı ile inşaa sekörü çıkısında bir ekiye neden olacakır. Ancak gerek banka ödünçleri kanalıyla gerekse de ne değer kanalı ile inşaa çıkısının para poliikasından ekilenmesi, inşaa seköründe bankacılık siseminin kullanımı yoğunluğu ile de ilgilidir. İnşaa firmalarının bankacılık sisemini yoğun olarak kullanmaması, para arzı değişikliklerine verecekleri epkileri sınırlayabilir. Ayrıca inşaa firmalarının yapısı da bu ekiler üzerinde belirleyici olabilmekedir. Büyük firmaların sermaye piyasalarını, küçük firmaların ise bankaları daha çok kullanma eğiliminde olması, kredi kanalların çalışmasını ekileyebilmekedir. Serve Kanalı Serve kanalı da inşa sekörünün para arzından ekilenmesinin bir başka aracı olabilmekedir. Serve kanalı yaşam boyu gelir (life-cycle) hipoezine dayanmakadır. Bu hipoeze göre, ükeim harcamaları yaşam boyu sahip olunan serve arafından belirlenmekedir. Bu servein bileşenleri ise, gelir, finansal ve reel akiflerdir (Modigliani 1971). Para arzındaki bir değişme, reel akiflerin fiyalarını dolayısıyla da ükeicilerin serve düzeylerini ekileyerek konu harcamaları ekileyecekir. 3. METODOLOJİ Bu çalışmada para poliikaları ile inşaa çıkısı arasındaki ilişkiyi analiz emek için Granger (1969, 1980) arafından formüle edilen nedensellik kavramı ve bu kavram çerçevesinde gelişirilen nedensellik esleri kullanılmışır. Granger nedensellik kavramını anımlamak için X ve Y X Y gibi durağan iki zaman serisini ele alalım. Ayrıca I ve I döneminde ilgili zaman serisinin bilgi kümesini ifade esin. Eğer ise X X Y E X I E X I I (1) Y değişkeni X değişkeninin Granger nedeni dir. Diğer bir ifadeyle, X değişkeninin dönemindeki beklenen değeri Y değişkeninin geçmiş gözlemlerine bağlı ise, iki değişken arasında Y den X e doğru bir nedensellik ilişkisi vardır. Bu şekilde anımlanan nedensellik kavramı es edilebilir bir hipoez sunmakadır. Tes edilecek hipoez aşağıdaki şekilde ifade edilebilir: 121

8 X X Y H : E X I E X I I (2) Burada (2) ile ifade edilen hipoezi es emek için aşağıdaki model en küçük kareler (EKK) yönemi ile ahmin edilmişir: r r 0 j 1 j j j 1 j j (3) Y Y X Eşilik (3) ile verilen modelde gecikme derecesi r AIC (Akaike s Infromaion Crierion) kullanılarak belirlenmişir. 6 Bu modelde i 0, i 1,, r hipoezi F esi ile sınanmışır. 7 Granger nedensellik esinde değişkenlerin durağan olmaları sonuçlar açısından çok önemlidir. Bu nedenle durağan olmayan değişkenlerin durağan hale geirilmeleri gerekir. Eğer durağan olmayan değişkenler arasında bir eşbüünleşme ilişkisi söz konusu ise, (3) modeline haa düzelme eriminin de dahil edilmesi gerekir. Böyle bir durumda haa düzelme erimi es hipoezine de dahil edilmelidir. Grenger nedensellik esleri için bir diğer yönem, VAR (Vecor Auoregression) modellerinin kullanılmasıdır. Ancak VAR ahminlerinin, modeldeki içsel değişkenlere ve deerminisik bileşenlere duyarlılığı yüksekir. Dolayısıyla modeldeki değişkenlerin belirlenmesinde, eoriden gelen ön bilginin kullanılması önemlidir. Ancak inşaa çıkısı ile para poliikası değişkenleri arasındaki ilişkiler konusundaki bilgi, gerek lieraürün oldukça geniş olmaması gerekse de inşaa sekörünün ülke ve bölgelere göre yapısal farklılıklar gösermesi nedeniyle sınırlıdır. Bu kısılar sebebiyle bu çalışmada VAR modellerinin kullanımı ercih edilmemişir. Analiz edilecek değişkenlerin durağanlıklarının es edilmesi için ADF (Augmened Dickey Fuller) birim kök esi kullanılmışır. Eşbüünleşme ilişkilerinin espi edilmesi için ise Engle ve Granger (1987) arafından önerilen iki aşamalı yönem uygulanmışır. Bu yönem regresyon kalınılarının analizine dayanmakadır. Y ve X gibi iki zaman serisi arasında bir eşbüünleşme ilişkisi olması halinde Y X u (4) Bu model seçim krieri AIC ln( SSE / T ) 2 k / T (k: ahmin edilen paramere sayısı; T: gözlem sayısı; SSE: haa kareleri oplamı) olarak hesaplanır ve en küçük AIC değerini veren model ercih edilir. 7 Her iki değişken için aynı gecikme sayısı kullanan bu iki aşamalı yönem Odaki (1986) arafından önerilmişir. 122

9 Regresyonundan elde edilen kalınıların ( u ˆ ) durağan olması beklenir. Kalınıların durağanlığına ise ADF esi yardımı ile karar verilebilir. Bu şekilde uygulanan ese sandar ADF es isaisikleri güvenilir olmayacakır. Bu çalışmada Davidson ve Mackinnon (1993, s.722, Tablo 20.2) arafından hesaplanan kriik değerler kullanılmışır. Tes isaisiği a Tablo1 ADF birim kök esi sonuçları Seviye Birinci fark Gecikme b Model c Tes isaisiği a Gecikme b Model c CL -1,295 1 I+T -6,098** 0 - CT -1,502 5 I -6,164** 4 I+T M3-2,623 3 I+T -3,271* 3 I HC -2,698 1 I+T -7,892** 0 - I -2,197 1 I -4,938** 0 I+T a * %5 düzeyinde, ** ise %1 düzeyinde anlamlılığı gösermekedir. b Gecikme değerleri AIC ile belirlenmişir c ADF modelindeki deerminisik bileşenleri gösermekedir. I sabi erimi, T ise rendi ifade emekedir. En uygun deerminisik yapı AIC ile belirlenmişir. Tes Tablo 2 Phillips-Perron birim kök esi sonuçları Seviye Birinci fark Tes Ban Ban isaisiği a aralığı b Model c isaisiği a aralığı b Model c CL -1,016 1 I+T -7,381** 3 I+T CT -4,022* 4 I+T -16,056** 6 I M3-0,401 5 I -7,304** 5 I HC -2,842 1 I+T -7,898** 2 - I -2,258 4 I -5,001** 1 I+T a * %5 düzeyinde, ** ise %1 düzeyinde anlamlılığı gösermekedir. b Ban aralıkları Newey-Wes meodu ile belirlenmişir c ADF modelindeki deerminisik bileşenleri gösermekedir. I sabi erimi, T ise rendi ifade emekedir. En uygun deerminisik yapı AIC ile belirlenmişir. 123

10 4. VERİ SETİ ve BULGULAR Çalışmada Ocak Aralık 2007 dönemini kapsayan aylık veriler kullanılmışır. Para arzı değişkeni olarak M3 para arzı, faiz oranları olarak, gerçekleşen gecelik basi faiz oranları ağırlıklı oralaması (i), inşaa çıkısı olarak, özel sekör ve yapı kooperaifleri inşa çıkısı (CT), inşa kredileri olarak, bankacılık sekörü arafından verilen inşa kredileri (CL), konu kredileri olarak, bankacılık sekörü arafından verilen konu kredileri (HC) alınmışır. Veriler TCMB elekronik veri dağıım siseminden elde edilmişir. Faiz oranları dışındaki değişkenlere ai nominal değerler, Tükeici Fiya Endeksi (TEFE) kullanılarak, reel hale geirilmişir. Mevsimsel eki espi edilen değişkenler, Tramo/Seas yönemi kullanılarak, mevsimselliken arındırılmışır. Büün veriler logarimik olarak analize dahil edilmişlerdir. Kullanılan serilerin grafikleri Ek e verilmişir. Serilerin durağanlıklarının incelenmesinde ADF (Augmened Dickey- Fuller) ve Phillips-Peron birim kök esleri kullanılmışır. Yapılan birim kök eslerinde büün değişkenlerin seviye değerlerinde durağan olmadıkları, birinci farklarında ise durağan olduklarına karar verilmişir (Tablo 1-2). Diğer bir ifade ile büün değişkenlerin birinci dereceden büünleşik (I(1)) oldukları espi edilmişir. Bu sonuçan harekele değişkenler arasındaki muhemel eşbüünleşme ilişkileri araşırılmışır. Bu amaçla her bir değişkenin diğer değişkenler ile ayrı ayrı eşbüünleşme ilişkisi içerisinde olup olmadıkları yukarıda değinilen Engle ve Granger (1987) yönemi ile es edilmişir. Eşbüünleşme es sonuçları Tablo 3 de özelenmişir. Tablo 3 deki son süun (4) modelinden elde edilen kalınıların ADF es isaisikleridir. ADF esinde birim kök vardır hipoezi es edildiği için, ablodaki isaisikler eşbüünleşme yokur hipoezinin es isaisiğini ifade emekedir. 124

11 Tablo 3 Eşbüünleşme Tesi Sonuçları Değişkenler a Gecikme b ADF es is. c CT CL 1-2,898 CT M3 0-7,445* CT HC 0-2,087 CT i 0-5,817* CL HC 1-2,152 CL M3 1-2,553 CL i 1-2,668 HC M3 3-2,367 HC i 1 2,442 a Tüm değişkenler logarimikir. b ADF modeli gecikmeleri AIC krierleri dikkae alınarak belirlenmişir. c * H 0 hipoezinin %5 anlamlılık düzeyinde re edildiği gösermekedir. Tablo 3 de görüleceği üzere, inşaa çıkısı ile M3 para anımı ve kısa vadeli faizler arasında bir eşbüünleşme ilişkisi söz konusudur. Eşbüünleşik değişkenler arasındaki nedenselliğin es edileceği modellere haa düzelme erimi dâhil edilmişir. Granger nedensellik eslerinden elde edilen sonuçlar Tablo 4 ve 5 de özelenmişir. Tesler uygulanırken büün değişkenlerin birinci farkları alınmışır. Uygun gecikme değerlerinin belirlenmesinde ise AIC kullanılmışır. Burada CT ile M3 ve i değişkenleri için gerçekleşirilen nedensellik eslerinde ahmin edilen modellerin haa düzelme erimi de içerdiğini haırlaalım. İnşaa çıkısının diğer değişkenlerle olan nedensellik eslerinin sonuçları Tablo 4 ile verilmişir. İnşaa ve konu kredileri ile diğer değişkenler arasındaki nedensellik es sonuçları ise Tablo 5 e görülebilir. Ayrıca nedensellik esleri sonucunda oraya çıkan ilişkiler ağı Şekil 2 ile özelenmişir. Şekil 2 de değişkenler arasında espi edilen Granger nedensellik ilişkileri, oklar yardımıyla görülebilmeke, gecikme dönemleri ise okların yanında yer almakadır. Tablo 4 den inşaa kredileri, M3 para arzı ve kısa vadeli faiz oranlarının inşaa çıkısının nedeni olduğu görülmekedir. Granger nedensellik esleri sonuçları inşaa çıkısı ile para poliikası araçları olan para arzı ve kısa vadeli faizler arasında çif yönlü nedensellik olduğu yönündedir. Para arzında meydana gelen bir değişikliğin, inşaa çıkısına nedenselliği 2 dönem gecikme ile espi edilmiş iken, faiz oranları değişikliğinin Granger nedenselliği 6 dönem gecikme ile espi edilmişir. Yani inşaa 125

12 çıkısı, para poliikası araç değişkenlerinden para arzına daha kısa sürede epki vermekedir. Ayrıca 2 dönemi kapsayan bir süreçe, inşaa arzının değişebilmesi ihimali zayıfır. Dolayısıyla bu durum, para arzının inşaa sekörünü ekilemesinin, alep cephesiyle gerçekleşiği fikrini güçlendirmekedir. İnşaa çıkısının para poliikası araçları olan para arzı ve kısa vadeli faiz oranını ekilemesi iki farklı kanaldan gerçekleşebilir. Bunlardan ilki inşaa çıkısının gelir yaraıcı ekisinden dolayı işlem amaçlı para alebini ekileme olasılığıdır. Diğer kanal ise para arzının içselliğidir. Merkez bankasının reaksiyon fonksiyonunda inşaa sekörü çıkısının da yer alması para arzının bu değişkenden ekilenmesi anlamına gelecekir. Bu ekileşimin kısa dönem içinde gerçekleşmesi beklenir bir durumdur. Tablo4 İnşaa Çıkısı Üzerinde Granger Nedensellik Tesleri Sonuçları Nedenselliğin Yönü Gecikme a isaisiği b CL => CT 12 2,826** CT => CL 12 1,167 M3 => CT 2 7,809** CT => M3 1 21,073** HC => CT 12 1,587 CT => HC 9 1,090 i => CT 6 4,259** CT => i 1 4,451* a Uygun gecikme değerleri AIC ile belirlenmişir. b * ve ** nedenselliğin sırasıyla %5 ve %1 düzeyinde anlamlı olduğunu gösermekedir. Granger nedensellik es sonuçları (Tablo 4) inşaa kredilerinden inşaa çıkısına doğru 12 gecikmelik ek yönlü bir nedensellik olduğunu gösermekedir. İnşaaların zaman alan projeler olduğu dikkae alındığında bu nedenselliğin gecikmeli espi edilmesi, bekleni ile uyumludur. Konu kredileri ile inşaa çıkısı arasında ise Granger nedenselliği espi edilememişir. Dolayısıyla konu kredilerinin gelişimi, inşaa sekörü çıkısı üzerinde ekili görülmemekedir. Tablo 5 e kısa dönemli faizler ile inşaa kredileri arasında çif yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu görülmekedir. Faizlerden inşaa kredilerine doğru nedenselliğin gecikmesinin 12 dönem olması ancak faizler ile inşaa çıkısı arasındaki gecikmenin 6 dönem olması, faizlerin inşaa çıkısını, inşaa projelerinin bankacılık kanalı ile finansmanından ziyade 126

13 faizlerdeki değişimin ekonomi üzerinde yaraığı eki kanalıyla ekilemiş olabileceği ihimalini güçlendirmekedir. Konu kredileri, inşaa kredilerinin 10 dönem gecikme ile Granger nedenidir. Ancak ers yönlü bir nedensellik espi edilmemişir. İnşaa kredileri, konu kredilerindeki bir değişmeye epki vermeke iken, konu kredileri ile inşaa sekörü çıkısı arasında bir nedensellik ilişkisinin espi edilmemiş olması, saışların konu kredileri ile finanse edilen kısmının, üm inşaalar içinde önemli bir paya sahip olmadığı ihimalini güçlendirmekedir. Tablo 5 Krediler Üzerine Granger Nedensellik Tesleri Sonuçları Nedensellik Yönü Gecikme a isaisiği b HC => CL 10 2,295* CL => HC 9 0,728 CL => M3 3 1,762 M3 => CL 10 1,568 CL => i 1 8,584** i => CL 12 2,059* HC => M3 1 0,006 M3 => HC 9 0,616 HC => i 1 0,203 i => HC 9 0,580 a Uygun gecikme değerleri AIC ile belirlenmişir. b * ve ** nedenselliğin sırasıyla %5 ve %1 düzeyinde anlamlı olduğunu gösermekedir. Tablo 5 ile rapor edilen es sonuçları para arzı ve faiz oranları ile konu kredileri arasında bir nedenselliğin bulunmadığına işare emekedir. Konu kredilerinin uzun vadeli krediler olması sebebiyle bu durum, konu kredilerinin kısa dönemli faizlere ve para arzına duyarlılığının düşük olduğu fikrini güçlendirmekedir. Dolayısıyla konu kredileri alebi üzerinde, konu fiyalarına yönelik bekleniler gibi başka fakörlerin nispeen daha belirleyici olduğu düşünülebilir. 127

14 İnşaa Kredisi (CL) Para (M3) Faiz (i) İnşaa (CT) Konu Kredisi (HC) Şekil 2 Granger Nedensellik Sonuçları Tablo 5 e görülen önemli bir başka bulgu ise, inşaa kredileri ile faiz oranları arasında çif yönlü nedensellik espi edilmiş iken, para arzı ile herhangi bir nedensellik espi edilmemesidir. Faiz inşaa kredilerini kredi alebi cephesiyle ekilemeke iken, para arzı inşaa kredilerini arz cephesiyle ekileyebilir. Faiz oranı inşaa kredilerini ekilerken, para arzının inşaa kredilerine neden olmaması inşaa kredilerinin emel belirleyicisinin kredi alebi olduğu düşüncesini akla geirmekedir. 5. SONUÇ Ekonominin önemli bir bileşeni olan inşaa sekörünün para poliikalarına nasıl epki verdiğinin anlaşılması para poliikalarının başarısı açısından önemlidir. Bu çalışmada Türkiye deki özel inşaa sekörü çıkısı ile para poliikası araç değişkenleri ve inşaa ve konu kredileri arasındaki nedensellik ilişkileri araşırılmışır. Para poliikasının dinamik ekilerinin daha iyi espi edilmesi amacıyla yüksek frekanslı veri seinin kullanıldığı çalışmada inşaa çıkısının para poliikalarından ekilendiği sonucuna varılmışır. Üselik inşaa çıkısından para poliikası araçları olan para arzı ve kısa dönemli faiz oranına doğru da bir nedensellik bulunmuşur. Para arzının inşaa çıkısını faizlere göre daha kısa sürede ekilemesi ve para arzı ve faizin eki sürelerinin nispeen kısa olması para poliikası araçlarının inşaa çıkısını alep yönüyle ekilediği düşüncesini güçlendirmekedir. Granger nedensellik esleri inşaa kredilerinin para arzından ekilenmezken faiz oranlarından ekilendiğini gösermekedir. Bu ise inşaa kredileri mikarının kredi alebi arafından belirlendiği şeklinde 128

15 yorumlanabilir. Konu kredilerinin para poliikalarından ekilenmemesi ise Türkiye deki konu kredisi siseminin gelişmemiş olmasının bir sonucu olarak değerlendirilebilir. KAYNAKLAR Bernanke, Ben S. and Alan S., Blinder (1992). The Federal Funds Rae and The Channels of Moneary Transmission, The American Economic Review, Vol. 82, No. 4, Bernanke, Ben S. and Mark, Gerler (1989). Agency Cos, Ne Worh and Business Flucuaions, The American Economic Review, Vol. 79, No. 1, Bernanke, Ben S. and Mark, Gerler (1995). Inside he Black Box: The Credi Channel of Moneary Policy Transmission, The Journal of Economic Perspecives, Vol. 9, No. 4, Bernanke, Ben S. Mark, Gerler. and S., Gilchris (1996). The Financial Acceleraor and Fligh o Qualiy, The Review Economics and Saisic, Vol. 78, Blackley, Dixie M. (1999). The Long-Run Elasiciy of New Housing Supply in The Unied Saes: Empirical Evidence for 1950 o 1994, Journal of Real Esae Finance and Economics, Vol. 18, No.1, Calomiris, Charles W. and R. Glenn, Hubbard (March, 1990). Firm Heerogeneiy, Inernal Finance and Credi Raioning, The Economic Journal, Vol. 100, Chan T. S.F. (1999). Residenial Consrucion and Credi Marke Imperfecion, Journal of Real Esae Finance and Economics, Vol. 18, No.1, Coulson, N. E. and M. S. Kim (2000). Residenial Invesmen, Nonresidenial Invesmen and GDP, Real Esae Economics, Vol. 28, No. 2, Davidson, R. and J. G. MacKinnon (1993). Esimaion and Inference in Economerics, New York: Oxford Universiy Pres. 129

16 Engle, R. F. and C. W. J. Granger (1987). Co-Inegraion and Error Correcion: Represenaion, Esimaion and Tesing Economerica, 55, Granger, C. W. J. (1969). Invesigaing Causal Relaions by Economeric Models and Cross-Specral Mehods, Economerica, 37, Granger, C. W. J. (1980). Tesing for Causaliy: A Personal Viewpoin, Journal of Economic Dynamics and Conrol, 2, Green, Richard K. (1997). Follow he Leader: How Changes in Residenial and Nonresidenial Invesmen Predic Changes in GDP, Real Esae Economics, Vol. 25, Hubbard, R. Glenn (1998). Capial-Marke Imperfecions and Invesmen, Journal of Economic Lieraure, Vol. 36, Kashyap, A., J. C., Sein. and D.W., Wilcox (1993). Moneary Policy and Credi Condiions: Evidence from he Composiion of Exernal Finance, American Economic Review, Vol. 83, No. 1, McCarhy, Jonahan and Richard W., Peach (2002). Moneary Policy Transmission o Residenial Invesmen, Federal Reserve Bank of New York Economic Policy Review, May, Mishkin, Frederic S. (2007). Housing and The Moneary Transmission Mechanism, NBER Working Papers, No: Modigliani, Franco. (1971), Moneary Policy and Consumpion, in Consumer Spending and Moneary Policy: The Linkages, Boson: Federal Reserve Bank of Boson, Odaki, M. (1986). Tess of Granger Causaliy by The Selecion of The Orders of a Bivariae Auoregressive Model, Economics Leers, 22(2-3), Tse, Raymond Y.C. and Sivaguru, Ganesan (1997). Causal Relaionship beween Consrucion Flows and GDP: Evidence from Hong Kong, Consrucion Managemen and Economics, Vol. 15, TSE, Raymond Y.C. and John, Rafery (2001). The Effecs of Money Supply on Consrucion Flows, Consrucion Managemen and Economics, Vol. 19,

17 EK Serilerin Grafikleri Şekil 1 Gecelik Faiz Oranı (log I) Şekil 2 M3 Para Arzı (log M3) Şekil 3 Konu Kredileri (log HC) 131

18 Şekil 4: İnşaa Kredileri (log CL) Şekil 5 İnşaa Çıkısı (log CT) 132

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Akarım Mekanizması Seyfein ERDOĞAN Doç Dr., Kocaeli Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü serdogan@kou.edu.r Durmuş Çağrı YILDIRIM Arş. Gör., Kocaeli Üniversiesi, SBE cagri.yildirim@kocaeli.edu.r

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile)

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile) Tahmin Yönemleri Çif Üsel Düzelme (Hol Meodu ile) Hol meodu, zaman serilerinin, doğrusal rend ile izlenmesi için asarlanmış bir yönemdir. Yönem (seri için) ve (rend için) olmak üzere iki düzelme kasayısının

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Zekeriya Yıldırım ENFLASYON REJİMLERİ VE ÜRETİCİ ENFLASYONUNDAN TÜKETİCİ ENFLASYONUNA GEÇİŞKENLİK

Zekeriya Yıldırım ENFLASYON REJİMLERİ VE ÜRETİCİ ENFLASYONUNDAN TÜKETİCİ ENFLASYONUNA GEÇİŞKENLİK Cenral Bank Review Forhcoming, pp.1-26 ISSN 1303-0701 prin 1305-8800 online 2015 Cenral Bank of he Republic of Turkey hps://www3.cmb.gov.r/cbr/ ENFLASYON REJİMLERİ VE ÜRETİCİ ENFLASYONUNDAN TÜKETİCİ ENFLASYONUNA

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı In. Journal of Managemen Economics and Business, ICAFR 16 Special Issue KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata *

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata * İlişkilerin Ekonomerik İncelemesi * Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. İş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Asymmetric Relationship Between Consumer Loans and Money Velocity: An Application On Turkey

Asymmetric Relationship Between Consumer Loans and Money Velocity: An Application On Turkey İNSAN VE TOPLUM BİLİMLERİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ Cil: 5, Sayı: 7, 2016 Sayfa: 2342-2357 Tükeici Kredileri İle Paranın Dolanım Hızı Arasındaki Asimerik İlişki: Türkiye Üzerine Bir Uygulama Faih CEYLAN Ar.

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

eğrileri ve sözel göstergeler olarak dört temel gruba ayırmak mümkündür. ** Bu göstergeleri, parasal göstergeler, faiz oranları, getiri

eğrileri ve sözel göstergeler olarak dört temel gruba ayırmak mümkündür. ** Bu göstergeleri, parasal göstergeler, faiz oranları, getiri Türkiye Ekonomisinde Poziif Ve Negaif Para Poliikası Şoklarının Asimerik Ekileri * Eem Hakan ERGEÇ ** Öze: Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde 199 26 döneminde poziif ve negaif para poliikası şoklarının,

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 59, 26 Bankaların Hisse Senedi Geirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sekörü Üzerine Bir Uygulama Dr. Alper Özün * - Ailla Çifer ** Bu makale göserge

Detaylı

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge.

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge. TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ Öze Yakup Koray Duman 1 Türkiye ekonomisinin 1980 den sonra en önemli ekonomik sorunu haline gelen cari işlemler açığı, yıllar geçikçe

Detaylı

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik Adıyaman Üniversiesi Fen Bilimleri Dergisi 5 (1) (2015) 80-93 Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi Şenol Çelik Bingöl Üniversiesi Ziraa Fakülesi Zooekni Bölümü,

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Türkiye de Tüketim Eğilimi ve Maliye Politikası

Türkiye de Tüketim Eğilimi ve Maliye Politikası Türkiye de Tükeim Eğilimi ve Maliye Poliikası Oya S. Erdogdu * Leven Özbek ** *Ankara Üniversiesi Siyasal Bilgiler Fakülesi İkisa Bölümü, Cebeci, Ankara ** Ankara Üniversiesi Fen Fakülesi İsaisik Bölümü,

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Ekonomik Yaklaşım, Cil : 23, Sayı : 83, ss.69-91 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Özlem YİĞİT * Ailla GÖKÇE ** Öze Bu çalışmanın emel amacı, Türkiye ekonomisi için Yapısal VAR yönemi kullanılarak NAIRU

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Araştırma Makalesi. Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN:

Araştırma Makalesi.  Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN: Araşırma Makalesi www.ziraa.selcuk.edu.r/ojs Selçuk Üniversiesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) 63-69 ISSN:1309-0550 Türkiye nin Tarım Ürünleri İhraca Fonksiyonu ve Döviz Kuru Belirsizliğinin

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

KAMU BORÇLANMASI KAMU YATIRIMLARINI DIŞLIYOR MU?

KAMU BORÇLANMASI KAMU YATIRIMLARINI DIŞLIYOR MU? Ekonomik Yaklaşım, Cil : 21, Sayı : 74, ss. 39-58 KAMU BORÇLANMASI KAMU YATIRIMLARINI DIŞLIYOR MU? Mehme DURKAYA * Serve CEYLAN ** Okay Orçun BEKEN *** Öze Gelişmeke olan ekonomilerde kamu yaırımlarının

Detaylı

1. Savunma Harcamalarının Ekonomiye Etkileri

1. Savunma Harcamalarının Ekonomiye Etkileri 1 TÜRKİYE DE SAVUNMA HARCAMALARININ İKTİSADİ ETKİLERİ ÜZERİNE NEDENSELLİK ANALİZİ (1970 2010) Giriş İki dünya savaşı ve Soğuk Savaş dönemine ek olarak, birçok bölgesel ihilafların da yaşanması dolayısıyla

Detaylı

Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonometrik Bir Analiz

Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonometrik Bir Analiz Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (17) 2009 / 1 : 164-174 Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonomerik Bir Analiz Osman Peker * Öze: Bu çalışmada, Türkiye de cari işlemler açığının

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

İMKB VE SEÇİLMİŞ AVRUPA HİSSE SENEDİ PİYASALARI ARASINDAKİ ULUSLARARASI ÇEŞİTLENDİRME FIRSATLARI

İMKB VE SEÇİLMİŞ AVRUPA HİSSE SENEDİ PİYASALARI ARASINDAKİ ULUSLARARASI ÇEŞİTLENDİRME FIRSATLARI İMKB VE SEÇİLMİŞ AVRUPA HİSSE SENEDİ PİYASALARI ARASINDAKİ ULUSLARARASI ÇEŞİTLENDİRME FIRSATLARI MÖDAV 2009/4 89 Arş. Grv. Dr. Koray KAYALIDERE 1* Yrd. Doç. Dr. Sibel KARĞIN 2* Yrd. Doç Dr. Hüseyin AKTAŞ

Detaylı