T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANA BİLİM DALI ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİ BİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANA BİLİM DALI ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİ BİLİM DALI"

Transkript

1 i T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANA BİLİM DALI ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİ BİLİM DALI ZİHİN ENGELLİ ÖĞRENCİLERE GÜNLÜK YAŞAM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASINDA EŞZAMANLI VE SABİT BEKLEME SÜRELİ İPUCU İŞLEM SÜREÇLERİNİN ETKİLİLİK VE VERİMLİLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Hazırlayan Banu SAYĞIN Ankara Ekim, 2009

2 ii T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANA BİLİM DALI ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİ BİLİM DALI ZİHİN ENGELLİ ÖĞRENCİLERE GÜNLÜK YAŞAM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASINDA EŞZAMANLI VE SABİT BEKLEME SÜRELİ İPUCU İŞLEM SÜREÇLERİNİN ETKİLİLİK VE VERİMLİLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Banu SAYĞIN Danışman: Doç. Dr. Nihal VAROL Ankara Ekim, 2009

3 iii Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü ne; Banu SAYĞIN a ait Zihin Engelli Öğrencilere Günlük Yaşam Becerilerinin Kazandırılmasında Eşzamanlı ve Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreçlerinin Etkililik ve Verimliliklerinin Karşılaştırılması başlıklı tezi jürimiz tarafından Özel Eğitim Anabilim Dalı nda yüksek lisans tezi olarak kabul edilmiştir. Üye Adı Soyadı İmza Üye(Tez Danışmanı) Üye Üye... Onay Yukarıdaki imzaların, adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım..../.../20.. Akademik Unvanı, Adı Soyadı Enstitü Müdürü

4 iv TEŞEKKÜR Araştırmanın her aşamasında, büyük bir sabırla benden yardım ve desteğini esirgemeyen, yol gösteren açıklamalarıyla her zaman yanımda olan, öğrencisi olmaktan her zaman gurur duyduğum tez danışmanım Doç. Dr. Nihal VAROL a teşekkürlerim sonsuzdur. Araştırma boyunca manevi desteğiyle her zaman yanımda olan, düşünce ve önerileriyle beni destekleyen değerli arkadaşım Mehrizar YAKIN a teşekkür ederim. Araştırma boyunca birlikte çalıştığım sevgili öğrencilere ve değerli velilerine teşekkür ederim. Araştırmamın uygulanması aşamasında bana destek olan TSK Sağlık Vakfı Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yönetici ve personeline teşekkür ederim. Araştırma güvenirlik verilerimi toplayan değerli arkadaşlarım Neşe EKŞİ KAHRAMAN ve Meryem DEMİRTAŞ a teşekkür ederim. Araştırmanın her aşamasında benden manevi desteklerini esirgemeyen değerli aileme teşekkür ederim. Banu SAYĞIN ANKARA- 2009

5 v ÖZET ZİHİN ENGELLİ ÖĞRENCİLERE GÜNLÜK YAŞAM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASINDA EŞZAMANLI VE SABİT BEKLEME SÜRELİ İPUCU İŞLEM SÜREÇLERİNİN ETKİLİLİK VE VERİMLİLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI SAYĞIN, Banu Yüksek Lisans, Zihin Engellilerin Eğitimi Bilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Nihal VAROL Ekim, 2009 Bu araştırmanın amacı, zihin engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerinin(ped değiştirme ve tişört ütüleme becerilerinin) kazandırılmasında, eşzamanlı ve sabit bekleme süreli ipucu işlem süreçlerinden hangisinin daha etkili ve verimli(ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleştirilen öğretim süreci sayısı, ölçüt karşılanıncaya değin öğrencinin yaptığı yanlış tepki sayısı ve ölçüt karşılanıncaya değin geçen toplam öğretim süresi açısından) olduğunu, kazandırılan becerilerin öğretimden 7, 14, 21 gün sonra sürdürülüp sürdürülmediğini ve kazandırılan becerilerin farklı ortam, araç ve kişilere genellenip genellenmediğini ortaya koymaktır. Ayrıca araştırmada kazandırılan becerilerin önemini ve işlevselliğini belirlemek, bu becerileri kazandırmada kullanılan beceri işlem süreçlerinin uygunluğunu ve işlevselliğini değerlendirmek amacıyla ailelerin ve öğretmenlerin görüşleri alınmıştır. Araştırmada, tek denekli deneysel desenlerden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır.

6 vi Araştırmada öğrencilerin tişört ütüleme ve ped değiştirme becerilerindeki düzeyleri, araştırmanın bağımlı değişkenlerini; günlük yaşam becerilerinin öğretiminde kullanılan eşzamanlı ve sabit bekleme süreli ipucu işlem süreçleriyle yapılan öğretim ise bağımsız değişkenlerini oluşturmuştur. Araştırmanın denekleri, öğretim yılında, TSK SAĞVAK Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi ne kayıtlı 12 ve 14 yaşlarında iki kız öğrencidir. Araştırmada, deneklerin günlük yaşam becerilerindeki başlama düzeyleri tek fırsat yöntemiyle belirlenmiş ve bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini belirlemek için öğretim oturumlarına yer verilmiştir. Öğretim oturumları, gün içerisinde tişört ütüleme ve ped değiştirme becerilerinin eşzamanlı ve sabit beklemeli öğretim süreçleriyle öğretimi dönüştürülerek uygulanmıştır. Öğretim sırasında deneklerin gösterdikleri ilerlemeler, ipucu işlem süreçlerine uygun olarak hazırlanan ilerleme kayıt çizelgelerine kayıt edilmiştir. Araştırmada öğrencilerin günlük yaşam ve kişisel bakım becerilerindeki gereksinimlerini, çalışma davranışları, dil ve taklit becerilerindeki düzeylerini ve öğrenciler için etkili pekiştireçleri belirlemek amacıyla, öğretmen görüşme formu; deneklerin ped değiştirme ve tişört ütüleme becerilerinin öğretimi için gerekli ön koşul becerilere sahip olup olmadıklarını belirlemek amacıyla önkoşul beceriler ölçü aracı; günlük yaşam becerilerindeki düzeylerini belirlemek amacıyla, beceri ölçü araçları; sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreciyle öğretimi yapılan günlük yaşam becerilerinde, öğretim sırasında öğrencilerin ilerlemelerini kaydetmek amacıyla, ilerleme kayıt çizelgeleri; sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreciyle yapılan öğretimin, uygulamacı tarafından öğretim sürecinde yer alan basamaklara uygun olarak güvenilir biçimde uygulanıp uygulanmadığının belirlenmesi ve yoklama oturumlarında(başlama düzeyi, genelleme, süreklilik) toplanan verilerin güvenilir bir biçimde toplanıp toplanmadığını belirlemek amacıyla, uygulama güvenirliği formu; sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreçleriyle öğretimi gerçekleştirmek amacıyla, eşzamanlı ve sabit bekleme süreli ipucu işlem süreciyle sunulan öğretim materyalleri ve kazandırılmak istenen becerilerin önemini ve işlevselliğini, bu becerileri kazandırmada kullanılan beceri işlem süreçlerinin uygunluğunu ve işlevselliğini belirlemek amacıyla sosyal geçerlik formu hazırlanmış ve uygulanmıştır.

7 vii Araştırmada elde edilen veriler, grafiksel olarak analiz edilmiş ve niteliksel olarak yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, zihin engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında her iki ipucu işlem süreciyle sunulan öğretimin etkili olduğu; ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen toplam öğretim süresi açısından, sabit bekleme süreli ipucu işlem süreciyle yapılan öğretimin, eşzamanlı ipucu işlem süreciyle yapılan öğretime göre daha verimli olduğu; ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleşen toplam öğretim süreci sayısı ve ölçüt karşılanıncaya değin verilen yanlış tepki sayısı açısından, eşzamanlı ipucu işlem süreciyle yapılan öğretimin, sabit bekleme süreli ipucu işlem süreciyle yapılan öğretime göre daha verimli olduğu; kazandırılan günlük yaşam becerilerinin öğretim bittikten 7, 14, 21 gün sonra sürdürülebilirliği ve farklı ortam, kişi, araç-gerece genellenebilirliği açısından farklılık olmadığı izlenimi edinilmiştir.

8 viii ABSTRACT A COMPRASION OF THE EFFECTIVENESS AND EFFICIENCY OF CONSTANT- TIME DELAY AND SIMULTANEOUS PROMPTING PROCEDURES ON TEACHING DAILY LIFE SKILLS TO STUDENTS WITH MENTAL RETARDATION Sayğın, Banu Master Degree of Department of Special Education Supervisor: Assoc. Prof. Nihal VAROL October, 2009 This study was designed to determine whether simultaneous or constant-time delay prompting procedures is effective in teaching daily life skills(changing hygienic peds and ironing T-shirts) to students with mental retardation (in terms of the number of trainings, the number of the incorrect behaviors of the child and total training process until meeting the criterion), whether the skills are maintained 7, 14, 21 days after the training is completed and whether the skills are generalized to different environments, people and tools/materials. Besides, opinions of the families and teachers are employed in order to determine the efficiency and functionality of the skills and to determine the appropriateness and functionality of the procedures used during the process of training of the skills. Adopted Alternating Treatment Design across the single subject experimental designs is used in the research.

9 ix While students levels at ironing T-shirts and changing hygienic peds compose the dependent variable the training performed with constant-time delay and simultaneous prompting procedures in teaching daily life skills composes the independent variable of the study. Baselines of the subjects are determined with single chance procedure and training sessions are designed so as to examine the effect of the independent variable on the dependent variable. Training sessions are performed with alternating treatment during the process of teaching ironing T-shirts and changing hygienic peds. Students development table prepared appropriately according to the prompting procedures. In order to find out the students daily life and personal care requirements, their studying behaviors, their language and imitation levels and effective reinforcements, a teacher interview form is used. Prerequisite skills form is employed so as to explore whether the subjects have essential prerequisite skills about changing hygienic peds and ironing T-shirts. Besides, prerequisite skills form is applied to determine the students daily life skill levels. Students developments during the training with constant-time delay and simultaneous prompting procedures are written down with the help of development record tables. With the aim of determining the reliability of data gathering during follow-up sessions (baseline, generalization, continuity) and reliability of application of training performed with constant-time delay and simultaneous prompting procedures by the instructor, a procedural reliability form is used. A social reliability form is prepared and employed in order to determine the importance and functionality of materials and required skills used in the training performed with constant-time delay and simultaneous prompting procedure and appropriateness and functionality of the procedures utilized during the process of acquiring the skills. The data gathered during the study are analyzed graphically and interpreted characteristically. According to the results of the study, both of the prompting procedures are efficient in teaching daily life skills to the students with mental retardation. In terms of the total process of training until meeting the criterion constant-time delay prompting procedures more productive than the simultaneous prompting procedure. In terms of the total number of the training and incorrect behaviors until meeting the criterion,

10 x simultaneous prompting procedure is more productive than the constant-time delay prompting procedure. Moreover, there is no difference in terms of the maintenance of the daily life skills 7, 14, 21 days after the training and the generalization of the skills to different environments, people, and tools/materials.

11 xi İÇİNDEKİLER BAŞLIK SAYFASI i JÜRİ ÜYELERİ İMZA SAYFASI..iii ÖN SÖZ iv ÖZET.v ABSTRACT...viii İÇİNDEKİLER xi TABLOLAR LİSTESİ...xxi GRAFİKLER LİSTESİ..xxi BÖLÜM 1. GİRİŞ Problem Araştırmanın Amacı Araştırmanın Alt Amaçları Önem Sınırlılıklar Tanımlar- Terimler 11 BÖLÜM 2. KAYNAK TARAMASI Ülkemizde Zihinsel Yetersizliği Olan Bireyler İçin Varolan Eğitim Ortamları..14

12 xii Orta Düzeyde Zihinsel Yetersizliği Olan Bireyler İçin Varolan Eğitim Ortamları Anaokulu Özel Eğitim Sınıfları İlköğretim Okulu İş Okulu İlköğretim Okulu ve İş Okulu Etkili Öğretim Öğrenmenin Aşamaları Edinim Akıcılık Kalıcılık Genelleme Uyarlama Öğretimde Verimlilik Beceri Öğretimi Beceri ve Günlük Yaşam Becerileri Beceri Öğretiminde Kullanılan İpuçları İpucu Sözel İpucu İşaret İpucu Model Olma Fiziksel Yardım Beceri Öğretim Materyali Geliştirme Ölçüt Bağımlı Ölçü Araçların Hazırlanması Öğrencinin Yapabildiklerinin Belirlenmesi Amaçların Oluşturulması.30

13 xiii Öğretim Planlarının Hazırlanması Öğretimin Değerlendirilmesi İpucu İşlem Süreçlerinde Yer Alan Temel Kavramlar Ana Yönerge Öğretimde Kullanılacak İpucunun Belirlenmesi(Kontrol Edici İpucu) Öğretim Süreci(Deneme) Yanıt Aralığı İpucu İşlem Süreçleri Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreci Sıfır Saniye Bekleme Süreli Öğretim Süreçleri Sıfır Saniye Bekleme Süreli Öğretim Süreçlerine Devam Etme Ölçütünün Belirlenmesi Öğrenci Davranışlarına Ne Şekilde Tepkide Bulunacağını Belirleme Öğretim Sırasında Öğrenci Davranışlarının Ne Şekilde Kaydedileceğinin Belirlenmesi Uygulama, Kayıt Tutma Ve Bireyin Gösterdiği Performansa Göre Değişiklikler Yapma Sabit Bekleme Süreli Öğretim Süreçleri Öğrencinin İpucunu Bekleme Becerisini Belirleme İpucunu Geciktirme Süresini Belirleme Öğrenci Davranışlarına Ne Şekilde Tepkide Bulunulacağını Belirleme Öğretim Sırasında Öğrenci Davranışlarının Ne Şekilde Kaydedileceğinin Belirlenmesi Uygulama, Kayıt Tutma Ve Bireyin Gösterdiği Performansa Göre Değişiklikler Yapma Eşzamanlı İpucu İşlem Süreci...39

14 xiv Öğrenci Davranışlarına Ne Şekilde Tepkide Bulunulacağını Belirleme Öğretim Sırasında Öğrenci Davranışlarının Ne Şekilde Kaydedileceğinin Belirlemesi Uygulama, Kayıt Tutma ve Öğrencinin Gösterdiği Performansa Göre Gerektiğinde Değişiklikler Yapma Yoklama(Değerlendirme) Oturumlarını Planlama Zincirleme Becerilerin Öğretiminde Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreçlerinin Etkiliklerinin ve Verimliliklerinin Belirlenmesine Yönelik Yurt İçi Ve Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Sürecinin Etkililiğinin Belirlenmesine Yönelik Türkiye de Yapılan Araştırmalar Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Sürecinin Etkililiğinin Belirlenmesine Yönelik Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar Eşzamanlı İpucu İşlem Sürecinin Etkililiğinin Belirlenmesine Yönelik Türkiye de Yapılan Araştırmalar Eşzamanlı İpucu İşlem Sürecinin Etkililiğinin Belirlenmesine Yönelik Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreçlerinin Etkililik ve Verimliliklerinin Karşılaştırılmasına Yönelik Yapılan Araştırmalar Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreçlerinin Etkililik ve Verimliliklerinin Karşılaştırılmasına Yönelik Türkiye de Yapılan Araştırmalar Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreçlerinin Etkililik ve Verimliliklerinin Karşılaştırılmasına Yönelik Yurt Dışında Yapılan Araştırmalar 51

15 xv 3. YÖNTEM Araştırma Deseni Karşılaştırmalı Modeller Uyarlamalı Dönüşümlü Uygulamalar Modeli Araştırmada Uyarlamalı Dönüşümlü Uygulamalar Modelinin Kullanılması Tek Denekli Deneysel Desenlerde Verilerin Analizi Denekler ve Seçimi Denekler Deneklerin Seçimi Kullanılan Veri Toplama Araçları Öğrencilerin Günlük Yaşam Becerilerindeki Gereksinimlerini Belirlemek Amacıyla Kullanılan Veri Toplama Araçları Öğretmen Görüşme Formunun Geliştirilmesi Öğretmen Görüşme Formunun Ön Uygulaması Öğretmen Görüşme Formunun Uygulanması Gereksinimlerin Belirlenmesi Araştırma Verilerinin Toplanması İçin Kullanılan Veri Toplama Araçları Öğretim Öncesinde ve Öğretim Sonrasında Öğrencilerin Düzeyini Belirlemede Kullanılan Veri Toplama Araçları Beceri Ölçü Araçlarının Geliştirilmesi Ped Değiştirme Becerisi Ölçüt Bağımlı Ölçü Aracı Tişört Ütüleme Becerisi Ölçü Aracı.. 62

16 xvi Beceri Ölçü Araçları Kullanma Yönergelerinin Geliştirilmesi Beceri Ölçü Araçları Kayıt Çizelgelerinin Geliştirilmesi Beceri Ölçü Araçlarının Ön Uygulaması Beceri Ölçü Araçlarının Uygulanması ve Puanlanması Önkoşul Beceriler Ölçü Aracının Geliştirilmesi Ped Değiştirme Becerisi Ön Koşul Becerileri Ölçü Aracı Tişört Ütüleme Becerisi Ön Koşul Becerileri Ölçü Aracı Önkoşul Becerileri Ölçü Araçları Ön Uygulaması Önkoşul Becerileri Ölçü Araçları Uygulaması ve Puanlanması Öğretim Sırasında İlerlemelerin Kaydedileceği Kayıt Çizelgelerinin Geliştirilmesi Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreciyle Öğretim Yapılırken Öğretimde İlerlemelerin Kaydedileceği Kayıt Çizelgeleri Sıfır Saniye Bekleme Süreli Öğretim Süreçlerinde İlerlemelerin Kaydedileceği Kayıt Çizelgesi ve Kullanılması Dört Saniye Bekleme Süreli Öğretim Süreçlerinde İlerlemelerin Kaydedileceği Kayıt Çizelgesi ve Kullanılması Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Öğretim Yapılırken İlerlemelerin Kayıt Edileceği Kayıt Çizelgesi Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Öğretim Yapılırken İlerlemelerin Kayıt Edileceği Kayıt Çizelgesinin Geliştirilmesi ve Kullanılması Genelleme Sürecinde Veri Toplama Sürekliliğe Yönelik Veri Toplama Verimliliğe Yönelik Veri Toplama Uygulama Güvenirliği Veri Toplama Formu Sosyal Geçerlik Formu Beceri Öğretim Materyallerinin Geliştirilmesi Becerilerin Ana Yönergelerinin Belirlenmesi Öğretimde Kullanılacak Uygun İpucunu Belirlenmesi..70

17 xvii Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreciyle Sunulan Öğretim Materyali Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreciyle Sunulan Beceri Öğretim Ünitelerinin Geliştirilmesi Sıfır Saniye Bekleme Süreli Öğretim Planlarının Geliştirilmesi Sıfır Saniye Bekleme Süreli Öğretim Süreçlerine Devam Etme Ölçütünün Belirlenmesi Öğretim Sırasında Öğrenci Davranışlarının Ne Şekilde Kaydedileceğinin Belirlenmesi Öğrenci Davranışlarına Ne Şekilde Tepkide Bulunacağını Belirlenmesi Sıfır Saniye Bekleme Süreli Öğretim Planlarının Hazırlanması Dört Saniye Bekleme Süreli Öğretim Planlarının Geliştirilmesi Öğrencinin Bekleme Becerisine Sahip Olma Düzeyinin Belirlenmesi İpucunu Geciktirme Süresinin Belirlenmesi Öğrenci Tepkilerine Ne Şekilde Tepkide Bulunulacağının Belirlenmesi Dört Saniye Bekleme Süreli Öğretim Planlarının Hazırlanması Öğretimin Değerlendirilmesi Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Sunulan Öğretim Materyali Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Sunulan Öğretimde Öğrenci Davranışlarına Ne Şekilde Tepkide Bulunulacağının Belirlenmesi Öğrenci Tepkilerinin Ne Şekilde Kayıt Edileceğinin Belirlenmesi Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Sunulan Beceri Öğretim Ünitelerinin Geliştirilmesi Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Sunulan Öğretim Planları Yoklama(Değerlendirme) Oturumlarının Planlanması Bağımsızlık Oturumlarının Planlanması..77

18 xviii 3.5. Ortam ve Materyaller Beceri Öğretim Materyalinin Ön Uygulaması Deney Süreci Başlama Düzeyi Verilerinin Toplanması Uygulama Süreci Becerilerin Öğretim Sırası ve Süresi Becerilerin Öğretim Sırası Becerilerin Öğretim Süresi Öğretim Sonu Bağımsızlık Yoklamaları Ped Değiştirme ve Tişört Ütüleme Becerileri Öğretim Süreçleri Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreciyle Ped Değiştirme ve Tişört Ütüleme Becerileri Öğretim Ünitelerindeki Öğretim Süreçlerinin Sunulması Öğretime Hazırlık Sıfır Saniye Bekleme Süreli Öğretim Süreçleri Dört Saniye Bekleme Süreli Öğretim Süreçleri Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Ped Değiştirme ve Tişört Ütüleme Becerileri Öğretim Ünitelerindeki Öğretim Süreçlerinin Sunulması Öğretime Hazırlık Eşzamanlı İpucu Öğretim Süreçleri Değerlendirme Oturumları Öğretim Sonu Bağımsızlık Yoklamaları Genelleme Süreklilik..87

19 xix 3.8. Verilerin Analizi Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Yapılan Öğretimin Etkililiklerine Yönelik Verilerin Analizi Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreciyle Yapılan Öğretimin Verimliliklerinin Karşılaştırılmasına Yönelik Verilerin Analizi Uygulama Güvenirliği Sosyal Geçerlik 89 BÖLÜM 4. BULGULAR ve YORUMLAR Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreci İle Sunulan Öğretimin Etkiliklerine Yönelik Bulgular Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreci İle Yapılan Öğretimin Verimliliklerinin Karşılaştırılmasına Yönelik Bulgular Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreci İle Yapılan Öğretim Sonucu Kazandırılan Günlük Yaşam Becerilerinin Sürekliliğine Yönelik Bulgular Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreci İle Yapılan Öğretim Sonucu Kazanılan Günlük Yaşam Becerilerinin Genellenmesine Yönelik Bulgular Güvenirlik Bulguları Uygulama Güvenirliği Bulguları Başlama Düzeyi Oturumları Uygulama Güvenirliği Bulguları Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreci ile Yapılan Öğretim Uygulama Güvenirliği Bulguları Eşzamanlı İpucu İşlem Süreci ile Yapılan Öğretim Uygulama Güvenirliği Bulguları.104

20 xx Genelleme Oturumları Uygulama Güvenirliği Bulguları Süreklilik Oturumları Uygulama Güvenirliği Bulguları Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreçleriyle Kazandırılan Günlük Yaşam Becerilerinin Sosyal Geçerliğine Yönelik Bulgular.105 BÖLÜM 5. ÖZET, YARGI ve ÖNERİLER Özet Yargı Öneriler Eğitim ve Uygulamaya Yönelik Öneriler İleri Araştırmalara Yönelik Öneriler 116 KAYNAKÇA EKLER LİSTESİ..130 EKLER..131

21 xxi TABLOLAR LİSTESİ Sayfa No 1. Başlama Düzeyi Verilerinin Toplanması Uygulama Planı Uygulama Planı Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreçlerinin Verimliklerine Yönelik Bulgular...95 GRAFİKLER LİSTESİ 1. Deneklerin Sabit Bekleme Süreli ve Eşzamanlı İpucu İşlem Süreçleriyle Yapılan Öğretim Sırasında Ped Değiştirme ve Tişört Ütüleme Beceri Basamaklarını Bağımsız Olarak Gerçekleştirme Düzeyleri Deneklerin Kazandıkları Günlük Yaşam Becerilerini Öğretimden 7, 14, 21 Gün Sonra Sürdürme Düzeyleri Deneklerin Kazandıkları Günlük Yaşam Becerilerini Farklı Ortam, Kişi ve Araç- Gerece Genelleme Düzeyleri.101

22 1 BÖLÜM 1 GİRİŞ 1.1.PROBLEM Günlük yaşam becerileri, bireylerin ev içinde ve dışarıda yaşamlarını bağımsız olarak sürdürebilmeleri, kişisel bakım ve görünüşlerini korumaya yönelik olan becerilerdir. Bireylerin, ev içinde ve ev dışında bağımsız olarak yaşamı sürdürebilmek ve kişisel bakım ve görünüşü koruyabilmek için gerekli olan ev içi becerileri(yemek hazırlama, yiyecek depolama, temizlik, giysi yıkama, ütü yapma, giysileri tamir etme, görünüşü düzeltme, telefon etme, misafir ağırlama, yatak yapma becerileri gibi) ve toplum kaynaklarını kullanma becerileri(şehir içi ve dışı seyahat etme, alışveriş yapma, lokantada yemek yeme, muayene olma gibi) günlük yaşam becerileri olarak adlandırılmaktadır(varol, 2004). Günlük yaşam becerileri, normal gelişim gösteren bireylerin olduğu kadar yetersizlikten etkilenmiş bireylerin de toplumda başarılı olmaları için gereklidir(varol, 2006). Küçük yaşlardan itibaren kazanılmaya başlayan günlük yaşam becerileri, okul yaşamında olduğu kadar ilerleyen yıllarda da bireylerin toplumda bağımsız olarak yaşamalarını olumlu yönde etkilemektedir. Bireylerin küçük yaşlardan itibaren kazandıkları beceriler tek basamaklı davranışları içeren ayrık beceriler olabileceği gibi birden fazla tek basamaklı davranışın ard arda yapılmasını gerektiren zincirleme beceriler de olabilmektedir. Günlük yaşam ve kişisel bakım becerileri, zincirleme beceriler olma özelliği göstermektedir(varol, 2006; Tekin- Kırcaali İftar, 2004).

23 2 Ülkemizde, ilköğretim okulu orta düzeyde öğrenme yetersizliği(eğitilebilir) olan çocukların eğitim programlarında, Türkçe, Matematik, Hayat Bilgisi, Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler, Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi, TC. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Resim İş, Müzik, Beden Eğitimi, İş Eğitimi, Trafik ve İlk Yardım Eğitimi, Toplumsal Uyum Becerileri disiplin alanları yer almaktadır. Toplumsal Uyum Becerileri, bağımsız yaşam becerilerinin kazanılmasına temel olabilecek beslenme, öz bakım ve günlük yaşam becerilerini içermektedir. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin eğitimlerinin temel amacı, bu bireylerin yaşamlarını bağımsız olarak devam ettirebilmeleri için gerekli olan becerileri kazandırmaktır. Normal gelişim gösteren bireylerde, toplumda bağımsız olarak yaşamak için gerekli olan günlük yaşam ve kişisel bakım becerilerinin kazanılması, sahip oldukları zihinsel becerileri kullanarak ve çevrelerindeki kişileri model alarak ya da çok az yardımla gerçekleşirken, zihinsel yetersizliği olan çocukların bu becerileri öğrenmeleri için öğretim düzenlemelerinin yapılması gerekmektedir(özyürek, 1983). Bu amaçla, zihinsel yetersizliği olanlara, okul öncesi dönemden başlayarak bağımsız yaşam becerilerini kazandırmaya yönelik eğitsel birtakım düzenlemelere yer verilmektedir. Zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin bağımsız yaşam becerilerini kazanabilmeleri etkili öğretim yapılmasına bağlıdır. Öğretimde etkililik, bireyin daha önce yapamadığı bir davranışı ya da beceriyi, öğretim sonunda yapar hale gelmesidir(tekin-kırcaali İftar, 2004; Wolery ve diğ, 1992). Edinim, öğrencinin daha önce sahip olmadığı bir davranışı, öğretim sonunda en az %80 düzeyinde yapabilir hale gelmesidir(özyürek, 2004). Öğrencilerin daha önce yapamadıkları bir beceriyi öğretim sonrasında yapabilir hale gelmeleri, yani becerinin edinim düzeyinde kazanılması, öğrencinin beceride yapabildiklerinin belirlenmesi ve yapamadığı beceri basamakları için ipucu verilerek kazandırılmasını gerektirir(varol, 1996). İpucu, belli bir uyaranın varlığında, öğrenciye ne ve nasıl yapılacağının hatırlatılmasıdır(özyürek, 1996). Tepki ve uyaran ipucu olmak üzere iki tür ipucundan söz edilmektedir(snell, 1993; Wolery vd., 1992). Tepki ipuçları, öğrencinin doğru tepkide bulunmasını sağlamak amacıyla öğretmen tarafından öğrenciye sunulan davranış şekilleridir(wolery vd, 1992). Öğretim ortamlarında kullanılan ipucu çeşitleri fiziksel

24 3 yardım ipucu, sözel ipucu, işaret ipucu ve model olmadır(özyürek, 1996; Varol, 1996). Uyaran ipuçları ise, yine öğrencinin doğru tepki vermesini sağlamak amacıyla öğretmen tarafından uyaranda yapılan düzenlemelerdir(snell, 1993). Tepki ipuçları kullanılırken dikkat edilmesi gereken iki durum vardır. Bunlardan ilki, öğrenciye ne yapacağını belirtmeden önce, davranışın yapılmasını sağlayacak ayırdedici uyaranın ortamda bulunmasıdır(örn. Tişört ütüleme becerisinin öğretimi için tişört ve ütü bulunması). İkincisi ise, tepki ipuçları mümkün olduğu kadar kısa sürede ortamdan kaldırılmalıdır(özyürek, 1996). Böylece, öğrenciye ne yapacağı ile ilgili olarak verilen ipuçları geri çekilerek, öğrencinin herhangi bir ipucuna gereksinimi olmadan ayırdedici uyarana tepkide bulunması kazandırılmaktadır(özyürek, 1996; Varol, 1996). Becerilerin kazandırılmasında, tepki ipuçlarının mümkün olduğu kadar kısa sürede ortamdan kaldırılarak, öğrencilerin bağımsız olarak tepkide bulunmasını amaçlayan birden fazla ipucu işlem süreci vardır. Bu işlem süreçleri; sabit bekleme süreli, eş zamanlı, artan bekleme süreli, davranış öncesi ipucu ve sınama, davranış öncesi ipucu ve ipucunun geri çekilmesi, aşamalı yardım, ipucunun sistematik olarak azaltılması ve ipucunun giderek artırılması ipucu işlem süreçleri olmak üzere sekize ayrılabilmektedir(varol, 2005; Tekin-İftar ve Kırcaali-İftar, 2004). Sabit bekleme süreli ipucu işlem süreci, yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere hem tek basamaklı hem de zincirleme becerilerin öğretiminde kullanılan etkili bir tepki ipucu işlem sürecidir(tekin-iftar ve Kırcaali-İftar, 2004). Sabit bekleme süreli ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimde, ana yönergenin verilmesinden sonra, ipucu sunulmadan geçen sabit bekleme süresi içinde, öğrencinin bağımsız olarak beceri basamağını gerçekleştirmesi amaçlanır. Sabit bekleme süreli ipucu işlem süreci, sıfır saniye ve sabit bekleme süreli öğretim süreçleri olmak üzere iki ayrı öğretim aşamasından oluşur. Belli bir sayıda sunulan sıfır saniye bekleme süreli öğretim süreçlerinde, öğrenciye ana yönerge ve uygun ipucu aynı anda sunulur. Daha sonra, sabit bekleme süreli öğretim sürecine geçildiğinde, ana yönerge ve uygun ipucu arasında geçen sabit süre belirlenir ve tüm uygulamalarda bu süre sabit kalır. Ana yönergenin verilmesinden sonra, bu sabit bekleme süresi içinde, öğrencinin uygun ipucu sunulmasına gerek kalmadan bağımsız olarak beceriyi gerçekleştirmesi amaçlanır. Sabit bekleme süreli öğretimde ipucu zaman bağlamında geri çekilir, öğretimin tamamında aynı ipucu kullanılır, yani ipucunun türünde ya da miktarında herhangi bir değişiklik yapılmaz(varol, 2005; Tekin-İftar ve Kırcaali-İftar, 2004).

25 4 Türkiye de, Tekin ve diğerleri(2002), gelişim yetersizliği olan yedi çocuğa, boş zaman becerilerini(eğlence havuzunda oyun, bowling, basketbol, golf, dart, frizbi); Bozkurt(2001), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş çocuklara, mutfak becerilerinden sandviç hazırlama, sıcak oralet hazırlama ve servis yapma becerilerini kazandırmayı amaçladıkları araştırmalarda, sabit bekleme süreli ipucu işlem sürecinin etkili olduğunu bulmuşlardır. Yurtdışında, Zhang ve diğerleri(2004), ağır derecede zihinsel yetersizlikten etkilenmiş yetişkin bir erkeğe, boş zaman değerlendirme becerilerinden bowling oynama becerisini; Chandler ve diğerleri(1993), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş dört yetişkin öğrenciye soda makinesi doldurma, teksir makinesi ve fotokopi makinesi kullanma becerilerini; Hughes, Schuster ve Nelson(1993), ağır derecede zihinsel engelli iki öğrenciye, giyinme becerilerinin; Griffen ve diğerleri(1992), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş üç öğrenciye, basit yiyecekleri hazırlama; Wolery ve diğerleri(1991), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş iki öğrenciye, yemek yapma, tepegöz asetatı temizleme, şekerleme yapma ve lavabo temizleme becerilerini; Schuster ve Griffen(1991), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş beş öğrenciye, soğuk içecek hazırlama; Schuster ve diğerleri(1988), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş dört öğrenciye, sandviç yapma, yumurta ya da patates gibi katı bir yiyeceği kaynatma kabında haşlama ve bisküvileri fırında pişirme; Snell(1982), 7 ile 21 yaşları arasında olan ve yetersizlikten etkilenmiş dört deneğe yatak yapma becerilerini kazandırmada, sabit bekleme süreli ipucu işlem sürecinin etkili olduğunu bulmuşlardır. Eşzamanlı ipucu işlem süreci, yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere tek basamaklı ve zincirleme becerilerin öğretiminde, etkili ve verimli biçimde kullanılan bir tepki ipucu yöntemidir. Eşzamanlı ipucu işlem sürecinde, tek bir tür ipucu ya da birden fazla ipucunun birleşimi kullanılır. Dolayısıyla, ipucunun türünde ya miktarında bir değişiklik yapılmaz(varol, 2005; Tekin-İftar ve Kırcaali-İftar, 2004). Eşzamanlı ipucu işlem süreci kullanılırken, her öğretim sürecinde, becerinin ana yönergesi verilerek çalışmaya başlanır. Daha sonra, öğrencinin bağımsız olarak gerçekleştiremediği her beceri basamağı, belirlenen ipucu verilerek yaptırılır. Bir sonraki öğretim oturumunun başında, tek fırsat yöntemiyle öğrencinin düzeyi değerlendirilmelidir. Becerinin ana yönergesi verildiğinde, öğrencinin bağımsız olarak gerçekleştirdiği beceri basamakları kaydedilmeli ve izleyen öğretim sürecinde, bu beceri basamaklarını bağımsız olarak yapması beklenirken, diğer beceri basamaklarında ipucu verilerek öğretime devam edilmelidir. Değerlendirmenin, kaç öğretim oturumunda bir yapılmasının uygun olduğuna ilişkin bir görüş bulunmamaktadır. Birinci

26 5 öğretim oturumu dışında, her öğretim oturumunun başında değerlendirme yapılabilir. Eğer öğrencinin bu kadar kısa sürede ipucu verilmeden bağımsız olarak gerçekleştirebileceği beceri basamaklarının olmayacağı düşünülüyorsa, her iki öğretim oturumunu izleyen üçüncü öğretim oturumunun başında değerlendirme yapılmasına da karar verilebilir. Değerlendirmenin kaç öğretim oturumunda bir yapılacağına karar verilirken, öğrencinin düzeyi, öğretimde kullanılan ipucunun türü ve becerinin zorluk düzeyi göz önüne alınmalıdır(varol, 2005). Türkiye de, zincirleme ve tek basamaklı becerilerin öğretiminde, Varol ve Çakmak(2008), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere ped değiştirme becerisinin; Arslan- Armutçu(2008), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilere word belgesi üzerine yazı yazma becerisinin; Gursel, Tekin-Iftar ve Bozkurt(2006) Toper(2006), renkleri söyleme; Eyidoğan(2005) resimli fiş cümlelerini okuma-yazma; Özbey(2005), zihinsel yetersizlikten etkilenmiş üç öğrenciye iş becerilerinin(ahşap ve kumaş üzerine çizilen desenleri boyama becerileri); Tekin-İftar, Acar ve Kurt(2003), ilkyardım malzemeleri isimlendirme ve ne işe yaradığını söyleme(ilkyardım malzemelerinin isimlerinin açıklamalı olarak tanımlanması); Tekin-İftar(2003), akranlar tarafından gösterilen toplumsal işaretlerin ne olduğunu ve ne işe yaradığını söyleme; Topsakal(2002), zihin özürlü öğrencilere oto yıkama; Yücesoy(2002), zihin engelli öğrencilere fotokopi çekme; Akmanağlu(2002) otistik bireylere adı söylenen rakamı gösterme; Doğan(2001), zihin engelli çocuklara üç resim arasından adı söylenen mesleğe ait resmi işaret ederek seçme becerisini; Tekin(1999), zihin engelli öğrencilere hayvan isimlerinin kazandırmada, eşzamanlı ipucu işlem sürecinin etkili olduğunu göstermişlerdir. Yurtdışında da zincirleme ve tek basamaklı becerilerin öğretiminde Maciag, Schuster, Collins ve Cooper(2000), orta ve ileri düzeyde 10 zihin engelli öğrenciye mesleki; Fetko, Schuster, Harley ve Collins(1999), ileri derecede 4 zihin engelli yetişkine kilit açma; Griffen, Schuster ve Morse (1998), yaşları 6-11 arasında değişen 5 zihin engelli çocuğa çevrelerindeki kelimeleri tanıma; Sewell, Collins, Hemmeter ve Schuster(1998), gelişimsel geriliği olan okul öncesi dönemdeki iki çocuğa giyinme; Singleton, Schuster ve Ault(1995), orta düzeyde zihinsel engelli iki orta öğretim öğrencisine tabela yazılarını okuma; MacFarland-Smith, Schuster ve Stewens(1993), gelişimsel geriliği olan okul öncesi dönemindeki 3 çocuğa yiyecek maddelerini tanıma; Wolery, Holcome, Werts ve Cipolone(1993), yaşları 3-3,5 arasında değişen gelişimsel geriliği olan çocuklara resimli

27 6 bilmece kartlarındaki sembolleri tanıma- sözel olarak ifade etme; Gibson ve Schuster(1992), yaşları ay arasında değişen okul öncesi dönemdeki 4 çocuğa sözcük okuma becerilerinin kazandırılmasında, eşzamanlı ipucu işlem sürecinin etkili olduğunu ortaya koymuşlardır. Zihinsel yetersizlikten etkilenmiş olan öğrencilerin müfredat programında yer alan günlük yaşam becerilerini kazanabilmeleri, etkili öğretim yapılmasıyla mümkün olabilmektedir. Öğretimde etkililik, öğrencinin daha önce yapamadığı bir davranış ya da beceriyi öğretim sonrasında yapabilir hale gelmesidir(wolery, 1992). Etkili öğretim, okulun dışında da öğrencide davranış değişikliğine yol açmalıdır(wolery, 1992). Bu nedenle öğrencilerin davranışları edinmeleri ve kullanmayı öğrenmeleri için geçmeleri gereken öğrenme aşamaları vardır. Bu aşamalar edinim, akıcılık, kalıcılık ve genellemedir. Öğretmenler, yetersizlikten etkilenmiş öğrenciler için öğretim programı hazırlarken, kullandıkları yöntemin hem etkili hem de verimli olmasını göz önünde bulundurmak zorundadırlar(miller ve Test,1989; Snell, 1982). Öğretimde verimlilik, bir öğretim yöntemiyle yapılan öğretimin etkili biçimde sonuçlanmasının yanı sıra, bir öğretim yönteminin diğer öğretim yöntemine göre daha az zamanda, daha az çabayla ve öğrencinin daha az hata yapmasına yol açarak beceriyi kazanmasını sağlamak olarak tanımlanabilmektedir(tekin-iftar ve Kırcaali-İftar, 2004). Bu nedenle öğretimde kullanılan ipucu işlem süreçlerinden hangisinin, becerinin kazanılması için gereken öğretim süresi, öğretim oturumu sayısı, öğrencinin yaptığı hata sayısı, kazanılan becerilerin sürdürülmesi ve genellenmesi açısından etkililiklerinin farklılaşıp farklılaşmadığı da önem kazanmaktadır. Çünkü bir işlem sürecinin diğer işlem sürecine göre daha verimli olduğunun bilinmesi, yetersizlikten etkilenmiş öğrencilerle çalışan kişilere, bu öğrencilerle daha az zamanda daha çok amaç gerçekleştirme olanağı verebilmektedir(snell, 1982). Böylece değerli öğretim zamanı, daha etkili kullanılmış olmaktadır. Tekin(2000), zihin özürlü çocuklara kardeşleri aracılığıyla sunulan sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin hayvan isimlerini öğretmedeki etkililik ve verimliklerini karşılaştırdığı araştırmada, her iki işlem sürecinin de zihin özürlü çocuklara hayvan isimlerini öğretmede etkili olduğunu, ancak eşzamanlı ipucuyla öğretimin sabit bekleme süreli öğretime göre daha verimli olduğunu bulmuştur.

28 7 Kurt(2006), otistik özellikler gösteren 4 çocuğa zincirleme serbest zaman becerilerinin öğretiminde, sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin gömülü öğretimle sunulmasının etkililik ve verimliliklerinin farklılaşıp farklılaşmadığını karşılaştırmıştır. Araştırmanın etkililik bulguları, otistik özellikler gösteren dört denekten üçünün, serbest zaman becerilerini her iki uygulamayla da ölçütü karşılar düzeyde öğrendiklerini göstermiştir. Verimlilik bulguları ise, iki denekte gömülü öğretimle sunulan sabit bekleme süreli öğretimin, gömülü öğretimle sunulan eşzamanlı ipucuyla öğretime kıyasla daha verimli olduğunu; diğer iki denekte ise eşzamanlı ipucuyla öğretimin sabit bekleme süreli öğretime kıyasla daha verimli olduğunu göstermiştir. Tekin ve Kırcaali İftar(2002), sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililik ve verimliliklerini karsılaştırdıkları araştırmada, sabit bekleme süreli öğretimin uygulama sürecinde, öğrenmenin 0 sn. denemelerinde gerçekleştiğini; dolayısıyla 0 sn. denemelerinin ardından yer verilen 4 sn. bekleme süreli denemelerde, öğrencilerin ipucunu beklemeden de doğru tepkileri sergileyebildiğini bulmuşlardır. Bu duruma bağlı olarak, bekleme süreli denemelere gerek kalmayabileceği ifade edilmektedir. Buradan yola çıkarak, eşzamanlı ipucu ve sabit bekleme süreli ipucu işlem süreçlerinin etkililik ve verimliliklerini karsılaştırmaya yönelik çalışmaların önemli olacağını belirtmektedirler. Yurtdışında Schuster, Griffen ve Wolery(1992), ilkokul çağında zihin özürlü dört öğrenciye alışveriş maddelerinin isimlerini okuma becerisinin öğretiminde sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem sürecinin etkili olduğunu, ancak eşzamanlı ipucu işlem sürecinin daha verimli olduğunu; Riesen, McDonnell, Johnson, Polychronis ve Jameson(2003), tek basamaklı akademik beceri öğretiminde sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin gömülü öğretimle sunulmasında her iki yöntemin de etkili olduğunu, ancak deneklere göre verimliliklerinin farklılaştığını göstermişlerdir. Yanlışsız öğretimle ilgili alanyazında, sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililik ve verimliliklerinin karsılaştırıldığı yeterli sayıda araştırma bulunmamaktadır. Varolan araştırmaların çoğunda tek-basamaklı becerilerin öğretiminin amaçlandığı görülmektedir. Yurtdışında ise zincirleme beceri öğretiminde sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililik ve verimliliklerinin karsılaştırıldığı bir araştırmaya rastlanmamaktadır.

29 8 Türkiye de ve yurtdışında zincirleme becerilerin öğretiminde farklı işlem süreçlerinin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırıldığı araştırmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Ayrıca ülkemizde, günlük yaşam becerilerinin öğretiminde farklı ipucu işlem süreçlerinin etkililiklerinin karşılaştırıldığı araştırmalara gereksinim duyulduğu düşünülmektedir. Bu araştırmada, zihin engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında eşzamanlı ipucu işlem süreci ve sabit bekleme süreli ipucu işlem süreçlerinden hangisinin daha etkili ve verimli olduğuna yanıt aranmaktadır Araştırmanın Amacı Bu araştırmanın genel amacı, zihin engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında, eşzamanlı ipucu işlem süreci ve sabit bekleme süreli ipucu işlem süreçlerinden hangisinin daha etkili ve verimli olduğunu, kazandırılan becerilerin öğretimden sonra sürdürülüp sürdürülmediğini ve kazandırılan becerilerin farklı ortam, araç ve kişilere genellenip genellenmediğini ortaya koymaktır Alt Amaçlar 1. Zihin engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında, sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimden hangisi daha etkilidir? 2. Zihin engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında sabit bekleme süreli ve eşzamanlı işlem süreci ile yapılan öğretimin verimlilikleri farklılaşmakta mıdır? 2.a. Sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimden hangisi, ölçüt karşılanıncaya değin gerçekleştirilen öğretim süreci sayısı açısından daha verimlidir? 2.b. Sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimden hangisi, ölçüt karşılanıncaya değin öğrencinin yaptığı yanlış tepki sayısı açısından daha verimlidir? 2.c. Sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimden hangisi, ölçüt karşılanıncaya değin geçen toplam öğretim süresi açısından daha verimlidir?

30 9 3. Sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimden hangisi, öğrencilerin kazandıkları günlük yaşam becerilerini öğretimden 7, 14, 21 gün sonra sürdürmelerinde daha etkilidir? 4. Sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimden hangisi, öğrencilerin kazandıkları günlük yaşam becerilerini farklı ortam, kişi ve araç- gereçlere genellemelerinde daha etkilidir? 5. Öğrenci velileri ve öğretmenlerinin sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile öğretimi yapılan günlük yaşam becerilerine yönelik görüşleri nelerdir? 1.2. ÖNEM Bu araştırmanın genel amacı, zihinsel engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında, sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimin etkililiklerinin farklılaşıp farklılaşmadığını ve hangi ipucu işlem süreci ile yapılan öğretimin daha verimli olduğunu belirlemektir. İlköğretim orta düzeyde yetersizliği olan(eğitilebilir) çocukların eğitim programlarının amaçları arasında, toplumsal uyum becerilerinin kazandırılması amaçlanmaktadır. Bu araştırmada öğrencilerin günlük yaşam becerilerindeki düzeylerini belirlemek için hazırlanan ölçü araçları, bu öğrencilerin eğitsel değerlendirilmesinde kullanılabilir. Bu araştırmada öğretimi hedeflenen beceriler(ütü yapma ve ped değiştirme), toplumsal uyum becerileri başlığı altında müfredat programında yer almaktadır. Bu araştırmada yer alan günlük yaşam becerilerinin sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreçleriyle öğretimine yönelik hazırlanan öğretim materyallerinin, alanda çalışan öğretmenlere zincirleme becerilerin öğretiminde kaynak olarak hizmet edeceği düşünülmektedir. Zihin engelli bireylerin her alandaki gelişimini hızlandıracak ortamların düzenlenmesinde en büyük rol ailenindir. Aile eğitim programları yoluyla ailelere çocuk yetiştirme yaklaşımları ile çocuğun dil gelişimine, sosyal ve duygusal gelişimine katkıda bulunma, çocuğuna çeşitli davranış ve bağımsız yaşam becerilerini öğretmelerine ilişkin yeterlilikler kazandırılmaktadır. Yeterli destek eğitim sağlandığında, aileler de çocuklarına gereksinimi olan becerileri öğretebilecek ve öğrendikleri becerilerin kullanımının

31 10 devamlılığını sağlayabilecek yeterliliğe ulaşabileceklerdir. Bu nedenle, araştırmada çocuklara kazandırılan günlük yaşam becerilerinin öğretiminin anneler tarafından da yapılabileceği düşünüldüğünde, hazırlanan ölçü araçlarının ve öğretim materyallerinin ailelere de kaynak olabileceği düşünülmektedir. Günlük yaşam becerilerinin öğretiminde sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililik ve verimlilik açısından karsılaştırıldığı bir araştırmaya rastlanmaması nedeniyle, bu araştırmanın bulgularına dayalı olarak, yetersizlikten etkilenmiş öğrencilerle çalışan uygulamacılara günlük yaşam becerilerinin öğretiminde hangi öğretim uygulamasının tercih edilebileceğine ilişkin önerilerde bulunulmasına ışık tutacağı düşünülmektedir Araştırmanın Sınırlılıkları 1.Bu araştırma, tişört ütüleme ve ped değiştirme günlük yaşam becerileri ile sınırlıdır. 1.4.Tanımlar / Terimler Zihinsel Yetersizliği Olan Birey: Zihinsel işlevler bakımından ortalamanın iki standart sapma altında farklılık gösteren, buna bağlı olarak kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerinde eksiklikleri ya da sınırlılıkları olan, bu özellikleri 18 yaşından önceki gelişim döneminde ortaya çıkan ve özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine ihtiyaç duyan bireyi ifade eder(m.e.b., 2006). Günlük Yaşam Becerileri: Bireylerin toplumda bağımsız bir şekilde yaşamaları için gerekli olan ev içi ve toplum kaynaklarını kullanma becerileridir(varol, 2004). Öğretim Süreci (Deneme): Öğretim süreci(deneme), davranış öncesi uyaranları, öğrencinin davranışını ve davranış sonrası uyaranları kapsar(tekin, 2000; Tekin-iftar ve Kırcaali-İftar, 2004). Bu araştırmada, becerinin ana yönergesinin verilmesinden sonra, becerinin her bir beceri basamağı için öğrenci gerek duyuyorsa ipucunun verilmesi ve öğrencinin beceri basamağını yapması yoluyla becerinin baştan sona bir kez yaptırılması bir öğretim sürecini oluşturmaktadır. Beceri Analizi: Becerinin, kendisini oluşturan daha küçük alt basamaklara ayrılması işidir(varol,1996; Snell, 1993).

32 11 Beceri Ana Yönergesi: Öğrencinin, beceriyi gerçekleştirmesi için verilen yönergedir(varol, 2005). İpucu: İpucu, belli bir uyaranın varlığında öğrenciye ne ve nasıl yapılacağının hatırlatılmasıdır(özyürek, 1996). Edinim: Edinim, öğrencinin sahip olmadığı bir davranışı, öğrenmenin edinim aşamasının sonunda en az %80 düzeyinde yapabilir hale gelmesidir. Yeni öğrenmelerin gerçekleştiği bu aşamanın amacı, öğrencinin yapması istenilen davranışı doğru bir şekilde gerçekleştirmesine yardımcı olmaktır(tekin-iftar ve Kırcaali-İftar, 2004; Özyürek, 2004; Snell ve Brown, 1993; Wolery vd.,1992). Akıcılık: Akıcılık, öğrencinin öğrendiği yeni bir davranışı ya da davranış zincirini olağan hızında ve kolay biçimde yapmasıdır(tekin-iftar ve Kırcaali-İftar, 2004 Özyürek, 2004). Kalıcılık: Kalıcılık, öğrencinin edindiği davranışı, öğretim yapılmadan geçen bir süre sonunda istendiğinde yapması ya da kendisine bunu yapması söylenmeden de, gerektiğinde yapmasıdır(özyürek, 2004). Genelleme: Genelleme, öğrencinin bir davranışı, davranışı kazanırken öğrendiği koşullardan farklı koşullar altında da sergilemesidir(özyürek, 2004). Sabit Bekleme Süreli İpucu İşlem Süreci: Önceden planlanan sayıda öğretim oturumunda ana yönerge ve uygun ipucunun birlikte eşzamanlı olarak sunulması; sonraki oturumlarda ise, ana yönergenin ardından belirli bir süre (örn, 4 sn.) geçmesi beklenerek uygun ipucunun sunulması ile gerçekleştirilen öğretim uygulamasıdır(tekin ve Kırcaali- İftar, 2004). Eşzamanlı İpucu İşlem Süreci: Tüm oturumlarda ana yönergenin hemen ardından uygun ipucunun sunulduğu ve bireyin uygun ipucunu model almasının sağlandığı öğretim uygulamasıdır(tekin ve Kircaali-İftar, 2004).

33 12 BÖLÜM 2 KAYNAK TARAMASI Bu araştırmanın amacı, zihin engelli öğrencilere günlük yaşam becerilerini(ped değiştirme ve tişört ütüleme becerileri) kazandırmada, sabit bekleme süreli ve eşzamanlı ipucu işlem süreciyle yapılan öğretimin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılmasıdır. Bu bölümde, sırasıyla zihinsel yetersizliği olan bireyler için varolan eğitim ortamları, etkili öğretim, öğretimde verimlilik, beceri ve beceri öğretimi, ipucu işlem süreçlerindeki temel kavramlar, ipucu işlem süreçleri, ipucu işlem süreçlerinin etkililiği ve verimliliğinin karşılaştırıldığı araştırmalara yer verilmiştir Türkiye de Zihinsel Yetersizliği Olan Bireyler İçin Varolan Eğitim Ortamları Ülkemizde, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ne göre, zihinsel yetersizlikten etkilenen bireyler, hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey, orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey, ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey ve çok ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey şeklinde adlandırılmaktadır. Bu bölümde, orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler için ülkemizde var olan eğitim ortamlarına ilişkin açıklamalara yer verilmektedir Orta Düzeyde Zihinsel Yetersizliği Olan Bireyler İçin Varolan Eğitim Ortamları M.E.B. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nde zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerindeki sınırlılık nedeniyle temel akademik, günlük yaşam ve iş becerilerinin kazanılmasında özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine yoğun şekilde ihtiyaç duyan bireyler, orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler olarak

34 13 adlandırılmaktadır(26814 S.Y.R.G.). Ülkemizde, orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireyler için var olan eğitim ortamları, anaokulu, özel eğitim sınıfları, ilköğretim okulu, iş okulu, ilköğretim okulu ve iş okulu olarak ayrılmaktadır(http://orgm.meb.gov.tr/istatistikler/ ) Anaokulu Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nin 29. maddesinde özel eğitim gereksinimleri belirlenmiş, ay arasındaki çocuklar için okul öncesi eğitimin zorunlu olduğu belirtilmekte ve kaynaştırma uygulamaları temeline dayalı olarak, bu bireyler için okul öncesi özel eğitim okulu/ kurumu ve özel eğitim sınıflarının da açılabileceği belirtilmektedir(26814 S.Y.R.G). Ülkemizde, orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan bireylerin okul öncesi eğitimleri için açılmış anaokulu bulunmamaktadır. Ancak, anasınıfı olarak Eğitilebilir İlköğretim Okulu ve İş Okulları bünyesinde 69 okulda 101 ve hastane okulu bünyesinde hizmet veren 6 tane ana sınıfı bulunmaktadır(http://orgm.meb.gov.tr/istatistikler/ ) Özel Eğitim Sınıfları Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği nin 25. maddesinde, özel eğitime ihtiyacı olan ve ayrı bir sınıfta eğitim almaları uygun bulunan bireylerin, yetersizliği olmayan akranları ile bir arada eğitim görmeleri amacıyla her tür ve kademedeki resmi ve özel okul ve kurumlarda, özel eğitim hizmetleri kurulunun önerisi doğrultusunda, milli eğitim müdürlükleri tarafından uygulanacak eğitim programı temel alınarak iki tür özel eğitim sınıfı açılabileceği belirtilmektedir (26814 S.Y.R.G). Bunlar, bulunduğu okulun ya da kurumun eğitim programını uygulayan özel eğitim sınıfları ve bulunduğu okulun ya da kurumun eğitim programından farklı bir eğitim programı uygulayan özel eğitim sınıflarıdır (26814 S.Y.R.G). Bulunduğu okulun ya da kurumun eğitim programını uygulayan özel eğitim sınıflarını tamamlayan öğrencilere, kayıtlı bulunduğu okulu ya da kurumu tamamlayan yetersizliği olmayan diğer öğrencilere verilen belge verilir. Bulunduğu okulun ya da kurumun eğitim programından farklı bir eğitim programı uygulayan özel eğitim sınıflarından mezun olan öğrencilere ise, takip ettikleri özel eğitim programını uygulayan özel eğitim ya da kurumlarındaki programı tamamlayan öğrencilere verilen belge verilir(26814 S.Y.R.G). Ülkemizde, özel eğitim sınıfları ilköğretim okulları bünyesinde

ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE BAKKALDAN EKMEK ALMA BECERİSİNİN EŞZAMANLI İPUCU İŞLEM SÜRECİYLE ÖĞRETİMİNİN ETKİSİ

ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE BAKKALDAN EKMEK ALMA BECERİSİNİN EŞZAMANLI İPUCU İŞLEM SÜRECİYLE ÖĞRETİMİNİN ETKİSİ ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE BAKKALDAN EKMEK ALMA BECERİSİNİN EŞZAMANLI İPUCU İŞLEM SÜRECİYLE ÖĞRETİMİNİN ETKİSİ T.S.K GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMENLERİ

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANA BİLİM DALI

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANA BİLİM DALI T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANA BİLİM DALI ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE WORD BELGESİ ÜZERİNE YAZI YAZMA BECERİSİNİN KAZANDIRILMASINDA EŞZAMANLI İPUCU

Detaylı

Çığıl AYKUT a Gazi Üniversitesi

Çığıl AYKUT a Gazi Üniversitesi Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 12(1) Kış/Winter 353-373 2012 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. www.edam.com.tr/kuyeb

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent.

ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Doğum Tarihi: Ünvanı: Öğrenim Durumu: Akademik Ünvanlar : öğretim görevlisi öğretim görevlisi dr. yardımcı doçent. ÖZGEÇMİŞ Adı - Soyadı: Serpil ALPTEKİN Doğum Tarihi: 24-11-1974 Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Özel Eğitim, Zihinsel Gazi Üniversitesi, Gazi (1992-1996) Engellilerin

Detaylı

Özbakım Becerilerinin Öğretiminde İpucunun Giderek Azaltılmasıyla Öğretim Yönteminin Etkililiği

Özbakım Becerilerinin Öğretiminde İpucunun Giderek Azaltılmasıyla Öğretim Yönteminin Etkililiği Özbakım Becerilerinin Öğretiminde İpucunun Giderek Azaltılmasıyla Öğretim Yönteminin Etkililiği Yrd. Doç. Dr. Arzu Özen Öğr. Grv. Çimen Acar Özlem Tavlar Özlem Çetin Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

ÖZGEÇMİŞ II-ÖĞRENİM III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Serhat Odluyurt Doğum yeri ve yılı : Kırıkkale, 1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü 26470 ESKİŞEHİR

Detaylı

Şekil 1. Ayşe nin Tam, Buçuk ve Çeyrek geçe Saatlerini Söyleme Becerilerine İlişkin Başlama, Uygulama, Yoklama ve İzleme Verileri

Şekil 1. Ayşe nin Tam, Buçuk ve Çeyrek geçe Saatlerini Söyleme Becerilerine İlişkin Başlama, Uygulama, Yoklama ve İzleme Verileri Abant İzzet Baysal Üniversitesi Dergisi Cilt:10 Sayı:2 Yıl:10 Aralık-2010 ZİHİN ENGELLİ BİREYLERE SAAT SÖYLEME BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE EŞZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ * Alpaslan KARABULUT ** Ahmet

Detaylı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Dergisi Cilt:10 Sayı:2 Yıl:10 Aralık-2010 ZİHİN ÖZÜRLÜ ÇOCUKLARA OTO YIKAMA BECERİSİ ÖĞRETİMİNDE HATA DÜZELTMESİ YAPILARAK GERÇEKLEŞTİRİLEN EŞZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİMİ OLAN ÖĞRENCİLER VE ÖZEL EĞİTİM

İÇİNDEKİLER ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİMİ OLAN ÖĞRENCİLER VE ÖZEL EĞİTİM İÇİNDEKİLER ÜNİTE 1 ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİMİ OLAN ÖĞRENCİLER VE ÖZEL EĞİTİM GİRİŞ...1 ÖZEL EĞİTİMİN İLKELERİ...3 YETERSİZLİĞİN NEDENLERİ...4 Doğum Öncesinde Oluşan Nedenler... 4 Doğum Anında Oluşan Nedenler...

Detaylı

Zincirleme Becerilerin Kazandırılmasında İpucunun Sistematik Olarak Azaltılması İşlem Süreci İle Yapılan Beceri Öğretiminin Etkisi

Zincirleme Becerilerin Kazandırılmasında İpucunun Sistematik Olarak Azaltılması İşlem Süreci İle Yapılan Beceri Öğretiminin Etkisi GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 27, Sayı 3 (2007) 221-238 Zincirleme Becerilerin Kazandırılmasında İpucunun Sistematik Olarak Azaltılması İşlem Süreci İle Yapılan Beceri Öğretiminin Etkisi The

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Fotokopi Çekme Becerisinin Öğretiminde Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği *

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Fotokopi Çekme Becerisinin Öğretiminde Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği * ŞERİFE YÜCESOY ÖZKAN OĞUZ GÜRSEL 29 Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 2006, 7 (2) 29-45 Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Fotokopi Çekme Becerisinin Öğretiminde Eşzamanlı

Detaylı

İçindekiler. Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi

İçindekiler. Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi İçindekiler Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi vi Giriş 1 Sosyal Beceri ve Okul Öncesi ve Ana Sınıfı Çocuğu 1 Sosyal Beceri Öğretim Programı Nedir? 4 Beceri Yetersizliği

Detaylı

TARİH:23 ARALIK 2011-18 OCAK 2011 YER:ZİBEÇ YEMEK SALONU DERS:SERVİS HİZMETLERİ ÖĞRETMEN :OZAN DÜZTAŞ(Mehmet İhsan Mermerci Turizm Otelcilik Lisesi)

TARİH:23 ARALIK 2011-18 OCAK 2011 YER:ZİBEÇ YEMEK SALONU DERS:SERVİS HİZMETLERİ ÖĞRETMEN :OZAN DÜZTAŞ(Mehmet İhsan Mermerci Turizm Otelcilik Lisesi) TARİH:23 ARALIK 2011-18 OCAK 2011 YER:ZİBEÇ YEMEK SALONU DERS:SERVİS HİZMETLERİ ÖĞRETMEN :OZAN DÜZTAŞ(Mehmet İhsan Mermerci Turizm Otelcilik Lisesi) YER:ZİBEÇ YEMEK SALONU DERS:SERVİS HİZMETLERİ ÖĞRETMEN

Detaylı

Resim-İş Becerilerinin Öğretiminde Tüm Beceri ve İleri Zincirleme Yaklaşımlarının Etkililiği

Resim-İş Becerilerinin Öğretiminde Tüm Beceri ve İleri Zincirleme Yaklaşımlarının Etkililiği G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 22, Sayı 1 (2002) 117-132 Resim-İş Becerilerinin Öğretiminde Tüm Beceri ve İleri Zincirleme Yaklaşımlarının Etkililiği The Effectivenes of Total Task and Forward

Detaylı

SABİT BEKLEME SÜRELİ İPUCU YÖNETEMİ İLE İFADE EDİCİ DİL BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI T.S.K. GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ

SABİT BEKLEME SÜRELİ İPUCU YÖNETEMİ İLE İFADE EDİCİ DİL BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI T.S.K. GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ SABİT BEKLEME SÜRELİ İPUCU YÖNETEMİ İLE İFADE EDİCİ DİL BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI T.S.K. GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMENLERİ : Hatice ABAZ Reyhan BAYRU Uğur ARMUTCU

Detaylı

Hazırlayan Özlem TOPER. Yüksek Lisans Tezi Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Sezgin VURAN

Hazırlayan Özlem TOPER. Yüksek Lisans Tezi Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Sezgin VURAN HAFİF DERECEDE ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERE RENKLERİ SÖYLEME BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE EŞZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ Özlem TOPER (Yüksek Lisans Tezi) Eskişehir, 2006 HAFİF DERECEDE ZİHİNSEL

Detaylı

EŞ ZAMANLI İPUCU YÖNTEMİYLE İFADE EDİCİ DİL BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI T.S.K. GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ

EŞ ZAMANLI İPUCU YÖNTEMİYLE İFADE EDİCİ DİL BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI T.S.K. GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ EŞ ZAMANLI İPUCU YÖNTEMİYLE İFADE EDİCİ DİL BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI T.S.K. GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMENLERİ : Reyhan BAYRU Hatice ABAZ Uğur ARMUTCU BİRİM

Detaylı

Gömülü öğretim, bazı açılardan geleneksel ayrık denemelerle öğretim formatına benzemektedir. Örneğin, öğretmen öğretim örneklerinin sunumunu

Gömülü öğretim, bazı açılardan geleneksel ayrık denemelerle öğretim formatına benzemektedir. Örneğin, öğretmen öğretim örneklerinin sunumunu GÖMÜLÜ ÖĞRETİM GÖMÜLÜ ÖĞRETİM Gömülü öğretimde hedef davranışa ilişkin öğretim uygulamaları, devam etmekte olan etkinliklerin içine gömülür. Gömme işlemi gömülü öğretimin temelini oluşturmaktadır. Gömme

Detaylı

ZİHİN ÖZÜRLÜ BİR ÖĞRENCİYE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMLE TOPLAMA VE ÇIKARMA ÖĞRETİMİ

ZİHİN ÖZÜRLÜ BİR ÖĞRENCİYE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMLE TOPLAMA VE ÇIKARMA ÖĞRETİMİ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cilt/Vol.:8- Sayı/No: 1 : 309 320 (2008) ZİHİN ÖZÜRLÜ BİR ÖĞRENCİYE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMLE TOPLAMA VE

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993.

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993. ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Onur, Kurt Doğum yeri ve yılı : Eskişehir, 1976 Yabancı dili : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir

Detaylı

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Yöntem Dr. Seher Yalçın 3.2.2017 Dr. Seher Yalçın 1 YÖNTEM Araştırmanın Modeli Evren ve Örneklem Veriler ve Toplanması Verilerin Çözümü ve Yorumu 3.2.2017 Dr. Seher Yalçın

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara güvercinlikozelegitim@yahoo.com ÖZET Bu uygulamanın

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN

İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I. Doç. Dr. Günseli GİRGİN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-I Doç. Dr. Günseli GİRGİN ÇAĞDAŞ EĞİTİM SİSTEMLERİNDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK... 1 Giriş... 2 Çağdaş Eğitimde Öğrenci Kişilik Hizmetlerinin Yeri... 2 Psikolojik Danışma

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 3. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Mesleki Gelişim Programı Bu faaliyeti başarı ile

Detaylı

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU

TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU iii TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROJE ONAY FORMU Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı öğrencisi Rabia HOŞ tarafından hazırlanan " Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında

Detaylı

Yüksek ve Düşük Uygulama Güvenirliğiyle Sunulan Sabit Bekleme Süreli Öğretim Uygulamalarının Karşılaştırılması

Yüksek ve Düşük Uygulama Güvenirliğiyle Sunulan Sabit Bekleme Süreli Öğretim Uygulamalarının Karşılaştırılması Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 11(1) Kış/Winter 363-381 2011 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. Yüksek ve Düşük Uygulama

Detaylı

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması WINTER Template Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması Doç.Dr.Serhat ODLUYURT Arş.Gör. Melih ÇATTIK Anadolu Üniversitesi Engelliler

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993.

ÖZGEÇMİŞ. : Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü, Eskişehir, 1997. Lise : Atatürk Lisesi, Van, 1993. ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Onur, Kurt Doğum yeri ve yılı : Eskişehir, 1976 Yabancı dili : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir

Detaylı

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI

III- BİLİMSEL İLGİ ALANLARI ÖZGEÇMİŞ I- KİŞİSEL BİLGİLER Adı, Soyadı : Nurgül Akmanoğlu Doğum yeri ve yılı : Sakarya, 07.12.1977 Yabancı dil : İngilizce Yazışma adresi : Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü 26470 Eskişehir,

Detaylı

Özgül ALDEMİR. (Yüksek Lisans Tezi)

Özgül ALDEMİR. (Yüksek Lisans Tezi) GELİŞİMSEL YETERSİZLİK GÖSTEREN ÇOCUKLARA OKUL ÖNCESİ DÖNEM AKADEMİK BECERİLERİN ÖĞRETİMİNDE KÜÇÜK GRUP ÖĞRETİM DÜZENLEMESİYLE SUNULAN SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ Özgül ALDEMİR (Yüksek Lisans

Detaylı

ZİHİNSEL ENGELLİ ÖĞRENCİLERE GALOŞ YAPMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE EŞ ZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ

ZİHİNSEL ENGELLİ ÖĞRENCİLERE GALOŞ YAPMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE EŞ ZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ i T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM ANABİLİM DALI ÖZEL EĞİTİM PROGRAMI YÜKSEK LİSANS TEZİ ZİHİNSEL ENGELLİ ÖĞRENCİLERE GALOŞ YAPMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE EŞ ZAMANLI

Detaylı

ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN İLKÖĞRETİM KAYNAŞTIRMA ÖĞRENCİLERİNE YABANCI DİL ÖĞRETİMİNDE EŞZAMANLI İPUCUYLA SUNULAN BİREYSEL DESTEK EĞİTİMİN ETKİLİLİĞİ

ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN İLKÖĞRETİM KAYNAŞTIRMA ÖĞRENCİLERİNE YABANCI DİL ÖĞRETİMİNDE EŞZAMANLI İPUCUYLA SUNULAN BİREYSEL DESTEK EĞİTİMİN ETKİLİLİĞİ ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN İLKÖĞRETİM KAYNAŞTIRMA ÖĞRENCİLERİNE YABANCI DİL ÖĞRETİMİNDE EŞZAMANLI İPUCUYLA SUNULAN BİREYSEL DESTEK EĞİTİMİN ETKİLİLİĞİ Sevilay ÇULHA (Yüksek Lisans Tezi) Eskişehir, 2010

Detaylı

ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLARA PARALARI TANIMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ *

ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLARA PARALARI TANIMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ * AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Güz 2013, Cilt:13, Yıl:13, Sayı:2, 13:459-476 ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLARA PARALARI TANIMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE SABİT BEKLEME SÜRELİ ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ * Elçin YÜKSEL

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM PROGRAMLARINDA İŞ EĞİTİMİ PROGRAMI ve SOSYAL YAŞAM BECERİLERİNİN ÖNEMİ

ÖZEL EĞİTİM PROGRAMLARINDA İŞ EĞİTİMİ PROGRAMI ve SOSYAL YAŞAM BECERİLERİNİN ÖNEMİ ÖZEL EĞİTİM PROGRAMLARINDA İŞ EĞİTİMİ PROGRAMI ve SOSYAL YAŞAM BECERİLERİNİN ÖNEMİ ÖZET Özel eğitim okullarında yer alan iş eğitimi programı; öğrencinin zihinsel-bedensel gelişiminin artması, düzenli iş

Detaylı

Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (Mayıs 2011) 33

Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (Mayıs 2011) 33 Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (Mayıs 2011) 33 Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (Mayıs 2011), ss. 33-64. ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRETME BECERİLERİNİ EDİNMELERİNDE, İPUCU

Detaylı

AİLENİN ETKİN KATILIMI

AİLENİN ETKİN KATILIMI AİLE KATIMI YAKLAŞIMLARI UYGULAMALI AİLE EĞİTİMİ Y. Doç. Dr. Atilla Cavkaytar Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü AİLENİN ETKİN KATILIMI Sosyal Kabul Fiziksel Beceriler Özbakım Becerileri

Detaylı

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma:

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin Akranları ile birlikte Eğitim ve öğretimlerini Bütün kademelerde sürdürme esasına dayanan, Destek hizmetlerinin sağlandığı; özel eğitim

Detaylı

T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU MART, 2017 MUĞLA T.C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ.... ANABİLİM DALI.... BİLİM

Detaylı

Özgül ALDEMİR a Anadolu Üniversitesi. Oğuz GÜRSEL b Anadolu Üniversitesi

Özgül ALDEMİR a Anadolu Üniversitesi. Oğuz GÜRSEL b Anadolu Üniversitesi Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice 14(2) 715-740 2014 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. www.edam.com.tr/kuyeb DOI: 10.12738/estp.2014.2.1976

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

(BEP) BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI NASIL HAZIRLANIR?

(BEP) BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI NASIL HAZIRLANIR? BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PLANI NASIL HAZIRLANIR? ***Okullarımızda Kaynaştırma Eğitiminde / Özel Eğitim Sınıflarında eğitim gören öğrencilerimize yönelik olarak yapılacak Bireyselleştirilmiş Eğitim Planlarının

Detaylı

ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE ANNE BABA KATILIMI Zihin engellilerin eğitiminde anne baba katılımı, anne babaların çocuklarının eğitimine destek

ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE ANNE BABA KATILIMI Zihin engellilerin eğitiminde anne baba katılımı, anne babaların çocuklarının eğitimine destek ZİHİN ENGELLİLERİN EĞİTİMİNDE ANNE BABA KATILIMI Zihin engellilerin eğitiminde anne baba katılımı, anne babaların çocuklarının eğitimine destek olmaları bağlamında ele alınmaktadır (Cavkaytar, 2000). Bu

Detaylı

Eğitsel Mobil Uygulama Projesi Raporu Zihinsel Yetersizliği Olan Çocuklara Geometrik Şekillerin Öğretilmesi

Eğitsel Mobil Uygulama Projesi Raporu Zihinsel Yetersizliği Olan Çocuklara Geometrik Şekillerin Öğretilmesi Eğitsel Mobil Uygulama Projesi Raporu Zihinsel Yetersizliği Olan Çocuklara Geometrik Şekillerin Öğretilmesi Ad Soyad: Hatice KURT Okul no:130805010 E-posta:hatice_kurt_1995@hotmail.com 1. Özet Oyundaki

Detaylı

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR 1)ÖZELLİKLERİ 2)KARŞILAŞMA SIKLIĞI 3)TÜRKİYE VE DÜNYADA YAPILAN FAALİYETLER 4)EĞİTİMLERİ 5)AİLEYE VE ÖĞRETMENLERE ÖNERİLER ÖZELLİKLERİ MOTOR GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ZİHİNSEL GELİŞİM

Detaylı

DERS 8: Ölçüt Bağımlı Değerlendirmeler. Prof. Dr. Tevhide Kargın

DERS 8: Ölçüt Bağımlı Değerlendirmeler. Prof. Dr. Tevhide Kargın DERS 8: Ölçüt Bağımlı Değerlendirmeler Prof. Dr. Tevhide Kargın Standartlaştırılmış değerlendirmeler, bireysel farklılıklar ya da bireyler arası farklılıklar üzerinde yoğunlaşırken, ölçüt bağımlı değerlendirmeler

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM BİLİM DALI

GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM BİLİM DALI GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÖZEL EĞİTİM BİLİM DALI BİRLİKTE EĞİTİM ORTAMINDAKİ ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERE DESTEK EĞİTİM ODASINDA VERİLEN DESTEK EĞİTİMİN ETKİLİLİĞİ

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİ BİLİMDALI

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİ BİLİMDALI T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLİĞİ BİLİMDALI SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİMİNDE SÖZLÜ TARİH ETKİNLİKLERİNİN ÖĞRENCİ BAŞARI, BECERİ VE TUTUMLARINA ETKİSİ DOKTORA TEZİ

Detaylı

EK-1 BEDEN EGİTİMİ DERSİNDE ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

EK-1 BEDEN EGİTİMİ DERSİNDE ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ BEDEN EGİTİMİ DERSİNDE ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ EK-1 Beden eğitimi dersinde öğrencilerin başarıları; sınavlar, varsa projeler, öğrencilerin performanslarını belirlemeye yönelik çalışmalardan

Detaylı

Aile Eğitimi Programları

Aile Eğitimi Programları ÖZBAKIM VE EV İÇİ BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİNE YÖNELİK BİR AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI (ÖZEBÖP) Y. Doç. Dr. Atilla Cavkaytar Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü AİLENİN AKTİF KATILIMI Sosyal

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

GELİŞİMSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERE PARA KULLANARAK ÜRÜN SATIN ALMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE BİR LİRA DAHA STRATEJİSİNİN ETKİLİLİĞİ *

GELİŞİMSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERE PARA KULLANARAK ÜRÜN SATIN ALMA BECERİSİNİN ÖĞRETİMİNDE BİR LİRA DAHA STRATEJİSİNİN ETKİLİLİĞİ * ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ DERGİSİ ISSN: 1308 9196 Yıl : 8 Sayı : 20 Ağustos 2015 Yayın Geliş Tarihi: 11.11.2014 Yayına Kabul Tarihi: 29.06.2015 DOI Numarası: http://dx.doi.org/10.14520/adyusbd.27303

Detaylı

Ayrık Denemelerle Öğretim

Ayrık Denemelerle Öğretim Ayrık Denemelerle Öğretim Başarı, her gün toplanan küçük çabaların tekrarıdır. Robert Callier Ali Kaymak - Elmas Seyhan Tohum Türkiye Erken Tanı ve Eğitim Vakfı Oturumun Ana Hatları Ayrık Denemelerle Öğretimin

Detaylı

EŞ ZAMANLI İPUCU İLE ÖĞRETİM DERS PLANI

EŞ ZAMANLI İPUCU İLE ÖĞRETİM DERS PLANI Yrd. Dç. Dr. Emre ÜNLÜ Bülent Ecevit Üniversitesi EŞ ZAMANLI İPUCU İLE ÖĞRETİM DERS PLANI Öğretilecek Beceri: Ev eşyalarının öğretimi Öğrenciler: Çalışmaya üç öğrenci katılmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü MESLEKİ GELİŞİM MODÜLLERİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü MESLEKİ GELİŞİM MODÜLLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü MESLEKİ GELİŞİM MODÜLLERİ ANKARA, 2016 İÇİNDEKİLER MESLEKİ GELİŞİM MODÜLLERİ...1 İletişim Modülü.....2 Toplumsal Yaşam Modülü........6

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK..

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK.. İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ.... III ŞEKİLLER LİSTESİ. VIII ÇİZELGELER LİSTESİ.. IX EKLER LİSTESİ... IX BÖLÜM I. ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİ VE REHBERLİK.. 11 Rehberliğin Amacı... 13 Psikolojik Danışma Ve Rehberlik

Detaylı

ÖĞRETMEN PERFORMANSI DİKKATE ALINARAK DOĞRUDAN ÖĞRETİM YAKLAŞIMIYLA SUNULAN HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMININ ETKİLİLİĞİ *

ÖĞRETMEN PERFORMANSI DİKKATE ALINARAK DOĞRUDAN ÖĞRETİM YAKLAŞIMIYLA SUNULAN HİZMET İÇİ EĞİTİM PROGRAMININ ETKİLİLİĞİ * Gültekin Seylen, E., Özyürek, V., (2015). Öğretmen performansi dikkate alinarak doğrudan öğretim yaklaşimiyla sunulan hizmet içi eğitim programinin etkililiği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EV YÖNETİMİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ BİLİM DALI OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN

Detaylı

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ EĞİTSEL SÜRECİ EĞİTSEL NEDİR? Özel Eğitimde Değerlendirme, genel olarak çocukla ilgili sorunların (Akademik, davranışsal ya da fiziksel) belirlenip incelenmesi ve bireyle ilgili eğitimsel kararlar alınması

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet ÖZYÜREK

Prof. Dr. Mehmet ÖZYÜREK Prof. Dr. Mehmet ÖZYÜREK Doğum Yeri : Mestanlı. Doğum Tarihi : 1948 Bildiği Yabancı Dil : İngilizce, Fransızca Tel : +90 (224 2942196) e-mail : ozyurek48@gmail.com Yazışma Adresi: Uludağ Üniversitesi Eğitim

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

Eğitim ve Bilim. Cilt 39 (2014) Sayı 174 91-104

Eğitim ve Bilim. Cilt 39 (2014) Sayı 174 91-104 Eğitim ve Bilim Cilt 39 (2014) Sayı 174 91-104 Görsel Destek ile Öğretilen Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Annelerin Otizmli Çocuklarına Beceri Öğretmelerindeki Etkililiği * E. Sema Batu 1, Funda Bozkurt

Detaylı

Özel Eğitim Öğretmenliği Programlarında Yer Alan Uygulama Derslerini Yürütürken Kullanılan İki Farklı Dönüt Verme Yönteminin Karşılaştırılması *

Özel Eğitim Öğretmenliği Programlarında Yer Alan Uygulama Derslerini Yürütürken Kullanılan İki Farklı Dönüt Verme Yönteminin Karşılaştırılması * Özel Eğitim Öğretmenliği Programlarında Yer Alan Uygulama Derslerini Yürütürken Kullanılan İki Farklı Dönüt Verme Yönteminin Karşılaştırılması * Yrd.Doç.Dr. Dilek ERBAŞ Anadolu Üniversitesi Dil ve Konuşma

Detaylı

THE EFFECTS OF SIMULTANEOUS PROMPTING PRESENTED VIA COMPUTER ON THE READING SKILLS OF CHILDREN WITH INTELLECTUAL DISABILITY

THE EFFECTS OF SIMULTANEOUS PROMPTING PRESENTED VIA COMPUTER ON THE READING SKILLS OF CHILDREN WITH INTELLECTUAL DISABILITY ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERE OKUMA BECERİLERİNİN ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLERE OKUMA BECERİLERİNİN ÖĞRETİMİNDE BİLGİSAYAR ARACILIĞIYLA SUNULAN EŞ ZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ

Detaylı

*Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel. *Ayrıca özel eğitim gerektiren öğrencilerin normal

*Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel. *Ayrıca özel eğitim gerektiren öğrencilerin normal *Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel performans düzeyi belirlenir, gelişim alanlarındaki özellikleri değerlendirilir ve bu değerlendirme sonuçları dikkate alınarak eğitim amaçları ve hizmetleri plânlanır,

Detaylı

EVDE EĞİTİM. Evde eğitime ihtiyaç duyan zorunlu eğitim çağındaki öğrencinin velisi tarafından rehberlik ve araştırma merkezlerine başvuruda bulunulur.

EVDE EĞİTİM. Evde eğitime ihtiyaç duyan zorunlu eğitim çağındaki öğrencinin velisi tarafından rehberlik ve araştırma merkezlerine başvuruda bulunulur. EVDE EĞİTİM 1. Evde eğitim nedir? Zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden sağlık problemi nedeniyle okul öncesi, ilköğretim veya özel eğitim programlarından herhangi birini uygulayan

Detaylı

Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü

Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü Alanın Tanımı Çocuk gelişimi ve eğitimi alanı altında yer alan dalların yeterliklerini kazandırmaya yönelik eğitim ve öğretim verilen alandır. Alanın Amacı Çocuk Gelişimi

Detaylı

Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi

Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi Öğretim içeriğinin seçimi ve düzenlenmesi Öğretim hedefleri belirlendikten sonra öğrencileri bu hedeflere ulaştıracak içeriğin saptanması gerekmektedir. Eğitim programlarının geliştirilmesinde ikinci aşama

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM SINIFI. Özel Eğitim Sınıfında Yarı Zamanlı Kaynaştırma Uygulaması Nasıl Yapılır?

ÖZEL EĞİTİM SINIFI. Özel Eğitim Sınıfında Yarı Zamanlı Kaynaştırma Uygulaması Nasıl Yapılır? ÖZEL EĞİTİM SINIFI Özel Eğitim Sınıfı Nedir? Okul ve kurumlarda, durumları ayrı bir sınıfta eğitim görmeyi gerektiren özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için yetersizlik türü, eğitim performansları ve

Detaylı

SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BONA YAPMA BECERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BONA YAPMA BECERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BONA YAPMA BECERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Yrd. Doç. Dr. Şehriban Koca Mersin Üniversitesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı sehriban.koca@mersin.edu.tr

Detaylı

ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLARA ÖZ BAKIM BECERİLERİNİN ŞARKI YOLUYLA ÖĞRETİLMESİ 1 TEACHING SELF-CARE SKILLS TO MENTALLY RETARDED CHILDREN WITH THE SONG

ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLARA ÖZ BAKIM BECERİLERİNİN ŞARKI YOLUYLA ÖĞRETİLMESİ 1 TEACHING SELF-CARE SKILLS TO MENTALLY RETARDED CHILDREN WITH THE SONG ZİHİN ENGELLİ ÇOCUKLARA ÖZ BAKIM BECERİLERİNİN ŞARKI YOLUYLA ÖĞRETİLMESİ 1 TEACHING SELF-CARE SKILLS TO MENTALLY RETARDED CHILDREN WITH THE SONG Merve ÜNAL 1, Ahmet Serkan ECE 2, Ahmet YIKMIŞ 3 Öz Bu araştırmanın

Detaylı

OTİSTİK BİR ÖĞRENCİYE ADI SÖYLENEN ÇALGIYI GÖSTEREBİLME ÖĞRETİMİNDE EŞZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ *

OTİSTİK BİR ÖĞRENCİYE ADI SÖYLENEN ÇALGIYI GÖSTEREBİLME ÖĞRETİMİNDE EŞZAMANLI İPUCUYLA ÖĞRETİMİN ETKİLİLİĞİ * The Journal of Academic Social Science Studies International Journal of Social Science Doi number:http://dx.doi.org/10.9761/jasss2373 Number: 26, p. 507-520, Summer II 2014 OTİSTİK BİR ÖĞRENCİYE ADI SÖYLENEN

Detaylı

SORU VE CEVAPLARLA EVDE EĞĠTĠM

SORU VE CEVAPLARLA EVDE EĞĠTĠM BAġAKġEHĠR REHBERLĠK VE ARAġTIRMA MERKEZĠ SORU VE CEVAPLARLA EVDE EĞĠTĠM Bu kılavuz, evde eğitim konusunda okul yöneticilerini, öğretmenleri ve velileri bilgilendirmek amacıyla hazırlanılmıştır. NOT: Bu

Detaylı

DENEYSEL DESENLER GERÇEK DENEYSEL DESENLER YARI DENEYSEL DESENLER FAKTÖRYEL DESENLER ZAYIF DENEYSEL DESENLER

DENEYSEL DESENLER GERÇEK DENEYSEL DESENLER YARI DENEYSEL DESENLER FAKTÖRYEL DESENLER ZAYIF DENEYSEL DESENLER DENEYSEL DESENLER ZAYIF DENEYSEL DESENLER GERÇEK DENEYSEL DESENLER YARI DENEYSEL DESENLER FAKTÖRYEL DESENLER YARI DENEYSEL DESENLER Hazır gruplar üzerinde ancak grup eşleştirmenin olduğu seçkisiz atamanın

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri

Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri Günümüzde Türkiye de Özel Eğitim Hizmetleri Aile Sunusu Doç. Dr. Şerife Yücesoy Özkan Arş. Gör. Gülefşan Özge Akbey Anadolu Üniversitesi Engelli Öğrenciler Birimi Dünya Engelliler Günü Özel Eğitim Bağımsız

Detaylı

Ders Adı : ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI II Ders No : Teorik : 2 Pratik : 8 Kredi : 6 ECTS : 16. Ders Bilgileri

Ders Adı : ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI II Ders No : Teorik : 2 Pratik : 8 Kredi : 6 ECTS : 16. Ders Bilgileri Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI II Ders No : 0310500149 Teorik : 2 Pratik : 8 Kredi : 6 ECTS : 16 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ VERİ ANALİZİ, İZLEME VE DEĞERLENDİRME DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL EĞİTİMDEN ORTAÖĞRETİME GEÇİŞ ORTAK SINAV BAŞARISININ ÇEŞİTLİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR VE TARİHSEL SÜREÇ. Eğitim ve Öğretim Teknolojisi Arasındaki Fark... 5

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR VE TARİHSEL SÜREÇ. Eğitim ve Öğretim Teknolojisi Arasındaki Fark... 5 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR VE TARİHSEL SÜREÇ Giriş... 3 Teknoloji Eğitim Teknolojisi, Öğretim Teknolojisi ve Öğretim Tasarım Kavramları... 3 Eğitim ve Öğretim Teknolojisi Arasındaki Fark... 5

Detaylı

ZİHİN ENGELLİLER SINIF ÖĞRETMENİ

ZİHİN ENGELLİLER SINIF ÖĞRETMENİ TANIM Çalıştığı eğitim kurumunda zihinsel engelli öğrencilere çeşitli bilgi, beceri ve tutumları kazandırmak üzere eğitim veren kişidir. A- GÖREVLER Zihin Engelliler Sınıf Öğretmeninin, zihin engelli öğrencilere

Detaylı

STRATEJİK PLANI

STRATEJİK PLANI NAMIK ELAL ORTAOKULU 2015-2019 STRATEJİK PLANI EKLERİ 1 Ek-1: İstatistiki Veriler 1. Karşılaştırmalı Öğretmen/Öğrenci Durumu 1.1. Okul Öncesi Eğitim Bilgileri Tablo X Okul Öncesi Yıllara Göre Öğretmen,

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1. Sonuçlar Araştırmada toplanan verilerin analizi ile elde edilen

Detaylı

T.S.K GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ

T.S.K GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON MERKEZİ ZİHİNSEL YETERSİZLİKTEN ETKİLENMİŞ ÖĞRENCİLERİN OKUMA HIZININ ARTTIRILMASINDA ÖNCEDEN DİNLEME+TEKRARLI OKUMA+GERİ BİLDİRİM+ÖDÜL YÖNTEMİ ÖĞRETİMİNİN ETKİSİ T.S.K GÜLSAV ÖZEL EĞİTİM OKULU VE REHABİLİTASYON

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerin İş - Meslek Eğitimi ve İstihdamlarına Yönelik Türkiye de Yapılan Araştırmaların Gözden Geçirilmesi

Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerin İş - Meslek Eğitimi ve İstihdamlarına Yönelik Türkiye de Yapılan Araştırmaların Gözden Geçirilmesi ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN BİREYLERİN İŞ - MESLEK EĞİTİMİ VE İSTİHDAMLARINA YÖNELİK Ankara Üniversitesi Eğitim TÜRKİYE DE Bilimleri Fakültesi YAPILAN ARAŞTIRMALARIN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ Özel Eğitim Dergisi

Detaylı

PROJEYİ OLUŞTURAN ÖĞELER PROJE RAPORU YAZMA

PROJEYİ OLUŞTURAN ÖĞELER PROJE RAPORU YAZMA PROJE NEDİR? Öğrencilerin grup hâlinde veya bireysel olarak, istedikleri bir alanda/konuda inceleme, araştırma ve yorum yapma, görüş geliştirme, yeni bilgilere ulaşma, özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda

Detaylı

S İ N A N K A L K A N SALİ H R A K A P V E O R H A N Ç A K I R O Ğ L U

S İ N A N K A L K A N SALİ H R A K A P V E O R H A N Ç A K I R O Ğ L U KAYNAŞTIRMA SINIFLARINDA EĞİTİM ALAN ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLAR İÇİN HAZIRLANAN BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMLARININ AKTİF BİLEŞENLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ S İ N A N K A L K A N SALİ H R A K A P V

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI KİMLİK BİLGİLERİ Öğrencinin Adı Soyadı:. Doğum Tarihi,Yeri. Anne / Baba Adı :. Ev Adresi :. Engel Durumu: Hafif Düzeyde Zihinsel Yetersizlik R.A.M Kaynaştırma Dosya

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER A. Sosyal Değişim...2 B. Öğretmenlerin İşleri ve Kimlikleri...6 C. Akademisyen-Öğretmen Ayrımı...9 D. Geleceğe Bakış...10 E. Yapılandırıcılık

Detaylı

YÖNETMELİK. Millî Eğitim Bakanlığından: ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK. Millî Eğitim Bakanlığından: ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK 21 Temmuz 2012 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28360 YÖNETMELİK Millî Eğitim Bakanlığından: ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 31/5/2006 tarihli ve 26184

Detaylı

ŞANLIURFA HALİLİYE REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÖZEL EĞİTİM SINIFI BİLGİLENDİRME KILAVUZU

ŞANLIURFA HALİLİYE REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÖZEL EĞİTİM SINIFI BİLGİLENDİRME KILAVUZU ŞANLIURFA HALİLİYE REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÖZEL EĞİTİM SINIFI BİLGİLENDİRME KILAVUZU ŞANLIURFA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ 1 Özel Eğitim Sınıfları Nasıl Açılır ve Kapatılır?... 4 Özel Eğitim

Detaylı

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU 2014 ÖNSÖZ Eğitim Bilimleri Enstitüsü 13/11/2010 tarih ve 27758 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2010/1053 Sayılı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

Zihin Engellilere Sosyal Becerilerin Kazandırılmasında Doğrudan Öğretim ve Bilişsel Süreç Yaklaşımlarının Karşılaştırılması

Zihin Engellilere Sosyal Becerilerin Kazandırılmasında Doğrudan Öğretim ve Bilişsel Süreç Yaklaşımlarının Karşılaştırılması Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Educational Sciences: Theory & Practice - 11(3) Yaz/Summer 1043-1419 2011 Eğitim Danışmanlığı ve Araştırmaları İletişim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. Zihin Engellilere

Detaylı

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU 2012-2013 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni Bölüm Şefi Zuhal ALTINTAŞ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ Bu faaliyet ile çocuk

Detaylı

DAVRANIŞ KAYDI TEKNİKLERİ Kesin Kayıt Teknikleri Olay Kaydı

DAVRANIŞ KAYDI TEKNİKLERİ Kesin Kayıt Teknikleri Olay Kaydı DAVRANIŞ KAYDI TEKNİKLERİ Kesin Kayıt Teknikleri Olay Kaydı En pratik ve en kullanışlı kayıt etme süreçlerinden biri sıklık sayma ya da olay kaydıdır. Bu kayıt türünde gözlemci belirlenen gözlem zamanı

Detaylı