Çatı ve Teras Bahçeleri Dersi Bahar Dönemi Ders Notu (1.Bölüm)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çatı ve Teras Bahçeleri Dersi Bahar Dönemi Ders Notu (1.Bölüm)"

Transkript

1 Çatı ve Teras Bahçeleri Dersi Bahar Dönemi Ders Notu (1.Bölüm) Yrd.Doç.Dr. Mert EKŞİ İ.Ü. Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Peyzaj Teknikleri Anabilim Dalı 1

2 Çatı ve Teras Bahçeleri 1. Çatı Bahçesi Kavramı 2. Çatı Bahçelerinin Tarihsel Gelişimi 3. Çatı Bahçelerinin Fiziksel Çevredeki Dengeleyici Özellikleri 4. Çatı Bahçelerinin Ekolojik Döngüsü 5. Çatı Bahçelerinde Bitkilendirme Tipleri ve Yapısal Özellikler 6. Çatı Bahçelerinin Uygulandığı Genel Çatı Tipleri Ve Uygulama Teknikleri (Tasarım Süreci) 7. Çatı Bahçelerinde Kullanılan Konstrüksiyon Elemanları Ve Yapısal Katmanlar 8. Yetişme Ortamları (Genel İlkeler) 9. Bitki Seçimi 10. Bakım ve güvenlik 11. Kentsel tarım olanakları 2

3 1.Çatı bahçesi kavramı Çatı bahçelerinde kullanılan malzemeler ve yaklaşımlar yıllar içinde bazı değişikliklere uğramıştır. Önceki yıllarda çatı bahçeleri estetik birer objeyken, şimdilerde çevresel yararları için tesis edilen alanlardır ve bu da yeşil çatı kavramını doğurmuştur[3]. Bugün gelinen nokta, çatı bahçelerinin estetik amaçlarının yanı sıra, ekolojik amaçlar için de kullanılan ve ekolojik çatılar ya da yeşil çatılar olarak adlandırılan tipleridir. Yeşil çatı kavramı, binaların yaşayan çevreye uyum sağlaması için kullanılan bir kavramdır. Bu yeni ekolojik çatı bahçeleri, binaların yapısal sistemini çok az değiştirerek ya da hiç değiştirmeden, çok fazla sulama ya da bakım gerektirmeden, şehirdeki çatıları yaşayan bir bitki örtüsüyle kaplamak olarak tanımlanabilir. Bu tip çatı bahçelerinin ihtiyaçları oldukça basittir ve çevreye karşı önemli yararları bulunmaktadır. Bu tip çatı bahçeleri, daha çok geri dönüştürülmüş artık malzemelerden oluşturulan katmanlara sahiptirler. Tüm bu yapılar, klasik çatı bahçelerine göre çok daha hafif, çürümeye ve güneş ışınlarına uzun süre dayanabilen malzemelerden oluşmaktadırlar. Yaklaşık 30 yıldır, özellikle Almanya da popüler olan bu yapılar, son yıllarda A.B.D. gibi okyanus ötesi ülkelerde ve ülkemizde yaygınlaşmaktadırlar. Çatı bahçeleri kısaca yapılar üzerindeki bitkisel katmanlar olarak tanımlanabilirler. Bu sistemler, yapıların doğal çevreye uyum sağlamasına yardımcı olan sistemler olarak tanımlanmaktadır. 13 milyon metrekare yeşil çatı uygulaması ile (düz çatıların % 12 si) dünya lideri Almanya dır. Dünya da ve ülkemizde çatı bahçesi, yeşil çatı, ekolojik çatı, bitkilendirilmiş çatı, çim çatı, yaşayan çatılar, eko çatı, sürdürülebilir çatı gibi çeşitli isimlerle de anılmakta olan bu sistemlerin, aslında tümü benzer kavramları tanımlamakla birlikte, bu sistemlerin kullanım amaçları, yapısal katmanları ve bitkilendirme özellikleri ayrım noktalarını oluşturmaktadır. 3

4 Malzeme Bilgisi Hortikültür /Bitki yetiştiriciliği Vejetasyon Estetik / görsellik Bitki fizyolojisi Yapı fiziği ve enerji Ekoloji Çatı Bahçeleri İklim Mikro İklim Mimari Biyoçeşitlilik Statik Kentsel Tarım Yetiştirme ortamı bilgisi Peyzaj Mimarlığı Şekil 1 Çatı bahçelerinin ilişkili olduğu konular Kentlerde her geçen gün oluşan yoğun kullanımlar ve kaybolan yeşil alanlar sonucu, yeşil çatılar daha da önem kazanmaya başlamıştır. Son yıllarda kentlerde yapılaşmadaki hızlı artış ve küresel ısınma ile ilgili kaygılar nedeniyle dünya da yeşil çatılar ile ilgili deney sahaları ve akademik çalışmalarda artış gözlenmektedir. Kuzey ülkelerinde uzun yıllardır yaygın bir biçimde kullanılan yeşil çatılar, yapılaşmayla kaybedilmiş toprak ya da bitkilerle kaplı alanların binaların üzerinde bir nebze de olsa yaşatılması düşüncesiyle gelişim göstermiştir. Bu anlayış, ekolojik yapılar ya da ekolojik mimari kavramlarıyla örtüşmektedir. Ülkemizde ve dünya da en çok kullanılan yeşil çatı sistemi, %1 eğimli teras çatılara uygulanan, sığ yetiştirme ortamına sahip, kuraklığa ve çatıdaki değişken iklim şartlarına uyum sağlayabilen türlerle bitkilendirilmiş sistemlerdir. Dünya da, yeşil çatılarda en çok tercih edilen bitkiler Crassulaceae familyasına ait Sedum cinsi bitkilerdir. Dünya da konuyla ilgili bilimsel çalışmalar yürüten başlıca kuruluşlar Tablo 1 de gösterilmiştir. 4

5 Tablo 1 Dünya da yeşil çatı sistemleri ile ilgili bilimsel çalışmalar yürüten başlıca kuruluşlar Kurum Adı Açıklama Bulunduğu Ülke Tipi Web Sayfası BCIT (British Columbia Institute of Technology) Green Roof Research Program British Columbia Teknoloji Enstitüsü Yeşil Çatı Araştırma Programı Kanada Araştırma Enstitüsü tml USGBC (US Green Building Council) Green Roofs for Healthy Cities ABD Yeşil Bina Konseyi Sağlıklı Şehirler için Yeşil Çatılar ABD ABD Kamu Kurumu Sivil Toplum Örgütü ASLA (Amerikan Society of Landscape Architects) Amerikan Peyzaj Mimarları Birliği ABD Meslek Odası York University Sustainable Technologies Evaluation Program Evaluatıon Of An Extensive Green Roof York Üniversitesi Sürdürülebilir Teknolojileri Değerlendirme Programı Kanada Kamu Kurumu/Üniv ersite İşbirliği FLL (Forschungsgesellschaft Landschaftsentwicklung Landschaftsbau e.v Peyzaj Araştırma, Geliştirme ve Konstrüksiyon Topluluğu Almanya Sivil Toplum Örgütü IGRA International Green Roof Association Uluslararası Yeşil Çatı Birliği Ağı Uluslararası Sivil Toplum Örgütü SGRA The Scandinavian Green Roof Association İskandinav Yeşil Çatı Birliği İsveç Sivil Toplum Örgütü US E.P.A.- United States Environmental Protection Agency Amerikan Çevre Koruma Ajansı) ABD Kamu Kurumu The Green Roof Research Program at Michigan State University North Carolina State University s BAE Green Roof Research Michigan Üniversitesi Yeşil Çatı Araştırma Programı Kuzey Karolayna Eyalet Üniversitesi Yeşil Çatı Araştırma Programı ABD Üniversite ABD Üniversite German Green Roof Association (FBB) Alman Yeşil Çatı Birliği Almanya Sivil Toplum Örgütü European Green Roof Association (EFB) Avrupa Yeşil Çatı Birliği Uluslararası Sivil Toplum Örgütü University of Applied Sciences Neubrandenburg The Green Roof Centre of Excellence Southern Illinois University Edwardsville (SIUE) G.R.E.E.N. A Collaborative Green Roof Research İnitiative Evaluation of an Extensive Green Roof - York University Neubrandenburg Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Yeşil Çatı Mükemmeliyet Merkezi Güney İllinois Üniversitesi Yeşil Çatı Araştırma Grubu York Üniversitesi Ekstensif Yeşil Çatı Araştırması Almanya Üniversite ABD Üniversite Kanada Üniversite Center for Green Roof Research at Penn State University Penn State Üniversitesi Yeşil Çatı Araştırma Merkezi ABD Üniversite Çatý ve Teras Bahçeleri 1 reen-roof Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert Colorado State University Green Roof Research Colorado Eyalet Üniversitesi Yeşil Çatı Araştırması ABD Üniversite L'ARRDHOR - CRITT Horticole Association Régionale de Recherche et de Développement Horticole Fransa Hortikültür Araştırma ve Geliştirme Topluluğu Fransa Kamu Kurumu/Üniv ersite İşbirliği 5

6 Institut für Grünplanung und Gartenarchitektur der Universität Hannover Hannover Üniversitesi Bahçe Mimarisi ve Planlama Enstitüsü Almanya Üniversite Detaylı bilgi için Ekşi, M., Çatı bahçesi kavramı ve terim kullanımı üzerine bir değerlendirme, Avrasya Terim Dergisi, cilt.2, no.2, ss.26 35, ISSN: Çatı Bahçelerinin Tarihsel Gelişimi Özet tarihçe M.Ö Ziggurat M.Ö. 600 Babil yy. Rönesans 18. yy. Kuzey Avrupa çayır örtüsü ile kaplı çatılar Dünya Savaşı öncesi ilk çağdaş çatı bahçeleri Dünya Savaşı sonrası yeni teknolojiler, malzemeler 1960 Katmanlı sistemler FLL ölçütleri Çatı bahçesi fikri, M.Ö yılında kurulan ve şu anda Irak olarak bilinen antik Sümer şehirlerinden Ur un büyük Ziggurat ve mabetlerinden ortaya çıkmıştır. Mezopotamya daki evler çoğunlukla tek katlı ve düz damlıdır. Bu dam şeklindeki teraslar, dış yaşama mekanının bir kısmı olarak düşünülmüştür. Burada mabet mimarisi oldukça önemlidir. Bütün mabetler esas olarak esas itibariyle rampa ve basamaklarla çıkılan piramit formu teşkil eden teraslardan ibaretti. Suni tepelerden oluşan bu yapıya Ziggurat Formu adı verilmekteydi. Batıl bir inançla, çoğunlukla yedi katlı inşa edilir ve yedi ayrı renge boyanırdı. Bu suni tepeler, Gök Tanrısına ulaşmak için, eski yurtları olan Orta Asya da, yüksek tepelerde dua eden Sümerlerin, düzlük olan Mezopotamya da geliştirdikleri bir formdur. Asma bahçeleri fikri esas itibariyle bu Ziggurat formundan gelişmiştir1 2 (Şekil 2.1) lerin başlarında kazılar sırasında İngiliz arkeolog Sir Leonard Wooley, büyük ağaçların, kulelerin üç kat üzerindeki teraslarda yetiştiğini keşfetmiştir. Bu kuleler, moloz veya topraktan 1 UZUN, A.,2002, Çatı Bahçesi Ders Notları, İstanbul [Yayınlanmamış 75 Daktilo sayfası] 2 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, New York,

7 sağlam bir yapıya sahip olduklarından gerçek bir teras bahçesi olarak kabul edilmemiş ve ziggurat bitkilendirmesi ile adlandırılmıştır1. Şekil 2.1 Ziggurat Bitkilendirmesi Ziggurat tan 1500 yıl sonra, bugün dünyanın yedinci harikası olarak bilinen, Kral Nebuchaddnezzar ın başkentteki özel tasarlanmış güney kalesinin terasında karısı Semiramis için inşa ettirdiği Babil in Asma Bahçeleri ile gerçekleştirilmiştir2. Mezopotamya da taş olmadığı için kerpicin içine katran katılıyor ve bu sayede bahçeler kat kat yapılıyordu. Yunan tarihçileri Strabo ve Diadoros un asma bahçeler hakkında yazdıklarına göre, bu bahçeler 4-5 dekarlık bir sahayı kaplamakta ve tiyatro amfisi gibi yükselmekteydiler. Bahçenin tesis edildiği platformun yer aldığı en yüksekteki katın kemerleri, 50 kol boyu uzunlukta idi. Gerekli su ise, kemerli alanın ortasında bulunan ve Noria adı verilen büyük su depolarından karşılanıyordu. Esas bahçe en üst terasta bulunuyordu. Asfalt benzeri bir madde ile sıvanmış, hasır ile su geçirmezliği sağlanmıştı. Bunun üzerinde, harç üzerine sıralanmış iki sıra tuğla bulunuyordu. En üst kısmına kurşundan yapılmış bir tabaka yayılmıştı. Büyük ağaçların yetişebileceği derinlikte toprak yığılan bu çatıları kaldırabilecek şekilde, yapılara bazı inşaat elemanları ilave edilmişti. Bu arada, inşa edilen birçok tuğla sütunun içerisi, büyük ağaçların köklerinin gelişebilmesi için oyuk bırakılmıştı. Teraslarda Larix, Cupressus, Cedrus, Acacia, Betula, Populus gibi iri cüsseli türler yetiştirilmekteydi. Genelde formal bir plan özelliği gösteren bu teras bahçelerinde, eğlence için ayrılmış serin köşeler, hareketli suları ile fıskiyeli havuzlar, gölge veren ağaçlar ve dekoratif çiçekler bulunurdu. Nehre doğru bakan bu güzel bahçeler, uzaktan bakıldığında da yemyeşil bir tepeyi andırmaktaydı. Çivi yazılı Asur kitabelerinde, Van 1 ERCAN, B., 1992, Çatı ve Teras Bahçeleri, Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü 2 OSMUNDSON, T., 1979, The Changing Technique of Roof Garden Design, Landscape Architecture, Norton Company, New York. 7

8 şehri civarındaki Urartu Devletinin zengin asma bahçelerinden de bahsedilmektedir1 (Şekil 2.2). Şekil 2.2 : Babil in Asma Bahçeleri2 Şekil 2.3: Babil in Asma Bahçeleri Daha sonraları, Yunan medeniyetlerinde saksı ve kap içerisinde yapılan bahçecilik oldukça yaygınlaşmıştır. Yunanlı kadınlar, çabuk yetişen bitki tohumlarını saksı ve çömleklerin içine eker ve bunları Adonis Bayramına hazırlarlardı. Çabuk gelişip büyüdükten sonra ölmeleri, Afrodit in sevgilisi Adonis in zamansız ölümünü sembolize ederdi. Saksı içerisindeki bitkiler Adonis heykellerini ve bir yaz bayramı boyunca alçak evlerin damlarını süslerdi. Zamanla sadece dekoratif özelliklerini görmek için çiçeklerin sergilenmesine doğru ilk adım atıldı ve bu fikir, Adriyatik in karşı kıyısında yerleşmiş olan ve Yunan kültürünü alan Romalılar tarafından da sonraları kopya edilmiştir3. Roma da atriumların ve hatta açık peristillerin gelişmesi daha sonraları ortaya çıkarak, evin bahçeye doğru yayılışı fikrini destekler. Bu Roma düşüncesinin, Batı aleminin bahçeleri üzerinde geniş etkisi olmuş ve özellikle Rönesans bahçelerinin teraslarında, gelişiminin zirve 1 UZUN, A.,2002, Çatı Bahçesi Ders Notları, İstanbul [Yayınlanmamış 75 Daktilo sayfası] 2 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, New York, UZUN, A.,2002, Çatı Bahçesi Ders Notları, İstanbul [Yayınlanmamış 75 Daktilo sayfası] 8

9 noktasına ulaşmıştır1. Rönesans çatı bahçesi tasarımcıları geçmişten etkilenmekle birlikte, yaşadıkları dönemin modasını da eserlerine yansıtmasını bilmişlerdir (Şekil 2.3). Şekil 2.4 : Rönesans taki çatı bahçelerine bir örnek[6] 1867 Paris Dünya Sergisi çatı peyzajı tasarımında bir dönüm noktası oluşturmuştur. Karl Rabbitz adlı bir yapımcı Berlin deki evinin üstüne düşündüğü çatı bahçesinin alçıdan bir modelini bu vesileyle sergilemiş ve tüm dünya da büyük yankılar uyandırmıştır. Şekil 2.5- Rabitz s house in Invalidenstrasse 66g [2, p.17] Fransa da ise Le Cobusier çatı ve teras bahçelerinin en büyük öncüsü olmuştur. Yapılarında küp modelinden yola çıkan Le Corbusier, çatıyı bir bahçe alanı olarak keşfetmesinde de yine bu modelden yararlanmıştır. Yapılarının en üstünde bir çatı bahçesinin eklenmesi de, onun güneşe ve ışığa açıldığı, yalnızca o yapıya ait bir gök görünümünün olduğu anlamına gelir. Le Corbusier bu düşünceyi ilk defa 1922 yılında bahçeyi konutların içine kadar getiren bir yeşil kent tasarımında geliştirmiştir. Böylece çatı bahçesi de onun yaşamı boyunca önemseyerek ele 1 UZUN, A.,2002, Çatı Bahçesi Ders Notları, İstanbul [Yayınlanmamış 75 Daktilo sayfası] 9

10 aldığı konulardan biri olmuştur. Otlarıyla, ağaçlarıyla, kaplama ve mobilyalarıyla gerçek birer bahçedir. Kent ve arazi kotundan yüksekte olmalarına karşın, yerdekilerde bulunabilecek bir güce ve sağlamlığa sahiptir. İlk olarak La Roche villasında bu fikirlerini uygulamış, ancak bu yapıt onu pek doyurmamış ve villayı en kolayı olarak nitelendirmiştir. Garches deki Stein villasının da ona yeterli gelmediği anlaşılır. Poissy deki Savoye villasında ise sorunun çözümüne ulaşmıştır. Le Corbusier bu villada, La Roche daki gibi serbest bir plan çevresine bir çerçeve koymakta, arta kalan parça bir güneşlenme terası oluşturmaktadır. Yapının tümü de taşıyıcı ayaklar üstünde (pilotiler) yükseltilerek, hem manzaradan en iyi şekilde yararlanması hem de sorunun estetik açıdan en iyi çözümü sağlanmıştır. Böylece en sonunda bir karenin ya da duvarların oluşturduğu bir mimarlık çerçevesinin içine, insanların doğal devinimlerini izleyen bir plan yerleştirmeyi başarmıştır. Le Corbusier, La Roche, Stein ve Savoye villalarının dışında Cook evinde, Sainte-Die deki Duval Fabrikasında, Paris te İsviçre Pavyonunda, Zürih teki Le Corbusier Merkezinde de çatı ve teras bahçelerini uygulamıştır1 ; 2 (Şekil 2.4). Şekil 2.4 : Le Corbusier in çalışmalarından bir örnek3 Avrupa kaynaklı modern hareketten bağımsız olarak çatı peyzajının tasarımının ayrılmaz bir parçası olarak gelişiminin bir öncüsü de Frank Lloyd Wright tır. Onun sarılıcı bitkilerle yumuşatılmış balkon çizgileri modern çizgileri modern tasarımların en moda motifi haline gelmiştir4. 1 UZUN, A.,2002, Çatı Bahçesi Ders Notları, İstanbul [Yayınlanmamış 75 Daktilo sayfası] 2 BOSTON COLLEGE, 2004, Fine Arts Department - Le Corbusier, Boston, 3 BOSTON COLLEGE, 2004, Fine Arts Department - Le Corbusier, Boston, 4 UZUN, A.,2002, Çatı Bahçesi Ders Notları, İstanbul. 10

11 Frank Lloyd Wright Fallingwater 1939 Daha sonraları, kapalı park alanlarının üzerinin teras bahçesi olarak düşünülmesi fikri oldukça yaygınlaşmaya başlamıştır. Bunların en güzel örneği ise 1965 yılında Londra da yapılan Sussex bahçelerindeki binalardır lardan beri çatı bahçeleri dünyanın her yerinde yayılmaktadır. Kaizer Center Çatı Bahçesi, bu büyüklükte bir bahçenin çok fazla ilave maliyete neden olmaksızın, caddeden altı kat yukarıda gerçekleştirilebileceğinin ilk müjdecisi gibiydi. Oakland, Kaliforniya daki bu bahçe Kaizer büro binasının altında çok katlı bir garaj ve mağaza kompleksinin düz çatısında, çalışanlar için hem görsel hem de dinlenme amacıyla kullanılmak üzere oluşturulmuştur. Arsa, alanın %30 unu işgal eden kule bloğuna karşılık, garaj çatısının %60 oranında bir alana sahip olduğu göz önüne alındığında böyle bir düzenlemenin cazipliği ortaya çıkmaktadır. Çatı bahçesinin mimari ve biçimsel olmayan bir yapıya sahip park görüntüsünde olması amaçlandığından genellikle serbest biçimler kullanılmıştır. Bu özelliği nedeniyle kullanıcılar işlek bir şehir merkezinin göbeğinde olduklarını unutabilmektedirler. Bu çatı bahçesindeki aydınlatma, fotosel kullanımı yoluyla otomatik olarak sağlanmaktadır. Burada aynı zamanda otomatik bir sulama sistemi de bulunmaktadır. Havuz yüzeyi de, havuzun çevresine yerleştirilmiş fıskiyelerle devamlı hareketli tutulmaktadır2. 1 MELETIS, Z. ve WEBSTER B., 1999, An Overview and History of Rooftop Gardening[online], Environmental Studies Seminar , Montreal, Canada 2 ERCAN, B., 1992, Çatı ve Teras Bahçeleri, Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü 11

12 Kaiser Center çatı bahçesi Bu yapılardan esinlenen modern yeşil çatı teknolojileri ise yaklaşık 30 yıl kadar önce Almanya da ortaya çıkmıştır. Yeşil çatı yapıları yüzyıllardır kullanılmaktadır ve bu yapıların tarihi 18. yüzyılda Kuzey Avrupalı kâşiflerin evlerinde ısı kontrolü yapmak ve kasabalarındaki yüzeysel akışı kontrol etmek amacıyla kullanmasına kadar uzanmaktadır1. Çağdaş yeşil çatıların ilham kaynağı İzlanda dır. Yüzyıllardır çim çatılar ve duvarlar İzlanda da kullanılmaktadır. Bu sayede İskandinavya da çim çatılar çok popüler hale gelmiştir2. Bu İzlanda tipi mimari stil, doğal kaynakların azlığından ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla insanlar bunu taş ve çimle yapmak zorunda kalmışlardır. 1 PECK, S. ve KUHN, M., 2001, Design Guidelines for Green Roofs[online], Canada, commonspot/security/getfile.cfm&pageid= BRINDERA, K.C., 2001, Environmental Studies Senior Seminar Project on Campus Sustainability[online], Temple University, Philadelphia, env-stud/seniorsem/index.html [ 12

13 Şekil 2.5: Norveç te yüzyıllar önce çatısı çimle kaplanmış ve üzerinde bir ağaç yetişmeye başlamış, halen ayakta olan küçük bir ev1. İzlanda da eski dönemlerde çatılar genelde çimden yapılmışlardır. Yapıların kalın duvarlarını taş katmanlarını izleyen kesilmiş çim blokları takip etmiştir. İzlanda da halen sağlam olarak duran 6 yapıdan biri olan Vydimyri deki kilise bu anlatılanlara bir örnek teşkil etmektedir te inşa edilen bu yapı anıt olarak korunmakta ve hala hizmet vermektedir. İyi durumda olan eski ahşap destekleri zaman zaman yenilenmektedir. Daha sonraları bu mimari stil Almanya da yeşil çatı teknolojileri olarak geliştirilmiştir ve 30 yıldan fazla süredir kullanılmaktadır. Şu sıralar çevre etkilerinden dolayı özellikle Avrupa da oldukça popülerdir2 İzlanda da 1834 te inşa edilen ve ilk ekstansif çatı bahçesi örneklerinden biri sayılabilecek olan Vydimri kilisesi 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, New York, BRINDERA, K.C., 2001, Environmental Studies Senior Seminar Project on Campus Sustainability[online], Temple University, Philadelphia, env-stud/seniorsem/index.html [ 13

14 Çatı bahçeleri yani estetik amaçlı sistemlerden farklı olarak, günümüzde kullanılan yeşil çatıların ilham kaynağı olan sistemler, 18. yüzyılda Kuzey Avrupa da yaşayan insanların evlerine ısı yalıtımı sağlamak amacıyla çatılarını toprakla kaplamaları ve bu toprağı sabitlemek amacıyla otsu türlerle bitkilendirmeleri ile ortaya çıkmıştır1. Bunlar çayır örtüsüyle kaplı çatı yüzeyleri yani sod roofs2 olarak adlandırılmaktadır lı yılların başlarında İsviçre de bu Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert sistemlerden yardım alınarak geliştirilen modern yeşil çatı teknolojileri, özellikle Almanya ile birlikte birçok ülkede yaygınlaşmıştır3. Yeşil çatıların dünya genelinde ticari olarak yaygınlaşması bu dönemde Kuzey Avrupa da görülmüş ve daha sonra da dünyaya yayılmıştır. Aslen günümüzde kullanılan yeşil çatıların ilham kaynağı bu bakış açısıdır. Çatý ve Teras Bahçeleri li yıllarda çatı bahçelerinin uygulama prensiplerinin belirlenmesi amacıyla Almanya da FLL (Forschungsgesellschaft Landschaftsentwicklung Landschaftsbau e.v.- Peyzaj Araştırma, Geliştirme ve Konstrüksiyon Topluluğu) tarafından geliştirilen standartlar, çatı bahçelerinde kullanılan yapım tekniklerinin belirlenmesini ve dünya da yaygınlaşmasını sağlamıştır li yıllardan sonra inşa edilen çatı bahçeleri, bitki örtüsünü kent alanlarına geri getirme fikriyle 1 GETTER, K.L., ROWE, D.B., 2006 The role of extensive green roofs in sustainable development, HortScience 41: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, New York, BASS, B., BASKARAN, B., 2003, Evaluating Rooftop and Vertical Gardens as an Adaptation Strategy for Urban Areas, CCAF Impacts and Adaptatıon Progress Report, Institute for Research in Construction National Research Council, NRCC OBERNDORFER, E., LUNDHOLM, J., BASS, B., COFFMAN, R.R., DOSHI, H., DUNNETT, N., GAFFIN, S., KÖHLER, M., LIU, K.Y., ROWE, D.B., 2007, Green Roofs as Urban Ecosystems: Ecological Structures, Functions, and Services, BioScience 57(10):

15 inşa edilmiştir1. Almanya da, Kohler ve Keeley (2005) in2 belirttiğine göre teras çatı yüzeylerinin %14 ünün bitkisel doku ile kaplı olduğu tahmin edilmektedir. FLL (Forschungsgesellschaft Landschaftsentwicklung Landschaftsbau e.v.) Türkiye de Son 20 yılda gittikçe gelişen ve günümüzde tüm meslek grupları tarafından tanınır hale gelen çatı bahçesi kavramı, zaman içerisindeki çevresel eğilimlerin de etkisiyle bir değişim geçirmiştir. Peyzaj mimarlığı mesleği açısından oldukça önemli bir konu olan çatı bahçeleriyle ilgili olarak zaman içerisinde gerçekleşen değişimler, bu bileşenleri estetik öğeler olmaktan çıkarmış, kentsel ekolojinin bir bileşeni haline getirmiştir. Kentlerde her geçen gün oluşan yoğun kullanımlar ve kaybolan yeşil alanlar sonucu, yeşil çatıların önemi artmaktadır. Yeşil çatılar, genellikle küçük boylu bitkiler ya da yer örtücülerden, sığ yetişme ortamlarından, geri dönüştürülmüş malzemelerden elde edilmiş hafif yapı malzemelerinden oluşmaktadır. Bu sayede, yeşil çatılar fazla bakım gerektirmeyen, kurulumu kolay olan ve üzerinde bulunduğu binaya ve şehre ekolojik katkıları nedeniyle tesis edilen çatı bahçeleridir. Yeşil çatılar şehirlerdeki beton yoğunluğuna karşı bir ekolojik çözüm olarak değerlendirilmektedir3. 1 KÖHLER, M., 2005, Long-term vegetation research on two extensive green roofs in Berlin, Urban Habitats, 4:1, ISSN: Köhler, M., Keeley, M The green roof tradition in Germany: The example of Berlin, Pages in Hoffman, L. and W. McDonough, editors. eds. Green Roofs Ecological Design and Construction. New York: Schiffer. 3 WONG, N.H., CHEN, Y., ONG, C.L., SIA, A., 2003, Investigation of thermal benefits of rooftop garden in the tropical environment, Building and Environment 38:

16 Genel olarak bakıldığında, çatı bahçeleri estetik amaçlı kullanılırken, yeşil çatılar kent ekosistemine getirdikleri bazı yararlar nedeniyle de kullanılmaktadırlar. Yeşil çatılar, özellikle binalarda ısı yalıtımı, soğutma ve ısıtma giderlerinin düşürülmesi, enerji tasarrufu, şehirlerde aşırı sıcaklık etkilerinin azaltılması, yüzeysel akış kontrolü, suyun yeniden kullanılması ve şehrin kanalizasyon sistemindeki yükün azaltılması amacıyla kullanılmaktadırlar. Çatı bahçelerinde kullanılan malzemeler ve yapım teknikleri, yıllar içinde gelişim göstermiştir. Geçmiş yıllarda kullanılan yetişme ortamları ve yapısal katmanlar, yerlerini daha fonksiyonel özelliklere sahip yapısal malzemelere bırakmaktadır. Çatı bahçeleri birçok meslek disiplinin de bir arada çalışmasını gerektiren, yapısal detayları fazla olan düzenlemelerdir. yeşil çatı terimi aslında bir arada işleyebilen çeşitli bileşen ve katmanların oluşturduğu bütüncül bir sistemi ifade etmektedir1. Çatı bahçelerinde kullanılan malzemeler yıllar içerisinde büyük değişikliklere uğramışlardır. 2. Dünya Savaşı nın hemen öncesinde ya da savaşın hemen ardından, yılları arasında yapılan çatı bahçeleri, modern çatı bahçeleri olarak kabul edilebilirler. Bu çatı bahçelerinin su yalıtımları, drenaj tabakaları ve yetişme ortamlarında, günümüzde kullanılmayan birçok malzemeye rastlamak mümkündür. Bu bahçelerde kullanılan su yalıtımı, çok katmanlı su yalıtım örtüleri olarak adlandırılan, 2 kat sıcak asfalt bitüm arasında, asfalt emdirilmiş ve hafifçe üst üste getirilmiş keçe örtülerden oluşmaktadır. 60 yıllık çatı bahçeleri bu tip yalıtımlar üzerinde oluşturulmuşlardır ve herhangi bir su sızıntısı ya da diğer su yalıtım sorunları yaşanmamıştır2. 1 SNODGRASS E.C, SNODGRASS L.L., 2006, Green roof plants: a resource and planting guide, Timber Press, Oregon, ISBN-13: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

17 Ekşi, M., İstanbul daki başlıca çatı bahçelerinin yapım esasları açısından değerlendirilmesi, Journal of the Faculty of Forestry, Istanbul University, 62 (1): ISSN Çatı Bahçelerinin Fiziksel Çevredeki Dengeleyici Özellikleri Çatý ve Teras Bahçeleri 1 Dünya da şehirlerin toplam nüfusu 20. yüzyılın başında 200 milyon kişiyken (dünya nüfusunun %15 i), 21. Yüzyılın başında 2,9 milyar kişiye (dünya nüfusunun %50 si) ulaşmıştır. Bu oran, günümüzde gezegenimizin yüzölçümünün %2,8 inin kentsel alanlarla kaplı olduğu anlamına gelmektedir1. Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert 19. yüzyılın sonlarından itibaren yerkürenin ortalama yüzey sıcaklığındaki artış nedeniyle küresel ısınma gittikçe önem kazanan bir konu olmaktadır. Kentleşme küresel ısınma açısından önemli bir etken durumuna gelmiştir 2. Kentlerdeki nüfus artışı ve insan faaliyetleri beraberinde kentlerdeki sıcaklık artışını getirmektedir. 1 ANONİM, 2005, Binyılın Ekosistem Değerlendirme Kurulu Bildirisi, Birleşmiş Milletler. 2 CHEN, X.L., ZHAO, H.M., LI P.X., YIN Z.Y.,2006, Remote sensing image-based analysis of the relationship between urban heat island and land use / cover changes, Remote Sensing of Environment 104 (2006):

18 Isı adası terimi yapısal alanların yakınındaki kırsal alanlara göre daha sıcak olmasını tanımlamaktadır. Bu durum yaz aylarında enerji ihtiyacının artmasına, hava kirliliğine, sera gazı salınımlarının artmasına, sıcaklık nedenli hastalık ve ölümlerin oluşmasına ve su kirliliğinin artmasına neden olabilmektedir. Amerikan Çevre Koruma Ajansı nın (2011)1 verilerine göre geçirimsiz çatı yüzeylerine gelen yağış, çatı yüzeylerinden geçerken ısınmakta ve tahliye edilen suların su ekosistemlerine ulaşmasıyla bu alanlardaki sıcaklığın artmasına ve canlı yaşamının olumsuz yönde etkilenmesine neden olmaktadır. Kentsel alanlarda oluşan ısı adası etkilerinin azaltılması ve kentte yaşayan insanların daha iyi bir çevrede yaşamasında en önemli bileşen yeşil dokudur. Bitkiler tarafından sağlanan gölgeleme, binanın soğutma yükünü azaltmakta ve bu sayede yapının kentsel ısı adası etkisine olan katkısını azaltmaktadır2. Yapılan çalışmalar, yeşil çatı sistemlerinin kentlerde kentsel ısı adası etkisinin azaltılmasında önemli bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır34. Bunun en önemli nedeni, bitki örtüsünün gölgeleme etkisiyle yüzeyde oluşan sıcaklığı azaltma özelliğidir. Yeşil çatı ekosistemindeki enerji transferi ve taşınması hava şartlarından, bitkilerin fizyolojik işlevlerinden ve yapısal özelliklerden etkilenmektedir. Isı transferini dengeleyen etmenler dış hava sıcaklığı, bağıl nem, güneş ışınımı (açık bulutlu gökyüzü), yapısal malzemeler, bitkisel yüzeylerin sert yüzeylere oranı, çatı kaplama malzemesinin özellikleri (rengi vb.), yetiştirme ortamı derinliği, yetiştirme ortamının rengi, su varlığı ve vejetasyon tipi ile bitkilerin çatıyı kaplama oranı olarak ortaya çıkmaktadır5. Son yıllarda, dünya da küresel ısınmanın azaltılabilmesi amacıyla kentlerdeki geçirimsiz yüzeylerin soğutulması için çalışmalar yürütülmektedir. Bu çalışmalarda önemli bir etken olarak görülen bitkisel dokunun yanı sıra, yansıtıcılığı yüksek malzemeler de kullanılmakta ve bunlar soğuk döşemeler ve soğuk çatılar kavramlarıyla tanımlanmaktadır. Kentlerdeki koyu ve 1 ANONİM, 2003, Protecting water quality from urban runoff, US EPA 841- F USEPA, Washington, DC. 2 ONG, B. L., 2003, Green plot ratio : an ecological measure for architecture and urban planning, Landscape and Urban Planning 63: TAKEBAYASHI, H., MORIYAMA, M., 2007, Surface heat budget on green roof and high reflection roof for mitigation of urban heat island, Building and Environment 42: SUSCA, T., GAFFIN S.R., OSSO, G.R., 2011, Positive effects of vegetation: Urban heat island and green roofs, Environmental Pollution, JIM, C.Y., HONGMING, H., 2010, Coupling heat flux dynamics with meteorological conditions in the green roof ecosystem, Ecological Engineering 36:8:

19 geçirimsiz yüzeylerin ısınmasını önlemek için, bu yüzeylerin albedo (yansıtıcılık) etkisi arttırılmasının yanı sıra yeterli toprak nemi ile birlikte vejetasyon örtüsünü arttırarak evapotranspirasyonun oluşması sağlanabilmektedir1. Bu konuda yeşil çatılar kentlerde önemli bir işleve sahiptir. Bass ve diğ. (2003), yaptıkları simülasyon çalışmasıyla Toronto kentindeki çatı yüzeylerinin %50 sinin yeşil çatılarla kaplanması sonucunda, kent merkezinde 2 C lik bir sıcaklık düşüşü sağlanacağını tespit etmişlerdir. Çatý ve Teras Bahçeleri 1 Yeşil çatıların, kentsel ölçekte düzenleyici sistemler olarak görev aldıkları konuların arasında yüzeysel akışı azaltma, dengeleme ve su kalitesine olan katkıları yer almaktadır. Kentlerdeki yapılaşmış yüzeylerin oranındaki artış ile oluşan yüzeysel akış arasında doğrudan bir ilişki olduğu ortadadır. Kentsel alanlar doğal alanlara oranla suyun infiltrasyonunu engelleyen daha büyük miktarda geçirimsiz yüzeylere sahip olmaları nedeniyle dikkate değer oranda yüzeysel akış oluşturmaktadır2 Amerikan Çevre Koruma Ajansı nın (2003) verilerine göre, geleneksel bir kent dokusu, aynı boyuttaki ağaçlandırma sahasına göre 5 kat daha fazla yüzeysel akış oluşturmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar yeşil çatı sistemlerinin yağış sırasındaki yüzeysel akışı geciktirme ya da tamamen engelleme özelliğini ortaya koymaktadır Yeşil çatı sistemlerinin çatı üzerine gelen yağışı %40-80 arasında tutabilme potansiyeli bulunmaktadır. Ancak bu durum iklimsel özelliklere ve çatının yapısal sistemine bağlı olarak değişim gösterebilmektedir6. Yeşil çatı sistemlerinin yüzeysel akışı azaltma özellikleri arasındaki farklar yeşil çatı sisteminin özniteliğine ve hava koşullarına bağlıdır cm arasındaki kalınlıklarda değişen yetişme ortamlarının çok belirgin su tutma özellikleri tespit Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert 1 OBERNDORFER, E., LUNDHOLM, J., BASS, B., COFFMAN, R.R., DOSHI, H., DUNNETT, N., GAFFIN, S., KÖHLER, M., LIU, K.Y., ROWE, D.B., 2007, Green Roofs as Urban Ecosystems: Ecological Structures, Functions, and Services, BioScience 57(10): VANWOERT, N. D., ROWE, D.B., ANDRESEN, J.A., RUGH, C.L., FERNANDEZ, R.T., XIAO, L., 2005b, Green roof stormwater retention: effects of roof surface, slope, and media depth, Journal of Environmental Quality 34:3: VANWOERT, N. D., ROWE, D.B., ANDRESEN, J.A., RUGH C.L., XIAO, L., 2005a, Watering regime and green roof substrate design affect sedum plant growth, HortScience 40: 3: BERGHAGE, R. D., BEATTIE, D., JARRETT, A. R., THURING, C., RAZAEI, F., O CONNOR, T. P., 2009, Green Roofs for Stormwater Runoff Control, National Risk Management Research Laboratory Office of Research and Development U.S. Environmental Protection Agency Cincinnati. EPA/600, DUNNETT, N., NAGASE, A., BOOTH, R., GRIME, P., 2008, Influence of vegetation composition on runoff in two simulated green roof experiments, Urban Ecosystems 11: FIORETTI, R., PALLA, A., LANZA, L.G., PRINCIPI, P., 2010, Green roof energy and water related performance in the Mediterranean climate, Building and Environment 45:8: , 7 BERNDTSSON, J.C., 2010, Green roof performance towards management of runoff water quantity and quality: A review, Ecological Engineering 36:

20 edilememiş olsa da, yetiştirme ortamının sahip olduğu özellikler, su tutma kapasitesinde de önemli etkilere sahiptir1. Büyük miktardaki yağışlar sırasında, yeşil çatılar suyu katmanlarında depolamakta ve bu katmanlar suya doyduktan sonra kalan suyu drenaj şebekesine aktarmaktadırlar. Vanwoert ve diğ. (2005b) 2 yapmış olduğu çalışmaya göre, yeşil çatıların çatı üzerine gelen yağışın %80 den fazlasını tutabilme özelliği bulunduğu ortaya konulmuştur. Connely ve diğ. (2005)3 75 mm yetiştirme ortamına sahip, Sedum türleriyle bitkilendirilmiş bir yeşil çatı sisteminin su tutma kapasitesi yağışsız dönemde %86 94, yağışlı dönemde ise %13 18 arasında olduğunu tespit etmiştir. Bu durum yetiştirme ortamındaki nem miktarıyla ilişkilidir. Genel değerlendirmede ise, yeşil çatı sisteminin ortalama su tutma oranı %28 olarak ölçülmüştür. Bitkilendirmenin ise yetiştirme ortamı kadar su tutma kapasitesine etkisi bulunmamaktadır. Ancak vejetasyon transpirasyon özelliği nedeniyle bir gölge etkisi oluşturarak kentsel ısı adası etkisinin azaltılmasında önemli bir role sahiptir4. Günümüzde yeşil çatılar, kentlerde estetik özelliklerinin yanı sıra kent ekosistemine getirdikleri birçok yararları nedeniyle kullanılmaktadırlar. Yapılan bilimsel çalışmalar, yeşil çatıların bina ve kent ölçeğinde pek çok yararının olduğunu ortaya koymaktadır. Yeşil çatıların ekolojik, teknik ve sosyal yararları dünyanın birçok yerinde kabul görmektedir5. Bunlar; Yüzeysel akış kontrolü ve azaltılması, Suyun yeniden kullanımı, Sera etkisini azalma, Kentsel biyoçeşitliliğe katkı sağlama, Yapıyı dış etkilerden koruma, Yapılarda enerji giderlerinin azaltılması / ısı yalıtımı, Ses yalıtımı, Elektromanyetik yalıtım, 1 FIORETTI, R., PALLA, A., LANZA, L.G., PRINCIPI, P., 2010, Green roof energy and water related performance in the Mediterranean climate, Building and Environment 45:8: , 2 VANWOERT, N. D., ROWE, D.B., ANDRESEN, J.A., RUGH C.L., XIAO, L., 2005a, Watering regime and green roof substrate design affect sedum plant growth, HortScience 40: 3: CONNELLY, M., LIU, K., 2005, New directions in green roof research green roof research in British Columbia- an overview, Greening Rooftops for Sustainable Communities, Washington. 4 FIORETTI, R., PALLA, A., LANZA, L.G., PRINCIPI, P., 2010, Green roof energy and water related performance in the Mediterranean climate, Building and Environment 45:8: , 5 NGAN, G., 2004, Green Roof Policies: Tools for Encouraging Sustainable Design, Landscape Architecture Canada Foundation, Kanada. 20

21 Havadaki partiküllerin filtre edilmesi, Kent içerisinde mikroklima yaratma, Suyun filtrasyonu, Estetik/görsel etkiler, Yaban hayatına barınak sağlama olarak sıralanabilir. Konuyla ilgili akademik çalışmalar, bu sistemlere öncülük etmekte olan Almanya'da başlamıştır. Son yıllarda dünya daki bilimsel çalışmalar ile yeşil çatıların bina ve kent düzeyindeki etkileri belirlenmeye çalışılmaktadır (Kumar, A.R. ve diğ.,2005; Santamouris, M. ve diğ., 2007; Fioretti, R. ve diğ., 2010; Susca, T. ve diğ., 2011; Liu, K., 2004; Lazzarin, R.M. ve diğ., 2005; Wong, N.H. ve diğ., 2003a, Connelly M. ve Liu K., 2005; Moran ve diğ., 2003). Yapılan bilimsel araştırmalar ve sivil toplum faaliyetleri dikkate alındığında, dünya da yeşil çatıların bir kent politikası olarak uygulanması yaklaşımı gittikçe önem kazanmaktadır. Almanya daki bu yaklaşım, diğer ülkelerde de kabul görmeye başlamıştır1. Yeşil çatıların yüzeysel akışı düzenleme ile ilgili yararları, kentsel politikalar açısından da önem taşımaktadır. Uzun yıllardır Almanya nın birçok kentinde mevcut olan yeşil çatı politikaları sayesinde, yapılarında yeşil çatı bulunduran kent sakinleri belediyelerden finansal destek almakta ya da atık su vergilerinden muaf tutulmaktadırlar. Aynı zamanda Almanya nın bazı kentlerinde yeşil çatılar kent ekosisteminde merkezi drenaj sistemleri olarak da görülmektedirler (Ngan,G., 2004).Kanada da 2000 li yılların ortalarında yeşil çatı sektörü büyük bir gelişim göstermeye başlamıştır. Bu gelişim ile birlikte 2009 yılında Toronto kenti Kuzey Amerika da kentsel yeşil çatı politikasını yürürlüğe koyan ilk kent olmuştur. 3.1 Yüzeysel akış kontrolü ve azaltılması, Çatı yüzeyine gelen yağış, çatı sisteminden geçerken belirli etkilere maruz kalmaktadır. Her iki çatı yüzeyine gelen yağışın belli bir bölümü, oluşan buharlaşma yoluyla atmosfere karışmaktadır. Referans çatının su tutma özelliği olmaması nedeniyle, çatıya gelen su drenaj sistemiyle tahliye edilmektedir. Yeşil çatı sisteminde ise, yetiştirme ortamı yağışla gelen suyun belli bir kısmını tutmaktadır. Artan su, drenaj ortamında biriktirilmekte, fazlası su tutucu keçe 1 NGAN, G., 2004, Green Roof Policies: Tools for Encouraging Sustainable Design, Landscape Architecture Canada Foundation, Kanada. 21

22 tarafından emilmektedir. Bu katmanlardan sırasıyla geçen su, drenaj ile dışarı bırakılmaktadır. Her iki çatı sisteminin yağış sırasında verdikleri tepkiler Şekil 4.42 de gösterilmiştir. Şekil 4.42: Yağış sırasında her iki çatı sisteminde yüzeysel akış oluşumu1 Dünya da yapılan akademik çalışmalar yeşil çatı sistemlerinin kentlerdeki yüzeysel akışı azaltmada belirgin rolleri olduğunu ortaya koymaktadır. Gregorie ve Clausen in (2011)2 yaptıkları araştırma, %75 oranında genleştirilmiş şist, %10 perlit, %15 komposttan oluşan 10,2 cm lik yetiştirme ortamına sahip modüler yeşil çatı sisteminin ABD Connecticut iklim şartlarında çatı yüzeyine gelen yağışın %41,6 sını bünyesinde tutabildiğini ortaya koymuştur. Vanwoert ve diğ. (2005b)3, ABD Michigan ikliminde yeşil çatıların çatı üzerine gelen yağışın %80 den fazlasını tutabilme özelliğini tespit etmiştir. Scholz-Barth4 genel ortalamada tipik bir ekstensif yeşil çatı sisteminin, çatı üzerine gelen yağışın %75 ini tutmakta, %25 ini ise çatı sisteminden tahliye ettiğini belirtmiştir. Hilten ve diğ. (2008)5 gerçekleştirmiş olduğu modelleme çalışması, yeşil çatı sistemlerinin 2,54 mm/m 2 den daha düşük yağışlarda oldukça verimli sistemler olduğunu ve bu miktardan daha düşük yağışlarda yüzeysel akışın 1 Ekşi, M., Yeşil çatı sistemlerinin su ve enerji dengesi açısından değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Doktora Tezi, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 2 GREGOIRE, B.G., CLAUSEN J.C., 2011, Effect of a modular extensive green roof on stormwater runoff and water quality, Ecological Engineering, 3 VANWOERT, N. D., ROWE, D.B., ANDRESEN, J.A., RUGH, C.L., FERNANDEZ, R.T., XIAO, L., 2005b, Green roof stormwater retention: effects of roof surface, slope, and media depth, Journal of Environmental Quality 34:3: SCHOLZ-BARTH, K., 2001, Green Roofs : Stormwater Management From the Top Down, Official Magazine for the LEED Professional, 1-9. January/February, edcmag.com. 5 HILTEN, R.N., LAWRENCE, T.M., TOLLNER, E.W., 2008, Modeling stormwater runoff from green roofs with HYDRUS-1D, Soil Conservation,

23 oluşmadığını ortaya koymuştur. Carter ve Rasmussen (2006)1 ABD Georgia Üniversitesi nde gerçekleştirdikleri çalışmada yeşil çatı sistemlerinin 2,54 mm/m 2 den düşük yağışlarda, çatı yüzeyine gelen yağışın %90 ını, 7,62 mm/m 2 den büyük yağışlarda ise, bu yağışların %50 sini tutabilme özelliğini tespit etmişlerdir. Mentens ve diğ. (2006)2 yeşil çatı sistemlerinin yüzeysel akış özelliklerini deneysel olarak araştırmış olan 18 adet araştırmayı incelemiştir. Bu araştırmada, yeşil çatı sistemlerinin yüzeysel akış özelliklerinin yetiştirme ortamının derinliğiyle kuvvetli bir ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda, yetiştirme ortamındaki nem miktarının artmasıyla, yeşil çatı sistemlerinin su tutma kapasitelerinin kış aylarında daha düşük olduğu belirlenmiştir. Yeşil çatı sistemlerinin kentlerdeki yüzeysel akışın tümünü yok etmesinin mümkün olmadığı çalışmada özellikle üzerinde durulan bir konudur. Yeşil çatılar, kentlerdeki yeşil alanlar ile su depolayabilen altyapı sistemlerine destek niteliğinde kullanılması gereken sistemlerdir. Berhage ve diğ. (2009)3 Pennsylvania daki yeşil çatı çalışmasında bitümlü membranla kaplı çatıların dahi çatı yüzeyine gelen yağışın %14 ünü tutabildiğini ortaya koymuştur. Villareal ve Bengtsson (2005)4 İsveç Malmö de Sedum album ile bitkilendirilmiş 4 cm yetiştirme ortamına sahip bir yeşil çatı sistemi üzerinde yaptıkları denemelerde, tekdüze bir yağış sırasında yeşil çatı sistemi kuru durumdayken, 6-12 mm lik bir yağışın yüzeysel akış oluşturmaya yeterli olduğunu tespit etmişlerdir. Berhage ve diğ. (2009) 5 yeşil çatı sistemlerinin soğuk aylardaki su tutma değerlerinin sıcak aylara göre daha düşük olduğunu tespit etmiştir. Bunun en önemli nedeni yetiştirme ortamındaki nem varlığının düşük olmasıdır. 1 CARTER, T.L., RASMUSSEN T.C., 2006, Hydrologic behavior of vegetated roofs, Journal of the American Water Resources Association (JAWRA) 42(5): MENTENS, J., RAES, D., HERMY, M., 2006, Green roofs as a tool for solving the rainwater runoff problem in the urbanized 21st century, Landscape and Urban Planning, 77, BERGHAGE, R. D., BEATTIE, D., JARRETT, A. R., THURING, C., RAZAEI, F., O CONNOR, T. P., 2009, Green Roofs for Stormwater Runoff Control, National Risk Management Research Laboratory Office of Research and Development U.S. Environmental Protection Agency Cincinnati. EPA/600, VILLARREAL, E.L., BENGTSSON, L., 2005, Response of a Sedum green-roof to individual rain events, Ecologıcal Engineering 25: BERGHAGE, R. D., BEATTIE, D., JARRETT, A. R., THURING, C., RAZAEI, F., O CONNOR, T. P., 2009, Green Roofs for Stormwater Runoff Control, National Risk Management Research Laboratory Office of Research and Development U.S. Environmental Protection Agency Cincinnati. EPA/600,

24 Gregorie ve Clausen (2011)1 ile Dunnett ve diğ. (2008)2 araştırmalarında kullanmış oldukları yetiştirme ortamı derinlikleri, çalışmada kullanılan yetiştirme ortamından daha derindir. Ayrıca bu yetişme ortamları karakter olarak tez çalışmasındaki yetiştirme ortamından farklıdır. Ancak ortak bir değerlendirmede, yeşil çatıların çatı yüzeyine gelen yağışın yüzeysel akışa geçmesini engelleme oranı %13-80 arasında değişen oranlarda ölçülmüştür. Ayrıca yeşil çatı sistemlerinin yüzeysel akışa geçmesi beklenen yağışı 1-10 saat arasında erteleyebildikleri de tespit edilmiştir. İstanbul Bahçeköy de Ekşi (2012) nin3 gerçekleştirmiş olduğu tez çalışmasında, araştırma sahasının bulunduğu konum dünya da yapılan çalışmaların bulunduğu iklimsel özelliklerle çeşitli farklılıklara sahip olsa da, elde edilen sonuçlar yakın değerlere sahiptir. Yağış başladığı andan itibaren, yeşil çatılar yetişme ortamlarındaki nem durumuna bağlı olarak yüzeysel akışa geçecek ya da çatıdan drenaj ortamına iletilecek su miktarını 1 ile 23 saat arasında geciktirebilmektedirler. Yeşil çatılar, geleneksel çatı malzemeleriyle kaplı çatılardan tahliye edilen su miktarını önemli ölçüde azaltmaktadır. Yetiştirme ortamı ve diğer katmanlardaki su içeriğine bağlı olarak, yeşil çatılar yüzeysel akışa geçecek su miktarını %20 - %100 oranında azaltmakta ya da geciktirmektedirler. Yetiştirme ortamının derinliğinin artması ve yetiştirme ortamına su tutma kapasiteleri yüksek bileşenlerin eklenmesiyle, yeşil çatıların su tutma kapasitesinin arttırılabileceği ortadadır. Kuvvetli bir yağışın kentteki çatı yüzeylerinde toplanarak, bu suyun yüzeysel akışa geçmesi ya da kanalizasyon sistemine ulaşması kentsel ölçekte bazı sorunları da beraberinde getirmektedir. Tahliye edilen suyun yeşil çatı tarafından drenajının geciktirilmesi ve/veya tamamının çatıda tutulması, kentlerdeki birçok yapının çatılarında yeşil çatı sistemlerin kullanılmasıyla önem kazanacak bir uygulamadır. 1 GREGOIRE, B.G., CLAUSEN J.C., 2011, Effect of a modular extensive green roof on stormwater runoff and water quality, Ecological Engineering, 2 DUNNETT, N., NAGASE, A., BOOTH, R., GRIME, P., 2008, Influence of vegetation composition on runoff in two simulated green roof experiments, Urban Ecosystems 11: Ekşi, M., Yeşil çatı sistemlerinin su ve enerji dengesi açısından değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Doktora Tezi, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 24

25 Şekil 4.48: 14 Nisan 2011 tarihindeki yağış miktarı ile yüzeysel akışın karşılaştırılması1 Şekil 4.49: 18 Nisan 2011 tarihindeki yağış miktarı ile yüzeysel akışın karşılaştırılması 1 Ekşi, M., Yeşil çatı sistemlerinin su ve enerji dengesi açısından değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Doktora Tezi, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 25

26 3.2 Yapılarda enerji giderlerinin azaltılması / ısı yalıtımı Çatı sistemlerinde oluşan sıcaklık dağılımı, kentsel ölçekte ve yapısal açıdan değerlendirme kapsamına alınmıştır. Dünya da yeşil çatı sistemlerinin yapı kabuğunu ve su yalıtım örtüsünü dış ortam şartlarından koruması açısından incelenmesini amaçlayan akademik çalışmalar bulunmaktadır. Yapı kabuğu ve su yalıtım örtüsünün uzun yıllar sağlam bir biçimde korunabilmesi açısından, çatı sisteminde oluşan sıcaklık dağılımları önem taşımaktadır. Alexandri ve Jones (2008)1 bitkilendirilmiş çatılarla kaplı bir kent yüzeyinin sıcaklığının en fazla 26 C ve ortalama 12,8 C ye kadar düşürülebileceğini tespit etmiştir. Yüzey sıcaklığındaki düşüşlerin sıcak ve kurak iklimlerde daha yüksek miktarda görüldüğü de aynı çalışmada belirtilmiştir. Aynı çalışmada, yeşil çatının altında bulunan çatı levhasının sıcaklığı ölçüm döneminin 18 günü 30 C nin üzerinde ölçülmüş ve 40 C ye hiç ulaşmamıştır. Referans çatının su yalıtımındaki sıcaklık dalgalanmalarının medyan değerleri 42 ile 47 C arasında gerçekleşmiştir. Yeşil çatının altında bulunan yapısal katmanda ise sıcaklık dalgalanmaları 5-71 C arasında ölçülmüştür. Çalışma sonucunda eşil çatı sistemlerinin üzerinde bulunduğu yapıya %32 ile %100 arasında değişen oranlarda enerji tasarrufu sağladığını tespit etmiştir. Spala ve diğ. (2008)2 Yunanistan iklim koşullarında yeşil çatı sistemlerinin yaz aylarında binaların soğutma ihtiyacını %40 a varan oranda azalttığını belirlemiştir. Benzer biçimde, Niachou ve diğ. (2001)3 oluşturdukları matematiksel model yardımıyla yeşil çatı sistemlerinin binalarda ısıtma ve soğutma giderlerini düşürdüğünü ve belirgin bir ısı yalıtımı sağladığını belirlemiştir. Fioretti ve diğ.(2010) bina çatıları üzerinde bitki yetiştirmenin iklimsel özellikler nedeniyle çok da uygun olmadığı Akdeniz iklim şartlarında, bir yeşil çatının sürdürülebilir olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmada elde edilen bulgular, yeşil çatı sistemlerinin yapının günlük enerji ihtiyacını düşürdüğünü göstermiştir. 1 ALEXANDRI, E., JONES, P., 2008, Temperature decreases in an urban canyon due to green walls and green roofs diverse climates, Building and Environment 43: SPALA, A., BAGIORGAS, H.S., ASSIMAKOPOULOS, M.N., KALAVROUZIOTIS, J., MATTHOPOULOS, D., MIHALAKAKOU, G., 2008, On the green roof system, selection, state of the art and energy potential investigation of a system installed in a office building in Athens, Greece, Renewable Energy 33: NIACHOU, A., PAPAKONSTANTINOU, K., SANTAMOURIS, M., TSANGRASSOULIS, A., MIHALAKAKOU, G., 2001, Analysis of the green roof thermal properties and investigation of its energy performance, Energy and Buildings 33:7:

27 Bass ve Baskaran ın (2003)1 gerçekleştirmiş olduğu çalışmada, farklı sezonlardaki belirlenen günlerde aynı sıcaklık dağılımı olduğunu belirlenmiştir. Tipik bir yaz gününde referans çatının altındaki su yalıtımı 70 C yi geçerken referans çatının su yalıtımının sıcaklığı 25 C de kalmıştır. Karla kaplı bir kış gününde hava sıcaklığına bağlı olarak referans çatının altındaki su yalıtımının sıcaklığı 5-10 C arasında değişmiş ve yeşil çatının altında bulunan su yalıtımının sıcaklığı 1-5 C arasında salınım yapmıştır. Yeşil çatının altında bulunan katmanların referans çatıya oranla daha durağan bir sıcaklık dağılımına sahip olduğu ortaya konmuştur. Wong ve diğ. (2003)2 gerçekleştirmiş olduğu çalışmada, farklı vejetasyon örtülerini denemiş ve bunların sert yüzeylerden daha düşük sıcaklıklara sahip olduğunu tespit etmiştir. Sert yüzeyler en fazla 57 C lik sıcaklığa ulaşırken, bitkisel yüzeyler 36 C olarak ölçülmüştür. Ekşi (2012)3 nin İstanbul Bahçeköy de gerçekleştirmiş olduğu çalışmada, elde edilen sıcaklık dağılımlarına göre özellikle yaz aylarında yeşil çatı sisteminin yapı kabuğunu dış ortamda oluşan etkilerden korumuş olduğu görülmektedir. Çalışma sırasında Yeşil çatı sisteminin yüzeyinde oluşan sıcaklık değişimi (ay içerisindeki min-maks. değerler farkı) 5,0 27,4 o C arasında ölçülürken, referans çatıda oluşan sıcaklık değişimi ise 6,8 26,1 o C olarak tespit edilmiştir. Gün içerisindeki sıcaklık farkları ise 40 o C ye kadar ulaşmıştır. Çatı sistemlerinin altında bulunan çatı levhasında oluşan sıcaklık değişimleri incelendiğinde ise, yeşil çatı sisteminin yalıtım etkisi ortaya konulabilmektedir. Çalışma sonucunda yeşil çatı sistemi, hava sıcaklığındaki sıcaklık değişimlerinin çatı levhasına olan etkisini %35-77 oranında azaltmış ve oldukça durağan bir sıcaklık dağılımı sağlamıştır. 4.Çatı Bahçelerinin Ekolojik Döngüsü Dünya da yeşil çatılarda kullanılan bitki türleri ile ilgili akademik çalışmaların başlangıcı, 1970'li yıllarda Kluge'nin4 yaptığı çalışmalar olarak kabul edilebilir. Dünyada Sedum türlerinin kuraklığa dayanıklılığı dünya daki çeşitli akademik çalışmalarla kanıtlanmıştır. Lasalle (1998)5 Sedum album un yağış ya da sulama olmadan 100 gün hayatta kalabildiğini tespit etmiştir. 1 BASS, B., BASKARAN, B., 2003, Evaluating Rooftop and Vertical Gardens as an Adaptation Strategy for Urban Areas, CCAF Impacts and Adaptatıon Progress Report, Institute for Research in Construction National Research Council, NRCC WONG, N.H., FEN, S., WONG, R., LENG, C., SIA, A., 2003b, Life cycle cost analysis of rooftop gardens in Singapore, Building and Environment 38: Ekşi, M., Yeşil çatı sistemlerinin su ve enerji dengesi açısından değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Doktora Tezi, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 4 KLUGE, M., 1977, Is Sedum acre L. a CAM plant? Oceologia, 29: LASSALLE, F.,1998, Wirkung von trockenstreb auf xerophile pflanzen, Stadt und Grün 47(6):

28 Kirschstein (1997)1 Sedum album, Sedum acre, Sedum kamtschaticum ellacombianum, Sedum pulchellum Michaux, Sedum reflexum ve Sedum spurium gibi türlerin tümünün 88 gün su istemeden yaşayabildiklerini tespit etmiştir2. Teeri ve diğ. (1986)3, ABD Chicago Üniversitesi nde yaptıkları araştırmada, Sedum rubrotinctum un 2 yıl boyunca su verilmeksizin yapraklarındaki turgor basıncında azalma olmadan yaşayabildiğini tespit etmiş ve Wolf ve Lundholm (2008)4 Kanada iklim şartlarında yaptıkları araştırmada bu bulguyu yeniden doğrulamıştır. Yeşil çatı sistemlerde kullanılan bitki türlerinin, yeşil çatı üzerindeki zorlayıcı etkilere dayanabilmelerinin en temel nedeni özel bir metabolizma faaliyetidir. Kısaca CAM (Crassulacean Acid Metabolism) olarak tanımlanan fotosentetik faaliyet, farklı kaynaklara göre, ilk kez 1960 yılında 3 farklı bilim insanının 2 farklı çalışmasında ortaya konulmuştur. Bu kavram ilk olarak 1960 yılında Newcastle Üniversitesi Bitki Biyolojisi Bölümü nden Ranson ile Thomas ın 1960 yılında kaleme aldığı Crassulacean Acid Metabolism 5 adlı makalesinde ortaya konmuştur. Ancak farklı kaynaklarda6 Wolf (1960) un Bitki Fizyolojisi Ansiklopedisi 12. sayısındaki Der Diurnale Saurerhythmus 7 adlı bölüm yazısı, bu kavramın ortaya çıkışı olarak kabul edilmektedir. Crassulaceae Asit Metabolizması (CAM), sınırlı su varlığına karşı önemli bir fotosentetik karbon tutma adaptasyonudur ve genellikle gelişmiş su kullanma verimliliğiyle sonuçlanan, geceleyin CO2 in tutulması ve gün içerisinde tekrar CO2 in özümsenmesiyle tanımlanabilir8. Bu metabolizmaya sahip bitkiler, CO2 i geceleyin atmosferden alarak, bünyeleri içerisinde bulunan enzimlerin yardımıyla malik asit olarak saklamaktadırlar. Günün erken saatleri ve gün boyunca bitkiler enerji ihtiyaçlarını bu şekilde sağlamaktadırlar. Su kaybını engellemek için, gündüz olduğunda bitkiler stomalarını kapatarak, mevcut karbondioksiti enerjiye çevirmektedirler. 1 KIRSCHSTEIN, C., 1997, Die du Sedum-arten, abgeleitet aus der bedeutung der wurzelsaugspannung-teil 1, Stadt und Grun 46: GETTER, K.L., ROWE, B.D., 2008, Media depth influences Sedum green roof establishment. Urban Ecosyst (2008) 11: TEERI, J., TURNER, M., GUREVITCH, J., 1986, The response of leaf water potential and crassulacean acid metabolism to prolonged drought in Sedum rubrotinctum, Plant Physiol. 81: WOLF, D., LUNDHOLM, J.T., 2008, Water uptake in green roof microcosms : Effects of plant species and water availability, Ecological Engineering 33: RANSON, S.L., Thomas, M., 1960, Crassulacean acid metabolism, Annu. Rev. Plant Physiol. 11: LUTTGE, U., 2004, Ecophysiology of crassulacean acid metabolism (CAM), Ann. Bot. 93, WOLF, J.,1960, Der diurnale saurerhythmus, Encyclopedia of Plant Physiology, Springer-Verlag,12:809-89, Berlin. 8 CUSHMAN, J.C., BORLAND, A.M., 2002, Induction of Crassulacean acid metabolism by water limitation, Plant, Cell and Enviroment 25,

29 Yeşil çatıların bitkilendirilmesinde yaygın olarak kullanılan Sedum cinsi bitkiler Crassulaceae familyasına aittir. CAM metabolizmasına sahip 18,900 bitki türü, yeşil çatıların ihtiyaçlarını karşılayabilecek sınırsız sayıda seçenek sunmaktadır1. Bu metabolizmaya sahip bitkileri içinde barındıran önemli familyalara örnek olarak, Crassulaceae, Aizoceae, Cactaceae, Commelinaceae, Dracaenaceae, Lamiaceae, Piperaceae ve Portulacaceae familyaları gösterilebilir. Ülkemiz şartlarında doğal olarak yetişen bitki türlerinin yeşil çatı sistemlerinde kullanım olanakları ile ilgili araştırmalar ise sınırlıdır. 5.Çatı Bahçelerinde Bitkilendirme Tipleri ve Yapısal Özellikler Modern çatı bahçeleri bitkilendirme tipine ve planlanan alanın kullanımına bağlı olarak intensif (yoğun) ve ekstensif (seyrek) sistemler olarak sınıflandırılabilirler2. Bu iki sistemin karışımıyla elde edilen çatı bahçeleri ise yarı-intensif çatı bahçeleri olarak sınıflandırılmaktadır. Bu ayrımı oluşturan en önemli etken bitkilendirme tipidir. Bitkilendirme tipinin değişmesi, yeşil çatı sistemini oluşturan yapısal katmanlarda da değişikliklere yol açmaktadır3. Bitkilendirilmiş çatı sistemleri, ekstensif (seyrek) ve intensif (yoğun) sistemler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bu iki sistemin karışımı ile oluşturulan yarı-intensif sistemler de mevcuttur. İntensif sistemler çalı ve ağaçlarla bitkilendirilmiş, yer yüzeyindeki bir bahçeye benzer yoğun sistemler gerektiren (drenaj, sulama, yer kaplamaları vb.) ve daha çok estetik amaçlı tesis edilen alanlardır. Araştırmaya konu edilen ekstensif sistemler ise; son yıllarda yeşil çatı olarak da adlandırılan, genellikle Sedum türleri gibi rejenerasyon (yenilenme) yetenekleri yüksek ve kuraklığa dayanıklı yer örtücü bitkilerle bitkilendirilmiş, sığ yetiştirme ortamına sahip, gelişmiş drenaj ya da sulama sistemleri gerektirmeyen, daha çok üzerinde bulunduğu binaya ve şehre ekolojik katkıları nedeniyle tesis edilen çatı bahçeleridir. Bu sistemler geleneksel çatı bahçelerinin modern düzenlemesidir4. Yeşil çatı sistemleri intensif çatı bahçelerine göre daha 1 TAN P.Y., SIA, A., 2009, Understanding the performance of plants on non-irrigated green roofs in singapore using a biomass yield approach, Nature in Singapore 2: Ekşi, M., Uzun, A., Bitkilendirilmiş bir çatı sisteminin nicel değerlendirilmesi: İÜ Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Peyzaj Teknikleri Anabilim Dalı yeşil çatı araştırma projesi örneği, 6. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu Nisan, Uludağ Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Görükle Kampüsü Bursa, Ekşi, M., İstanbul daki başlıca çatı bahçelerinin yapım esasları açısından değerlendirilmesi, Journal of the Faculty of Forestry, Istanbul University, 62 (1): ISSN DUNNETT, N., KINGSBURY, N., 2004, Planting Green Roofs and Living Walls, Timber Press, Oregon ISBN:

30 az bakım gerektirmekte ve daha sığ yetişme ortamlarına ihtiyaç duymaktadırlar1. Yeşil çatı kavramı, binaların yaşayan çevreye uyum sağlaması için kullanılan bir kavramdır. Ekstensif sistemler, intensif çatı bahçelerine göre daha az bakım gerektirmekte, daha sığ yetişme ortamlarına ihtiyaç duymaktadırlar. Ekstensif sistemler herhangi bir sulama sistemine ihtiyaç duymadan alt katmanlarında biriktirdiği suyu kullanabilmektedirler. İntensif (yoğun) sistemler derin yetişme ortamlarına sahip, büyük çalılar ve ağaçlar kullanılarak, yer seviyesindeki bir bahçeye benzer biçimde oluşturulan çatı bahçeleri olarak tanımlanabilirler. Ekstensif (seyrek) sistemler genellikle Sedum türleri gibi rejenerasyon yetenekleri yüksek ve kuraklığa dayanıklı yer örtücü bitkilerle bitkilendirilmiş, intensif sistemlere göre daha sığ yetişme ortamlarına sahip olan (2-15 cm), yapıya fazladan ağırlık getirmeyen, gelişmiş drenaj ya da sulama sistemleri içermeyen, genellikle üzerinde bulunduğu yapıya ve çevresine sağladığı ekolojik katkıları nedeniyle tesis edilen çatı bahçeleridir. 2 Ekşi, M., Yeşil çatı sistemlerinin su ve enerji dengesi açısından değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Doktora Tezi, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 1 OBERNDORFER, E., LUNDHOLM, J., BASS, B., COFFMAN, R.R., DOSHI, H., DUNNETT, N., GAFFIN, S., KÖHLER, M., LIU, K.Y., ROWE, D.B., 2007, Green Roofs as Urban Ecosystems: Ecological Structures, Functions, and Services, BioScience 57(10): Ekşi, M., Yeşil çatı sistemlerinin su ve enerji dengesi açısından değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Doktora Tezi, İ.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. 30

31 1 6. Çatı bahçelerinin uygulandığı çatı tipleri ve uygulama teknikleri Genel olarak eğimi %5 ten az olan çatılar Teras Çatılar, eğimi %5 ten fazla olan çatılar ise Eğimli Çatılar olarak adlandırılırlar. Çatı bahçeleri uygulamalarında çatı tipleri, uygulanacak sistemler açısından önem taşımaktadır. Normal bir kırma çatıya bitkilendirme yapılabileceği gibi, düz bir teras çatıya da uygulama yapılabilmektedir. Bununla birlikte, akla gelen her türlü eğimli yüzey, uygun yöntem ve malzemeler kullanılarak yeşillendirilebilmektedir. Ancak %36 eğimi aşan alanlarda özel önlemler uygulanması gerekmektedir. Çatı bahçeleri, büyük bir çoğunlukla teras çatı yapım kurallarına göre inşa edilmiş %2 eğimli akıntıya sahip, iyi şekilde yalıtılmış düz çatılara uygulanmaktadır. Teras çatıda uygulanan sistemler, bilinen çatı bahçeleri sistemleri ile aynıdır. Son yıllarda gelişmekte olan ters teras çatı kavramı bu konuda önem taşımaktadır. Burada ısı yalıtımı su yalıtımının üzerine getirilmekte ve membranın bu şekilde esnekliğini korumasını sağlamaktadır. Yapıların bulunduğu iklim kuşağı, yapının çatı alanı ve yapının niteliği gibi özellikler, tasarım aşamasında tasarımcının, çatının teras mı yoksa eğimli mi olması gerektiğine karar vermesine yardımcı olur. Düz çatıların performansı ve ömrü, su yalıtımı ve ısı yalıtımı tabakalarının konumu dahil birçok faktöre bağlıdır. Tasarımcı bu seçimi yaparken özellikle çatı alanının büyüklüğünü göz önüne almalı ve büyük alanlı yapılarda (otel, ofis, apartman v.s.) işlevsellik, yalıtım sistemi ömrü, hafiflik gibi özelliklerinden dolayı teras çatı sistemini seçmelidir. Teras çatılar kolaylıkla kullanıma açık şekilde tasarlanabilmektedirler. Havalandırma ve güneş 1 Ekşi M., "Çatı Bahçesi Kavramı Ve Terim Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme", Avrasya Terim Dergisi, cilt.2, no.2, ss.26-35,

32 enerjisi sistemleri gibi tesisatlar, teras çatılara çok daha kolay ve güvenli bir şekilde monte edilmektedir[13] Teras Çatılar Daha öncede belirtildiği gibi, çatı bahçelerinin uygulama prensipleri genel olarak teras çatıları baz almaktadır. Bu nedenle, teras çatıların uygulama esasları iyi bilinmektedir. Ancak teras çatılarda, yapım farklılıklarından dolayı farklı durumlar ortaya çıkabilmektedir.çatı sistemi olarak teras seçildikten sonra, tasarımcı çatı üzerine gelecek suyun tahliye edileceği noktaları dikkatli bir şekilde belirlemelidir. Su giderleri belirlenirken yapının özellikleri dikkate alınmalıdır. Teras çatılarda su ve ısı yalıtımı, uygun sistem ve malzemelerle yapıldığı sürece uzun seneler boyunca sağlam kalmaktadır. Teras çatıların su yalıtımında başlıca kullanılan malzemeler olan polimer bitümlü su yalıtım membranları, ülkemizde TS standardına göre üretilmektedir1. Teras çatıları tip olarak ikiye ayırmak mümkündür; Tek kabuklu, havalandırmasız çatılar Çift kabuklu havalandırılan çatılar Tek kabuklu havalandırmasız çatılar, geleneksel sistemli sıcak çatılar olarak da adlandırılırlar ve sıkça rastlanan çatı tipleridir. Yeşillendirilmesi istenen bu tip çatılarda, ısı yalıtımının altında en az sd=100 m buhar geçiş direnci olan bir buhar kesici bulunması gerekmektedir. Bu tip çatılarda iki bitkilendirme yöntemi de uygulanabilir2 (Şekil 2.8). 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 2 ANONİM, 2000, Planning Guide The Green Roof 6th edition, ZinCo GmBh, Unterensingen 32

33 Şekil 2.8 : Tek kabuklu havalandırmasız ve çift kabuklu havalandırmalı çatılar Çift kabuklu havalandırılan çatılar, soğuk çatı olarak da tanımlanan çatı tipleridir. Isı yalıtımının üzerinde bir havalandırma boşluğu bulunmaktadır. Su yalıtımı ise bu boşluğun üzerinde yer alan ikinci bir çatı düzlemi üzerine uygulanır. Bitkilendirme açısından herhangi bir sorun yaratmayan bu sistemde, tek dikkat edilmesi gereken nokta, ikinci çatı düzleminde kullanılan malzemenin, yeşil çatı sisteminden gelecek yükleri taşıyacak nitelikte olmasıdır. Isı yalıtım levhalarının su yalıtımının üstünde yer aldığı detaylar ters çatı adı ile anılmaktadır. Ters teras çatılarda sıfır derece eğim tavsiye edilmez. Eğim en az %1,5 2 olmalıdır. %5 e kadar eğimli olan çatılar için ise düz çatı çözümü söz konusu olabilir. Eğer su yalıtım tabakası bütün yüzey üzerine yapıştırılmış iki katmanlı polimer bitümlü membran ise, su yalıtım membranı ve beton döşeme arasında yatay olarak suyun akışı neredeyse tamamen durdurulmuş olur. Bu sayede, daha sonra oluşabilecek sızıntılar kolayca bulunup, ucuz bir şekilde onarılabilir. Çatı bahçeleri için bu özellik önemli rol oynar. İlk serilen su yalıtım tabakası, inşaat aşamasında aynı zamanda geçici su yalıtımı görevi üstlenir. 33

34 Şekil 2.9 : Ters çatı üzerine klasik yöntemle oluşturulan çatı bahçesi detayı1. Çatılarda yalıtım yaparken en önemli konulardan biri eğimdir. Çatılarda eğimler aşağıda belirtilmiştir; Teras çatılarda çatı eğimi %2 den az olmamalıdır. Çatı eğiminin %5 e eşit veya daha az olması halinde, en az iki katlı su yalıtımı uygulanmalıdır. Çatı eğiminin %5 ten büyük ve yapının don bölgeleri dışında olması halinde, tek katlı 4 mm kalınlığında polyester keçe taşıyıcılı su yalıtımı uygulanabilir. Çatı tiplerinde, teras çatılar, üzerinde gezilen çatılar ve üzerinde gezilmeyen çatılar olarak ayrılırlar. Üzerinde yaya ya da araç trafiği istenmeyen çatılar, üzerinde gezilmeyen çatılar, yaya ya da araç trafiğine açık çatılar ise üzerinde gezilen çatılar olarak tanımlanabilirler. 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 34

35 6.2. Eğimli Çatılar Bir çatı bahçesi yapılırken akla gelecek ilk şey çatının eğimi olmalıdır. Eğimli ya da kırma çatılar da son yıllarda bitkilendirilmektedirler. Ancak bu tip çatılarda sadece ekstansif bitkilendirmeler yapılabilmektedir. Bu bitkilendirmelerin çatıya getirdikleri yükler 100 kg/m 2 nin altındadır ve çok az bakım gerektirirler. Bu yüzden gerek ısı yalıtımı amacıyla, gerekse güzel bir görüntü ve yeşil alan ihtiyacı nedeniyle tercih edilmektedirler1.45 o ye kadar eğimli çatılar standart sistemle bitkilendirilebilirler. Bundan daha büyük açıdaki çatılar da yeşillendirilebilirler ancak tasarım ve uygulama birbirine uymalıdır. Eğimli bir çatı bitkiledirmesi. Eğimli çatı bitkilendirmesi mahya detayı 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 35

36 Eğimli sıcak çatılar bitkilendirme için idealdir. Çünkü eğimli soğuk çatılar ısı izolasyonu ile çatı arasında ve çatının kırılma noktasında, havalandırma sistemine ihtiyaç duyarlar. Bu havalandırma sistemi, standart eğimli çatıların havalandırma sisteminden farklılık gösterir. Bunun nedeni, bitkilendirmenin çatı seviyesinin üstünde olmasıdır(şekil 2.11). Düz çatıyı bitkilendirmek ile eğimli çatıyı bitkilendirmek arasındaki prensip farkı, çatıdaki bitkilendirme sisteminin kaymasını önlemek ve noktasal yükleri sabitlemek ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Bu tip çatılarda bitkilendirme yapılırken önceden yetiştirilmiş bitkilerin serilmesi daha uygun olabilir. Sistemin kaymasını önlemek için 60x100 mm.lik çapraz tahtalar (max. %16 nem içeren) kullanılır. Bunlar çatı yapısına sabitlenir ve hava şartlarına karşı korunacak şekilde kaplanırlar. Bu tahtalar 3 6 m.lik aralıklarla yerleştirilirler. Bunlardan ilki, çatının tepe noktasından 500 mm. kadar uzağa yerleştirilir. Her 6 m.de bir sıra şaşırtılmalıdır ve 200 mm. boşluk bırakılarak drenaja izin verilmelidir1. Aynı tuğla örgüsü gibi, drenaja izin verilecek şekilde dizilmelidirler. Bu tahtalar çatı tiplerine göre ; 8 18 derece eğimli çatılarda 6 m.de bir derece eğimli çatılarda her 6 m. her 5 m.de bir derece eğimli çatılarda her 6 m. 4 m.de bir derece eğimli çatılarda her 6 m. her 3 m.de bir yerleştirilirler. Eğimli çatılarda ahşap eşik detayı[14]. 1 ANONİM, 2005, SarnaVert Green Roofing Systems[online], İngiltere, 36

37 Ekstansif sistemlerde ; 1 derece ya da daha az eğimde drenaj tablosuna ihtiyaç vardır derece eğimlerde hareketi engelleyici gereklidir. 45 dereceden büyük eğimlerde ise proje ihtiyaçlarına göre hareket edilmelidir. Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert İntensif sistemlerde ; 0 3 derece eğimde suyun biriktirilmesi ve sulama gereklidir. 3 dereceden büyük eğimlerde ise bunlar gerekli değildir. Çatý ve Teras Bahçeleri 1 Her çatı sisteminde doğru detaylandırma en önemlisidir. Parapet ve duvarlar çatı kotunun en az 150 mm yukarısında kalmalıdır. Yüksek bir duvar varsa koruma gereklidir. Güvenlik için parapet ya da trabzan gibi güvenlik elemanlarıyla önlemler alınmalıdır. Eğimli çatı bitkilendirmesinde yapısal katmanlar 37

38 Şekil 2.14 : Eğimli çatı bitkilendirmesinde baca dibi detayı Ters çatı detayı (ısı yalıtımı su yalıtımının üzerinde) Ekşi, Çatı bahçesi oluşturulacak yapıda bulunması gereken özellikler 38

39 Binanın sağlamlığı, kurulduğu zeminle ne kadar ilgiliyse, üzerine kurulacak çatı bahçesinin başarısı ve uyumluluğu da altındaki çatıyla bağlantılıdır. Peyzaj mimarı, çatı bahçesini destekleyecek çatı yapısını anlayacak basit bir algıya sahip olmalı ve bina yapılmadan önceki çalışmada binanın mimarı, statik mühendisi ve çatı işinin yüklenicisiyle birlikte yakın ve sıcak bir işbirliğinde olmalıdır. Başka hiçbir peyzaj projesinde tasarım, uygulama, detaylandırma, drenaj ve uzun vadede bakım konusunda ortak çalışma ilişkileri birbirine bu kadar bağlı değildir ve hiçbir meslek disiplini bir diğerinden bu kadar güçlü bir şekilde etkilenmemektedir1. Bunlara ek olarak, yoğun bir bakım ve bahçede yapılacak bir yenileme çalışması, bahçe tamamlandıktan sonra gerekli olabilir. Alan bu ihtiyaçları karşılayabilmelidir. Ancak her zaman bunların ya da diğer çatı bahçesi elemanlarının yenilenmesi ihtimali mevcuttur. Modern vinçler ya da servis asansörleri olmasına rağmen, inşaat bitirildikten sonra bu işi yüklenmek oldukça masraflı olabilmektedir. Buna rağmen, 2. Dünya Savaşı ndan önceki dönemlerdeki tüm çatı bahçesi deneyimleri, çoğu çatı bahçelerinde bir problem çıkmadığını göstermiş ve düzgün bir şekilde tesis edilen ve bakımı yapılan bahçelerin genel olarak kalıcı bir problem oluşturmadığı görülmüştür(modern binaların üzerindeki bazı çatı bahçeleri, yıldır büyük bir onarıma ya da su yalıtımı, toprak ya da bitkilendirmelerinin yenilenmesine ihtiyaç duymamaktadırlar2. Çatı bahçesini oluşturan katmanların, malzemelerin ve kurulum yöntemlerinin seçimi genelde binanın mimarına, bu işin yüklenicisine, statik mühendisine, peyzaj mimarına ve müşteriye aittir. Genel olarak katmanların dizilişi değişkendir ve bu genelde binanın mimarına bağlıdır. Ters çatı adı verilen korunmuş membranlı çatı tipleri, çatı bahçeleri için en uygun çatı tipleridir. Ancak ne var ki, özellikle önceden varolan bir bina üzerine çatı bahçesi inşa edilirken, peyzaj mimarları diğer bazı şekillerdeki düzenlemelerin mümkün olabileceğine dikkat etmelidirler. Bunlar, izolasyonun, yapısal tabakanın altında ya da yapısal tabaka ile membran arasında olması ve diğer bazı durumlarda izolasyon üzerindeki beton koruma tabakasının yapılmamış olması olabilir. Ters çatılar (korunmuş membranlı çatılar) için katmanlar aşağıda açıklanmıştır; Çatı levhası, çatıyı destekleyen yapısal yüzeydir. Bu, ahşap destekler üzerinde sunta, kalın ahşap çerçeve üzerine tek parça ahşap, oluklu çelik bir yüzey, çimento ile birleştirilmiş ahşap fiber paneller, köpük levha üzerine yerinde dökme alçı, dökme 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

40 beton ya da prekast levhalar olabilir. Çünkü çatı bahçesinin ağırlığı, onu destekleyecek sağlamlıkta bir yapıya ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden dökme ya da prekast beton daha yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu yüzeyin tasarımına mimar ya da inşaat mühendisi tarafından karar verilir. Peyzaj mimarının yük ya da benzeri tasarımlara çok az katkısı bulunmaktadır. Çatı tabakasının üzerine mimar tarafından, peyzaj mimarı ve çatı danışmanı ile görüşülerek seçilen su yalıtımı yerleştirilir. Membran, çok katmanlı bir su yalıtım örtüsü olabileceği gibi, elastomerik tek tabakalı bir örtü ya da yüzeye püskürtülerek veya sürülerek uygulanabilen sıvı bir katman da olabilir. Koruma kaplaması, inşaat sırasında su yalıtımını korumak için direkt olarak su yalıtımının üzerine yerleştirilir. Yalıtım, ısı transferini engellemek için koruma kaplamasının üzerine yerleştirilir. Isı yalıtımında 5 cm.lik sert polistren köpükler sıkça kullanılırlar. Son olarak, yalıtım üzerine 6,5 10 cm.lik beton tabaka yerleştirilir. Üst yüzeyi, suyun çatı drenajıyla atılmasına izin vermek için eğimli hale getirilmiştir. Bu düzgün beton tabaka, genellikle çatının bitirilmiş yüzeyidir ve üzerine ek başka bir katman ya da inşaat planlanmamaktadır. Bu yapı, alttaki katmanları ani ısı değişikliklerinden, el aletleri ve diğer ekipmanın mekanik zararlarından, ultraviole ışınlardan korur ve ideal bir drenaj ortamı sağlar. Bu nedenle bu tabaka, çatı bahçeleri için oldukça uygun bir zemin oluşturmaktadır1. 8. Çatı Bahçelerinde Kullanılan Konstrüksiyon Elemanları Ve Yapısal Katmanlar Son yıllarda çatı bahçeleri, inşaat ya da peyzaj sektöründen ayrılarak başlı başına bir uzmanlık dalı haline gelmiştir. Özellikle yurt dışında sıkça araştırılan ve oldukça fazla uygulama olanağı bulunan bir konu olan çatı bahçelerinde, her geçen gün daha hafif ve daha dayanıklı birçok yeni malzeme ve yeni teknikler ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde çatı bahçeleri ile ilgili ürünler halen çok geniş bir yelpazede olmamakla beraber, çatı bahçeleri konusu inşaat sektörüyle yakından ilgili olduğundan, bazı malzemelere bu kapsamda kolayca ulaşılabilmektedir. 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

41 Son yıllarda en çok kullanılan çatı bahçesi detayı. Ters teras çatı ve üzerindeki çatı bahçesi katmanları1 Çatı bahçelerinde, sadece tek malzeme üreten (su yalıtımı ya da drenaj örtüsü gibi) firmalar olduğu gibi, doğrudan doğruya sistem oluşturan ve bu sisteme ait her parçayı üreten firmalar bulunmaktadır. Ancak farklı firmalardan gerekli malzemeler alınarak da bir sistem oluşturmak mümkündür. Burada önemli olan, bahçenin kullanım amacı ve tipidir. Bu sistemler genellikle bitkilendirme tiplerine göre oluşturulmuştur. Ayrıca bahçenin kullanım yoğunluğu da önem taşımaktadır. Çatı bahçelerindeki sistem ve malzemelerde, deney ve gözlemler çok önem taşımaktadır. Bu malzemeler belli yük, hava şartları, su, bitki kökleri ve daha birçok etken altında belli bir süre sağlam ve işlevlerini yerine getirebilir durumda kalmalıdırlar. Özellikle su yalıtımı çok önemlidir. Su yalıtım tabakasının zarar görmesi ve su sızdırması halinde binanın yapısal tabakası da zarar görecektir. Sızan sular, beton tabakada korozyona ve çatlamalara neden olacaktır. Üzerine inşa edileceği çatı da olduğu gibi çatı bahçesi de katmanlardan oluşmaktadır. Çatı sistemi nasıl altındaki binaya sıkıca bağlıysa, çatı bahçesi de üzerinde bulunduğu çatı sistemine sıkıca bağlıdır. Çatı bileşenlerinde oluşacak ciddi bir hata, koruduğu binaya nasıl pahalı ve önemli bir zarar verecekse, bahçe bileşenlerindeki ciddi bir hata da çatıya bu tip bir zarar verecektir. Dolayısıyla, bu malzemeleri seçerken ve yerleştirirken en yüksek kalite standardı aranmalıdır2 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

42 Her çatı bahçesi 4 ana katmanı içermektedir.(diğer bileşenler, özel ve isteğe bağlıdır. Buna örnek olarak bitkilendirme gösterilebilir.) Bu bileşenler, binayı koruyan beton tabakadan itibaren başlarlar. Bunlar; drenaj sistemi, filtre örtüsü ya da keçe, bitki yetiştirme ortamı ve malç üst örtüsüdür. Çatı bahçelerinde, bu dört katman mutlaka mevcut olmalıdır. Ancak her katman için çok sayıda seçenek mevcuttur1. Drenaj katmanı, koruyucu beton tabakanın üzerine yerleştirilir ve suyun kolayca geçebilmesi için oldukça gözenekli olmalıdır. Bu katman, kalıcı, çatı yüzeyi boyunca devam eden ve üzerindeki bahçe materyallerini taşıyacak güçte olmalıdır. Ayrıca içinden geçerek kanallara gidecek suyun geçişini engelleyebilecek herhangi bir maddeden uzak tutulmalıdır. Bitkilendirme ortamının çözeltiye karışarak drenaj katmanını ve kanalları tıkamaması için, su geçirebilen bir engel olan filtre örtüsüne ihtiyaç vardır. Bu örtü köklere dayanıklı, taşınması ve serilmesi kolay, ucuz, güçlü ve kalıcı olmalıdır. Günümüzde bu özelliklere sahip en genel kullanımlı malzeme, keçeye çok benzeyen ancak polipropilen elyaftan imal edilmiş malzemelerdir. Bitkilendirme ortamı, ihtiyaç duyulan derinliklerde filtre örtüsü üzerine yerleştirilir. Bu katman dikkatlice seçilmiş çeşitli üst toprakları içerebileceği gibi hiç toprak içermeyebilir. Bitkilendirme ortamındaki nemi tutabilmek, toprağı serinletmek, yabani ot gelişimini engellemek ve çürüyen humusun devamlılığını sağlamak için, ortamın üst yüzeyi 2,5 cm. kalınlığında malçla kaplanmalıdır. Tercihen 6,5 13 mm.lik çam, sekoya ya da göknar parçalarıyla kaplanabilir. Bunlara ek olarak, özellikle belli ölçülerdeki çoğu çatı bahçesinde otomatik sulama sistemi bulunmaktadır. Çatı bahçelerinin temel katmanları Su yalıtımı Su tutucu keçe drenaj sistemi, filtre örtüsü ya da keçe, 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

43 bitki yetiştirme ortamı ve malç üst örtüsüdür. Çatý ve Teras Bahçeleri Su Yalıtımı Yeşil çatı sistemlerinde 3 çeşit su yalıtım tabakası bulunmaktadır. Bunlar; Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert Çok Katmanlı Su Yalıtım Örtüleri Tek Katmanlı Su Yalıtım Örtüleri Sıvı Uygulanan Sürme Tip Su Yalıtım örtüleri. 43

44 Temel özellikleri su izolasyonu yani suyun bir taraftan diğer tarafa geçişinin engellenmesidir. Diğer beklenen özellikler kimyasal dayanım mekanik dayanım elastikiyet ısı dayanımı özel aderans koşulları ekonomiklik olarak sıralanabilir. Çatý ve Teras Bahçeleri 1 Tek katmanlı membranlar, inorganik plastik ya da sentetik kauçuk malzemelerdir ve ek yerleri üst üste getirilerek ısıtıcı ya da yapıştırıcılarla sabitlenirler. Modern elastomerik örtüler doğru uygulandıklarında, geleneksel çok katmanlı örtülere göre karşılaştırmadaki değerlerini kanıtladıkları gibi, aynı zamanda çok katmanlı örtülere göre birçok iyi özelliklere ve yararlara sahiptirler. Bunun nedeni bu malzemelerin organik değil, sentetik bazlı olmaları ve bu yüzden kök zararlarına karşı daha dayanıklı olmalarıdır. Bu sayede membran daha dayanıklı olmakla kalmayacak, çatının drenaj oluklarına doğru eğimli olmasını sağlayacaktır. Bu sayede beton koruma şapına gerek kalmayacaktır. Bunların yanında, tek katmanlı örtüler, tek işlemle yerleştirildiğinden dolayı, işçilik daha iyi kontrol edilebilecektir1 Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert Su yalıtım membranından kaynaklanabilecek olası sızıntılar, büyük ihtimalle membranın örtülerle ve diğer materyallerle birleşim yerlerinden kaynaklanacaktır. Su yalıtımı, ultraviole ışınları, ani donlar ve ısınmalar ile aşırı kurumalardan tamamen korunmalıdır. Benzer tehlikelere en açık noktalar, çatı drenlerinin çevresi, membranın örtülerle birleşim yerleri ve toprak ya da kaplama gibi çatı bahçesinin üst yüzeyi ile baca-duvar eteği arasında kalan alanlardır. Ayrıca tüm yatay alanlarda membran kalıcı bahçe malzemeleriyle kaplanmalıdır. Bu, çıplak membranın toprağın üst kısmı ile yatay yüzeylerde kapladığı alanda, duvar ya da parapetlerde, membranın açık kısımlarını kalıcı olarak kaplayan ve koruyan metal levha, paslanmaz çelik ya da bakırla kaplanması anlamına gelmektedir. Buna ek olarak, membran 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

45 bahçe aletleri gibi mekanik zararlardan korunmalıdır ve diğer sistemler onarılırken dikkatsizce davranılmamalı, birlikte hareket edilmelidir1 Elastomerik örtüler, saha koşullarında farklı tipik özelliklere ve çok farklı formül yapılarına sahip esnek maddelerden üretilmektedir. Çatı bahçeleri, köklerin içine işlemesine, ultraviole ışınlarına, atmosfer şartlarına ve sıcaklıktaki ani değişimlere dayanıklı, binanın hareketlerinde inşaat birleşim yerlerinde ve dikey elemanlarla kesişme noktalarında esnek, inşaat sırasında yüzey darbelerine dayanıklı, mikroorganizmalar, böcekler, toprak altı canlıları ve toprak kimyasallarının etkilerine dayanabilen, bozulmadan alanda uzun bir zaman aralığında kalabilecek ve tabii ki su geçirmeyen bir membrana ihtiyaç duyarlar2 Ultraviole ışınlara dayanabilen ve dayanamayan membran tipleri mevcuttur. Sonuncusu öncekinden daha ucuzdur. Çünkü çatı bahçesinde, membranın büyük bir kısmı toprakla ya da diğer malzemelerle kaplanacaktır ve membranın atmosferle temas edeceği kısımlar dışında ultraviole ışınlar sorun oluşturmayacaktır. Membranın atmosferle temas edebileceği yüzeyler, dikey yüzeylerin üst kısımları, yerinde oluşturulan bitki yastıkları ya da dikey duvar yüzeyleridir. Bu sorun, membranın güneşten etkileneceği alanda, membranı metal kaplama ile gizlemek suretiyle giderilebilir. Çatı bahçesi tasarımcısı şartname içine dahil olan bu kritik işlemleri yerine getirmek konusunda çok dikkatli olmalıdır ve bahçe malzemeleri yerleştirilmeden bu işleri bitirmelidir3 Bitümlü membranlarla yapılan su yalıtımı, yapı elemanlarının suya maruz kalan ve suyun geldiği taraftaki yüzeylerine uygulanan yüzeysel su yalıtımı yöntemine göre yapılmaktadır. Yapıların temellerinden çatılarına birçok detayında uygulanabilen bitümlü membranlarla yapılan su yalıtımı, gerek gelişmiş ülkelerde gerekse ülkemizde su yalıtımında en fazla kullanılan malzemelerdir4 Polimer bitümlü membranlar elastomerik ve plastomerik olmak üzere ikiye ayrılırlar. Elastomerik bitümlü membranlar yüksek elastikiyetleri, plastomerik bitümlü membranlar ise 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 45

46 yüksek sıcaklık dayanımları ile birbirinden ayrılırlar. Elastomerik bitümlü membranlar şalümo alevi ile ısıtılarak uygulanmaktadırlar. Her iki tip membran da yapıların hemen hemen tüm su yalıtım detaylarında güvenle kullanılabilmektedirler. Polimer bitümlü su yalıtım membranları ile ilgili ürün standardı, Nisan 1995 te yayınlanan TS dir. TS standardı Şubat 2003 te şartları daha da ağırlaştırılarak revizyona tabi tutulmuş ve TS numarası ile yeniden yayınlanmıştır. Bu arada, çalışmaları uzun süre devam eden, bitümlü membranlarla su yalıtımı uygulama standardı, 2003 yılının son günlerinde TSE nin ilgili komitelerince uygun bulunarak kabul edilmiş ve TS numarası ile yayınlanma aşamasına gelmiştir. Bunlara ek olarak Avrupa da teras çatılarda kullanılan membranlar için standartlar mevcuttur. (Almanya da FLL standardı, İngiltere de BBA standartları ve DIN standardı v.b. gibi) Her su yalıtım malzemesinde olduğu gibi, polimer bitümlü membranların da uygulamasına başlanmadan önce belli hazırlıklar tamamlanmalıdır. Tüm düşey ve yatay elemanların birleşim ara kesitleri ve düşey elemanların yön değiştirdiği ara kesitlerinde örtülerin daha yumuşak dönüş yapmalarının sağlanması için 45 derece eğimli 8 cm x 8 cm genişlikte pahlar yapılmalıdır Su yalıtımı yapılırken, örtünün dönüşünü sağlamak için uygulanan pahlar[13]. Su yalıtımı uygulanacak yüzeyler düzgün, pürüzsüz, tercihen ahşap mala perdahlı olmalı, yağ, mazot v.b. gibi su yalıtımına zarar verebilecek kirlerden veya birikintilerden temizlenmiş olmalıdır 46

47 Su yalıtımı yapılmadan önceki yüzey hazırlığı1 Betonarme yüzeyler, TS 103 veya TS 113 e uygun, soğuk uygulamalı bitüm ile astarlanıp gerekli kuruma süreleri beklendikten sonra, su yalıtım örtüleri gereken yapıştırma yöntemine göre uygulanmalıdır. Su yalıtım örtüleri serilirken de belirli kurallara uyulmalıdır. Örtünün enine bindirmeleri en az 10 cm, boyuna bindirmeler ise, en az 15 cm olmalıdır. Ek yerindeki mineral kaplı yüzey şalümo alevi ile ısıtılıp, mineral üstüne mala sürülerek minerallerin bitüm içerisine gömülmesi sağlandıktan sonra ek yeri yapıştırması yapılmalıdır. Tüm örtü katmanları aynı yönde açılmalıdır. Birinci kat örtülerin enlemesine olan ek yerleri, şaşırtmalı olarak yapılmalıdır. Üste gelecek olan ikinci kat örtülerde ise, birinci kat örtünün boyuna ve enine ek yerleri ortalanmalıdır. Çatılarda örtüler, eğimin en düşük olduğu noktalardan (su iniş noktaları, dere ağızlarından) eğime dik olarak serilmelidirler. 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 47

48 Yalıtım örtülerinin 1. ve 2. katlarının serilmesi1 Örtüler yapıştırılırken belli noktalara dikkat etmek gerekmektedir. Şerit halinde veya bölgesel yapıştırmada, yapıştırılan yüzeyler arasındaki mesafeler yaklaşık olarak 5 cm 10 cm arasında olmalıdır. Şerit halinde yapıştırma yapılan örtülerin, diğer örtüler ile enine ve boyuna yönlerdeki ek yerlerinde tam yapıştırma yapılmalıdır. Detaylarda aksi belirtilmedikçe, bu uygulama beton çatı yüzeylerdeki ilk kat (buhar kesici) örtüler ile, ısı yalıtım katmanları üstündeki ilk kat örtülere (buhar dengeleyici) uygulanır. 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 48

49 Yalıtım örtülerinin yapıştırma çeşitleri1 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 49

50 Su yalıtımı uygulaması (Ekşi, 2010) Parapet ve baca dibi gibi dikey yüzeylerde yalıtım örtüleri en az 30 cm. yukarıya doğru yükseltilmelidir. Yüksek olmayan parapetlerde yalıtım harpuşta üstüne kadar çıkartılıp dönülmeli, yüksek parapetlerde ise en az 30 cm yükseltildikten sonra baskı profili ile sabitlenmelidir. Baskı profili olarak, yaklaşık 5 cm genişliğinde, en az 3 mm kalınlığında alüminyumdan imal edilmiş düz lamalar kullanılmalı ve cm.de bir vida ve dübel ile tespit edilmelidirler. Baskı profilinin üst ağız kısmında polisülfür esaslı veya doğal silikon esaslı mastikler kullanılmalıdır1 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 50

51 Parapet ve baca dibinde su yalıtımı1 Su inişlerinde de su yalıtımı detayları oldukça önemlidir. Su inişleri yatay olarak parapetlerden bina dışına alındığı gibi, dik inişlerde düşey engellerden (parapet ve baca duvarları gibi) en az 50 cm uzakta yapılmalıdır. Kullanılacak olan süzgeçler ve boruların çapları 100 mm.den az olmamalıdır. Pratik olarak, çatı eğimine göre her 100 m 2 çatı alanı için en az bir adet 100 mm.lik iniş kullanılmalı veya 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 51

52 1 m 2 çatı alanı için 1 cm 2 su iniş borusu çapı hesaplanmalıdır. Uygulamanın yapıldığı bölgenin yıllık yağış miktarına göre süzgeç miktarları arttırılmalıdır. Su inişlerinde su yalıtım detayları1 Polimer bitümlü membranlar dışında sentetik örtülerle de su yalıtımı yapmak mümkündür. Plastik esaslı örtüler; toz veya granül haldeki termoplastik polimerlerin plastifiye edilerek, uygun ısıda, kalınlık ayarlı merdanelerde, taşıyıcı veya taşıyıcısız olarak kalınlık verilmesiyle elde edilirler. 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 52

53 Son 10 yılda hızlı bir gelişim gösteren plastik örtüler ülkemizde de çeşitli projelerde kullanılmaktadır. Henüz ülkemizde üretimi olmayan plastik örtüler ithalat yoluyla temin edilmekte ve bu konuda tecrübeli uygulayıcılar tarafından uygulanmaktadır. Plastik esaslı örtülerin üretici firmaların geliştirdikleri formülasyonlara göre çeşitli tipleri bulunmaktadır. Kullanılan bazı tipleri : PVC (polivinilklorür) EPDM (etilen propilen dimonomer) HDPE (high density polietilen yüksek yoğunluklu polietilen) CPE (klorine polietilen) CSPE (klorosülfone polietilen) / Hypalon TPO (termoplastik poliolefin) ECB, PIB, FPA, FPP. v.s. Tüm örtü tipleri solventlere karşı hassastırlar ve mutlak anlamda su/buhar geçirimsizdirler. Tek kat olarak uygulanırlar. Genelde yüzeye yapıştırılmazlar. Ancak gerektiğinde yüzeye mekanik tespit yoluyla sabitlenirler. Özel durumlarda yapıştırılarak da uygulanabilirler. ECB ve EPDM in bazı türleri sıcak asfaltla yapıştırılabilir. Yüzeye tespit edilmemiş detaylarda koruyucu jeotekstil ve 5 cm. kalınlığında çakıl serilmelidir. Üst detay beton veya harçlı kaplamayla bitirilecekse yine koruyucu olarak anılan jeotekstil kullanılmalıdır. Beton yüzeylerde alt zemin çok iyi tesviye edilmelidir. Betonun kimyasal yapısından (ph ından) ve yüzeydeki pürüzlülükten örtünün zarar görmemesini sağlamak amacıyla betonla örtü arasına gezilemeyen çatılarda en az 300 gr/m 2 ; üzerinde gezilebilen çatılarda 500 gr/m 2 koruyucu jeotekstil keçe serilir1. PVC Grubu Örtüler, kimyasal maddelere ve U.V. radyasyonuna çok dayanıklıdır. 70 ο C sıcaklıkta deformasyona uğramaya başlarlar. Bu nedenle sadece sıcak hava üfleyen aparatlarla veya solvent esaslı yapıştırıcılarla uygulanmalıdırlar. Uzun yıllardan beri kullanıldığından uygulama konusunda yeterli tecrübe ve standartlaşmış kaliteli ürünler mevcuttur. Her türlü çatıda, yer altı sularına karşı temel detaylarında, içme ve kullanma suyu depolarında, tünellerde, 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 53

54 yüzme havuzlarında, göl ve göletlerde, kanallarda kullanılabilirler. Uygulama alanı geniştir ve uygulaması kolaydır[13]. PE Grubu Örtüler, genleşmeye uygun olmaları nedeniyle beton, ahşap, metal gibi yüzeylerde ve çatı yalıtımında tercih edilmemelidirler. Ancak kimyasal maddelere, organik çözücülere, fiziki darbelere, U.V. radyasyonuna ve mikroorganizmalara dayanıklıdırlar. Ağırlıklı olarak çöp depolama havzalarının yalıtımında kullanılırlar. PIB Grubu Örtüler, U.V. etkisine ve mikroorganizmalara dayanıklı olup, kimyasal maddelere ve organik çözücülere PE grubuna oranla daha az dayanıklıdırlar. 180 ο C ye kadar deformasyona dayanırlar. Çatı, temel ve diğer mühendislik yapılarında kullanılırlar. Üzerinde ayrıca koruyucu eleman yer almayan ya da yüzeye yapıştırılmayan plastik örtülerle su yalıtımı yapılan teras çatılarda rüzgarın vakum etkisine karşı örtülerin taşıyıcı zemine mekanik olarak tespit edilmesi zorunludur. Bu mekanik tespitler pul ve vidadan oluşan raptetler ile noktasal olarak veya özel laması, vidası ile şeritsel olarak uygulanır. Mekanik tespitin sayısını ve yerleşim planını ; binanın yüksekliği bölgenin rüzgar şiddeti binanın geometrik formu en/boy orantı faktörleri belirler. Mekanik tespit planında üç ayrı yoğunluk bölgesi öngörülür. Bunlar köşe, kenar ve orta bölgelerdir. Pratik olarak türbülans oluşan köşe bölgelerde 8 adet/m 2, kenar bölgelerde 6 adet/m 2, orta bölgelerdeyse 4 adet/m 2 den daha az tespit kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Rüzgarlı bölgelerde 1 adet emniyet olarak ilave edilmelidir. Elemanlar arası minimum uzaklık 45 cm olmalıdır1 Normal tespitler dar enli örtülerde bini altında kalacak şekilde kullanılırken özel lama ile şeritsel tespitler geniş örtülerde, örtü boyunca ve üstten uygulanır. Ancak daha sonra üzerleri ayrı bir örtü ile kapatılır. 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 54

55 Bu örtülerin uygulama prensipleri ve binileri aşağıda açıklanmıştır; Serbest serim ve tamamen yapıştırmalı uygulamalarda biniler 5 cm veya örtülerin fabrikadaki imalat esnasında işaretlenen ölçüsünde bindirilerek yapıştırılır. Raptet veya lamalı uygulamalarda tespitin cinsine göre 6 12 cm. arasında bindirilerek yapıştırılır. Hava basınç testi uygulaması istenen biniler için otomatik kaynak makinesi ile çift kaynak esasına göre 10 cm bini yapılır. Arada bırakılan boşluğa 5 dakika süreyle 2 bar test basıncı uygulanır. El fön makinesi veya solventle yapılan uygulamalarda yapıştırma kontrolü tornavida ağzıyla yapılır. Pil yapan veya yapışmayan yerler ince uçlu fön makinesiyle yapıştırılır. Daha sonra bini hizası boyunca PVC mastik uygulaması yapılır. Enine binilerde, binilerin bir çizgi oluşturmasına izin verilmez. Mutlaka şaşırtmalı olarak uygulanır. Şaşırtmalar enine veya boyuna eksenlerde olabileceği gibi yardımcı bir örtüden de faydalanılabilir. Plastik örtülerde temel ve çatı detay prensipleri bitümlü örtülerle benzer özellikler taşır. Hafif bir sistem yaratır ve bu nedenle çatı üzerine minimum yük getirirler. Yüksek uzama katsayısıyla çatı hareketlerine izin verirler. Asit yağmurlarına, kimyasallara, hava şartlarına, U.V. ışınlarına dayanıklıdırlar ve ilave kaplama gerektirmezler. Yüksek ve düşük sıcaklıklarda kırılganlaşma yapmazlar. Isı farklarını kolay karşılarlar. Uygulaması kolay, temiz ve çabuktur. Detaylar uygun tekniklerle süratli şekilde çözülür. Uygulama sonunda kolay tespit yapabilme imkanı vardır. Olası tamirat ve yenileme işlemleri de yine aynı kolaylık imkanlarında gerçekleştirilebilir1 Sıvı Uygulanan Sürme Tip Malzemelerle Su Yalıtımı Tek katmanlı örtülere ek olarak, püskürtülerek yada lastik süpürge ile, sıcak yada soğuk formda uygulanabilen membranlar bulunmaktadır. Su ve nem yalıtımında kullanılan malzeme gruplarından biri olan bu malzemeler sürme tip malzemelerdir. Bu membranlarla yapılan uygulamalar, elastomerik örtülerdeki olası hatalardan olan birleşme sorunlarını ortadan kaldırmaktadır. Ayrıca dikey yüzeylere, yüksek bitkilendirme alanlarına ve köşelere uygulanması daha kolaydır. 1 İZODER, 2004, Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği, Su Yalıtımı Kuralları[online], İstanbul, 55

56 Sürme tip su yalıtım malzemeleri 4 grupta sınıflandırılabilir: çimento esaslı malzemeler bitüm esaslı malzemeler poliüretan esaslı malzemeler akrilik esaslı malzemeler 2 veya 3 kat uygulanırlar m 2 ye 1,5 5 kg. arasında sarf edilirler. Dikkat edilmesi gereken noktalar: Malzemenin uygulanmadan önce üreticinin tavsiyesine uygun olarak karıştırılması, uygulama yapılacak yüzeyin hazırlığının doğru şekilde yapılması ve tüm yüzeye homojen olarak uygulanması yalıtımın verimi açısından çok önemlidir. 56

57 8.2. Koruma tabakası Bahçe aletleri, onarım ekipmanları ve buna benzer sonraki zararlardan su yalıtımını korumak için, membranın üzerine bir koruma katmanının yerleştirilmesi gerekmektedir. Bu malzeme sert, güçlü ve dayanıklı olmalıdır. Sağlık endişelerinden dolayı üretimi durdurulana kadar, önceki yıllarda 6,4 mm kalınlığında ve genelde 1,2 2,5 m ebatlarında olan asbest katmanı kullanılmaktaydı. Ancak bu malzemenin kullanımı sınırlandırıldıktan sonra son yıllarda farklı bileşime sahip katmanlar kullanılmaktadır. Bitkilendirme ortamı altında test edilmemiş olmasına rağmen, bugün çoğunlukla inşaat sırasında kullanılan malzemelerden biri, selüloz elyafla güçlendirilmiş çimentodan imal edilen panellerdir. Bu malzemeler, sıkıştırılmış tabakalar halinde bulunurlar. Belirli bozulma ve çürüme testlerine tabi tutulmuş ve bozulma ya da çürümeye dayanıklı oldukları ortaya konmuştur. Bunlara örnek olarak Hardipanel verilebilir. (AS/NZS testlerine göre) Avrupa da ise 8 mm.lik poliüretan filmlerin kullanışlı olduğu kanıtlanmıştır. Koruma katmanı membran üzerine gevşek (sabitlenmemiş) olarak yerleştirilmelidir ve çatıyı örten izolasyonla ve beton koruyucu tabakayla kaplanarak inşaat sırasında yerinde bırakılmalıdır. Koruma tabakası çatının kalıcı bileşenidir. Eğer ağırlık sınırlamaları çatı üstüne beton koruma tabakasının yerleştirilmesini engelliyorsa, su yalıtımının üzerine direkt olarak genleştirilmiş ısı izolasyonu yerleştirilir ve bunu koruma tabakası takip eder. Daha sonra ise, koruma tabakası üzerine bahçe bileşenleri yerleştirilir. 57

58 8.3. Isı izolasyonu Enerji tasarrufu konusunda toplumsal duyarlılık, var olan binalara izolasyon yapılmasını ve yeni binalara da ulusal ya da yerel ölçülerin gerektirdiği şekilde izolasyon oluşturulması ihtiyacını doğurmuştur. Çatılar ısı transferi için öncü yerlerdir. Isı enerjisi her zaman sıcaktan soğuğa doğru hareket eder.(dolayısıyla soğuk hiçbir zaman yapıya girmez, sıcak yapıyı terk eder.) İzolasyon farklı sıcaklıkların bulunduğu boşluklar arasında bir engel oluşturarak ısı transferini engeller. İzole edilmiş bir yapıda, kışın ısı binadan daha zor kaybedilir ve yazın da daha zor içeri girer. Bu yüzden gaz, petrol ya da elektrik gibi havalandırma veya ısıtmayı sağlayan enerji kaynaklarının kullanımı azaltılmış olur. Binaların çatılarında ısı transferini azaltmak, en genel anlamda 5,1 cm. kalınlığında sıkıştırılmış polistren köpüğün su yalıtımını koruyan tabaka üzerine yerleştirilmesiyle sağlanır. Bazı durumlarda, çatı bahçesi bölümünün yatay ölçüleri çatı yüzeyine ve komşu kata uymadığı zaman, yalıtım çatı katmanının altına yerleştirilir. (Bu tip bir kaplama, burada bahsedilen korunmuş-membranlı ya da ters çatı tipinden farklıdır.) Bu konunun önemli detayları binanın mimarının uzmanlığındadır. Alandaki toprağın ve diğer materyallerin, taşıdıkları nem değerlerine göre R-değerleri değişkenlik gösterebilmektedir ve izolasyona az da olsa belli katkıları bulunmaktadır. Bu değişkenlik çatı boyunca farklı materyallerle birleştiğinde, (örneğin beton kaplamadan toprağa) bahçenin R-değerini hesaplamak oldukça zorlaşmaktadır. Bundan dolayı, bu konu ulusal ya da yerel yalıtım ihtiyaçlarında hesaba katılmaz. Ancak ne var ki, tam anlamıyla hesaplanamamasına karşın, çatı bahçesi yalıtıma ek bir katkı yapmaktadır. 58

59 Sert sıkıştırılmış polistren köpük tabaka, 1,2 2,5 m.lik sert tabakalar halindedir ve ağırlık olarak oldukça hafiftir. Kesilip taşınması ve yerleştirilmesi çok kolaydır. Nem geçirmez ve yüzeyindeki hafif trafiğe dayanabilecek kadar güçlüdür. Eğilmeye neredeyse hiç dayanıklı olmamasına rağmen, yüzeyine düzenli bir şekilde yük geldiğinde, şaşırtıcı ağırlıklara dayanabilmektedir 8.4. Beton koruma tabakası Su yalıtımının üzerine 6,4 10,2 cm. kalındığında düzgün yüzeyli bir beton tabakası dökmek ya da oluşturmak oldukça genel bir uygulamadır. Bu tabaka, çatıyı diğer elemanlardan koruyucu bir yalıtım etkisine sahiptir. Yaklaşık olarak su tahliye kanallarına 0,5 30 cm. kadar eğimli çatılarda, bu levha drenaja da katkı sağlar. Beton yüzey genelde üzerinde çatı bahçesi yapılıp yapılmayacağına bakılmadan tesis edilir. Bununla birlikte, soğuk iklimlerde, soğuk kışlar sırasında ani ısınma ya da soğumalarda ve donlarda kırıp parçalanmaya ya da çatlamaya eğilimli olduğu için genelde uygulanmaz. Bu sorun, beton tabakanın üzerinde çatı bahçesi oluşturulduğunda oluşmaz. Bunun nedeni beton tabakanın üzerinde bulunan katmanların, bu tabakanın sıcaklık dalgalanmalarından etkilenmesini engellemesidir. Bu koruyucu katman, bitkilendirme ortamından ve drenaj ortamından süzülen suyun toplanıp atılması için uygun bir yüzey oluşturur Drenaj tabakaları 59

60 İyi bir drenaj, çatı bahçesi tasarımı için en önemli ihtiyaçlardan biridir. Çatı bahçelerinde topraktan süzülen su, filtre tabakasından geçerek bu katmana gelir. Drenaj tabakalarında da farklı malzeme tipleri mevcuttur. Malzeme ya da sistemin tipine göre bu katmandan eğimin de yardımıyla suyun tamamı ya da bir kısmı biriktirilerek geriye kalanı tahliye edilir. Drenaj tabakalarında amaç, suyun alandaki bitkilerin köklerinde çürümeye neden olmayacak şekilde tahliye edilmesidir. Drenajda oluşacak herhangi bir engelleme, bitkilerin kaybına ek olarak, suyun çevre yapılara geçmesine ve sonuç olarak pahalı bir onarım ve temizleme işinin çıkmasına neden olmaktadır. İyi tasarlanmış bir drenaj sistemi, çatı bahçesinin bakımı ve rahat kullanımı için gerekli olan temiz ve güvenilir çatı yüzeyini sağlayacaktır. Drenaj sistemi, birbirine çok yakın ilişkide olan iki elemandan oluşmaktadır. Birinci katman, çatının beton koruma tabakasının üzerinde bulunan drenaj materyali katmanı; ikincisi ise çatıdan aşağıya inerek şehrin kanalizasyon şebekesine bağlanan boru ve kanalların bulunduğu sistemdir. Buna ek olarak, başarılı bir drenaj sistemi, üzerinde bulunan katmanlara bağlıdır. Bitkilendirme ortamının tipi ve filtre örtüsünün kapsamı drenaj sisteminin verimliliğini doğru orantıda etkilemektedir. Drenaj katmanı, suyun süzülerek binanın çatısından aktığı, çürümeye karşı dayanıklı bir malzemedir. Bazıları geleneksel ve bazıları daha yeni geliştirilmiş malzemeler olmak üzere çok farklı çeşitlerde malzemeler bu amaçla kullanılmaktadırlar. 60

61 Çatý ve Teras Bahçeleri 1 Drenaj katmanlarında çakıl ya da benzeri maddelerin kullanılmasının çatıya çok fazla yük bindirdiği ortaya çıkmıştır. Bundan dolayı burada iki temel sorun ortaya çıkmaktadır. Birincisi binanın statik dengesi bu ağırlığa uygun olmadığından, drenaj tabakasının çakıl ile yapılması neredeyse imkânsızdır. İkinci sorun ise, yüksek katlı bir binada uygulanacak çatı bahçesine, çakılın nakledilmesinin zorluğudur. Bu iki sorun hem maliyeti arttıracak hem de işin güvenirliğini riske atacaktır.1 Bunlar gibi birçok sorun çatı bahçelerinde daha gelişmiş tekniklerin kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Çatı bahçelerinin en önemli katmanı olan drenaj tabakaları için birçok alternatif geliştirilmiştir. Bu malzemeler, çakıldan daha hafiftirler. Tabaka kalınlığı olarak bakıldığında daha incedirler. Suyun alandan tahliye edilmesinde ise oldukça başarılıdırlar. Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert Drenaj tabakası olarak çatı bahçelerinde birçok ürün mevcuttur. Bunlar istinat duvarlarının arkasında drenaj görevini görmeleri için üretilmelerine rağmen, ağır ve yerleşimi zor olan drenaj kayalarının yerini almışlardır. Yatay yerleştirilerek filtre örtüsüyle kaplandıklarında, bu ürünler yetişme ortamının altında, serbest akış için izin veren hafif drenaj ortamları haline dönüşmüşlerdir. İki ürün de plastikten üretilmiş olmalarına rağmen, yetişme ortamı altında ultraviole ışınlardan korunabildikleri için güvenli bir ortam oluşturmaktadırlar. Enkadrain kaba 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

62 dokulu güçlü plastikten oluşan gevşek yapıda ipliklerden üretilmiştir ancak düzgün bir kalınlığa sahiptir. Sahaya 30 m.lik rulolar halinde getirilerek serilir. Geotech ise mısır patlamışını andıran ve gerçekte genişletilmiş polistren tanelerinin asfalt bazlı bir yapıştırıcıyla bir araya getirilmesiyle oluşmuş bir malzemedir. Farklı kalınlıklarda, 1,2 x 1,2 m.lik tabakalar halinde satılmaktadır. İki malzemenin de tek yüzü polipropilen filtre örtüsüyle kaplıdır. Bunların dışında birçok drenaj tabakası mevcuttur. Şekil 4.7 : Plastik esaslı drenaj tabakaları1 Tüm bu ürünler uzun süre dayanabilen plastikten üretilmişlerdir ve uzun sürelerde direkt güneş ışığına maruz kalmadıkları sürece tatmin edici bir performansa sahiptirler. Taşınmaları oldukça kolaydır ve ayrıca çok becerikli olmayan herhangi bir işçi tarafından da yerleştirilebilirler. Uygun şekilde kesilip serildikten sonra da ek bir uygulama gerektirmezler2 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

63 Yetişme ortamının altından suyu taşıma sistemi, tüm çatı yüzeyini kaplamayan malzemelerle de gerçekleştirilebilir. Multiflow gibi sistemler, çiftlik alanlarında drenaj için kullanılan tarımsal drenaj tipine benzemekle birlikte, çok daha gelişmiş tipte sistemlerdir12 Bu sistemler, yüksek yoğunluklu polietilenden üretilmiş 2,5 cm. uzunluğunda delikli tüplerin yatay olarak birleştirilmesi ve polipropilen filtre örtüsüyle kaplanmasıyla oluşturulurlar. Bu sistem genelde spor alanlarının drenajı için kullanılır. Bu ürün alandaki suyu kılcal etkiyle drene eder. Su, drenaj tüpleri tarafından taşınacağı çatı kanallarına, çatının yatay yüzeyinden süzülerek gelir. Çatı yüzeyine yatay olarak, bir lastiğin jantının tasarımına benzer bir biçimde yerleştirilirler. Çatının merkezinde sabit bir çatı dreni bulunmaktadır. Borular bağımsız drenaj alanları sistemi şeklinde çatıyı kaplarlar. Tüm çatıyla birlikte ele alındığında, bağımsız parçaları içeren bir sistem oluşur. Çatı dreninin merkez yerinde, Multiflow boru grubunun gevşek bir 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: ANONİM, 2006, Multiflow Drainage Systems[online], USA, 63

64 çakıl ve filtre örtüsüyle kaplanması gerekir. Bu sayede sabit çatı tahliyesine toprak girişi engellenir12 Şekil : Çatı bahçelerinde çevrel drenaj sistemi 8.6. Drenler (Su inişleri ve süzgeçler) Çatı drenajının ikinci bileşeni ve drenaj sisteminin aynı derecede önemli parçası, suyu toplayan drenlerden oluşmaktadır. Bunlar plastik ya da metalden, pirinç ya da döküm demirden imal edilmişlerdir. Drenlerin birçok tipi bulunmaktadır ve her biri belirli amaçlar için üretilmişlerdir. Birincisi yuvarlak (çevrel) dren ya da teras dreni de denilen, üst yatay yüzü ızgaralı, yüzeyin altında delikli kenarları bulunan dren tipidir. Bu gibi drenler, genelde ek bölümlerde drenin derinliğini arttırmak ya da azaltmak için bulunurlar. Tasarımları yer yüzey seviyesindeki suyun, üst yüzeylerinden ve yüzey altında bulunan yan yüzeylerinden akabilmesini sağlar. Bu tip drenler, suyun bahçe yüzeyinden akmasına ve alt yüzeyde bulunan drenaj katmanından akışına izin verir. Kaplama drenaj katmanı üzerinde dökülerek oluşturulabilir ancak ıslak betonun drenaj katmanından sızmasını engellemek için yüzeye filtre örtüsü yerleştirilmelidir. Bitkilendirme ortamından gelen sular, alttaki drenaj ortamından drenin kenarları ve drenin içine süzülürken, eğimli sert kaplamaya sahip yüzeyden akan sular, drenin üst tarafına girebilir. İkinci tip dren, kubbe dren olarak adlandırılır ve kubbe şeklinde delikli bir yüzeyi vardır. Yüzey üzerinde kullanılan delikler ve alt delikler yapraklar ya da diğer birikintilerle tıkanmış olsa dahi, suyun geçişine izin verebilen bir yapıya sahiptir. Bu dren tipi, bombeli bir yapıda olduğundan dolayı yüzey üzerindeki yürüme alanlarında önerilmez. Bazen çatı bahçelerinde drenaj ortamı 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: ANONİM, 2006, Multiflow Drainage Systems[online], USA, 64

65 altında kullanılır. İkinci yerleşimde, genelde toprağın girişini engellemek için filtre örtüsüyle kaplanır. Üçüncü dren tipi, düz üstlü drenlerdir. Etrafını kaplayan yer yüzeyiyle aynı düzlemde yerleştirilir. Bu tip drenler yürümeye engel olmadıkları için genellikle döşemeyle kaplı alanlarda kullanılırlar. Bu drenler ayrıca drenaj ortamı ve filtre örtüsüyle birlikte yer altı Çatý ve Teras Bahçeleri 1 drenajında da tatmin edici sonuçlar verirler. Teras Bahçeleri Yrd.Doç.Dr. Mert Dördüncü dren tipi, yanal, kanal ya da şerit drendir. Bu dren, duvar ya da diğer sabit sert dikey yüzeylerin diplerinde ya da bunlara dayalı alanlarda drenaj tabakasına ihtiyaç duyulduğunda ve eğimli yüzey drenajı tarafından suyun toplanması arzulanmadığında ya da bu mümkün olmadığında, beton ya da diğer sert kalıcı yüzeylerde, oldukça önemli bir görev üstlenmektedir. Bu drenler döküm demir, galvanize çelik ya da yüksek dayanımlı plastikten, çeşitli renklerde 65

66 ve ultraviole ışınlara dayanıklı olarak üretilirler. Üzerindeki ızgara, kaplamayla aynı hizadadır. Drenin temizlenmesi için bu ızgara çıkartılabilir. Bu drenler genellikle kısa mesafeli akışlar için kullanılırlar ve eğimli çıkışları bulunmamaktadır. Eğer uzun mesafeli tahliyeler gerekliyse, şerit drene paralel ve tam altında olacak şekilde, alt kata eğimli bir boru yerleştirilebilir. Eğimli bir boru ile şerit dren arasındaki kısa tahliye boruları suyun daha hızlı tahliyesini sağlar. Dren tipleri aşağıdaki şekilde gösterilmiştir1. Şekil 4.9 : Çatı bahçelerinde dren tipleri2 Avrupa da popüler olan bir diğer dren tipi ise filtre örtüsüyle kaplı delikli borunun, devamlı, kesintisiz yarım kesitiyle kaplanmış oluklu ya da delikli eğimli beton ile beton koruma şapının kombine edilmiş halidir. Bunlar izolasyon ve çatı katmanı üzerindeki bitkiliklere yerleştirilirler. Su, drenaj ortamı kanallarından koruyucu katman yardımıyla geçer ve su oluğuna katılır. Yanal ya da ikinci su tahliye kanalları, yüzeyin toprak seviyesi sınırları birincil drenajın kullanımını engellediğinde gerekli olabilir. Toprak altından ana drenaja bağlanmış daha küçük bir dren bu izole alana konumlandırılabilir. Bu, bağlantı noktasında, yanal olan ana drenin hemen yanına getirilir. Buradaki drenaj ortamı, bitkilendirme ortamının içine akmasını engellemek için kalınlaştırılmalı ve ek bir filtre örtüsüyle kaplanmalıdır. Kullanılan dren tipi ne olursa olsun, tüm drenler mümkün olduğu kadar boruların tıkanmasını engelleyen birikinti toplayıcılarla donatılmalıdırlar. 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN: OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

67 Şekil 4.10 : Çatı bahçelerinde dren görünüşleri ve bahçe kesitinde kullanılışları1 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

68 8.7. Filtre Örtüsü Bitkilendirme ortamından drenaj sistemine süzülen su, bitkilendirme ortamıyla birlikte toprak kırıntıları, malç ya da bitki artığı taşıyabilir. Eğer bu su filtrelenmezse, değerli olan bitki yetişme ortamı kaybedileceği gibi, binanın kanalları da tıkanacaktır. Aynı zamanda toprağı yerinde tutarken, verimli bir drenaj sağlamak, çatı bahçeleri tarihi boyunca büyük bir mücadele olmuştur. Ancak son 30 yılda bu sorunlar çözülebilmiştir. Son yıllarda en çok kullanılan filtre örtüsü, kademeli eğimlerdeki erozyonu engellemek için geliştirilmiş bir malzemedir. Bu filtre örtüsü, keçeyi andıran polipropilen ipliklerden üretilmiş, farklı kalınlıklarda bulunabilen ve çatı bahçelerinin tüm ihtiyaçlarını karşılayabilen bir örtüdür. Örgüsüz sentetik jeotekstil olarak tanımlanabilirler. Bu malzeme çatı bahçesi kesitinde standart bir malzeme haline dönüşmüştür1 Şekil 4.11 : Çatı bahçelerinde kullanılan filtre örtüsü 1 OSMUNDSON, T., 1999, Roof gardens: history, design and construction, Norton Company, 1999, New York, ISBN:

69 69

Mert Ekşi Adnan Uzun. Konu Başlık No: 2. Çatı ve Cephe Sistemlerinin Performansları

Mert Ekşi Adnan Uzun. Konu Başlık No: 2. Çatı ve Cephe Sistemlerinin Performansları Bir Ekstensif Yeşil Çatının * Nicel Değerlendirilmesi: İÜ Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Peyzaj Teknikleri Anabilim Dalı Yeşil Çatı Araştırma Projesi ** Örneği Mert Ekşi Adnan Uzun Konu Başlık

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MİMARİSİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MİMARİSİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MİMARİSİ Mezopotamya Uygarlıkları Mezopotamya sözcüğü Grekçe Potamos (nehirler) ve Mezos (arası)sözcüklerinin birleşiminden

Detaylı

MULTIPLAN Sürdürülebilir Sistemler Serisi LEED Sertifikasyonu

MULTIPLAN Sürdürülebilir Sistemler Serisi LEED Sertifikasyonu MULTIPLAN Sürdürülebilir Sistemler Serisi LEED Sertifikasyonu LEED-NC: Yeni Binalar LEED-EB: Mevcut Binalar LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) USGBC tarafından geliştirilen LEED ( Leadership

Detaylı

BİTKİLENDİRİLMİŞ ÇATILAR, KÜRESEL ISINMANIN ETKİLERİNİ AZALTIYOR

BİTKİLENDİRİLMİŞ ÇATILAR, KÜRESEL ISINMANIN ETKİLERİNİ AZALTIYOR BİTKİLENDİRİLMİŞ ÇATILAR, KÜRESEL ISINMANIN ETKİLERİNİ AZALTIYOR Çatı Sanayicileri ve İşadamları Derneği Başkanı M.Nazım Yavuz, dünyada ve Türkiye de yaygınlaşmaya başlayan bitkilendirilmiş çatı uygulamalarının

Detaylı

5. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu 15-16 Nisan 2010 Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Tınaztepe yerleşkesi Buca ĐZMĐR

5. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu 15-16 Nisan 2010 Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Tınaztepe yerleşkesi Buca ĐZMĐR BĐTKĐLENDĐRĐLMĐŞ ÇATI SĐSTEMĐ PERFORMANSININ DENEYSEL DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Caner Göçer 1 M. Cem Altun 2 Nil Türkeri 3 Konu Başlık No: 4. Sürdürülebilir Çatı ve Cephe Sistemleri ÖZET Ülkemizde iklim değişimi

Detaylı

Maxidrain Yeşil Çatı ile Yaşanabilir Çatılar

Maxidrain Yeşil Çatı ile Yaşanabilir Çatılar Maxidrain Yeşil Çatı ile Yaşanabilir Çatılar Maxidrain Yeşil Çatı Sistemleri, binaların çatılarını, teraslarını yaşanabilir alanlara çeviriyor. Maxidrain Yeşil Çatı Sistemlerinin Ekonomik Avantajları Yeşil

Detaylı

PEYZAJ TASARIMI TEMEL ELEMANLARI

PEYZAJ TASARIMI TEMEL ELEMANLARI PEYZAJ TASARIMI TEMEL ELEMANLARI DERS 7 YAPISAL ELEMANLAR ALAN KULLANIM-TESVİYE-MERDİVENLER-RAMPALAR-DUVARLAR Yrd.Doç.Dr. Simay Kırca Merdiven Basamaklaryoladikolacakşekildedüzenlenmelidir. Mediven kenar

Detaylı

YAŞAYAN DUVARLARIN KENTİN ISI DEĞİŞİMİNE ETKİSİ

YAŞAYAN DUVARLARIN KENTİN ISI DEĞİŞİMİNE ETKİSİ 1089 [1035] YAŞAYAN DUVARLARIN KENTİN ISI DEĞİŞİMİNE ETKİSİ Ruşen DEMİR 1, Zehra YİĞİT AVDAN 2, Uğur AVDAN 3, Nalan DEMİRCİOĞLU YILDIZ 4 1 YL.Ö., Anadolu Üniversitesi, Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi

Detaylı

D U M A N K A Y A İ N Ş A A T. Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI

D U M A N K A Y A İ N Ş A A T. Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI Dumankaya Kurtköy Flex Konsept; Bölgede farklılık oluşturacak bir proje, Büyük lobi alanı, Toplantı odaları, Terasta yüzme havuzu, Fitness Center Kafe-Restoran Dumankaya

Detaylı

YAPISAL PERSPEKTİFTEN YEŞİL ÇATILAR

YAPISAL PERSPEKTİFTEN YEŞİL ÇATILAR 7. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu 3 4 Nisan 2014 Yıldız Teknik Üniversitesi Beşiktaş - İstanbul YAPISAL PERSPEKTİFTEN YEŞİL ÇATILAR Gülşen Cengiz ¹ Konu Başlık No:1 Çatı ve Cephe Sistemleri ve Bileşenleri

Detaylı

Roma mimarisinin kendine

Roma mimarisinin kendine Roma Bahçe Sanatı Daha sonraları Roma İmparatorluğunun en fazla geliştiği yıllarda, Romalı generallerin harpler sonucu dünyanın dört köşesine Roma mimarisinin taşınmasına sebep olmuştur. Roma mimarisinin

Detaylı

DELTA -FLORAXX YEŞİL ÇATI SİSTEMİ

DELTA -FLORAXX YEŞİL ÇATI SİSTEMİ Yeşil çatılar için ideal sistem! DELTA -FLORAXX YEŞİL ÇATI SİSTEMİ DELTA -FLORAXX Yeşil Çatı Sistemi, DELTA -FLORAXX TOP KEÇE filtrasyon jeotekstil tabaka, DELTA -FLORAXX drenaj levhası, DELTA -FLORAXX

Detaylı

Abs tract: Key Words: İdil AYÇAM Mine KINALI

Abs tract: Key Words: İdil AYÇAM Mine KINALI 26-34 idil aycam:sablon 13.06.2013 14:36 Page 26 İdil AYÇAM Mine KINALI Ofis Binalarında Yeşil Çatıların Isıtma ve Soğutma Yüklerine Olan Etkilerinin Analizi Abs tract: In today's global conditions, due

Detaylı

Roma İmparatorluğu nda uygulanan taş kaplı yol kesiti A: toprak, B-D: taş katmanlar, E: taş kaplama, F: kaldırım ve G: bordür

Roma İmparatorluğu nda uygulanan taş kaplı yol kesiti A: toprak, B-D: taş katmanlar, E: taş kaplama, F: kaldırım ve G: bordür KARAYOLLARI İLK KEZ MEZOPOTAMYA DA GELİŞTİ İlk taş kaplı sokak, Ur kentinde geliştirildikten sonra İranlılar krallar yolunu yaptı. Romalılar karayollarını mükemmelleştirip ilk karayolu ağını kurdu. Mezopotamya

Detaylı

Bitkilerle Alan Oluşturma -1

Bitkilerle Alan Oluşturma -1 Bitkilerle Alan Oluşturma -1 Peyzaj Mekanlarının 3 Temel Elemanı Yüzey Zemin Düzlemi: Mekanın tabanını oluşturur. Mekanın diğer elemanları bu tabanın üzerinde yer alır.örneğin üstünde hiçbir bitki veya

Detaylı

Bitkilendirilmiş Çatı Sistemleri ve Kentsel Tarım Olanakları

Bitkilendirilmiş Çatı Sistemleri ve Kentsel Tarım Olanakları Bitkilendirilmiş Çatı Sistemleri ve Kentsel Tarım Olanakları Mert EKŞİ 1 D.Bradley ROWE 2 Konu Başlık No: 4 Sürdürülebilir Çatı ve Cephe Sistemleri ÖZET Kentsel tarım kavramı, kentleşmenin ve gelecekte

Detaylı

KONUT ALANLARıNDA BIORETENTION / RESIDENTIAL BIORETENTION IMPERVIOUS SURFACES / GEÇİRİMSİZ YÜZEYLER

KONUT ALANLARıNDA BIORETENTION / RESIDENTIAL BIORETENTION IMPERVIOUS SURFACES / GEÇİRİMSİZ YÜZEYLER KONUT ALANLARıNDA BIORETENTION / RESIDENTIAL BIORETENTION IMPERVIOUS SURFACES / GEÇİRİMSİZ YÜZEYLER BETON / CONCRETE KALDIRIM / PAVEMENT ÇATILAR / ROOFTOPS ARTAN YÜZEY AKIŞLARI / INCREASED RUNOFF SIZMANIN

Detaylı

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014 TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. Yıl Kırşehir Konferansı Küresel Isınma ve Kentlerimizin Geleceği 10-11-12 Eylül 2014 Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası

Detaylı

TÜRKİYE DE YEŞİL BİNA KAVRAMI ÖRNEK : GAZİANTEP EKOLOJİK BİNA

TÜRKİYE DE YEŞİL BİNA KAVRAMI ÖRNEK : GAZİANTEP EKOLOJİK BİNA TÜRKİYE DE YEŞİL BİNA KAVRAMI ÖRNEK : GAZİANTEP EKOLOJİK BİNA Seda MÜFTÜOĞLU GÜLEÇ Y.Mimar Yeşil Bina Uzmanı Ekolojik Kent Tasarım Şube Müdürü GAZİANTEP EKOLOJİK BİNA Proje Başlangıç Tarihi: 2012 Temmuz

Detaylı

YAPI TEKNOLOJİSİ Yapıların Sınıflandırılması

YAPI TEKNOLOJİSİ Yapıların Sınıflandırılması YAPI TEKNOLOJİSİ Yapıların Sınıflandırılması Yrd.Doç.Dr. Emrah MADENCİ Necmettin Erbakan Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI NEDİR? Canlıların beslenme ve barınma

Detaylı

www.absyapi.com.tr www.geoplast.com.tr

www.absyapi.com.tr www.geoplast.com.tr Teras bahçeleri için plastik drenaj levhası www.absyapi.com.tr www.geoplast.com.tr DRAINROOF TERAS BAHÇELERİ İÇİN İDEAL ÇÖZÜM Yeşil teraslar kentsel bölgelerde geçirimsiz yüzeylerin artışından kaynaklanan

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

Cumhuriyet Dönemi nde ;

Cumhuriyet Dönemi nde ; O Orta Asya Türklerinin bahçe düzenlemeleri hakkındaki bilgilerimiz oldukça kısıtlıdır. Bunun en büyük nedeni belki de Türklerin mekan olusturmada toprak, kerpic gibi cabuk dağılan malzeme kullanmalarının

Detaylı

Eğimli Ve Kabuk Yüzeylerde Bitkilendirilmiş Çatılar

Eğimli Ve Kabuk Yüzeylerde Bitkilendirilmiş Çatılar Eğimli Ve Kabuk Yüzeylerde Bitkilendirilmiş Çatılar Jozef Bonfil 1 Konu Başlık No: 1 Çatı ve Cephe Sistemleri ve Bileşenleri ÖZET Şehirlerin büyümesi sonunda çatılarda yollarda kullanılan su emmeyen yüzeyler

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

ORNEMENTAL HORTİKÜLTÜR &ÇİÇEK TASARIMI

ORNEMENTAL HORTİKÜLTÜR &ÇİÇEK TASARIMI ORNEMENTAL HORTİKÜLTÜR &ÇİÇEK TASARIMI ORNAMENTAL HORTIKULTUR DERS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL T U K T U K Dersin Adı Dersin Adı Matematik I 2 0 2 Matematik II 2 0 2 Genel Kimya 2 2 3 Türk Dili II

Detaylı

Ürün Katoloğu 2014. www.ekoplas.com. Ekogrid Çim Koruma Sistemi. Ekocell Çakıl Stabilize Sistemi. Ekogreen Dikey Bahçe Sistemi. Ekoedge Plastik Bordür

Ürün Katoloğu 2014. www.ekoplas.com. Ekogrid Çim Koruma Sistemi. Ekocell Çakıl Stabilize Sistemi. Ekogreen Dikey Bahçe Sistemi. Ekoedge Plastik Bordür Ürün Katoloğu 2014 Ekogrid Çim Koruma Sistemi Ekocell Çakıl Stabilize Sistemi Ekogreen Dikey Bahçe Sistemi Ekoedge Plastik Bordür Aluminyum Sınırlayıcı ve Bordürler www.ekoplas.com Çevre Dostu Peyzaj ve

Detaylı

Çatılarda Tam Koruma CONIROOF

Çatılarda Tam Koruma CONIROOF Çatılarda Tam Koruma CONIROOF En Tepeden Başlayın Bir binanın en önemli bölümlerinden biri çatısıdır. Yetersiz çatılar, yapının yalnızca işlevselliğini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda bakım zorunluluğuyla

Detaylı

Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında bitkisel materyalinin kullanımında, tasarım ilkeleri ile birlikte bitkilerin denrolojik özelliklerinin

Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında bitkisel materyalinin kullanımında, tasarım ilkeleri ile birlikte bitkilerin denrolojik özelliklerinin Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında bitkisel materyalinin kullanımında, tasarım ilkeleri ile birlikte bitkilerin denrolojik özelliklerinin ve ekolojik isteklerinin de dikkate alınması gerekir. Her bitki ölçü,

Detaylı

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014 BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER 26 ŞUBAT 2014 1 19.02.2014 TANIŞMA, DERSLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER, DERSTEN BEKLENTİLER 2 26.02.2014 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 3 05.03.2014 DOĞAL

Detaylı

Çatı Kaplamaları. 6. Güncellenmİş Baskı

Çatı Kaplamaları. 6. Güncellenmİş Baskı ALTYAPI TASARIM ÖNERİLERİ Çatı Kaplamaları 6. Güncellenmİş Baskı Havalandırmalı veya havalandırmasız çatıların inşası doğruluk kriterlerine bağlı değildir. Her iki tasarımın da planlama ve uygulama şartlarına

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

PERKOLASYON İNFİLTRASYON YÜZEYSEL VE YÜZETALTI AKIŞ GEÇİRGENLİK

PERKOLASYON İNFİLTRASYON YÜZEYSEL VE YÜZETALTI AKIŞ GEÇİRGENLİK PERKOLASYON İNFİLTRASYON YÜZEYSEL VE YÜZETALTI AKIŞ GEÇİRGENLİK Toprak yüzüne gelmiş olan suyun, toprak içine girme olayına ve hareketine denir. Ölçü birimi mm-yağış tır. Doygunluk tabakası. Toprağın yüzündeki

Detaylı

Gözlemevi Yer Seçimi Amaçlıİklim Tanı Arşivlerinde Türkiye

Gözlemevi Yer Seçimi Amaçlıİklim Tanı Arşivlerinde Türkiye Gözlemevi Yer Seçimi Amaçlıİklim Tanı Arşivlerinde Türkiye Tansel AK(1,2), Tuncay ÖZIŞIK(1) (1) TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (2) İstanbul Üniv. Fen Fak. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Gözlemevi Yer Seçiminde

Detaylı

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü HİDROLOJİ Buharlaşma Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü BUHARLAŞMA Suyun sıvı halden gaz haline (su buharı) geçmesine buharlaşma (evaporasyon) denilmektedir. Atmosferden

Detaylı

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI Rasim Buluç, Fikret Büyüksoy Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Erzurum Daha önce Bayındırlık ve İskân İl

Detaylı

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI

PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI PREFABRİKE AHŞAP YAPILAR ve UYGULAMA OLANAKLARI Ahşap malzeme, sahip olduğu özellikler nedeni ile yapı malzemesi olarak önemli bir yere sahiptir. Günümüz teknolojik olanakları çerçevesinde yapay ahşap

Detaylı

OFİS BİNALARINDA YEŞİL ÇATILARIN ISITMA VE SOĞUTMA YÜKLERİNE OLAN ETKİLERİNİN ANALİZİ

OFİS BİNALARINDA YEŞİL ÇATILARIN ISITMA VE SOĞUTMA YÜKLERİNE OLAN ETKİLERİNİN ANALİZİ 983 OFİS BİNALARINDA YEŞİL ÇATILARIN ISITMA VE SOĞUTMA YÜKLERİNE OLAN ETKİLERİNİN ANALİZİ İdil AYÇAM Mine KINALI ÖZET Fosil tabanlı enerji kaynaklarının giderek tükendiği günümüz koşullarında dünyada nüfus

Detaylı

Teras bahçeleri için plastik drenaj levhası www.geoplast.it www.absyapi.com.tr GEODREIN TERAS BAHÇELERİ İÇİN İDEAL ÇÖZÜM Yeşil teraslar kentsel bölgelerde geçirimsiz yüzeylerin artışından kaynaklanan sorunların

Detaylı

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi T.C. EHET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi ÖĞRETİ YILI : 2015 / 2016 PROGRAI : COĞRAFYA Dersin (adı,teorik,uygulama,kredisi, toplam ve AKT değişikliklerinde; dersin kodu "15" ile başlayacak,

Detaylı

yapıda uzman eller www.hilaryapi.com

yapıda uzman eller www.hilaryapi.com MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ PREFABRİK YAPILAR PEYZAJ VE ÇEVRE DÜZENLEME CEPHE KAPLAMA ZEMİN DÖŞEME VE YER KAPLAMA ÇATI KAPLAMA İZOLASYON VE YALITIM DEKORASYON İŞLERİ EMLAK MÜŞAVİRLĞİ 0312 5661166 0544 Turgut

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 İnsan yaşamı ve refahı tarihsel süreç içinde hep doğa ve doğal kaynaklarla kurduğu ilişki ile gelişmiştir. Özellikle sanayi devrimine kadar

Detaylı

Çankaya/Alacaatlı da Konut Yapısı Ada 1 Parsel ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU

Çankaya/Alacaatlı da Konut Yapısı Ada 1 Parsel ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU Çankaya Belediyesi 64451 Ada 1 parsel için hazırlanan 57490.82 m 2 inşaat alanına sahip konut projesi, Projenin Adı : 64451 / 1 de Konut Yapısı Yeri : Çankaya / Alacaatlı Parsel Alanı : 18190 m 2 Emsal

Detaylı

Yatay Katmanlı Topraklarda Katman Fiziksel Özelliklerinin Toprak Sıcaklığına Etkisi

Yatay Katmanlı Topraklarda Katman Fiziksel Özelliklerinin Toprak Sıcaklığına Etkisi 1makale:Sablon 30.04.2010 10:39 Page 45 Yatay Katmanlı Topraklarda Katman Fiziksel Özelliklerinin Toprak Sıcaklığına Etkisi Araş. Gör. Arif ÖZBEK Prof. Dr. Tuncay YILMAZ Yrd. Doç. Dr. Alper YILMAZ Prof.Dr.

Detaylı

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 Gelecek kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini

Detaylı

ENERJİ TASARRUFUNDA CAM FAKTÖRÜ

ENERJİ TASARRUFUNDA CAM FAKTÖRÜ GÜNDEM ENERJİ NEDİR KÜRESEL ISINMA ve KYOTO PROTOKOLÜ TÜRKİYE DE NELER YAPILIYOR? ENERJİ KİMLİK BELGESİ ve LEED SERTİFİKASI YALITIM MALZEMESİ OLARAK CAM ISI, GÜNEŞ VE IŞIK SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA CAM İLE

Detaylı

NİTELİKLİ CAMLAR ve ENERJİ TASARRUFLU CAMLARIN ISI YALITIMINA ETKİSİ

NİTELİKLİ CAMLAR ve ENERJİ TASARRUFLU CAMLARIN ISI YALITIMINA ETKİSİ NİTELİKLİ CAMLAR ve ENERJİ TASARRUFLU CAMLARIN ISI YALITIMINA ETKİSİ Dr. Ş.Özgür ATAYILMAZ 28. Ders İÇERİK 1. Cam ve Pencerenin Gelişimi 2. Enerji Tasarrufu 3. Camlarda Isı yalıtımı 4. Tek Camdan Isı Kaybı

Detaylı

TANITIM BROŞÜRÜ POLAR POLİÜRETAN

TANITIM BROŞÜRÜ POLAR POLİÜRETAN TANITIM BROŞÜRÜ İçinde bulunduğumuz yüzyılda hızlı endüstrileşmenin sonucu olarak ortaya çıkan enerji ihtiyacı ve bu ihtiyacın yaklaşık % 90 oranında fosil türevli yakıt tüketimi ile giderilmesi son dönemde

Detaylı

SERA TARIMI VE ÖNEMİ

SERA TARIMI VE ÖNEMİ 2015 SERA TARIMI VE ÖNEMİ Sera Tarımı ve Önemi 1 ÖNEMİ: Ülkemizde kırsal kesimde nüfusun tutulmasının en önemli sorunlarından biri toprak sermaye büyüklüğüdür. Nüfusun hızlı artması sonucu, gittikçe pazarlanan

Detaylı

LOJİSTİK BİLGİLERİ STOKLAMA BİLGİLERİ

LOJİSTİK BİLGİLERİ STOKLAMA BİLGİLERİ - ISIPAN ISIPAN PRM LOJİSTİK BİLGİLERİ STOKLAMA BİLGİLERİ 1 ODE ISIPAN ODE ISIPAN DT/ BD 0,03-0,03 W/mK lik ısı iletkenlik katsayısına, 0-0 kpa basma dayanımına, Bünyesine su almayan yapıda ve optimum

Detaylı

Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli

Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli Cittaslow: Sürdürülebilir Yerel Kalkınma Modeli Cittaslow Nedir? İtalyanca Citta (Şehir) ve İngilizce Slow (Yavaş) kelimelerinden oluşan Cittaslow sakin şehir/yavaş şehir anlamında kullanılmaktadır. Cittaslow,

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR DÜNYA İÇİN, ÇEVREYE DUYARLI PROJELER

SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR DÜNYA İÇİN, ÇEVREYE DUYARLI PROJELER SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR DÜNYA İÇİN, ÇEVREYE DUYARLI PROJELER Biz Alman Yapı olarak hem bugün hemde gelecek için tasarlanmış yüksek kaliteli yaşam alanları inşa ediyoruz ve projelerimizin altına imzamızı atmaktan

Detaylı

Sizin için yapabileceklerimiz

Sizin için yapabileceklerimiz Türkiye de henüz gelişme aşamasında olan Biyolojik gölet/havuz sistemlerinin en yetkin ve deneyimli uzmanları tarafından kurulan Bioart, kısa sürede hayata geçirdiği dev projelerle sektörünün öncü kuruluşu

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ EXPANDE POLİSTREN LEVHA

KATI YALITIM MALZEMELERİ EXPANDE POLİSTREN LEVHA KATI YALITIM MALZEMELERİ EXPANDE POLİSTREN LEVHA Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi EXPANDE POLİSTREN KÖPÜK (EPS)

Detaylı

11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU

11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU 11. BÖLÜM: TOPRAK SUYU Bitki gelişimi için gerekli olan besin maddelerinin açığa çıkmasını sağlar Besin maddelerini bitki köküne taşır Bitki hücrelerinin temel yapı maddesidir Fotosentez için gereklidir

Detaylı

«Polimatiz» Kapalı anonim şirketi Dokumasız malzemeler ve inşaat membranların üretimi.

«Polimatiz» Kapalı anonim şirketi Dokumasız malzemeler ve inşaat membranların üretimi. «Polimatiz» Kapalı anonim şirketi Dokumasız malzemeler ve inşaat membranların üretimi. Genel müdür Belova N.E. Tataristan Cumhuriyeti, Alabuga bölgesi, «Alabuga» Özel Ekonomi Bölgesi 8(85557) 5-91-10,

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Deney Laboratuvarı Adresi : TOSB TAYSAD Organize Sanayi Bölgesi 1. Cadde 15. Yol No:1 Çayırova KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0262 658 16 62 Faks

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

CEPHE SİSTEMLERİNDE KULLANILAN YALITIM CAMI KOMBİNASYONLARI

CEPHE SİSTEMLERİNDE KULLANILAN YALITIM CAMI KOMBİNASYONLARI CEPHE SİSTEMLERİNDE KULLANILAN YALITIM CAMI KOMBİNASYONLARI Yusuf İLHAN (Mimar, İTÜ) Doç.Dr. Murat AYGÜN (Mimar, İTÜ) ÖZET Enerji etkin tasarım ve uygulamaların yaygınlaştığı günümüzde yapıda dolayısıyla

Detaylı

EGE VE YUNAN BAHÇE SANATI

EGE VE YUNAN BAHÇE SANATI EGE VE YUNAN BAHÇE SANATI Ege Medeniyetlerinde Bahçe Sanatı Ege Medeniyetinde esas kültürün ilk Girit te başladığı görülmektedir. (1) Denizci bir kavim olan Girit Uygarlıkları, mısır ve diğer medeniyetlerle

Detaylı

Tanımlar. Bölüm Çayırlar

Tanımlar. Bölüm Çayırlar Çayır-Mer a Ders Notları Bölüm 1 1 1.1. Çayırlar Bölüm 1 Tanımlar Genel olarak düz ve taban suyu yakın olan alanlarda oluşmuş, gür gelişen, sık ve uzun boylu bitkilerden meydana gelen alanlardır. Toprak

Detaylı

RHEINZINK Çatı Kaplamaları Tasarım Önerileri. 6. Güncellenmiş Baskı

RHEINZINK Çatı Kaplamaları Tasarım Önerileri. 6. Güncellenmiş Baskı RHEINZINK Çatı Kaplamaları Tasarım Önerileri 6. Güncellenmiş Baskı Havalandırmalı Tip Çatılar RHEINZINK kaplamaları ile yapılan havalandırmalı tip çatılar, üç tabakadan oluşan iki kabuklu yapılardır: Çatı

Detaylı

DÖŞEMELERDE ISI YALITIMI

DÖŞEMELERDE ISI YALITIMI DÖŞEMELERDE ISI YALITIMI Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi DÖŞEMELERDE ISI YALITIMI Döşemelerde ısı yalıtımı için

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK ANALİZİ. Bülent YAĞCI Araştırma ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK ANALİZİ. Bülent YAĞCI Araştırma ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanı T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK ANALİZİ Bülent YAĞCI Araştırma ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanı İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirimi,

Detaylı

Şirketimiz haddelemeyle kaplama teknolojisi kullanarak plastize edilmiş PVC membran ürünleri konusunda uzmanlaşmıştır.

Şirketimiz haddelemeyle kaplama teknolojisi kullanarak plastize edilmiş PVC membran ürünleri konusunda uzmanlaşmıştır. Ruvitex İndustry AD şirketi, anonim ortaklık olarak 2011 yılında Ruse şehrinde kurulmuştur. Orta ve Doğu Avrupa nın en büyük plastize edilmiş polivinil klorür (PVC) fabrikalarından biri olan Ruvitex İndustry

Detaylı

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ 1) Aşağıdaki anıtlardan hangisi diğerlerinden farklıdır? A) B) C) D) 2) I Arazide daha önce olmayan, kaynak suların, suya doygun alanların ve su sızıntılarının oluşması. II Bina temelleri altında çatlama,

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS PLANLARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS PLANLARI TEZ AŞAMASI DERS AŞAMASI ANABİLİM DALI BİLİM DALI / PROGRAMI Yüksek Lisans Programı 2016-2017 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DERS PLANLARI I. YARIYIL / GÜZ II. YARIYIL / BAHAR Kodu Dersin Adı Türü T U L Kredi AKTS

Detaylı

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 Sera nedir? Bitki büyüme ve gelişmesi için gerekli iklim etmenlerinin

Detaylı

Yenimahalle/Alacaatlı da Konut ve Ticaret Yapısı Ada 1 Parsel ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU

Yenimahalle/Alacaatlı da Konut ve Ticaret Yapısı Ada 1 Parsel ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU Çankaya Belediyesi 44617 Ada 1 parsel için hazırlanan 71869.83 m2 inşaat alanına sahip konut ve ticaret projesi, Projenin Adı : 44617 / 1 de Konut ve Ticaret Yapısı Yeri : Yenimahalle - Alacaatlı Parsel

Detaylı

OTOPARK SU YALITIM VE KAPLAMA SİSTEMİ (CONIDECK)

OTOPARK SU YALITIM VE KAPLAMA SİSTEMİ (CONIDECK) OTOPARK SU YALITIM VE KAPLAMA SİSTEMİ (CONIDECK) 1. Genel Altı yaşam alanı ve üzeri otopark (veya üzerinde mekanik etkiler olan tüm alanlar) olarak kullanılan yapıların su yalıtımı ve kaplama sistemi olarak

Detaylı

ONURLU İNŞAAT TAAHÜT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ. TEL: 0216 469 21 07-08 FAX: 0216 469 21 09 MAIL:info@onurluinsaat.com. www.onurluinsaat.

ONURLU İNŞAAT TAAHÜT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ. TEL: 0216 469 21 07-08 FAX: 0216 469 21 09 MAIL:info@onurluinsaat.com. www.onurluinsaat. ONURLU İNŞAAT TAAHÜT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ TRIOTEKS BUHAR DENGELEYICI ÖRTÜLERI YETKİLİ SATICISI TEMELDEN ÇATIYA YAPI &YALITIM MALZEMELERİ SATIŞ MERKEZİ TEL: 0216 469 21 07-08 FAX: 0216 469

Detaylı

VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI

VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI Vahşi mi? Atıkların gelişigüzel tabiata dökülmesiyle Koku kirliliği Yüzey suyu kirliliği Yeraltı suyu kirliliği Atıkların çevreye dağılması Kirliliğin, atıklardan beslenen

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ TAŞ YÜNÜ

KATI YALITIM MALZEMELERİ TAŞ YÜNÜ KATI YALITIM MALZEMELERİ TAŞ YÜNÜ Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi TAŞ YÜNÜ Taş yünü, volkanik bir kaya olan bazalt

Detaylı

IŞIK ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ, PEYZAJ MİMARLIĞI LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ

IŞIK ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ, PEYZAJ MİMARLIĞI LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ IŞIK ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ, PEYZAJ MİMARLIĞI LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ PEM 101 Peyzaj Mimarlığına Giriş (3+0+0) 3 AKTS: 4 (Introduction to Landscape Architecture) Peyzaj Mimarlığında

Detaylı

PARK-BAHÇE VE PEYZAJ MİMARİSİ

PARK-BAHÇE VE PEYZAJ MİMARİSİ PARK-BAHÇE VE PEYZAJ MİMARİSİ Yrd.Doç.Dr. Simay KIRCA 2017-2018 Güz Yarıyılı DERS 7 Peyzaj Mimarlığında Değişen Öncelikler Yaşam süreçleri ve adaptasyon Organizmaların yayılışı ve yaygınlığı Enerji ve

Detaylı

Eğim dereceleri Merdivenler

Eğim dereceleri Merdivenler PEYZAJ YAPILARI 1 DERSİ Merdivenler Farklı iki yükseklik arasındaki bağlantıyı sağlayan sirkülasyon aracı, düzenli aralıklı, yatay kademelerden meydana gelirse merdiven adını alır. 7. Hafta Eğimler ve

Detaylı

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler :

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler : TÜRKİYE NİN İKLİMİ İklim nedir? Geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca görülen atmosfer olaylarının ortalaması olarak ifade edilir. Bir yerde meydana gelen meteorolojik olayların toplamının ortalamasıdır.

Detaylı

ÇATI MANTOLAMA SİSTEMLERİ

ÇATI MANTOLAMA SİSTEMLERİ ÇATI MANTOLAMA SİSTEMLERİ Maksimum enerji verimliliği, daha fazla enerji tasarrufu ve ideal yaşam konforu Isı kayıplarını gösteren özel kamera çekimi. Part of the Monier Group Yüksek Performanslı Isı Yalıtım

Detaylı

Yalıtımda yüksek performanslı güvenilir çözümler

Yalıtımda yüksek performanslı güvenilir çözümler Yalıtımda yüksek performanslı güvenilir çözümler MEMBRAN ÜRÜN KATALOĞU HAKKIMIZDA Yapı kimyasalları sektöründe 20 yılı aşkın süredir Türkiye pazarına hizmet veren firmamız, 2011 yılından itibaren hedefini

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

RÖNESANS DÖNEMİ BAHÇE

RÖNESANS DÖNEMİ BAHÇE RÖNESANS DÖNEMİ BAHÇE Rönesans bahçe sanatı Floransa'da başlamış Roma'da zirve noktasına erişmiştir. Floransa'da villalar şehirden uzak manzaraya hakim tepelere kurulmuştur. Bahçeler oldukça sade, merkezi

Detaylı

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Nesrin İLGİN

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Nesrin İLGİN Nesrin ilgin:sablon 02.01.2013 14:49 Page 27 Periyodik Sınır Şartlarına Maruz Kalan Çok Katmanlı Duvarlarda Sıcaklık Dağılımının ANSYS'de Analizi Meral ÖZEL Nesrin İLGİN Abs tract: ÖZET Bu çalışmada, çok

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

Bir evden öte; cennetten ilham almış bir köşeye hoş geldiniz.

Bir evden öte; cennetten ilham almış bir köşeye hoş geldiniz. Bir evden öte; cennetten ilham almış bir köşeye hoş geldiniz. 29.000 metrekarede, 32 konutluk ilk etabını sizlerle buluşturan Aden Ballıkpınarı, toplam 78 adet özel villa ile kurgusunu tamamlayacak. 4

Detaylı

Levent SÜMER, PMP, Torunlar GYO Planlama Müdürü, UPYE Kurucu YK Üyesi

Levent SÜMER, PMP, Torunlar GYO Planlama Müdürü, UPYE Kurucu YK Üyesi PMI Türkiye Proje Yönetim Zirvesi Eylül 27-28, 2013 Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Levent SÜMER, PMP, Torunlar GYO Planlama Müdürü, UPYE Kurucu YK Üyesi 1 Levent SÜMER (PMP) Torunlar GYO Planlama Müdürü

Detaylı

KAPLAMALI CAMLAR. Tasarruf, fonksiyonellik ve estetik bir arada

KAPLAMALI CAMLAR. Tasarruf, fonksiyonellik ve estetik bir arada KAPLAMALI CAMLAR Tasarruf, fonksiyonellik ve estetik bir arada İÇİNDEKİLER Isı Kontrol Camları 2 - Şişecam Low-E Cam Isı ve Güneş Kontrol Camları 3 - Şişecam Solar Low-E Cam Temperlenebilir Isı Kontrol

Detaylı

GREENMETRIC TÜRKİYE ULUSAL ÇALIŞTAYI KAPSAMINDA KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİNİN ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DENEYİMLERİ

GREENMETRIC TÜRKİYE ULUSAL ÇALIŞTAYI KAPSAMINDA KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİNİN ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DENEYİMLERİ GREENMETRIC TÜRKİYE ULUSAL ÇALIŞTAYI KAPSAMINDA KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİNİN ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DENEYİMLERİ Kilis 7 Aralık Üniversitesi Temsilcisi Yrd.Doç.Dr. Demet DEMİROĞLU (Kilis 7 Aralık

Detaylı

Peyzaj Yapıları I ÇATI ELEMANLARI. Çatı elemanlarının tasarımında görsel karakteri etkileyen özellikler Sığınma ve Korunma

Peyzaj Yapıları I ÇATI ELEMANLARI. Çatı elemanlarının tasarımında görsel karakteri etkileyen özellikler Sığınma ve Korunma ÇATI ELEMANLARI Dersi Dış mekan içinde yapılan ve daha çok dinlenme ihtiyacını karşılayan yapay çatı elemanları Pergola Kameriye Çardaklar Sığınma ve Korunma Işık ve Gölge Yoğunluğu Yağış durumu Çatı elemanlarının

Detaylı

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ:

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ: TARİHİ : Batı Toroslar ın zirvesinde 1288 yılında kurulan Akseki İlçesi nin tarihi, Roma İmparatorluğu dönemlerine kadar uzanmaktadır. O devirlerde Marla ( Marulya) gibi isimlerle adlandırılan İlçe, 1872

Detaylı

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI 3. KÖPRÜLER VİYADÜKLER SEMPOZYUMU TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI BURSA ŞUBESİ 08-09-10 MAYIS 2015 AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI H. Ülgen Yenil, Osman Uzun ve Şükran Şahin Sav Doğaya

Detaylı

simplan www.standartizolasyon.com

simplan www.standartizolasyon.com simplan www.standartizolasyon.com Kalite Politikamız Kalite ve başarının temelini, doğru proje, doğru altyapı, doğru ürün ile doğru uygulamanın oluşturduğuna inanan ve bu doğrultuda sektörüne alternatif

Detaylı

Dikey Bahçe Tasarımlarıyla 14 Harika Yaşayan Duvar Örneği

Dikey Bahçe Tasarımlarıyla 14 Harika Yaşayan Duvar Örneği http://listelist.com/yasayan-duvarlar/ 28 mai 2016 Dikey Bahçe Tasarımlarıyla 14 Harika Yaşayan Duvar Örneği Kentlerde daha fazla nefes alabileceğimiz yeşil alanlar olsa ya da iş ortamındaki stresimizden

Detaylı

İstanbul da Mevcut Çatı Sistemi ile Bitkilendirilmiş Çatı Sistemi Isıl Performanslarının Karşılaştırılmalı Değerlendirilmesi

İstanbul da Mevcut Çatı Sistemi ile Bitkilendirilmiş Çatı Sistemi Isıl Performanslarının Karşılaştırılmalı Değerlendirilmesi MAKALE / ARTICLE İstanbul da Mevcut Çatı Sistemi ile Bitkilendirilmiş Çatı Sistemi Isıl Performanslarının Karşılaştırılmalı Değerlendirilmesi Comparative Assessment of Thermal Performance of Existing Roof

Detaylı

CEPHE KAPLAMA MALZEMESİ OLARAK AHŞAPTA ORTAM NEMİNİN ETKİSİ

CEPHE KAPLAMA MALZEMESİ OLARAK AHŞAPTA ORTAM NEMİNİN ETKİSİ CEPHE KAPLAMA MALZEMESİ OLARAK AHŞAPTA ORTAM NEMİNİN ETKİSİ Öğr. Gör. Hakan ÜNALAN (Anadolu Üniversitesi Engelliler Entegre Yüksekokulu) Yrd. Doç. Dr. Emrah GÖKALTUN (Anadolu Üniversitesi Mimarlık Bölümü)

Detaylı

ÇATILARDA ISI YALITIMI

ÇATILARDA ISI YALITIMI 1. Geleneksel Teras Çatılarda Isı Yalıtımı Bu detayda su yalıtım katmanı ısı yalıtımının üzerinde yer almaktadır. Çatı sistemi, alttan buhar kesici ile su buharına karşı korunurken, üstte uygulanan su

Detaylı

Yağmursuyu. ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

Yağmursuyu. ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Yağmursuyu ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Dr. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Su Döngüsü http://ga.water.usgs.gov/edu/watercycle.html 1 Dünyadaki Suyun Dağılımı http://ga.water.usgs.gov/edu/watercycleturkish.html

Detaylı

Küresel Değişim Ekolojisi BYL 327 Hacettepe Üniv. Biyoloji Bölümü lisans dersi

Küresel Değişim Ekolojisi BYL 327 Hacettepe Üniv. Biyoloji Bölümü lisans dersi Küresel Değişim Ekolojisi BYL 327 Hacettepe Üniv. Biyoloji Bölümü lisans dersi Küresel Değişim Kavramı Çağatay Tavşanoğlu Hacettepe Üniv., Biyoloji Böl., Ekoloji Anabilim Dalı 2017-2018 Güz Sistem kavramı

Detaylı