Okurlarımıza. Necdet TUNA Tuğgeneral ATASE Daire Başkanı

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Okurlarımıza. Necdet TUNA Tuğgeneral ATASE Daire Başkanı"

Transkript

1

2 Okurlarımıza Ordumuz, Türk birliğinin, Türk kudret ve kabiliyetinin, Türk vatanseverliğinin çelikleşmiş bir ifadesidir. (TBMM Zabıt Cerideleri; Devre: 5, Cilt: 20, 1937, s. 8.) SİLAHLI KUVVETLER DERGİSİ Temmuz 2015 Yıl: 134 Sayı: 425 Sahibi Genelkurmay Personel Başkanlığı Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Adına Tuğg. Necdet TUNA Genel Yayın Yönetmeni ve Sorumlu Müdür Dz. Alb. Taner GÜN Yayın Kurulu Öğ. Bnb. Sami TÜRK Uzm. Me. Ceyda MASATLI Uzm. Me. İçten ÇELİKOĞLU Düzeltme Uzmanı Uzm. Me. Ceyda MASATLI Tasarım Uzm. Me. Mehmet Akif AK Haber Fotoğrafları Svl. Me. Haydar ÖZTÜRK Yönetim Yeri Genelkurmay Personel Başkanlığı Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Bakanlıklar - ANKARA Tel: (0312) Belgegeçer: (0312) Basım Yeri Genelkurmay Basımevi Müdürlüğü Bakanlıklar - ANKARA Baskı Adedi : Silahlı Kuvvetler Dergisi, Genelkurmay Personel Başkanlığı Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı tarafından üç ayda bir yayımlanan yerel süreli yayındır. Dergimizdeki yazı ve resimlerin her hakkı saklıdır; ancak kaynak gösterilmek suretiyle alıntı yapılabilir. Silahlı Kuvvetler Dergisi nde yayımlanan makaleler, TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİNİN DEĞİL YAZARLARININ KİŞİSEL FİKİRLERİNİ YANSITIR. ISSN: yılında hem Çanakkale Muharebelerinin 100 üncü yılını hem de Ebedî Başkomutanımız Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK ün liderliğinde kutsal vatan topraklarımızı istila etmeye kalkışan düşmana karşı tüm imkânsızlıklara rağmen ordu-millet bütünleşmesinin tezahürü olarak kazanılan Büyük Zafer in 93 üncü yıl dönümünü kutlamanın gurur ve heyecanı içerisindeyiz. Bu vesile ile kutladığımız bu önemli zaferin mimarı Ebedî Başkomutanımız Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK ve kahraman silah arkadaşlarını, vatan savunmasında hiçbir fedakârlıktan kaçınmayan ve bu uğurda canlarını feda eden aziz şehitlerimiz ile gazilerimizi rahmet, minnet ve şükran duygularımızla anıyor, mukaddes hatıraları önünde saygıyla eğiliyoruz. Bu sayımızda Türk Tarihinden Şanlı Bir Kesit: Kutü l-ammare Zaferi adlı makalede Kutü l-ammare kuşatması ve bu kuşatma neticesinde elde edilen zafer hakkında bilgi verilmiştir. Genelkurmay ATASE Daire Başkanlığı Arşivinde bulunan ve İstiklal Harbi dönemine ait üç belgeyi, Belgelerle İstiklal Harbi adlı yazımızda sizlerle paylaşıyoruz yılının Kıbrıs Barış Harekâtı nın 41 inci yıl dönümü münasebetiyle Mutlu Barış Harekâtı nın 41 inci Yılında TMT Destanı başlıklı yazıda, Kıbrıs halkının Rumlara karşı gösterdiği mücadele hakkında bilgi verilmiştir. Çanakkale Muharebelerinin 100 üncü yıl dönümü kapsamında ise Seddülbahir de İlk Gün: Binbaşı Mahmut Sabri Bey adlı makale, adına destanlar yazılacak kadar büyük işler yapmış, kahramanlığın ve fedakârlığın en yüksek mertebesini bizlere göstermiş olan Bnb. Mahmut Sabri Bey in hatırasını yaşatmak amacıyla kaleme alınmıştır. Dergimizde yer alan diğer makaleleri de beğeniyle okuyacağınızı umuyor, 30 Ağustos Zafer Bayramı nızı en içten duygularımızla kutluyoruz. Necdet TUNA Tuğgeneral ATASE Daire Başkanı

3 İçindekiler 4 SEDDÜLBAHİR DE İLK GÜN: BİNBAŞI MAHMUT SABRİ BEY Em. Mu. Alb. Özen TOPÇU TÜRK ÜN ŞANLI TARİHİNDEN BİR KESİT: KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Tarih Uzm. Fatma İLHAN BELGELERLE İSTİKLAL HARBİ Gnkur. ATASE D. Bşk.lığı ATAREM Ş. Md.lüğü TMT DESTANI MUTLU BARIŞ HAREKÂTI NIN 41 INCI YILINDA TMT DESTANI Hv. Per. Yzb. Hasan ATEŞ İKİLİ ASKERÎ İLİŞKİLER, TSK VE DÜNYAYA AÇILIM Gnkur. Gn. P. P. Dış İlş. D. Bşk.lığı NOBLE ARROW TATBİKATI (FRANSA) Hv. Plt. Kur. Yzb. Cumali ORUÇ 40

4 SPOR, STRATEJIK ZEKÂ VE LIDERLIK Dr. Öğ. Bnb. Fatih ŞENDURAN NIELSEN İN ON KURALI İLE BİLİŞİM SİSTEMLERİNDE KULLANILABİLİRLİK DEĞERLENDİRMESİ Doç. Dr. Hv. Müh. Yb. Oğuzhan ERDİNÇ 62 ULUSLARARASI İLİŞKİLERDE YENİ BİR BOYUT: HUMAN GEOGRAPHY Müh. Alb. Erdem PARMAKSIZ 68 HARBİYE ASKERÎ MÜZESI SALON TANITIMI Askerî Müze ve Kültür Sitesi K.lığı HÜSEYİN AVNİ BEY, 57. ALAY VE MUSTAFA KEMÂL Hv. Öğ. Bnb. Erhan KORKMAZ TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ DAYANIŞMA VAKFI

5 Em. Mu. Alb. Özen TOPÇU SEDDÜLBAHİR DE İLK GÜN: BİNBAŞI MAHMUT SABRİ BEY Çanakkale de kara muharebelerinin başladığı 25 Nisan 1915 günü, Arıburnu nda Anzak Kolordusunun karşısında Yb. Mustafa Kemal; Seddülbahir de, İngilizlerin yenilgi yüzü görmemiş meşhur 29 uncu Tümeninin karşısında ise Bnb. Mahmut Sabri Bey vardır. Yb. Mustafa Kemal, Kocaçimentepe nin, Bnb. Mahmut Sabri de Alçıtepe nin düşman eline geçmesini önlemiştir. Gelibolu da Müttefik ordusunun iki ana hedefi olan bu noktaların kaybedilmesi bu iki komutan tarafından durdurulmuş, Çanakkale nin en uzun günü olarak tanımlanan 25 Nisan bizlere kazandırılmış, böylece İngiliz Komutan Hamilton un çok ümit bağladığı planı çökertilmiştir. 1 Seddülbahir de düşman kuvvetleri, ilk anda 7,5 tabur olarak savunma amaçlı (arkadan geleceklere yol açan) karaya çıkacaktı ve bunlar da beş ayrı tabur tarafından takip edilecekti. Bu öncü birlikler, beş ayrı noktaya çıkarma yapacaklardı. İngilizler bu beş noktaya birer kod vermişlerdi. Buna göre; - Yarımada nın ucundaki Teke Koyu: W, - Ertuğrul Koyu: V, - Teke Koyu nun kuzeyindeki İkiz Koyu: X, - Zığındere Ağzı ndan 1,5 km kuzeyde Sarıtepe altı dolayları: Y, - Morto Koyu ndaki Hisarlık Burnu kıyıları: S olarak adlandırılmıştı. 2 Arıburnu na çıkan ilk Avustralyalı askerden yarım saat sonra (saat sonrası) Tümgeneral Hunter Weston komutasındaki toplamda yaklaşık 1 Turgut Özakman; Çanakkale..., Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 95. Yıl Özel Sayısı, Çanakkale, 2010, s. 11, Erol Mütercimler; Gelibolu, Korkak Abdül den Coni Türk e, Alfa Yay., 5. Baskı, İstanbul, 2005, s. 313,

6 18 bin personeli bulunan 29 uncu Tümen ve onu destekleyen iki Kraliyet Donanma Tümeni, Gelibolu Yarımadası nın dik en uç kıyılarına saldırıyı başlattı. İlk çıkarma saat te Y (Pınariçi) kumsalında gerçekleşti. 3 Takviyeli bir tugay muharebe grubunun bu çıkarma faaliyeti sessizlik içinde gerçekleşti. Donanmanın yarım saat süren müthiş bombardımanının ardından saat da takviyeli bir tabur W (Teke Koyu) plajına, saat da bir tugay V (Ertuğrul Koyu) plajına; saat te bir tabur X (İkiz Koyu) plajına; yine saat da bir tabur S (Eskihisarlık sırtları) plajına çıkarma yaptı. 4 İşte, tüm bu güçlerin karşısında Bnb. Mahmut Sabri Bey in mevcutlu taburu yer alacaktır. Bnb. Mahmut Sabri Y Sahili Kirte Köyü Bey, 9 uncu Tümen 26 ncı Alay 3 üncü (Pınariçi Koyu) Alçıtepe Tabur Komutanı dır. Cepheyi 22 Nisan da devralmıştır. Bnb. Mahmut Sabri, Morto Koyu ndan, Seddülbahir Kalesi ve Ertuğrul Koyu ndan doğudaki Teke Koyu na kadar X Sahili bölgede savunma tertibatı almıştı. Bnb. Mahmut Sabri Bey; dünya savaş literatüründe ender rastlanan olağanüstü bir W direnişle kendisinden kat kat fazla düşman Morto S Hisarlık Burnu birliklerine karşı koymuş, taburu ile bu bölgede tek başına 36 saat direnmiş, Liman von Koyu V Sahili Sanders in kuzeyde (Bolayır-Saros) iki tümen Seddülbahir de Müttefiklerin çıkarma yerleri tutarak kaybettiği bir buçuk günü Türk ordusuna geri kazandırmıştır. 25 Nisan günü tüm cephe boyunca her bölüğün yanına koşmuş, hepsi ile konuşarak onlara moral vermiş, zorda olan bölüklere, ihtiyatta tuttuğu 200 kişiden onar yirmişer destekler göndererek direnmelerine yardım etmeye çalışmış ve nihayet yaralanarak cephe gerisine alınmıştır. İngiliz kaynakları, güçlü 29 uncu İngiliz Tümeninin 25 Nisan da Ertuğrul ve Teke Koylarındaki çıkarmalarına karşı koyan 26 ncı Alay 3 üncü Taburun yiğit direnişini şaşkınlıkla ve takdirle anlatır. Ateş gücü, insan mevcudu ve savunma engellerinin abartılı tahminlerle ifade edilmesi, Bnb. Mahmut Sabri Bey komutasındaki bu taburun çıkarmanın ilk saatlerinde yiğitlikle anlatılışının bir başka övgüsüdür. Robert Rhodes James, çıkarmanın ilk saatlerini şöyle anlatıyor: 25 Nisan sabahı başarıyla felaket arasında bir bıçaksırtı kadar mesafe vardı. Güneyde beş yerdeki çıkıştan yalnız ikisi mukavemet gördü. Fakat kişi karaya çıkarken den fazla zayiat verildi. Bu, bire on üstün sayıya ve yoğun deniz bombardımanının bütün gücüne rağmen böyle oldu üncü Taburun kuruluşundaki silahlar yalnız piyade tüfeklerinden ibaret idi. Oysa bir İngiliz taburunda ayrıca birer ağır makineli tüfek bölükleri de bulunmaktaydı. 3 üncü Taburun karşısına donanma topçusundan başka yüz namluyu aşkın ağır makineli tüfek kitlesi çıkacaktı. Buna ek olarak son model piyade tüfekleri, bol miktarda cephane de hesap edilirse oradaki kuvvet dengesizliğinin korkunç farklarının ortada olduğu görülür. 6 Teke Koyu Kirte Deresi Kanlıdere Kerevizdere John North; Çanakkale, Solan Hayaller, çev. Onur Yurtbaşı, Nokta Kitap, İstanbul, 2010, s Birinci Dünya Harbi nde Türk Harbi Çanakkale Cephesi; V inci Cilt 2 nci Kitap, Gnkur. Basımevi, Ankara, 1978, s Selahattin Osman Tansel; İngilizlerin Gözüyle Çanakkale Muharebeleri, Askerî Tarih Bülteni, Ağustos 1987, s Tevfik Ercan; Seddülbahir Çıkarmasında 26 ncı Alay 3 üncü Tabur, Çanakkale Muharebeleri 75 inci Yıl Armağanı, Gnkur. ATASE Bşk.lığı Yayınları, Ankara, 1990, s

7 SEDDÜLBAHİR DE İLK GÜN: BİNBAŞI MAHMUT SABRİ BEY Seddülbahir de İngiliz Mezarlığı Çıkarmanın ilk dakikalarında İngilizlerin özellikle subay zayiatları korkunçtu. Bnb. Mahmut Sabri nin yetiştirdiği keskin nişancılar; üç tugay komutanı generali, iki tugay komutan vekili albayı, 9 tabur komutanını, çok sayıda subayı karaya ayak basar basmaz, bazılarını da henüz karaya ayak basamadan (General Napier) öldürmüştür. 7 Çanakkale tarihine altın harflerle adını yazdıran 26 ncı Alay 3 üncü Tabur Komutanı Bnb. Mahmut Sabri Bey, İngilizleri 36 saat durdurmuş ve onlara ağır kayıplar verdirmiştir. İngilizlerin burada ilk gün kayıpları kişiydi uncu Tümen Komutanı Hunter Weston askerlerini karaya çıkardığına pişman olmuş, ne yapacağını bilmez bir hâle gelmişti. Hunter Weston, muharebelerin ilk günü Bnb. Mahmut Sabri Bey karşısında aldığı müthiş yenilginin etkisinden bir türlü kurtulamamış, ilerleyen günlerde çürüğe çıkarılarak İngiltere ye gönderilmiştir. 9 Gürsel Göncü ve Şahin Aldoğan, Siperin Ardı Vatan adlı eserlerinde; Teke Koyu na çıkan İngiliz askerlerinin altısına, en yüksek nişan olan Victoria Cross (VC) Nişanı verildiğini, karşılarındaki Türk askerlerinin ise herhangi bir yerde isimleriyle dahi anılmadığından yakınır. Yine aynı araştırmacılar, Seddülbahir köyünde mezarı bulunan Albay Doughty-Wylie nin ölümünden sonra Victoria Cross Nişanı na layık görüldüğünü yazar. 10 Peki bizler, hayal sınırlarını zorlayan bir kahramanlık ve fedakârlıkla vatan toprağını savunan Bnb. Mahmut Sabri Bey i yeterince tanıyor muyuz? Bizlerin gelecek kuşaklara bir kahramanlık abidesi olarak anlattığı Ezineli Yahya Çavuş u bizlere tanıtan da Mahmut Sabri Bey olmuştur. Mahmut Sabri Bey eğer raporunda bu kahraman çavuşa yer 7 Turgut Özakman; Diriliş Çanakkale 1915, Bilgi Yayınevi, 12. Baskı, Ankara, 2008, s. 625, dipnot Fikret Günesen; Çanakkale Savaşları Çanakkale Geçilmez in Belgesel Öyküsü, Kastaş Yayınları, İstanbul, 1986, s North; s Gürsel Göncü-Şahin Aldoğan; Siperin Ardı Vatan, MB Yayınları, İstanbul, 2006, s. 52, 65. 6

8 vermeseydi bu destandan mahrum kalacaktık. 11 Bnb. Mahmut Sabri Bey in yetiştirdiği Yahya Çavuş, beş mangalık takımıyla Ertuğrul Koyu nu savunan kahramandır. İngiliz donanmasının Yahya Çavuş un bulunduğu siperlere attığı mermi miktarı adettir. 12 Bu rakam 18 Mart günü Türk zaferiyle sonuçlanan Boğaz daki deniz savaşında bütün Türk tabyalarındaki topçu kitlesinin İngiliz ve Fransız filolarına karşı kullandığı mermi toplamının iki katından fazladır. 13 Yahya Çavuş; yılmamış, geri Seddülbahir Köyü nde Albay Charles Doughty-Wylie nin mezarı (Alb. Wylie, toplu mezarlıklar dışında yatan tek müttefik askeridir.) çekilmemiş, siperden sipere atlayarak görev yerini terk etmemiştir. İngiliz generali, askerî yazar Aspinal Oglander, 25 Nisan Ertuğrul Koyu harekâtı hakkında izlenimlerini şöyle dile getirir: Türk savunma düzeni son dakikaya kadar sanki terk edilmiş gibiydi. Fakat River Clyde in oturmasıyla beraber ve filikalar da kıyıya birkaç yarda (100 yarda yaklaşık 92 metre) kaldığı sırada birden bire bir cehennemdir boşandı. Bir ateş kasırgası sahile sokulan filikaların River Cylde kömür gemisi Ertuğrul Koyu nda üzerinden limanın durgun sularını binlerce kamçıyla kamçılıyormuş gibi geçti. İlk birkaç saniye içinde kıran girmiş gibi zayiata uğratıldı. Filikalardan bazılarının içinde bulunanların hepsi, öldürülmek suretiyle umutsuz bir hâlde suların seyrine kapılmış gidiyordu. 14 Hava komodoru Bnb. Samson, uçağı ile Ertuğrul Koyu üzerinde dolaştıktan sonra denizin sahilden 50 metre kadar olan alanının kandan kıpkırmızı kesilmiş olduğunu Başkomutanlık Karargâhına bildiriyordu. 15 Bnb. Mahmut Sabri komutasındaki 3 üncü Taburun bu şanlı direnişi, nice yüzyıllar da geçse belleklerden silinmeyecek bir vatanseverlik örneği olarak anılacaktır. 16 Binbaşı Mahmut Sabri Bey, yazdığı raporuna bir alçak gönüllülük örneği göstererek ismini yazmamıştır. Raporun hiç- 11 Özakman; Diriliş Çanakkale 1915, s. 617, 618, dipnot Turhan Seçer; Destanlaşan Çanakkale Deniz Hava Kara Savaşları, Kastaş Yay., 18 Mart 2005, s Mart Çanakkale Zaferi; Harp Akademileri Basımevi, Yenilevent/İstanbul, 1981, s C. F. Aspinal Oglander; Çanakkale Gelibolu Askerî Harekâtı, C 1, Arma Yay., İstanbul, 2005, s Alan Moorehead; Çanakkale Geçilmez, çev. Günay Salman, Milliyet Yay., İstanbul, 1972, s İbrahim Artuç; 1915 Çanakkale Savaşı, Kastaş Yayınları, İstanbul, 2004, s

9 SEDDÜLBAHİR DE İLK GÜN: BİNBAŞI MAHMUT SABRİ BEY bir yerinde ben kelimesi yer almaz. Yaptığı tüm faaliyetleri; hep gidildi, görüldü, yapıldı şeklinde aktarmıştır. Bu durum,1 inci Ordu Müfettişi Fahrettin Bey in de dikkatini çekmiştir. Fahrettin Altay rapor hakkında şunları söyler: Bu raporu yazan zat, imzasını koymamıştır. Sonradan yapılan araştırmalardan Binbaşı Mahmut Bey olduğu anlaşılmıştır. Bu muharebeden takriben bir ay kadar sonra kendi yaralı ve tedavide iken hatıra olarak yazmış, Harbiye Nezareti Müsteşarlığına vermiştir. Aslı şimdi Harp Tarihi Encümeninde ve dosyasındadır. 17 Çıkarmanın ilk günü Seddülbahir ve Arıburnu nda bir tek neferin bile altın kıymetinde olduğu kritik durumlar yaşanırken Ordu Komutanı Liman von Sanders, iki tümenle tuttuğu Bolayır kesiminde çalıların arkasından sahte çıkarma gösterisini izliyordu. Sanders in yanlış savunma ve yerleşme planı yüzünden bir türlü takviye alamayan Bnb. Mahmut Sabri Bey in taburu, ikinci günün akşamına doğru 6 subay, 630 er zayiat vererek mevcudunun %57 si eriyecektir. 18 Mahmut Sabri Bey in taburu artık cephe gerisine ihtiyata alınacaktır. Dar bir kıyı şeridine sıkıştırılan Müttefikler, 28 Nisan da büyük bir taarruza giriştiler. Birinci Kirte Savaşı olarak tarihe geçen bu savaşın da yıldızı yine Mahmut Sabri Bey olmuştur. 19 Korkunç bir donanma ateşiyle başlayan ve inatla devam eden hücum karşısında birliklerimiz dağılır ve geri çekilme emri verilir. Birliklerin geri çekildiğini gören ihtiyattaki Mahmut Sabri Bey, hiç düşünmeden ve danışmadan emrindeki birliği derhâl taarruza kaldırır. Geri kaçan erler, Allah, Allah! nidaları ile üzerlerine gelen arkadaşlarını görünce etkilenirler, kaçmayı bırakarak geri dönüp taarruza başlarlar. Düşman bir kez daha durdurulur. 20 Bu muharebede 19 uncu Alay Fransızları, 20 nci Alay da İngilizleri püskürtmüş, eski mevzilerinden metre geride tutunabilmişlerdir. Birinci Kirte Savaşı nda Türklerin kaybı 2.378, i Fransız olmak üzere İngiliz ve Fransızların kaybı den fazla olmuştur. 21 Binbaşı Mahmut Sabri Bey in 25 ve 26 Nisan günleri 3 üncü Taburun harekâtını içeren 16 sayfalık raporu okullarımızda ders olarak okutulması gereken dev bir eser niteliğindedir. İnsan bu raporu okuyunca tüyleri ürperiyor. Türk askerinin en zor şartlarda bile böylesine inanılmaz bir başarıyı nasıl sağladığını görünce kendimize olan güvenimiz artıyor. Adına destanlar yazılacak kadar büyük işler yapmış, kahramanlığın ve fedakârlığın en yüksek mertebesini bizlere göstermiş olan Bnb. Mahmut Sabri Bey in hatırasını yaşatmak 17 Seddülbahir Muharebesi ve 26 ncı Alay 3 üncü Tabur Harekâtı; Harp Akademisi Matbaası, Yıldız, İstanbul, 1933, s Birinci Dünya Harbi nde Türk Harbi Çanakkale Cephesi; s Ergün Göze; Sarıkamış tan Çanakkale ye Buz Tutan Göz Yaşları, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 2009, s İsmet Görgülü; Çanakkale İlk Günde Biterdi, Bilgi Yayınevi, Ankara, 2008, s Birinci Dünya Savaşı nda Çanakkale Cephesi Amfibi Harekât ; V. Cilt, II. Kitap, Gnkur. Basımevi, Ankara, 2012, s

10 vatan görevi kadar kutsaldır. Bizler, özellikle onun Çanakkale den sonraki yaşamı hakkında hiçbir şey bilmiyoruz. Seddülbahir de yaralanmıştır, onu biliyoruz. Bu olaydan yaklaşık bir ay kadar sonra da raporunu yazmıştır. Demek ki rapor yazabilecek kadar iyileşmiştir. Acaba yarası, askerlik mesleğini yapamayacak derecede mi idi? Emekli mi edildi? Nerede ve nasıl yaşadı? Bunlara cevap veremiyoruz. Çanakkale araştırmacısı Fikret Günesen, Bnb. Mahmut Sabri Bey in isminin ön plana çıkmamasını şöyle yorumlar: Bir Türk taburunun, altı düşman gemisinin yakın ateşi altında on tabura karşı mevzisinde tutunabilmesi, bir kahramanlık örneği idi ki tarihte bir eşini göstermek zor olsa gerekir. 22 Kaynaklar MOOREHEAD, Alan; Çanakkale Geçilmez, çev. Günay Salman, Milliyet Yay., İstanbul, Birinci Dünya Harbi nde Türk Harbi Çanakkale Cephesi; V inci Cilt, 2 nci Kitap, Gnkur. Basımevi, Ankara, Birinci Dünya Savaşı nda Çanakkale Cephesi; V. Cilt, II. Kitap, Gnkur. Basımevi, Ankara, OGLANDER, C. F. Aspinal; Çanakkale Gelibolu Askerî Harekâtı, C 1, Arma Yay., İstanbul, GÖZE, Ergün; Sarıkamış tan Çanakkale ye Buz Tutan Göz Yaşları, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, MÜTERCİMLER, Erol; Gelibolu, Korkak Abdül den Coni Türk e, Alfa Yay., 5. Baskı, İstanbul, GÜNESEN, Fikret; Çanakkale Savaşları Çanakkale Geçilmez in Belgesel Öyküsü, Kastaş Yayınları, İstanbul, GÖNCÜ, Gürsel-ALDOĞAN, Şahin; Siperin Ardı Vatan, MB Yayınları, İstanbul, ARTUÇ, İbrahim; 1915 Çanakkale Savaşı, Kastaş Yayınları, İstanbul, BİLGİN, İsmail; Çanakkale Destanı, Timaş Yayınları, İstanbul, GÖRGÜLÜ, İsmet; Çanakkale İlk Günde Biterdi, Bilgi Yayınevi, Ankara, NORTH, John; Çanakkale, Solan Hayaller, çev. Onur Yurtbaşı, Nokta Kitap, İstanbul, Mart Çanakkale Zaferi; Harp Akademileri Basımevi, Yenilevent İstanbul, Seddülbahir Muharebesi ve 26 ncı Alay 3 üncü Tabur Harekâtı; Harp Akademisi Matbaası, Yıldız, İstanbul, TANSEL, Selahattin Osman; İngilizlerin Gözüyle Çanakkale Muharebeleri, Askerî Tarih Bülteni, Ağustos ERCAN, Tevfik; Seddülbahir Çıkarmasında 26 ncı Alay 3 üncü Tabur, Çanakkale Muharebeleri 75 inci Yıl Armağanı, Gnkur. ATASE Bşk.lığı Yayınları, Ankara, SEÇER, Turhan; Destanlaşan Çanakkale Deniz Hava Kara Savaşları, Kastaş Yay., 18 Mart ÖZAKMAN, Turgut; Diriliş Çanakkale 1915, Bilgi Yayınevi, 12. Baskı, Ankara, ÖZAKMAN, Turgut; Çanakkale..., Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 95. Yıl Özel Sayısı, Çanakkale, Günesen; s

11 Tarih Uzm. Fatma İLHAN* TÜRK ÜN ŞANLI TARİHİNDEN BİR KESİT: Kutü l-ammare Zaferi 11 Kasım 1914 te Birinci Dünya Savaşı na giren Osmanlı Devleti nin savaştığı cephelerden biri, İngilizlere karşı oluşturulan Irak Cephesi dir. Bölge, jeopolitik ve stratejik bakımdan önem arz eden Dicle-Fırat Havzası nda tarihte verimli hilal olarak adlandırılan Mezopotamya yı içine alır ve Basra Körfezi ne kadar uzanır. Orta Doğu yu Uzak Doğu ya bağlayan yollar üzerinde bulunması ve XIX. yüzyılda petrolün en çok bulunduğu yerlerden biri olması, Irak a sömürgeci devletlerin ilgisini artırmıştır. Birinci Dünya Savaşı nda Müttefik devletler safında yer alan İngilizler; Osmanlı Devleti ne karşı Irak Cephesi nde harekete geçerek 23 Kasım 1914 te Basra yı, 3 Haziran 1915 te Kutü l-ammare yi, Temmuz ayı sonlarına doğru da Nasıriye yi işgal etmişlerdir. Bunun üzerine Türk birlikleri, Bağdat ın hemen güneyindeki Selmanpâk mevzisine çekilmiştir. İngilizler, Kasım 1915 te Selmanpâk mevzisine taarruza başlamışlardır. 23 Kasım 1915 te 51 inci Türk Tümeninin kuzeyden yaptığı karşı taarruz üzerine İngiliz kuvvetleri, kişi zayiat vererek geri çekilmek zorunda kalmıştır. Selmanpâk Muharebesi nin birinci günü General Townshend 1 hatıra defterine Avrupa da hiçbir asker yoktur ki savunmada Türklerle mukayese edilebilsin. Talihsizliğimin cezasını çekiyorum. diye yazmıştır. 2 Bundan sonra Türk birlikleri İngilizleri takibe başlamış ve 3 Aralık 1915 günü tekrar Kutü l-ammare ye kadar püskürtmüştür. Türk ordusunun şiddetli takibinden kaçan General Townshend, Kutü l-ammare de kuşatılarak çember altına alınmıştır. İngiliz general, çaresiz bir şekilde kaleye kapanarak burayı savunmak zorunda kalmıştır. * Gnkur. ATASE D. Bşk.lığı 1 Tümgeneral Sir Charles Vere Ferrers Townshend ( ): Victoria Dönemi nin küçük savaşlarında eğitim görmüş tipik bir İngiliz subayıydı. Kraliyet Hafif Deniz Piyade Birliğine atanan Townshend, Mısır ve Sudan da Gordon Yardımcı Sefer Kuvvetinde görev yapmış ve birkaç muharebeye katılmıştır yılında Hint ordusuna tayin olmuştur. Birkaç sınır tedip harekâtında görev almıştır. İlk komutanlık görevine 1895 te Chitral Fort ta (Pakistan daki İngiliz garnizonu) başlamıştır. Daha sonra Mısır ordusuna atanmıştır ve Kitchener ın ordusundaki bir Sudan taburuna karşı komuta etmiştir. Kısa bir süre İngiliz-Boer Savaşı na katılmış ve 1914 e gelindiğinde İngiltere, Hindistan, Fransa (ataşe olarak) ve Güney Afrika da son olarak da savaş başladığında Ravalpindi de (Pakistan) görev yapmıştır. 22 Nisan 1915 te Hint Ordusu 6 ncı Poona Piyade Tümenine komutan olarak atanmıştır. Selmanpak Muharebesi ne kadar Mezopotamya da yüzlerce kilometre katetmiş ve Türklere karşı birkaç önemli muharebe kazanmıştır. Her ne kadar savaş sonrası Britanya kamuoyu Townshend i acımasızca yargılama eğilimi göstermişse de sevk ve idare yönünden verdiği kararları hatalı bulmak zordu. Edward J.Ericson; I. Dünya Savaşı nda Osmanlı Ordusu Çanakkale, Kutü l-amare ve Filistin Cephesi, çev. Kerim Bağrıaçık, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2009, s İsmet Görgülü; On Yıllık Harbin Kadrosu, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1993, s

12 Türk kuvvetleri takviye birliklerinin gelmesiyle 5 Aralık günü Kutü l-ammare ye şiddetli bir taarruz yöneltmişlerdir. Irak Ordusu Komutanı Nurettin Paşa, 8 Aralık 1915 tarihinde General Townshend e boşuna direnmeyerek teslim olmasını ihtar etmiştir. Nurettin Paşa, Townshend den olumsuz cevap alınması üzerine 14 Aralık 1915 tarihinde birliklerine taarruz emrini vermiştir. 15 Aralık günü de devam eden taarruzda bir sonuç alınamamış ve taarruza son verilmiştir. Ancak kuşatmanın daha şiddetli devamı kararlaştırılmıştır. Türk ordusu tarafından kuşatılan General Townshend, 25 Ocak 1916 da İngiliz Dicle Kolordusu garnizonuna gönderdiği mektupta, içine düştüğü durumu Plevne muhasarasına benzeterek şunları yazmıştır:...durumu daha çok düşündükçe oynayabileceğim en iyi ve en yüce rolün Plevne de Gazi Osman Paşa örneğini izlemek olduğuna daha çok ikna oluyorum. Bu örnekte Osman Paşa savunması Rus ilerleyişini durdurmuş ve İstanbul u kurtarmıştı. Aynı şekilde Kut savunması da tüm Basra vilayetini kurtaracaktır. 3 İngiliz İmparatorluk Kurmay Başkanı nın General Townshend ve birliklerinin bir an önce kurtarılmasını isteyen telgrafında Türklerin kendilerinden teknik ve sayıca daha zayıf olduğunu bildirmesi üzerine Irak Komutanı Lake Şimdi düşman kuvveti en yüksek vasıfları haiz ve seferin evvelki safhalarında karşımızda bulunan Araplarla kıyas edilemeyecek derecede olan Türklerden mürekkeptir. yanıtını vermiştir. 13 Ocak 1916 da Irak Ordusu Komutanlığı görevini devralan Albay Halil (KUT) Bey, 4 10 Mart ta General Townshend e teslim olmasını teklif etmiş ancak bu teklif, Townshend tarafından kabul edilmemiştir. Osmanlı ordusunda görevli Alman generallerinden von der Goltz, 13 Mart 1916 tarihinde Kutü l-ammare kuşatmasında her türlü imkânsızlıklara rağmen büyük cesaret göstererek düşmana karşı savaşan Irak ordusu subay ve erlerinin kahramanlıklarını bir yazısında şöyle anlatır: 3 Charles V. F. Townshend; My Campaign in Mesopotamia, Burgleigh Press, London, 1920, s Charles V. F. Townshend; Irak Seferim, çev. Tarih-i Askerî Encümeni, Matbaa-yı Askeriye, İstanbul, 1327, s Korgeneral Halil (KUT) (1902-P.20): 1882 yılında İstanbul da doğmuştur. Hafız Kâmil Bey in oğlu, Enver Paşa nın amcasıdır. Fatih Taşmektep, Beşiktaş Abbasağa ve Hamidiye Mahalle Mekteplerinden sonra Beşiktaş Askerî Ortaokulu ve Kuleli Askerî Lisesini bitirmiştir. 13 Mart 1899 tarihinde girdiği Harp Okulundan 1902 de mezun olduktan sonra Harp Akademisine devam etmiş ve 11 Ocak 1905 te mümtaz (kurmaylıkları onanmayarak mümtaz kalanlar) yüzbaşı olarak mezun olmuş, 28 Mart 1911 de kurmay olmuştur. Çeşitli askerî görevlerde bulunmuş; Osmanlı-İtalya, Balkan, Birinci Dünya Savaşlarına katılmıştır. 16 Mart 1916 tarihinde vekâleten atandığı 6 ncı Ordu Komutanlığına 27 Nisan 1916 da asaleten, 30 Haziran 1918 den itibaren de Şark Orduları Grubu Komutanlığına atanmıştır. 18 Şubat 1920 de ordudan uzaklaştırılmış, 14 Temmuz 1923 te kendi isteği üzerine emekli olmuştur. 20 Ağustos 1957 tarihinde vefat etmiş, İstanbul Yahya Efendi Mezarlığı na defnedilmiştir. Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi; C III İran-Irak Cephesi Birinci Kısım, Ankara, Gnkur. Basımevi, 1979, s Balkan Savaşı na Katılan Komutanların Yaşam Öyküleri; Ankara, Gnkur. Basımevi, 2004, s

13 TÜRK ÜN ŞANLI TARİHİNDEN BİR KESİT: KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ...Bu günlerdeki tavır ve hareketiniz, 40 sene evvel Plevne, Şıpka ve Alacadağı nda bütün dünya tarihlerine şan vermiş olan ecdadınızınkinin aynısıdır. Milletinin büyüklüğü ve şanı için muharebe etmiş olan en cesur Osmanlı muharipleri arasında siz dahi sayılacaksınız, isminiz unutulmayacaktır. Muzafferiyetinizi haber alan vatanınız, sizleri minnet ve şükranla yâd edecektir... 5 Bu sırada teslim ol çağrısını kabul etmeyen General Townshend, koşum hayvanlarını kestirip etlerini yedirmek suretiyle 7 Nisan a kadar dayanabileceğini bildirmiştir. 6 Bu durum karşısında taarruzun kısa bir zaman içinde yapılması zarureti doğmuştur. General Townshend i kurtarmak için İngilizlerce yapılan Aralık 1915-Nisan 1916 arasındaki pek çok teşebbüs başarısızlıkla sonuçlanmış, bu durum üzerine İngiliz Kolordu Komutanı bütün ümidini kaybetmiştir. General Lake, durumu kurtarmak için tek çarenin hazırlanacak bir geminin bir aylık yiyecek ve gönüllü mürettebat ile Kut a gönderilmesini düşünmüştür. Bu sırada İngiliz Savaş Bakanı Lord Kitchener, General Lake e gönderdiği telgrafta Millî şeref ve imparatorluğun menfaatleri için Kut u kurtarmanın ne kadar önemli olduğuna dikkat çekmiştir. General Lake bu telgrafa eğer askerî mülahazalar dikkate alınırsa müzakereye başlamanın en doğru hareket olacağını bildirmiştir. Bunun üzerine İngiliz makamlarınca Kut a götürülmek üzere yiyecekle dolu Julnar adındaki gemi, 24 Nisan günü 270 tonluk yani askeri iki ay süreyle besleyecek erzak yüküyle Felahiye den yola çıkarılmıştır. Ancak bu gemi, Sınaiyat ta şiddetli Türk ateşine maruz kalmıştır. Geminin süvarisi hayatını kaybetmiştir. Buna rağmen yoluna devam etmeye çalışan gemi, Makasis karşısında bir kabloya çarparak karaya oturmuştur. Türkler bu gemiye daha sonra kendi gelen adını vermişlerdir. Diğer taraftan direnişi biraz daha uzatabilmek amacıyla uçaktan yardım alma girişimleri ise Türkler tarafından iki İngiliz uçağının düşürülmesi üzerine başarısızlıkla sonuçlanmıştır. 7 Bütün ümidini kaybeden General Townshend, teslim olma şartlarını görüşmek üzere 27 Nisan günü Halil Paşa ile bir araya gelmiştir. Halil Paşa bu görüşmeyi hatıratında şöyle anlatmaktadır: Bildirilen saatte iki istimbot birbirine yanaştı. Onunki daha büyük olduğu için ben o istimbota geçtim. Ve generalle böylece tanıştık. Boylu poslu bir komutandı. Benden daha yaşlıydı. Üzüntüsü her hareketinden belli oluyordu. Bu da tabii bir neticeydi. 5 Gnkur. ATASE D.Bşk.lığı Arşivi; Koleksiyon: BDH, Klasör: 3612, Dosya: 40, Fihrist: Behzat Balkış-Nezihi Fırat; Birinci Dünya Harbi nde Türk Harbi, C 3, Kısım 1, Gnkur. ATASE Bşk.lığı Yayınları, Ankara, 1979, s age.; s Taylan Sorgun; Halil Paşa, Bitmeyen Savaş, Yaylacık Matbaası, Ankara, 1972, s Şükrü Kanatlı; Irak Muharebelerinde 3 üncü Piyade Alayı Hatıraları, Yay. Haz. Fatma İlhan, Gnkur. ATASE Bşk.lığı Yayınları, Ankara, 2006, s

14 Vakit geçirmeden müzakerelere başladık. Bana şu tekliflerde bulundu: 1. Dünya Harbi devam ettiği müddetçe maiyetimden kimse ve ben, Türkiye aleyhinde hiçbir harekette bulunmayacağım. 2. İngiliz kuvvetleri elinde bulunan 40 top ve bilumum cephane sağlam olarak Türklere verilecektir. 3. Arzu edeceğiniz herhangi bir bankaya adınıza yazılmış bir milyon İngiliz sterlinlik çek teslim edilecektir. Bu çekin verilmesine İngiliz hükûmeti muvafakat etmektedir. 4. Bu şartlar kabul edildiği takdirde İngiliz kuvvetleri esir alınmayacak ve Basra istikametinde çekilmelerine muvafakat edilecektir. General Townshend in bu teklifi Halil Paşa yı çok sinirlendirmiştir. Hatıratında hissiyatını şu sözlerle dile getirmektedir: Bu teklif, herhâlde başka şartlar içinde yapılsaydı tek cevap, silahımın namlusundan çıkacak tek bir kurşun olurdu. Bundan sonra Halil Paşa, General Townshend e şunları söylemiştir: General, beş aydır sizinle, Aylmer ve Gorringe orduları ile dövüşüyorum. Türk ordularının maneviyatları için sizin ve ordunuzun esaretinin zarureti hasıl olmuştur. Elinizdeki İngiliz yapısı top, tüfek ve cephane de bizim ordularımızın modellerine uymaz, bu itibarla bana lazım değildir; serbestçe imha edebilirsiniz. Silahlarınızı imha ettikten sonra benim tarafımdan en ufak bir saldırıya uğramanız ihtimali de olamaz. Şahsıma teklif edilen bir milyon sterlinlik çek meselesini de bir latife olarak telakki ediyorum... 8 Halil Paşa, bir milyon sterlinlik çek teklifine çok sinirlendiği için Kut u düşürerek İngiliz Komutanı Townshend e iyi bir ders vermeye niyetlenmiştir. Bu amaçla birliklerine tekrar taarruza hazırlık emri vermiştir. Bu sırada Türk tarafına İngilizlerin ünlü casusu Lawrance ın geldiği haber verilmiştir. Yeni bir teklifle gelen Lawrance ın şartları şöyleydi: Daha önce konuşulduğu gibi birinci ve ikinci maddeler aynen tekrarlanmış, çek ile ilgili olan madde Türkiye hükûmeti namına iki milyon İngiliz sterlini. şekline dönüşmüştür. Halil Paşa bu yeni teklifi de önceki gibi reddetmiştir. 28 Nisan gecesi Kut tan gelen infilak sesleri ve alevler, İngilizlerin ellerindeki cephaneleri imha ettiğini göstermekteydi. Bu sırada General Townshend birliklerine yayımladığı veda mesajında şöyle diyordu: Kut taki muhafızlarımızı almak üzere bir Türk alayı yaklaşmaktadır. Hem kalenin hem şehrin üzerine beyaz bayrağı çektim. Taburlar saat 2 de Şumran yakınındaki kampa girmeye başlıyorlar. Biz telsizi yavaşça imha ediyoruz ki bu iş yapılmaya değer. Kut tan bütün gemiler ve istasyonlara elveda ve hepinize iyi şanslar General Townshend 9 8 age.; s. 26. Sorgun; s Gnkur. ATASE D. Bşk.lığı Arşivi; BDH Albümü, Albüm No.: 7, Fotoğraf:

15 TÜRK ÜN ŞANLI TARİHİNDEN BİR KESİT: KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Halil Paşa, generalin teslim alınışını hatıratında şu şekilde anlatmaktadır: Kurmaylarımla beraber şehre girdim ve doğruca General Townshend ın karargâhına gittim. General, odasında hazırlanmış beni bekliyordu. Bir masa vardı odanın orta yerinde. Masanın üzerine generalin kılıcı ve iki revolveri konulmuştu. Yani bir askerin şanı ve şerefi. Savaşın kaderidir bu, esir olan komutanlar bu acıya dayanmak zorunda kalmışlardır her zaman. Teslim olan orduların ya da birliklerin komutanları bunları parçalayarak ya da sağlam bir şekilde teslim etmek zorundadırlar. Silahları aldım ve tekrar General e uzattım: General, uzun zaman şan ve şerefle kullanılan bu silahlar yine sahibine aittir... dedim. General, gözleri yaşararak silahlarını geri alırken İngiltere hükûmeti bana bir ay dayandığım takdirde kurtarılacağımı vaadetmişti. Ben beş ay dayandım ve fakat ne yazık ki verilen söz tutulmadı. demiştir. Bunun üzerine Halil Paşa: Generalim! Siz ordunuzun ve milletinizin şerefini tamamen müdafaa ettiniz. Durumunuz kısmen, Plevne deki Gazi Osman Paşa nın durumudur. Sizi harp esiri olarak kabul etmiyorum. Türk milletinin misafirisiniz. Rus Çarı yanında Osman Paşa ne muamele gördüyse siz de Türkiye de aynı muameleyi göreceksiniz. karşılığını vermiştir. O dönemde Irak Cephesi nde 3 üncü Alay 3 üncü Bölük Komutanı olarak görevli bulunan Üsteğmen Şükrü (Orgeneral KANATLI) o günü hatıratında şöyle anlatmaktadır:...beni General Townshend in karargâhına öğle yemeğine çağırdılar. O gün öğle yemeğinde at eti ve suyuna çorba yapmışlardı. At eti biraz ekşimtırak oluyordu. O günden itibaren yemeklerini tarafımızdan yollanan iaşe maddeleriyle yapmaya başladılar Halil Paşa, Kutü l-ammare nin Türklerin eline geçtiği tarih olan 29 Nisan 1916 günü 6 ncı Orduya şu mesajı yayımladı: Orduma, Arslanlar! Bütün Türklere şeref ve şan, İngilizlere kara meydan olan şu kızgın toprağın güneşli semasında şehitlerimizin ruhları sevinçle gülerek uçarken ben de hepinizin pak alınlarından öperek cümlenizi tebrik ediyorum. Bize 200 seneden beri tarihimizde okunmayan bir olayı kaydettiren Cenab-ı Allah a şükrederim. Allah ın büyüklüğüne bakınız ki 1500 senelik İngiliz devletinin tarihine bu olayı ilk defa yazdıran Türk süngüsü oldu. İki senedir devam eden cihan harbi böyle parlak bir olay daha göstermemiştir. Ordum gerek Kut karşısında ve gerekse Kut u kurtarmaya gelen ordular karşısında 350 subay ve erini şehit vermiştir. Fakat buna karşılık bugün Kut ta 13 general, 481 subay ve er teslim alıyorum. 11 Bu teslim aldığımız orduyu kurtarmaya gelen İngiliz kuvvetleri de zayiat vererek geri dönmüşlerdir. Şu iki farka bakılınca cihanı hayretlere düşürecek kadar büyük bir fark görülür. Tarih bu olayı yazmak için kelime bulmakta zorluk çekecektir. İşte Türk sebatının İngiliz inadını kırdığı birinci zaferi Çanakkale de, ikinci zaferi burada görüyoruz. 10 Kanatlı; s Townshend; Irak Seferim, s

16 Yalnız süngü ve göğsümüzle kazandığımız bu zafer yeni gelişen savaş durumumuz karşısında gelecekteki başarılarımızın parlak bir başlangıcıdır. Bugüne Kut Bayramı adını veriyorum. Ordumun her ferdi, her yıl bugünü kutlarken şehitlerimize Fatihalar okusunlar. Şühedamız ebedî hayatta göklerde kızıl kanlarla uçarken gazilerimiz de gelecekteki zaferlerimizin bekçileri olsunlar. 12 Halil Paşa, Kut düştükten sonra İngilizlerden alınan ve Anadolu ya sevketmek durumunda olduğu esir birlikleri yürütmek istememiştir. Bu nedenle İngiliz General Gorringe e bir mektup yazarak esirlerin hiç değilse yolun bir kısmını gidebilmeleri için gerekli olan kömürün verilmesini istemiştir. General Gorringe cevabında: Bu kadar necip bir düşmanla çarpışmış olmaktan mutluyuz ancak savaş hâlinde olduğumuzdan size kömür göndermemize maddeten imkân yoktur! demiştir. Bundan sonra 16 ncı ve 17 nci Tugayların erlerinden oluşan ilk esir kafilesi 30 Nisan 1916 da karadan Bağdat a sevkedilmiş, eşyalar ise vapurla gönderilmiştir. Kut ta İngilizlerin hasta ve yaralısı ile 694 hasta bakıcı ve yardımcı hizmet erleri vardı. 02 Mayıs 1916 da bu hasta ve yaralılar, İngiliz hasta vapurları ile kendilerine iade edilmiştir. Bu hareket tarzı, Türklerin hasta ve yaralılara gösterdiği şefkat ve şerefli davranışa ibret verici bir örnektir. 13 Tarihçi Briton Cooper Busch, İngilizlerin Kut ta düştüğü durumu Gösteri olarak başlayan sefer saldırıya, başarılı bir ilerleme de küçük düşürücü askerî bir başarısızlığa dönüştü. 14 sözleriyle ifade ederken Avustralyalı araştırmacı Dr. Gaston Bodart, Kut kuşatması ile ilgili raporunda bu yenilgiyi İngiliz prestijinin Birinci Dünya Savaşı nda yediği en büyük darbeydi. sözleriyle değerlendirmiştir. 15 Kutü l-ammare Zaferi nden sonraki gelişmelere bakıldığında İngiliz kuvvetlerinin teslimi ile bölgede Türkler lehine kurulan dengeden fazla istifade edilemediği görülmektedir. Yaz sıcaklarının başlamasından dolayı İngilizlerin yeni kuvvetler temin etseler bile uzun müddet harekete geçemeyecekleri fikrinden yola çıkılarak Almanların talebi ve Enver Paşa nın emriyle 13 üncü Kolordunun 12 Sorgun; s Kanatlı; s (Erişim Tarihi: 18 Şubat 2014) Documents-Australian Report on the Kut; (Erişim Tarihi: 18 Şubat 2014). 15

17 TÜRK ÜN ŞANLI TARİHİNDEN BİR KESİT: KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ öncelikle 6 ncı Tümeni Bağdat tan, ardından diğer bağlı birlikleri Kutü l-ammare cephesinden İran a nakledilmiştir. Önemli miktarda kuvvetin İran a gönderilmesine gerekçe olarak İngilizlere yardım amacıyla İran dan Hanikin e doğru ilerleyen Rus Baratof Kolordusunun durdurulması gösterilmiştir. Enver Paşa nın Rusya yı içerden çökertip İran üzerinden Afganistan yoluyla Türkistan a ulaşma hayalleri ve Almanların da bu yolda teşvik ve tahrikleri bu kararın alınmasında etkili olmuştur. Böylece bölge Osmanlı güçlerinden arındırılmış, önemli geçit ve kavşak noktalarının kontrolü zayıflamıştı. İngilizler bölgede doğan bu boşluğu iyi değerlendirerek Basra da beklettikleri Hindistan kuvvetleriyle ileri safta bulunan birliklerini takviye etmişlerdir. Çetin şartlar içinde erzak ve mühimmat tedarikine başlamışlardır. 11 Ekim 1916 tarihinde Kutü l-ammare yönüne taarruza başlamışlar, bu taarruzların sayısı ve şiddeti devam eden aylarda daha da artırılmıştır Ocak 1917 de Türk birlikleri Kut ül-ammare den tahliye edilmiş, 25 Şubat 1917 tarihinde de Kut ül-ammare İngilizler tarafından ele geçirilmiştir. 11 Mart 1917 tarihinde ise Bağdat İngiliz kuvvetleri tarafından hiçbir mukavemetle karşılaşılmadan işgal edilmiştir. 16 Kutü l-ammare Zaferi nin Sonuçları Kutü l-ammare Muharebesi, Birinci Dünya Savaşı nda Osmanlı ordusunun zor şartlar ve imkânsızlıklar içerisinde Çanakkale den sonra İngilizlere karşı kazandığı ve bir İngiliz tümeninin bütün personeli ile birlikte esir alındığı eşsiz bir zaferdir. Bu zafer, başta İngiltere olmak üzere bütün dünyada büyük yankı uyandırmıştır. İngiltere bu yenilgiden sonra Irak Cephesi nin devam etmesi konusunda tereddüde düşmüş ve altı ay süreyle savunmada kalarak Türk birliklerini rahatlatmıştır. Sonuç olarak bütün olumsuz koşullar içinde şan ve şerefle mücadele eden kahraman ordumuz, Irak Cephesi nde Kutü l-ammare bölgesinde eşsiz bir zafer kazanarak tarihteki hak ettiği yeri almıştır. Ancak Birinci Dünya Savaşı nda Irak Cephesi nde kazanılan şanlı Kutü l-ammare Zaferi nden gereği gibi yararlanılamamış, Türk askerlerinin bilek gücüyle ele geçirdiği toprakların bir kısmı anlaşma hükümlerine aykırı bir şekilde kaybedilmiş, Türk ulusu yaklaşık 11 yüzyıl egemenliği altında bulunan toprakları terk etmek zorunda kalmıştır. Geçmişin muhasebesi olan tarih, ders alındığında ancak ibrettir. ATATÜRK, Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat insanlığı şaşırtacak bir hâl alır. demiştir. Bu düşünceden hareketle hazırladığımız Kutü l-ammare Zaferi konulu makalemiz vesilesiyle vatan müdafaası için Kutü l-ammare Zaferi nin kazanılmasında her türlü sıkıntı ve yokluğa göğüs gererek canlarını feda eden kahraman Türk askerlerini bir kez daha saygı ve minnetle anıyoruz. Ruhları şad olsun. Vatan size minnettardır!.. 16 Kemal Arı; Birinci Dünya Savaşı Kronolojisi, Ankara, Gnkur. Basımevi, 1997, s. 257, 262, musul/; (Erişim Tarihi: 18 Şubat 2014). 16

18 Kut Türk Şehitliği 17 Kaynaklar Arşivler Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Arşivi. Kitaplar ARI, Kemal; Birinci Dünya Savaşı Kronolojisi, Gnkur. Basımevi, Ankara, Balkan Savaşı na Katılan Komutanların Yaşam Öyküleri; Gnkur. Basımevi, Ankara, BALKIŞ, Behzat-FIRAT, Nezihi; Birinci Dünya Harbi nde Türk Harbi, C 3, Kısım 1, Gnkur. ATASE Bşk. lığı Yayınları, Ankara, Birinci Dünya Harbi nde Türk Harbi; İran-Irak Cephesi Birinci Kısım, C III, Gnkur. Basımevi, Ankara, GÖRGÜLÜ, İsmet; On Yıllık Harbin Kadrosu, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, KANATLI, Şükrü; Irak Muharebelerinde 3 üncü Piyade Alayı Hatıraları, Yay. Haz. Fatma İlhan, Gnkur. ATASE Bşk.lığı Yayınları, Ankara, SORGUN, Taylan; Halil Paşa, Bitmeyen Savaş, Yaylacık Matbaası, Ankara, TOWNSHEND, Charles V. F.; My Campaign in Mesopotamia, Burgleigh Press, London, TOWNSHEND, Charles V. F.; Irak Seferim, çev. Tarih-i Askerî Encümeni, Matbaa-yı Askeriye, İstanbul, Yurtdışı Şehitlikler; Millî Savunma Bakanlığı Yayınları, Ankara, Genel Ağ (Erişim Tarihi: 18 Şubat 2014). Documents-Australian Report on the Kut; (Erişim Tarihi: 18 Şubat 2014). (Erişim Tarihi: 18 Şubat 2014). 17 Irak ın Kutü l-ammare şehrinde bulunan Kut Türk Şehitliği, 1920 yılında inşa edilmiştir. Bağdat şehrine 180 km uzaklıkta olup etrafı duvarla çevrili büyük bir anıt şeklindedir. Şehitlikte yedi subay ve 43 er olmak üzere 50 şehidimizin mezarı bulunmaktadır. (Yurtdışı Şehitlikler; Millî Savunma Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1999, s. 31.) 17

19 Gnkur. ATASE D. Bşk.lığı ATAREM Ş. Md.lüğü Belgelerle Birinci Dünya Savaşı sonunda İtilaf devletleri, 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması nın 7 nci maddesine dayanarak vatan topraklarını işgal etmeye başlamışlar ve ardından da Yunanlar, 15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir e asker çıkarmıştır. Bu gelişmeler üzerine Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun a geçerek Kurtuluş Mücadelesi ni başlatmıştır. Buradan Havza ve Amasya ya hareket eden Mustafa Kemal Paşa yurdun kurtarılması yolunda bir adım daha atarak 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum da bir kongre toplamıştır. 29 Ağustos 1919 tarihinde Erzurum dan ayrılan Mustafa Kemal Paşa, yeni bir kongre toplamak amacıyla 2 Eylül 1919 tarihinde Sivas a geçmiştir. Sivas Kongresi 4 Eylül 1919 tarihinde saat te açılmıştır. İlk oturumda yapılan oylamada Mustafa Kemal Paşa, kongre başkanlığına seçilmiştir. Kongre sekiz gün devam etmiş ve 11 Eylül 1919 da çalışmalarına son vermiştir. 14 Eylül 1919 tarihinde de kongrenin yayın organı olmak üzere İrade-i Milliye adı ile bir gazete yayımlanmıştır. Bu arada Son Osmanlı Mebusan Meclisi, 12 Ocak 1920 tarihinde ilk toplantısını yaparak çalışmalara başlamıştır. Meclisi oluşturan 140 milletvekilinin büyük bir çoğunluğu Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üyesiydi. Bu milletvekillerinin oluşturduğu Felah-ı Vatan Grubu, 22 Ocak 1920 tarihinde gizli bir toplantı yapmış ve Mustafa Kemal Paşa tarafından Sivas ta hazırlanan Misakımillî üzerinde gerekli çalışmaları yaparak metne son şeklini vermiştir. Mebusan Meclisi 28 Ocak 1920 tarihli gizli oturumunda bu metni Misakımillî adıyla kabul etmiş ve 17 Şubat 1920 tarihinde de bu kararını ilan etmiştir. 18

20 İngilizlerin desteğiyle Anadolu yu işgal eden Yunan ordusu, 10 Ocak 1921 de Birinci İnönü ve 01 Nisan 1921 de İkinci İnönü Savaşlarında yenilgiye uğramıştır. Henüz kuruluş aşamasında olan Türk ordusunun bu başarıları karşısında Anadolu ya daha büyük takviye kuvveti yığan Yunan ordusu, Türk ordusunun uyguladığı geri çekilme manevrası ile Sakarya Nehri ne kadar ilerleme fırsatı bulabilmişti. Bu durum karşısında olağanüstü toplantılar yapan TBMM, Yunan ordusunu Sakarya önlerinde durdurmak için çareler aramaya başlamıştır. Yunan Genelkurmayı, Kütahya-Eskişehir Muharebelerinden (10-24 Temmuz 1921) sonra Sakarya nın doğusuna çekilen Türk ordusuna son darbeyi indirmek amacıyla harekete geçmiştir. Bu arada Türk ordusu da kesin sonuçlu bir meydan muharebesi için tüm birliklerini başarılı bir geri çekilme planıyla Sakarya nın doğusuna çekerek 100 km genişliğindeki bir cephe hattında toplamıştır. 1 Mustafa Kemal in Ordunun Sakarya Nehri nin Doğusuna Çekilmesi İle İlgili Emri 18 Temmuz 1921 de İsmet Paşa nın Eskişehir güneyinde Karacahisar da bulunan karargâhına giderek durumu yakından inceledikten sonra İsmet Paşa ya genel olarak şu direktifi vermiştim: Orduyu Eskişehir in kuzeyi ve güneyinde topladıktan sonra düşman ordusuyla araya büyük bir mesafe koymak lazımdır ki ordunun düzeni ve takviyesi mümkün olabilsin. Bunun için Sakarya nın doğusuna kadar çekilmek uygundur. Düşman da durmadan takip ederse harekât üslerinden uzaklaşacak ve yeniden menzil birlikleri kurulmasına mecbur olacak, herhâlde ummadıkları birçok güçlükle karşılaşacak, buna karşılık bizim ordumuz toplu bulunacak ve daha uygun şartlara sahip olacaktır. Bu tarz hareketimizin en büyük sakıncası, Eskişehir gibi önemli mevkileri ve çok araziyi düşmana terk etmekten dolayı kamuoyunda meydana gelebilecek manevi sarsıntıdır. Fakat az zamanda elde edebileceğimiz başarılı sonuçlarla bu sakıncalar kendiliğinden yok olacaktır. Askerliğin gereğini tereddütsüz tatbik edelim. Diğer çeşit sakıncalara karşı koyarız. Mustafa Kemal Mustafa Kemal Paşa, 5 Ağustos 1921 de TBMM Hükûmeti tarafından kabul edilen 144 sayılı Kanun la ve geniş yetkilerle üç ay süre ile Türk ordusunun sorumluluğunu üstüne alarak Başkomutanlık görevine getirilmiştir. Mustafa Kemal Paşa, bu yetkilere dayanarak 7-8 Ağustos 1921 de Tekâlif-i Milliye Emirleri ni yayımlayarak orduyu personel, silah, araç ve gereç bakımından güçlendirmeye çalışmıştır. 1 Sakarya nın doğusuna çekilme emri. 19

21 BELGELERLE İSTİKLAL HARBİ 5 Numaralı Tekâlif-i Milliye Emri Tekâlif-i Milliye Emri 5 Numara 7 Ağustos 1921 Ordu nakliyatının sağlanması için aşağıdaki tedbirler alınacak ve bu tedbirlerin uygulanmasından 1 numaralı emirde kurulacağı bildirilen komisyonlar sorumlu olacaktır. 1. Askeriyece çeşitli suretlerle ordu ihtiyacı için alınan nakil vasıtaları hariç olmak üzere memlekette kalan nakil vasıtaları sahipleri her ay ordu malzemesinden bir kısmını kendi vasıtalarıyla 100 km lik mesafeye ücretsiz nakle mecburdur. Bu naklin devam ettiği sürece vasıta sahibi ve hayvanları ordu ambarlarından iaşe olunur. 2. Bir ay içinde bu görevi yapan kişi, o ay içinde yeni bir nakliye görevi almaz. Tekâlif-i Milliye Komisyonunun sevk ettiği eşya veya erzak irsaliyesinin altı, malı teslim alan ambar tarafından onaylanır, o aylık muafiyet hakkını o kişiye verir. 3. (2, 3 ve 4) numaralı emirlerle toplanan maddeler ve erzak, Levazımat-ı Umumiyenin göstereceği asıl askerî ambarlara Tekâlif-i Milliye Komisyonları tarafından bu nakliye yükümlülüğü yöntemiyle sevk edilirler ve toplanırlar. 4. Müteahhit nakliye kolları diğer halkın tabi oldukları aylık 100 km.lik nakliyeyi ücretsiz yapmaya mecburdurlar. 5. Bu emri alan her Tekâlif-i Milliye Komisyonu, kendi bölgesi içerisinde nakliye yükümlülüğüne dâhil olabilecek vasıtanın cins ve sayısını, 15 Ağustos 1921 tarihine kadar Millî Savunma Sevkiyat ve Nakliyat Genel Müdürlüğüne ve cephe bölgelerinde bulunanlar ise Sevkiyat ve Nakliyata bildirmekle beraber bölgesinde bulundukları Menzil Müfettişliklerine veya Ordu Kurmay Başkanlıklarına bildireceklerdir. 6. Bu yükümlülükten kaçanlar veya bu yükümlülüğü uygulamakta suistimali görülenler vatana ihanetle cezalandırılacaklardır numaralı olan bu emir hemen Tekâlif-i Milliye Komisyonlarına tebliğ edilmek üzere bütün vilayet ve livalara yazılmış, İstiklal Mahkemelerine ve bilgi için Bakanlıklara ve Cephe Komutanlıklarına birer örneği verilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Başkomutan Mustafa Kemal 20

22 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında yapılan Sakarya Meydan Muharebesi öncesi Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Yunan taarruzuna karşı, kuvvetlerini Sakarya Nehri doğusunda yedi grup (kolordu) hâlinde konuşlandırmıştır. Karargâh merkezi Ankara - Polatlı arasında yer alan Alagöz dedir. Yunan kuvvetleri Sakarya Meydan Muharebesi nden sonra Eskişehir-Afyon batısında bulunan hatta çekilmiş ve yaklaşık bir yıl boyunca tuttuğu mevzileri tahkim etmiştir. Sakarya da uğradığı büyük yenilgiye rağmen hâlâ Türk toprakları üzerindeki isteklerinden vazgeçmeyen Yunan ordusunu yurttan tamamen atmak için kesin sonuçlu bir İmha Muharebesi nin yapılması gerekiyordu. Artık Türk milletinin önünde tek bir yol vardır: Ordu - millet dayanışması içinde topyekûn taarruz etmek. Son derece gizlilik, dikkat ve titizlikle hazırlanan Büyük Taarruz planı, 26 Ağustos 1922 sabahı uygulamaya konulmuştur. Başarılı topçu ateşini, piyadenin taarruzu takip etmiş ve daha ilk saatlerden itibaren İngilizlerin üç ayda aşılamaz dedikleri istihkâmlar, üç saatte aşılmış ve Yunan mevzilerine girilmiştir Ağustos günleri Yunan cepheleri yarılmış, Yunan ordusu mevzilerini bırakarak kaçmaya mecbur edilmiştir. 29 Ağustos sabahına kadar gelişen taarruz sonucunda kuşatılan Yunan kuvvetleri Dumlupınar kuzeyinde Aslıhanlar bölgesine çekilmek zorunda kalmıştır. 30 Ağustos sabahı cephede sıkıştırılan Yunan ordusu ile Türk ordusu arasında büyük bir meydan muharebesi başlamıştır. Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Paşa, bu muharebeyi doğrudan doğruya kendisi yönettiği için adına Başkomutan Meydan Muharebesi denilmiştir. Başkomutan Meydan Muharebesi, Türk İstiklal Harbi nin son safhasını oluşturmuştur. 31 Ağustos sabahı Başkomutan Mustafa Kemal Paşa muharebe alanını incelerken gördüğü manzarayı şöyle anlatır:...muharebe meydanını dolaştığım zaman ordumuzun kazandığı zaferin büyüklüğü ve buna karşılık düşman ordusunun düştüğü felaketin dehşeti beni çok duygulandırdı. 21

23 BELGELERLE İSTİKLAL HARBİ Sırtların gerilerindeki bütün vadiler, bütün dereler, gizli ve kapalı yerler bırakılmış toplar, otomobiller, techizat ve malzeme ile bütün bu terk edilenler arasında yığınları teşkil eden ölülerle, toplanıp karargâhımıza sevk edilen esir kafileleri ile hakikaten bir kıyamet gününü andırıyordu... Aynı gün Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, kaçan Yunan kuvvetlerinin hızla takip edilmesini istemiş, İzmir ve civarındaki kuvvetleri ile birleşmemesi için üç koldan Adalar Denizi ne (Akdeniz) doğru ilerlenmesine yönelik şu tarihî emrini vermiştir: Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz dir, ileri! 2 Mustafa Kemal in Ordular İlk Hedefiniz Akdeniz dir. İleri! Emri 2 Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz dir, ileri! Emri. 22

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Yrd. Doç. Dr. A. Poyraz GÜRSON Atılım Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü Dr. A. Poyraz Gürson, İlk-ortaöğretim ve liseyi İzmir Karşıyaka'da tamamlamayı müteakip

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney

Detaylı

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER

İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... ÖN SÖZ... BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER III XI 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 2. Coğrafi Durum... 5 a. Çanakkale

Detaylı

SAYFA BELGELER NUMARASI

SAYFA BELGELER NUMARASI İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... SAYFA BELGELER NUMARASI 1. 27 Ekim 1922 tarihinde İsmet Paşa nın Dışişleri Bakanlığına ve Fevzi Paşa nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması... 1 2. İstanbul daki mevcut

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III SUNUŞ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... III BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 (1) Birinci Dünya Savaşı Öncesi Osmanlı Devleti

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER

BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM HAREKÂT ALANININ COĞRAFİ VE TOPOĞRAFİK DURUMU, TARAFLARIN HAREKÂT PLANLARI, 5 İNCİ ORDU İLE 3 ÜNCÜ KOLORDU KARARGÂHLARINDAKİ FAALİYETLER 1.

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL

9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 BAKİ SARISAKAL 9 EYLÜL 1922 Güzel İzmir imizin kurtuluşu, bugün doksan birinci yılına basıyor. Bu mutlu günü anarken, harp tarihinde eşi görûlmiyen Başkomutanlık Meydan Muharebesindeki geniş

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TEOG ÇIKMIŞ SORULAR - 1. ÜNİTE Atatürk ün askerlik hayatı ile ilgili olay ve olguları kavrar. Örnek olaylardan yola çıkarak Atatürk ün çeşitli cephelerdeki başarılarıyla

Detaylı

BATI CEPHESİ'NDE SAVAŞ

BATI CEPHESİ'NDE SAVAŞ T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TEOG ÇIKMIŞ SORULAR - 3. ÜNİTE Batı cephesinde Kuvâ-yı Millîye birliklerinin faaliyetlerini ve düzenli ordunun kurulmasını değerlendirir.türk milletinin Kurtuluş Savaşı

Detaylı

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA 1 Kütahya- Eskişehir Savaşı nda ordumuz Sakarya Nehri nin doğusuna çekilmişti. 2 TEKÂLİF-İ MİLLİYE NİN SAKARYA SAVAŞI NA ETKİSİ Tekâlif-i Milliye kararları daha uygulamaya yeni başlandığı için Sakarya

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR. Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR

ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR. Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR ÇANAKKALE SAVAŞI NDA SAĞLIKÇILAR Yrd. Doç. Dr. Burhan SAYILIR Yaralıların Cepheden Sevki Cephe Yuva Sargıyeri Araba Durakları Seyyar, Harp, Menzil Hastaneleri Memleket Hastaneleri AÇIKLAMA Bu kartlarda

Detaylı

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ

SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ BAKİ SARISAKAL SAMSUN BAHRİYE MEKTEBİ 1880 yılının başında Samsun da açıldı. Üçüncü Ordu nun sorumluluğu altındaydı. Okulun öğretmenleri subay ve sivillerdi. Bu okula öğrenciler

Detaylı

ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI

ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI ÇANAKKALE DENİZ MUHAREBELERİNİN DENİZDE DÖNEMİN ŞARTLARINA GÖRE TASARLANMIŞ SAVAŞ GEMİSİNDE KRİTİK OLAYLARIN YAŞANDIĞI YER VE SIRAYA GÖRE TANITILMASI Barış BULUT 1 Bouvet Ocean Irresistible Bouvet gemisindeki

Detaylı

ATATÜRK. Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde

ATATÜRK. Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde ATATÜRK Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanımdır. Doğup büyüdüğü Selanik, o dönemde önemli bir kültürel merkezdi. XIX. yüzyılın son çeyreğinde

Detaylı

Mustafa Kemal ile mükemmel

Mustafa Kemal ile mükemmel Atatürk ün Dünyası Cengiz Önal 77 İsmet Paşa nın Batı Cephesi Genel Komutanlığına Atanması Mustafa Kemal ile mükemmel sayılabilecek bir ilişki içinde bulunan Albay İsmet Bey, Birinci İnönü(6-10 Ocak 1921)

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri

ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri ATATÜRK ün Balmumu Heykelleri Balmumu heykellerinin en önemli özelliği; Atamızın ölümünde yüzünden alınan masktan bire bir çalışılmış olup 2008 yılından itibaren müzemizde sergilenmeye başlanmıştır. Sağ

Detaylı

Mustafa Kemal Atatürk ün Hayatı

Mustafa Kemal Atatürk ün Hayatı Mustafa Kemal Atatürk ün Hayatı 1881 de Selanik te doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi dir. Sırasıyla, Mahalle Mektebi, Şemsi Efendi Okulu, Selanik Mülkiye Rüştiyesi, Selanik Askeri Rüştiyesi,

Detaylı

Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal. Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü. Galiçya Cephesi ve

Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal. Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü. Galiçya Cephesi ve Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Galiçya Cephesi ve Türk Askerlerinin Ele Geçirdiği Rus Köyü Çarlık Rusya ordusu, 1917 yılında, Doğu Anadolu yu işgal altında tutarken, Türk askeri de, Avrupa sınırındaki

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ. Bayram Akça *

ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ. Bayram Akça * Tarih İncelemeleri Dergisi Cilt/Volume XXI, Sayı/Number 2 Aralık/December 2006, 1-15 ÇANAKKALE SAVAŞLARI NDA MUSTAFA KEMAL İN ROLÜ Bayram Akça * Özet Bu çalışmada, Osmanlı Devleti nin I.Dünya Savaşı na

Detaylı

Atatürk ve Ağustos Ayı

Atatürk ve Ağustos Ayı Yılmadan Yorulmadan Dr. Sıtkı Aydınel Atatürk ve Ağustos Ayı Büyük asker ve büyük devrimci Mustafa Kemal Atatürk 57 yıllık ömrünün tamamını vatanı ve milletine (hatta tüm insanlığa) hizmete adamış, çok

Detaylı

BURDUR VE ISPARTA OSB LERİ İÇİN ATIKSU ARITMA TESİSİ YAPIMI İLK ADIM ATILDI

BURDUR VE ISPARTA OSB LERİ İÇİN ATIKSU ARITMA TESİSİ YAPIMI İLK ADIM ATILDI AĞUSTOS 2017 Bülten 4 AĞUSTOS 2017 BURDUR VE ISPARTA OSB LERİ İÇİN ATIKSU ARITMA TESİSİ YAPIMI İLK ADIM ATILDI Burdur 1 inci, 2 inci Organize Sanayi Bölgesi ve Isparta Süleyman Demirel Organize Sanayi

Detaylı

7. Yayınlar 7.1 Uluslar arası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

7. Yayınlar 7.1 Uluslar arası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Veli Yılmaz 2. Doğum Tarihi : 25.11.1948 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğretim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Subay Kara Harp Okulu 1969 Y. Lisans Kurmaylık Kara Harp

Detaylı

1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi.

1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. ATATÜRK KRONOLOJİSİ 1881: Selanik te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. 1899: Mart 13: İstanbul Harp

Detaylı

8. SINIF T C İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ

8. SINIF T C İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ 8. SINIF T C İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ BİR KAHRAMAN DOĞUYOR ÜNİTESİ KONU ANLATIMI HASAN DOĞAN BİR KAHRAMAN DOĞUYOR M. Kemal 1881 de Selanik te doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, Babası Ali Rıza Efendidir.

Detaylı

KURTULUŞ SAVAŞI KARTPOSTALLARI MEHMED İN HİKAYESİ *

KURTULUŞ SAVAŞI KARTPOSTALLARI MEHMED İN HİKAYESİ * ÇTTAD, X/23, (2011/Güz), s.s.187-232 Albüm KURTULUŞ SAVAŞI KARTPOSTALLARI MEHMED İN HİKAYESİ * Kurtuluş Savaşı nın bitmesinin hemen ardından, verilen bu büyük mücadeleyi kamuoyuna anlatmanın bir aracı

Detaylı

Ben size ölmeyi emrediyorum!

Ben size ölmeyi emrediyorum! Yılmadan Yorulmadan Dr. Sıtkı Aydınel BD EYLÜL 2016 Ben size ölmeyi emrediyorum! Tarihin gördüğü en büyük komutan ve devrimci Mustafa Kemal Atatürk, asker ve komutan olarak tarih sahnesine Çanakkale muharebelerinde

Detaylı

KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ

KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ T.C. GENELKURMAY BAŞKANLIĞI ANKARA KORE DE TÜRK MUHAREBELERİ 2. BASKI Genelkurmay Personel Başkanlığı Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Daire Başkanlığı Yayınları ANKARA GENELKURMAY BASIMEVİ

Detaylı

Perşembe İzmir Basın Gündemi

Perşembe İzmir Basın Gündemi 05.05.2016 Perşembe İzmir Basın Gündemi Prof. Dr. Gökçe: "23 Nisan'a Alternatif Gibi Algılayarak Problem Çıkarmaya Çalışılıyor" 29 Nisan 1916 tarihinde Osmanlı Ordusunun Irak'ın Kut bölgesinde İngilizlere

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

KURTULUŞ SAVAŞI ( ) Gülsema Lüyer

KURTULUŞ SAVAŞI ( ) Gülsema Lüyer KURTULUŞ SAVAŞI (1919-1922) Gülsema Lüyer KURTULUŞ SAVAŞI (1919-1922) Mondros Mütarekesi ve Mütareke Sonrası Genel Durum İşgaller ve Kurtuluş Savaşı Hazırlık Evresi T.B.M.M. nin Açılması Düzenli Ordu Hazırlıkları,

Detaylı

Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne nin Yaşadığı İşgaller - Dört İşgal Dönemi........ 4 0.2 İlk Rus İşgal

Detaylı

TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ

TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ TÜRKİYE NİN KORE SAVAŞI NA KATILIŞI VE KUNURİ MUHAREBELERİ Kore Savaşı nın Çıkışı İkinci Dünya Savaşı nda Sovyetler Birliği nin Japonya ya savaş ilanı üzerine Amerika Savunma Bakanlığının 38 inci paralelin

Detaylı

Y. Lisans Kurmaylık Kara Harp Akademisi Doktora İnkılâp Tarihi Ankara Üniversitesi Unvan Alan Üniversite Yıl Doçent Profesör

Y. Lisans Kurmaylık Kara Harp Akademisi Doktora İnkılâp Tarihi Ankara Üniversitesi Unvan Alan Üniversite Yıl Doçent Profesör ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Veli Yılmaz 2. Doğum Tarihi : 25.11.1948 3. Unvanı : Doktor 4. Öğretim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Subay Kara Harp Okulu 1969 Y. Lisans Kurmaylık Kara Harp Akademisi

Detaylı

Atatürk ün İstifaları

Atatürk ün İstifaları Yılmadan Yorulmadan Dr. Sıtkı Aydınel Atatürk ün İstifaları 12 Büyük önder Mustafa Kemal Atatürk, meslek hayatı boyunca doğruluğuna inandığı idealleri ve düşünceleri uğruna gerektiğinde görevlerinden ve

Detaylı

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? S-1 Sosyal bilgiler öğretmeni: (ikinci Meşrutiyet in ilanının ardından (Meşrutiyet karşıtı gruplar tarafından çıkarılan 31 Mart Ayaklanması, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal in yaptığı Hareket Ordusu

Detaylı

Herkesin Kalbi Çanakkale de Attı

Herkesin Kalbi Çanakkale de Attı Herkesin Kalbi Çanakkale de Attı Üniversitemiz Tayfur Sökmen Kampüsü nde ve İskenderun- Mustafa Yazıcı Devlet Konservatuarı nda 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü vesilesiyle program düzenlendi.

Detaylı

TED İN AYDINLIK MEŞALESİNİ 50 YILDIR BÜYÜK BİR GURURLA TAŞIYAN OKULLARIMIZDA EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAŞLADI

TED İN AYDINLIK MEŞALESİNİ 50 YILDIR BÜYÜK BİR GURURLA TAŞIYAN OKULLARIMIZDA EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAŞLADI TED İN AYDINLIK MEŞALESİNİ 50 YILDIR BÜYÜK BİR GURURLA TAŞIYAN OKULLARIMIZDA 2016-2017 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAŞLADI Türkiye Cumhuriyetinin Kurucusu Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk ün 1928 yılında Ankara

Detaylı

25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ

25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ 25 NİSAN 1915 ÇANAKKALE KARA MUHAREBELERİ Türk askeri tarihi mükemmel örneklerle doludur. Bu örneklerin başında Çanakkale Deniz ve Kara Savaşları gelir. Mehmetçik Fenomeni bu savaşlar sayesinde ortaya

Detaylı

AVRUPADA GÜÇLER DENGESİ

AVRUPADA GÜÇLER DENGESİ AVRUPADA GÜÇLER DENGESİ 1650-1870 İNGİLTERE ALMANYA RUSYA FRANSA OSMANLI I.DÜNYA SAVAŞININ BAŞLAMASI İNGİLTERE ALMANYA RUSYA FRANSA AVST.MACR BLG OSMANLI İTALYA SRP 17,Cornwall 18 Canopus 18 MART 1915

Detaylı

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz

Yayın no: 133 ÇANAKKALE SAVAŞI. Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür Yayınevi editörü: Özkan Öze Dizi editörü: Prof. Dr. Salim Aydüz Zehra Aydüz, 1971 de Balıkesir de doğdu. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü nü bitirdi. Özel kurumlarda Tarih öğretmenliği yaptı. Evli ve üç çocuk annesi olan yazarın çeşitli dergilerde yazıları

Detaylı

Evrensel Bakış Açısı. Fransız Taburunu Esir Alan

Evrensel Bakış Açısı. Fransız Taburunu Esir Alan Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Fransız Taburunu Esir Alan 44 Kuva-yi Milliyeci Mustafa Kemal önderliğindeki Kurtuluş Savaşı nı küçümseyenler, Sadece Yunanistan ile savaşılmış derler. Böylelikle Yunanistan

Detaylı

Dunkirk'ün gerçek tarihi

Dunkirk'ün gerçek tarihi Dunkirk'ün gerçek tarihi Tüm zamanların ilk on savaş filmleri arasında gösterilen Dunkirk'te, savaşın gerçek kahramanları gözardı mı edildi? 17.08.2017 / 13:25 Hindistanlı askerlerin yardımı olmasaydı,

Detaylı

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı Osmanlı tarihinde çok dikkat çekmeyen konulardan biri de, 1807 yılında, İngiliz Donanmasının Çanakkale Boğazı

Detaylı

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 88 OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK A N K A R A 2 0 0 7 1 P r o j e Y ö n e t i c

Detaylı

1881: Selanik te doğdu.

1881: Selanik te doğdu. 1881: Selanik te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. 1899 Mart 13: İstanbul Harp Okulu Piyade sınıfına

Detaylı

Çanakkale Geçilmez! Şehitler Haykırdı:

Çanakkale Geçilmez! Şehitler Haykırdı: Şehitler Haykırdı: Çanakkale Geçilmez! Yazan: SAFA TEKELİ Ç anakkale'de 18 Mart 1915'te elde edilen zafer, Türkiye'nin geleceği için bir dönüm noktasıdır. Kara, hava ve deniz güçlerinin; her türlü teknoloji

Detaylı

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a

100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a 100. Yılında Çanakkale ye Develi den güzel bir ziyaret gerçekleştirildi. Fethinin 562. Yılı olması münasebetiyle gezinin ilk yarısı İstanbul a ayrıldı. İki önemli tarih, iki önemli şehir bu gezide buluştu.

Detaylı

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI HAFTALAR KONULAR 1. Hafta TÜRK DEVRİMİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM A-) Devlet (Toprak, İnsan Egemenlik) B-) Monarşi C-) Oligarşi D-) Cumhuriyet E-) Demokrasi F-) İhtilal G-) Devrim H-) Islahat 2. Hafta DEĞİŞEN

Detaylı

KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER

KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER DOĞU VE GÜNEY CEPHELERİ KURTULUŞ SAVAŞI DOĞU VE GÜNEY CEPHESİ DOĞU CEPHESİ Ermeniler XIX. Yy`a kadar Osmanlı topraklarında huzur içinde yaşadılar, devletin çeşitli kademelerinde

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ MUSTAFA KEMAL İN SAMSUN A ÇIKIŞI GENELGELER KONGRELER

MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ MUSTAFA KEMAL İN SAMSUN A ÇIKIŞI GENELGELER KONGRELER MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ 1919-1922 MUSTAFA KEMAL İN SAMSUN A ÇIKIŞI GENELGELER KONGRELER Milli mücadele Hazırlık Dönemi Kronoloji 19 Mayıs 1919 Mustafa Kemal in Samsun a Çıkışı 28 Ocak 1919 Havza Genelgesi

Detaylı

İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ BENZER SORULAR

İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ BENZER SORULAR İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ BENZER SORULAR TEOG Sınav Sorusu-3 ANABİLİM Ödev Testi 3. Atatürk ün çocukluk yıllarını geçirdiği Selanik şehrinin aşağıdaki özelliklerinden hangisi, şehirde farklı

Detaylı

Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım!

Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım! Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım! Eskiden devletimizin adı Osmanlı Ġmparatorluğu idi. Başımızda padişah vardı. Egemenlik haklarımız padişahın elindeydi. Başkentimiz Ġstanbul du. 19 Mayıs 1919 da Mustafa

Detaylı

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU Osmanlı Devleti nin 19. yüzyılda uyguladığı denge siyaseti bekleneni vermemiş; üç kıtada sürekli toprak kaybetmiş ve yeni yeni önem kazanan petrol Osmanlı

Detaylı

Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı?

Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı? On5yirmi5.com Çanakkale Savaşı'nda Neler Yaşandı? Çanakkele Savaşı'nda neler yaşandı? Çanakkale Zaferi'nin Türk ve dünya tarihi açısından önemi nedir? Bu ve bunun gibi soruların yanıtı haberimizde! Yayın

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI

Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu özeti olarak

Detaylı

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? 1)Birinci İnönü Savaşının kazanılmasından sonra halkın TBMM ye ve düzenli orduya güveni artmıştır. Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A)TBMM seçimlerinin yenilenmesine

Detaylı

TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu

TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu TSK'dan Sınır Ötesi IŞİD Operasyonu TSK Müşterek Özel Görev Kuvveti ve koalisyon hava kuvvetleri tarafından Suriye'nin Cerablus bölgesinin IŞİD'ten geri alınması için operasyon başlatıldı 24.08.2016 /

Detaylı

Bir Kadın 3 Sanat Sergisi açıldı

Bir Kadın 3 Sanat Sergisi açıldı Bir Kadın 3 Sanat Sergisi açıldı Muğla Valisi Amir Çiçek in katılımı ile Menteşe Belediyesi nin katkıları ile Konakaltı Kültür Merkezi nde gerçekleştirilen törenle sanatçı Eda Özdemir in Bir Kadın Üç Sanat

Detaylı

Amiral Turgut Reis 449 nci ölüm yıl dönümünde anıldı

Amiral Turgut Reis 449 nci ölüm yıl dönümünde anıldı Amiral Turgut Reis 449 nci ölüm yıl dönümünde anıldı Ünlü Türk denizcisi Turgut Reis, 449. ölüm yıl dönümünde Bodrum Belediyesi tarafından düzenlenen etkinliklerle anıldı. Atatürk Meydanı nda düzenlenen

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ Yrd. Doç. Dr. Cenk ÖZGEN 1. KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı: Cenk ÖZGEN Doğum Yeri ve Tarihi: Bursa / 07.08.1979 Uyruğu: T.C. Medeni Hali: Evli Adres: Giresun Üniversitesi, İktisadi

Detaylı

KURTULUŞ SAVAŞINDA BİR VATANDAŞIMIZIN UÇAK BAĞIŞI

KURTULUŞ SAVAŞINDA BİR VATANDAŞIMIZIN UÇAK BAĞIŞI KURTULUŞ SAVAŞINDA BİR VATANDAŞIMIZIN UÇAK BAĞIŞI Süreyya Hami ŞEHİDOĞLU ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ DERGİSİ, Sayı 24, Cilt: VIII, Temmuz 1992 Nafiz KOTAN İsmail Habip, Kurtuluş Savaşı nı anlatırken:...

Detaylı

67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN. ÇANAKKALE SAVAŞı'NıN ZAHİR NEDENLERİ EV SOHBETLERİ

67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN. ÇANAKKALE SAVAŞı'NıN ZAHİR NEDENLERİ EV SOHBETLERİ 67. SOHBET ÇANAKKALE ZAFERİ ÇANAKKALE YE GELMEDEN 20'nci yüzyıl başlarında Avrupa ülkeleri sanayi devrimini yapmış ve zenginleşmişti. Fakat Almanya sömürge paylaşımında yeteri kadar pay alamadığı için

Detaylı

TEOG Tutarlılık. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

TEOG Tutarlılık. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 2015-2016 8. Sınıf TEOG Tutarlılık T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Sorularımızın TEOG sorularıyla benzeşmesi, bizler için olduḡu kadar, bu kaynaklardan beslenen yüz binlerce öḡrenci ve yüzlerce kurum

Detaylı

Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler

Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 13, Bahar 2015, Sayı: 18, ss. 507-518, 100. Yıl Bir İngiliz Resmi Yayınına Göre Çanakkale Cephesine Ait Bazı İstatistikî Bilgiler İsmet ÜZEN * Öz Osmanlı Devleti

Detaylı

Asya toplumlarında Nevruz Bayramı her yıi coşku ile kutlanır ve ilkbaharın başlangıcı olarak kabul edilir.

Asya toplumlarında Nevruz Bayramı her yıi coşku ile kutlanır ve ilkbaharın başlangıcı olarak kabul edilir. 4/A 2.ÜNİTE SOSYAL BİLGİLER cevap anahta önemli bir sporumuzdur. Geleneksel ülkemizde yapılan en önemli güreş şenliğidir. öğeler geldi. Asya toplumlarında Nevruz Bayramı her yıi coşku ile kutlanır ve ilkbaharın

Detaylı

T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TESTİ

T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TESTİ T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TESTİ DİKKAT! BU BÖLÜMDE YANITLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 0 DİR. ÖNERİLEN YANITLAMA SÜRESİ 40 DAKİKADIR. ) I Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu. ) Mondros Ateşkesi

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı

Yunan, İzmir'e üç buçuk mil yaklaştı!..

Yunan, İzmir'e üç buçuk mil yaklaştı!.. Ahmet TAKAN ahttakan@gmail.com Yunan, İzmir'e üç buçuk mil yaklaştı!.. Yunanistan, Ege'de 18 ada ve 1 kayalığımızı işgal etti. Baktı, Türkiye'den ses seda çıkaran yok!.. Bu adaların hepsini ağır bir şekilde

Detaylı

Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN

Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN Ottoman Army Effectiveness in World War I, A Comparative Study Erickson, Edward J. Roudledge, New York, 2007, 229 sayfa, ISBN: ISBN10 0-415-77099-8 Cemal CANDAN Tarih Kritik dergisinin bir önceki sayısında,

Detaylı

1. Aile tarihimizi araştırırken aşağıdaki eşyalardan hangisi bize yararlı olabilir? A) Çeyiz sandığı B) Oyuncak kamyon C) Bilgisayar D) Tansiyon aleti

1. Aile tarihimizi araştırırken aşağıdaki eşyalardan hangisi bize yararlı olabilir? A) Çeyiz sandığı B) Oyuncak kamyon C) Bilgisayar D) Tansiyon aleti 1. Aile tarihimizi araştırırken aşağıdaki eşyalardan hangisi bize yararlı olabilir? A) Çeyiz sandığı B) Oyuncak kamyon C) Bilgisayar D) Tansiyon aleti 2. Aile geçmişini öğrenen bir kimsede aşağıdaki duygulardan

Detaylı

T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük

T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük 2015-2016 T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük Arif ÖZBEYLİ Türkiye Büyük Millet Meclisi nin Açılması Meclis-i Mebusan ın dağıtılması üzerine, Parlamento nun Mustafa Kemal

Detaylı

Necdet TUNA Tuğgeneral ATASE Daire Başkanı

Necdet TUNA Tuğgeneral ATASE Daire Başkanı SUNUŞ Kurtuluş Savaşı nın Önderi, Türkiye Cumhuriyeti nin Kurucusu, Ebedî Başkomutan Mustafa Kemal ATATÜRK, 1911 de Trablusgarp Harbi nde, 1915 te Çanakkale Muharebelerinde ve 1918 de Suriye deki Yıldırım

Detaylı

09.01.2016 fatihtekinkaya@hotmail.com

09.01.2016 fatihtekinkaya@hotmail.com Fatih TEKİNKAYA Sosyal Bilgiler Öğretmeni ANAYASALARIMIZ Teşkilat-ı Esasi 1921 Anayasası 1924 Anayasası 1961 Anayasası 1982 Anayasası Türkiye Cumhuriyeti Anayasası MADDE 1- Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

Detaylı

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ü Ölümünün 78. Yılında Saygı ve Minnetle Anıyoruz

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ü Ölümünün 78. Yılında Saygı ve Minnetle Anıyoruz ANMA PROGRAMI 1. Saygı Duruşu ve İstiklal Marşı 4 2. Çeşitli Yönleriyle Gazi Mustafa Kemal Atatürk 10 (Yrd. Doç. Dr. Levent KALYON) 1. Resimlerle Atatürk 15 2. Kendi sesiyle Atatürk 18 2 Beni görmek

Detaylı

Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek demek değildir; Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız, bu yeterlidir.

Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek demek değildir; Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız, bu yeterlidir. Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek demek değildir; Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız, bu yeterlidir. M. Kemal ATATÜRK «Küçük hanımlar, küçük beyler! Sizler hepiniz

Detaylı

İNSANLIĞIN SAVAŞI YENDİĞİ YER; ÇANAKKALE SAVAŞ ALANLARI PROJESİ (TR-12-539-2007-R5)

İNSANLIĞIN SAVAŞI YENDİĞİ YER; ÇANAKKALE SAVAŞ ALANLARI PROJESİ (TR-12-539-2007-R5) Eylem 1.2 Gençlik Girişimleri Projesi İNSANLIĞIN SAVAŞI YENDİĞİ YER; ÇANAKKALE SAVAŞ ALANLARI PROJESİ (TR-12-539-2007-R5) DALGALAN SEN DE ŞAFAKLAR GİBİ EY ŞANLI HİLÂL OLSUN ARTIK DÖKÜLEN KANLARIMIN HEPSİ

Detaylı

ÇANAKKALE SAVAŞININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ

ÇANAKKALE SAVAŞININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ ÇANAKKALE SAVAŞININ İSTATİSTİKSEL ANALİZİ Burhan SAYILIR Uluslararası savaşların dünya medeniyetine indirdiği en büyük darbe, milyonlarca insan hayatının söndürülmesinden ibarettir. Genel savaş, özellikle

Detaylı

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: Bu formun ç kt s n al p ço altarak ö rencilerinizin ücretsiz Morpa Kampüs yarıyıl tatili üyeli inden yararlanmalar n sa layabilirsiniz.! ISBN NUMARASI: 65482464 ISBN NUMARASI: 65482464! ISBN NUMARASI:

Detaylı

BÜYÜK TAARRUZ DA SUGÖREN KÖYÜ (12 30 AĞUSTOS 1922)

BÜYÜK TAARRUZ DA SUGÖREN KÖYÜ (12 30 AĞUSTOS 1922) BÜYÜK TAARRUZ DA SUGÖREN KÖYÜ (12 30 AĞUSTOS 1922) İstanbul - Bursa karayolundan Sugören tabelası yönüne dönünce arabamın camlarını aralarım. Dışardaki deniz kokusuyla karışmış bol oksijenli dağ havasını

Detaylı

I. Dünya Savaşı'nda Mustafa Kemal

I. Dünya Savaşı'nda Mustafa Kemal I. Dünya Savaşı'nda Mustafa Kemal Aker, Ş. (). "Çanakkale-Arıburnu Savaşları ve 27. Alay". Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, (37), 46, Ülker, N. (). "Çanakkale Zaferi'nin İzmir Basınında Akisleri". Atatürk

Detaylı

İngiltere Kraliyet Tıp Derneği nin. Prof. Dr. Mehmet Haberal a Verildi. Prof. Dr. Babulal Sethia, Prof. Dr. Mehmet Haberal, Prof. Dr.

İngiltere Kraliyet Tıp Derneği nin. Prof. Dr. Mehmet Haberal a Verildi. Prof. Dr. Babulal Sethia, Prof. Dr. Mehmet Haberal, Prof. Dr. İlk "Distinguished Fellowship" Ödülü Prof. Dr. Mehmet Haberal a Verildi İngiltere Kraliyet Tıp Derneği, 2008 yılında oluşturulan "Distinguished Fellowship" ödülünü, dokuz yıllık bir araştırma ve değerlendirmenin

Detaylı

Harp Akademileri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Millî Savunma Komisyonu Raporu (1/511)

Harp Akademileri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Millî Savunma Komisyonu Raporu (1/511) Dönem: 23 Yasama Yılı: 2 TBMM (S. Sayısı: 130) Harp Akademileri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Millî Savunma Komisyonu Raporu (1/511) T.C. Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar 24/01/2008

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

Hava Harp Okulunun İlk Öğrencileri And İçme Töreni (1 Ekim 1951)

Hava Harp Okulunun İlk Öğrencileri And İçme Töreni (1 Ekim 1951) TARİHÇE 1 Hava Harp Okulunun İlk Öğrencileri And İçme Töreni (1 Ekim 1951) 2 3 1aTürk ordusunda havacılığın gelişmesi için her şeyden önce bir Hava Okulunun kurulmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu çerçevede

Detaylı

Türkiye ile İngiltere savaşın eşiğinden dönmüş!

Türkiye ile İngiltere savaşın eşiğinden dönmüş! On5yirmi5.com Türkiye ile İngiltere savaşın eşiğinden dönmüş! Kıbrıs Barış Harekatı'nın 41. yıl dönümünde operasyonda yer alan denizciler, İngilizlerle yaşanan gergin anları anlattı. Yayın Tarihi : 20

Detaylı

1915 ÇANAKKALE SAVAŞI BİLGİ YARIŞMASI SORULARI

1915 ÇANAKKALE SAVAŞI BİLGİ YARIŞMASI SORULARI 1915 ÇANAKKALE SAVAŞI BİLGİ YARIŞMASI SORULARI 1. Osmanlı Devleti Çanakkale Cephesi öncesinde Boğazların savunmasını sağlamak için bazı tedbirler almıştır. Hangisi bu savunma tedbirlerinden biri değildir?

Detaylı

Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları

Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları Devletin Şefleri Cumhurbaşkanları Cumhuriyetin kuruluşu Anadolu insanının iman, namus, bağımsızlık, özgürlük, vatan ve millete sevgi ile bağlılığının inancı ve iradesi ile kendisine önderlik yapan Mustafa

Detaylı

MUSTAFA İPEK HALİLİYE SÜLEYMANİYE İMAM HATİP ORTAOKULU

MUSTAFA İPEK HALİLİYE SÜLEYMANİYE İMAM HATİP ORTAOKULU 1. Buna göre İstanbul hükümetinin tutumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) İşgallere karşı çıkılmıştır. B) Teslimiyetçi bir politika izlenmiştir. C) Bağımsızlığımızdan taviz verilmemiştir.

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Dünyayı Değiştiren İnsanlar

Dünyayı Değiştiren İnsanlar Dünyayı Değiştiren İnsanlar Küçük hanımlar, küçük beyler! Sizler hepiniz geleceğin bir gülü, yıldızı, bir mutluluk parıltısısınız! Memleketi asıl aydınlığa boğacak sizsiniz. Kendinizin ne kadar mühim,

Detaylı

Şekil 2.22: Doğu Akdeniz, Ege Denizi, Balkan Yarımadası. Ölçek ~ 1: [2]

Şekil 2.22: Doğu Akdeniz, Ege Denizi, Balkan Yarımadası. Ölçek ~ 1: [2] Şekil 2.22: Doğu Akdeniz, Ege Denizi, Balkan Yarımadası. Ölçek ~ 1:4.500.000 [2] 2 25 Şekil 2.23: Orta Akdeniz (İtalya, Adriyatik Denizi, Kuzey Afrika Kıyıları). Ölçek ~ 1:4.500.000 [2] 2 26 Şekil 2.24:

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

BODRUM DA 30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI

BODRUM DA 30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI BODRUM DA 30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI Bodrum da 30 Ağustos Zafer Bayramı nın 94. yıldönümü kutlamaları, düzenlenen Çelenk Sunma Töreni ile başladı. 30 Ağustos Zafer Bayramı nedeniyle Bodrum Belediye Meydanı

Detaylı

Atatürk ün Hayatı 1881-1938

Atatürk ün Hayatı 1881-1938 Atatürk ün Hayatı 1881-1938 Atatürk ün Soyağacı Atatürk ün Doğduğu Ev Selanik - 1881 Atatürk ün Annesi ve Babası Ali Rıza Efendi Zübeyde Hanım Harp okulundan yüzbaşı rütbesi ile mezun oldu 11 Ocak 1905

Detaylı

KURTULUȘ SAVAȘI - Cepheler Dönemi - Burak ÜNSAL Tarih Öğretmeni

KURTULUȘ SAVAȘI - Cepheler Dönemi - Burak ÜNSAL Tarih Öğretmeni KURTULUȘ SAVAȘI - Cepheler Dönemi - Burak ÜNSAL Tarih Öğretmeni Düzenli Ordunun Kurulması Nedenleri: Kuva-yı Milliye nin ișgalleri durduramaması Kuva-yı Milliye nin zararlı faaliyetleri Düzenli ordulara

Detaylı

29 EKİM TÖRENLERİ. Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY. Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi

29 EKİM TÖRENLERİ. Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY. Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi 29 EKİM TÖRENLERİ Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi 1923 Cumhuriyet ilân edildi. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk

Detaylı

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER YA İSTİKLÂL YA ÖLÜM TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 19.yy.sonlarına doğru Osmanlı parçalanma sürecine girmişti. Bu dönemde

Detaylı

İşte ihanet yıllığı HIZLA YÜKSELDİLER

İşte ihanet yıllığı HIZLA YÜKSELDİLER İşte ihanet yıllığı Hava Harp Okulu nun 2006 yıllığı 15 Temmuz gecesi bomba yağdıran pilotlarla dolu. 16 hain yüzbaşı eğitimlerini Akın Öztürk ün komutan olduğu Çiğli 2. Ana Jet Üssü nde tamamladı. SABAH,

Detaylı