Enerji metabolizması: I. Mitokondri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Enerji metabolizması: I. Mitokondri"

Transkript

1 Enerji metabolizması: I. Mitokondri

2 enerji = ATP Sitosolde meydana gelen bazı reaksiyonlar ile enerjice zengin karbohidrat moleküllerinin kısmi oksidasyonundan ortaya çıkan enerji ATP yapımında kullanılmaktadır. Enerji elde edilmesi etkin bir metot olarak hayatın başlangıcının çok erken fazında ortaya çıkmıştır. Bu işlev membranlara dayanmaktadır ve hücrelerin çok değişik kökenlerden enerji edinmelerine olanak verir. Örneğin, bu işlev yiyeceklerden (gıda moleküllerinden) bol miktarda ATP üretmek için oksijen kullandığımız aerobik solunumda olduğu gibi, fotosentezde de ışık enerjisinin kimyasal bağ enerjisine dönüşümünde merkezi bir rol oynar.

3 Serbest enerji ATP deki yüksek enerjili fosfoanhidrit bağlarının birinin hidrolizi ile sağlanır: ATP + H 2 O ADP +P i + H G= -7.3kCal/mol Eğer 2 fosfoanhidrit bağı hidroliz olursa: G= -14.6kCal/mol

4 Adenosin -tri-fosfat

5 ATP 2 yolla elde edilir: 1. Substrat düzeyinde fosforilasyon (zarsız ortamda). Enzim organik moleküldeki P grubunu ADP ye ekleyerek ATP yapar. 2. Kemiozmotik fosforilasyon (zara bağlı)

6 Prokaryotlarda ATP üretmek için kullanılan yer hücre zarıdır. Ökaryotik hücrelerde hücre zarı taşınma işlevleri için ayrılmıştır. Enerji-çevrimi organelleri içindeki spesialize olmuş membranlarda gerçekleşir. Membranla sarılı organeller, tüm ökaryotik organizmaların (mantarları, hayvanları ve bitkileri içeren) hücrelerinde bulunan mitokondriler ve sadece bitkilerde meydana gelen, daha çok kloroplastlar olmak üzere, plastidlerdir. Elektron mikrograflarında mitokondrilerin ve kloroplastların en göze çarpan morfolojik özelliği içerdikleri bol miktarda internal membrandır. Bu internal membran hücre ATP sinin çoğunu üreten elektron transport işlemlerinin yaygın bir takımı için şebekeyi sağlar.

7 Güneş enerjisi veya gıda maddelerinin oksidasyonundan çıkan enerji ilk olarak bir membranın iki tarafı arasında bir elektrokimyasal proton gradiyentini yaratmak için kullanılmaktadır. Bu gradiyent bir enerji kökeni olarak iş görmekte ve mitokondrilerde, kloroplastlarda ve bakterilerde enerji gerektiren değişik birçok reaksiyonları yürütmek için kullanılmaktadır.

8 A) Mitokondri kimyasal yakıtlardan enerji çevrimi yapar. (B) Kloroplastlar güneş enerjisinden enerji çevrimi yaparlar. Girenler parlak yeşil, ürünler mavi ve elektron akım yolu kırmızı oklar ile gösterilmektedir. Protein komplekslerinden (oranj) her biri bir membranda gömülü bulunmaktadır. Kloroplastın iki fotosistemi tarafından ortaya konan elektron hareketi kuvveti, kloroplasta H 2 O dan karbohidrata elektron transferi yeteneğini sağlar ve bu, bir mitokondrideki enerjetik olarak uygun yöndeki elektron transferine ters yönde gelişmektedir. Böylece karbohidrat molekülleri ve O 2 mitokondri için giriş molekülleri olmasına rağmen, bu moleküller kloroplastlarda son ürünlerdir.

9 Oksijensiz ortamda net enerji kazancı 2 ATP dir. Bu verimsizdir çünkü mayalanma ürünleri içinde çok sayıda enerji saklı kalır. (Günümüzde hala bazı canlılar bunu sürdürür)= fermentasyon

10 Anaerobik bakterilerde Elektron taşıma zincirleri ana enerji kaynağı olarak fermente olmayan molekülleri kullanma olanağı sağlamıştır. 1. BASAMAK: Hücre içi asitleşmeyi önlemek için hücreden dışarı H+ pompalayan zar proteinlerinin (pompa) evrimi. Bu pompalardan biri ATP hidrolizinden enerji üretebilmiş ve günümüzün ATPsentetazı nın atası olabilir. 2. BASAMAK: Zamanla ATP hidrolizine gerek duymadan H salınabilmesi gerçekleşerek, ATP hücre içi reaksiyonlarda kullanılmış olabilir. Bu tip baskılar H taşınması için gerekli enerji kökenini elektron taşınmasından sağlayabilecek zara bağlı proteinlerin oluşumunu indüklemiş olabilir. Bu proteinler ortamdaki organik asitleri kullanıyor olabilirlerdi. Çünkü günümüzdede örnekleri vardır: Formik asitte yetişen bazı bakteriler elektronlarının formik asitten fumarata taşınmasından doğan az miktardaki redoks enerjisini kullanarak H pomplarlar.

11 3. BASAMAK: Sonuçta bazı bakteriler kendi iç ph larını korumak için daha çok redoks enerjisi kazandıracak etkin H pompalayan elektron taşıma sistemleri geliştirmişlerdir. Bu durumda her iki tip H pompasını da taşıyan bakteriler üstün durumdaydı. Bu hücrelerde ileri derecede H pompalanmasıyla elde edilen büyük bir elektrokimyasal gradiyent oluşmaktaydı, burada ATP ile işletilen H pompası içinden protonların gerisingeriye hücre içine sızmasına yol açmış ve bu şekilde ters yönde işlettiği bu sistemin ATP oluşturmak üzere ATP sentaz olarak iş görmesini sağlamıştır. Bu tip bakteriler ortamda gittikçe azalan fermente edilebilir besinlere daha az gerek duyduğu için kendi komşularının yok olması pahasına çoğalmışlardır.

12 Bu kademeler ilkel hücrelerde hücre içi nötral ph nın korunması ve enerji depolanması sorununu çözmüştür. Ancak, ortamdaki organik besin maddelerinin hızla tüketilmesi organizmaların şeker üretimi için alternatif bir C kaynağı bulmaları gerektiği anlamına gelmekteydi. Atmosferdeki CO 2 bol bir C kaynağı olsa bile CO 2 den her bir CH 2 O ünitesinin ortaya konması için yüksek enerjili elektronların sağlanması gerekir.

13 SİTOPLAZMA

14 MİTOKONDRİ yunanca "iplik şeklinde granül" anlamına gelir. Mitokondri ökaryotik hücrelerin enerji üretimi görevini üstlenen kendi DNA sına sahip sitoplazmik bir organeldir.

15

16

17 1. Sayıları enerji ihtiyacına göre, hücreden hücreye değişir, mikrometre uzunluğunda çubuk şeklinde veya 2-3 mikrometre çapında küresel yapılardır. 3. Her insan hücresinde yaklaşık 1700 mitokondri bulunur. 4. Mitokondriyal proteinlerin % 2'si mitokondriyal genom tarafından sentezlenirken, 5. % 98'i nüklear genom tarafından sentezlenerek, mitokondriye taşınır.

18 Mitokondri plastisitesi Farklı dokulardaki bulunma tarzı

19 Human mitochondrial genome encodes 13 subunits of respiratory chain complexes: seven subunits (ND 1 6 and 4L) of complex I, cytochrome b (Cyt b) of complex III, the COX I III subunits of cytochrome oxidase or complex IV, and the ATPase 6 and 8 subunits of FOF1 ATP synthase. MtDNA also encodes 12S and 16S rrna genes and 22 trna genes. The abbreviated amino acid names indicate the corresponding amino acid trna genes. The outer strand is heavy-chain DNA and the inner one light-chain DNA. OH and OL are the replication origins of the light and heavy chain, respectively, while PH and PL indicate the transcription sites.

20 Mitokondri ENERJİ Mitokondriler ökaryotik hücrelerin sitoplazmik hacminin önemli bir kısmını işgal eder ve kompleks hayvanların evriminde esansiyel olmuşlardır. Mitokondriler olmasaydı, hayvan hücreleri tüm ATP leri için anaerobik glikolize bağımlı kalacaklardı. Şeker metabolizması mitokondrilerde tamamlanmaktadır: mitokondri içine pirüvat alınmakta ve burada oksijen ile CO 2 ve H 2 O ya okside edilmektedir. Bu işlem tek başına glikolizden elde edilenden 15 kat daha fazla ATP yapılmasına yol açar.

21 İç yapısı: dış zar, iç zar, krista (iç zar kıvrımları) matriks

22 Dış zar Lipid bilayer içinde büyük sulu kanallar oluşturan ve porin diye adlandırılan bir transport proteininin çok sayıda kopyalarını içerir. Bu nedenle bu zar küçük proteinleri de içine alan 5000 dalton veya daha az molekül ağırlığına sahip tüm moleküllere geçirgen olan bir eleği andırır. Bu tip moleküller intermembran aralığa geçebilir; fakat bunların çoğu impermeabıl olan (geçirgen olmayan) iç zarı geçemezler. Bu nedenle, içerdiği küçük moleküllerle intermembran aralık kimyasal olarak sitosole ekivalent olmasına rağmen, matriks kısmı bu moleküllerin içinden ileri derecede seçilmiş olanlarını içermektedir.

23 İç Zar İç zarın geçirgen olmaması nedeniyle, nüklear genom tarafından sentezlenen proteinlerin ve metabolitlerin matrikse taşınımı için spesifik mekanizmalar mevcuttur. İç zara gelen yağ asidi, aminoasit ve karbonhidratlardan oksidatif yıkımla yüksek enerjili ATP sentezlenerek, hücrenin enerji ihtiyacı sağlanır. İç zarın lipid bilayeri iki yerine dört yağ asidi içeren ve zarı özellikle iyonlara impermeabıl yapan çift fosfolipid Kardiyolipin den yüksek bir oranda içerir.

24 mitokondri iç zarı hücre zarı Kardiyolipinde 2 yağ asiti zinciri bir alkol gruba bağlı olmaksızın bir gliserol aracılığıyla birbirine bağlanır.

25 İç zar Bu zar aynı zamanda, matrikste konsantre olmuş birçok mitokondriyel enzimler tarafından gerek duyulan moleküllere veya metabolize edilen küçük moleküllere selektif olarak geçirgenliği sağlayan değişik transport proteinleri içerir. Solunum zincirine ilişkin enzimler iç mitokondri membranında gömülüdürler ve hayvan hücreleri ATP sinin çoğunu üreten, oksidatif fosforilasyon işlevi burada yapılır.

26 Matriks Matriks, asetil CoA oluşturmak üzere pirüvat ve yağ asitlerini metabolize eden ve sitrik asit döngüsünde asetil CoA yı okside eden enzimleri içermektedir. Matriksdeki enzimler: piruvat dehidrogenaz, sitrik asit siklusu enzimleri, üre siklusu ve aa metabolizması ile yağ asidi β- oksidasyon yolu enzimleri ve metabolitleri.

27

28 Sitrik asit döngüsü =Krebs döngüsü MATRİKS

29 Sitrik asit döngüsü TOPLAM 3 NADH 1 GTP 1 FADH 2 2 CO 2 1 ATP

30 GTP Flavin adenin di-nükleotit

31 Yakıt : pirüvat yada yağ asitleri. (Pirüvat glukoz ve diğer şekerlerden oluşur, yağ asitleri ise yağlardan gelir. Bu iki molekül iç mitokondri membranından içeri alınırlar ve daha sonra mitokondri matriksinde yerleşmiş enzimler yardımı ile önemli metabolik ara ürün olan asetil CoA ya çevrilirler. Asetil CoA daki asetil grupları, sitrik asit döngüsü yolu ile matrikste okside edilmektedir. Bu döngü asetil CoA daki karbon atomlarını, hücreden bir atık madde olarak uzaklaştırılan CO 2 ye çevirir. En önemli olarak bu döngü, aktive edilmiş taşıyıcı moleküller olan NADH ve FADH 2 tarafından taşınan yüksek enerjili elektronları ortaya koyar. Bu yüksek enerjili elektronlar daha sonra iç mitokondriyel membrana taşınır ve orada elektron transport zincirine katılır; NADH ve FADH 2 den elektronların kaybı devam eden oksidatif metabolizma için gerekli olan NAD + ve FAD + yi yeniden ortaya koyar (rejenere eder). S ü r e ç

32 NAD + + 2H (2H + +2e - ) NADH + H + NAD+ elektron alarak NADH a redüklenir

33 elektron ekivalentleri Yüksek enerjili elektronlar bir sarı hidrojen atomu üzerinde iki kırmızı nokta olarak gösterilmektedir. Bir hidrit iyon (H,bir hidrojen atomu ve bir ekstra elektron ) NADH tan uzaklaşmakta ve bir proton ile iki yüksek enerjili elektrona çevrilmektedir: H H e.

34 Asetil coa Aktive olmuş taşıyıcı moleküldür. Bu moleküller yüksek enerji bağlı ve kolay transfer edilecek kimyasal gruplar taşırlar. AcoA, asetil grubu taşımaktadır.

35 Pirüvat ve yağ asitleri mitokondriye girerler (şeklin altında) ve asetil CoA ya çevrilirler. Sonra asetil CoA, NAD + ı NADH a redükleyen (ve FAD ı FADH 2 ye gösterilmemiştir) sitrik asit döngüsü tarafından metabolize edilmektedir. Oksidatif fosforilasyon işlevinde, NADH taki (ve FADH 2 deki) yüksek enerjili elektronlar daha sonra iç mitokondriyel membranda yer alan elektron transport zinciri boyunca oksijene (O 2 ) geçmektedir. Bu elektron transportu, ATP sentaz tarafından ATP üretimini gerçekleştirmek için kullanılan, iç membranda karşıdan karşıya bir proton gradiyenti ortaya koyar. Glikoliz yolu ile sitosolde ortaya konan NADH da elektronları solunum zincirine geçirir (gösterilmedi). NADH iç mitokondri membranını geçemediği için, sitosolik NADH tan elektron transferi, mitokondri içine diğer redüklenmiş bileşiği taşıyan birkaç mekik sisteminden biri yolu ile indirekt olarak yapılmaktadır; okside olduktan sonra bu bileşik, tekrar NADH ile redükleneceği siklusa geri gelir.

36 Glikolisis ve sitrik asit döngüsü bir çok önemli biyomoleküllerin sentezi için gerekli prekürsörleri sağlar

37 Mitokondri tarafından katalizlenen ana net enerji dönüşümü. Oksidatif fosforilasyonun bu işlevinde, iç mitokondriyel membran, NADH (ve FADH 2 ) oksidasyonundan bir ana bölüm enerjiyi ATP deki fosfat bağ enerjisi şekline çevirerek, bir formdaki kimyasal bağ enerjisini diğer forma çeviren bir aygıt olarak iş görür.

38 Oksidatif fosforilasyon Oksidatif fosforilasyon, elektron taşıyıcılarının protein molekülleri ile yakın ilşkileri sayesinde gerçekleşir. Solunum zinciri boyunca proteinler elektronlara öyle yol gösterirler ki, hiçbir kısa devre olmadan, elektronlar bir enzim kompleksinden diğerine sırasal olarak taşınır. Elektronların transportu, enerji dönüşümü yapan protein pompalarındaki allosterik değişimle olduğu gibi, yönlenmiş H + alınımı ve serbest bırakılması ile eşleşmektedir. Bu elektron akışı sırasında iç zarda matriksten zar aralığına H + pompalanır. Bunun sonucunda: İç mitokondri zarının n iki yüzüy arasında, ph ın genel olarak 7 ye 7 yakın n olan sitosolden daha yüksek y bir ph gradiyentini ortaya çıkar. Bu H + göçü,, içi mitokondri membranında nda karşı şıdan karşı şıya içi tarafı negatif ve dış tarafı pozitif olan (pozitif iyonların n net olarak dışd ışarı akışı ışının n bir sonucu olarak) bir voltaj gradiyenti (membran potansiyeli) ) ortaya koyar.

39 İç mitokondri zarında karşıdan karşıya yaratılan total proton hareket kuvveti zar potansiyelinden dolayı ortaya çıkan büyük bir kuvvet ve H + konsantrasyonu gradiyentinden ( ph) dolayı oluşan küçük bir kuvvetten oluşmaktadır. Her iki kuvvet matriks içine H + (protonu) sürmek için iş görür.

40 Elektron transport zinciri boyunca yüksek enerjili bir elektron yol aldıkça, ortama bırakılan enerjinin bir kısmı protonları (H + ) matriksten dışarı pompalayan üç adet enzim kompleksini işletmek için kullanılmaktadır. İç mitokondri membranında karşıdan karşıya oluşturulan elektrokimyasal proton gradiyenti, matrikste ADP ve Pi tan ATP sentezlemek için H + akış enerjisini kullanan bir transmembran protein kompleksi olan ATP sentaz içinden H + ın (protonun) gerisin geri içeri girmesini sağlar.

41 ATP sentaz ATP Sentaz. Bu enzim F 0 ve F 1 ATPaz diye de adlandırılmaktadır, daltondan daha büyüktür. Enzim F 1 ATPaz diye adlandırılan bir baş kısım ve F 0 diye adlandırılan bir transmembran H + taşıyıcıdan oluşmaktadır. F 1 ve F 0 ın her ikisi de şekilde gösterildiği gibi, birden çok alt birimden oluşmaktadır. Rotasyon yapan bir sap, membranda 10 ile 14 c subunitlerinden (kırmızı) oluşmuş bir halkadan oluşan rotor ile döner. Stator (yeşil), uzamış bir kol yaratan diğer subunitlere bağlanmış, transmembran α subunitlerinden oluşmaktadır. Bu kol, başı oluşturan 3α ve 3β subunitlerinden oluşan bir halkaya statörü sabitleştirir.

42 Elma şekerine (lolipop) benzeyen ve 6 subunitten enzimatik kısım, iç mitokondri membranının matriks tarafına yönelmiştir. Bu baş kısım, uzamış bir kol tarafından statör oluşturan bir grup transmembran proteine bağlanır. Bu statör, 10 ile 14 arası identik transmembran protein subunitleri halkasından oluşan bir rotor la kontakt halindedir. Stator-rotor kontaktında oluşan dar bir kanal içinden protonlar geçerken, protonların hareketi rotor halkasının dönmesine neden olur. Bu dönme aynı zamanda rotora bağlı bir sapı da çevirir (Şekil deki mavi) ve bu da elma şekeri başı içinin hızla dönmesine neden olur.

43 Proton Gradiyenti ile İç Membranda Karşıdan Karşıya Eşleşmiş Transport olur Elektrokimyasal proton gradiyenti ile işletilen tek işlev ATP sentezi değildir. Mitokondrilerde, pirüvat, ADP ve Pi gibi birçok yüklü küçük moleküller sitosolden matriks içine pompalanmaktadır; ATP gibi diğerleri ise aksi yönde taşınır. Bu molekülleri bağlayan taşıyıcı proteinler, kendi transportlarını mitokondri matriksi içine enerjetik olarak elverişli olan H + akışına eşleştirebilirler. Böylece örneğin, pirüvat ve inorganik fosfat (Pi), matriks içine geçerken, H + ile birlikte içeri doğru ko-transport olmaktadır. Buna karşın, tek bir taşıyıcı proteinle ADP ters yönlerde y olmak üzere ATP ile ko-transport olmaktadır. ATP molekülü ADP den bir fazla negatif yüke sahip olduğu için, her bir nükleotid değişimi total olarak bir negatif yükün mitokondriden dışarı hareketine neden olmuş olur. Bu nedenle bu ADP-ATP ko-transportu zarın iki tarafındaki voltaj farkı tarafından işletilmektedir.

44

45

46 Mitokondri iç zarı NADH a geçirgen değildir Sitosolik NADH ların elektronları mit elektron transport sistemine nasıl geçer? Elektron mekikleri sayesinde başarılır. malat-aspartat mekiği:

47 Alfa-ketoglutarat-malat antiportu başlangıç OAA önce asp. e dönüşür o da glutamat ile yer değiştirir. matriks

48 Proton Gradiyentleri Hücre ATP sinin Çoğunu Üretir Bir glukoz molekülü başına, glikolizis kademesi tek başına net verim olarak 2 molekül ATP ortaya koyar (oksijen yokluğunda meydana gelen fermantasyon ile aynı) Oksidatif fosforilasyon sırasında, mitokondrilerde üretilen NADH ve FADH tarafından transfer edilen elektronların sağladığı enerjiyle ATP sentezi eşleşmiştir. Sonuç olarak, bir hayvan hücresinde, glukozun oksidasyonundan üretilen ATP nin büyük çoğunluğu, mitokondri membranındaki kemiosmotik mekanizmalar ile üretilmektedir.

49 net ATP? BİR MOLEKÜL GLİKOZUN OKSİDASYONUNDAN ÇIKAN NET ÜRÜNLER Sitosolde (glikoliz olayı) 1 glukoz 2 pirüvat + 2 NADH +2 ATP Mitokondride (pirüvat dehidrogenaz ve sitrik asit siklusu) 2 pirüvat 2 asetil CoA + 2 NADH 2 asetil CoA 6 NADH + 2 FADH GTP Mitokondride net sonuç 2 pirüvat 8 NADH + 2 FADH GTP

50 Her Bir NADH molekülünün oksitlenmesine karşılık yaklaşık 10 proton pompalanmaktadır ATP üretimi: her bir NADH ve FADH molekülünün oksitlenmesi için 2 elektron taşıma sisteminde taşınır ve moleküler oksijenin (1/2 O 2 ) bir atomu suya indirgenir.

51 Özet Mitokondri hücresel oksidasyonların çoğunu yürütür ve hayvan hücrelerindeki ATP nin çoğunu üretir. Mitokondri matriksi, pirüvat ve yağ asitlerini asetil CoA ya çeviren ve asetil CoA yı sitrik asit siklusu yolu ile okside eden enzimleri içeren çok sayıda değişik enzimleri içermektedir. Bu oksidasyon reaksiyonları ile büyük miktarlarda NADH (ve FADH 2 ) üretilmektedir. NADH ve FADH 2 ile taşınan reaktif elektronlar ile moleküler oksijenin birleşmesinden elde edilebilir enerji, mitokondri iç membranında yer alan ve solunum zinciri diye adlandırılan, bir elektron transport zinciri ile kazanılmaktadır.

52 Özet Solunum zinciri, bir transmembran elektrokimyasal proton (H + ) gradiyenti yaratmak için, matriksten dışarı, H + pompalar. Proton gradiyentine hem bir membran potansiyeli hem de bir ph farkı katkı sağlamaktadır. Dışarı pompalanan bu protonlar, gerisin geriye matriks içine (iç membrandan geçerek) akarken ortaya çıkan büyük miktarda serbest enerji, ATP sentaz tarafından ATP üretimi için kullanılmaktadır. Transmembran elektrokimyasal gradiyent aynı zamanda, hücre ATP havuzunu hayli yüklü (dolu) tutan, mitokondri ve sitosol arasında etkin bir ATP-ADP değişimini içeren belli metabolitlerin mitokondri iç membranındaki aktif transportunu yürütmek için de kullanılmaktadır. ATP nin kendi hidroliz ürünlerine (ADP ve Pi) göre yüksek oranda yer alması hücrenin enerji isteyen çok sayıda işlevlerini yürütmek için bu hidroliz reaksiyonuna yol vererek, ATP hidrolizi için serbest enerji değişimini son derece elverişli hale getirir.

53 Elektronlar NADH dan moleküler O 2 e akar Lipid bilayer membranda gömülü olan bir elektron transport zinciri boyunca bir elektron geçerken, her bir kademede elektron bir protona bağlanır ve ayrılır. Bu şekilde, elektron taşıyıcı B, taşıyıcı A dan bir elektron (e - ) kabul ettiği zaman, membranın bir tarafından bir protonu (H + ) çeker, elektron taşıyıcısı B elektronunu taşıyıcı C ye verdiği zaman, protonu da membranın diğer tarafına bırakır.

54 elektron taşıyıcıları Solunum zincirindeki birçok elektron taşıyıcıları görülür ışığı absorbe ederler ve okside olduklarında veya redüklendiklerinde renk değiştirirler. Genel olarak, ham ekstrelerde bile spektrofotometrik olarak izlenebilecek düzeyde her biri absorbsiyon spektrumuna sahip bulunmaktadır. Bu nedenle, bu bileşenlerin saflaştırılması, tam fonksiyonlarının bilinmesinden önce başarılmıştır. (Sitokromlar, bakteriler, mayalar ve böcekler gibi tamamen farklı canlı organizmalarda hızla oksidasyon veya redüksiyon geçiren bileşikler olarak 1925 te keşfedilmişlerdir). Farklı absorbsiyon spektrumuna sahip olmaları nedeniyle üç tip sitokrom sitokrom belirlendi. Bunlar sitokrom a, b ve c diye adlandırıldılar. Günümüzde her bir tipte birçok sitokromları içeren hücrelerin bilinmesine ve tipler şeklindeki sınıflandırmanın fonksiyonel olarak önemli olmadığı bilinmesine rağmen, bu nomenklatür izlenmektedir.

55 1. Sitokromlar sahip olduğu demir atomu ferrik oksidasyon durumundan (Fe 3+ ) ferrous oksidasyon durumuna (Fe 2+ ) değişen bir hem grubu içerir. Bu hem grubu, bir karenin köşelerindeki dört azot atomu ile tutulan bir demir atomuna sahip porfirin halkasından oluşur. Hemoglobinde bu halkanın demir ve klorofilde ise magnezyum bağlaması, sırasıyla kanın kırmızı renginden ve yaprakların yeşil renginden sorumludur.

56 Sitokrom c ye kovalent olarak bağlı hem grubunun yapısı. Porfirin halka mavi gösterilmiştir. Solunum zincirinde beş farklı sitokrom vardır. Hem lerden dolayı farklı sitokromlar oldukça farklı yapılara sahiptir ve ilgili proteinlerde farklı şekillere tutulmaktadırlar, sitokromların her biri elektronlar için farklı afinite gösterir.

57 2. Demir sülfür proteinleri elektron taşıyıcılarının ikinci bir ana familyasıdır. Bu proteinlerde protein üzerinde bir demir sülfür merkezi oluşturan ya iki veya dört demir atomu eşit sayıda sülfür atomuna ve sistein yan zincirlerine bağlanmıştır. Solunum zincirinde sitokromlardan daha çok demir sülfür merkezleri vardır. Ancak bunların spektroskopik belirlenmesi için elektron spin rezonans (ESR) spektroskopisine gerek vardır ve bunlar daha az karakterize edilmişlerdir. Sitokromlar gibi, bu merkezler bir keresinde bir elektron taşırlar. 3. Solunum zincirindeki elektron taşıyıcıların en basit olanı ve bir proteinin kısmı olmayan tek örneği oluşturanı, ubikinon (koenzim Q) olarak bilinen, lipid bilayerde serbestçe hareket eden, küçük hidrofobik bir moleküldür. Bir kinon (Q) ya bir veya iki elektron alır veya verir; redüklendiğinde taşıdığı her elektronla birlikte ortamdan bir proton alır. ÇEŞİTLENME: Sitokromlara bağlı altı farklı hem, yediden fazla demir sülfür merkezleri ve ubikinona ek olarak, solunum zinciri proteinlerine kuvvetle bağlı elektron taşıyıcıları olarak iş gören bir flavin ve iki bakır atomu da vardır. Bu yolda toplam olarak 60 farklı protein iş görmektedir.

58 Kinon elektron taşıyıcıları. Solunum zincirindeki ubikinon, kabul ettiği her elektron için sulu ortamdan bir H + kopar ve bir hidrojen atomunun (sarı) kısmı olarak ya bir veya iki elektron taşıyabilir. Redüklenmiş ubikinon elektronlarını zincirdeki daha sonraki taşıyıcıya aktardığı zaman, bu protonlar serbest kalmaktadır. Uzun bir hidrofobik kuyruk ubikinonu membrana bağlı kılar ve bu kuyruk, sayısı organizmaya bağlı olarak 6-10 adet beş karbonlu izopren ünitelerinden oluşur. Kloroplastlardaki EŞDEĞERİ plastokinon dur.

59 Solunum Zinciri İç Membranda Gömülü Üç Büyük Enzim Kompleksini İçermektedir Membran proteinlerini sağlam kompleksler olarak saflaştırmak zordur çünkü bu proteinler sulu solüsyonlarda çözünmezler ve bunları solubilize etmek için kullanılan bazı deterjanlar normal protein-protein etkileşimlerini bozabilirler. Buna rağmen 1960 ın ilk yıllarında, deoksikolat örneği gibi oldukça yumuşak iyonik deterjanların mitokondri iç membranındaki belli bileşenleri kendi doğal formlarında solubilize edebildiği bulunmuştur. Bu buluş NADH tan oksijene giden yolda membrana bağlı üç ana solunum enzimi komplekslerinin belirlenmesine ve saflaştırılmasına yol vermiştir. Bu komplekslerin her biri bir elektron transportu ile işletilen H + pompası gibi iş görür; tan fazla polipeptid zinciri içeren NADH dehidrogenaz kompleksi (genel olarak kompleks I olarak bilinen) solunuma ilişkin enzim komplekslerinin en büyüğüdür. Bu kompleks NADH tan elektronları alır ve bir flavin ve en az yedi demir sülfür merkezleri yolu ile ubikinona geçirir. Ubikinon sonra kendi elektronlarını ikinci bir solunum enzim kompleksine, sitokrom b-c 1 kompleksine transfer eder.

60 Üç solunum enzim kompleksi içinden elektronların izlediği yol. Her bir kompleksin rölatif boyutu ve şekli gösterilmektedir. Elektronların NADH tan oksijene transferi sırasında (kırmızı hatlar) ubikinon ve sitokrom c, elektronları bir kompleksten diğer komplekse taşıyan mobil taşıyıcılar olarak iş görürler. Gösterildiği gibi, solunum enzim komplekslerinin her biri tarafından protonlar membrandan aralığa pompalanmaktadır.

61 2. Sitokrom b-c 1 kompleksi en azından 11 farklı polipeptid zinciri içerir ve bir dimer olarak iş görür. Her bir monomer sitokromlara bağlı üç hem ve bir demir sülfür protein içerir. Bu kompleks elektronları ubikinondan alır ve bu elektronları, elektronlarını sitokrom oksidaz kompleksine taşıyan sitokrom c ye geçirir. 3. Sitokrom oksidaz kompleksi de bir dimer olarak iş görür, her bir monomer iki sitokrom ve iki bakır atomu içeren 13 farklı polipeptid zincirlerinden oluşur. Bu kompleks sitokrom c den her seferinde bir elektron kabul eder ve oksijene bir seferde 4 elektron geçirir.

62 Sitokrom oksidazda oksijenin (O 2 ) elektronlarla reaksiyonu. Hem a daki demir atomu bir elektron kuyruğu noktası olarak iş görür; bu hem aktif yerin bimetalik merkezinde tutulan bir O 2 molekülüne dört elektron sağlar. Aktif yer diğer hem bağlı demir ve yakın şekilde karşı duran bir bakır atomu ile oluşmaktadır. 4e + 4H + + O 2 2 H 2 O reaksiyonunu geçiren her O 2 molekülü başına, matriksten dışarı dört proton pompalanır.

63 Bakteriler De Enerji Elde Etmek İçin Kemiosmotik Mekanizmaları Kullanırlar Bakteriler çok sayıda farklı enerji kökenlerini kullanırlar. Bazıları, hayvansal hücrelerde olduğu gibi, aerobiktirler; bu tipler glikolizis ve sitrik asit siklusu ile CO 2 ve H 2 O ya okside ettikleri şekerlerden ATP sentezlerler ve bunların plazma membranlarında yer alan solunum zinciri ökaryotik hücrelerdeki mitokondri iç membranında yer alan solunum zincirine benzerdir. Diğer bakteriler kesin anaerobturlar, yani enerjilerini ya sadece glikolizisten (fermantasyon ile) veya son elektron alıcısı olarak oksijenden başka bir molekülün iş gördüğü bir elektron transport zincirinden elde etmektedirler. Alternatif elektron alıcısı, örneğin bir azot bileşiği (nitrat veya nitrit), bir sülfür bileşiği (sülfat veya sülfit) veya bir karbon bileşiği (fumarat veya karbonat) olabilir. Elektronlar, plazma membranında yer alan ve mitokondrilerdeki solunum zincirindekilerle karşılaştırılabilen bir seri elektron taşıyıcılarından geçerek bu akseptörlere transfer olmaktadır.

64 Bakterilerin büyük bir çoğunluğunun plazma membranı, mitokondrilerde bulunana çok benzer bir ATP sentaz içermektedir. Enerji elde etmek için (AEROB) bir elektron transport zinciri kullanan bakterilerde, elektron transportu H + ı hücre dışına pompalar ve böylece plazma membranının içi ve dışı arasında (karşıdan karşıya) ATP yapmak için ATP sentazı işleten bir proton hareket kuvveti ortaya koyar. Diğer bakterilerde (ANAEROB), H + pompalamak için glikoliz yolu ile elde edilen ATP yi kullanarak ATP sentaz ters yönde çalışır ve plazma membranının dışında bir proton gradiyenti ortaya konur.

65 Bakterilerde H + tarafından yürütülen transportun önemi. Plazma membranında karşıdan karşıya yaratılan bir proton hareket kuvveti besleyicileri (kimyasal maddeleri) hücre içine pompalar ve Na + yı dışarı atar. (A) Bir aerobik bakteride, bir solunum zinciri ile plazma membranında karşıdan karşıya bir elektrokimyasal proton gradiyenti oluşturulmakta ve daha sonra bu gradiyent hem bazı besleyicilerin hücre içine taşınması ve hem de ATP yapımı için kullanılmaktadır. (B) Anaerobik koşulda çoğalan aynı bakteri kendi ATP sini glikolizisten elde edebilir. (A) daki solunum zincirine bağımlı olan aynı transport işlevlerini yürüten bir elektrokimyasal proton gradiyentini ortaya koymak için, bu ATP nin bir kısmı ATP sentaz tarafından hidroliz edilmektedir.

66 ÖZET 1. Mitokondri iç membranındaki solunum zinciri, NADH tan O 2 e olan yolda içlerinden elektronların geçtiği üç adet solunum enzim kompleksi içerir. 2. Bunların her biri saflaştırılmış, sentetik lipid vesiküller içine sokulmuş ve elektronların bunun içinden taşındığında H + pompaladıkları gösterilmiştir. Sağlam (doğal) membranda, mobil (hareketli) elektron taşıyıcıları olan ubikinon ve sitokrom c, enzim kompleksleri arasında mekik görevi yaparak elektron transport zincirini tamamlar. 3. Elektron akış yolu NADH NADH dehidrogenaz kompleksi ubikinon sitokrom b-c 1 kompleksi sitokrom c sitokrom oksidaz kompleksi moleküler oksijen (O 2 ) şeklindedir.

67 Solunum enzim kompleksleri enerjetik olarak elverişli olan elektronların transportunu matriksten dışarı H + pompalanmasına eşleştirir. Ortaya çıkan elektrokimyasal proton gradiyenti, diğer bir transmembran protein kompleksi olan ATP sentaz tarafından, bu kompleksin içinden H + gerisin geriye matriks içine akarken, ATP yapmak için kullanılmaktadır. ATP sentaz normal olarak ADP+Pi ATP reaksiyonunu katalizleyerek H + in geri akışını ATP fosfat bağı enerjisine çeviren bir reversibıl (tersinir) eşleştirme aygıtıdır fakat bu enzim aynı zamanda zıt yönde de çalışabilir ve eğer elektrokimyasal proton gradiyenti yeterli derecede azaltılmış ise H + pompalamak için ATP yi hidroliz eder. Bu enzimin varlığı mitokondrilerde, kloroplastlarda ve prokaryotlarda evrensel kemiosmotik mekanizmaların hücrelerdeki sentral önemini kanıtlamaktadır.

68

69 net ATP? Her Bir NADH molekülünün oksitlenmesine karşılık yaklaşık 10 proton pompalanmaktadır. Bu protonların 4 ü 1 molekül ATP sentezlenmesi için zara geri döner. Bunların 3 ü ATP sentezlerken, 1 i sitosolik ADP için ATP nin değişiminde kullanılır. Oksidatif fosforilasyon verimi, fosfor-oksijen oranı (P-O) ile belirlenir. Bu bir O 2 atomuna karşılık elde edilen ATP sayısıdır. Buna göre NADH ın NAD+ ye oksidasyonu için P-O yaklaşık, 2.5 ATP molekülü; FADH 2 in P-O su 1.5 ATP dir.

70 net ATP? BİR MOLEKÜL GLİKOZUN OKSİDASYONUNDAN ÇIKAN NET ÜRÜNLER Sitosolde (glikoliz olayı) 1 glukoz 2 pirüvat + 2 NADH +2 ATP Mitokondride (pirüvat dehidrogenaz ve sitrik asit siklusu) 2 pirüvat 2 asetil CoA + 2 NADH 2 asetil CoA 6 NADH + 2 FADH GTP 2 ATP + 25 ATP (10 NADH x 2.5) + 3 ATP (2 FADH 2 x 1.5) +2 ATP (2 GTP) = 32 ATP Bazı kaynaklarda NADH ın max, 3 ATP ve FADH2 nin max, 2 ATP üreteceği şeklinde hesaplanırsa total ATP, 38 molekül olur

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol)

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) hücre solunumu Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) C 6 H 12 O 6 + 6 O 2 6 CO 2 + 6 H 2 0 + enerji (ATP + ısı) Hücre solunumu karbonhidratlar, yağlar ve protein

Detaylı

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon SOLUNUM İki çeşit solunum vardır HÜCRE DIŞI SOLUNUM: Canlıların dış ortamdan O 2 alıp, dış ortama

Detaylı

ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM Yaşam için gerekli enerjinin tümü güneşten gelir.güneşte hidrojen füzyonla helyuma dönüşür ve ışık üretilir.yeşil bitkiler güneş ışığının enerjisini fotosentezle glukozdaki kimyasal

Detaylı

HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON

HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON 1 Bakteriler yoğurt, peynir, pizza üretimi gibi mayalanma olaylarını gerçekleştirirler. Kaslarınız çok çalışırsa, oksijen yokluğundan dolayı kasılamazlar. Yediğiniz bütün

Detaylı

Doğadaki Enerji Akışı

Doğadaki Enerji Akışı Doğadaki Enerji Akışı Güneş enerjisi Kimyasal enerjisi ATP Fotosentez olayı ile enerjisi Hareket enerjisi Isı enerjisi ATP Enerjinin Temel Molekülü ATP + H 2 O ADP + H 2 O ADP + Pi + 7300 kalori AMP +

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Canlılarda Enerji Dönüşümleri Canlılarda Solunum: Enerjinin Açığa Çıkışı Canlı hücrede gerçekleşen tüm metabolik olaylar enerji gerektirir. Hayvanlar

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder?

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Ekosistem ve Enerji Ekosistemde enerjinin akışı güneş ışığı ve ısı şeklinde gözlenir. Tam tersine canlı hücrelerde

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM Hücreler iş yapabilmek için enerjiye gereksinim duyarlar. Enerji ekosisteme güneş enerjisi yoluyla gelir ve ototrof canlılar sayesinde güneş enerjisi besinlerdeki kimyasal bağ

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu özeti

Detaylı

MİTOKONDRİ Doç. Dr. Mehmet GÜVEN

MİTOKONDRİ Doç. Dr. Mehmet GÜVEN MİTOKONDRİ Doç.. Dr. Mehmet GÜVENG Hemen hemen bütün b ökaryotik hücrelerde ve ökaryotik mikroorganizmalarda bulunur. Eritrositlerde, bakterilerde ve yeşil alglerde mitokondri yoktur. Şekilleri (küremsi

Detaylı

PROF. DR. SERKAN YILMAZ

PROF. DR. SERKAN YILMAZ PROF. DR. SERKAN YILMAZ Hücrede enzimler yardımıyla katalizlenen reaksiyonlar hücre metabolizması adını alır. Bu metabolik olaylar; A) Beslenme (anabolizma) B) Yıkım (katabolizma) olaylarıdır. Hücrede

Detaylı

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA REAKSİYONLARI Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA Canlı sistemde maddelerin uğradığı kimyasal değişikliklerin hepsine birden metabolizma, bu değişiklikleri meydana

Detaylı

Solunum bütün canlı hücrelerde görülen katabolik(yıkım) bir olaydır.

Solunum bütün canlı hücrelerde görülen katabolik(yıkım) bir olaydır. Solunum bütün canlı hücrelerde görülen katabolik(yıkım) bir olaydır. Solunum olayının amacı enerji üretmektir. Tüm canlı hücreler, enerji gerektiren hayatsal olaylarında kullanacakları ATP enerjisini besinlerin

Detaylı

ELEKTRON TRANSPORT ZİNCİRİ VE OKSİDATİF FOSFORİLASYON. Doç.Dr.REMİSA GELİŞGEN

ELEKTRON TRANSPORT ZİNCİRİ VE OKSİDATİF FOSFORİLASYON. Doç.Dr.REMİSA GELİŞGEN ELEKTRON TRANSPORT ZİNCİRİ VE OKSİDATİF FOSFORİLASYON Doç.Dr.REMİSA GELİŞGEN OKSİDATİF FOSFORİLASYON Metabolik yakıt maddelerinin (glukoz, yağ asidleri, amino asidler gibi elektron vericileri) enzim katalizli

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır.

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır. 1 FOTOSENTEZ *Fotosentez: Klorofilli canlıların, ışık enerjisini kullanarak; inorganik maddelerden organik besin sentezlemesine fotosentez denir. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal

Detaylı

Doğru - Yanlış Soruları. Etkinlik - 1. ÜNİTE 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ BÖLÜM 1 Fotosentez

Doğru - Yanlış Soruları. Etkinlik - 1. ÜNİTE 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ BÖLÜM 1 Fotosentez Etkinlik - 1 Fotosentez Doğru - Yanlış Soruları Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına ''D'', yanlış olanların yanına ''Y'' harfi yazınız. 1. ATP'nin sentezi bir fosforilasyon olayıdır. 2. İnorganik

Detaylı

KİMYASAL ENERJİ ve HAYAT ÜN TE 1

KİMYASAL ENERJİ ve HAYAT ÜN TE 1 ÜN TE (Adenozin Trifosfat) Hücrenin enerji kaynağıdır. Yapısında bulunan elementler; C, H, O, N ve P dir. Yapı taşları: P P ¾ 3 tane fosforik (H3 4 ) P tane 5C lu şeker (Riboz) tane Azotlu organik baz

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi 1 Anlatım Planı 1. Makromoleküller ve Su 2. Amino asitler ve Peptidler 3. Proteinler 4. Enzimler 5. Karbohidratlar 6. Nükleik

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ FOTOSENTEZ Elektron Koparılması ve Floresans Enerjisi Elektronlar negatif (e - ) ve protonlar pozitif (p + ) yüklüdür. Bu nedenle protonlar elektronları çekerler. Elektronlar ise, belli bir enerjiye sahiptir

Detaylı

ayxmaz/lisebiyoloji.com

ayxmaz/lisebiyoloji.com Adı/Soyadı: Sınıf/No: / Fotosentez İnceleme Çalışma 1. Verilen terimleri kullanarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayın. A.Terimler: Klorofil, Kloroplast, Mavi ve kırmızı ışık dalgalarının,yeşil ışık dalgalarının,

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL Fotosentez FOTOSENTEZ Işık enerjisinin kullanılarak organik bileşiklerin üretilmesidir. Yeşil yapraklı bitkilerin inorganik maddelerden (H 2 O, CO 2 ), ışık enerjisi ve klorofil yardımı ile organik besin

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Sitrik Asit Döngüsü. (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü)

Sitrik Asit Döngüsü. (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü) Sitrik Asit Döngüsü (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü) Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş hamdiogus@gmail.com Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC Sir Hans

Detaylı

Yağ Asitlerinin Biyosentezi. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin Biyosentezi. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Biyosentezi Prof. Dr. Fidancı Yağ asitlerinin sentezi özellikle karaciğer ve yağ dokusu hücrelerinde iki şekilde gerçekleşir. Bu sentez şekillerinden biri yağ asitlerinin, hücrenin sitoplazma

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ Fotosentez ile ışık enerjisi kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür. Kloroplastsız hücreler fotosentez yapamaz. DOĞRU YANLIŞ SORULARI

Detaylı

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU 12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU HÜCRESEL SOLUNUM HÜCRESEL SOLUNUM Besinlerin hücre içerisinde parçalanması ile ATP üretimini sağlayan mekanizmaya HÜCRESEL SOLUNUM denir. Canlılar

Detaylı

Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI

Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI 13. Hafta: Vitaminler ve Koenzimler: Vitamin tanımı, vitaminlerin görevleri, vitaminlerin sınıflandırılmaları, koenzim tanımı, önemli vitaminler, suda çözünen vitaminler, yağda çözünen vitaminler, vitaminlerin

Detaylı

Her hücrenin hayatsal fonksiyonlarının yapımı ve devamı enerji ile sağlanır. Hücre büyümesinden, harekete, membran taşınımına kadar hücrenin tüm

Her hücrenin hayatsal fonksiyonlarının yapımı ve devamı enerji ile sağlanır. Hücre büyümesinden, harekete, membran taşınımına kadar hücrenin tüm HÜCRESEL SOLUNUM Her hücrenin hayatsal fonksiyonlarının yapımı ve devamı enerji ile sağlanır. Hücre büyümesinden, harekete, membran taşınımına kadar hücrenin tüm aktiviteleri enerji gerektirir. Biyolojik

Detaylı

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

Hücrenin Enerji Santrali. Mitokondri

Hücrenin Enerji Santrali. Mitokondri Abdurrahman Coşkun Hücrenin Enerji Santrali Mitokondri Gezegenimizde yaşam var olduğundan bu yana, kullanılabilir enerji kaynaklarına sahip olmak tüm canlıların öncelikli sorunu olmuştur. En küçük hücreden

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA TANIMLAR GLĠKOLĠZ: (LĠZ LEZYON (LYSIS), YIKAMA, PARÇALAMA ANLAMINDADIR). Glikoliz hücrede sitozolde gerçekleģir. Glikoliz olayı hem aerobik hem de anaerobik organizmalarda

Detaylı

Enerji dönüşümü: Mitokondri ve kloroplastlarda enerji. II. Kloroplastlar

Enerji dönüşümü: Mitokondri ve kloroplastlarda enerji. II. Kloroplastlar Enerji dönüşümü: Mitokondri ve kloroplastlarda enerji metabolizması II. Kloroplastlar Fotosentez : tüm canlıların bağımlı olduğu bir reaksiyon Bezelye yaprağı stoması (SEMX3520) Kloroplastlar: yaprak hücreleri

Detaylı

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta Bitki Fizyolojisi 6. Hafta 1 Fotosentezin karanlık tepkimelerinde karbondioksit özümlemesi; 1. C 3 bitkilerinde (Calvin-Benson mekanizması ile), 2. C 4 bitkilerinde (Hatch-Slack mekanizması ile), 3. KAM

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

2- IŞIK ENERJİSİ: Yeryüzünün ışık kaynağı güneştir. Beyaz bir ışık prizmada kırıldığında mordan kırmızıya doğru renkler oluşur. GÜNEŞ IŞINIM ENERJİSİ

2- IŞIK ENERJİSİ: Yeryüzünün ışık kaynağı güneştir. Beyaz bir ışık prizmada kırıldığında mordan kırmızıya doğru renkler oluşur. GÜNEŞ IŞINIM ENERJİSİ CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ Enerji ve Enerji Çeşitleri: Enerji, iş yapabilme kapasitesi yani maddenin yerçekimi ve sürtünme gibi zıt güçlere karşı hareket oluşturma yeteneğidir. Temel enerji kaynağı güneştir.

Detaylı

BİYOLOJİK MEMBRANLAR. Prof.Dr. Kadir TURAN V 1

BİYOLOJİK MEMBRANLAR. Prof.Dr. Kadir TURAN V 1 BİYLJİK MEMBRANLAR Prof.Dr. Kadir TURAN V 1 MEMBRANLAR MBC-IV.th edition Membranların genel yapısı Non-kovalent etkileşimlerin bir arada tuttuğu lipid ve proteinlerin oluşturduğu ince bir film yapısındadır.

Detaylı

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI Dr. Metin AYDIN KONYA 2011 BİTKİ BESİN ELEMENTLERİNİN GÖREVLERİ, ALINIŞ FORMLARI ve KAYNAKLARI Besin Elementi Bitkideki Görevi Alınış Formu Kaynakları Karbon (C) Karbonhidratların

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

Fotosentez ile her yıl 160 milyar ton karbonhidrat üretilir. Güneş enerjisi dünyadaki yaşam enerjisi kaynağıdır.

Fotosentez ile her yıl 160 milyar ton karbonhidrat üretilir. Güneş enerjisi dünyadaki yaşam enerjisi kaynağıdır. FOTOSENTEZ Fotosentez ile her yıl 160 milyar ton karbonhidrat üretilir. Güneş enerjisi dünyadaki yaşam enerjisi kaynağıdır. Fotosentez Kloroplastlar, 150 milyon km uzaktan, güneşten gelen ışık enerjisini

Detaylı

YAĞLAR KARBONHĠDRATLAR PROTEĠNLER. Gliserol Glikoz aminoasit PGAL(3C) Asetil Co-A (2C)

YAĞLAR KARBONHĠDRATLAR PROTEĠNLER. Gliserol Glikoz aminoasit PGAL(3C) Asetil Co-A (2C) Solunum bütün canlı hücrelerde görülen katabolik(yıkım) bir olaydır. Solunum olayının amacı enerji üretmektir. Tüm canlı hücreler, enerji gerektiren hayatsal olaylarında kullanacakları ATP enerjisini besinlerin

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 Lipid Metabolizması-II Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Yağ Asidi Oksidasyonu Besinlerin sindirimi sonucu elde edilen yağlar, bağırsaktan geçerek lenf sistemine ulaşır ve bu

Detaylı

OKSİDATİF FOSFORİLASYON. Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC

OKSİDATİF FOSFORİLASYON. Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC OKSİDATİF FOSFORİLASYON Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC ELEKTRON TRANSPORT ZİNCİRİ ve OKSİDATİF FOSFORİLASYON OksidaDf fosforilasyon,

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA 12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA BİTKİLERDE BESLENME Bitkiler inorganik ve organik maddelere ihtiyaç duyarlar. İnorganik maddeleri hazır almalarına rağmen organik maddeleri

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER METABOLİZMA Dr. Serkan SAYINER serkan.sayiner@neu.edu.tr Genel Bakış Canlı organizmalar, kendilerini yenilemek, gelişmek ve üremek için kimyasal maddelere gereksinim duyarlar. Çünkü organizmanın tamamı

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

FOTOSENTEZ KALVİN DÖNGÜSÜ MBG 101 GENEL BİYOLOJİ I. Doç. Dr. Yelda ÖZDEN ÇİFTÇİ. Karbon fiksasyonu

FOTOSENTEZ KALVİN DÖNGÜSÜ MBG 101 GENEL BİYOLOJİ I. Doç. Dr. Yelda ÖZDEN ÇİFTÇİ. Karbon fiksasyonu FOTOSENTEZ KALVİN DÖNGÜSÜ MBG 101 GENEL BİYOLOJİ I Doç. Dr. Yelda ÖZDEN ÇİFTÇİ Karbon fiksasyonu Karbonhidratlar birçok C H bağları içermektedir ve CO 2 ye göre oldukça indirgenmişlerdir. Karbonhidratların

Detaylı

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler Karbohidratlar Yeryüzünde en çok bulunan organik molekül grubudur, (CH 2 O) n genel formülüyle ifade edilebilirler. Genelde suda çözünürler, Güneş ışığının fotosentez yapan organizmalar tarafından tutulmasıyla

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

İLK DEFA 1665 YILINDA ROBERT HOOK, MANTAR DOKUSUNU İNCELEMİŞ GÖZLEMLEDİGİ YAPILARDA KÜÇÜK BOŞLUKLAR GÖRMÜŞ VE GÖRDÜĞÜ BU BOŞLUKLARA İÇİ BOŞ ODACIKLAR

İLK DEFA 1665 YILINDA ROBERT HOOK, MANTAR DOKUSUNU İNCELEMİŞ GÖZLEMLEDİGİ YAPILARDA KÜÇÜK BOŞLUKLAR GÖRMÜŞ VE GÖRDÜĞÜ BU BOŞLUKLARA İÇİ BOŞ ODACIKLAR HÜCRE İLK DEFA 1665 YILINDA ROBERT HOOK, MANTAR DOKUSUNU İNCELEMİŞ GÖZLEMLEDİGİ YAPILARDA KÜÇÜK BOŞLUKLAR GÖRMÜŞ VE GÖRDÜĞÜ BU BOŞLUKLARA İÇİ BOŞ ODACIKLAR ANLAMINA GELEN HÜCRE DEMİŞTİR.ANCAK HÜCRE BİLİMİNİN

Detaylı

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Hücresel Enerji Sistemleri I-II Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Metabolizma Vücudun temel işlevlerini devam ettirebilmek için kullanılan enerji miktarıdır. Enerji değişimi içeren tepkimeler; Katabolik: Enerji

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

Redoks Kimyasını Gözden Geçirme

Redoks Kimyasını Gözden Geçirme Redoks Kimyasını Gözden Geçirme I. Yükseltgenme Durumu ya da Sayısı Bir bileşiğin yükseltgenme durumu ya da sayısı, ne derece yükseltgenmiş (elektronca fakir) ya da indirgenmiş (elektronca zengin) bir

Detaylı

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları

Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin etkileri ve oluşum mekanizmaları Serbest radikallerin yapısında, çoğunlukla oksijen yer almaktadır. (reaktif oksijen türleri=ros) ROS oksijen içeren, küçük ve oldukça reaktif moleküllerdir.

Detaylı

MİTOKONDRİ. Prof. Dr. Nuriye AKEV Msc. Gözde HASBAL

MİTOKONDRİ. Prof. Dr. Nuriye AKEV Msc. Gözde HASBAL MİTOKONDRİ Prof. Dr. Nuriye AKEV Msc. Gözde HASBAL 19.10.2015 Hücre organelleri Mitokondri: Hücrenin enerji üretim merkezidir. Kaba yüzlü endoplazmik retikulum ve Ribozomlar: Protein sentezinin yapıldığı

Detaylı

BİYOLOJİK OKSİDASYON. Doç.Dr.Remisa GELİŞGEN

BİYOLOJİK OKSİDASYON. Doç.Dr.Remisa GELİŞGEN BİYOLOJİK OKSİDASYON Doç.Dr.Remisa GELİŞGEN OKSİDASYON-REDÜKSİYON REAKSİYONLARI Elektronların bir atom veya molekülden bir diğerine geçişleri redoks reaksiyonu olarak adlandırılmaktadır. Redoks : e-transferi

Detaylı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolizma Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolik Yol Haritası Enerji Metabolizması Her makromolekül küçük alt moleküllere ayrılır: Karbonhidratlar

Detaylı

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Doğada canlıların birbiriyle beslenmesi ve enerjinin ayrıştırıcılara kadar geçmesiyle oluşan döngüye besin zinciri denir. Birbirlerine bağlı besin zincirine besin ağı denir.

Detaylı

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK LS 2 ÜNÝVERSÝTE HAIRLIK Ö-DE-BÝR AINLARI BÝOLOJÝ DENEME SINAVI A Soru sayýsý: 0 anýtlama süresi: 5 dakika Bu testle ilgili yanýtlarýnýzý optik formdaki Biyoloji bölümüne iþaretleyiniz. Doðru yanýtlarýnýzýn

Detaylı

BÖLÜM - 10 METATABOLİZMAYA GİRİŞ

BÖLÜM - 10 METATABOLİZMAYA GİRİŞ BÖLÜM - 10 METATABOLİZMAYA GİRİŞ 7.1- GENEL BAKI. Canlı organizmalar, kendilerini yenilemek, gelişmek ve üremek için kimyasal maddelere gereksinim duyarlar. Çünkü organizmanın tamamı kimyasal maddelerden

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

Bitki Fizyolojisi. Konular. Fotosentez. Organik kimyasallar Fotosentez 2. Solunum

Bitki Fizyolojisi. Konular. Fotosentez. Organik kimyasallar Fotosentez 2. Solunum Bitki Fizyolojisi 1. Fotosentez 2. Solunum Konular 3. Suyun önemi, alınması ve kullanılması 4. Mineral beslenme 5. Bitki hormonları ve büyümeyi düzenleyici maddeler 6. Çiçek tomurcuğu oluşumu, meyve tutumu

Detaylı

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. I. Adaptasyon II. Mutasyon III. Kalıtsal varyasyon Bir populasyondaki bireyler, yukarıdakilerden hangilerini "doğal seçilim ile kazanır? D) I veii E)

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER Virüsler Hücresel yapı da dahil olmak üzere canlıların ortak özelliklerini göstermeyen canlılardır. Prokaryotlardan daha küçüklerdir.

Detaylı

Biyoloji sözlüğü. Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik. maddeler gibi biyolojik olmayan faktörlerin tümü.

Biyoloji sözlüğü. Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik. maddeler gibi biyolojik olmayan faktörlerin tümü. Biyoloji sözlüğü -A- Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörlerin tümü. Belirli çevre koşullarında canlının yaşama ve üreme şansını arttıran kalıtsal

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2 1) Aşağıdaki grafikte, ph derecesi ile X, Y ve Z enzimlerin tepkime hızı arasındaki ilişki gösterilmiştir. 2) Aşağıdaki şemada kloroplast ile mitokondri arasındaki madde alış

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Enerji Energy(E) Yaşamın devamı için gerekli ön koşul Gözle görülebilen mekanik iş ve vücut ısısının kombinasyonu olarak ortaya çıkar. İnsan vücudu

Detaylı

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!!

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! DERS : BİYOLOJİ KONU: HÜCRE BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimidir.( Virüsler hariç) Şekil: Bir hayvan

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #5

YGS ANAHTAR SORULAR #5 YGS ANAHTAR SORULAR #5 1) 2) Yağ + Lipaz %30 Nişasta + %40 Aminoasit + Su %20 Aminoasit + %5 İyot + %5 Amilaz + Su İçinde yağ ve yağı sindiren enzim bulunan bir bağırsak parçası saf suyla dolu olan cam

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli:

ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli: ENERJİ SİSTEMLERİ 1 ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli: 1. Kimyasal Enerji 2. Mekanik Enerji 3. Isı Enerjisi 4. Işık Enerjisi 5. Elektrik Enerjisi 6. Nükleer Enerji Bu

Detaylı

Fotosentez Mekanizması

Fotosentez Mekanizması Fotosentez Mekanizması Tüm bitkilerin fotosentezde gerçekleşen ortak süreç C 3 yolu 5 karbonlu ribulose difosfat bir karbondioksit (CO2) ekleyerek altı karbonlu (6C) kararsız bileşik oluşur. Bu tepkime

Detaylı

BİYOLOJİK ENERJİ. ısı

BİYOLOJİK ENERJİ. ısı HÜCRE ENERJİ METABOLİZMASI Enerjinin transformasyonu Her canlı hücre bir enerji transformatörüdür. Canlı hücre, dışarıdan aldığı kimyasal veya fiziksel enerjiyi, geliştirdiği bir sistemle, (~) şeklinde

Detaylı

madde2 Transport protein Transport protein

madde2 Transport protein Transport protein Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız?

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : A 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? 3- Hücre teorilerinin açıklayınız? 4- Ökaryatik hücre yapısına sahip canlıları yazınız?

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik materyal; Kendini çoğaltır. Bilgi depolar. Bilgiyi ifade eder. Mutasyonla varyasyonlara izin verir. Genetik Tarihçe

Detaylı