Küresel Felaket: Nükleer Terörizm, Uluslararası Hukuk Çerçevesine İlişkin Bir Değerlendirme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Küresel Felaket: Nükleer Terörizm, Uluslararası Hukuk Çerçevesine İlişkin Bir Değerlendirme"

Transkript

1 Savunma Bilimleri Dergisi The Journal of Defense Sciences Mayıs/May 2013, Cilt/Volume 12, Sayı/Issue 1, ISSN: Küresel Felaket: Nükleer Terörizm, Uluslararası Hukuk Çerçevesine İlişkin Bir Değerlendirme Nilgün GERÇEKER 1 Öz Son yıllarda gerek ulusal, gerekse küresel boyutta güvenliği tehdit eden unsurların başında terör gelmektedir. Terör eylemlerinin bugün vardığı boyut, nükleer terörizmi uluslararası barış ve güvenliğe yönelik tehditler içerisinde ön sıralara taşımıştır. Soğuk Savaş ve 11 Eylül saldırıları sonrası değişen güvenlik algılamalarıyla birlikte günümüzde devletler ve uluslararası toplum için esas kaygı yaratan nokta, devlet-dışı aktörler olarak tanımlanan terör örgütlerinin veya teröristlerin nükleer silah üretme, bulundurma, bunlara sahip olma veya bunlara ulaşma fırsatlarını bulması; söz konusu kişi ya da örgütler tarafından bu silahların çeşitli motiflere temelde siyasal- dayanarak terörist eylemlerde kullanılması tehdididir. Uluslararası hukukta nükleer terörizmin önlemesine yönelik pek çok düzenleme mevcuttur. Söz konusu düzenlemeler devletler ve devlet-dışı aktörler için caydırıcı ve yaptırım niteliği taşımaktadır. Ancak, olası tehdidin boyutları dikkate alındığında anılan düzenlemelerin uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasında yeterli olmadığı; mevcut yasal çerçevenin güçlendirilmesine yönelik adımların ivedilikle atılmasına ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir. Çalışmada, küresel dinamikler bağlamında nükleer terörizm tehdit analizi yapılmış, nükleer terörizmin önlenmesine yönelik uluslararası hukuk düzenlemeleri incelenmiş ve bahse konu tehdit bağlamında mevcut düzenlemeleri güçlendirmeye yönelik öneriler tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Nükleer terörizm, nükleer madde, nükleer silahların yayılmasının önlenmesi andlaşması. Global Catastrophe: Nuclear Terrorism, an Assessment of the International Law Framework Abstract In the recent years, terrorism comes at the beginning of the elements which threaten security in both the national and global dimensions. The level terrorism has reached today has moved nuclear terrorism to a front row seat among threats to international peace and security. Along with the changing security perceptions after the Cold War and the September 11 attacks, the main concern for governments and the international community has been the possibility of terrorist organizations or terrorists finding an opportunity to produce, possess, acquire or gain access to nuclear weapons and the threat of use of these weapons in terrorist actions on the basis of various motives mainly political by those armed groups or individuals.in the international law, many regulations for the prevention of nuclear terrorism are in effect. These regulations constitute a deterrent effect and sanction for states and non-state actors. However, given the known dimensions of the possible threat, it assessed that these arrangements are not sufficient in ensuring international peace and security. 1 Yazışma Adresi: Kara Harp Okulu, Savunma Bilimleri Enstitüsü, Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Doktora Programı, Sivil Müdavim, Ankara, Makalenin geliş tarihi: Makalenin kabul tarihi:

2 92 Gerçeker Therefore, steps to strengthen the existing legal framework are urgently needed. In the study, the threat of nuclear terrorism in the context of global dynamics is analyzed, international legal arrangements to prevent nuclear terrorism are examined and recommendations to strengthen the existing arrangements are discussed in the context of the aforementioned threat. Keywords: Nuclear terrorism, nuclear material, treaty on the non-proliferation of nuclear weapons. Giriş Soğuk Savaş döneminde tehdidin niteliği ve kaynağı bugünkü güvenlik ortamından farklılık göstermekteydi. Zira, tehdidin kaynağı devletler ; niteliği ise konvansiyonel ve nükleer silahlardı. Ancak, Soğuk Savaşın sona ermesiyle birlikte uluslararası güvenlik ortamı hızla farklılaşmıştır. Bu ortamda bilinen devlet kaynaklı tehdit yerini, devlet-dışı aktörler olarak da tanımlanan terör örgütlerine bırakmıştır (Taşdemir, 2006:227). Soğuk savaşın bitmesi ve Sovyetler Birliği nin dağılması sonrasında yaşanan otorite boşluğu ve güvenlik zafiyeti, binlerce nükleer başlıklı silahın ve tonlarca nükleer maddenin yetkisiz ellere geçebileceği endişesini doğurmuş; bu bağlamda, nükleer savaş tehdidi yerini nükleer terörizm tehdidine bırakmıştır. Enformasyon teknolojisinin gelişmesiyle birlikte insanların internetten nükleer silahlar da dâhil olmak üzere kitle imha silahlarının yapımı için bilimsel ve teknolojik bütün bilgilere ulaşımın kolaylaşması da nükleer terörizm tehdidini tetiklemiştir. Bu dönemle birlikte, zenginleştirilmiş uranyum ve plütonyum gibi nükleer maddelerin (1) Rusya dan çalındığı iddiaları artmıştır. Terör örgütlerinin, nükleer teknolojiye sahip ve terörizme destek veren ülkeler adına bu tür silahları kullanma olasılığı ise devlet destekli nükleer terörizm olgusunu gündeme getirmiştir. Küreselleşmenin etkisiyle gelecekte terörist örgütlerin felaket oluşturacak terörizm olarak da isimlendirilen bu tür terörist saldırıları gerçekleştirmeyi başarması halinde özgür ve demokratik toplumların temel değerleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilecektir. Sivil ticari yolcu uçaklarının bir silah olarak kullanıldığı 11 Eylül saldırılarının ardından, nükleer gücün de çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabilecek şekilde terör amacıyla kullanılabilme ihtimali ise terörizmle mücadele konusunun temel bir tartışma alanı haline gelmiş durumdadır. Uluslararası hukukta nükleer terörizmin önlemesine yönelik pek çok düzenleme mevcuttur. Söz konusu düzenlemeler taraf olan devletler için caydırıcı ve yaptırım niteliği taşımaktadır. Ancak, nükleer araç yapımında kullanılan nükleer ve radyoaktif maddelerin yasadışı hareketlerine ilişkin veriler, nükleer silah ve maddelerin emniyetine ilişkin soru işareti dolu raporlar dikkate alındığında, nükleer terörizm tehdidi ile mücadelede söz

3 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), konusu düzenlemelerin yeterli olmadığı, söz konusu yasal çerçevenin güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, küresel gelişmeler bağlamında nükleer terörizm tehdidinin analizi yapılmış; ikinci bölümde, nükleer terörizmin önlenmesine yönelik uluslararası hukuk düzenlemeleri incelenmiş; üçüncü bölümde ise, yapılan tehdit analizi bağlamında söz konusu düzenlemeler değerlendirilmiş ve küresel güvenlik dinamikleri çerçevesinde bu düzenlemeleri güçlendirmeye yönelik öneriler tartışılmıştır. Nükleer Terörizm: Tanım Nükleer Terörizm Tehdidi Terörizmin bütün dünya devletleri tarafından ya da en azından etkili olduğu kabul edilebilecek çoğunluğu tarafından onaylanmış bir tanımı yoktur. Terörizm, siyasal amaçlar için örgütlü, sistemli ve sürekli bir şekilde terör (dehşet, korku salma, sindirme) olgusunu kullanmayı yöntem olarak benimseyen bir strateji anlayışıdır (Başeren, 1994:164; Wilkinson,1974:9). Terörizmden söz edebilmek için aynı siyasi amaca yönelmiş bir dizi terör olayının varlığından söz etmek gerekmektedir (Başeren, 2003:51). Bu noktadan hareketle nükleer terörizm, korku, dehşet yaratmak ve siyasi amaçlara ulaşmak için nükleer ya da radyoaktif maddelerin ve nükleer araçların terörist örgütlerce kullanılması olarak tanımlanabilir. Ancak, güvenlik ve tehdit algılamalarındaki değişimlerle nükleer terörizm artık sadece patlayıcı kullanılması ile sınırlı bir kavram olmaktan çıkmıştır (Robtlad, 2006:1-8). Ferguson a göre, nükleer terörizm geniş kapsamlı bir kavram olmakla beraber; aşağıdaki faaliyetleri kapsamaktadır (Ferguson, 2004:3): - Mevcut nükleer silahların çalınması ve patlatılması, - Nükleer silah ya da nükleer araç yapımında ve patlatılmasında kullanılan nükleer maddelerin çalınması veya yasa dışı yollarla elde edilmesi, - Nükleer tesislere -özellikle nükleer reaktörlere- yönelik saldırı ve sabotaj eylemleri, - Radyolojik serpinti yapan radyolojik dispersiyon aracı (Radiological Dispersion Device, RRD)- dirty bomb (kirli bomba) gibi- ya da radyasyon emisyon aracı (Radiation Emission Device, RED) yapımında kullanılan radyoaktif maddelerin yasa dışı yollarla elde edilmesi ve söz

4 94 Gerçeker konusu araçların patlatılması. Nükleer terörizm tehdit analizi, yukarıda sözü edilen olgular bağlamında yapılmıştır. Tehdit Analizi Bugün nükleer terörizm tehdidinin ulaştığı boyut, nükleer sorun üzerinde incelemeler yürüten ve Amerikalı bir istihbarat analisti olan Watson ın, 21. yüzyıl, devlet dışı aktörlerin, El-Kaide nin halen iştigal ettiği gibi, nükleer silah geliştirme isteklerine, daha sonra da bunu kullanma imkan kabiliyetlerine göre şekillenecektir. sözleriyle daha anlaşılabilir bir anlam kazanmaktadır. Rusya Eski Başbakanı ve eski İstihbarat Başkanı Mikhail Primakov; Uluslararası teröristler, nükleer malzeme teknolojisi ve uzmanlığı için kara borsa nükleer silahlara el atmanın peşindedirler şeklinde bir ifadede bulunmuştur. Hindistan Dış İşleri Bakanı Rao; Nükleer terörizm sorunu, bizim ele aldığımız ciddi bir nükleer güvenlik sorunudur. Çevremizde vuku bulan gizli nükleer yayılmadan etkilenmekteyiz ve doğal olarak nükleer terörizm ihtimali bizi endişelendiriyor demektedir. ABD eski Başkanı Clinton: Bizim için en korkunç kâbus, bu teröristlerden birinin kitle imha silahına el atmasıdır demiştir (Allison, 2004:32). Bugüne kadar kayda geçen tek nükleer terörizm girişimi 23 Kasım 1995 te Rusya da gerçekleşmiştir. Çeçen ayrılıkçılar, Moskova İzmaylovskiy Parkı na radyoaktif izotop Cs-137 ve dinamit içeren atom bombası yerleştirerek şehri bombalamayı planlamışlardır. Bomba, eylemciler tarafından patlatılmadan yerli televizyon kanalına bildirilmiştir. Bu eylem, Rusya daki Çeçen ayrılıkçıların nükleer silahlara ulaşabildiklerinin ve onları eylemlerinde kullanabileceklerinin somut bir göstergesidir (Rustemova, 2006:127). Teröristlerin eylemlerinde kitle imha silahı kullanma tehdidi bugün de ciddiyetini korumaktadır. ABD Başkanı Barack Obama, Nisan 2010 da yaptığı konuşmada ABD için tek ve en büyük tehdidin terörist örgütlerin nükleer silah elde etme olasılığı olduğunu belirterek; El-Kaide gibi bazı örgütlerin bunları elde etme çabası içinde olduklarını ve bunların bu silahları kullanmaktan da çekinmeyeceklerini belirtmiştir (Spillius, 2010). Devlet kontrolünde olan nükleer silahların terör örgütlerinin eline geçmesi ihtimali diğerlerine göre daha zayıftır. Ancak eski Sovyet Birliği topraklarındaki nükleer tesislerin göreceli güvenlik zafiyetleri ya da atom bombası yapabilecek bilgiye sahip bilim adamlarının varlığı bu ihtimali ayakta tutmaktadır (http://www.washingtonpost.com).

5 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), Teröristlerin nükleer bomba kullanma olasılığının çeşitli teknik engeller yüzünden pek fazla olmamasına; terörle mücadele ve nükleer silahların yayılmasını önleme konusundaki uluslararası işbirliğinin nükleer terörizm eylemlerini çok daha zor hâle getirmiş olmasına rağmen, uluslararası toplumun radyolojik kirli bomba kullanımı konusunda hazırlıklı olması gerekmektedir. Bunun için her şeyden önce belirli maddelerle ilgili kaçakçılık faaliyetlerini ortaya çıkarabilecek, bir saldırının sonuçlarını hafifletebilecek ulusal ve uluslararası kabiliyetlere daha fazla yatırım yapılması gerekmektedir. Nükleer Silahların Çalınması Uluslararası toplum için en büyük tehlikelerden biri, nükleer silahların teröristler tarafından çalınması ve terör eylemlerinde kullanılması tehdididir. Teröristlerin, nükleer silah sahibi devletlerden çalınmış küçük bir silahı ya da yasa dışı yollardan edinilmiş zenginleştirilmiş uranyum ya da plütonyumdan yapılan bombaları kullanmaları muhtemeldir. Nükleer silahlar yıkım gücü açısından çok önemli etkileri olan silahlardır ve bunlara karşı önlem almak oldukça zordur. Nagasaki ye atılan bombanın gücü yaklaşık 20 kiloton, yani 20 bin ton dinamitin (TNT) patlamasına eşdeğerdir. Bir başka deyişle her biri 10 ton yük taşıyan 2,000 adet kamyon, tamamıyla dinamitle doldurulup hepsi aynı anda patlatılırsa Nagasaki ye düşen nükleer bombanın patlama etkisini ancak gerçekleştirilmektedir (Kibaroğlu, 2006:127). Sovyetler Birliği nin dağılması, uluslararası nükleer emniyet için korkunç bir tehlike yaratmıştır; çünkü Sovyetlere ait bütün kitle imha silahları, bağımsızlıklarını kazanan dört ülke arasında dağılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Rusya Federasyonu hâlâ en çok nükleer silah birimlerine sahip ülkelerdir. Bu silahların emniyeti konusundaki olası zafiyetler ise El Kaide, Aum Shinriki gibi terörist gruplara fırsat yaratmaktadır. Nükleer silahlara erişim, bu terörist örgütlerin en büyük hedefleridir lı yıllarda iki örgüt, eski Sovyetler Birliği ülkelerinden birkaç kez bu tür silahları elde etmeye çalışmışlardı. Örgütlerin nükleer silahlara ulaşma çabalarının bugüne kadar başarısızlıkla sonuçlanmasına rağmen, böyle bir ihtimal hala geçerliliğini korumaktadır. Bazı ülkelerde nükleer silahların korunmasına ilişkin emniyet tedbirlerinin daha düşük olması, tehlikenin boyutlarını ciddi bir şekilde etkilemektedir. Rusya Eski Başkanı Boris Yeltsin in ulusal güvenlik danışmanı General Lebed, Mayıs 1997 de, Amerikalı Kongre üyeleri ile yaptığı özel toplantıda, 84 adet 1 kilotonluk Sovyet çanta tipi nükleer silahın

6 96 Gerçeker kayıp olduğunu açıklamıştır. Lebed in bu iddiasına karşı, 2001 yılında Savunma Bakanlığı nükleer silahlar bölümünün kontrolünü elinde tutan Kurumun yöneticisi General Igor Valinkin, Lebed in çanta tipi nükleer silahlar hakkındaki tartışma sırasında sözünü ettiği RA-115 seri numarasının, daha önceden Sovyet cephaneliğinde bulunmuş olan bir tip mühimmat olduğunu doğrulamış ancak imha edildiğini söylemiştir (Allison, 2004:58). Nükleer başlıklı silahların büyük olması, kolaylıkla taşınamaması ve bu silahlara devletler tarafından uygulanan sıkı güvenlik tedbirleri nedeniyle bunlara ulaşmak çok güçtür. Bu yüzden teröristler daha hafif, elde edilmesi ve gizlenmesi daha kolay stratejik silahları tercih etmektedir. Teröristlerin bu bağlamda daha çok rağbet edeceği silahlar birçok durumda tek bir asker tarafından bile taşınabilecek taktik nükleer silahlardır. Bu silahlar arasında çanta tipi nükleer silahlar, sırt çantası silahları, 30 kg. kadar bir ağırlığa sahip ve tek bir asker tarafından on dakika içinde 0.5 kilotondan, 2 kilotona kadar varan bir patlama yaratabilecek şekilde patlatılabilen RA-155 ve RA gibi silahlar, 91 kg. ağırlığındaki mayınlar, hava savunma savaş başlıkları ve 320 km. uzaklıktaki bir düşman kuvvetini imha etmek için tasarlanmış topçu fişekleri bulunmaktadır (Allison, 2004:55-61). Nükleer silah elde edebilecek terör örgütlerini bazı zorluklar beklemektedir. Nükleer silahların birçoğunda Amerikan silahlarına özel elektronik kilit (PAL) uygulanmıştır (Anderson, 2008:237). Bu tür kilitlerin özelliği, gereken şifre girilmezse silahın etkisiz hâle gelmesidir. Bugün bu tür kilitler bütün modern silahların bir parçası hâline gelmiştir. Ayrıca silahlarda deneme sınırı uygulanmıştır; yani şifre birkaç kez yanlış girilirse bu mekanizma otomatik olarak silahı etkisiz hale getirmektedir (Stein, 1987; Feaver, 1992). Bunun dışında çoğu nükleer silah, kazaya ya da yetkisiz kişiler tarafından kullanılmasına karşı tasarlanmış ihtiyati ( permissive ) hareket bağlantılarına ya da kendi kendini yok etme mekanizmalarına sahiptir. Teröristlerin, silahlara yerleştirilmiş bu koruyucu mekanizmaların üstesinden gelmesi ise çok zordur (Gilmour, 2002). Nükleer araç yapımında kullanılabilecek yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun ve plütonyumun çalınması ya da satın alınması Nükleer silahların çalınması ihtimali ile karşılaştırıldığında, terörist örgütlerin nükleer silah yapımında kullanılan maddeleri çalma ya da yasa dışı yollarla bu maddelere ulaşma ihtimalleri daha yüksektir. UAEA düzenlemeleri, 20 kiloton gücündeki bir bomba üretimi için 50 kg. yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyuma ya da 8 kg. plütonyuma ihtiyaç olduğunu

7 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), varsaymaktadır (Kibaroğlu, 1996:262). Dünyada yaklaşık 495 ton plütonyum, 1600 ton yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum bulunmaktadır (http://fissilematerials.org). Bu maddelerin büyük bir bölümü beş nükleer silah sahibi devlette bulunmakla beraber; Belçika, Almanya, Japonya, Hindistan, İsrail ve İsviçre de de önemli miktarlarda bu maddelerin bulunduğu bilinmektedir. Bunlara ek olarak, dünyada 43 ülkede işletme hâlinde olan araştırma reaktörlerinde de 2772 kg. yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum (Highly Enriched Uranium, HEU) bulunmaktadır. Yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum nükleer silah yapım/söküm tesisleri ile araştırma reaktörlerinde bulunmaktadır. Plütonyum ise nükleer silah üretim tesislerinde, kullanılmış yakıt yeniden işleme tesisleri ile karışık oksitli (Mixed Oxide, MOX) yakıt üretim tesislerinde bulunmaktadır (Ferguson, 2004:128). Terör örgütlerinin yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyuma ulaşabilmesi, ya doğal uranyumun zenginleştirilmesi ya da yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun araştırma reaktörlerinden ya da nükleer silah yapım/söküm tesislerinden çalınması ile mümkündür. İlk yöntem, maliyeti yüksek olup, ileri seviyede teknoloji ve uzmanlık gerektirdiğinden, terör örgütlerinin doğal uranyumu zenginleştirerek yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyum eldesine gitme olasılığı düşüktür. Bu konuda bilinen tek teşebbüs, 1990 ların başlarında Aum Shinrikyo örgütü tarafından Avustralya daki uranyum yataklarının satın alınmasına ilişkin olmuştur; ancak örgüt bu noktadan daha ileri gidememiştir. Terörist örgütlerin, araştırma reaktörlerinde bulunan yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyumlu yakıtlardan uranyumu elde etmesi için kimyasal ayrıştırma işlemlerine gerek vardır; bu nedenle bu yöntemin de terör örgütleri tarafından kullanılması düşük ihtimaller arasındadır. Metal plütonyum, kullanılmış yakıt yeniden işleme tesislerinden ya da MOX yakıt üretim tesislerinden de elde edilebilir. Ancak, kullanılmış yakıt yeniden işleme tesislerinden plütonyum elde edilmesi radyoaktif kirliliğe yol açacağından, terörist örgütlerin bu yöntemi kullanmaları ihtimali de düşüktür. Nükleer araç yapımında kullanılacak yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyumun ya da plütonyumun elde edilmesi için terörist örgütlerce kullanılabilecek en muhtemel yöntem, bu maddelerin nükleer silah üretim/söküm tesislerinden ya da nükleer silah sahibi devletlerin depolarından çalınmasıdır. Bu maddeler iyi bir şekilde korunmasına rağmen, nükleer madde kaçakçılık vakaları sıklıkla yaşanmaktadır. Sovyetler Birliği nin çöküşünü takip eden ilk üç yıl içinde Alman Hükümeti, 60 ı nükleer maddelerin ele geçirilmesi biçiminde olmak üzere,

8 98 Gerçeker 700 den fazla nükleer satış girişimini bildirmiştir. Kayıtlara geçmiş bazı nükleer madde kaçakçılığı vakaları şunlardır: - Mayıs 1993: Litvanya da bir bankanın depolama yerinde 150 kilogramı yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum ile kirlenmiş 4.4. ton berilyum bulunmuştur (http://www.iaea.org/). - Kasım 1993: Rusya da, Dz.Alb. Aleksey Tikomirov, Sevmorput tersanesinden 4.5 kg. yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum çalmıştır (Bukharin, 1995). - Aralık 1998: KGB nin yerini alan Rus istihbarat kuruluşu FSB, Rusya nın önde gelen ikinci nükleer silah laboratuarı olan Çalyabinsk teki personelin 18.5 kg. nükleer madde çalmak üzere planladığı bir soygunu engellemiştir (Bunn, 2003:176). - Nisan 2000: Dört Gürcü vatandaşı, yaklaşık 1 kg., %30 oranında zenginleştirilmiş uranyum ile Acar bölgesinin başkenti Batumi nin dışında yakalanmıştır (Bunn, 2003:173). - Temmuz 2001: Fransa da 0.5 gram HEU u satmaya çalışan 3 kişi yakalanmıştır (http://www.iaea.org). - Haziran 2003: Gürcistan da 170 gram HEU u yasadışı yollarla sınırdan geçirmeye çalışan bir kişi yakalanmıştır (http://www.iaea.org). - Kasım 2003: Bir Rus mahkemesi, Rusya nın nükleer güçle çalışan buzkıran filolarının tedarikçisi Atomflot tesisinin bir üst düzey görevlisini, yaklaşık 1 kg. ağırlığındaki uranyum mineralini bulundurmaktan 18 ay sürgüne mahkum etmiştir (Allison, 2004:60). - Şubat 2006: Gürcistan da 79.5 gram HEU u yasadışı yollarla satmaya çalışan kişiler yakalanmışlardır (http://www.iaea.org). - Mart 2006: Yetkililer Almanya da bir çelik tesisinde 47.5 gram HEU içeren bir hurda metal tespit etmişlerdir (http://www.iaea.org/). - Amerikan istihbaratının karar organı Ulusal İstihbarat Kurulu, Şubat 2002 de Rusya ya dayalı tehditler konusunda Kongreye sunduğu raporda, bazı Rus Enstitülerinden 1992 ve 1999 yılları arasında silah ya da silah olarak kullanılabilen nükleer maddelerin çalındığı dört vakanın gerçekleştiğini doğrulamıştır. Raporda ayrıca, Kapsamı ve büyüklüğü meçhul ve failleri henüz yakalanmamış bir kaçakçılık olayı daha gerçekleşmiştir. ifadesi de yer almaktadır (Gellman, 2002). Terörist örgütlerin nükleer maddelere sahip olması gibi bir durumda bile, kitle imhası yaratma kapasitesine sahip bir nükleer araç yapabilmek

9 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), için eğitimli ve üstün yetenekli bir personele, finansmana, gelişmiş tesislere ve ekipmana, ayrıca sıkı bir güvenliğe ihtiyacı vardır. Etkin bir nükleer araç yapım programının, bu denli karmaşık ve çok sayıda unsurun bir araya gelmesini zorunlu kılması, terörist ya da terör örgütünün ülkelerin istihbarat birimlerince ortaya çıkarılmasını da kolaylaştırmaktadır (Gilmour, 2002:29-34). Teröristlerin tüm bu bileşenleri bir araya getirerek amaçlarına ulaşmaları zor olsa bile nükleer silah yapımında kullanılan nükleer maddelerin çalınarak ya da elde edilerek nükleer araç yapımında kullanılması, hâlâ nükleer terörizm tehdidinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Nükleer Tesislere Saldırı ya da Sabotaj Nükleer enerji kullanımının geniş bir yelpazede yaygınlaşması da nükleer terörizm tehdidine yeni bir boyut eklemiştir. Nükleer silahlar, tehditler piramidinin en tepesinde yer almaktadır; ancak, 11 Eylül deneyimleri tüm dünyaya göstermiştir ki, uçak gibi modern yaşamın günlük araçları bile birer silaha dönüşebilmektedir. Nükleer silah, uranyum ve plütonyum elde etme hedeflerine ulaşabilmek için terör örgütleri, nükleer tesislere büyük bir ilgi duymaya başlamışlardır. Bunların bir kaçına yapılacak saldırıların nükleer silah saldırısı ile eşdeğer etki yapabileceği gerçeği, nükleer tesislere saldırı ya da sabotaj olasılığını nükleer terörizmin bir aracı haline getirmiştir. Bu tehditle ilgili bir vaka 1972 yılında Güney Havayollarına ait bir uçağın teröristler tarafından Oak Ridge Nükleer Silah Tesisine çarpacağı tehdidi ile Amerika Birleşik Devletlerinde yaşanmıştır. Bu teşebbüs başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Günümüzde 30 dan fazla ülkede 440 nükleer santral işletme halindedir (http://www.iaea.org). Nükleer santrallara uçakla yapılacak bir saldırı, reaktör kabına zarar vererek, yüksek oranda radyoaktivitenin çevreye yayılmasına yol açabilmektedir. Nükleer santrallarda olası saldırılara karşı gerek fiziksel koruma gerekse güvenlik sistemleri bağlamında ileri düzeyde güvenlik önlemleri alınmış olmasına rağmen, 11 Eylül saldırıları sonrasında değişen tehdit algılamalarıyla birlikte -başta uçak çarpmalarına karşı olmak üzere- nükleer santrallarda tasarım temelli ilave güvenlik önlemleri de arttırılmıştır. Terör örgütlerinin nükleer silah hedeflerine ulaşmak için diğer bir ilgi odağı da araştırma reaktörleridir. Bugün dünyada 56 ülkede toplam 230 araştırma reaktörü işletme halindedir (http://www.world-nuclear.org). Teröristlerin bu tür reaktörlere ilgi duyması üç nedenle açıklanabilir: (1) Bu reaktörlerde genel olarak yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum kullanılmaktadır. Bunların yardımıyla patlayıcı madde içeren silahlar

10 100 Gerçeker üretilebilir. (2) Bu reaktörler, aralarında teröristlerin de olabileceği geniş bir kitleye ve bilim adamlarına açıktır. Bu nedenle terörist örgütler için erişim kolaylığı sağlamaktadır. (3) Radyoaktif izotop içeren reaktörlere yönelik yapılan saldırılar kirli bomba etkisi yaratarak çevrenin kirlenmesine de yol açabilmektedir. Nükleer atıkların elde edilmesi, teröristleri nükleer silah üretiminde kullanılan nükleer maddelere yani yüksek zenginleştirilmiş uranyum ve plütonyuma götürebilecek bir diğer yoldur. Nükleer madde ya da kullanılmış yakıtların taşınması sırasında teröristlerce yapılacak bir sabotaj da nükleer terörizm tehdidinin farklı bir boyutunu oluşturmaktadır. Radyoaktif maddelerin yasa dışı yollarla elde edilmesi ve patlatılması-kirli Bomba Tehdidi Tehdit piramidinin en altında ise kirli bomba tehlikesi yer almaktadır. Kirli bombalar, nükleer bir patlamaya yol açmadan, radyoaktif maddeyi etrafa yayarak radyolojik serpintiye ve kirliliğe yol açan mekanizmalardır. Bu bombalar, sezyumla birlikte bir evrak çantasının içine paketlenmiş dinamitten, kobalt içine sarılmış içinde gübre bulunan kamyon bombasına kadar değişik biçimler alabilmektedir (Allison, 2004:58). Tıp, sanayi, kontrol ve ölçü aparatlarında geniş bir şekilde kullanılan radyoaktif kaynakların kontrollerinin etkin yapılmaması, bu maddelerin terörist örgütlerin eline geçmesi olasılığını arttırmaktadır. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Kaçakçılık Veritabanına (International Atomic Energy Authotity Illicit Trafficcing Database, UAEA ITDB) verilerine göre, nükleer ve radyoaktif maddelerin yasa dışı hareketine ilişkin olarak, döneminde 1773 vaka yaşanmıştır (http://www-ns.iaea.org/security/itdb.asp). Bu olayların büyük bir çoğunluğu radyoaktif maddelerin yasa dışı elde edilmesi, satışı, hareketi, çalınması ve kayıplarına ilişkindir. Söz konusu 1773 olayın dağılımı, yetkilendirilmemiş erişim ve ilgili suçlar (351 olay), çalıntı ve kayıplar (500 olay), diğer yetkilendirilmemiş faaliyetler ve olaylar (870 olay) ile olay sınıfını belirlemeye yönelik yeterince verisi olmayan olaylar (69 olay) şeklindedir (http://www-ns.iaea.org/security/itdb.asp). Radyolojik silahların, özellikle sezyum-137, iridyum-192 ya da kobalt-60 gibi radyoaktif maddelerin, insanlar üzerinde öldürücü ve yaralayıcı etkileri olabilmektedir. İnsanları kitlesel olarak öldürme kapasitesine sahip olmasa da bir radyolojik silah, kendisi ile temas eden kişilere zarar vermenin yanı sıra önemli tesis ve altyapıları, koruyucu kıyafetler giymeden girilemez ve kullanılmaz hale getirmekte; bu bağlamda,

11 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), oldukça büyük ekonomik ve ticari zararlara yol açmaktadır (Garnor, 1998). Günümüze kadar bir radyasyon bombası saldırısı gerçekleşmemiştir; ancak Eylül 1987 deki bir olay, potansiyel sonuçların ortaya konulması için yeterli olmuştur. Brezilya şehri Goiania da 9 gram sezyum-137 içeren bir tıbbi cihaz terkedilmiş bir kanser kliniğinden çalınmıştır. Sezyumu kaplayan koruyucu kapsülü delinen cihaz, bir hurdacıya satılmıştır. Bu radyoaktif madde ile 249 kişi kirlenmiş; 28 kişi radyasyon yanıkları için tedavi altına alınırken, 5 kişi de hayatını kaybetmiştir m³ hacmindeki radyoaktif atık toplatılmış ve geçici bir denetleme bölgesine taşınmıştır (Allison, 2004:78). Nükleer Terörizmle Mücadelede Uluslararası Düzenlemeler Terörizmle ilgili ilk anlaşmanın yapıldığı 1937 yılından bugüne kadar, uluslararası kabul görmüş bir terörizm tanıma ulaşılamamış olduğundan, terörü değerlendiren genel bir anlaşma yapılamamış ve spesifik terör eylemlerini konu alan anlaşmalarla yetinilmiştir (Saraçlı, 2007:1066). Nükleer terörizmin suç hukukunda yerini bulması ve teröristlerin cezalandırılması için uluslararası yasal çerçeve oluşturulmuştur. Anılan yasal çerçeve, andlaşmalar, sözleşmeler, UAEA standartları ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararlarından oluşmaktadır. Bunlara ek olarak, nükleer maddelerin emniyetini temin etmek ve nükleer silahların yasa dışı hareketi ile mücadele etmek amacıyla başta ABD olmak üzere, bazı devletlerin öncülüğünde uluslararası platformda, ikili ve çok taraflı girişimler başlatılmıştır. Bunlar arasında en önemlileri, Tehditin Azaltılması Ortak Girişimi (Cooperative Threat Reduction Initiative, CTR), Küresel Tehdit Azaltılması Girişimi (The Global Threat Reduction Initiative, GTRI) (2), Yayılma Emniyeti Girişimi (The Proliferation Security Initiative, PSI) (3) ve Nükleer Terörizmle Savaşta Küresel Girişim (The Global Initiative to Combat Acts of Nuclear Terrorism) dir (4). Bu programlar, ABD nin nükleer terörizme karşı çok katmanlı savunma stratejisinin bir parçası olup, nükleer terörizmle ulusal ve uluslararası düzeyde savaşmayı hedeflemektedir. Bu makalede, nükleer terörizmle mücadelede kilometre taşlarını oluşturan, aşağıdaki anlaşma ve BMGK kararları mevcut nükleer terörizm tehdidi bağlamında değerlendirilecek; bu tehdidin azaltılmasına - nihayetinde sonlandırılmasına- yönelik olarak söz konusu çerçevede yapılabilecek olası düzenlemeler tartışılacaktır: - Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Andlaşması (Treaty

12 102 Gerçeker on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons, NPT), - Nükleer Maddelerin Fiziksel Korunması Sözleşmesi (Convention on the Physical Protection of Nuclear Material, CPPNM), - Nükleer Terörizm Eylemlerinin Önlenmesi Sözleşmesi (International Convention on the Suppression of Acts of Nuclear Terrorism, CNT), - BMGK nin 1373 (2001) ve 1540 (2004) sayılı kararları. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Andlaşması (NPT) 1970 yılında yürürlüğe giren NPT, nükleer silahsızlanma ve nükleer terörizm konusunda oluşturulan uluslararası hukuk çerçevesinin temelini oluşturmaktadır. Mart 2012 itibariyle NPT'ye taraf ülke sayısı 190 dır (http://www.iaea.org). Hindistan, Pakistan ve İsrail Andlaşmaya taraf olmamışlardır. Andlaşmanın 10. Maddesine göre taraf devletler, ulusal egemenliğini uygulayarak, Andlaşmanın konusuna giren olağanüstü olayların ülkesinin yüksek çıkarlarını tehlikeye düşürdüğüne karar verirse, Andlaşmadan çekilme hakkına sahiptir. Kuzey Kore nin 10 Ocak 2003 te NPT den çekilmesi bu durumun bir örneğini oluşturmaktadır. Andlaşma, devletleri nükleer silahlara resmi olarak sahip olanlar ve olmayanlar olmak üzere iki gruba ayırmaktadır. Andlaşma hükümlerine göre (Madde-9, 3. fıkra) 1 Ocak 1967 tarihinden önce nükleer bir silah ya da diğer patlayıcı araç yapıp kullanmış olan Devletler, uluslararası hukuk nezdinde yasal olarak "Nükleer Silaha Sahip Devlet" olarak tanımlanmıştır. Diğer ülkeler ise "Nükleer Silaha Sahip Olmayan Devlet" olarak tanımlanmıştır (5). Andlaşmaya göre, Nükleer Silah Sahibi Devletler, ABD, Rusya Federasyonu, Çin, İngiltere ve Fransa dır. Andlaşmanın 1. maddesi uyarınca, nükleer silah sahibi her taraf devlet, nükleer silahları veya diğer patlayıcı nükleer araçları ya da bu gibi silahların veya diğer patlayıcı araçların kontrolünü, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, kime olursa olsun, devretmemeyi ve nükleer silah sahibi olmayan herhangi bir Devlete, nükleer silahları veya diğer nükleer patlayıcı araçların kontrolünü elde etmesi için herhangi bir şekilde yardım, özendirme veya isteklendirmede bulunmamayı taahhüt etmektedir. Andlaşmanın 2. maddesine göre, nükleer silaha sahip olmayan her taraf Devlet, nükleer silahları veya diğer nükleer patlayıcı araçları yahut bu silahların veya patlayıcı araçların kontrolünü, kimden olursa olsun, doğrudan doğruya veya dolaylı şekilde devralmamayı; nükleer silahları veya diğer patlayıcı nükleer araçları yapmamayı veya başka şekilde elde

13 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), etmemeyi ve bu silahların veya patlayıcı araçların yapımı için herhangi bir yardım aramamayı veya almamayı taahhüt etmektedir. Nükleer silahsızlanmaya ilişkin hususlar ise Andlaşmanın 6. maddesinde yer almakta olup, bu madde gereğince, Andlaşmaya taraf devletlerin her biri, nükleer silah yarışının yakın tarihte durdurulması ve nükleer silahsızlanmaya ilişkin etkili önlemler ile sıkı ve etkili uluslararası denetim altında genel ve tam silahsızlanmaya ilişkin bir anlaşma akdi için görüşmeleri iyi niyetle yürütmeyi üstlenmektedir. Nükleer terörizmle ilgili olarak NPT nin en önemli fonksiyonu, UAEA eliyle, nükleer güç santrallarının güvence denetimlerine ilişkin kuralları ve bu tesislerin emniyetine ilişkin standartları ortaya koymasıdır. UAEA denetimleri ülkelerin sahip oldukları nükleer maddelerin barışçıl amaçlar dışındaki kullanımını gözetleyen ve caydıran önemli araçlardır. Bu husus, Andlaşmanın 3. maddesi ile hüküm altına alınmıştır. Bu madde ile NPT Andlaşmasına taraf nükleer silah sahibi olmayan devletler, sahip oldukları tüm nükleer maddelere ilişkin UAEA güvence denetimi uygulamalarını kabul etmek durumundadır. Bu tür kapsamlı güvence denetimi anlaşmaları nükleer silah sahibi olmayan ülkelerin nükleer silah yapmama taahhüdünü sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, buna zorunlu kılınmamakla birlikte, nükleer silah sahibi ülkeler de, sivil nükleer faaliyetlerinin bir kısmının veya tümünün UAEA tarafından doğrulanmasına izin veren güvence denetimi anlaşmaları (gönüllü teklif) yapmışlardır. UAEA güvence denetimleri, tesis veya ilgili nükleer madde tedarikçilerinin talepleri doğrultusunda, sadece belirlenen tesislere ilişkin olarak NPT Antlaşmasını imzalamayan ülkelere (İsrail, Hindistan ve Pakistan) de uygulanmaktadır. Olası bildirilmemiş nükleer faaliyetleri tespit kabiliyetini geliştirmeye yönelik önlemleri içeren ilave güvence denetimleri protokolü 1997 yılında kabul edilmiştir. Güvence denetimlerinin esası, nükleer madde, tesis ve faaliyetlere sahip bir ülkenin bunlara dair bildirimde bulunması ve UAEA denetim veya erişimi ile bu bilginin doğrulanmasıdır. UAEA denetim faaliyetleri nükleer tesis tasarımlarının bildirildiği gibi olup olmadığının doğrulanması, işletme kayıtlarının incelenmesi, nükleer maddelerin örneklenmesi ve ölçümü, maddelere dair bilgilerin korunmasına yönelik gözetim ekipmanları ile mühürleme araçlarının kullanımı gibi unsurları kapsayabilmektedir. Ek güvence denetim protokolü, ülkelerin nükleer faaliyetlerine (nükleer madde içermeyen ve çift kullanım faaliyetlerini kapsayacak kadar) ilişkin daha kapsamlı bilgiler vermesini ve UAEA nın ilgili tüm yerlere habersiz olarak ya da davete dayanarak erişimine izin vermesini gerektirmektedir

14 104 Gerçeker (http://www.iaea.org). Bazı anahtar teknolojiler ve maddeler -NPT ye tamamlayıcı olacak şekilde- çok katı uluslararası ihracat denetimlerine tabidir. Nükleer Tedarikçiler Grubu (Nuclear Suppliers Group, NSG), anahtar teknolojiler ve maddelerin transferini düzenleyen bir dizi nükleer tedarikçi kılavuzlarına sahiptir (http://www.nuclearsuppliersgroup.org). Nükleer Transferler Kılavuzu, ihracat tetikleme listesinde tanımlanan nükleer madde, ekipman, teknoloji, bileşen ve tesislerin transferi ile ilgilidir. NSG üyeleri, tetkik listesinde tanımlanan kalemleri UAEA ile kapsamlı güvence denetimleri anlaşması bulunmayan ve nükleer silah sahibi olmayan ülkelere transfer etmeyeceklerini kabul etmiştir. Ayrıca NSG nin, yüksek hızlı bilgisayarlar gibi nükleer alanlardaki kullanımla birlikte nükleer dışı kullanım özelliğine sahip teknolojilerin transferine dair kılavuzları da bulunmaktadır. Benzer şekilde, NPT ye taraf ülkelerin çoğu, Füze Teknolojileri Denetim Rejimi yoluyla nükleer silah fırlatabilecek füze teknolojilerinin denetiminde de işbirliği yapmaktadır. Örneğin G-8, yasadışı ticaret programı ile -UAEA nın tamamlayıcı faaliyetleri olarak- nükleer madde kaçakçılığının engellenmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Ayrıca birçok ülke şüpheli yasa dışı nükleer madde ve teknoloji ticareti konusundaki bilgileri paylaşmakta ve yaptırımlar uygulayabilmektedir. Nükleer Maddelerin Fiziksel Korunmasına İlişkin Sözleşme (CPPNM) NPT nin bir uzantısı sayılabilecek olan Sözleşme, 23 Ağustos 1980 de New York ve Viyana da imzaya açılıp 8 Şubat 1987 de yürürlüğe girmiştir (http://www.un.org). Nükleer madde ve tesislerin fiziksel emniyetinin sağlanmasına yönelik hususları güçlendirmek maksadıyla, Sözleşme 2005 yılında tadil edilmiştir. Ancak bu sözleşmeye yapılan tadilatın yürürlüğe girmesi için taraf devletlerin 2/3 si tarafından onaylanması gerekmektedir. Haziran 2012 tarihi itibariyle gereken sayının yarısından daha az devlet tarafından onaylanmış olması nedeniyle, tadil edilen Sözleşme henüz yürürlüğe girmemiştir. Sözleşme, nükleer maddelerin, barışçıl amaçlar dışında kullanılmak amacıyla kanun dışı yollarla elde edilmesini önlemeye yönelik olarak, nükleer maddelerin kullanımı, taşınması veya depolanması sırasında ülkelerin alacakları fiziksel koruma önlemlerinin esaslarını düzenlemektedir. Sözleşme, nükleer maddelerin ülke sınırları içerisinden transit geçişi ile gemi veya uçaklara yüklenmesi sırasında belirlenmiş fiziksel koruma tedbirlerinin alınmasını zorunlu kılmaktadır. Sözleşmenin 7. maddesi gereğince kasti olarak işlenen:

15 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), a) Nükleer maddenin herhangi bir kişinin sağlığının ciddi bir biçimde bozulmasına, ölümüne ya da mala karşı önemli bir zarar vukuuna yol açan veya bunlara yol açabilecek biçimde kanuni bir yetkiye dayanmaksızın elde edilmesini, bulundurulmasını, kullanılmasını, transferini, değiştirilmesini, atılmasını veya saçılmasını oluşturan bir fiil; b) Nükleer maddenin çalınması ve gaspı; c) Nükleer maddenin zimmete geçirilmesi veya hile ile elde edilmesi; d) Tehdit, kuvvet kullanma veya diğer herhangi bir zorlama yoluyla nükleer madde talebini meydana getiren bir fiil; e) (i) herhangi bir kişinin ölümüne veya sağlığının ciddi bir biçimde bozulmasına veya mala karşı önemli bir zarara yol açmak için nükleer maddenin kullanılacağına veya; (ii) Bir gerçek veya tüzel kişiyi, milletler arası kuruluşu veya Devleti herhangi bir fiilde bulunmaya ya da bu fiilden kaçınmaya zorlamak için (b) fıkrasında belirtilen suçlardan birinin işleneceğine dair tehdit; f) (a), (b) veya (c) fıkralarında belirtilen suçlardan herhangi birinin işlenmesine teşebbüs ile, g) (a) dan (f)'ye kadar olan fıkralarda belirtilen suçlardan herhangi birine katılmayı meydana getiren fiil, her Taraf Devletçe millî mevzuatına cezayı gerektiren bir suç olarak dâhil edilecek ve her Taraf Devlet, vahim mahiyetlerini göz önünde bulundurarak, bu maddede belirtilen suçları uygun cezalarla müeyyide altına alacaktır (6). Sözleşme sadece barışçıl amaçlarla kullanılan nükleer maddeleri kapsamaktadır. Silahlanma açısından nükleer karaborsada en önemli kaynak olan ve bu bağlamda öncelikli tehdit oluşturan askerî envanterdeki nükleer maddeleri kapsamamaktadır. Sözleşmedeki bu eksiklik, Nükleer Terörizm Eylemlerinin Önlenmesi Sözleşmesi ile giderilmiştir. Nükleer Terörizm Eylemlerinin Önlenmesi Sözleşmesi (CNT) NPT ve CPPNM deki yetersizlikler, uluslararası camiayı nükleer terörizmle ilgili yeni yasal enstrümanların geliştirilmesi çalışmalarına itmiştir. Bu kapsamda, mevcut uluslararası yasal düzenlemelerin yanı sıra nükleer terörizmi özel olarak konu alan yeni bir sözleşme oluşturulmuştur yılında yürürlüğe giren bu Sözleşme, taraf devletlerde radyoaktif madde ve nükleer araçların dâhil olduğu terörist eylemlerin önlenmesine, faillerinin kovuşturulmasına, cezalandırılmasına ve bu kişilerin iade

16 106 Gerçeker edilmesine imkân tanımakta; taraf devletler arasında işbirliğinin arttırılmasını amaçlamaktadır (http://www.un.org). Sözleşmenin Giriş bölümünde, dünya çapında terörist eylemlerin tırmanışa geçtiğine ve nükleer terörizmin ağır sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekilmekte; bu durumun uluslararası barış ve güvenliğe tehdit oluşturabileceği vurgulanmaktadır. Hâlihazırda var olan uluslararası hukuk kurallarının, nükleer saldırıları yeterli bir şekilde düzenlemekten yoksun olduğu ifade edilmektedir (7). Sözleşme kapsamına sadece bireyler girmekte olup, devlet ve örgütlerin faaliyetleri bu Sözleşme kapsamı dışındadır. Madde-4 te silahlı bir çatışmada silahlı kuvvetlerin faaliyetlerinin ve bir devletin askerî kuvvetlerince resmî görevlerin ifası sırasında gerçekleştirilen faaliyetlerinin kapsam dışı olduğu belirtilmektedir. Sözleşme, silahlı kuvvetler ve askerî kuvvetler ayırımı yaparak ikincisinin silahlı kuvvetlerin yanında, bunları desteklemek için çalışan kişileri kapsadığını belirtmektedir (Madde-1, 6. fıkra). Sözleşme, devletler tarafından nükleer silahların kullanılmasının veya kullanılması tehdidinde bulunulmasının hukuksallığı konusu ile ilgili değildir (Madde-4, 4. fıkra). Sözleşmenin 2. maddesi, ölüme, ciddi bedeni hasara, çevreye ya da mülke zarara yol açmak kastıyla radyoaktif maddeleri kullanan ve bunlara sahip olan kişileri suçlu saymaktadır. Bu amaçlarla radyoaktif maddeleri salmak için nükleer tesisleri kullanmak ya da onlara zarar vermek de bu kapsamdadır (Madde-2, 1. fıkra). Ayrıca, tehdit, teşebbüs, iştirak, idare ve katkı da suç kabul edilmiştir (Madde-2, 2. fıkra). Taraf devletler, ulusal yasalarında bu suçlara ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlüdürler (Madde 5). Bunlara ek olarak Madde-15 uyarınca, anılan suçlar siyasi suçlar kapsamında yer almayacaktır. Sayılan suçların işlenmesinden sonra radyoaktif madde, araç ya da nükleer tesislerin kontrolünü ele geçiren devlet, bunları zararsız kılmak üzere gerekli önlemleri almakla ve UAEA güvenli koruma kuralları uyarınca emniyeti sağlamakla yükümlüdür (Madde-18, 1. fıkra). Ancak gerekli önlemler in tanımının yapılmamış olması, bu Sözleşmenin önemli eksikliklerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Sözleşme sadece bireyleri kapsamaktadır (Madde-2, 1. fıkra). Bu Sözleşmede terör örgütlerinin de içinde bulunduğu devlet-dışı aktörlerin kapsam dışında bırakılması, Sözleşmenin en önemli eksikliği olarak addedilmektedir.

17 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), Nükleer Terörizm Konusunda Alınan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararları 1373 (2001) Nolu Karar BM Şartı nın VII. Bölümü uyarınca 2001 de kabul edilen, bu nedenle bağlayıcılığı olan, eylem ve işlem gerektiren hususlar içeren ve terörizm ile organize suçlar arasındaki bağlantıyı da vurgulayan 1373 sayılı karar, terörizmin mali kaynaklarının kurutulmasına, terör eylemlerinin hazırlık aşaması da dâhil olmak üzere her düzeyde önlenmesine, üye ülkelerin terörizmle mücadele için aralarında yoğun bir iş birliği gerçekleştirmelerine, terörist eylemlerde bulunanların ağır cezayı gerektiren suçlu olarak yargılanmalarına, teröristlere mülteci statüsü tanınmamasına, BM üyesi ülkelerin terörizmle mücadele için uluslararası iş birliğini öngören tüm sözleşmelere süratle katılmaları dileğine ilişkin hususları içermektedir (http://www.un.org). Karar, tüm devletlere terörizmle bağlantılı kişi ve kuruluşlara aktif veya pasif destek verilmesinden kaçınma, teröristlere ve terör örgütlerine, doğrudan veya dolaylı olarak mali kaynak yaratılmasını engelleme, terörle bağlantılı kişi ve kuruluşlarla doğrudan veya dolaylı olarak ilgisi bulunanların mal varlıklarını dondurma yükümlülüğü getirmektedir (Kaya, 2005:152) sayılı karar, sadece BM üyesi devletleri değil, tüm devletleri bağlayıcı niteliktedir. Karar ayrıca, bütün devletlerin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ne bağlı olarak kurulan Terörle Mücadele Komitesi ne kararın uygulanması konusunda rapor verme yükümlülüğü getirmiştir (2004) No lu Karar 28 Nisan 2004 te Güvenlik Konseyi tarafından kabul edilen 1540 sayılı karar, belirli devleti hedef almaksızın genel kurallar getirmesi açısından Konsey in VII. Bölüm çerçevesinde kabul ettiği diğer kararlardan farklılık arz etmektedir (Keskin, 2005:176). Üye devletleri bağlayıcı önlemler içeren 1540 sayılı kararın esas konusu, nükleer, kimyasal veya biyolojik silahların devlet dışı aktörlerin eline geçmesinin yaratacağı tehdit ve bunun önlenmesine yönelik tedbirlerdir (http://www.un.org). Söz konusu kararda, zaman sınırlaması getirilmemiştir. Karar, devlet-dışı aktörlerin özellikle de teröristlerin bu silahlara erişimi başta olmak üzere, sözü geçen silahların taşınmasının, kullanılmasının engellenmesi yönünde devletlere yükümlülükler getirmektedir. Kararda devlet-dışı aktör, bir devletin yasal yetkisi altında faaliyet göstermeyen birey veya oluşum olarak tanımlanmıştır. Terör örgütleri, suç örgütleri, ulusal kurtuluş hareketleri, bağımsızlık hareketleri,

18 108 Gerçeker ayrılıkçı örgütler, devlet içinde olmakla birlikte o devletin yasal yetkisini aşan şekilde faaliyet gösteren oluşumlar ile bunların yönetici ve üyeleri bu kategoriye girmektedir. Bunun dışında füzeler, roketler gibi nükleer, kimyasal ve biyolojik silahları ulaştıran araçlar ve bu silahların tasarımı, geliştirilmesi, üretimi ve kullanımında ve bir yerden bir yere ulaştırılmasında kullanılan materyaller, araç-gereçler de ilgili materyaller olarak karar metninde tanımlanmıştır (Steyn, 2005:85-91). Karara göre tüm devletler, nükleer, kimyasal ve biyolojik silahları veya bunların ulaştırılması için gereken araçları geliştirme, edinme, üretme, sahip olma, nakletme, transfer etme veya kullanmaya teşebbüs eden devletdışı aktörlere her çeşit yardımı sağlamaktan kaçınacaklardır. Bu hususlara ilişkin olarak etkin yasaklayıcı hukuki düzenlemeleri yapmak ve uygulamak da devletlerin yükümlülüğündedir (Kaya, 2005:116). Ayrıca devletler, ilgili materyaller hususu da dâhil olmak üzere, nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlarla bunların ulaştırılması için gereken araçların yayılmasının engellenmesi için gerektiğinde uluslararası iş birliğine de başvurarak, uluslararası hukuka uygun olarak ve ulusal mevzuat çerçevesinde, ülkeleri içinde etkili fiziki önlemler geliştirilmesi ve uygulanması; yasa dışı silah trafiğini ele alan sınır kontrolleri ve polis gücü geliştirilmesi; ulusal ihracat ve transit geçiş kontrollerinin uygulanması konularında da yükümlü kılınmıştır (Çaycı, 2006: 66-69) sayılı karar, devletlere nükleer silahların yayılmasına karşı gereken kapasiteyi geliştirme olanağı vermiştir. Ancak, ne ABD ne de uluslararası toplum, bu kararı çok yönlü bir direktif olmaktan çıkarıp yayılmaya karşı etkili bir araç hâline getirememiştir. Bu karar, nükleer silahların yayılmasına karşı alınan önlemlerle ilgili küresel bir alt sınır belirlemiş ve bütün devletleri bu önlemleri uygulamakla görevlendirip; devletlere, nükleer maddelerin arzı ile ilgili önlemler alma şartını getirmiştir. Karar, her ne kadar yardım verme ve isteme sorumluluğunu devletlere yüklüyorsa da BM, üye devletlerin nükleer, kimyasal ya da biyolojik silah gibi kitle imha silahlarının geliştirilmesi, üretilmesi, temin edilmesi, kullanılması ya da transferi gibi faaliyetlere destek vermelerini önleme amacıyla ve üye devletler tarafından verilecek raporlar için, bir haberleşme merkezi görevi yapacak bir izleme komitesi de kurmuştur. BM den destek alan 1540 Komitesinde dışarıdan sekiz uzman da görev yapmaktadır. (Kaya, 2006:118) Komitesinin çalışması, son olarak 2008 yılında 1810 sayılı BMGK kararı ile 3 yıl süreyle daha uzatılmıştır. Karar, devletlere uygun etkin emniyet standartlarının sağlanmasını

19 Savunma Bilimleri Dergisi, Mayıs 2013, 12 (1), zorunlu kılarken; etkili uygun standartların ne olduğunu açık bir şekilde tanımlamamıştır. Bu nedenle, 2004 yılından 2008 yılına kadar olan 4 yıllık süre zarfında 137 ülke kararda yer alan hususlara ilişkin uygulamadaki ilerlemeleri raporlamış olsalar da, 1540 sayılı kararın, nükleer terörizmle mücadelede kısmen başarılı olabildiğini söylemek mümkündür (Joyner, 2009). Nükleer Terörizmle Mücadelede Uluslararası Yasal Çerçevenin Güçlendirilmesine Yönelik Değerlendirmeler Nükleer terörizmle mücadelede, uluslararası yasal çerçeve oluşturulmasına; ulusal ve uluslararası girişimlerle önemli ölçüde başarılar elde edilmesine rağmen, mevcut tehditler bağlamında bu düzenlemeleri güçlendirmeye yönelik adımların atılması gerektiği değerlendirilmektedir. Nükleer terörizmin önlenmesine yönelik mevcut yasal çerçevenin değişen koşullara göre gözden geçirilmesi çok büyük önem taşımaktadır. Mevcut yasal çerçeve ile ilgili en büyük problem, çerçeveyi oluşturan enstrümanlara uyulmaması ve normların uygulanması ile ilgilidir. Mevcut yasal çerçeveyi güçlendirmeye yönelik atılacak adımlarda temel hedef nükleer silah, nükleer ve radyoaktif maddelerin devlet-dışı aktörlerin eline geçmesinin önlenmesidir. Bu bağlamda düzenlemeler öncelikle, devletlerin sahip olduğu nükleer madde ve nükleer silahların emniyetinin sağlanması üzerine odaklanmalıdır. İkinci olarak; nükleer maddelerin yasa dışı hareketini önlemeye yönelik yasal düzenlemelerde, uyum ve yaptırım konusunda güçlendirici hususlara yer verilmelidir. Üçüncü olarak, silahlanma önlenmeli ve nükleer silah sahibi devletlerin silahlarından arındırılması kuvvetle teşvik edilmelidir. Bu hususların hayata geçirilmesi, uygulamaların sadece UAEA eliyle izlenmesi ve denetlenmesi ile gerçekleştirilemeyecektir. Bu noktada anahtar husus, UAEA nın uygulamalarının yanı sıra, devletlerin nükleer terörizmi önlemeye yönelik hususları ulusal güvenlik politikalarının bir parçası hâline getirmeleri ve taraf oldukları uluslararası düzenlemelerle birlikte bu politikaların etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamalarıdır. Söz konusu yasal çerçevenin güçlendirilmesine yönelik olarak, bu değerlendirmeler ışığında geliştirilen öneriler aşağıda açıklanmaktadır. 1. Nükleer tesis ve maddelerin emniyeti ile ilgili mevcut yasal standartlar netleştirilmeli ve devletlerin nükleer tesislerin ve maddelerin emniyetini sağlaması zorunlu hâle getirilmelidir. Devletlerin bu hususlardaki kayıtsızlık ve uyumsuzlukları göz ardı edilmemelidir.

20 110 Gerçeker Nükleer silahların ve maddelerin emniyetinin sağlanması konusunda BMGK kararları devletleri bağlayıcı nitelikli standartları içerecek şekilde revize edilmelidir (Curtis, 2008). Nükleer madde ve silahların emniyetine yönelik olarak 1540 sayılı kararda yer alan devletler uygun ve etkili standartları sağlayacaklardır ifadesi, devletlerin bunu nasıl sağlayacakları ya da konuyla ilgili standartları ve referans noktalarını açık bir şekilde belirtmemesi açısından kararda önemli bir boşluğa işaret etmektedir. UAEA nın konuyla ilgili tavsiyelerinin devletler üzerinde bağlayıcı nitelikte değildir. Mevcut yasal çerçevenin önemli bir boyutunu oluşturan UAEA tavsiyeleri de daha net ve devletler üzerinde daha bağlayıcı nitelikte düzenlenmelidir (Bunn, 2008:96-100). Mevcut düzenlemelere ek olarak, UAEA standartları belli bazı tehditleri konu alacak şekilde ve kabiliyet oluşturmak üzere düzenlenmelidir. Örneğin, nükleer madde depolama tesislerinde silahlı güvenlik görevlileri bulundurulması, tesisin ve tesis personelinin sürekli izlenmesi gibi hususlar zorunlu hâle getirilmelidir sayılı kararda yer alan uygun ve etkili standartlar ifadesi bahsi geçen şekilde düzenlenirse, Güvenlik Konseyinin, bu hususları bir kararla UAEA eliyle uygulanmak üzere- nükleer devletler için bağlayıcı hale getirebileceği değerlendirilmektedir. Nükleer maddelerin barışçıl amaçlarla kullanılması konusunda katı emniyet standartlarını getiren yılında tadil edilen- CPPNM in devletlerce ivedilikle onaylanmasının ve yürürlüğe girmesinin sağlanması nükleer maddelerin emniyetinin geliştirilmesi adına atılacak bir diğer önemli adımdır (Boureston, 2010). Nitekim, Sözleşmenin yürürlüğe girmesi için üye devletlerin 2/3 ü tarafından onaylanması gerekmektedir. Bu rakama ulaşılamamış olunması nedeniyle, Mart 2012 tarihi itibarıyla tadil edilen Sözleşme henüz yürürlükte değildir. 2. NPT, devlet-dışı aktörleri de kapsayacak şekilde tadil edilmelidir. NPT, nükleer silahların, nükleer maddelerin ve nükleer uzmanlığın yayılmasının kontrolü konusundaki en kapsamlı, en geniş çaplı ve en etkili düzenlemedir. Bu nedenle, nükleer terörizm konusunda NPT de yapılacak tadiller nükleer terörizmle mücadelede büyük önem arz etmektedir. NPT ye taraf 5 nükleer silah sahibi devlet, diğer nükleer silah sahibi devletlere nükleer silah ihracatı yapmayacaklarını ve Anlaşmaya taraf nükleer silah sahibi olmayan devletlere de nükleer araç geliştirilmesi konusunda yardımcı olmayacaklarını taahhüt etmişlerdir (Madde-1). Nükleer silah sahibi olmayan devletler de nükleer silah geliştirmeyeceklerini (Madde-2) ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımına ilişkin olarak UAEA ile iş

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

Terörle Mücadele Mevzuatı

Terörle Mücadele Mevzuatı Terörle Mücadele Mevzuatı Dr. Ahmet ULUTAŞ Ömer Serdar ATABEY TERÖRLE MÜCADELE MEVZUATI Anayasa Terörle Mücadele Kanunu ve İlgili Kanunlar Uluslararası Sözleşmeler Ankara 2011 Terörle Mücadele Mevzuatı

Detaylı

Hazırlayan Selma KILIÇ Destek Hizmetler Müdürlüğü Ġlkyardım ve Afet Birim Sorumlusu Afet ÇalıĢmaları Koordinatörü selmakl@hacettepe.edu.

Hazırlayan Selma KILIÇ Destek Hizmetler Müdürlüğü Ġlkyardım ve Afet Birim Sorumlusu Afet ÇalıĢmaları Koordinatörü selmakl@hacettepe.edu. Hazırlayan Selma KILIÇ Destek Hizmetler Müdürlüğü Ġlkyardım ve Afet Birim Sorumlusu Afet ÇalıĢmaları Koordinatörü selmakl@hacettepe.edu.tr 0312 305 4350 Başbakanlık AFAD, KBRN yönetmelik çalışması sonucunda

Detaylı

Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Beyefendiler,

Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler, Beyefendiler, ÇOCUKLARIN İNTERNET ORTAMINDA CİNSEL İSTİSMARINA KARŞI GLOBAL İTTİFAK AÇILIŞ KONFERANSI 5 Aralık 2012- Brüksel ADALET BAKANI SAYIN SADULLAH ERGİN İN KONUŞMA METNİ Sayın Komiser, Saygıdeğer Bakanlar, Hanımefendiler,

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

(Resmi Gazete ile yayımı: 27.10.2004 Sayı: 25626)

(Resmi Gazete ile yayımı: 27.10.2004 Sayı: 25626) 60 TÜRKIYE CUMHURIYETI HÜKÜMETI ILE SLOVENYA CUMHURIYETI HÜKÜMETI ARASıNDA ÖRGÜTLÜ SUÇLAR, UYUŞTURUCU MADDE KAÇAKÇıLıĞı, ULUSLARARASı TERÖRIZM VE DIĞER CIDDI SUÇLARLA MÜCADELEDE IŞBIRLIĞI ANLAŞMASıNıN

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 ILO Kabul Tarihi: 15 Haziran 2006 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 20 Şubat 2009 Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı, Uluslararası

Detaylı

İran ın Nükleer Emelleri: Bombaya Giden Iki Yol, Barışa Giden Diğer Yol. Büyükelçi Gregory L. Schulte nin Açıklamaları

İran ın Nükleer Emelleri: Bombaya Giden Iki Yol, Barışa Giden Diğer Yol. Büyükelçi Gregory L. Schulte nin Açıklamaları İran ın Nükleer Emelleri: Bombaya Giden Iki Yol, Barışa Giden Diğer Yol Büyükelçi Gregory L. Schulte nin Açıklamaları A.B.D. nin Birleşmiş Milletler Viyana Ofisi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Daimi

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan:

Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan: 13 Eylül 2007 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 26642 Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan: YÖNETMELİK NÜKLEER VE NÜKLEER ÇİFT KULLANIMLI EŞYALARIN İHRACATINDA İZNE ESAS OLACAK BELGENİN VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK

Detaylı

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar

A. Giriş. B. Olumlu Unsurlar ÇOCUK HAKLARI KOMİTESİNİN TÜRKİYE NİN BM ÇOCUK HAKLARI SÖZLEŞMESİNE EK ÇOCUK SATIŞI, ÇOCUK FAHİŞELİĞİ VE ÇOCUK PORNOGRAFİSİ EK PROTOKOLÜNE İLİŞKİN İLK DÖNEMSEL RAPORUNA YÖNELİK NİHAİ GÖZLEMLERİ 1. Komite,

Detaylı

T.C. BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Sivil Savunma Amirliği

T.C. BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Sivil Savunma Amirliği T.C. BATMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Sivil Savunma Amirliği KİMYASAL, BİYOLOJİK, RADYOLOJİK VE NÜKLEER TEHLİKELERE DAİR GÖREV YÖNERGESİ 2013 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 Pentagon yetkilileri Fransa'nın talep ettiği Reaper tipi insansız hava aracı (İHA) veya dronların satışına yönelik olarak Kongre'de

Detaylı

Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri

Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri Organizasyonun bilgi ihtiyacını analiz etmek ve bu ihtiyacı karşılamak için enformasyon planı geliştirmek, Bilgi ve Belge işlemlerini

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

YÜKSEK AKTİVİTELİ KAPALI RADYOAKTİF KAYNAKLARIN VE SAHİPSİZ KAYNAKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ

YÜKSEK AKTİVİTELİ KAPALI RADYOAKTİF KAYNAKLARIN VE SAHİPSİZ KAYNAKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 21 Mart 2009 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27176 Türkiye Atom Enerjisi Kurumundan: YÖNETMELİK YÜKSEK AKTİVİTELİ KAPALI RADYOAKTİF KAYNAKLARIN VE SAHİPSİZ KAYNAKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASININ VE TERÖRÜN FİNANSMANININ ÖNLENMESİ POLİTİKASI

SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASININ VE TERÖRÜN FİNANSMANININ ÖNLENMESİ POLİTİKASI SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASININ VE TERÖRÜN FİNANSMANININ ÖNLENMESİ POLİTİKASI ZİRAAT KATILIM BANKASI A.Ş. SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASININ VE TERÖRÜN FİNANSMANININ ÖNLENMESİ POLİTİKASI Suç gelirlerinin aklanması

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI MÜCADELE ADIMLARI

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI MÜCADELE ADIMLARI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI MÜCADELE ADIMLARI 16 Haziran 2009 Four Seasons Sultanahmet-İstanbul bv.karbonhizmetleri@tr.bureauveritas.com Kyoto Sonrası Dönemde Küresel Dinamikler Bahar Ubay İDKG Proje Yöneticisi

Detaylı

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ Prof. Dr. Şeref SAĞIROĞLU Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgi Güvenliği Derneği II. Başkan 1 Neden İhtiyaç Duyuldu Diğer Ülke Örnekleri

Detaylı

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ KİMYASAL, BİYOLOJİK, RADYOLOJİK VE NÜKLEER TEHLİKELERE İLİŞKİN GÖREV YÖNERGESİ

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ KİMYASAL, BİYOLOJİK, RADYOLOJİK VE NÜKLEER TEHLİKELERE İLİŞKİN GÖREV YÖNERGESİ T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ KİMYASAL, BİYOLOJİK, RADYOLOJİK VE NÜKLEER TEHLİKELERE İLİŞKİN GÖREV YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç MADDE 1- (1) Bu

Detaylı

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı

Detaylı

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma Elli-dokuzuncu Oturum Üçüncü Komite Gündem maddesi 98 Kadınların Konumunun Geliştirilmesi Almanya, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Brezilya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Sina Baydur UTMK Başkan Vekili Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Sina BAYDUR UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi,

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 Bu Sözleşmeye taraf devletler, Birleşmiş Milletler Yasasının

Detaylı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Sunu Planı Dünya da Tarım İlacı Kullanımı Türkiye de Tarım İlacı Kullanımı İlaç Alet

Detaylı

TAEK in Görevleri ve Yaptığı İşler. Dr. Sinan Aytekin TÜRKÖZ

TAEK in Görevleri ve Yaptığı İşler. Dr. Sinan Aytekin TÜRKÖZ TAEK in Görevleri ve Yaptığı İşler Dr. Sinan Aytekin TÜRKÖZ 17.05.2011 TAEK - ADHK 2 TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ KURUMU (1) 1955, Nükleer enerjinin barışcıl amaçlar ile kullanılması (UAEA) 27.08.1956; 6821 Sayılı

Detaylı

Siber Güvenlik Risklerinin Tanımlanması / Siber Güvenlik Yönetişimi

Siber Güvenlik Risklerinin Tanımlanması / Siber Güvenlik Yönetişimi KURUMLAR İÇİN SİBER GÜVENLİK ÖNLEMLERİNİ ÖLÇME TESTİ DOKÜMANI Kurumlar İçin Siber Güvenlik Önlemlerini Ölçme Testi Dokümanı, kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör temsilcilerinin siber güvenlik adına

Detaylı

(1) ATRG L 268, 3.10.1998, s. 1.

(1) ATRG L 268, 3.10.1998, s. 1. 2119/98/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Kararı çerçevesinde bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve kontrolü için erken uyarı ve yanıt sistemi hakkında 22 Aralık 1999 tarihli KOMİSYON KARARI [C(1999)

Detaylı

6- REKABET POLİTİKASI

6- REKABET POLİTİKASI 6- REKABET POLİTİKASI 8 Mart 2001 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesinin yayımlanmasından bugüne kadar yapılmış olan idari düzenlemeler Ek 6.1 de gösterilmiştir. I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 6.1 Rekabet

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Amaç İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK (7 Nisan 2004/25426 R.G.) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Madde 1 Bu Yönetmelik, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA

TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA Amerika Birleşik Devletleri (ABD), kendi yasalarına göre vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışı banka hesapları üzerinden vergilendirmeden

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

G-20 TÜRKİYE 2015 ÇALIŞTAYI

G-20 TÜRKİYE 2015 ÇALIŞTAYI VİZYON BELGESİ (TASLAK) G-20 TÜRKİYE 2015 ÇALIŞTAYI Küresel Güvenlik ve Refah için Güç ve Adalet İnşası (03-05 Aralık 2015, İstanbul) G-20, küresel hasılanın yaklaşık %90'ını, ticaretin %80'ini, nüfusun

Detaylı

Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu

Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu İş Sağlığı ve ne İlişkin İşveren Görüşleri 24. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAFTASI Konya, 4 Mayıs 2010 Müşavir Avukat Z. Ulaş YILDIZ Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu İÇERİK I. Bölüm: Uluslararası

Detaylı

Anılan rejimde ekonomik değeri olmayan atıklar ise fire olarak tanımlandığından bu atıklar dahilde işleme rejiminin konusunu oluşturmamaktadır.

Anılan rejimde ekonomik değeri olmayan atıklar ise fire olarak tanımlandığından bu atıklar dahilde işleme rejiminin konusunu oluşturmamaktadır. GÜMRÜK İŞLEMLERİNE TABİ TUTULMAKSIZIN SERBEST DOLAŞIMA SOKULAN İKİNCİL İŞLEM GÖRMÜŞ ÜRÜNE İLİŞKİN GÜMRÜK VERGİLERİ VE İDARİ PARA CEZALARINI ORTADAN KALDIRAN SÜRE (ZAMANAŞIMI) Bilindiği üzere Dahilde İşleme

Detaylı

FASIL 29 GÜMRÜK BİRLİĞİ

FASIL 29 GÜMRÜK BİRLİĞİ FASIL 29 GÜMRÜK BİRLİĞİ Öncelik 29.1 Özellikle gümrük kontrolleri ve vergi denetimi kuralları olmak üzere, serbest bölgeler mevzuatının AB müktesebatı ile uyumlu hale getirilmesi 1 Mevzuat uyum takvimi

Detaylı

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ

KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI VİZYON 2035 KITASINDA ETKİN BÖLGESİNDE LİDER ÖNSÖZ Vizyon-2035 Dokümanı, Hv.K.K.lığının geleceğe yönelik hedeflerini belirlemek amacıyla; Dünya ve Türkiye de güvenlik anlayışındaki

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP)

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Kurtuluş Aykan* Küresel mali krizin ortaya çıkardığı en önemli gerçek, ekonomik sorunların bundan böyle artık tek tek ülkelerin

Detaylı

İŞ YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. İŞ SÜREKLİLİĞİ PLANLAMASI A. AMAÇ

İŞ YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. İŞ SÜREKLİLİĞİ PLANLAMASI A. AMAÇ Sayfa No: 1/7 A. AMAÇ Bu politika, nin deprem, yangın, fırtına, sel gibi doğal afetler ile sabotaj, donanım veya yazılım hatası, elektrik ve telekomünikasyon kesintileri gibi önceden tahmin edilebilen

Detaylı

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Siyasi İşler Başkanlığı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 - Reform İzleme Grubu nun (RİG) 20. Toplantısı, Devlet Bakanı ve Başmüzakerecimiz

Detaylı

AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği

AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliği İşyeri Sağlığı, Güvenliği ve Hijyeni AB de İşyeri Sağlığı ve Güvenliğinin önemi Misyon ve teşkilat AB Mevzuatı ve AB Stratejisi Ortaklar Başlıca güçlükler ve inisiyatifler

Detaylı

ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM

ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM AVRUPA TERÖRLE MÜCADELEDE SAFLARI SIKILAŞTIRIYOR: ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM 62 EKONOMİK FORUM Melih ÖZSÖZ İKV Genel Sekreter Yardımcısı Son zamanlarda AB gündeminde yaşanan terör olaylarına

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetim Planlaması Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Detaylı

AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ

AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ AFET YÖNETİM SİSTEMLERİ Ülkelerin Kriz Yönetim Sistemleri -Amerika Birleşik Devletleri, -Kanada, -Japonya, -Fransa, -İsrail, -İngiltere Birleşik Krallığı, -Rusya Federasyonu, -Almanya,

Detaylı

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Oğuz Gündoğdu ACİL DURUMLAR PANELİ KalDer Bursa Şubesi Çevre ve İş Güvenliği Kalite Uzmanlık Grubu 27 Mayıs 2015 Ülkemizde çağdaş anlamda Afet Yönetimi

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5393 Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz Umut Oran İstanbul Milletvekili (2)

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER GİRİŞ Gelişen bilişim teknolojilerinin bütün kamu kurumlarında kullanılması hukuk alanında bir kısım etkiler meydana getirmistir. Kamu tüzel kişileri tarafından bilgisayar teknolojileri kullanılarak yerine

Detaylı

1 1: LOJİSTİK KAVRAMI...

1 1: LOJİSTİK KAVRAMI... İÇİNDEKİLER Giriş:... 1 Bölüm 1: LOJİSTİK KAVRAMI... 3 1.1. Lojistiğin Tanımı ve Tarihsel Gelişimi... 4 1.1.1. Lojistik Kavramı... 4 1.1.2. Lojistiğin Tarihsel Gelişimi... 6 1.2. Lojistikle İlgili Genel

Detaylı

Yönetmelikler. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikler. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik Yönetmelikler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar Amaç Madde 1

Detaylı

KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU

KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU KAYNAK MAKİNELERİ SEKTÖRÜ NOTU İki metal parçayı ısıl yolla birleştirme işleminde kullanılan kaynak makine ve malzemeleri, üretim sanayinde önemli bir paya sahiptir. Geliştirilen her teknolojik malzemenin

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ S.K.S DAİRE BAŞKANLIĞI Ege Üniv. Kampüsü 35100 Bornova/İZMİR-TURKEY

EGE ÜNİVERSİTESİ S.K.S DAİRE BAŞKANLIĞI Ege Üniv. Kampüsü 35100 Bornova/İZMİR-TURKEY Sürekli Değişen Güvenlik Algılamaları ve Yenilenen Savunma Stratejileri Kongre Kapsamı Ege Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Öğrenci Kongresi, uluslararası ilişkiler ve ilgili diğer bölümlerde öğrenimlerini

Detaylı

Sürdürülebilir Enerji Politikalarında Nükleer Enerji nin Yeri ve Türkiye

Sürdürülebilir Enerji Politikalarında Nükleer Enerji nin Yeri ve Türkiye Sürdürülebilir Gelişme Sürdürülebilir Enerji Politikalarında Nükleer Enerji nin Yeri ve Türkiye Prof. Dr. Hasan SAYGIN İstanbul Teknik Üniversitesi Enerji Enstitüsü e-mail:sayginh@itu.edu.tr Tel cep:0

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Sunum İçeriği. 1. Siber Savaş (Siber Terör) 2. Siber Savunma 3. USOM

Sunum İçeriği. 1. Siber Savaş (Siber Terör) 2. Siber Savunma 3. USOM Sunum İçeriği 1. Siber Savaş (Siber Terör) 2. Siber Savunma 3. USOM Siber Savaş Siber Savaş Siber Saldırı Casusluk Sabotaj Servis Dışı Bırakma (DDOS) Siber Savaş Estonya 2007: DDOS saldırılarıyla ülkenin

Detaylı

NÜKLEER KAZA veya TERÖR ST ATAKTA ORGAN ZASYON, fi B RL ve STRATEJ S

NÜKLEER KAZA veya TERÖR ST ATAKTA ORGAN ZASYON, fi B RL ve STRATEJ S NÜKLEER KAZA veya TERÖR ST ATAKTA ORGAN ZASYON, fi B RL ve STRATEJ S Levent KENAR Nükleer Kaza veya Terörist Atakta Organizasyon, İş Birliği ve Stratejisi Doğal olarak bulunan veya yapay olarak üretilen

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

Bilgi Teknolojisi Çözümleri

Bilgi Teknolojisi Çözümleri Bilgi Teknolojisi Çözümleri ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı KİMYASAL, BİYOLOJİK, RADYOLOJİK VE NÜKLEER TEHLİKELERE DAİR GÖREV YÖNERGESİ ADANA Ç. Ü. İ d a r i v e M a l i İ ş

Detaylı

TERÖRİZMİN BASTIRILMASINA (SUPPRESSION) DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 1

TERÖRİZMİN BASTIRILMASINA (SUPPRESSION) DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 1 TERÖRİZMİN BASTIRILMASINA (SUPPRESSION) DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 1 Bu Sözleşmeyi imzalayan Avrupa Konseyi üyesi Devletler, Avrupa Konseyi amacının, üyeleri arasında daha sıkı bir birliği gerçekleştirmek

Detaylı

İKV DEĞERLENDİRME NOTU

İKV DEĞERLENDİRME NOTU 110 Ocak 2015 İKV DEĞERLENDİRME NOTU AVRUPA TERÖRLE MÜCADELEDE SAFLARI SIKILAŞTIRIYOR: ORTAK PNR UYGULAMASINA DOĞRU ADIM ADIM Melih ÖZSÖZ İKV Genel Sekreter Yardımcısı Araştırma Müdürü 0 İKTİSADİ KALKINMA

Detaylı

Karar Verme Süreçlerinde Kamu Katılımına İlişkin AB Direktifinin sunduğu Fırsatlar. Kaidi Tingas Katılımuzmanı İstanbul, Aralık 2009

Karar Verme Süreçlerinde Kamu Katılımına İlişkin AB Direktifinin sunduğu Fırsatlar. Kaidi Tingas Katılımuzmanı İstanbul, Aralık 2009 Karar Verme Süreçlerinde Kamu Katılımına İlişkin AB Direktifinin sunduğu Fırsatlar Kaidi Tingas Katılımuzmanı İstanbul, Aralık 2009 Giriş (1) Çevre haklarının hukuk sistemine dahil edilmesi konusunun çerçevesi

Detaylı

SAF GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. RÜŞVET VE YOLSUZLUKLA MÜCADELE POLİTİKASI

SAF GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. RÜŞVET VE YOLSUZLUKLA MÜCADELE POLİTİKASI SAF GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. RÜŞVET VE YOLSUZLUKLA MÜCADELE POLİTİKASI 1. Amaç: Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Politikasının (Politika) amacı SAF GYO A.Ş nin ( Şirket ) faaliyet gösterdiği sektörde

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE HIRVATİSTAN CUMHURİYETİ ARASİNDA DOSTLUK VE İŞBİRLİĞİ ANTLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE HIRVATİSTAN CUMHURİYETİ ARASİNDA DOSTLUK VE İŞBİRLİĞİ ANTLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN - 820 - * TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE HIRVATİSTAN CUMHURİYETİ ARASİNDA DOSTLUK VE İŞBİRLİĞİ ANTLAŞMASININ ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (Resmi Gazete ile yayımı: 14.6.1997 Sayı: 23019) Kanun

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

TEBLİĞ. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: SİBER OLAYLARA MÜDAHALE EKİPLERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE

TEBLİĞ. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: SİBER OLAYLARA MÜDAHALE EKİPLERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE 11 Kasım 2013 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28818 TEBLİĞ Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: SİBER OLAYLARA MÜDAHALE EKİPLERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMALARINA DAİR USUL VE ESASLAR HAKKINDA

Detaylı

TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2006/32) BİRİNCİ KISIM Genel Bilgi ve İşlemler

TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2006/32) BİRİNCİ KISIM Genel Bilgi ve İşlemler 30 Aralık 2006 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 26392 Dış Ticaret Müsteşarlığından: TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2006/32) BİRİNCİ KISIM Genel Bilgi ve İşlemler

Detaylı

Türkiye de Radyasyon Güvenliği Komiteleri

Türkiye de Radyasyon Güvenliği Komiteleri Türkiye de Radyasyon Güvenliği Komiteleri Yrd. Doç. Dr. Ayşegül YURT Dokuz Eylül Üniversitesi 1. ULUSAL RADYASYONDAN KORUNMA KONGRESİ 19-21 KASIM 2015, ANKARA Radyasyon Güvenliği Komiteleri (RGK) 2690

Detaylı

UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK

UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK KCS Danışmanlık Uluslararası okulları ve organizasyonları çocuklarınız için daha güvenli hale getirir Uluslararası lider uzamanlardan ve kuruluşlardan direk bilgiye

Detaylı

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Konu sayfa Pratik - 1 2-10 1 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

1. HAFTA KIG126. İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı. Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK. ekmelsulak@karabuk.edu.tr

1. HAFTA KIG126. İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı. Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK. ekmelsulak@karabuk.edu.tr 1. HAFTA KIG126 Öğr. Gör. E. Ekmel SULAK ekmelsulak@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 GİRİŞ Bilindiği üzere çalışanlar açısından 2 temel risk söz konusudur;

Detaylı

DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI

DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI ÇĐN ve HĐNDĐSTAN DA KÜRESEL ISINMA ĐLE ĐKLĐM DEĞĐŞĐKLĐKLERĐ NEDENĐ OLAN SERA GAZI EMĐSYONLARI HAKKINDA ÇEVRE EYLEM PLANI POLĐTĐKALARI Ahmet Cangüzel Taner Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu(

Detaylı

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler

Tablo 15.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu kurum Yayım tarihi 1 2003/55/AT ve 2004/67/AT sayılı Direktifler FASIL 15 ENERJİ Öncelik 15.1 Enerji Topluluğu Antlaşmasına olası üyelik amacı da dikkate alınarak gaz ve elektrik iç piyasası ile elektriğin sınır ötesi ticaretine ilişkin müktesebata uyumun ve ilgili

Detaylı

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 3357 SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19/12/1996, No: 96/9012 Dayandığı Kanunun Tarihi : 28/2/1995, No:

Detaylı

İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI

İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde acil

Detaylı

6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 8 OCAK 2013 ÖNDER KAHVECİ

6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 8 OCAK 2013 ÖNDER KAHVECİ 6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 8 OCAK 2013 ÖNDER KAHVECİ T Ü R K İ Y E K A M U - S E N G E N E L S E K R E T E R İ T Ü R K S A Ğ L I K - S E N G E N E L B A Ş K A N

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı