(MEB) A- DNA ve GENETİK KOD (DİKEY) 3. BÖLÜM : DNA NIN YAPISI (ALTIN) 2. BÖLÜM : DNA ve GENETİK KOD. Kazanım Sayısı : 30

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "(MEB) A- DNA ve GENETİK KOD (DİKEY) 3. BÖLÜM : DNA NIN YAPISI (ALTIN) 2. BÖLÜM : DNA ve GENETİK KOD. Kazanım Sayısı : 30"

Transkript

1 ÜNİE 1 : HÜCRE BÖLÜNMEİ VE KLIIM ÖĞRENME LNI : CNLILR VE HY - N ve ENEİK KO (MEB) 1- Nükleik sitler 2- Nükleotitlerin Yapısı 3- N Molekülü (eoksiribo Nükleik sit) 4- (*) RN Molekülü (Ribo Nükleik sit) 5- (*) N ve RN rasındaki Farklar 6- Kromozom ve Özellikleri 7- en 8- Nükleotit N en Kromozom İlişkisi 9- Canlı Çeşitliliğinin Nedeni (eni en Yapan N Molekülü) 10- enetik Mühendisliği ve Çalışma lanları 11- enetik Mühendisliğinin macı ve Yapılacak Çalışmalar 12- Bazı enetik Mühendisliği Uygulamaları 13- enetik Mühendisliği Uygulamalarının akıncaları 14- Biyoteknoloji ve Biyoteknoloji Uygulamalarının ağladığı Yararlar Kazanım ayısı : 30 üre : 22 aat ers aati Yüzdesi : % 15,3 Kazanım ayısı : 9 üre : 5 aat ÜNİE 1 : HÜCRE BÖLÜNMEİ VE KLIIM ÖĞRENME LNI : CNLILR VE HY 3. BÖLÜM : N NIN YII 1- N ve enetik Kod 2- N nın Eşlemesi 3- enetik lanındaki Çalışmalar (İKEY) Kazanım ayısı : 30 üre : 22 aat ers aati Yüzdesi : % 15,3 Kazanım ayısı : 9 üre : 5 aat ÜNİE 1 : HÜCRE BÖLÜNMEİ VE KLIIM ÖĞRENME LNI : CNLILR VE HY 2. BÖLÜM : N ve ENEİK KO - N nın Yapısı B- N Kendini Nasıl Eşler? C- enetik Mühendisliği - daptasyon E- Evrim İle İlgili örüşler (LIN) Kazanım ayısı : 30 üre : 22 aat ers aati Yüzdesi : % 15,3 Kazanım ayısı : 13 üre : 10 aat 1

2 - N ve ENEİK KO 1- Nükleik sitler Kazanım ayısı : 9 üre : 5 aat Kazanım: 4.2 N nın yapısını şema üzerinde göstererek basit bir N modeli yapar. 4.3 N nın kendini nasıl eşlediğini basit bir model yaparak gösterir. 4.2 N nın yapısı verilirken nükleotitlerin şeker, fosfat ve bazlardan oluştuğuna değinilir, bazların isimleri pürin, pirimidin ayrımına girilmeden verilir. 2- Nükleotitlerin Yapısı Kazanım: 4.2 N nın yapısını şema üzerinde göstererek basit bir N modeli yapar. 4.3 N nın kendini nasıl eşlediğini basit bir model yaparak gösterir. 4.2 N nın yapısı verilirken nükleotitlerin şeker, fosfat ve bazlardan oluştuğuna değinilir, bazların isimleri pürin, pirimidin ayrımına girilmeden verilir. 3- N Molekülü (eoksiribo Nükleik sit) Kazanım: 4.2 N nın yapısını şema üzerinde göstererek basit bir N modeli yapar. 4.3 N nın kendini nasıl eşlediğini basit bir model yaparak gösterir. 4- Kromozom ve Özellikleri Kazanım: 4.1 Kalıtsal bilginin genler tarafından taşındığını fark eder. 5- en Kazanım: 4.1 Kalıtsal bilginin genler tarafından taşındığını fark eder. 6- Nükleotit N en Kromozom İlişkisi Kazanım: 4.4 Nükleotit, gen, N, kromozom kavramları arasında ilişki kurar. 7- Canlı Çeşitliliğinin Nedeni (eni en Yapan N Molekülü) Kazanım: 4.1 Kalıtsal bilginin genler tarafından taşındığını fark eder. 8- enetik Mühendisliği ve Çalışma lanları Kazanım: 4.6 enetik mühendisliğinin günümüzdeki uygulamaları ile ilgili bilgileri özetler ve tartışır. 4.6 enetik mühendisliğinin uygulamaları ile ilgili klonlama, gen tedavisi, türlerin ıslah edilmesi ve genetiği değiştirilmiş canlılar vb. verilir. 9- enetik Mühendisliğinin macı ve Yapılacak Çalışmalar Kazanım: Bazı enetik Mühendisliği Uygulamaları Kazanım: 4.8 enetik mühendisliğindeki gelişmelerin olumlu sonuçlarını takdir eder. enetik mühendisliğindeki gelişmelerin olumlu sonuçlarını takdir eder. 11- enetik Mühendisliği Uygulamalarının akıncaları Kazanım: 4.7 enetik mühendisliğindeki gelişmelerin insanlık için doğurabileceği sonuçları tahmin eder. 12- Biyoteknoloji ve Biyoteknoloji Uygulamalarının ağladığı Yararlar Kazanım: 4.9 Biyoteknolojik çalışmaların hayatımızdaki önemi ile ilgili bilgi toplayarak çalışma alanlarına örnekler verir. 2

3 ÜNİE 1 : HÜCRE BÖLÜNMEİ VE KLIIM - N VE ENEİK KO : 1- Nükleik sitler : Bir canlının canlılık özelliğini taşıyan en küçük yapı birimine hücre denir. Hücre; hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olarak üç kısımdan oluşur. Canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için gerçekleştirdikleri yaşamsal faaliyetlerin tamamı hücre içerisindeki organeller tarafından yapılır. Hücredeki yaşamsal faaliyetleri yöneten, kontrol eden ve hücreye ait kalıtsal bilgileri bulunduran yönetim merkezi çekirdektir. Çekirdek içerisinde bulunan ve hücredeki yaşamsal faaliyetleri yöneten ve kontrol eden, canlıya ait kalıtsal özelliklerin nesilden nesile aktarılmasını sağlayan moleküllere nükleik asitler veya yönetici moleküller denir. Nükleik asitler eoksiribo Nükleik sit (N) ve Ribo Nükleik sit (RN) olmak üzere iki çeşittir. Nükleik asitler, vücudun çok küçük bir kısmını oluşturmalarına rağmen önemli organik bileşiklerdir. Çünkü kalıtsal bilginin depolanmasından, ortaya çıkmasından ve iletiminden sorumludurlar. Nükleik asitler bütün canlılarda bulunur ve hücrenin kendisi tarafından üretilir. Nükleik asitlerin yapı birimleri nükleotitlerdir ve hem N hem de RN binlerce nükleotidin birbirine bağlanmasıyla oluşur. 2- Nükleotitlerin Yapısı : Nükleik asitlerin yapı birimlerine nükleotit denir. Bir nükleotidin yapısında azotlu organik bir baz, 5 C lu bir şeker ve fosfat grubu yer alır. Nükleotitlerin yapısındaki 5 C lu şeker; deoksiriboz (ve riboz) dur. (Bunlardan riboz şekeri RN nın yapısına katılır.). Nükleotitlerin yapısındaki azotlu organik bazlar; denin (), uanin (), itozin (=C), imin () (ve Urasil (U)) dir. (Bunlardan adenin, guanin, sitozin ve urasil ( U) RN nın yapısına katılır.). Nükleotitlerin yapısındaki fosfat grubu fosforik asit (H 3 O 4 ) tir. (Hem N hem de RN da ortak olarak bulunur.). Nükleotitler, yapısındaki organik baza göre adlandırılırlar. Nükleik asitler yapısındaki 5 C lu şekere göre adlandırılırlar. Nükleotit = Organik Baz + 5 C lu eker + Fosfat rubu Organik Baz Organik Baz Nükleotit denin Nükleotit Nükleotit uanin Nükleotit =C itozin Nükleotit imin Nükleotit denin Nükleotit uanin Nükleotit =C itozin Nükleotit imin Nükleotit 3

4 3- N Molekülü (eoksiribo Nükleik sit) : a) N Molekülünün Yapısı : N molekülü binlerce nükleotidin birbirine bağlanmasıyla oluşan nükleik asittir. N yı oluşturan nükleotitlerin yapısında 5C lu deoksiriboz şekeri (pentoz), organik bazları ve fosfat grubu yer alır. N molekülü, birbiri üzerine sarmal şekilde kıvrılmış olan iki zincirden (iplikten) oluşur. N molekülünün kenarlarını şeker ve fosfat, iç kısmını ise organik bazlar oluşturur. N molekülünde her iki zinciri oluşturan nükleotitler birbirlerine şeker ve fosfat bağları ile bağlanmışlardır. N molekülünü oluşturan iki zincir birbirlerine zayıf H bağları ile bağlanmışlardır. denin ve timin arasında ikili, guanin ve sitozin arasında üçlü H bağı bulunur. (=, ). N molekülünde iki zincirde bulunan nükleotitler (organik bazlar) karşılıklı dizilirler. aima nükleotit (organik baz) karşısına nükleotidi (organik bazı), nükleotit (organik baz) karşısına da nükleotidi (organik bazı) gelir. Bir N molekülünde nükleotit sayısı nükleotit sayısına, nükleotit sayısı da nükleotit sayısına eşittir. N molekülünü oluşturan iki zincirden birinin nükleotit (organik baz) dizilişi bilinirse diğer zincirin nükleotit (organik baz) dizilişi bulunabilir. N molekülü ökaryot hücrelerde genelde çekirdek olmak üzere mitokondri ve kloroplastta, prokaryot hücrelerde ise sitoplâzmada bulunur. Her canlının N yapısının farklı olmasının nedeni, N yı oluşturan nükleotitlerin sıra, çeşit ve dizilişlerinin farklı olmasıdır. N modeli hakkındaki ilk görüş 1953 yılında James Watson ve Francis Crick tarafından ortaya konmuştur. 1. Zincir 2. Zincir N Molekülünün çılmış ekli N Molekülünün armal ekli 4

5 1. Zincir 2. Zincir N Molekülünün çılmış ekli N Molekülünün armal ekli b) N Molekülünün örevleri : 1-) Hücrede yapılacak protein çeşidini belirler. 2-) Hücrelerdeki yaşamsal faaliyetleri yönetir ve kontrol eder. 3-) Canlılar arasında çeşitliliği sağlar. 4-) Canlıya veya hücreye ait kalıtsal (genetik) bilgileri (özellikleri) üzerinde taşır. 5-) Kalıtsal özellikleri, hücre bölünmesi sonucu oluşan hücrelere aktarır. 6-) Kendini eşleyerek hücre bölünmesini gerçekleştirir ve üremeyi sağlar. 7-) Çekirdekte bulunan kromozomları oluşturur. c) N Molekülünün Kendini Eşlemesi : Canlılar büyüyüp gelişirken hücre bölünmesi sayesinde hücre sayısını arttırırlar. Hücre sayısı artırılırken oluşan hücrelerdeki kalıtsal bilgiler korunur yani oluşan hücreler bölünen hücrelerle aynı kalıtsal bilgiye sahip olur. N molekülü, hücre bölünmesinden önce kendini eşler. Bunun nedeni bölünen hücreye ait kalıtsal özelliklerin, bölünme sonucu oluşacak yavru hücrelere aynen geçmesini sağlamaktır. N kendini eşlerken iki zinciri bir arada tutan zayıf H bağları (enzimler yardımıyla) kopar ve sarmal yapısı fermuar gibi açılarak zincirler birbirinden ayrılır. Hücre tarafından üretilen ve sitoplâzmada serbest halde bulunan nükleotitler çekirdeğe girer ve ayrılan zincirlerin açıkta kalan organik bazlarının karşısına bu organik bazların tamamlayıcı organik bazlarını içeren nükleotitler gelir. Eşlemede daima nükleotit karşısına nükleotit, nükleotit karşısına da nükleotit gelir. Organik bazlar yani nükleotitler birbirini tamamlayınca eşleme biter. N kendini eşleyince aynı genetik şifreye sahip yani aynı kalıtsal bilgileri taşıyan iki N molekülü oluşur. Oluşan N lar, hücre bölünmesi sonucu oluşan iki yeni hücreye geçerler. Böylece hücre bölünmesi sonucu aynı genetik şifreye yani aynı kalıtsal bilgilere sahip iki yeni hücre oluşmuş olur. 5

6 1.Zincir 2.Zincir 1.Zincir Eşlenen Zincirler 2.Zincir Hücre Bölünmeye Başlamadan Önce N Kendini Eşler N lar Bölünme onucu Oluşan Hücrelere eçerler Bölünme onucu ynı N ya Yani ynı Kalıtsal Bilgiye ahip Hücreler Oluşur d) N Molekülündeki Nükleotit ayıları rasındaki İlişki : 1-) oplam Nükleotit ayısı = ) N daki oplam H Bağı ayısı =(veya ). 2 + (veya ).3 3-) =, 4-) + = + 5-) 1 6-) 1 7-) Nükleotit ayısı = eker ayısı = Fosfat ayısı 8-) N molekülünün eşleme sonucu oluşacak sayısı 2 n formülü ile bulunur. Bu formülde n, eşleme sayısıdır. HZIRLIK ORULRI İKEY : 1- Mayoz ile oluşan dört yeni hücrenin ana hücreyle aynı kalıtsal bilgileri taşımamasının nedeni nedir? 2- Canlılardaki çeşitliliğin nedenleri nelerdir? 3- N nedir? 4- en nedir? 5- Mutasyon nedir? 6- Modifikasyon nedir? 7- ers kitabının 30. sayfasındaki resimde kromozomlar nelerden oluşuyor olabilir? 8- ers kitabının 31. sayfasındaki resimde yer alan merdivenin yapısı kromozomlardaki yapıya benzer mi? 9- Kromozomlar nelerden oluşur? 10- N yı oluşturan kaç değişik nükleotit çeşidi vardır? 11- N yı oluşturan nükleotitlerin adları nelerdir? 12- Bu nükleotitlerin N daki karşılıklı gelme düzenleri nasıldır? 13- Mitoz sonucu oluşan yeni hücreler nasıl ana hücre ile aynı kalıtsal bilgileri taşıyor olabilir? 14- Kalıtsal bilgilerin taşınmasında N nın rolü nedir? 15- N da kaç çeşit nükleotit bulunmaktadır? Bunların adları nelerdir? 16- Kromozomlar ne zaman kendini eşler? 17- N ne zaman kendini eşler? 18- N nın kendini eşlemesinin canlılık açısından önemi nedir? 6

7 HZIRLIK ORULRI MEB EKİ : 1- ers kitabının 17. sayfasındaki ünite giriş sayfasında neler görülüyor? 2- Çocuk fotoğraflarında görülen benzerlik ve farklılıklar nelerdir? 3- Çocuk fotoğraflarında görülen benzerlik ve farklılıkların sebebi nedir? 4- Hücre çekirdeğinde görülen yapılar nelerdir? 5- Hücre çekirdeğinde görülen yapıların görevleri nelerdir? 6- ınıf arkadaşlarınızın sizinle saç ve göz rengi, boy uzunluğu gibi fiziksel özellikleri birbirine benziyor mu? 7- ers kitabının 17. sayfasındaki fotoğraflarda aynı tür canlılar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar nelerdir? 8- Neden birbirine tıpatıp benzeyen ikizler gibi görünmüyoruz? 9- Bütün canlılar hücrelerden oluştuğuna göre, canlılar arasındaki bu farklılığın sebebi ne olabilir? (Niçin farklı özelliklere sahiptirler?). 10- Fotoğrafta hücre çekirdeğinin içerisinde yer alan diğer yapıların görevleri nedir? 11- ek bir hücreyle başlayan canlının yaşam yolculuğu nasıl milyarlarca hücreye ulaşabiliyor? 12- Hücrenin yönetim merkezi neresidir? 13- Çekirdekte hangi yapılar bulunur? 14- Kromozomların yapısında ne bulunabilir? 15- Kromozomlarda ers Kitabı nın 36. sayfasındaki fotoğraftaki merdivene benzeyen bir yapının bulunduğunu biliyor muydunuz? 16- ers Kitabı nın 36. sayfasındaki merdiven ile sol taraftaki fotoğrafta yer alan tanecikli yapı arasında nasıl bir benzerlik vardır? 17- Bu tanecikli yapı neyi temsil ediyor? 18- Fotoğraflarda hangi harfler görülüyor? 19- lfabedeki bütün harfler fotoğrafta yer alıyor mu? 20- Bu harfler bir şifre olabilir mi? 21- Yaşamın her alanında bu şifrelerin nasıl bir rolü olabilir? 22- Kromozomların içerisinde ne olabilir? 23- N nın görevi nedir? 24- enler N da bulunur mu? 25- N nın daha küçük yapı birimleri var mıdır? 26- Nükleotit nedir? 27- N, anne ve babadan yavrulara nasıl aktarılır? 28- N kendini nasıl eşler? 29- Bizi diğer canlılardan veya diğer insanlardan farklı kılan özellikleri ortaya çıkaran yapılar nelerdir? HZIRLIK ORULRI LIN : 1- Kromozomlarda meydana gelebilecek değişikliklerin canlıya etkileri neler olabilir? 2- Evrim denilince ne anlaşılır? 3- Canlıların çevreye nasıl uyum sağladığına hangi örnekler verilebilir? 4- ltın ers Kitabı nın 35. sayfasındaki kromozomların büyütülmüş hali nelere benzetilebilir? 5- Hücre ile ilgili neler biliniyor? 6- Hangi yönlerle anneye, hangi yönlerle babaya benziyor? Bunun nedenleri neler olabilir? 7- Kalıtsal hastalık nedir? 8- Bilinen kalıtsal hastalıklar nelerdir ve bu hastalıklar nasıl ortaya çıkar? 9- ers Kitabı nın 15. sayfasındaki resimlerdeki insanların hepsi birbirinden farklı bir yüz görünümüne sahiptirler. Canlılarda aynı türe ait bireylerin birbirinin aynısı olmamasının (fiziksel özelliklerinin birbirine benzemesinin) yani çeşitliliğin olmasının nedeni ne olabilir? ınıf arkadaşları arasındaki farklılığın sebebi ne olabilir? 10- N molekülü hangi yapılardan oluşmaktadır? 11- N nın canlılar için önemi nedir? 12- Kaç farklı nükleotit vardır? 13- Nükleotitlerin farklı olmasını sağlayan yapılar hangileridir? 14- ers Kitabı nın 36. sayfasındaki etkinlikte nükleotit modelleri için kullanılan renkler ers Kitabı nın 37. sayfasındaki hangi nükleotitlere karşılık gelir? (Mavi ataş; adenin nükleotiti, sarı ataş; timin nükleotiti, kırmızı ataş; guanin nükleotiti, yeşil ataş; sitozin nükleotiti temsil eder.). 15- N nın şekli ve yapısı nasıldır? 16- N ne zaman kendini eşler? 17- N kendini eşlerken yeni oluşan nükleotit zincirinde yer alan nükleotitlerin sırasında veya karşılıklı gelmesi gerek nükleotitte hata oluşacak olursa bu durum canlıyı etkiler mi? Etkilerse nasıl etkiler? 18- N molekülü kendini niçin eşler? 19- N eşlemesi nerede gerçekleşir? 7

8 Etkinlik (İKEY) N Modeli Oluşturalım ers Kitabı 31 Kromozomların yapısının nelerden oluştuğunun, N modelinin kavratılmasının sağlanması. raç ve ereçler 5 10 adet plastik pipet, makas, 48 adet ataş, cetvel, her birinden 12 adet olmak üzere mavi, kırmızı, yeşil ve sarı raptiye, ip. Etkinliğe Başlarken Kardeşlerin bazı özellikleri neden birbirine benzer? Beşer kişilik gruplar oluşturulur. etirilen pipetlerin ataşların girebileceği boyutta olup olmadıkları kontrol edilir. lastik pipetten boyu 3 cm olacak şekilde 48 tane parça kesilir. Resimdeki gibi ataşlar yarısı dışta kalacak şekilde pipet parçalarının ucuna erleştirilir. Üzerine raptiyeler takılır. Oluşturulan 48 adet nükleotit modelinden 24 tanesi bir modelin ataşı diğer modelin ipetine gelecek şekilde takılarak masanın üzerinde bir zincir oluşturulur. Birinci zincirdeki kırmızı raptiyenin karşısına yeşil, sarının karşısına mavi aptiyenin gelmesine dikkat edilerek ikinci bir zincir oluşturulur. İki zincir masanın Yapılacaklar zerinde karşılıklı yerleştirilir. on olarak karşılıklı gelen raptiyeler ip kullanılarak ağlanır. rupların çalışmaları karşılaştırılarak tartışma sağlanır. Bir sonraki etkinlikte kullanılmak üzere N modeli saklanır. Çıkarılan onuçlar N modeli kaç zincirden oluşuyor? İki zincirden oluşur. İkinci zincir oluşturulurken raptiyelerin renklerine neden dikkat edildi? Mavi raptiyeler adenin () nükleotite, sarı raptiyeler timin nükleotite (), yeşil raptiyeler sitozin (=C) nükleotite, kırmızı raptiyeler guanin () nükleotite karşılık gelir. N molekülünün her iki zincirinde de belirli nükleotitler, belirli nükleotitlerle karşılıklı dizildiği ve raptiyeler nükleotitleri temsil ettiği için. Etkinlik (İKEY) raç ve ereçler Etkinliğe Başlarken Yapılacaklar N Kendini Nasıl Eşler? ers Kitabı 33 N nın kendini nasıl eşlediğinin kavratılmasının sağlanması. Kalem, cetvel, makas, ip, 48 adet ataş, defter, her biri 12 adet olmak üzere kırmızı, sarı, mavi, yeşil raptiye, 5 10 adet plastik pipet. N da kaç çeşit nükleotit bulunmaktadır? Bunların adları nelerdir? Beşer kişilik gruplar oluşturulur. N Modeli Oluşturalım etkinliğindeki gibi 12 adet kırmızı, 12 adet yeşil, 12 adet sarı ve 12 adet mavi raptiyeden oluşan nükleotit modeli hazırlanır. N Modeli Oluşturalım etkinliğindeki N modeli masanın üzerine konarak renk dizisi deftere yazılır. N modelinin raptiyelerinin arasındaki ipler bir uçtan başlanarak makasla tek tek kesilir. Bir önceki etkinlikte yapılan N modelinde kullanılan raptiyeler arasındaki ipler, nükleotitlerdeki organik bazlar arasında bulunan kimyasal bağlara denk gelir. N modelinin raptiyeleri arasındaki ipler kesilirken bir kişi de kesilen uçtan başlayarak oluşturulan yeni nükleotitleri getirip tekrar karşısına ip ile raptiyelerinden bağlar. Yeni N zincirinin oluşturulmasın yine kırmızı raptiyeler yeşil, sarı raptiyeler mavi raptiyeler ile karşılıklı gelir. Basamaklar açıldıkça boşta kalan nükleotitlerin karşılarına yeni nükleotitler bağlanarak iki N molekülü oluşturulur. Etkinlik sonunda grupların çalışmalarının karşılaştırılarak tartışılması sağlanır. 8

9 Çıkarılan onuçlar Yeni oluşturulan N modelinin renk dizisi, deftere yazılan N modelinin renk dizisiyle aynı mıdır? ynıdır. N modeli oluşturulurken raptiyelerin renklerine dikkat edildi mi? Neden? Yeni N zincirinin oluşturulmasın yine kırmızı raptiyeler yeşil, sarı raptiyeler mavi raptiyeler ile karşılıklı gelir. Çünkü raptiyelerin temsil ettiği N daki nükleotitler karşılıklı dizilirler. Yeni oluşturulan N modelinin ilk oluşturulan N modeliyle aynı olmasının nedeni nedir? Yeni N zincirinin oluşturulmasın yine kırmızı raptiyeler yeşil, sarı raptiyeler mavi raptiyeler ile karşılıklı gelir. Çünkü raptiyelerin temsil ettiği N daki nükleotitler karşılıklı dizilirler. N nın kendini eşlemesi sonucu denin () karşısına imin (), uanin () karşısına itozin() gelmesi gerekir. 23. Etkinlik (İKEY) N Modeli Çizelim Çalışma Kitabı 25 N modelinin çizilmesinin sağlanması. Verilen alana N modeli çizilir. Çizilen N modelindeki moleküller farklı boyama kalemleri kullanılarak boyanır. Yapılacaklar N nın genel özellikleri noktalı yerlere yazılır. Nükleotitlerden oluşur. Her bir nükleotit bir organik baz, bir şeker ve bir fosfattan oluşur. 24. Etkinlik (İKEY) ema Çizelim Çalışma Kitabı 26 N nın kendini nasıl eşlediğinin gösterilmesinin sağlanması. N nın kendini nasıl eşlediğini gösteren basit bir şekil verilen boşluğa çizilir. Yapılacaklar 9

10 7. Etkinlik (MEB EKİ) raç ve ereçler Kod dı: N ers Kitabı 37 N nın yapısının kavratılmasının sağlanması. Renkli ataşlar (yeşil, beyaz, sarı, pembe) ve 1 metre uzunluğunda iki kurdele. (Bunlarla birlikte oyun hamuru, raptiye, makarna, boncuk ve pipet gibi araçlar da kullanılabilir). 1 m uzunluğunda iki kurdele şeridi alınır. eritlerden birinin üzerine yaklaşık 5!er cm aralıklarla pembe, sarı, yeşil ve beyaz ataşlar rastgele takılır. iğer şerit hazırlanırken birinci şeritteki ataşlardan yeşiller beyazlarla, pembeler sarılarla karşılıklı gelecek şekilde yerleştirilir ve ataşlar yerleştirilirken bu kurallara uyulur. İki şerit yan yana getirilir. Yapılacaklar 1. şeritteki ataşlarla 2. şeritteki ataşlar birbirinin içerisinden geçirilerek N nın açılmış modeli oluşturulur. (1. Resim) Her iki kurdele birlikte alt ve üst uçlarından tutularak sarmal oluncaya kadar zıt yönlerde çevrilerek N nın sarmal modeli oluşturulur. (2. Resim) onuca Varalım N molekülünün şekli nasıldır? İkili sarmal şeklinde. Hazırlanan modelde neden her zaman yeşil ataşlarla beyaz, pembe ataşlarla sarı ataşların karşılıklı gelecek şekilde yerleştirilmiş olabilir? Nükleotitler karşılıklı dizilirler. 15. Etkinlik (MEB EKİ) N Molekülünün Yapısı Çalışma Kitabı 23 N nın yapısı ve kendini eşlemesi ile ilgili olarak öğrenilen bilgilerin pekiştirilmesinin sağlanması. N molekülünün yapısını gösteren şekilde birinci iplikteki organik bazlar verilmiş ve ikinci iplikteki organik bazlar boş bırakılmıştır. İkinci iplikte yer alması gereken organik bazların sembolleri boş bırakılan yerlere yazılır. Yapılacaklar 10

11 16. Etkinlik (MEB EKİ) Kutucuklarla Cevaplandıralım Çalışma Kitabı 23 Öğrenilen N nın genlerden, nükleotitlerin de organik baz, şeker ve fosfat grubundan oluştuğunun kavranmasının sağlanması. Kutucuklardan faydalanılarak sorular cevaplandırılır. Yapılacaklar 8. Etkinlik (MEB EKİ) raç ve ereçler Yapılacaklar 1- Hangisi ya da hangileri N molekülünü oluşturan organik bazlardandır? a) itozin nükleotidin karşısına hangi nükleotit gelir? 9 b) imin nükleotidin karşısına hangi nükleotit gelir? 8 2- N molekülü yukarıda verilen yapılar n hangisinde yer alır? 1 3- Hangisi ya da hangileri bir araya geldiğinde adenin nükleotidini oluşturur? Hangisi ya da hangileri N nın yapısında bulunarak kalıtsal özelliklerimizi belirler? 1-6 N Kendini Nasıl Eşler? ers Kitabı 39 N nın kendini nasıl eşlediğinin model oluşturularak kavratılmasının sağlanması. 7. etkinlikte hazırlanan model, 1 er metre uzunluğunda iki kurdele ve renkli ataşlar (yeşil, beyaz, pembe ve sarı). Hazırlanan N modelinde birleştirilen ataşlar uç (sol) kısmından başlayarak açılır. (1. Resim) N modelinin her ipliğinde açıkta kalan nükleotitlere (ataşların ucuna) hangi nükleotidin (ataşın) karşılık geleceği 7. etkinlikteki kurala göre belirlenir. N modelinin açılan uçlarından her bir N ipliği (kurdele) yeni kurdele ile her bir nükleotit ise yeni bir ataşla eşleştirilir. (2. Resim) Bu işleme ilk N modelindeki iplikler tamamen açılıp nükleotitlerin hepsi eşleştirilinceye kadar devam edilir. Yapılan modelden yararlanılarak N molekülünün kendini nasıl eşlediği tartışılır. onuca Varalım Bu işlemler yapıldıktan sonra kaç tane N modeli oluştu? İki N oluşur. Yeni oluşturulan N modelleri birbirinin aynısı mıdır? Her iki N modeli de birbirinin aynısıdır. N kendisini nasıl eşler? çıklanır. N kendisini eşlerken kendisini oluşturan diziler birbirinden ayrılmaya başlar. itoplazmada serbest hâlde bulunan nükleotitler çekirdeğin içerisine girerek N molekülünün açılan kısımlarındaki nükleotitlerle eşleşir. onuçta başlangıçtaki N molekülünün aynısı, iki N molekülü oluşur. 11

12 17. Etkinlik (MEB EKİ) N Çalışma Kitabı 24 N molekülünün yapısı ile ilgili öğrenilen bilgilerin pekiştirilerek eksiklerin tamamlanmasının sağlanması. N hakkında sorulan soruların cevapları ilgili boşluklara yazılır. Yapılacaklar N molekülünün kendini nasıl eşlediğini gösteren şekil verilen boşluğa çizilir. N molekülünün kendini eşlemesi olayının nasıl gerçekleştiği verilen boşluğa yazılır. Cevaplar bir sonraki derste kontrol edilerek eksiklikler tamamlanır. Yapısında bulunan bilgilerin yeni oluşacak yavru hücrelere geçmesini sağlamak için N molekülü kendisini eşler. Kendisini eşlerken kendisini oluşturan diziler birbirinden ayrılmaya başlar. itoplazmada serbest hâlde bulunan nükleotitler çekirdeğin içerisine girerek N molekülünün açılan kısımlarındaki nükleotitlerle eşleşir. onuçta başlangıçtaki N molekülünün aynısı, iki N molekülü oluşur. Etkinlik (LIN) raç ve ereçler Uygulamalar N Modeli Yapıyorum ers Kitabı 36 Kromozomları oluşturan N nın yapısının nasıl olduğunun kavratılmasının sağlanması. 10 adet plastik pipet, 48 adet metal ataş, 48 adet plastik raptiye (12 adet kırmızı, 12 adet yeşil, 12 adet sarı, 12 adet mavi), cetvel, makas, ip. ruplar oluşturulur. lastik pipetten 3 cm boyunda parçalar kesilerek 48 pipet parçası hazırlanır. Etkinlikteki ilk resimde görüldüğü gibi her pipet parçasının ortasına renkli bir plastik raptiye batırılır. Metal ataş yarısı dışarıda kalacak şekilde pipet parçasının ucuna takılır. Yukarıdaki işlemler farklı renklerde plastik raptiye kullanılarak tekrarlanır ve 48 tane model oluşturulur. Masanın üzerinde ataşların dışarıda kalan parçaları birbirine geçirilerek 24 tanesi birleştirilir. Modelin tamamlanması için 24 modelden oluşan yeni bir zincir yapılır. Bu zincir yapılırken ilk yapılan zincirdeki plastik raptiye zincirlerine dikkat edilir. Kırmızı raptiyenin karşısına yeşil, mavi raptiyenin karşısına sarı raptiye gelecek şekilde ikinci zincir oluşturulur. Her iki zincir yan yana masaya konarak kırmızı raptiye yeşil raptiyeye, mavi raptiye ise sarı raptiyeye iple bağlanır. Yapılan model diğer grupların modelleriyle karşılaştırılır. Yapılan model, bir sonraki etkinlikte kullanmak üzere saklanır. Çıkarılan onuçlar ipet, raptiye, ip ve ataş neleri temsil ediyor olabilir? ipet; eker ve fosfatları, Raptiye; Organik bazları, 12

13 taş; Nükleotitleri birbirine bağlayan şeker ve fosfat bağlarını, İp; N zincirlerini birbirine bağlayan zayıf hidrojen bağlarını temsil eder. İkinci zincir oluşturulurken karşılıklı gelen modellerin rengine neden dikkat edildi? N yı oluşturan iki zincirde nükleotitler veya organik bazlar karşılıklı dizilir. Bu nedenle iki zincirde organik bazları temsil eden ataşlar karşılıklı dizilir. izilimde; Mavi ataş, adenin nükleotiti, arı ataş, timin nükleotiti, Kırmızı ataş, guanin nükleotiti, Yeşil ataş, sitozin nükleotiti temsil eder. 27. Etkinlik (LIN) N nın Yapısı Çalışma Kitabı 27 N modelinin çizilmesinin sağlanması. Verilen boşluğa N modelinin açık şekli çizilerek şeker, fosfat ve organik bazlar gösterilir. Uygulamalar 28. Etkinlik (LIN) N daki Farklı Nükleotitler Çalışma Kitabı 27 N hakkında öğrenilenlerin değerlendirilmesinin sağlanması. Uygulamalar Verilen boşluğa N hakkında bilinenler yazılır. 29. Etkinlik (LIN) N Modeli Çalışma Kitabı 28 N modeli yapılmasının sağlanması. Kırmızı, yeşil, sarı ve mavi oyun hamurlarını kullanarak bir N modeli oluşturulur. Yapılan N modelinin şekli verilen boşluğa çizilir. Yapılan model saklanır. Uygulamalar 13

14 Etkinlik (LIN) raç ve ereçler Uygulamalar N yı Eşleştirelim ers Kitabı 38 N nın kendini nasıl eşlediğinin kavratılmasının sağlanması. lastik pipet, makas, 48 adet renkli plastik raptiye (12 adet kırmızı, 12 adet yeşil, 12 adet sarı, 12 adet mavi), bir önceki etkinlikte yapılan N modeli, cetvel, ip. ruplar oluşturulur. Bir önceki etkinlikte olduğu gibi 12 tane kırmızı, 12 tane yeşil, 12 tane mavi ve 12 tane sarı nükteotit modeli hazırlanır. N Modeli Yapıyorum etkinliğinde yapılan N modelinin raptiyeler arasındaki iplikleri bir uçtan başlayarak makasla birer birer kesilir. ruptan başka biri, her basamak kesildikçe açılan uçlara yeni nükteotidi getirip raptiyeleri birbirine iplikle bağlar. Eşleştirme yapılırken renklere dikkat edilir. Bu işleme, basamaklar açılıp nükleotitlerin hepsi eşleşinceye kadar devam edilir. Yeni oluşan N modelleri, diğer grupların yaptığı modellerle karşılaştırılır. Çıkarılan onuçlar N eşlenirken raptiyelerin renklerine niçin dikkat edildi? Raptiyeler organik bazları temsil eder ve N da organik bazlar karşılıklı eşleşirler. Oluşan yeni N modeli ile eski N modeli birbirinin aynısı mıdır? Neden? ynı nükleotit dizilişine sahip olduğu için birbirinin aynısıdır. N eşlenirken nükleotit diziliminin korunmasının nedeni neler olabilir? ynı kalıtsal bilgilerin, bölünme sonucu oluşacak hücrelere aktarılmasını sağlamak için. 30. Etkinlik (LIN) N nın Kendini Eşlemesi Çalışma Kitabı 29 N nın kendini nasıl eşlediğinin kavratılmasının sağlanması. Çalışma Kitabı ndaki 29. etkinlikte oyun hamurundan yapılan N modeli kullanılarak yine aynı renklerde oyun hamurlarıyla N nın kendini eşlemesini gösteren model oluşturulur. Yapılan modelin şekli verilen boşluğa çizilir. Uygulamalar 14

15 ÖRNEKLER : 1- Bir N molekülü kendini art arda 3 kez eşlerse toplam kaç tane N molekülü oluşur? N ayısı=2 n = 2 3 =8 tane. 2- Bir N molekülünde 300 tane nükleotid ve 250 tane nükleotid varsa bu N molekülünde toplam kaç tane nükleotid bulunur? = 300 ise; = = 300 olur. = 250 ise; = = 250 olur. oplam Nükleotid ayısı = = = nükleotitli bir N molekülünde toplam kaç tane deoksiriboz şekeri ve fosfat gurubu bulunur? Nükleotit ayısı = eoksiriboz ekeri ayısı = 500 Nükleotit ayısı = Fosfat rubu ayısı = nükleotidli bir N molekülünde nükleotid sayısı 375 ise nükleotid sayısı kaçtır? = 375 ise; = = 375 olur. oplam Nükleotid ayısı = = = = = + = = Bir N zincirinde toplam 900 nükleotid vardır. Zincirde 200 tane nükleotid varsa kaç tane nükleotid vardır? oplam Nükleotid ayısı = 900 = 200 ise = = 200 olur. oplam Nükleotid ayısı = = = = = + = = Bir N molekülünde 150, 175 olduğuna göre bu N molekülünde nükleotidlerin nükleotidlerine oranı kaçtır? = = 150 = =

16 nükleotitten meydana gelen bir N molekülünde nükleotidlerinin sayısı nükleotidlerin sayısının 3 katı ise sayısı kaçtır? oplam Nükleotid ayısı = 1200 = 3. = = oplam Nükleotid ayısı = = = 8 = = = Bir N molekülünün 1. zincirinde 200 ve 150, 2. zincirinde 100, 200 varsa bu N molekülünde toplam kaç tane nükleotit vardır? 1.Zincir = = 650 Nükleotit 2.Zincir = = 650 Nükleotit oplam Nükleotit ayısı = 1.Zincir + 2.Zincir = = 1300 Nükleotit nükleotitten oluşan N nın tek zincirinde 250, 300, 200 varsa bu N molekülündeki toplam / oranı kaçtır? 1. Zincirde; = 250 = 200 = 300 =? oplam Nükleotid ayısı = 1000 oplam Nükleotid ayısı = = = = = Zincirde; 2. Zincirde; = 250 ise = = 250 = 200 = = 200 = 300 = = 300 = 250 = = 250 oplam ayısı = = 450 oplam ayısı = = nükleotidli N molekülünde sayısı 200 ise bu N molekülünde toplam kaç tane H bağı bulunur? = 200 ise; = = 200 olur. oplam Nükleotit ayısı = = = = = + = = olur. oplam H Bağı ayısı = (). 2 + (). 3 = = =

17 11- Bir N molekülünde 4500 zayıf H bağı vardır. 650, nükleotid olduğuna göre toplam nükleotid sayısı kaçtır? = 650 ise; = = 650 olur. oplam H Bağı ayısı = (). 2 + () = () = () = () = (). 2 () = 2550/2 () = 1225 oplam Nükleotid ayısı = oplam Nükleotid ayısı = oplam Nükleotid ayısı = ekildeki N moleküllerinden hangisi kendini eşleyemez (eşleme sırasında mutasyonlar oluşabilir)? a) N molekülünün her iki zincirindede nükleotitler birbirini tamamlayabileceği için kendini eşleyebilir. b) N molekülünün her iki zincirindede nükleotitler birbirini tamamlayamayacağı için kendini eşleyemez. 17

18 6- Kromozom ve Özellikleri : Hücredeki yaşamsal faaliyetleri yöneten, kontrol eden ve hücreye ait kalıtsal bilgileri bulunduran yönetim merkezi çekirdektir. Hücredeki kalıtsal bilgilerin tamamı çekirdekteki kromatin ipliklerde bulunur. Kromatin iplikler aslında birer N molekülüdür (sarmalıdır). Kromatin iplikler hücre bölünmesinden önce kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluştururlar. Kromozomların yapısında N molekülü ve protein kılıf bulunur. Kromozomlarda N bulunduğu için hücredeki kalıtsal (genetik) bilgilerin tamamını taşıyan yapılardır. Kromozomlar hücre bölünmesinden önce kendini kopyalayarak (eşleyerek) iki iplik oluşturur. Kromozomların kendini eşlemesi demek, yapısındaki N nın kendini eşlemesi demektir. N kendini eşleyince oluşan iki N molekülünün etrafına protein kılıf örülür. Bu şekilde oluşan ipliklerden her birine kromatit denir. Bir kromozom iki kromatitten oluşur. Hücre bölünmesinde bir hücreden iki hücre oluşur. Kromozomların kendini kopyalaması (eşlemesi) sonucu oluşan kromatitlerden her biri, hücre bölünmesi sonucu oluşan hücrelere geçer ve hücreye geçen kromatitlere artık kromozom denir. Böylece bölünme sonucu oluşan hücreler aynı kromozomu taşıdıkları için aynı kalıtsal (genetik) bilgilere sahip olurlar. Bu nedenle kromozomlar bölünme sonucu oluşan yeni hücrelere kalıtsal bilgilerin taşınmasını sağlar. Canlıların sahip olduğu hücreler kromozom sayısına göre diploit (2n) kromozomlu hücreler (vücut hücreleri) ve haploit (n) kromozomlu hücreler olarak iki çeşittir. Canlıların vücut özelliklerini belirleyen ve 2n kromozomlu olan hücrelere vücut hücreleri veya diploit (2n) kromozomlu hücreler denir. İnsanların vücut hücrelerinde 2n=46 kromozom bulunur. Canlılarda üreme olayını gerçekleştiren ve n kromozomlu olan hücrelere üreme hücreleri veya gametler veya haploit (n) kromozomlu hücreler denir. İnsanların üreme hücrelerinde (yani sperm ve yumurta hücrelerinde) n=23 tane kromozom bulunur. Her canlı türünde bulunan bireylerdeki kromozom sayısı sabittir. Bir canlının yapısını oluşturan bütün hücrelerdeki kromozom sayısı aynıdır (üreme hücreleri dışında). Her canlı türünde bulunan kromozomlar farklı kalıtsal (genetik) özellikler taşır. Kromozom sayısı canlı türünü ya da canlının gelişmişliğini (karmaşıklığını) belirlemez. (Canlı türünü ya da canlıların gelişmişliğini kromozom sayısı değil, kromozomların üzerinde bulunan genler belirler.). Kromozom sayıları aynı olan farklı türe ait canlılar, kromozomları farklı kalıtsal (genetik) özellik taşıdığı için farklı gelişmişlik düzeyine sahiptirler. Çok hücreli canlıların vücut hücrelerindeki kromozomların çift olarak bulunmasının nedeni; n sayıda kromozomun anneden, n sayıda kromozomun babadan gelerek 2n sayıda çift kromozom oluşturmasıdır. (İnsanlarda anneden n=23, babadan n=23 kromozom gelerek zigotta kromozom sayısı 2n=46 ya çıkar.). Çift Kromatit (Kromozom) İkinci Boğum rotein Kılıf Uydu Kromomer (işkinlik) Matriks Birinci Boğum (entromer) KROMOZOMUN YII Kromatit Kromatit Çift Kromatit (ELENMİ KROMOZOM) 18

19 NO : 1- Bazı canlıların kromozom sayıları : Canlı ürü Kromozom Kromozom Kromozom Canlı ürü Canlı ürü ayısı (2n) ayısı (2n) ayısı (2n) olucan 2 Evcil omuz 36 anda 52 ivri inek 6 Kobra Yılanı 38 Koyun 54 irke ineği 8 Kaplan 38 İnek ığır Bizon 60 inek 12 Kedi 38 Keçi 60 irinç 12 Yabani omuz 38 Eşek 62 Çekirge 14 Fare 40 t 64 Bezelye 14 erçe 40 Bıldırcın 74 oğan 16 Maymun 42 eve 74 üvercin 16 Buğday 42 Köpek 78 Karga 16 avşan 44 Kurt 78 Mısır 20 İnsan 46 avuk 78 Yılan 20 Kurt Bağrı 46 Ördek 78 Fasulye 22 Moli Balığı 46 ül 78 omates 24 Zebra 46 eniz Yıldızı 94 alyangoz 24 Erik 48 Fil 94 Kurbağa 26 empanze 48 ynalı azan 104 Kartal 26 atates 48 t Kuyruğu 216 yçiçeği 34 Manda Eğrelti Otu

20 ÖRNEKLER : 1- Farklı canlılara ait olan farklı hücrelerin kromozom sayılarını belirleyin. a) Vücut hücresinde 16 kromozom bulunan güvercinin; perm hücresinde 8 Yumurta hücresinde 8 Mide hücresinde 16 aga hücresinde 16 Kanat hücresinde 16 Kalp hücresinde 16 b) Vücut hücresinde 46 kromozom bulunan insanın; perm hücresinde 23 Yumurta hücresinde 23 eri hücresinde 46 Karaciğer hücresinde 46 inir hücresinde 46 Kalp hücresinde 46 Kas hücresinde 46 Kemik hücresinde 46 20

21 7- en : Canlının sahip olduğu her bir özelliği (saç rengi, saç şekli, göz rengi, ten rengi, parmak izi, burun yapısı gibi) (kalıtsal özellikleri) belirleyen, bu özelliklerin yavrulara aktarılmasını sağlayan, N nın en küçük görev ve kalıtım birimine gen denir. Bir tek gen, N nın 1500 nükleotidinden oluşur ve bütün genler birleşerek N yı meydana getirir. en, N nın bir bölümü ve kromozomun bir parçasıdır. Her bir gen sahip olduğumuz kalıtsal özelliklerden birini belirler ve genler canlıların sahip olduğu özelliklerin birbirinden farklı olmasını sağlar. Canlıların hücrelerinde bulunan kromozom sayısı canlı türünü ya da canlının gelişmişliğini belirlemez. Canlı türünü ya da canlıların gelişmişliğini kromozom sayısı değil, kromozomların üzerinde bulunan genler belirler. 8- Nükleotit en N Kromozom İlişkisi : Hücre çekirdeğinde; Nükleotitler birleşerek (1500 tanesi) genleri oluşturur. enler birleşerek N molekülünü oluşturur. N molekülünün etrafına protein kılıf örülerek kromozomları oluşturur. Kromozomlar çekirdekte, çekirdek ise hücre içerisinde bulunur. Nükleotit < en < N < Kromozom < Çekirdek < Hücre aç Rengi EN (1500 Nükleotit) aç ekli EN (1500 Nükleotit) N Molekülü rotein Kılıf öz Rengi EN (1500 Nükleotit) en Rengi EN (1500 Nükleotit) armak İzi Burun Yapısı EN (1500 Nükleotit) EN (1500 Nükleotit) Kromatit + Kromatit = KROMOZOM HZIRLIK ORULRI MEB EKİ : 1- Kromozom nedir? 2- Kromozom hücrede nerede bulunur? 3- Kromozomun görevi nedir? 4- Kromozom olmasaydı ne olurdu? 5- Kromozom sayıları aynı olan canlıların birbirlerinden farklı olmalarının nedeni nedir? 6- Kromozom sayıları ile canlıların gelişmişliği ve büyüklüğü arasında bir ilişki var mıdır? HZIRLIK ORULRI LIN : 1- Hücrenin temel kısımları ve bu kısımlardan biri olan çekirdeğin görevleri nelerdir? 2- Kromozomlar nerde bulunur? 3- Kromozomlar ne tür bilgiler taşımaktadır? (Canlıya ait kalıtsal bilgileri taşır.). 4- Canlıların tüm hücrelerinde kromozomlar var mıdır? Neden? (Vardır. Bütün hücrelerde yaşamsal faaliyetleri kromozomlar gerçekleştirir.). 1. Etkinlik (MEB EKİ) Bilgilerimizi Hatırlayalım Çalışma Kitabı 10 Öğrencilerinde bilgilerindeki eksikliklerin tespit edilerek eksik bilgilerin giderilmesinin sağlanması. 21

22 Yapılacaklar Birinci bölümde verilen sorular cevaplandırılır ve cevaplar üzerinde sınıfça tartışma yapılır. artışma bir sonuca bağlandıktan sonra cevaplarda yanlışlıklar varsa düzeltilmesi sağlanır. 1. Hücrenin temel kısımları nelerdir? Hücre zarı itoplazma Çekirdek 2. Hücredeki temel kısımların görevleri nelerdir? Hücre zarı : Hücreye şeklini verir ve madde alış veriş sağlar. itoplazma : Yaşamsal olayları gerçekleştiren organelleri bulundurur. Çekirdek : Hücrenin yönetim merkezidir. 3. Hücrenin yönetim merkezi neresidir? Bu merkezin görevleri nelerdir? Çekirdektir. Kalıtsal özelliklerimizi taşıyan yapıları bulundurur. 4. Hücre bölünür mü? Neden? Evet. Büyüme ve üremeyi sağlamak için hücreler belirli bir büyüklüğe ulaşınca bölünür. 5. Çok hücreli canlıların büyümesi nasıl gerçekleşir? Canlılarda büyüme mitoz bölünme ile gerçekleşir ancak öğrencilerin bu soruyu cevaplayabilecek bilgileri yoktur. Bu soru öğrencilerin ön bilgilerini açığa çıkarmak, fikir yürütmelerini sağlamak için konulmuştur. 6. Canlılar nasıl çoğalır? Üreme ile. Üreme, büyüme, kalıtsal, genetik, klonlama kavramlarının zihinde çağrıştırdığı kelimeler boşluklara yazılır ve yazılanlar paylaşılır. 2. Etkinlik (MEB) Yapılacaklar 1. Etkinlik (LIN) Uygulamalar Nereden, Nereye, Nasıl eldim? Çalışma Kitabı 11 Öğrencilerin ünitenin başındaki ve sonundaki durumlarını karşılaştırarak kendilerini değerlendirmelerini sağlamak. yrıca ünite ile ilgili ön bilgilerini hatırlayarak bu ünitede ne öğrenmek istediklerini ve öğrenmek istediklerine nasıl ulaşacaklarını belirlemek. Çalışma kitabının 1. ünitesinde sayfa 11 deki 2. etkinlikteki tablo kullanılır. Çizelgenin 1. bölümündeki sorular üniteye başlamadan cevaplandırılır. Ünitenin işlenişi sırasında neyi, ne kadar öğrendiklerinin farkına varmaları için 2. bölümdeki sorular cevaplandırılır. Üniteye Başlarken Çalışma Kitabı 12 Üniteye başlamadan önce sahip olunan bilgilerin, öğrenme kapsamı hakkında düşüncelerin ve ünite sonunda öğrenilenlerin değerlendirilmesinin sağlanması. Üniteye başlamadan önce etkinliğin birinci bölümü Neler Biliyorum? ve ikinci bölümü Neler Öğrenmek İstiyorum? doldurulur. Ünite tamamlandıktan sonra etkinliğin üçüncü bölümü Neler Öğrendim? doldurulur. (LIN) raştırma ers Kitabı 17 eçilen on değişik bitki veya hayvan türünün kromozom sayıları araştırılarak araştırma sonuçları bir tablo haline getirilip paylaşılır. 22

23 9- Canlı Çeşitliliğinin Nedeni : ünya da yaşayan bütün canlı türlerinde nükleik asitler bulunur ve canlılardaki nükleik asitler nükleotitlerden oluşur. Bütün canlılardaki nükleik asitleri oluşturan nükleotitlerin yapısı aynıdır. Canlılardaki nükleik asitleri oluşturan nükleotitlerin yapısı aynı olmasına rağmen her canlı türünün hatta aynı (bir) türün farklı (değişik) bireylerinin N yapıları farklıdır. Her canlının N yapısının farklı olmasının nedeni, N yı oluşturan nükleotitlerin sıra, sayı ve dizilişlerinin farklı olmasıdır. Canlıların temel yapısını proteinler oluşturur ve proteinler hücrede ribozomlar tarafından üretilir. ünyada yaşayan her canlı türünün (1,5 2 milyon tür) hatta aynı türün farklı bireylerinin hatta bir bireyin farklı hücrelerinin ürettiği protein çeşidi birbirinden farklıdır. Canlıların protein yapılarının birbirinden farklı olmasının nedeni proteinleri oluşturan amino asitlerin sıra, sayı ve dizilişlerinin farklı olmasıdır. roteinler, hücre içerisinde N bilgisine göre üretilir. Her canlının N yapısı farklı olduğu için amino asitlerin dizilişleri dolayısıyla protein çeşitleri birbirinden farklı olur. Canlıların protein yapıları farklı olduğu için canlılar birbirlerine benzemezler ve canlıların görünüşleri, vücut büyüklükleri, saç renkleri, ten renkleri, göz renkleri, parmak izleri birbirinden farklı olur. (Her hücre N daki 4 nükleotidi ( C ) 64 çeşit üçlü şifreler haline getirir ve böylece yüzlerce çeşit protein üretebilir. N daki bu üçlü baz dizilişinin her birine genetik şifre veya genetik kod denir.). NO : 1- ünya da yaşayan insanların N yapılarının %99,5 i aynıdır. İnsanların farklı kişiliklere, davranışlara ve özelliklere sahip olmasının nedeni N larındaki %0,5 lik farklılıktan kaynaklanır. 2- İnsanların parmak izlerinin, zebraların çizgilerinin farklı olmasının nedeni N yapılarının farklı olmasıdır. 3-1,5 2 milyon canlı türünün, bir türün farklı bireylerinin, bir bireyin farklı hücrelerinin ürettiği protein çeşidi farklıdır. 4- Kromozomların kendini eşlemesi sonucu oluşan çekirdekteki kromatitler, RN nın sentezlenmesini sağlar. 25. Etkinlik (İKEY) Yapılacaklar 18. Etkinlik (MEB EKİ) Yapılacaklar İlişkilendirelim Çalışma Kitabı 1 Nükleotit, gen, N ve kromozom arasındaki ilişkinin kavratılmasının sağlanması. Nükleolit, gen, N, kromozom kavramları arasında nasıl bir ilişki vardır? Verilen noktalı yere açıklanarak yazılır. Nükleotit; organik baz, şeker ve fosfattan oluşan kimyasal bir bileşiktir. en; N üzerinde bulunan, kalıtsal bilgileri taşıyan ve nükleotitlerden oluşan yapıdır. N; genlerden oluşan, kromozomların yapısını oluşturan büyük moleküldür. Kromozom; hücre çekirdeğinde bulunan, bölünme sırasında kendini eşleyen yapıdır. Nükleotit en N Kromozom Kavramlar rasındaki İlişkiyi Belirleyelim Çalışma Kitabı 25 Nükleotit, gen, N ve kromozom arasındaki ilişkinin kavratılmasının sağlanması. Verilen şema incelenir. Nükleotit, gen, N ve kromozom kavramları şema üzerinde uygun boşluklara yerleştirilir. 23

24 Bu kavramlar arasındaki ilişkiyi açıklayan kavram haritası hazırlanır. 31. Etkinlik (LIN) Vagonları ıraya izelim Çalışma Kitabı 30 Nükleotit, gen, N ve kromozom arasındaki ilişkinin belirlenmesinin sağlanması. Etkinlikteki vagonlar ile nükleotit, gen, N ve kromozomlar küçükten büyüğe doğru düşünülerek eşleştirilir. Vagonların içine eşleştirilen kavramlar kısaca açıklanır. Nükleotit; organik baz, şeker ve fosfattan oluşan kimyasal bir bileşiktir. en; N üzerinde bulunan, kalıtsal bilgileri taşıyan ve nükleotitlerden oluşan yapıdır. N; genlerden oluşan, kromozomların yapısını oluşturan büyük moleküldür. Kromozom; hücre çekirdeğinde bulunan, bölünme sırasında kendini eşleyen yapıdır. Uygulamalar 32. Etkinlik (LIN) Uygulamalar Kavram anımlama Çalışma Kitabı 30 Öğrenilen bilgilerin tekrarlanmasının sağlanması. Cevapları bulmacada verilen sorular bulunarak noktalı yerlere yazılır. 1- Bezelyelerde çaprazlama yaparak kalıtım bilimine katkı sağlayan bilim adamı. 2- Ortaya çıkan karakter özelliği. 24

25 3- Canlıların gen yapısı. 4- Üreme ana hücrelerinde görülen bölünme şekli. 10- enetik Mühendisliği ve Çalışma lanları : Canlıların sahip olduğu özellikler ya genler sayesinde aktarılır ya da çevre etkisiyle sonrada kazanılır. Canlıların sahip olduğu özellikleri belirleyen N molekülü ve yapısı hakkında araştırmalar yapan bilim dalına moleküler biyoloji denir. N yı oluşturan ve canlıların sahip olduğu özelliklerin aktarılmasını sağlayan genler, genlerin ve genleri oluşturan nükleotitlerin dizilişleri hakkında araştırmalar yapan bilim dalına genetik (gen) mühendisliği denir. enetik mühendisliğinin temelini, genler üzerinde yapılan çalışmalar oluşturur. enetik mühendisleri, genlerle ilgili anormallikleri düzeltmek üzere çalışmalar yapmaktadır. Bu sayede öncelikle üreme hücrelerindeki zararlı genlerin gelecek kuşağa aktarılmasını önlemek amaçlanmaktadır. enetik mühendisleri tarafından yapılan N hakkında araştırmalar, N nın yapısının anlaşılmasını ve genlerin canlıdaki etkilerinin tespit edilmesi konusunda fayda sağlar. enetik mühendisliği uygulamaları, insanlığın başta sağlık ve gıda olmak üzere endüstri, tarım, bitki ve hayvan ıslahı, insanların hastalıklardan korunması gibi birçok problemini çözmek amacıyla hızlı bir şekilde ilerlemektedir. 11- enetik Mühendisliğinin macı ve Yapılacak Çalışmalar : a) ağlık lanında Yapılacak Çalışmalar : 1-) Canlıların özürlerinin giderilmesini sağlamak. Biyonik organ üretimi. 2-) İnsandan insana ya da hayvandan insana doku ve organ naklinin yapılmasını sağlamak. omuza insan geni nakledilerek domuzun insanlarınki ile aynı organlara sahip olması sayesinde bu organların insanlara nakledilmesi amaçlanmaktadır. 3-) Bedensel ve kalıtsal hastalıklarının tedavi edilmesini sağlamak. İnsanlarda cüceliğe sebep olan büyüme hormonunun eksikliğinin giderilmesi. (Büyüme hormonu eksikliğini gidermek için büyüme hormonunu sentezleyen gen, bir bakteriye aktarılarak, bakterinin bu hormonu üretmesi sağlanabilmektedir.). 25

26 Kanser, İ, şeker, yüksek hiper tansiyon, renk körlüğü, hemofili gibi hastalıkların tedavi edilmesini sağlamak. (N daki gen dizilişinin bilinmesi ile bu hastalıkların ne zaman ortaya çıkacağı bilinebilir ve hastalık genleri çıkarılarak canlı hastalıklardan kurtulabilir.). 4-) Canlıdan canlıya veya hücreden hücreye gen naklinin yapılması ile ya da genlerde yapılan değişiklikler sonucu yeni canlı türlerinin ve üstün özellikli canlıların elde edilmesini (canlıların sahip olduğu özelliklerin geliştirilmesini) sağlamak. Farelere gen nakli yapılarak öğrenme kabiliyeti arttırılmıştır. (Bu teknik, ileride insanlara da uygulanabilecek, hafızası zayıflayanlara takviye yapılacaktır. B li bilim adamları uygulamıştır.). 5-) İnsanların hastalıklardan korunmasını sağlamak. ntibiyotikler, hormonlar gibi kimyasal maddelerin üretiminde kullanılmak üzere bazı bitkilerin genetik yapısı değiştirilmektedir. 6-) lkolizm, madde bağımlılığı, suça yatkınlık gibi sorunların, insanın genetik yapısının değiştirilmesi ile ortadan kaldırılmasını sağlamak. 7-) İnsan zekâsının geliştirilmesi ve daha zeki nesillerin yetiştirilmesini sağlamak. 8-) Canlıların ömürlerinin (yaşam sürelerinin) uzatılmasını sağlamak. irke sineğinin genleri değiştirilerek ömürleri uzatılabildi. Ömür uzunluğunu belirleyen genlerin değiştirilmesiyle ömürlerin uzatılması amaçlanmakta. 9-) en tedavisi uygulamasının yapılmasını sağlamak. 10-) Yapay (vücut dışında) döllenme (tüp bebek) yapılmasını sağlamak. 11-) N parmak izinin çıkartılmasını ve kullanılmasını sağlamak. 12-) enetik kopyalama (klonlama) yapılmasını sağlamak. 13-) İnsanın genetik şifresinin çözümlenmesini sağlamak. b) anayi (Endüstri) lanında Yapılacak Çalışmalar : 1-) Yeni ekolojik enerji kaynaklarının elde edilmesini sağlamak. 2-) Çevre kirliliğine yol açan maddelerin belirlenmesi ve yok edilmesini sağlamak. 3-) Kimyasal ve biyolojik silahlara ve savaşlara karşı konulmasını sağlamak. 4-) Canlı vücudu için gerekli olan protein, vitamin ve hormonların ucuz, kolay ve fazla miktarda üretilmesini sağlamak. c) Bitki ve Hayvancılık lanında Yapılacak Çalışmalar : 1-) aha verimli ve dayanıklı hayvan ve bitki türlerinin ve ürünlerinin elde edilmesini sağlamak. ebze ve meyve tohumlarının genleri oynanarak daha dayanıklı, daha verimli ve besin gücü daha yüksek olan ve daha hızlı büyüyebilen bitkilerin yetiştirilmesi. (enetiği eğiştirilmiş Organizmalar O.). 2-) Mikroplara ve böceklere karşı dirençli olacak şekilde bitki üretilmesini sağlamak. Böylelikle tarımda kullanılan böcek öldürücü ilaçlara gerek kalmamaktadır. 3-) Endüstri ve tarımda, bitki ve hayvan ıslahını (iyileştirilmesini) sağlamak. 12- Bazı enetik Mühendisliği Uygulamaları : a) Klonlama : N nın belirli bir bölümünün, genellikle bir genin kopyasını oluşturmak için kullanılan yönteme klonlama (kopyalama = gen klonlaması) denir. Klonlamada, bir canlıda bulunan ve canlıya ait önemli bir özelliği belirleyen (ürünü sentezleyen) gen, o canlıdan alınıp taşıyıcı bir canlının N sıyla birleştirilerek başka bir hücreye aktarılır ve bu hücre çoğaltılır. Klonlama (genetik kopyalama) sayesinde bir canlıdan aynı kalıtsal özelliğe sahip yeni canlılar üretilebilir. 26

27 en klonlanması ilk defa 1975 yılında Köhler ve Milstein tarafından yapılmıştır. Klonlama (genetik kopyalama) yoluyla memeli N nın tamamının taşınması yani canlının tamamen kopyalanması ilk defa 22 ubat 1997 yılında İskoçya nın Edinburgh kentinde bulunan Roslin Enstitüsü nde r.wilmut tarafından yapılmıştır. r.wilmut bu tarihte koyun kopyalamayı başarmıştır. (olly atron isimli şarkıcıdan ismini almıştır.). Kopyalama olayında üç farklı koyun kullanılmıştır. 1. (yumurta vericisi) koyunun yumurta hücresinin çekirdeği çıkartılmıştır. 2. (kopyalanacak) koyunun vücut hücresinin çekirdeği alınmış ve 1. koyunun yumurta hücresinin içine yerleştirilmiş ve bu hücrenin çoğalması sağlanmıştır. Çoğaltılmış vücut hücreleri (klonlar) 3. koyuna (taşıyıcı koyuna) verilmiştir. 3. koyunun rahminde gelişen embriyo yavru koyunu (kuzuyu) doğurmuş ve bu kuzuya OLLY adı verilmiştir. olly, 2. koyunun yani çekirdeği (ve içindeki N sı) alınan koyunun kopyasıdır. N ahibi (Çekirdek Vericisi Koyun) 2.Koyun 1.Koyun Yumurta Hücresi Vericisi Koyun Vücut Hücresi Yumurta Hücresi Vücut Hücresinin Çekirdek ve N sı Çekirdeği lınmış Yumurta Hücresi Çekirdek Çekirdeksiz Yumurta Hücresi 1. Koyunun Yumurta Hücresi İle 2. Koyunun Çekirdeği Birleşir Oluşan Hücreler Çoğaltılır ve Embriyo=Klon Oluşur. 3.Koyun aşıyıcı Koyuna Embriyo şılanır. OLLY Yavru, Kuzu, N ahibi 2.Koyuna Benzer. HZIRLIK ORULRI LIN : 1- olly adı verilen yeni koyun; yumurtası alınan, vücut hücresi alınan ve doğumu gerçekleştiren koyunlardan hangisinin kopyası olabilir? (Yumurtası alınan koyuna benzer.). 27

28 NO : 1- Klonlamanın arihçesi : 1902 : emender blastomerlerinden yeni bir semender oluşturuldu : eç evredeki embriyonun çekirdeği çıkartılarak çekirdeksiz yumurta hücresine aktarıldı : İribaş halindeki kurbağa, bütünüyle klonlanan ilk canlıdır. Robert Briggs ve homas King adlı araştırmacılar, bir iribaş embriyosundaki hücreleri kullanarak yeni bir canlı oluşturdular. Kurbağa embriyosundan alınan vücut hücresinin çekirdeğini, hücre çekirdeği çıkartılmış ve döllenmemiş bir yumurta hücresine aktarmışlardır. Çekirdek aktarımı olarak adlandırılan bu yöntem, çok hücreli canlıları klonlamak için kullanılan deneylerin protitipini oluşturdu : John ordon, çekirdek transferi yöntemiyle özelleşmiş hücreleri kullanarak kurbağa klonlamıştır : Embriyo hücrelerinden ilk memeli canlılar, koyun ve inek klonlandı. Bunu domuz, keçi ve fareler izledi : Kültür ortamında büyütülen ebriyo hücrelerinden inek klonlandı : Yetişkin bir hücreden klonlanan ilk memeli canlı olly dir. r. Lan Wilmut ve arkadaşları, yetişkin bir koyunun memesinden aldıkları vücut hücresinin çekirdeğini, çekirdeği çıkartılmış bir yumurta hücresine aktarmışlardır. Ortaya çıkartılan embriyo, dişi bir koyunun rahmine yerleştirilmiş ve yavru normal doğumla dünyaya gelmiştir Ocak : B deki dvanced Cell echnologies (C) adlı biyoteknoloji şirketindeki araçtırmacılar, gen aktarımlı buzağılar klonlamışlardır. raştırmacıların amacı, sütünde insanların kullanımı için ilaçlar bulunan buzağılar yaratmaktı emmuz : Yetişkin bir memeliden klonlanan canlı, Cumulina adlı farenin 1997 ralık ayında dünyaya geldiği açıklandı. Bu açıklamanın yapıldığı sıralarda Hawaii Üniversitesi nden araştırmacılar, üç kuşak klonlanmış fare yarattılar ğustos : Yeni Zelenda dan araştırmacılar, az bulunan özel bir cins ineği klonlamayı başardılar. 28

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM ÖĞRENME LNI : CNLILR VE HY ÜNİE 1 : HÜCRE BÖLÜNMEİ VE KLIIM N ve ENEİK KO (5 ) 1 Nükleik sitler 2 Nükleotitlerin Yapısı 3 N Molekülü (eoksiribo Nükleik sit) 4 RN Molekülü (Ribo Nükleik sit) 5 N ve RN rasındaki

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

DNA ve Özellikleri. Şeker;

DNA ve Özellikleri. Şeker; DNA ve Özellikleri Hücrelerdeki hayatsal olayların yönetimini çekirdek sağlar. Çekirdek içinde, hücrenin beslenme, solunum, üreme gibi canlılık faaliyetlerin yönetilmesini sağlayan genetik madde bulunur.

Detaylı

DNA ve Genetik Kod Akıllı Ödev - 1

DNA ve Genetik Kod Akıllı Ödev - 1 DN ve enetik Kod kıllı Ödev - 1 dı Soyadı:... Sınıfı:... No:... Soru 1 şağıdaki sorulara uygun cevapları seçip, numaralarını cümlenin başındaki boş kutucuklara yazınız. 1 en 2 Kromozom 3 Nükleotid 4 imin

Detaylı

Bu nükleotitlerin adlan, ve şekilleri aşağıda verilmiştir. Nükleotit çeşitleri

Bu nükleotitlerin adlan, ve şekilleri aşağıda verilmiştir. Nükleotit çeşitleri Bu nükleotitlerin adlan, ve şekilleri aşağıda verilmiştir. Ademin ıtfücleotiı Guanin nttdcicoüı % C S İ l o z l ij tıü k ie d j ı Timin nili Icolİe Nükleotit çeşitleri Bu nükleotitler aşağıdaki şekildeki

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücreler belli

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA 12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA DNA (DEOKSİRİBONÜKLEİK ASİT) Temel nükleik asittir. Prokaryot hücrelerin sitoplazmasında, ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri ve kloroplast organelinde bulunur.

Detaylı

KALITIM #12 MODERN GENETİK UYGULAMALARI (BİYOTEKNOLOJİ) SELİN HOCA

KALITIM #12 MODERN GENETİK UYGULAMALARI (BİYOTEKNOLOJİ) SELİN HOCA KALITIM #12 MODERN GENETİK UYGULAMALARI (BİYOTEKNOLOJİ) SELİN HOCA BİYOTEKNOLOJİ Canlılara temel bilimlerin ve mühendislik ilkelerinin uygulanmasıdır. Gen mühendisliği, genetik madde lan DNA üzerinde yapılan

Detaylı

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir.

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. Hücre büyürken, hücre zan genişler, hacmi artar. Ancak hücrenin

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE Protein sentezini tüm canlılar gerçekleştirir. Bir mrna molekülünde en fazla 64 çeşit kodon bulunur. DOĞRU YANLIŞ SORULARI Canlıların heterotrof beslenenleri

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi:

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi: HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı,

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM D- DNA ve GENETİK KOD (5 SAAT) 1- Nükleik Asitler 2- Nükleotitlerin Yapısı 3- DNA Molekülü (Deoksiribo Nükleik Asit) 4- RNA Molekülü

Detaylı

Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür.

Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. HÜCRE BÖLÜNMELERİ Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. I. MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar bir çok canlı grubu

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM Mitoz Bölünme Hücreler neden mitoz bölünme geçirir? 1 Büyüme ve gelişme için 2 Yıpranan doku ve organların onarılması için 3 Eşeysiz üreyen canlılarda üremenin sağlanması için.

Detaylı

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 10. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 10. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 10. Sınıf 1) Hücre döngüsünün interfaz evresini yeni tamamlamış bir hücre ile bu hücrenin döngü sonunda oluşturduğu yeni hücrelerde; I. DNA miktarı II. Gen Sayısı III. Gen

Detaylı

TEOG1 DENEME SINAVI 2 ( DNA, Mitoz,Mayoz Kapsamlı)

TEOG1 DENEME SINAVI 2 ( DNA, Mitoz,Mayoz Kapsamlı) 1. TEOG1 DENEME SINAVI 2 ( DNA, Mitoz,Mayoz Kapsamlı) Yukarıdaki şekil için aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır? A) Hücre 2 kere mitoz bölünme geçirmiştir. B) Oluşan yavru hücreler ana hücrenin

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR ADIM ADIM YGS LYS 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR GEN KLONLAMA Seçilmiş bir genin plazmit ya da bir virüs içerisine yerleştirilerek bir bakteriye aktarılması ve bakteri aracılığı ile birçok

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK

ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK 3) Çekirdek Ökaryot yapılı hücrelerde genetik maddeyi taşıyan hücre kısmıdır. Prokaryot hücreli canlılarda bulunmaz. GÖREVLERİ: 1) Genetik maddeyi taşıdığından

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı)

TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı) TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı) 4. 1.Şekilde hayvan hücresinin mitoz bölünmede bir evresi gösterilmiştir. Bu evreden sonra aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez? A) Kalıtım maddesinin

Detaylı

Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme

Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi LYS ANAHTAR SORULAR #4 Nükleik Asitler ve Protein Sentezi 1) İncelenen bir nükleotidin DNA ya mı yoksa RNA ya mı ait olduğu; I. Bağ çeşidi II. Pürin bazı çeşidi III. Pirimidin bazı çeşidi IV. Şeker çeşidi

Detaylı

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 1.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK MEHMET BOZKURT

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 1.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK MEHMET BOZKURT 8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır 1.SAYI

Detaylı

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5.

A) Her ikisi de doğru bilgidir. B) 1. doğru, 2. yanlış bilgidir. C) 1. yanlış, 2. doğru bilgidir. D) Her ikisi de yanlış bilgidir. 5. SINIF Mitoz - Mayoz Bölünme TEST. Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi ile başlar ve birbirini takip eden evrelerle devam eder. 4. Aşağıda mayoz bölünmenin özellikleriyle ilgili bilgiler veriliyor.. Bir ana

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar.

1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.2. Mitozu, çekirdek bölünmesi ile başlayan ve birbirini takip eden evreler olarak tarif eder. 1.3. Mitozda kromozomların

Detaylı

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi.

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi. KONU 9. HÜCRE BÖLÜNMESİ MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar birçok canlı grubu tarafından gerçekleştirilebilir. Mitoz bölünme sonunda bölünen hücrelerden

Detaylı

1- Aşağıda verilen mayoz bölünme geçirmekte olan hücrelerin evrelerini ve her birinin kromozom sayısını yazınız. (6*1,5=9 ) 5- Mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliği sağlayan olaylar nelerdir? (2*4=8 ) Profaz_I

Detaylı

3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir?

3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir? 1) 3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir? A) Genetik yapısı aynı hücreler oluşur. B) Tür içi çeşitliliğin ortaya çıkmasını sağlar. C) Eşeyli üreme için

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz Nükleotid - en - Dna - Kromozom Fen ve eknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz 6. Kromozomlar DN molekülü ve protein kılıftan oluşmuşlardır. DN molekülünün yapısında da genler bulunur. enler ise nükleotitlerden

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4 1) Bir hücrenin X maddesini difüzyonla almakta olduğu görülmüştür. Bu hücre ve içerisinde bulunduğu ortamla ilgili, I. Ortamdaki X yoğunluğu hücreden daha fazladır. II. X in

Detaylı

A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ

A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ DNA nın Yapısı ve Replikasyonu Biyoloji Ders Notları A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ İlk olarak Friedrich Miescher (1869) akyuvar hücreleri ve balık sperminde yönetici molekülleri tespit etmiştir. Çekirdekte

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur.

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur. ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım Üreme: Canlıların kendilerine benzer bireyler oluşturarak nesillerini devam ettirmeleri olayı üreme olarak adlandırılır. Üreme olayı;

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 1) X Ağız Mide İnce bağırsak Şekildeki grafikte insanın sindirim kanalındaki X maddesinin değişimi gösterilmiştir. Buna göre X maddesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Glikojen

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 6 MAYOZ BÖLÜNME-3

10. SINIF KONU ANLATIMI 6 MAYOZ BÖLÜNME-3 10. SINIF KONU ANLATIMI 6 MAYOZ BÖLÜNME-3 Mayoz Bölünmenin Genel Özellikleri Üreme ana hücrelerinde görülür. Üreme hücrelerinin oluşmasını sağlar. Sadece 2n kromozomlu hücrelerde görülür. 4 yeni hücre

Detaylı

FENDEN ÖNCE FENDEN SONRA DENEME 3

FENDEN ÖNCE FENDEN SONRA DENEME 3 1. 4. Kuvvet 2 1 Yük 1 Yukarıdaki sistemde yük ve kuvvet hangi seçenekte belirtilen yönlerde hareket ettirilirse,yükü dengede tutacak kuvvetin şiddeti kesinlikle azalır? a r 2 Kuvvet Yük A) 1 1 B) 2 2

Detaylı

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ 10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ Eşeysiz Üreme ile ilgili, I. Canlının yararlı özelliklerinin korunmasını sağlar. II. Canlının değişen ortam koşullarına uyumunu artırır. III.

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

Aşağıda mitoz bölünme safhaları karışık olarak verilmiştir.

Aşağıda mitoz bölünme safhaları karışık olarak verilmiştir. 2015/2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖRNEK 8.SINIFLAR 1.DÖNEM 1.YAZILI Adı Soyadı : No: Sınıf: Resimdeki türlerin bazı hücrelerindeki kromozom sayılarını yazınız. (4x2p) Aşağıda mitoz bölünme

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller)

NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller) NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller) NÜKLEİK ASİTLERİN KEŞFİ *FRIEDRICH MIESCHER * Balık spermlerinin çekirdeklerini ve akyuvar çekirdeklerini ayrıştırarak yaptığı çalışmalarda, bu hücrelerin

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9 1) Hücre teknolojisi yöntemlerinin gelişmesi, kök hücrelerden faydalanmaya başlanmasına, ayrıca hücre ve doku kültürü ile ilgili çalışmalarda önemli gelişmeler kaydedilmesine

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME HÜCRE: Canlıları oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir.bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur. * İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, tek hücreli canlıların

Detaylı

CİNSİYETE BAĞLI KALITIM

CİNSİYETE BAĞLI KALITIM CİNSİYETE BAĞLI KALITIM *Cinsiyetin belirlenmesi: Eşeyli üreyen hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi farklı şekillerde olabilmektedir. Bazı hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi, çevre koşulları tarafından

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme LYS ANAHTAR SORULAR #6 Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme 1) 2n = 40 kromozomlu memeli türünde, Dişinin ovaryumlarında yumurta hücresi oluşurken anafaz I evresinde gonozomların

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLER ÜN TE 3

NÜKLEİK ASİTLER ÜN TE 3 NÜKLEİK SİTLER ÜN TE 3 NÜKLEİK SİTLER NÜKLE K S TLER DN (Deoksiribonükleik asit) RN (Ribonükleik asit) Bulundu u Yerler Çekirdek Bulundu u Yerler Çekirdek Mitokondri Ökaryotlarda Mitokondri Kloroplast

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 10. Sınıf 1 MİTOZ BÖLÜNME EŞEYSİZ ÜREME

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 10. Sınıf 1 MİTOZ BÖLÜNME EŞEYSİZ ÜREME YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 10. Sınıf 1 MİTOZ BÖLÜNME EŞEYSİZ ÜREME Hücre döngüsü uzun bir interfaz ve kısa bir bölünme evresinden oluşur. Hücre bölünmesi tüm canlılarda büyüme, gelişme ve onarım sağlar.

Detaylı

TEOG -1 FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ DENEME SINAVI 1-) Aşağıdakilerden hangisi mitoz bölünmenin özelliklerinden biri değildir?

TEOG -1 FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ DENEME SINAVI 1-) Aşağıdakilerden hangisi mitoz bölünmenin özelliklerinden biri değildir? TEOG -1 FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ DENEME SINAVI 1-) Aşağıdakilerden hangisi mitoz bölünmenin özelliklerinden biri değildir? A) Büyüme, gelişme için gereklidir. B) Kromozom sayısı yarıya iner C) Vücut hücrelerinde

Detaylı

KLONLAMA (the cloning)

KLONLAMA (the cloning) KLONLAMA (the cloning) Klonlama Nedir? Moleküler biyoloji teknikleri kullanarak bir DNA dizisine eş DNA üretmek veya bir hücreden yola çıkarak hücre bölünmesi ile genetik olarak birbirine eş hücre grubunun

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 32. ADIM HÜCRE 9- SİTOPLAZMA

ADIM ADIM YGS-LYS 32. ADIM HÜCRE 9- SİTOPLAZMA ADIM ADIM YGS-LYS 32. ADIM HÜCRE 9- SİTOPLAZMA 2) Sitoplazma Hücrenin içini dolduran sıvıdır. İçinde inorganik ve organik maddeler vardır. Ayrıca görevleri birbirinden farklı olan organeller de bulunur.

Detaylı

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir.

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. 1 ÜREME Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. *Eşeysiz üreme: EŞEYSİZ ÜREME Tek bir ata bireyin, kendisiyle aynı genetik özelliklere

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 4) Partenogenez Döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmeler ile canlı gelişimine PARTENOGENEZ denir. Arı, karınca, su piresi ve bazı kertenkele gibi canlılarda görülür.

Detaylı

MİTOZ ÇALIŞMA KÂĞIDI A. Aşağıdaki resimli bulmacayı çözünüz.

MİTOZ ÇALIŞMA KÂĞIDI A. Aşağıdaki resimli bulmacayı çözünüz. MİTOZ ÇALIŞMA KÂĞIDI A. Aşağıdaki resimli bulmacayı çözünüz. B. Numaralandırılmış evrelerle ilgili aşağıdaki cümlelerde ifadeyi doğru tamamlayan koyu renkli ifadeyi yuvarlak içine alınız. 2. / 5. resimde

Detaylı

KALITIMIN GENEL İLKELERI. Modern Genetik Eşeye Bağlı Kalıtım-1

KALITIMIN GENEL İLKELERI. Modern Genetik Eşeye Bağlı Kalıtım-1 KALITIMIN GENEL İLKELERI Modern Genetik Eşeye Bağlı Kalıtım-1 Eşey Tayini Kromozoma dayalı eşey saptanması çok hücreli canlılarda gerçekleştirilebilir. Otozomal kromozomlar üzerinde her iki eşeye ait özellikleri

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 1) Topraktaki azotlu bileşik miktarını, I. Denitrifikasyon bakteri sayısındaki artış II. Saprofit bakterilerce gerçekleşen çürüme III. Şimşek ve yıldırım olaylarındaki artış

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 1) Aşağıda bazı dönüşüm tepkimeleri gösterilmiştir. a 2) Enzimlerin çalışma hızına etki eden faktörlerle ilgili; RH RH ADP + Pi ATP I II b Buna göre a ve b yönlerindeki değişimlerle

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 37 KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

10. SINIF KONU ANLATIMI 37 KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 10. SINIF KONU ANLATIMI 37 KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların

Detaylı

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 asli.memisoglu@deu.edu.tr KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ

Detaylı

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir.

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir. ÜREME ve ÇEŞİTLERİ Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir. A. EŞEYSİZ ÜREME Eşey hücrelerinin oluşumu ve döllenme olmadan, bir atadan

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların genlerine

Detaylı

Gen Klonlama ve Uygulamaları. Fatma Savran Oğuz İstanbul Tı Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı

Gen Klonlama ve Uygulamaları. Fatma Savran Oğuz İstanbul Tı Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Gen Klonlama ve Uygulamaları Fatma Savran Oğuz İstanbul Tı Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Klonlama Gen klonlaması : DNA segmentleri veya bir genin kopyalarının Reproduktif klonlama : Bir canlının

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5 Miktar 1) I.Hemoglobinin yapısındaki karbon atomu sayısını tespit etmek II. Solunumda kullanılacak gazların hangi molekülle taşınacağını tespit etmek III. Kanın ph ını tespit

Detaylı

DNA ve Genetik Kod Kazanım Değerlendirme Sınavı 2 1-

DNA ve Genetik Kod Kazanım Değerlendirme Sınavı 2 1- DNA ve Genetik Kod Kazanım Değerlendirme Sınavı 2 1-4- C-G-T-T-A-G-C-G-G-A-G-G-T DNA zincirinin diğer halkası aşağıdakilerden hangisidir? A. G-C-A-A-T-C-G-C-C-T-C-C-G B. T-C-A-A-T-G-C-C-C-T-C-C-T C. G-C-A-A-T-C-G-C-C-T-C-C-A

Detaylı

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE İSKELET ELEMANLARI Sitoplazmanın içinde bulunan özel proteinlerdir. 3 çeşit hücre iskelet elemanı bulunur. Her iskelet elemanının görev ve yapısı

Detaylı

8. Sınıf Fen ve Teknoloji

8. Sınıf Fen ve Teknoloji Canlı vücudunu oluşturan karakterleri üremeyle nesilden nesile aktarılmasını inceleyen kalıtım birimine genetik denir. Anne ve babadan gelen eşey hücreleri zigotu oluşturur. Bu hücrelerle birlikte gelen

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 8.SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 8.SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN VE TEKNOLOJİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20

Detaylı

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Nükleoprotein ve nükleik asitlerin yapısını, Nükleozid, nükleotid tanımlarını, Azotlu bazları, Nükleik asitlerin metabolizmasını

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #6 1) Canlılar soylarının devam ettirebilmek için üreyerek yeni bireyler meydana getirir. Bu üreme olaylarıyla ilgili olarak; I. Bakterinin ikiye bölünerek kendine benzer yeni

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

*Biyoteknoloji: Canlılar ve Canlıların ürünleri üzerinde, bilimsel teknikler uygulayarak yapılan çalışmalara; biyoteknoloji denir.

*Biyoteknoloji: Canlılar ve Canlıların ürünleri üzerinde, bilimsel teknikler uygulayarak yapılan çalışmalara; biyoteknoloji denir. BİYOTEKNOLOJİ *Biyoteknoloji: Canlılar ve Canlıların ürünleri üzerinde, bilimsel teknikler uygulayarak yapılan çalışmalara; biyoteknoloji denir. Biyoteknolojik çalışmalarda, en çok bakteriler kullanılır.

Detaylı

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz KLONLAMA Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz Tek yumurta ikizleri doğal klonlardır. Araştırıcılar ilk önceleri bu doğal olayı taklit ederek klonlama çalışmalarına başlamışlardır. Tek yumurta ikizlerinde embriyo

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

DNA ve GENETİK KOD ve GENETİK KAVRAMLAR. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER

DNA ve GENETİK KOD ve GENETİK KAVRAMLAR. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER DNA ve GENETİK KOD ve GENETİK KAVRAMLAR Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER Kromozomların içerisinde DNA lar yer alır. DNA nın bölümleri ise, genleri oluşturur. DNA Nedir? Deoksribo nükleik asittir. Hücrenin

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz?

Bir çiftin dört çocuğunun kan grubu yukarıdaki gibidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi anne ve babanın kan gruplarından olamaz? 4) İnsanlarda kahverengi gözlülük yeşil gözlülüğe baskındır.aşağıda verilen göz genotiplerinden hangisine sahip olan aileden, yeşil gözlü çocuk olma ihtimali yoktur? 1) Himalaya tavşanı, tüyü kazınıp buz

Detaylı

DNA NIN ÖZELLİKLERİ DNA HÜCRE. DNA da 4 çeşit nükleotid vardır. Bunlar Adenin (A), Timin (T) Guanin (G) ve Sitozin (S veya C)

DNA NIN ÖZELLİKLERİ DNA HÜCRE. DNA da 4 çeşit nükleotid vardır. Bunlar Adenin (A), Timin (T) Guanin (G) ve Sitozin (S veya C) 8. Sınıf Fen 8. Sınıf Bilimleri Fen Bilimleri İNSANDA İNSANDA ÜREME, ÜREME, BÜYÜME BÜYÜME VE VE GELİŞME GELİSME Ahmet KARAYEL KARAYEL Süleyman Süleyman ALTINTAS ALTINTAŞ HÜCRE DNA DNA NIN ÖZELLİKLERİ NEDİR:

Detaylı

5. İnsanlarda ergenlik dönemi ile ilgili

5. İnsanlarda ergenlik dönemi ile ilgili 1. 1. Hücrenin yönetici molekülü 2. Kalıtsal bilgileri nesilden nesile aktaran yapı 3. Fosfat, şeker ve organik bazdan oluşan yapı 4. Canlının en büyük kalıtsal yapısı Yukarıdaki tanımları verilen kavramlar

Detaylı

DNA - Gen - Kromozom üçlüsünün yapısal ve fonksiyonel ilişkisi Sabahat KÜPELİKILIÇ (Emekli Biyoloji Öğretmeni) 27 Nisan 2015

DNA - Gen - Kromozom üçlüsünün yapısal ve fonksiyonel ilişkisi Sabahat KÜPELİKILIÇ (Emekli Biyoloji Öğretmeni) 27 Nisan 2015 DNA - Gen - Kromozom üçlüsünün yapısal ve fonksiyonel ilişkisi Sabahat KÜPELİKILIÇ (Emekli Biyoloji Öğretmeni) 27 Nisan 2015 www.dna-gunu.com HÜCRELER ARASI İLETİŞİM-CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİNİN SIRRI İnsanlar

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER Virüsler Hücresel yapı da dahil olmak üzere canlıların ortak özelliklerini göstermeyen canlılardır. Prokaryotlardan daha küçüklerdir.

Detaylı

DENEME 400 SORU DENEME. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito AKILLI FEN BİLİMLERİ DEFTERLERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ ATÖLYELERİ

DENEME 400 SORU DENEME. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito AKILLI FEN BİLİMLERİ DEFTERLERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ ATÖLYELERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ DEFTERLERİ 0 DENEME AKILLI FEN BİLİMLERİ ATÖLELERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ ÖDEVLERİ 5 6 7 8 9 0 TEST 0 AKILLI FEN BİLİMLERİ TESTLERİ DENEME 00 SORU AKILLI FEN BİLİMLERİ TEST KUTULARI

Detaylı

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Hazırladığımız bu yazıda; organik bileşikler ve organik bileşiklerin yapısını, canlılarda bulunan organik bileşikleri ve bunların görevlerini, kullanım alanlarını, canlılar

Detaylı

Kromozom nedir? kromozom mikronla

Kromozom nedir? kromozom mikronla KROMOZOM 2 Kromozom nedir? Çekirdeğin içinde ipliksi halde bulunan parçalara kromozom adı verilir. Çift olarak bulunup 2n ile gösterilirler. Kromozomlar, elektron mikroskobunda İ, V, J harfleri gibi biçimlerde

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 27 KASIM 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SIIF I. ÖEM ORTAK SIAVI KASIM 1 Saat: 9. FE VE TEKOLOJİ 1. Canlıların belirli çevre koşullarında yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikleri sayesinde ortama uyum sağlamasına adaptasyon

Detaylı

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda

Detaylı

MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ

MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ Kalıtıma giriş Ebeveynler yavrularına gen adı verilen kodlanmış bilgileri verirler. Genler DNA parçalarıdır. Çoğu gen, hücreyi özgün enzimler ve diğer proteinleri sentezlemesi

Detaylı

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13 1) Canlılarda özelliklerin genlerle kontrol edildiği ve her genin en az bir özellikten sorumlu olduğu bilindiğine göre, I. Diploid canlılarda her özellik için iki gen bulunması

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı