Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET. pecya SUMMARY (3).

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET. pecya SUMMARY (3)."

Transkript

1 Şizofrenide Bili şsel İşlevlerde Bozulma Gökay AKSARAY *, Süleyman OFLU *, Cem KAPTANO ĞLU * ÖZET Bili şsel işlevlerde bozulma şizofreninin temel özelliklerinden biridir. Bu hastalar-da özellikle dikkat, haf ıza ve icra işlevlerinde bozulma gözlenmektedir. Bu yaz ıda şizofrenide bili şsel işlevlerde bozulma üzerinde durularak; nöropatolojik temelleri, klinik de ğişkenler ve alt tiplerle olan ilişkisi ile hastalığın seyrine olan etkisi gözden Anahtar kelimeler: Şizofreni, bili şsel işlevler, outcome Düşünen Adam; 2001, 14(4): SUMMARY Cog ııitive dysfunction is a central feature of schizophrenia. Patients with schizophrenia typically demonstrate abnormalities in attention, memory and executive function. This article focused on cognitive dysfunction in schizophrenia, and reviewed relationship between cognitive impairment and its neuropathological mechanisnıs, elinical variables, medication status, diagnostic subtype, and its impact on long-term outcome. Key words: Schizophrenia, cognitive dysfunction, outcome GIRIŞ 1990'11 y ıllarda şizofrenide, pozitif ve negatif semptomlar d ışında üçüncü bir semptom kümesi daha tan ımlanm ışt ır. Bilişsel bozulma olarak adland ırılan bu semptom kümesinde; özellikle dikkat, haf ıza ve icra i şlevlerinde (problem çözme, planlama, organize etme) bozulma vard ır ( 1,2). Son 10 y ıldır bu konuda yap ılan çalışmalar; şizofreni hastalar ında görülen bili şsel i şlevlerdeki bozulman ın nöropatolojik temelleri, klinik de ğişkenler ve alt tiplerle olan ili şkisi ile hastal ığın seyrine olan etkisine odaklanm ıştır. Şizofrenide dikkat, haf ıza ve icra i şlevleri Şizofreni tan ımı yap ıldığından beri dikkat bozukluklar ı üzerinde durulmaktad ır (3). Şizofrenide dikkat bozuklu ğunun frontal, striatal ve talamik bölgelerle ili şkili olduğu belirtilmektedir (3,4). Dikkat bozuk- lukları şizofreni hastalar ında olduğu kadar, hasta olmayan aile üyelerinde ve genetik olarak hastal ık için yüksek risk ta şıyan çocuklarda da gözlenebilmektedir. Şizofreni hastalar ında sürekli dikkat gerektiren durumlarda, dikkati sürdürme ve kavrama h ızında azalma ile tepki vermede yav şalama gözlenmektedir (3). Şizofrenide ilk çalışılan bilişsel yetilerden biri de bellek i şlevleridir. Şizofreni hastalar ında bellek bozukluklar ı olduğunu bildiren bir çok çal ışma vard ır (5,6). Şizofreni hastalar ında; hat ırlama, sözel ça ğrışımlar ve görsel tasarlama i şlevlerinin normal deneklere göre daha kötü oldu ğu ileri sürülmektedir ( 1 ). Normal denekler ve şizofreni hastalar ı aras ında öğrenme yetisinin farkl ı olabildiği de ileri sürülmektedir. Gold ve ark.'lar ı, şizofreni hastalar ında öğrenme zorlu ğu olduğunu bildirmi ştir (7). Şizofreni hastalarında bellek bozulmas ının son olarak ö ğrenilmi ş bil- * Osmangazi Üniversitesi T ıp Fakültesi Psikiyatri, Anabilim Dal ı 205

2 Şizofrenide Bilişsel İşlevlerde Bozulma Aksaray, Wh ı, Kaptanoğht Binin h ızl ı unutulmas ından ziyade özellikle yetersiz veya verimli olmayan ö ğrenme nedeniyle oldu ğu ileri sürülmektedir (8). Şizofrenide bellek bozuklu ğunu ıı bütünüyle yetersiz veya eksik ö ğrenme süreçleri nedeniyle olmad ığını bilidren çal ışmalar da vard ır (9). Gold ve ark.'lar ı şizofreni hastalar ı ile sağl ıkl ı bireylerin anlama dayal ı (semantic) bellek ölçünılerini kar şı laş t ıal ığı çal ışmas ında; şizofreni hastalar ın ın serbest hat ırlama yetisinde boulma oldu ğunu bildirmi ştir ( 10). Şizofreni hastalar ında sözel bellekte özgül bir bozukluk oldu ğunu bildiren çal ışmalar ın ( 11 ) yan ı s ıra, özgül bir bellek bozulmas ı olmadığın ı bildiren çal ışmalar da vard ır ( 12). Şizofreni hastalar ında s ıkl ıkla icra ve planlama i şlevlerinde de bozukluklar gözlenmektedir (3). icra ve planlama i şlevlerinde bozulma Wisconsin Kart E şlerne Testi (WKET-Wisconsin Card Sorting Test- WCST) ile de ğerlendirilebilmektedir. Serebral kan akımı çal ışmalar ı nda şizofreni hastalar ında WKET uygulanmas ı esnas ında frontal aktivitede azalma olduğu, normal deneklerde ise WKET uygulanmas ı esnas ında frontal beyin bölgesi aktivasyonunda artma Oldu ğu gösterilmi ştir (13-15). Bu bulgular şizofreni hastalar ında dorsolateral prefrontal kortikal i şlev bozuklu ğunu göstermektedir ( 14,15 ). Şizofreni hastalar ı na güdüleyici deste ğin birlikte verilmesiyle, hastalarcla WKET performans bozukluklar ı düzelebilmektedir (16. 17). Bu bulgular, şizofreni hastalar ına yönelik rehabilitasyon uygulamalar ında, problem çözmede özgiil e ğitim ile güdüleyici yöntemlerin birlikte verilmesinin önemli olduğunu göstermektedir (18 ). Şizofreni hastalar ında ayn ı zamanda problem çözme zorlu ğu görülmektedir. Problem çözmede bozulmanm, bölgesel serebral kan ak ım ı bozukluklar ı ve beyin i şlevlerinde bozulma ile do ğrudan ili ş- kisi oldu ğu belirtilmektedir (3). Şizofreni hastalar ı, kavram ı soyutlama zorlu ğunu!, yan ı s ıra tekrarlayan yanl ış tepki yan ıtlar ında vermektedirler. Şizofreni hastalar ı n ı n kavram formasyonu ( şekillendirme) ve ilkeleri ö ğrenmede bozukluklar göstem ıedi ği belirtilmektedir (19 ). Gold ve ark.'lar ı (1994), şizofreni hastalar ı n ı n öğrenme zorlu ğu olduğunu ve aritmetik testleri hatal ı yapt ıklarını bildirmi ştir (7). Şizofreni hastalar ında bilişsel i şlevlerin baz ı alanlarda daha az bozuldu ğu öne sürülmektedir ( 20). Şizofreni hastalar ında, anlama ve isimlendirme i şlevlerini kapsayan dil i şlevlerinin nispeten sağlam kaldığı belirtilmektedir (I). Bili şsel Bozulman ın Nöroanatomik Yap ılana ilişkisi Baz ı çalışmalarda bili şsel i şlevlerde bozulma ile serebral ventriküler geni şle ıne ve sulkuslarda belirginle şme gibiyap ısal beyin patolojileri ili şkili bulunmu ştur (4.21). Bili şsel bozulma ile temporal lob hacmi aras ında ili şkiyi vurgulayan çal ışmalar da vard ır (2223). Şizofreni hastalar ında, bellek i şlevleri ile yak ın ili şkili olan medial temporal yap ılarda anatomik deği şiklikler saptanm ıştı r (323-25). Şizofreni nöropatolojisinde frontal lobların özellikle prefrontal korteksin önemini vurgulayan bir çok çal ışmaya rağmen, ica/frontal i şlevlerdeki bozulman ın diğer bili ş- sel i şlevlerdeki bozulmadan daha fazla olmad ığı belirtilmektedir (26.27). Goldberg ve ark.'lar ı, kronik şizofreni hasta grubuna düzeltici bilgilendirme verildikten sonra WKET performans ı tekrarland ığında düzelme olmad ığını; bu sonucun frontal lob i şlevleri bozulmu ş hastalar ın karakteristi ği olduğunu ileri sürmü ştür ( 13)). Frontal lob hasar ı olan hastalar ve şizofreni hastalar ında soyut muhakeme yeteneklerinde bozulmalar oldu ğu bildirimiştir (8). Şizofrenide gözlenen bili şsel bozulman ın, çe şitli beyin bölgeleri aras ındaki nöronal ba ğlant ılar ı n bozulmas ıyla da ilgili oldu ğu ileri sürülmektedir (3). Talamik, frontal ve temporal bölgeler aras ında nöral bağlant ı bozukluğu oldu ğunu bildiren çal ışmalar vard ır (3,28,29). Andreasen ve ark.'lar ı şizofrenide frontal- talamus -serebellar ba ğlant ıda bozukluk olduğunu bildirmi ş ve ortaya ç ıkan klinik bozukluğu "bilişsel dismetri" kavram ı ile tan ımlam ışlard ır (30). Başka bir çal ışmada da şizofreni hastalar ının öğrenilmiş bilgileri hatırlama esnas ında kortikal-serebellartalamik-kortikal devre aktivasyonunda bozukluk olduğu bildirilmiştir ( 31 ). Weinberger ve ark.'lar ı, prefrontal serebral kan ak ım ı ve anterior hippocampal volüm ölçümleri aras ında çok yüksek ili şki bulunduğunu ve bu iki bölge aras ındaki bağlant ının şizofreninin hem bili şsel ve hem de semptomatolojik i şaretlerini anlamada önemli oldu ğunu bildirmi ştir (32). Şizofrenide, fokal ya da bölgesel patolojisinden daha çok yaygın serebral nöropatoloji bulundu ğunu ileri süren çal ışmalar da vard ı r (2,6,8,11,27,27,33,34). 206

3 Şi:olreititle Bilisel işlerlerde Bozulma Aksaray, Oflu, Kaptanoğlu Şizofrenide bili şsel bozuklukların bir çok alanda gözlenmesi, yayg ın serebral bozuklu ğun olduğu yönündeki hipotezleri desteklemektedir (32). Şizofreni- & bili şsel bozulma, nörogeli şimsel hipotezleri destekleyen önemli bir karakteristik özellik olarak kabul edilmektedir (34-38). Bili şsel işlevlerde Nürotransmitterlerin Rolü Şizofrenide gözlene bili şsel i şlevlerdeki bozulmada, beynin yapısal. ve i şlevsel bozukluklar ının yan ı s ıra nörotransmitterlerin de etkili oldu ğu bildirilmektedir (1 39). Prefrontal korteksde, çal ışan bellek i şlevinde dopa ıninerjik mekanizmalar ın etkisi oldu ğu belirtilmektedir ( 40). Yine, güçlü 5-hydroxytryptamin (5-1-IT) 2A inhibisyonu yapan atipik antipsikotik ilaçlar ı n, bili şsel bozulmada olumlu etkilerinin olmas ı, bili şsel i şlevlerde serotoninin rolü olabilece ğini düşündürmektedir (35). Breier, eksitatör bir nörotransmit ı er olan giutamat ı n öğrenme, bellek ve di ğer bili ş- sel i şlevlerde önemli. rol ald ığını, şizofrenide gözlenen bili şsel bozukluklar ın temelinde glutamat/n-metil-d-aspartat (NMDA) sisteminin etkili olabilece ğini ileri sürmektedir ( 41 ). Bilişsel Bozulma Semptomlarla İlişkisi Ş izofrenide gözlenen bili şsel bozukluklar, baz ı semptomlar ın geli şmesine neden olabildi ği gibi bu semptomlar ın sonucu olarak da kar şımıza ç ıkabilmektedir (3 5). Bili şsel bozulma için en güçlü belirleyici semptom grubunun negatif semptomlar oldu ğu bi 'diri I miii r (8,42-44). Buchanan ve ark.'larının 1994'te yapt ığı çal ışmada, negatif semptomlu hastalar ın, frontal lob ve parietal lob i şlevlerini de ğerlendiren n(iropsikiyatrik testleri, pozitif semptomlu hastalara göre daha kötü yapt ığı belirtilmektedir. Ancak tem-. poral lob i şlevlerini de ğerlendiren nöropsikiyatrik testlerde, farkl ıl ığı n olmadığı bildirilmiştir. Ayn ı çal ışmada, pozitif semptomlu hastalar ile normal kontroller aras ında, nöropsikolojik testlerde anlaml ı farkl ı l ıklar bulunmad ığı da belirtilmi ştir. Pozitif semptomlu ve negatif semptomlu hastalar ın nöropsikolojik test performans ında ortaya ç ıkan farkl ılıklar ın negatif semptomlaria ili şkili olduğu ileri sürülmektedir (45). Baz ı çal ışmalarda negatif semptomlar ile frontal lob i şlevlerini değerlendiren testlerde bozulma aras ında ili şki olduğu bildilirken (8,46), diğer baz ı çalışmalarda böyle bir ili şkinin olmadığı ileri sürülmektedir (6.45,47). Breier ve ark.'lar ın ın bir çal ışmas ında negatif semptomlar ile WKET performans ı ve nöropsikolojik test performans ı aras ında ili şki bulunduğu belirtilmi ştir (42). Şizofreni hastalarında negatif semptom boyutunun, psikotik ve desorganize semptom boyutuna göre nöropsikolojik test performans ı ile daha fazla ili şkili olduğu behrtilmektedir (48,49). Nöroleptik ilaç tedavisi klozapin ile yap ılan, semptomlar ve bili şsel i şlevlerin ara ştırıldığı bir çal ışmada, semptomlarda anlaml ı bir iyile şme olduğu halde bili şsel işlevlerde iyile şme gözlenmediği bildirilmiştir (38). Bu nedenle şizofrenide gözlenen bili şsel i şlevlerdeki bozulmalar ın, psikotik semptomlardan nispeten ba ğıms ız olduğu ileri sürülmektedir (38). Bili şsel Bozulman ın Şizofreni Alt Tipleri ile İlişkisi Şizofreninin belirli alt tiplerinde bili şsel i şlev bozukluklarında baz ı farkl ıl ıklar bulunmaktad ı r (50-52). Strauss (50), paranoid olmayan şizofreni hastalar ını n paranoid şizofreni hastalara göre bilgiyi i şlemelerinin daha bozuk oldu ğunu bildirmi ştir. Abbruzzese ve ark.'ları (51) paranoid şizofreni hastalar ın WKET performans ın ın paranoid olmayan hastalara göre daha kötü olduğunu ileri sürmü ştür. Seltzer ve ark.'lar ı (52) ise paranoid şizofrenili hastalar ın, aynşmam ış alt tip şizofreni hastalar ına göre bellek ve icra i şlevlerinin daha iyi oldu ğunu belirtmektedir. Bilişsel Bozulmaya ilaçlar ın Etkileri Şizofreni hastalar ında bili şsel i şlevleri etkileyen değişkenlerden biri de nöroleptik ilaç tedavisi al ıyor olmas ıd ır. Şizofreni hastalar ında genelde nöroleptik ilaç tedavisi ile bili şsel performansda düzelme gözlendiği, düzelmenin özellikle dikkat ve bilgi i şleme i şlevlerinde oldu ğu belirtilmektedir (26). Ayr ıca Saykin ve ark.'lar ının 1994'te yapt ığı çal ışmada nöroleptik tedavi almam ış ilk epizod şizofreni hastalarında, nöropsikolojik bozulman ın belirgin olduğu bildirilmi ştir ( 11 ). Saykin ve,ark.'ların ın sonuçlar ını destekleyecek şekilde, Blanchard ve ark.'lar ını n 1994'de yapt ığı çal ışmada nöroleptik ilaç tedavisi almayan şizofreni hastalar ın ın yayg ın bilişsel bozulma gösterdi ği belirtilmi ştir (27). Atipik antipsikotik ilaçlar ın, tipik antipsikotik ilaçla- 207

4 Şizolrenide Bili şsel İşlevlerde Bozulma Aksaray, Olh ı, Kapta ğioğlu ra göre bili şsel i şlevlere daha olumlu etkisi oldu ğu yönünde bir çok çal ışma vard ır (20,35,37,53). Atipik antipsikotik ilaçlardan klozapin tedavisinin; sözel ak ıc ıl ık i şlevlerinde olumlu, görsel bellek ve sözel çal ışan bellek i şlevlerinde ise olumsuz de ğişimler yapt ığı, diğer bili şsel i şlevleri etkilemedi ği belirtilmektedir (35.54). Resperidon tedavisinin sözel çal ı- şan bellek i şlevlerinde düzeltici etkileri oldu ğu saptanm ışt ır (35 '54). Olanzapin tedavisinin ise dikkat, motor, görsel alg ı, icra ve ö ğrenme i şlevleri üzerinde anlaml ı düzelmeler yapt ığı ileri sürülmektedir (53,55 ). Tedavi kullan ılan antipsikotik ve antikolinerjik ilaçlar ın baz ı bilişsel i şlevlerde olumsuz etkileri de olabilmektedir. Antipsikotik tedavinin motor i şlevler üzerinde olumsuz etkileri vard ır. Antipsikotik ve antiparkinson ilaçlar ın antikolinerjik etkileri ise, bellek i şlevlerinde bozulmaya yol açabilmektedir (9,56,57 ). Şizofrenide Bili şsel Bozulmamn Klinik Gidi şe Etkisi Şizofreni& bili şsel i şlevlerde zamanla iyile şmenin olduğunu bildiren çal ışmalar (49 ) olmakla birlikte, deği şimin olmadığın ı öne süren çal ışmalar ço ğunluktad ır (9,1126,58,59). Bu bozulman ın, hastalanmadan önceki evrede, hastal ık ba şlangıc ında, iyilik dönemlerinde, psikotik epizodlar aras ında ve hastal ığın aktif dönemlerinde de varoldu ğu belirtilmektedir (3,53,55). Baz ı çal ışmalarda, şizofrenide bili şsel bozulman ın şizofreni seyrinin erken döneminde olu ştuğu ve hastal ığın ba şlang ıç yaşı veya hastal ık süresi ile ili şkili olmad ığı bildirilmi ştir (2,29,12,26,53). Hastal ığın erken döneminde ortaya ç ıkan yap ısal beyin değişikliklerinin, ilk epizod şizofreni hastalar ında görülen bili şsel bozuklu ğu aç ıklayabilece ği ileri sürülmektedir (26 ). Hoff ve ark.'lan, şizofreni hastal ığı başlang ıc ında bulunan bili şsel bozulma düzeyini saptamak için yapt ığı bir çal ışmada, ilk epizod şizofreni ve kronik şizofreni hastalar ının normal deneklere göre, icra i şlevleri, sözel bellek, uzamsal bellek, konsantrasyon/h ız ve global bili şsel i şlev ve sol ve sa ğ hemisfer i şlev ölçümleri gibi nöropsikolojik testleri anlaml ı şekilde daha kötü yapt ığını, ilk epizod şizofreni hastalar ın bireysel testlerin ço ğunda kronik hastalar kadar bili şsel bozulma gösterdi ğini bildirmitir (26). Bilişsel bozulkular ın uzunlamas ına seyrinin araştınlmas ına ek olarak özgül bili şsel bozuklukların karakteristi ğini ara ştıran kesitsel çal ışmalarda; dikkat, bellek ve dil işlevleri gibi bili şsel alanlarda bozukluklar saptanm ıtır (2,26). Hastal ığın ilk birkaç y ıl ında, şizofreni hastalar ı tipik olarak bellek, icra i şlevleri ve dikkat yeteneklerinde testlerin ço ğunun kötü şekilde yaparlar. Bununla birlikte bir çal ışmada, hastal ığın ilk birkaç y ılında bilişsel bozulmada art ış kan ıtları= az oldu ğu belirtilmektedir (23). Bu ilk birkaç y ıll ık dönemde, hastalar ın skorları yeniden de ğerlendirildiğinde hafif şekilde düzelme olu şabilir (26,49,53,60). Bili şsel bozukluklar, şizofreni hastalar ının rehabilitasyonunda s ın ırlay ıc ı bir faktör olabilir. Bili şsel süreçler toplumsal i şlevsellik, problem çözme ve beceri edinme gibi i şlevleri etkilemektedir (61 ). Bir çal ışmada mesleki i şlevlerini sürdüren şizofreni hastalanyla, sürdüremeyen hastalar aras ında, bilişsel işlevlerde farkl ıl ık görüldüğü belirtilmiştir (53). Bilişsel bozulmalar, hastan ın i şlevsel uyumunu kısıtlayan bir durumdur (53,61). Goldberg ve arkilan 15 ay klozapin tedavisi alan hastalar ın semptomlar ında belirgin şekilde iyile şme olmakla birlikte, hastalar ın yaşamların ın düzenlenmesinde denetlenmeye ihtiyaç duyduklarını ve rekabet gerektiren ortamlarda ba şarıyla çalışamad ıklarını belirtmektedir (38). SONUÇ Bili şsel işlevlerde bozulma; negatif ve pozitif belirtilerden bağıms ız, şizofrenide temel semptomlardan biridir. Özellikle dikkat, bellek ve icra fonksiyonlar ı etkilenmektedir. Son y ıllarda bili şsel bozulmay ı aç ıklamada frontal-talarnus-serebellar devredeki bağlant ı bozukluğuna dikkat çekilmektedir. Bili şsel bozulma, şizofreni hastalar ında, sosyal yeti kayb ı olu şmas ında da önemli rol oynarnaktad ır. Bununla birlikte bili şsel bozulman ın, etkili rehabilitasyon uygulamalar ı ile düzelme gösterebilece ği vurgulanmaktad ır. Rehabilitasyon uygulamalar ında, psikofarmakolojik ve psikososyal yaklaşımların birlikte verilmesinin en etkili yöntem olduğu belirtilmektedir. KAYNAKLAR 1. Goldberg TE, Gold JM: Neurocognitive Deficits in Schizophrenia. Schizophrenia. Blackwell Science Ltd p , Saykin AJ, Gur RC, Gur RE ve ark.: Neuropsychological 208

5 Şizofrenide Bili şsel İ şlevlerde Bozulma Aksaray, Otlu, Kaptanoğlu F ıınction in Schizophrenia. Arch. Gen Psychiatry 48: , Gold JM, Harvey PD: Cognitive Deficits in Schizophrenia. Psychiatric Clinics of North America 16(2): , Bornstein RA, Schwarzkopf SB, Olson SC ve ark.: Third-ventricle enlargement and neuropsychological deficit in schizophrenia. Biol Psychiatry 31: , Gruzelier J, Seymour K, Wilson L ve ark.: Impairrnent on neuropsychological tests of temporohippocampal and frontohippocampal functions and word fluency in remitting schizophrenia and affective disorders. Arch Gen Psychiatry 45: , Goldberg TE, Ragland D, Torrey EF ve ark.: Neuropsychological assessment of monozygotic twins discordant for schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 47: , Gold JM, Hermann BP, Randolph C ve ark.: Schizophrenia and temporal lobe epilepsy. A neuropsychological analysis. Arch Gen Psychiatry 51(4):265-72, 1994, 8. Braff DL, Heaton R, Kuck J ve ark.: The Generalized Pattern of Neuropsychological Deficits in Outpatients with Chronic Schizopl ırenia with Heterogeneous Wisconsin Card Sorting Test Results. Arch Gen Psychiatry 48: , Heaton R, Paulsen JS, McAdams LA ve ark.: Neuropsychological Deficits in Schizophrenics. Relationship to age, Chronicity and dementia. Arch Gen Psychiatry 51: , Gold JM, Randolph C, Carpenter CJ ve ark.: Forms of memory failure in schizophrenia. J Abnorm Psychol 101(3):487-94, I. Saykin AJ, Shtasel DL, Gur RE ve ark.: Neuropsychological Deficits in Neuroleptic Naive Patients With First-Episode Schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 51: , Aleman A, Hijman R, de Haan EHF ve ark.: Memory Impairment in Schizophrenia: A Meta-Analysis. Am J Psychiatry 156: , Goldberg TE, Weinberger DR, Berman KF ve ark.: Further evidence for dementia of the prefrontal type in Schizophrenia? A controlled st ııdy of teaching the Wisconsin Card Sorting Test. Arch Gen Psychiatry 44: , Weinberger DR, Berman KS, Zec RF: Physiologic dysfunction of dorsolateral prefrontal cortex in schizophrenia, I: regional cerebral blood flow evidence. Arch Gen Psychiatry 43: , Berman KF, Zec RF, Weniberger DR: Physiologic dysfunction of dorsolateral profrontal cortex in schizophrenia, II: role of neuroleptic treatment, attention, and mental efford. Arch Gen Psychiatry 43: , Bellack AS, Mueser KT, Morrison RL ve ark.: Remediation of Cognitive Deficits in Schizophrenia. Am J Psychiatry 147: Summerfelt AT, Alpl ıs L, Funderburk F ve ark.: Impaired Wisconsin card sort performance in schizophrenia may reflect motivational defıcits. Arch Gen Psychiatry 48: , Bellack AS, Gold JM, Buchanan RW: Cognitive rehabilitation for schizophrenia. Schizophrenia Bulletin 25(2): , Goldstein G: Neuropsychological heterogeneity in schizophrenia. Archives of Clinical Neuropsyhcology 5: , Spaulding WD, Fleming SK, Reed D ve ark.: Cognitive functioning in schizophrenia. Schizophrenia Bulletin 25(2): , Andreasen NC, Smith MR, Jacoby CG, Dennert JW, Olsen SA: Ventricular enlargement in schizophrenia: definition and prevalence. Am J Psyhciatry 139: , Nestor PG, Shenton ME, McCarley RV ve ark.: Neuropsychological correlates of MRI temporal lobe abnormalities in schizophrenia. Am J Psychiatry 150: , Hoff AL, Sak ııma M, Wieneke M ve ark.: Longitudinal Neuropsychological Follow-Up Study of Patients with First- Episode Schizophrenia. Am J Psychiatry 156: , Arnold SE, Hyman BT, Vam Hosesn GW ve ark.: Some cytoarchitectural irregularities in the entorhinal cortex in Schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 48:625, Brown R, Colter N, Corsellis JAN ve ark.: Postmodern evi- m, dence of structural brain changes in Schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 43:36, Hoff AL, Riordan H, O'Donnell DW, et al: Neuropsychological Functioning of First-Episode Schizophreniform Patients. Am j Psychiatry 149: , Blanchard JJ, Neale JM: The Neuropsychological Signature of Schizophrenia: Generalized or Differential Deficit? Am J Psychiatry 151:40-48, McCarley RW, Shenton ME, O'Donnell BF ve ark.: Neural circuits in schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 51(7): , Carpenter WTJ, Buchanan RW, Kirkpatrick B ve ark.: Strong, inference, theroy testing, and the neuroanatomy of schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 50: , Andreasen NC, Paradiso S, O'Learly DS: "Cognitive Dysmetria" as in Integrative Theory of Schizophrenia: A Dysfunction in Cortical-Subcortical-Cerebellar Circuitry? Schzophrenia Bulletin 24(23): , Crespo-Facorro B, Paradiso S, Andreasen NC ve ark.: Recalling Word Lists Reveals "Cognitive Dysmetria" in Schizophrenia. Am J Psychiatry 156: , Weinberger DR, Berman KF, Suddath R ve ark.: Evidence for dysfunction of a prefrontal-limbic network in schizophrenia: an MRI and rcbf study of discordant monozygotic twins. Am J Psychiatry 149: , Taylor MA, Abram SR: Cognitive impairment in schizophrenia. Am J Psychiatry 141: , Mohamed S, Paulsen JS, O'Leary D ve ark.: Generalized Cognitive Deficits in Schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 56: , Weinberger DR, Gallhofer B: Cognitive Function in Schizophrenia. International Clinical Psychopharmacology 12(Suppl 4):29-36, Walker EF, Diforio D, Baum K: Developmental neuropathology and the precursors of schizophrenia. Acta Psychiatr Scand 99(Suppl 395):12-19, Keefe RSE, Sdva SG, Perkins DO ve ark.: The Effects of Atypical Antipsychotic Drugs on Neurocognitive Impairment in Schizophrenia: A Review and Meta-analysis. schizophrenia Bulletin 25(21: , Goldberg TE, Greenberg RD, Griffin SJ ve ark.: The Effect of Clozapine on cognition and Psychiatric Symptoms in Patients with Schizophrenia. British Journal of Psychiatry 162:43-48, Andreasen NC, O'Learly DS, Michael Flaum ve ark.: Hypofrontality in Schizophrenia: distributed dysfunction circuits in neproleptic-naive patient. Lancet 349: , Dolan RJ, Fletcher PC, McKenna P ve ark.: Abnormal neural integration relation of cognition in schizophrenia. Acta Psychiatr Scand 99(Suppl 395):58-67, Breier A: Cognitive deficit in schizophrenia and its neurochemical basis. Br J Psychiatry 174(Suppl 37):16-18, Breier A, Schreiber JL, Dyer J ve ark.: National Institute of Mental Longitudinal Study of Chronic Schizophrenia: progresis and predictors of outcomes. Arch Gen Psychiatry 48: , Perlick D, Mattis S, Stasny P ve ark.: Negative symptoms are related to both frontal and nonfrontal neuropsyhcological measures in chronic schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 49(31:245-6, Wolkin A, Sanfilipo M, Wolf AP ve ark.: Negative Sympoms and Hypofrontality in Chronic Schizopheria. Arch Gen Psychiatry 49: , Buchanan RW, Strauss ME, Kirkpatrick B ve ark.: Neuropsyhcological Impairments in Deficit vs Nondeficit Forms of Schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 51: , Merriam AE, Kay SR, Opler LA ve ark.: Neurological Signs and the Positive-Negative Dimension in Schizophrenia. Biol Psychiatry 28: , Liddle PF, Morris DL: Schizophrenic Syndromes and Frontal 209

6 Şizofrenide Bilişsel işlevlerde Bozulma Aksaray, Oflu, Kapaınogla Lobe Performance. British Journal of Psychiatry 158: , Andreasen NC, Flaum M, Swayze VW, ve ark.: Positive and nega ı ive symptoms in schizophrenia: a critical reappraisal. Arch Gen Psyhciatry 47: , Gold S, Arndt S, Nopoulos P ve ark.: Longitudinal Study of Cognitive Function in First-Episode and Recent-Onset Schizophrcnia. Am J Psychiatry I 56: , Strauss ME: Relations of symptoms to cognitive deficits in schizophrenia. Schizophr Bull I 9(2): , Abbruzzese M, Ferri S, Scarone S: Performance on the Wisconsin Card Sorting Test in schizophrenia: perseveration in clinical s ııbtypes, Psyhciatry Res 64( I):27-33, Seltzer J, Conrad C, Cassens G: Neuropsychological profiles in schizophrenia: paranoid versus undifferentiated distinctions. Schizophr Res 23(2): 13 I - I 38, Melizer HY, McGurk SR: The Effects of Clozapine, R isperidone, and Olanzapine on Cognitive Function in Schizophrenia. Schizophrenia Bulletin 25(2): , Green MF, Marshall BD, Wirshing WC: Does risperidone improve vcrbal working n ıemory in treatment ressitant schizophrenia. Am J Psychiatry 154: , Ç ıtak S: Şizofrenide nöroleptik ilaçlar ın bili şsel i şlevler Üzerindeki etkileri ve olanzapin. 3 P Dergisi 7(Suppl 1): Fayen M, Goldman MB, Moulthrop MA ve ark.: Differential memory function witl ı dopaminergic versus anticholinergic treatment of drug-induced extrapyramidal symptoms. An ı J Psychiatry 145: , Time LE, Strauss ME, Lew MF ve ark.: Serum levels of anticholinergic drugs and impaired recent memory in chronic schizophrenic patients. An ı.1 Psychiatry 139: , Abrahamson D: Schizophrenic deterioration. British Journal of Psychiatry 143:82-83, R ıınd BR: A Review of Longitudinal Studies of Cognitive F ıınctions in Schizophrenia Patients. Schizophrenia Bulletin 24(3): , Hagger C, Buckley P, Kenny JT ve ark.: In ıprovement in Cognitive FunctionX and Psychiatric Sympton ıs in Treatment- Refractory Schizophrenic Patients Receiving Clozapine. Biol Psychiatry 34: , Green MF: What are the Functional Consequences of Neurocognitive Deficits in Schizophrenia. An ı J Psychiatry 153: ,

Risperidonun Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtileri ve Bellek İşlevi Üzerine Etkisi

Risperidonun Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtileri ve Bellek İşlevi Üzerine Etkisi Risperidonun Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtileri ve Bellek İşlevi Üzerine Etkisi Dr. Yarkın Özcan 1, Dr. R Işın Özışık 2, Dr. Süheyla Ünal 1, Dr. M. Erkan Özcan 1 ÖZET: RİSPERIDONUN ŞİZOFRENİNİN

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

Son y llarda flizofrenide görülen biliflsel

Son y llarda flizofrenide görülen biliflsel Derlemeler/Reviews fiizofrenide biliflsel ifllev bozukluklar ve antipsikotik tedavi fiizofrenide Biliflsel fllev Bozukluklar ve Antipsikotik Tedavi Berna Binnur Akdede 1, Köksal Alptekin 2 ÖZET: fiizofrenide

Detaylı

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri F. Mükerrem GÜVEN*, Sunar BÝRSÖZ** ÖZET Antipsikotik ilaçlarýn þizofreni tedavisinde kullanýmý sayesinde, 20. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda þizofreni hastalarýnýn

Detaylı

Haloperidol veya Klozapin ile Tedavi Edilmekte Olan fiizofrenik Hastalarda Nöropsikolojik De erlendirme

Haloperidol veya Klozapin ile Tedavi Edilmekte Olan fiizofrenik Hastalarda Nöropsikolojik De erlendirme Araflt rmalar / Original Papers Haloperidol veya Klozapin ile Tedavi Edilmekte Olan fiizofrenik Hastalarda Nöropsikolojik De erlendirme Serhat Ç tak 1, Ebru T. Çak c 2, Mehmet Çak c 3 ÖZET: Haloperidol

Detaylı

Beyin görüntüleme teknolojisindeki geliþmeler

Beyin görüntüleme teknolojisindeki geliþmeler Þizofrenide Beyin Görüntüleme Yöntemleri Doç. Dr. Alp ÜÇOK* Beyin görüntüleme teknolojisindeki geliþmeler þizofreninin daha iyi anlaþýlmasýna önemli katkýlarda bulunmuþtur. Yaþayan hastada beyin görüntüleme

Detaylı

ABSTRACT: Are the cognitive functions in schizophrenia affected by demographic and clinical characteristics?

ABSTRACT: Are the cognitive functions in schizophrenia affected by demographic and clinical characteristics? Araştırmalar / Original Papers DOI: 10.5455/bcp.20110408022751 Şizofrenide Bilişsel İşlevler Nüfus ve Klinik Özelliklerden Etkilenir mi? Mustafa Yıldız 1, Hüseyin Kutlu 2, Ümit Tural 1 ÖZET: Şizofrenide

Detaylı

pecya Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı

pecya Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı Sağlıklı Bireylerde Nöropsikolojik De ğerlendirme Sonuçlarının Nörolojik İşaretlerle Ba ğıntıs ının Araştır ılmas ı Mehmet ÇAKICI*, Serhat ÇITAK*, Ebru ÇAKICI*, İsmail KÜÇÜKAL İ**, Demet YANDIM**, Sahap

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK Prof. Dr. Mustafa YILDIZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ekim 2010

Detaylı

ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR. Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya

ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR. Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya ERGOTERAPİ VE KOGNİTİF FONKSİYONLAR Dr. Alev Kılıçoğlu Kütahya Sözlük: Ergoterapi: uğraş terapisi, Occupational therapy: uğraş terapisi Vocational therapy: iş odaklı terapi,mesleki rehabilitasyon?, work

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

Emil Kraepelin, gençlerde görülen, iyileşmeyen ve. Şizofreni ve Şizoaffektif Bozuklukta Bilişsel İşlevlerin Karşılaştırılması

Emil Kraepelin, gençlerde görülen, iyileşmeyen ve. Şizofreni ve Şizoaffektif Bozuklukta Bilişsel İşlevlerin Karşılaştırılması Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2011;24:175-181 DOI: 10.5350/DAJPN2011240302 Şizofreni ve Şizoaffektif Bozuklukta Bilişsel İşlevlerin Karşılaştırılması Araştırmalar / Researches Gülfizar

Detaylı

YATARAK TEDAVİ GÖREN ŞİZOFRENİK HASTALARDA OLANZAPİNLE RİSPERİDONUN KARŞILAŞTIRILMASI

YATARAK TEDAVİ GÖREN ŞİZOFRENİK HASTALARDA OLANZAPİNLE RİSPERİDONUN KARŞILAŞTIRILMASI Amaç: Yöntem: YATARAK TEDAVİ GÖREN ŞİZOFRENİK HASTALARDA OLANZAPİNLE RİSPERİDONUN KARŞILAŞTIRILMASI Bulgular: Sonuç: A COMPARATIVE STUDY OF OLANZAPINE AND RISPERIDONE IN THE TREATMENT OF SCHZOPHRENIC INPATIENTS

Detaylı

pecya Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtilerinin BBT Bulgular ı ile Olan ili şkileri*

pecya Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtilerinin BBT Bulgular ı ile Olan ili şkileri* Şizofreninin Pozitif ve Negatif Belirtilerinin BBT Bulgular ı ile Olan ili şkileri* Mehmet ÇAKICI**, A. Tamer AKER**, Ebru TANSEL**, Ahmet CO ŞKUN**, Sahap ERKOÇ**, Oğuz ARKONAÇ** ÖZET Bu çalışmada DSM-III-R

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Araflt rmalar/researches N. E.-Özen, N. Yüksel, C. Boratav, S. Karakafl

Araflt rmalar/researches N. E.-Özen, N. Yüksel, C. Boratav, S. Karakafl Araflt rmalar/researches N. E.-Özen, N. Yüksel, C. Boratav, S. Karakafl fiizofreni, Depresyon ve Alkol Ba ml l nda Frontal Bölge fllevselli inin De erlendirilmesi Nurper Erberk-Özen 1, Nevzat Yüksel 2,

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz?

Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Psikoz için Risk Altýndaki Bireyler: Tanýma, Önleme ve Tedavi Konusunda Neredeyiz? Alp Üçok 1 1 Prof.Dr., Ýstanbul Üniversitesi, Ýstanbul Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ýstanbul GÝRÝÞ Psikoz ve

Detaylı

Gözden Geçirmeler / Reviews

Gözden Geçirmeler / Reviews Gözden Geçirmeler / Reviews zofrenide psikopatoloji boyutları yaklaşımına dayanan göreceli olarak yeni bir kavramdır. Araştırmacılar, negatif belirtiler alanındaki incelemelerin geçici ve/veya ikincil

Detaylı

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Prof. Dr. Sacit Karamürsel İstanbul Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı sacit@istanbul.edu.tr Elektroansefalogram (EEG), merkezi sinir

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN. ozkana@hacettepe.edu.tr.

ÖZGEÇMİŞ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN. ozkana@hacettepe.edu.tr. ÖĞR. GÖR. DR. ARZU ÖZKAN CEYLAN ÖZGEÇMİŞ E-Posta: ozkana@hacettepe.edu.tr Telefon: Adres: Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 06800 Beytepe Yerleşkesi Çankaya / ANKARA Eğitim Mezuniyet

Detaylı

Eksiklik Sendromu Olan ve Olmayan Şizofreni Hastalarında Gri Madde Değişiklikleri

Eksiklik Sendromu Olan ve Olmayan Şizofreni Hastalarında Gri Madde Değişiklikleri Türk Psikiyatri Dergisi 2012;23(4):237-47 Eksiklik Sendromu Olan ve Olmayan Şizofreni Hastalarında Gri Madde Değişiklikleri Dr. Halil İbrahim ÖZDEMİR 1, Dr. Mehmet Çağdaş EKER 2, Dr. Burçak ZENGİN 3, Dr.

Detaylı

Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme

Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme Nurper Erberk ÖZEN* ÖZET Kraepelin zamanýndan bu yana araþtýrmacýlar, þizofrenik hastalardaki özgül, bölgesel beyin lezyonlarýný

Detaylı

Psikiyatride dil, hem taný (inceleme) hem de

Psikiyatride dil, hem taný (inceleme) hem de Þizofrenide Dil Yrd. Doç. Dr. Atila EROL* * Osmangazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ESKÝÞEHÝR Psikiyatride dil, hem taný (inceleme) hem de tedavi aracýdýr. Dil, insan davranýþýnýn

Detaylı

Türk Toplumunda Şizofreni Tan ısı Konmu ş Hastalardaki Frontal De ğerlendirmede Renk İzleme Testi Türkçe Uyarlamas ının Geçerlili ği ve Güvenirli ği

Türk Toplumunda Şizofreni Tan ısı Konmu ş Hastalardaki Frontal De ğerlendirmede Renk İzleme Testi Türkçe Uyarlamas ının Geçerlili ği ve Güvenirli ği Türk Toplumunda Şizofreni Tan ısı Konmu ş Hastalardaki Frontal De ğerlendirmede Renk İzleme Testi Türkçe Uyarlamas ının Geçerlili ği ve Güvenirli ği Hüseyin GÜLEÇ *, Önder KAVAKÇI **, Medine YAZICI GÜLEÇ

Detaylı

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması

pecya Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Şizofreni Hastalar ı İçin Yaşam Niteliği Ölçeği: Güvenirlik ve Yap ısal Geçerlik Çal ışması Haldun SOYGÜR *, Mehmet AYBAŞ **, Gül HINÇAL ***, Çiğdem AYDEMİR **** ÖZET Şizofreni hastalarının tedavi ve rehabilitasyonunun

Detaylı

Oksipital Loblar ve Görme. Dr. Timuçin Oral

Oksipital Loblar ve Görme. Dr. Timuçin Oral Oksipital Loblar ve Görme Dr. Timuçin Oral İTİCÜ 16 Aralık 2008 1 frontal lob santral (rolandik) sulkus pariyetal lob oksipital lob temporal lob silviyan (lateral) sulkus Limbik Lob Frontal Lob Parietal

Detaylı

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma

pecya Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Kronik Depresyonda Sosyodemografik ve Klinik Özellikler: iyile şen Majör Depresyon Olgular ı ile Karşılaştırma Pınar DEMİRARSLAN*, Peykan G. GÖKALP*, Kültegin ÖGEL**, Ali N. BABAO ĞLU*** ÖZET Bu çalışman

Detaylı

Tardiv diskinezi (TD), şizofrenik hastalarda fenotiazin grubu nöroleptik

Tardiv diskinezi (TD), şizofrenik hastalarda fenotiazin grubu nöroleptik Tan sal ve Giriflimsel Radyoloji (2002) 8:463-467 NÖRORADYOLOJ ARAfiTIRMA YAZISI fiizofrenide kullan lan nöroleptik ilaçlar n serebral bazal gangliyonlar üzerindeki etkisinin MRG ile kantitatif de erlendirilmesi

Detaylı

Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA

Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA Son iki yıl içinde hiçbir şirket ya da kurumla araştırma, sunu, danışmanlık gibi gelir getirici etkinliklerde bulunmadığımı belirtmek

Detaylı

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Gül ÜNSAL BARLAS *, Özlem IŞIL** ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kronik şizofreni psikososyal beceri eğitiminin etkinliğini

Detaylı

pecya Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET

pecya Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET Şizofreni ve Sigara Ba ğıml ılığı Çağatay KARŞIDAĞ *, Nihat ALPAY **, Ahmet KOCABIYIK * ÖZET Amaç: Sigara kullan ım ı halen ABD' de en büyük önlenebilir hastal ık ve ölüm nedenidir. Tütün Dünya Sa ğlık

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

Bipolar Bozuklukta Bilişsel Belir lerin Doğası ve Önemi

Bipolar Bozuklukta Bilişsel Belir lerin Doğası ve Önemi Türk Psikiyatri Dergisi 2008; 19(1):81-93 Bipolar Bozuklukta Bilişsel Belir lerin Doğası ve Önemi Dr. Emre BORA 1, Dr. Simavi VAHİP 2, Dr. Fisun AKDENİZ 3 Özet / Abstract Amaç: Bu yazıda, bipolar bozuklukta

Detaylı

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK *

pecya Başak ÖZÇEL İK *, Oğuz KARAMUSTAFALİOĞLU *, Neşe ÜSTÜN *, Tamer AKER *, Serhat ÇITAK * Süregen Psikotik Bozukluğu Olan Hastalar ın Tedavi, Bak ım ve Uyum Sorunlar ı Bağlam ında Bak ırköy Ruh ve Sinir Hastal ıkları Eğitim ve Ara ştırma Hastanesi'ndeki Uygulamalar ve Ya şanan Başak ÖZÇEL İK

Detaylı

Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve yaşam kalitesi üzerindeki uzun dönem etkileri: İzleme çalışması

Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve yaşam kalitesi üzerindeki uzun dönem etkileri: İzleme çalışması 238 Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve yaşam Araştırma / Original article Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Şizofreni olgularında sol temporal lob proton manyetik rezonans spektroskopi bulguları

Şizofreni olgularında sol temporal lob proton manyetik rezonans spektroskopi bulguları ARAŞTIRMA Gülhane Tıp Dergisi 2009; 51: 152-157 Gülhane Askeri Tıp Akademisi 2009 Şizofreni olgularında sol temporal lob proton manyetik rezonans spektroskopi bulguları Barbaros Özdemir (*), Cemil Çelik

Detaylı

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen

Lisans ODTÜ Psikoloji 1979. Öğretim Üyesi Ufuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 2012-halen Yrd. Doç. Dr. G. Zeynep Akabay Gülçat Klinik Psikoloji Tel: (312) 586 74 17 e-posta: zeynep.gulcat@ufuk.edu.tr gulcatz@gmail.com Adres: Kızılcaşar mahallesi İncek Bulvarı 06830 Gölbaşı Ankara / TÜRKİYE

Detaylı

Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim

Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim İçerik Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim Dr. Muzaffer Kaşar Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Deneysel ve Evrimsel Psikiyatri Grubu Evrim sürecinde insan beyni Ayna nöronlar, dil ve

Detaylı

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Erişkinlerde Nöropsikolojik Bulgular

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Erişkinlerde Nöropsikolojik Bulgular Türk Psikiyatri Dergisi 24; 15(1):41-46 Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Erişkinlerde Nöropsikolojik Bulgular Dr. Bedriye ÖNCÜ 1, Dr. Şenay ÖLMEZ 2 ÖZET Amaç: Dikkat Eksikli i Hiperaktivite

Detaylı

Şizofreni Hastalarındaki Bilişsel İşlevlere Etkileri

Şizofreni Hastalarındaki Bilişsel İşlevlere Etkileri Araştırmalar / Original Papers Katekol-O-Metiltransferaz Geni Val158Met Polimorfizminin Şizofreni Hastalarındaki Bilişsel İşlevlere Etkileri Gülfizar Sözeri Varma 1, Filiz Karadağ 2, M. Emin Erdal 3, Özlem

Detaylı

M. Erkan ÖZCAN*, Faruk GÜRGEN**, Cafer TÜRKEŞ*** ÖZET. pecya SUMMARY

M. Erkan ÖZCAN*, Faruk GÜRGEN**, Cafer TÜRKEŞ*** ÖZET. pecya SUMMARY Şizofrenili Hastalarda Ba şaçıkma Davran ışlar ı M. Erkan ÖZCAN*, Faruk GÜRGEN**, Cafer TÜRKEŞ*** ÖZET Ayaktan izlenen 50 şizofrenili hastada başaçıkma davran ışların ı incelemek üzere yar ı-yap ılandırılm

Detaylı

pecya İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri

pecya İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri İlk Atak Şizofreni: Tekrarlayan Yat ışlarda Servis, Tanı ve Tedavi De ğişiklikleri Seher AYAN *, Aytül GÜRSU HAR İRİ **, Gülcan UZUNER ÖZER ***, Osman ÖNAL **, M. Emin CEYLAN ****, Nihal CEYLAN ** ÖZET

Detaylı

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ

pecya 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL İKEL**, Çiğdem AYDEMIR**, Serpil BOZKURT*** GİRİŞ Hasta Yak ınlar ı ile Gerçekle ştirilen Psikodrama Yönelimli Destekleyici-E ğitici Grup Psikoterapisinin Kronik Şizofreni Gidi şi Üzerinde Etkisi: 1 yıll ık izleme çal ışması Haldun SOYGÜR*, Bülent ÇEL

Detaylı

Albert Long Hall, Boğazi 4-55 Nisan 2008

Albert Long Hall, Boğazi 4-55 Nisan 2008 Ayna Nöronlarının İnsan Gelişimi ve İletişimindeki Önemi Cem Keskin Boğ Bilgisayar Mühendisliği Ayna Nöronlarının Keşfi Rizolatti ve ekibi tarafından 1996 senesinde makak maymunları üzerinde yapılan bir

Detaylı

Füsun ARAN-YALÇIN, Arif VERIMLI, E. Tin ıuçin ORAL, Selçuk KIRLI ÖZET

Füsun ARAN-YALÇIN, Arif VERIMLI, E. Tin ıuçin ORAL, Selçuk KIRLI ÖZET Kronik Şizofrenlerde Serebral Lateralizasyon ve Yumu şak Nörolojik Işaretler Füsun ARAN-YALÇIN, Arif VERIMLI, E. Tin ıuçin ORAL, Selçuk KIRLI ÖZET Şizofrenide lateralizasyon özelliklerini inceleyen pek

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

Şizofreni Tanılı Hastalarda Eksiklik Sendromu ile Klinik Belirtiler, Yaz Doğumları ve Ailesellik Arasındaki İlişki 2

Şizofreni Tanılı Hastalarda Eksiklik Sendromu ile Klinik Belirtiler, Yaz Doğumları ve Ailesellik Arasındaki İlişki 2 Türk Psikiyatri Dergisi 2015;26(4):229-35 Şizofreni Tanılı Hastalarda Eksiklik Sendromu ile Klinik Belirtiler, Yaz Doğumları ve Ailesellik Arasındaki İlişki 2 Dr. Levent METE 1, Dr. Özyıl SARIKAYA 2, Dr.

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

O s k Çocukların Ana Babalarında Frontal Loba Özgü Nörobilişsel Özellikler

O s k Çocukların Ana Babalarında Frontal Loba Özgü Nörobilişsel Özellikler Türk Psikiyatri Dergisi 2008; 19(3):225-234 O s k Çocukların Ana Babalarında Frontal Loba Özgü Nörobilişsel Özellikler Dr. Burak BAYKARA 1, Dr. Özlem GENCER 2, Dr. Zeynep İLKİN 3, Dr. Süha MİRAL 4 Özet

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Şiddetin Psikolojisi 2015-2016 Bahar Dönemi Adli Psikoloji Doktora Programı. Şiddetin nöropsikolojik, biyolojik ve genetik kökenleri

Şiddetin Psikolojisi 2015-2016 Bahar Dönemi Adli Psikoloji Doktora Programı. Şiddetin nöropsikolojik, biyolojik ve genetik kökenleri Şiddetin Psikolojisi 2015-2016 Bahar Dönemi Adli Psikoloji Doktora Programı Şiddetin nöropsikolojik, biyolojik ve genetik kökenleri Doğum Öncesi Faktörler Nöral gelişimdeki anomalilere ilişkin biyomarker

Detaylı

Bipolar afektif bozukluk nedir?

Bipolar afektif bozukluk nedir? Bipolar afektif bozukluk nedir? Bipolar afektif bozukluğu pek çok kişi farklı şekillerde yaşar. Bazıları şiddetli mutsuzluk ve sadece hafif taşkınlık atakları deneyimlerken, diğerleri son derece şiddetli

Detaylı

Genel tıbbi bir duruma bağlı psikotik bozukluk: Araknoid kist ve şizofreni benzeri psikoz - vaka sunumu

Genel tıbbi bir duruma bağlı psikotik bozukluk: Araknoid kist ve şizofreni benzeri psikoz - vaka sunumu 246 Genel tıbbi duruma bağlı psikotik bozukluk... Genel tıbbi bir duruma bağlı psikotik bozukluk: Araknoid kist ve şizofreni benzeri psikoz - vaka sunumu Erdal Vardar, 1 Cengiz Tuğlu, 1 Seyfullah Tekin

Detaylı

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282

YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR. Sayf alar 99-104 7(1) 12(2 ) 281-286 131-135 7(2) 54-55 3(3) 277-282 YAYIN ATIF/ATIFLAR YAZAR/YAZARLAR Sıra No YAYIN ADI DERGİ DERGİ KATEGORİS İ (SI/SI- E/SSI/ SSI- E/DİĞER ULUSALAR ARASI/ ULUSAL HAKEMLİ/ DİĞER ULUSAL ULAK BİM GRUB U Yıl Sayı Sayf alar 00 00 00 00 006 00

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

pecya Transkranyal Manyetik Stimülasyon (TMS)

pecya Transkranyal Manyetik Stimülasyon (TMS) Nihat ALPAY *, Ça ğatay KARŞIDAĞ **, Re şit KÜKÜRT *** ÖZET 1903 y ıl ından beri psikiyatride kullanılan Transkranyal Manyetik Stimulasyon, alternatif bir tedavi yöntemi olarak, ancak son y ıllarda yoğun

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Eylem Özten Doğum Tarihi: 22 KASIM 1975 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık

Detaylı

Demans kabaca, günlük etkinliklerde iþlevsel

Demans kabaca, günlük etkinliklerde iþlevsel Alzheimer ve Vasküler Demanslý Hastalarda Kognitif Kayýp Fonksiyonel Kapasitenin Göstergesi midir? Yrd. Doç. Dr. Aynur ÖZGE*, Yrd. Doç. Dr. Þenel TOT**, Yrd. Doç. Dr. Kemal YAZICI**, Yrd. Doç. Dr. Cengiz

Detaylı

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi;

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; ANOREKSİYA NERVOSA Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; Anoreksi bir yeme bozukluğudur. Kişilerin aşırı kilolu olduklarına yönelik takıntıları sonucu ortaya çıkan iştahsızlık ve egzersiz yapma

Detaylı

Yetiyitimi Kavranu ve Ruhsal Hastal ıklarda Rehabilitasyon ÖZET. pecya SUMMARY

Yetiyitimi Kavranu ve Ruhsal Hastal ıklarda Rehabilitasyon ÖZET. pecya SUMMARY Yetiyitimi Kavranu ve Ruhsal Hastal ıklarda Rehabilitasyon Çağatay KARŞIDAĞ *, Şafak TAKTAK *, Nihat ALPAY ** ÖZET Psikiyatrik hastalıkların kişiyi ve toplumu ne düzeyde ve nas ıl etkilediğini araştıran

Detaylı

Demansta görüntülemenin rolü Dr.Ercan Karaarslan Acıbadem Üniversitesi

Demansta görüntülemenin rolü Dr.Ercan Karaarslan Acıbadem Üniversitesi Demansta görüntülemenin rolü Dr.Ercan Karaarslan Acıbadem Üniversitesi Ana başlıklar Demans nedenleri Normal yaşlanma bulguları Radyolojik görüntüleme yöntemleri Demansta radyolojik belirleyici bulgular

Detaylı

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilimdalı 49.Ulusal Psikiyatri Kongresi 27 Eylül 2013, İzmir Açıklama 2012-2013

Detaylı

Şizofrenik Hastalarda Olanzapin ve Klorpromazinin Etki ve Güvenliğinin Karş laşt r lmas

Şizofrenik Hastalarda Olanzapin ve Klorpromazinin Etki ve Güvenliğinin Karş laşt r lmas Türk Psikiyatri Dergisi 2001; 12(1):3-16 Şizofrenik Hastalarda Olanzapin ve Klorpromazinin Etki ve Güvenliğinin Karş laşt r lmas Dr. Elif ANIL KOSTAKOĞLU *, Dr. Köksal ALPTEKİN **, Dr. Berna Binnur KIVIRCIK

Detaylı

Yönetici Ýþlevler ve Dikkat Süreçlerine Ýliþkin Kuramsal Modeller ve Nöroanatomi

Yönetici Ýþlevler ve Dikkat Süreçlerine Ýliþkin Kuramsal Modeller ve Nöroanatomi Yönetici Ýþlevler ve Dikkat Süreçlerine Ýliþkin Kuramsal Modeller ve Nöroanatomi Birim Günay KILIÇ* ÖZET Beyinde bilgi iþleniþinin dinamik ve karmaþýk doðasý yüksek düzeyli biliþsel iþlevleri tanýmlamada

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

Şizofreni hastalarının önemli bölümünde klasik. Tedaviye Dirençli Şizofrenide Klozapin: Üç Yıllık İzlem

Şizofreni hastalarının önemli bölümünde klasik. Tedaviye Dirençli Şizofrenide Klozapin: Üç Yıllık İzlem Tedaviye Dirençli Şizofrenide Klozapin: Üç Yıllık İzlem Dr. Özcan Uzun 1, Dr. Aytekin Özşahin 2, Dr. K. Nahit Özmenler 1, Dr. Ali Doruk 3, Dr. Salih Battal 4 ÖZET: TEDAV YE D RENÇL fi ZOFREN DE KLOZAP

Detaylı

pecya Parkinson Hastal ığında Psikoz

pecya Parkinson Hastal ığında Psikoz Parkinson Hastal ığında Psikoz Nesrin B. TOMRUK*, Nilgün ÇİLOĞLU*, Nihat ALPAY*, Feriha ÖZER** ÖZET Parkinson hastalığında psikotik bozukluklar antiparkinsonyen tedaviye ba ğlı gelişmektedir. Bu çal ışmada

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients

Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET. pecya ABSTRACT. Attitudes of Turkish Nurses Towards Schizophrenic Patients Genel ve Ruh Sa ğlığı Hastanelerinde Çal ışan Hemşirelerin Şizofreniye Bak ış Açılar ın ın Karşılaştırılması Özden ARISOY *, Altan EŞSİZOĞLU * ÖZET Amaç: Ruh sağlığı hastanelerinde çalışan hemşirelerin

Detaylı

BASKIDA. Bipolar Bozukluk ve Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun Nöropsikolojik Açıdan Karşılaştırılması

BASKIDA. Bipolar Bozukluk ve Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun Nöropsikolojik Açıdan Karşılaştırılması Türk Psikiyatri Dergisi 2013;24( ): Bipolar Bozukluk ve Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun Nöropsikolojik Açıdan Karşılaştırılması BASKIDA Dr. Neslihan LEVENT 1, Dr. Selim TÜMKAYA 2, Dr.

Detaylı

pecya Çocukluk (Erken) Ba şlang ıçh Şizofreni: Tan ısal Değerlendirmeler, Klinik Bulgular, Ay ırıcı Tan ı ve Tedavi Yakla şımlar ı Işık GÖRKEN *

pecya Çocukluk (Erken) Ba şlang ıçh Şizofreni: Tan ısal Değerlendirmeler, Klinik Bulgular, Ay ırıcı Tan ı ve Tedavi Yakla şımlar ı Işık GÖRKEN * Çocukluk (Erken) Ba şlang ıçh Şizofreni: Tan ısal Değerlendirmeler, Klinik Bulgular, Ay ırıcı Tan ı ve Tedavi Işık GÖRKEN * ÖZET Çocukluk ça ğı şizofrenisi ender görülen bir durumdur. E işkin şizofrenisinde

Detaylı

İstanbul Beyin Merkezleri

İstanbul Beyin Merkezleri İstanbul Beyin Merkezleri N E D E N B E YİN M E R K E Zİ? B E YİN Y M E R K E ZİN D E N E LE R Y A PIL IR? Merkezde Nöro -Biliminin en zor ve faydalı teşhis ve tedavi gelişmelerinin tatbiki yanında tedavide

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Adnan Menderes Üniversitesi. Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi. Ruhr Üniversitesi Almanya

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Adnan Menderes Üniversitesi. Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi. Ruhr Üniversitesi Almanya ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Cumhur Taş İletişim Bilgileri : Uskudar Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Adres Psikoloji bölümü Telefon Mail 2. Doğum Tarihi : (0216) 400 2222 : cumhur.tas@uskudar.edu.tr

Detaylı

Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda silik nörolojik belirtiler ve nöropsikolojik işlev düzeyleri

Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda silik nörolojik belirtiler ve nöropsikolojik işlev düzeyleri 318 Erişkin DEHB de bozukluğunda silik nörolojik belirtiler ve nöropsikolojik Araştırma / Original article Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda silik nörolojik belirtiler ve nöropsikolojik

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

Şizofrenide Sosyal Biliş ve Rehabilitasyondaki Yeri

Şizofrenide Sosyal Biliş ve Rehabilitasyondaki Yeri Panel: Kronik ruhsal hastal ğ olanlarda rehabilitasyon / iyileştirim ve bilişsel işlevsellik Şizofrenide Sosyal Biliş ve Rehabilitasyondaki Yeri PROF.DR.HALİSE DEVRİMCİ ÖZGÜVEN Ankara Üniversitesi Tıp

Detaylı

S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET. pecya SUMMARY

S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET. pecya SUMMARY 1831 Adli Olgunun Tan ı Dağılımı ve Tan ı-suç Bağlant ıs ın ın S. TÜRKCAN *, C. INCESU *, Ö. CANBEK *, Y. CAN *, M. SERCAN *, N. UYGUR * ÖZET AMAÇ: Psikiyatrik hastal ıklar ile suç ilişkisi son y ıllarda

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ

Öğrenme Güçlüğü. Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ Öğrenme Güçlüğü Nedir? Normal yada normal üstü zekaya sahip olma Yaşından ve yeteneklerinden beklenilen düzeyde başarı elde edememe Dinleme, konuşma, okuma-yazma,

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi!

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Hasta Bilgilendirme Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Başlang çtan itibaren yan n zday z AOK Curaplan nedir? AOK Curaplan, Tip 2 Diyabet hastal

Detaylı

Nöropsikoloji Eğitimi IV

Nöropsikoloji Eğitimi IV Nöropsikoloji Eğitimi IV Nöropsikoloji Derneği tarafından düzenlenecek olan ve 3 kurdan oluşan Nöropsikoloji Eğitimi IV seminerlerinin detayları aşağıda yer almaktadır. 1. Kur: Temel Nöropsikoloji Eğitimi

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD.

YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON. Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. YOĞUN BAKIM EKĐBĐNDE HEMŞĐRE ve REHABĐLĐTASYON Yrd. Doç. Dr. Nilay Şahin Selçuk Üniversitesi, Meram Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD. Rehabilitasyonun Tanımı Fizyolojik veya anatomik yetersizliği

Detaylı

TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol.:1 Sayı/Issue:6 Aralık/December2015 www.norofzt.org

TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol.:1 Sayı/Issue:6 Aralık/December2015 www.norofzt.org TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol.:1 Sayı/Issue:6 Aralık/December2015 www.norofzt.org 31. Avrupa Multipl Sklerozda Tedavi ve Araştırma Komitesi Kongresi İzlenimleri Prof.Dr. Arzu Razak Özdinçler,

Detaylı

Varsanıların Nörobiyolojisi

Varsanıların Nörobiyolojisi Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(4):268-275 Varsanıların Nörobiyolojisi Dr. Aygün ERTUĞRUL 1, Dr. Murat REZAKİ 2 ÖZET Amaç: Varsanılar şizofreninin temel belirtilerinden birisi olmakla birlikte, ortaya

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Ailelerinde Obsesif Kompulsif Belirti Puanlar ı : Karşılaştırmal ı bir klinik çal ışma* ÖZET.

Obsesif Kompulsif Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Ailelerinde Obsesif Kompulsif Belirti Puanlar ı : Karşılaştırmal ı bir klinik çal ışma* ÖZET. Obsesif Kompulsif Bozuklu ğu Olan Çocuklar ın Ailelerinde Obsesif : Karşılaştırmal ı bir klinik çal ışma* Ayşe AVCI**, Halime ASLAN*** ÖZET Çalışmada Temmuz 1994-Aral ık 1994 tarihleri arasında Çukurova

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI TEZ KONUSU AİLE DANIŞMANLIĞININ ENGELLİ ÇOCUK ANNELERİNDEKİ ANKSİYETE, DEPRESYON VE STRES DÜZEYLERİNE ETKİSİ TEZ ARAŞTIRMACISI

Detaylı

İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber

İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber 128 İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber Naile Bilgili*, Sebahat Gözüm** Özet Giriş: İnmeli hastaların rehabilitasyonunda evde bakım önemli bir unsur olup, bu hastaların bakımı son

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri

Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri TARIM BILIMLERI DERGISI 1997. 3 (3) 47-51 Kulakl ı Pulluk İrnalat ı nda İş Analizleri Ercan GÖRÜR 2 İ lknur DURSUN 2 Geli ş Tarihi : 27.11.1997 Özet : Bu ara ştı rmada, bir pulluk fabrikas ı nda kulakl

Detaylı