Karma Anksiyete ve Depresyon Bozukluðu

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Karma Anksiyete ve Depresyon Bozukluðu"

Transkript

1 Karma Anksiyete ve Depresyon Bozukluðu Yrd. Doç. Dr. Burhanettin KAYA*, Prof. Dr. Süheyla ÜNAL* Özet Son yýllarda yapýlan araþtýrmalar anksiyete ve depresyonun birlikteliðine ve taný örtüþmelerine dikkatleri çekmiþtir. Özellikle birinci basamak saðlýk hizmetlerinde daha sýk görülen, eþik altý ya da eþik düzeydeki bu karma durumlar taný ve tedavi yaklaþýmlarý açýsýndan dikkate deðer bir sorun oluþturmaktadýr. Sýnýflama sistemlerinde kesinleþmiþ bir taný alt baþlýðý olarak yer almamýþ ya da henüz üzerinde uzlaþýlmamýþ olan karma anksiyete ve depresyon (KAD) taný kavramý, bu tartýþmaya olanak veren bir model olma özelliði kazanmýþ durumdadýr. Bu yazýda KAD kavramýnýn geçerliliði, sýnýrlý olan etiyolojik, epidemiyolojik ve klinik bulgularýn ýþýðýnda tartýþýlmaya çalýþýlmýþtýr. Son yýllarda yapýlan epidemiyolojik çalýþmalar anksiyete ve depresyonun birlikteliði ile taný örtüþmelerine dikkatleri yöneltmiþtir. Anksiyete ve depresyon belirti örüntülerindeki örtüþmeler, özellikle anksiyeteye depresyon belirtilerinin eþlik etmesi ve ayný zamanda depresyonda tanýsal bir gücü de olan anksiyete belirtilerinin sýk görülmesi bu iki bozukluk arasýndaki iliþkiyi öne çýkarmýþtýr. Ayrýca depresyon tedavisi için piyasaya sürülen birçok ilacýn anksiyete bozukluklarý için de geçerli olduðunun saptanmasý her iki taný grubu arasýnda ortak özellikler olduðunu düþündürmektedir. Anksiyete ve depresyon birlikteliði dört farklý biçimde görülmektedir: * Ýnönü Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, MALATYA 1. Depresyon ve anksiyetenin eþikaltý düzeyde olduðu durumlar, 2. Hem depresyon, hem anksiyetenin sendrom düzeyinde olduðu komorbid (eþtanýlý) durumlar, 3. Ýki tanýdan birinin ölçütleri tam olarak karþýlanýrken diðerinin belirtilerinden bazýlarýnýn eþlik ettiði durumlar, 4. Zaman içinde birinin diðerine dönüþtüðü durumlar. Anksiyete ya da depresyon belirtilerini içeren özgün psikiyatrik bozukluklarýn yanýnda taný ölçütlerini tam olarak karþýlamayan eþik altý belirtilerle karakterize karma anksiyete-depresyon olgularýnýn birinci basamak saðlýk hizmetlerine daha sýk baþvurduðu ve yeterince tanýnmadýðý için bu hasta grubunun tedavisiz kaldýðý düþünülmektedir. 80

2 KARMA ANKSÝYETE VE DEPRESYON BOZUKLUÐU Anksiyetenin ve depresyonun ayný etiyolojik süreçlerin sonucu olup olmadýklarý tartýþmalýdýr. Her iki bozukluk kümesinin benzer belirtilerle kendilerini göstermeleri ya da birlikte görülmeleri her zaman ortak bir etiyolojiye iþaret etmeyeceði gibi, bir sürecin farklý tanýsal kategoriler ya da belirti örüntüleri ile kendini göstermeyeceði öne sürülemez. Sýnýflama sistemleri bu sorunu çözmüþ gibi görünseler de, bu geçici bir çözüm gibi görünmektedir. Bu durum yeni tartýþmalarý gündeme taþýmaktadýr. Klinik deneyimler anksiyete ve depresyonun eþik altý biçimlerinin belirtiler yönünden dikkat çekici örtüþmeler gösterdiðini, bu anlamda her iki bozukluðun farklýlýklarýný tanýmlamanýn ve ayrýþtýrabilmenin giderek güçleþtiðini göstermektedir. Örtüþmenin belirti, sendrom ya da bozukluk düzeylerinde varoluþu, hem taný, hem epidemiyolojik özellikleri, hem de etiyolojik süreçler anlamýnda bir çok soruyu akla getirmektedir. Anksiyete ve depresyon birbirinden baðýmsýz iki ayrý klinik durumlar mýdýr? Her ikisi de ayný bozukluðu-tek bir bozukluðumu ifade ediyorlar? Ayný bozukluðu tanýmlayan bir spektrumun iki farklý ucunu mu oluþturmaktadýrlar? Ortak bir nörobiyolojik sürecin farklý sonuçlarý mýdýr? Biri diðerine yatkýnlýk yaratýyor ya da biri diðerinin komplikasyonu olarak mý ortaya çýkýyor? Tüm bu sorular karma anksiyete depresyon kavramýný netleþtirmeyi, epidemiyolojik bulgular ve tedaviye yanýt baðlamýnda geçerliliðini gözden geçirmeyi, bunun yanýnda özellikle birinci basamak saðlýk hizmetlerinde bu bozukluðu tanýmayý ve uygun tedavi yaklaþýmlarý geliþtirmeyi önemli kýlýyor. Taný ve Sýnýflama Karma anksiyete depresyon (KAD), Dünya Saðlýk Örgütü tarafýndan geliþtirilmiþ olan ICD-10'da (International Clasificiation of Disorders) baþka anksiyete bozukluklarý baþlýðý altýnda tanýmlanmýþtýr. Bu tanýnýn hem anksiyete hem de depresyon belirtileri birlikte bulunuyorsa kullanýlmasý gerektiði belirtilmektedir. Belirtilerin hem anksiyete bozukluðu hem de depresif bozukluk tanýsý koymaya yetecek þiddette olmamasý gerektiðinin altý çizilmiþtir. Eðer depresyon hafif iken daha aðýr düzeyde anksiyete belirtileri gösteriyorsa özgün bir anksiyete bozukluðu tanýsý konmalýdýr. Eðer belirtiler hem depresif hem de anksiyete bozukluðu tanýlarýný koymaya yetecek þiddette ise iki tanýnýn birden konmasý ve KAD tanýsýnýn konmamasý gerektiði ifade edilmektedir. Pratik nedenlerle tek taný konmasý gerekiyorsa depresyon tanýsýna öncelik verilmesi önerilmiþtir. Ayrýca KAD tanýsýndan söz edebilmek için otonomik uyarýlma belirtileri olarak adlandýrýlan titreme, çarpýntý, aðýz kuruluðu gibi yakýnmalarýn zaman zaman da olsa bulunmasý gerektiði belirtilmektedir. Karma anksiyete-depresyon olgularý her iki bozukluk için yeterli sayýda belirtiye sahip deðildirler. Sosyalmesleki yaþamlarýnda belirgin iþlev bozukluðu gösterirler. Birçok açýklanamamýþ bedensel belirtileri bulunur ve daha çok psikiyatrist dýþý hekimlerden tedavi almýþlardýr. Tedaviye daha zayýf ve daha geç yanýt verirler. Önemli yaþam olaylarý ile karþýlaþtýklarýnda ciddi major duygudurum ya da anksiyete bozukluklarýna yakalanma riski taþýrlar. DSM-IV'de (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) ise araþtýrýlan taný kategorileri içinde yer almaktadýr. Baþlýca özelliði en az bir ay süren sürekli ya da yineleyici disforik duygudurumun olmasýdýr. Bu döneme, dikkati yoðunlaþtýramama ya da bellek zorluklarý, uyku bozukluðu, yorgunluk ya da enerji azlýðý, irritabilite (uyarýlganlýk), kaygý, kolayca aðlamaya baþlama, aþýrý canlýlýk, olabilecek en kötü olasýlýðý bekleme, umutsuzluk ya da gelecek konusunda karamsarlýk ve düþük benlik saygýsý ya da deðersizlik duygularý gibi belirtilerden en az dördü eþlik etmelidir. DSM-IV, sosyal, mesleki ya da diðer önemli iþlevsellik alanlarýndaki bozulmaya vurgu yapmýþtýr. Bir baþka fiziksel bozukluk, ruhsal bozukluk ya da bir maddenin doðrudan etkisi ya da yoksunluðu ile daha iyi açýklanamamasý gerekliliðinin altý çizilmiþtir. DSM-IV de bu tanýyý karþýlayanlara halen geçerli olan "baþka türlü adlandýrýlamayan anksiyete bozukluðu" tanýsýnýn konmasý gerektiði belirtilmektedir. Etiyoloji Karma anksiyete-depresyon bozukluðunda hastalarda eþikaltý düzeyde anksiyete, depresyon, fizyolojik uyarýlma ve önemli düzeyde olumsuz duygulaným belirtileri gözlenir. Konsantrasyon güçlüðü, uyku düzensizlikleri, yorgunluk ve enerji azlýðý, irritabilite, endiþe, kolayca aðlama, aþýrý uyarýlmýþlýk, en kötüyü bekleme, umutsuzluk, düþük benlik saygýsý ya da deðersizlik duygusu, reddedilme ve aþaðýlýk duygu- 81

3 KAYA B, ÜNAL S. larý, moral azlýðý belirtilerinden oluþan olumsuz duygulaným boyutu, genel distres sendromuyla benzerlik gösterir. Bu hastalardaki olumsuz duygulanma ya da nörotizm, kronik bir kiþilik özelliðinin göstergesi olarak düþünülür. Yüksek düzey anksiyete ve düþük baþa çýkma becerileri ile karakterize kiþilik özellikleri psikiyatrik hastalýklara genel bir yatkýnlýk oluþturmaktadýr. Genetik geçiþle edinilebilen bu yatkýnlýðýn üzerine erken yaþam dönemlerinde maruz kalýnan olumsuz çevre koþullarý, travmatik yaþantýlar eklendiðinde psikiyatrik hastalýða kadar ilerleyen bir süreç baþlamaktadýr. Çevresel bazý özellikler anksiyete ve depresyon belirtilerinin daha öncelikli ya da daha aðýrlýklý olarak geliþmesine neden olur. Yaygýn anksiyete bozukluðu ve depresyonun ortak bir genetik yatkýnlýða sahip olduðunu gösteren çalýþmalar bulunmaktadýr. Buradaki yatkýnlýk, stres duyarlýlýðýna iliþkin gibi görünmektedir. Stres, anksiyete ve depresyon arasýnda, psikiyatrik tanýdan baðýmsýz olarak belirtilere özgün bir nörokimyasal iþlev bozukluðunun oluþturduðu bir baðlantý vardýr. Stres yaþantýsý olumsuz duygulanýmda artma yaratýr. Korku, sýkýntý, öfke, gerginlik, suçluluk, sinirlilik ve endiþe tarzýnda yaþanan olumsuz duygulaným yaþantýlarý kortikotropin salgýlatan faktör (CRF) tarafýndan baþlatýlýr. CRF hipotalamus dýþýnda da yaygýn olarak bulunur ve stresin endokrin, otonom ve immun yanýtlarýna aracýlýk eder. CRF genellikle diðer nörotransmitterlerle (NE, DA, 5-HT, Ach, GABA) birlikte bulunur ve onlarýn salýnýmýný modüle eder. Bu da psikiyatrik hastalýklarýn geliþmesinde rol almasýna neden olur. CRF, CRF-benzeri peptidler and CRH reseptörlerinin davranýþ üzerindeki rolleri son yýllarda oldukça fazla çalýþýlmaya baþlamýþtýr. Yaþamlarýnýn erken dönemlerinde strese maruz býrakýlan hayvanlarýn yetiþkin dönemlerinde hipotalamo pituiter adrenal (HPA) stres tepkisinin duyarlý hale geldiði gözlenmiþtir. Santral sinir sistemine CRF verilmesi stres, anksiyete ve depresyonun fizyolojik ve davranýþsal etkilerini ortaya çýkarýr. Klinik çalýþmalar major depresyon ve travma sonrasý stres bozukluðunda (TSSB) CRF etkinliðinin arttýðýný göstermiþtir. Karma anksiyetedepresyon hastalarýnda yüksek HPA aktivitesi saptanmýþtýr. Tedavide CRHR1 antagonizminin etkili olacaðýna dair kanýtlar bulunmaktadýr. Stresin psikopatolojiye yol açma süreci ile ilgili olarak yukarýda ele alýnan model Þekil 1'de þematik olarak sunulmuþtur. Sosyal-kültürel çevre Genetik, kiþilik, yaþam tarzý Psikolojik çevre Ýncinebilirlik Biliþsel Çarpýtma CRF Stres bozukluðu/akut anksiyete Karma anksiyete-depresyon bozukluðu Depresif Bozukluk Anksiyete Bozukluðu Þekil 1. Stresten anksiyete ya da depresyona kadar geçen süreç. 82

4 KARMA ANKSÝYETE VE DEPRESYON BOZUKLUÐU Örtüþme ve düzeyi Ayrý bir taný kategorisi olarak deðerlendirmeyi olanaklý kýlan örtüþmenin düzeyi konusunda elde olan bilgilerdir. Eldeki çalýþmalar karma anksiyete ve depresyonun yaygýnlýðý ve sosyo demografik deðiþkenlerle olan iliþkisi ile ilgili güvenilir veriler olmadýðýný, var olan bulgularýn daha çok komorbidite çalýþmalarýndan elde edilen kýsýtlý bulgular olduðunu göstermiþtir. Bu verileri saðlýklý biçimde deðerlendirebilmenin yolu örtüþmenin düzeyi ile ilgili bilgileri gözden geçirmekle mümkün olabilecektir hastayý içeren tanýsal görüþme ölçeði (Diagnostic Interview Schedule-DIS) ve Genel Saðlýk Anketi (General Health Questionaire-GHQ) kullanýlan bir çalýþmada anksiyete ve depresyon arasýndaki örtüþmenin %50 olduðu, bu olgularýn ancak %8'inin herhangi bir tanýyý karþýladýklarý saptanmýþtýr. Anksiyete bozukluklarý ve depresyon komorbiditesi %4.4 bulunan bir baþka araþtýrmada, anksiyete bozukluklarýnýn %49.7'sinde depresyon, depresyonlu olgularýn ise %46'sýnda ise anksiyete belirtileri gözlenmiþtir. Distimi ve major depresyonda %45-89 oranlarýnda örtüþme gözlenirken, anksiyete bozukluklarýnda %22-46 oranýnda örtüþme olduðu belirtilmektedir. Araþtýrmalardan elde edilen bulgulara göre ayrýþmalar depresyon, örtüþmeler anksiyete ile iliþkili görünmektedir. Çökkün duygudurum, intihar düþünceleri, cinsel istekte ve libidoda azalma, uyku bozukluðu, kilo kaybý gibi temel depresif belirtiler anksiyete bozukluklarýnda daha nadir görülürken, anksiyete belirtileri depresif bozukluklarda hem sýklýk hem de þiddet yönünden fazla görülmektedir. Bu bulgulara göre örtüþme anksiyeteden depresyona doðru olmaktadýr. Anksiyete bozukluklarýnda depresyonun biliþsel belirtileri daha nadir olarak görülmektedir. Depresyonlu olgularda ise diðer belirtilerle birlikte anksiyetenin biliþsel belirtileri de yüksek oranda görülebilmektedir. Sonuç olarak depresif bozukluklar ve anksiyete bozukluklarýnýn hem sendrom hem de belirti düzeylerinde örtüþme ve ayrýþma gösterdikleri, örtüþmenin yönünün anksiyeteden depresyona doðru olduðu, dolayýsýyla örtüþmenin içeriðinin anksiyete belirtilerince biçimlendiði, öte yandan ayrýþmanýn içeriðinin ise depresif belirtilerle belirlendiði belirtilmektedir. Anksiyete ya da depresyondan biri bozukluk düzeyinde bulunurken diðerinin belirti düzeyinde bulunduðu yaygýn bir kanýdýr. Genel olarak depresyonun anksiyetenin gidiþinde bir komplikasyon olarak ortaya çýktýðý, daha seyrek olarak ayný psikososyal sürece farklý iki yanýt olarak ortaya çýktýðý ifade edilmektedir. Bozukluklar düzeyinde bakýldýðýnda, panik bozukluðu ile major depresyon arasýnda ayrýþma, distimi ile yaygýn anksiyete arasýnda da dikkat çekici bir örtüþme olduðu görülmektedir. Bu bulguyu destekleyen bir baþka veri de anksiyete bozukluklarýnýn baþlangýç yaþýnýn depresyona göre daha düþük olmasýdýr. Kiþilik özellikleri ile örtüþmeyi ölçen bir çalýþmada anksiyete bozukluðu olgularýnda kiþilik bozukluðu belirtilerinin daha yaygýn olduðu, depresyonda ise daha düþük oranlarda görüldüðü saptanmýþtýr. Özellikle anksiyete bozukluklarýnda A kümesi olarak tanýmlanan (paranoid, þizoid, þizotipal) kiþilik bozukluðu belirtileri daha sýk görülmüþtür. Bunlardan özellikle paranoid kiþilik bozukluðuna ve C kümesi içinde tanýmlanan baðýmlý kiþilik özelliklerine vurgu vardýr. Anksiyete ve depresyonun çeþitli boyutlardaki örtüþme düzeyleri Þekil 2'de gösterilmiþtir. Epidemiyolojik bulgular KAD'nin sýk kullanýlan bir sýnýflama sistemi olan DSM-IV'de yer almamýþ ya da taný ölçütlerinin henüz netleþmemiþ olmasý, bozukluðun sýklýðý, risk etkenleri, epidemiyolojik özellikleri, gidiþ ve sonlanmasý ile ilgili çalýþmalar yapýlmasýný güçleþtirmiþtir. Burada akla gelen soru þu olabilir. Bir klinik durumu araþtýrmak için bu durumun bir sýnýflama sistemi içinde tanýmlanmýþ olmasý gerekir mi? Yoksa onun birinci basamakta ya da klinik uygulamada bir sorun olarak ortaya çýkmasý araþtýrmak için yeterli deðil mi? Elde olan epidemiyolojik bulgularýn özgün olmamasý, daha çok komorbidite çalýþmalarýndan elde edilen bilgiler olmasý bozukluðun yaygýnlýðý ile ilgili birbirinden farklý tahminlerin yapýlmasýna neden olmaktadýr. Sýnýrlý sayýda yapýlmýþ epidemiyolojik çalýþmalar birbirinden farklý yaygýnlýk oranlarýndan söz etmektedir. Genel toplumda yapýlan çalýþmalarda eþik altý düzeyde KAD yaygýnlýðý %0.8-%2.5 83

5 KAYA B, ÜNAL S. depresyon anksiyete Bozukluk düzeyi Sendrom düzeyi Belirti düzeyi Psikososyal stres-kiþilik düzeyi Þekil 2. Anksiyete ve depresyonun örtüþme düzeyleri (Küey ve ark. (1996) dan aktarýlmýþtýr). arasýnda bulunmuþtur. Bunlardan biri 1993'de yapýlmýþ olan Münih takip çalýþmasýdýr. Bu çalýþmada KAD %0.8 bulunurken, eþik altý depresyon %2.4, eþik altý anksiyete ise %21.9 oranýnda bulunmuþtur. Amerika Birleþik Devletleri'nde yapýlan ve DSM-III-R ölçütleri kullanýlan bir baþka çalýþmada KAD yaygýnlýðý %2.5 bulunmuþtur. Bu çalýþmada eþik altý depresyon belirtileri ise %7.7 oranýndadýr. Bu düþük oranlara raðmen bir çok araþtýrmacý KAD nin toplumdaki yaygýnlýðýný %10-15 arasýnda olduðuna inandýklarýný belirtmektedirler. Araþtýrmalar arasýndaki bu farklýlýklar KAD'nin taný ölçütlerinin henüz netleþmemiþ olmasý, bunun yanýnda standart olmayan ve farklý taný araçlarýnýn kullanýlmýþ olmasýna baðlanmaktadýr. Uzunlamasýna takip çalýþmalarýnda da KAD yaygýnlýðýnýn %5-15 arasýnda deðiþtiði belirtilmektedir. KAD olgularý ile birinci basamak saðlýk hizmetlerinde daha sýk karþýlaþýlmasý birinci basamaða yönelik araþtýrmalara da ivme kazandýrmýþtýr. Birinci basamakta yapýlan ve 666 kiþiyi kapsayan bir çalýþmada olgularýn %14'ünde 6 aydan daha uzun bir süredir varolan eþik altý belirtiler saptanmýþtýr. Bunun %54'üne KAD tanýsý konmuþtur. Ýspanya da yapýlan bir diðer çalýþmada ayaktan izlenen 400 hastadan 42 sine (%10.5) KAD tanýsý konmuþtur. Bunlarýn 2/3'ü kadýndýr. Olgularýn yarýsýnda süreðen bir týbbi hastalýk saptanmýþtýr. %47.6'sý ise psikososyal sorunlardan söz etmiþlerdir. Yazarlar bu tanýnýn uzun dönemde stabilite gösterdiðini, bazý bireylerde özgün bir psikiyatrik tanýya dönüþmeden eþik altý düzeyde kronikleþme gösterdiðini belirtmiþlerdir. Bu bulgularýn ýþýðýnda hastalýðýn bu görünümünün kronik alt tip olarak tanýmlanmasý önerilmiþtir. Birinci basamakta yapýlan ve 5000 kiþiyi tarayan bir çalýþmada depresif bozukluklar %11.8, anksiyete bozukluklarý %10.2 oranýnda bulunurken KAD oraný %1.3 bulunmuþtur. Ýþlevsellikte bozulma açýsýndan bozukluklar arasýnda fark bulunmamýþtýr. Kadýnlarda anksiyete ve depresyonun erkeklere göre daha yüksek oranda görüldüðü bilinmektedir

6 KARMA ANKSÝYETE VE DEPRESYON BOZUKLUÐU kiþiyi kapsayan Ýngiltere'de yapýlmýþ bir çalýþmada depresyon ve KAD için geçerli olan bu cinsiyet farklýlýðý 55 yaþ üstünde KAD lehine ortadan kalkmaktadýr. Eþ deyiþle, bu yaþ sonrasýnda depresyondaki kadýn egemenliði sürerken KAD'de bu durum eþitlenmektedir. Bu çalýþmada gözlenen depresyon ve KAD arasýndaki farklýlýk; evlilik durumu, iþ durumu ve çocuk bakma ile iliþkili bulunmamýþtýr. Yazarlar bu bulgunun KAD'yi depresyondan ayýran epidemiyolojik bir bulgu olabileceðini düþünmekle birlikte, menopoz belirtilerinin neden olduðu bir yanlýþ pozitif durum olabileceðinin de altýný çizmektedirler. KAD'nin yaygýnlýðý ve klinik önemini saptayabilmek amacýyla yapýlan iki aþamalý bir baþka araþtýrmada, kliniðe ardýþýk olarak baþvuran 769 kiþiden 78 kiþi ile sistematik bir biçimde klinik görüþme yapýlmýþtýr. Bu olgularýn %10.3'ünde depresif bozukluk, %12.8'inde anksiyete bozukluðu, %19.8'inde ise komorbid anksiyete ve depresyon saptanmýþtýr. %12.8'inde ise KAD vardýr. Angst ve arkadaþlarý tarafýndan yapýlan 15 yýlý kapsayan bir uzunlamasýna takip çalýþmasýnda 1978 yýlýnda yaþlarýnda olan, rastlantýsal olarak seçilen ve SCL-90 belirti tarama listesi tarama sonucu yüksek puan alan 591 kiþi ile 'e dek 5 kez görüþülmüþtür. Deðerlendirmenin sonunda eþik düzeyde depresyon %31.7 bulunurken, eþik altý depresyon ise %25.3 bulunmuþtur. Eþik anksiyetenin oraný %17, eþik altý anksiyete oraný ise %25'tir. Burada eþik depresyon anksiyetenin iki katý iken, eþik altý anksiyete ve depresyon oranlarýnýn birbirlerine yakýn olduklarý dikkat çekmiþtir. Bu durum ICD-10 da sözü edilen anksiyete ve depresyon belirtilerinin eþit düzeyde bulunmasý gerektiði yönündeki bilgiyi destekleyen bir bulgu olarak deðerlendirilebilir. Bu çalýþmada KAD yaygýnlýðý eþik düzeyde %10 iken eþik altý düzeyde %8.1 olarak bulunmuþtur. Kadýnlarda daha sýktýr. Komorbidite yine kadýnlarda daha yüksek oranda görülmüþtür. Uzunlamasýna çalýþmalar karýþýk anksiyete-depresyon tanýsýnýn geçici bir taný olmasý gerektiðini göstermektedir. Bu hastalar major depresyon ya da panik gibi bozukluklar için yüksek risk taþýdýklarýndan klinisyen için bir alarm iþlevi görmelidir. Ýþlevsellikte bozulma Bir bozukluðun tanýsal geçerliliðini saðlayan temel nokta acaba yalnýzca belirtilerin sayýsal varlýðý mý? Yoksa taný ölçütlerini tam olarak karþýlamasa da bireyin özel sosyal ve mesleki iþlevselliðinde bozukluk yapmasý mý tanýsal geçerlik yönünden daha önemli? Bu soru özellikle KAD gibi eþik altý düzeyde belirtiler sergileyen bozukluklar için önem kazanýyor. Ayný tartýþma baþka anksiyete bozukluklarý, örneðin travma sonrasý stres bozukluðu (TSSB) ve somatizasyon bozukluðu içinde yapýlabilir. Ýþlevsellikte bozulma olmasý eþik altý sendromlara nesnel bir bakýþý gerekli kýlýyor. Bu belirti kümesinin bir spektrum olduðunu düþündürüyor. Bunu yanýnda komorbidite sorunsalýna da bütüncül bakmayý gerektiriyor. KAD'yi klinik anlamda önemli kýlan özelliðin belirti düzeyi deðil iþlevsellik üzerindeki etkisi olmasý daha akýlcý görünüyor. Anksiyete ile depresyon arasýndaki iliþkiyi açýklamaya çalýþan, 3021 ergen ve genç eriþkini kapsayan Uluslararasý Bileþik Tanýsal Görüþme Ölçeði (Composite International Diagnostic Interview- CIDI) kullanýlarak yapýlan bir çalýþmada, anksiyete bozukluklarý "panik bozukluðu" dýþýnda birincil bozukluklar olarak bulunmuþtur. Ýzleme döneminde anksiyete ve depresyon komorbiditesinin artýþý ile birlikte iþlevsellikte bozulma ve yeti yitiminde de artýþ olduðu dikkat çekmiþtir. Saf depresif ve saf anksiyete olarak baþlayan olgularla komorbid olanlar arasýnda belirleyiciler açýsýndan farklýlýklar olduðu saptanmýþtýr. Anksiyete bozukluðunun varlýðý izleme periyodunda depresyon geliþim riski ile iliþkili bulunmuþtur. Sonuç olarak anksiyete bozukluklarýnýn birincil olduðu ve çoðunlukla depresyonun ikincil olarak geliþme riski taþýdýðý sonucuna varýlmýþtýr. Bir çok çalýþmada dikkat çeken bulgu KAD tanýsý konulan hastalarýn bireysel ve mesleki iþlevselliklerinde hemen her zaman bir bozulma olmasý ve bu bireylerin saðlýk hizmetlerini yoðun biçimde kullanmalarýdýr. Özellikle bu bulgularýn tanýsal kategorinin belirsizliðini çözecek ön önemli süreçler olduðu öngörülmektedir. Bazý araþtýrmalarda KAD'nin iþlevsellikte herhangi bir bozukluk oluþturmamakla birlikte yaþam kalitesini olumsuz yönde etkilediðini göstermektedir. Çalýþmalarýn bulgularý, eþik altý depresyon ve anksiyete belirtilerinin belirgin iþlevsel bozukluk yaptýðý yönündeki bilgileri desteklemektedir. Bu bulgunun DSM-IV'de araþtýrýlan taný gruplarý arasýnda yer alan KAD'nin resmi taný kategorisi haline geleceðini öngörmede en önemli kanýtlardan biri olduðu belirtilebilir. Bu deneysel tanýnýn geçerliði henüz kabul edilmemiþ olmasýna karþýn, KAD kavramý anksiyete 85

7 KAYA B, ÜNAL S. ile depresyon arasýndaki iliþkiyi anlamaya iyi bir model oluþturmaktadýr. Ayýrýcý taný Bu durumuyla KAD, ayýrýcý tanýsý titizlikle yapýlmasý gereken bir bozukluk olmaktadýr. KAD'nin major depresyon ile yaygýn anksiyete arasýnda olduðu düþünülürse eþik düzeyde tanýmlanan tüm depresif bozukluklar ve anksiyete bozukluklarý ile ayýrýcý tanýsýnýn yapýlmasý gerektiði ortaya çýkacaktýr. Depresyon, distimi, yaygýn anksiyete bozukluðu ve panik bozukluk ayýrýcý tanýda düþünülmelidir. Bunun yanýnda anksiyetenin somatik belirtileri ve otonomik uyarýlma belirtilerinin olmasý nedeniyle somatoform bozukluklar ile de karýþabileceði akla gelmelidir. Bunun yanýnda madde kullanýmýnýn yol açtýðý anksiyete ya da duygudurum bozukluklarý ile genel týbbi duruma baðlý anksiyete ve duygudurum bozukluklarý önem kazanmaktadýr. Özellikle KAD'nin birinci basamakta sýk görüldüðü anýmsanýrsa fizik hastalýklarla iliþkisi öne çýkmaktadýr. Bunun yanýnda yineleyici kýsa depresif bozukluk, minor depresyon, bazý kiþilik bozuklularý ile iliþkisi ve ayrýmý henüz net deðildir. Bu durum ayýrýcý tanýda güçlük yaratabilmektedir. KAD'de stresli yaþam olaylarýnýn sýklýðý ve yoðunluðu ile ilgili bilgilerimizin yetersizliði uyum bozukluðu ile ayýrýcý taný yapmamýzý güçleþtirmektedir. Üç aylýk dönemde belirgin bir psikososyal stresörün varlýðý ve belirtilerin bu stresörle iliþkisinin gösterilmesi durumunda uyum bozukluðu tanýsý konmalýdýr. Tedavi Karma anksiyete-depresyon bozukluðu olan hastalar zaman içinde anksiyete ya da depresyon bozuklukluðu geliþtirme riski taþýdýklarý için tedavide ilk amaç düzenli aralýklarla görüþmeyi saðlayýcý bir terapötik iliþki geliþtirmektir. Daha önceki tedaviler ve alýnan sonuçlar deðerlendirilmeli, danýþma, biliþseldavranýþcý teknikler, kiþilerarasý terapi gibi psikoterapi yöntemleri öncelikli olarak uygulanmalýdýr. Psikoterapi aktif olmalý, hastanýn karakter patolojisi ya da geliþimsel psikodinamiklerinden çok belirtileri ve halihazýrdaki sorunlarýna odaklanmalýdýr. Eðer psikoterapötik yöntemler iþlev bozukluðunu gidermede yetersiz kalýrsa imipramin, amitriptilin gibi trisiklik antidepresanlar, bir parsiyel 5-HT 1A agonisti olan buspiron, tüm serotonin geri alým inhibitörleri, mirtazapin, nefazodon, venlafaxin gibi psikotrop ajanlardan birisi kullanýlabilir. CRF antagonistleri stresin genel etkilerine müdahale ederek hem anksiyete, hem de depresyon belirtilerinin geliþmesine engel olma potansiyeline sahip gibi görünmektedir. Tartýþma ve yorum Anksiyete ve depresyonun ayný psikopatolojik süreçlerin bir dýþa vurumu olup olmadýðýnýn yeterince bilinemediðini belirten Tyrer, anksiyete, depresyon ve KAD'nin ayrýmýnda, KAD'nin geçerlilik kazanmasýnda kiþilik, stresli yaþam olaylarýnýn etkisi ve tedaviye yanýt farklýlýklarýnýn katkýsýna vurgu yapmýþtýr. Tanýsal geçerliliðin henüz zamana ve deneyime gereksinimi olduðu görülmektedir. Belirtilerin örtüþmesi hem taný hem de tedavi için güçlük yaratmaktadýr. Komorbiditenin olduðu olgularda tedaviye yanýtýn daha kötü olduðu dikkat çekmektedir. Bu da komorbiditeyi önemli bir konuma getirmektedir. Bu açýdan bakýldýðýnda eþik düzeydeki komorbiditenin sonuca olan etkisinin eþik altý durumlar için de geçerli olup olmadýðý tartýþmasýnýn yapýlmasý gerektiði ortaya çýkýyor. Eldeki bulgularýn ýþýðýnda anksiyete ve depresyon arasýnda komorbiditenin rastlantýsal bir durum olmadýðý düþüncesi giderek daha aðýr basýyor. KAD nin major bir anksiyete bozukluðunun ya da depresyonun prodromunun olabileceði de öngörülmektedir. Eþik altý belirtilerin varlýðýnýn açýk bir anksiyete bozukluðu geliþtirme açýsýndan riskli olduðu öne sürülmektedir. KAD'nin major psikiyatrik bozukluklarýn geliþme riski taþýyan bir eþik altý süreç mi yoksa major psikiyatrik bozukluklarýn kýsmi remisyonunu gösteren bir klinik görünüm mü olduðu, ya da kronik bir gidiþ gösterebilen baðýmsýz bir bozukluk mu olduðu henüz kesinlik kazanmamýþtýr. Genel kaný KAD'nin süreç içinde özgün bir depresif yada anksiyete bozukluðuna dönüþeceði biçimindedir. Bazý yazarlar KAD'nin zamanla DSM sýnýflamasýnýn resmi tanýlarý arasýna gireceði inançlarýný yinelemektedirler. Deðiþik toplumlarda yaþ, cinsiyet, aile özellikleri, sosyoekonomik durum, eðitim durumu vb. temel sosyodemografik deðiþkenleri içeren kapsamlý epidemiyolojik çalýþmalarýn, izleme çalýþmalarýnýn, karþýlaþtýrmalý klinik çalýþmalarýnýn ve tedaviye yanýt farklýlýklarýnýn ve etkinliðini deðerlendiren çalýþmalarýn KAD'nin tanýsal kesinliðinin sýnanmasýna büyük katký saðlayacaðýný belirtmektedirler. 86

8 KARMA ANKSÝYETE VE DEPRESYON BOZUKLUÐU Yararlanýlan ve Önerilen Kaynaklar 1. Amerikan Psikiyatri Birliði (1994) Mental Bozukluklarýn Tanýmsal Sayýsal El Kitabý, 4. Baský (DSM IV), E Köroðlu (çev.), Ankara, Hekimler Yayýn Birliði. 2. Andrews G (1996) Comorbidity and the general neurotic syndrome. Br J Psychiatry, 30(Suppl): Angst J, Merikangas KR, Preisig M (1997) Subthreshold syndromes of depression and anxiety in the community. J Clin Psychiatry, 58(Suppl 8): Aydemir Ö, Mete L (1995) Karýþýk anksiyete depresyon bozukluðu. 3P Dergisi, 3(3): Aydemir Ö, Gülseren Þ, Küey L ve ark. (1997) Major depresyon, anksiyete bozukluðu ve eþtanýlý durumlarda ayrýþan ve örtüþen özellikler-2: Kiþilik bozukluklarý yönünden karþýlaþtýrmalý bir çalýþma. Türk Psikiyatri Dergisi, 8(1): Baldwin D, Rudge S (1995) The role of serotonin in depression and anxiety. Int Clin Psychopharmacol, 9(Suppl 4): Barlow DH, Campbell LA (2000) Mixed anxiety-depression: Its implications for models of mood and anxiety disorders. Compr Psychiatry, 41(2 Suppl1): Batur S (1998) Karýþýk anksiyete-depresyon bozukluðu: Bir gözden geçirme. Türk Psikoloji Yazýlarý, 1(1): Blazer D, Swartz M, Woodbury M (1988) Depressive symptoms and depressive diagnosis in a community population. Arch Gen Psychiatry, 45: Bebbington PE, Dunn G, Jenkins R ve ark. (1998) The influence of age and sex on the prevalence of depressive conditions: Report from the National Survey of Psychiatric Morbidity. Psychol Med, 28(1): Berk M (2000) Selective serotonin reuptake inhibitors in mixed anxiety-depression. Int Clin Psychopharmacol, 15 (Suppl 2): Bhatia MS, Aggarwal NK, Aggarwal BBL (2000) Psychosocial profile of suicide ideators, attempters and completers in India. Int J Soc Psychiatry, 46(3): Boulenger JB, Lavallee YJ (1993) Mixed anxiety depression: Diagnostic issues. J Clin Psychiatry, 54(Suppl 1): Boulenger JP, Fournier M, Rosales D ve ark. (1997) Mixed anxiety and depression: From theory to practice. J Clin Psychiatry, 58(Suppl 8): Carrasco JL, Diaz-Marsa M, Saiz-Ruiz J (2000) Sertraline in the treatment of mixed anxiety and depression disorder. J Affect Disord, 59(1): Clark LA, Watson D (1991) Tripartite model of anxiety and depression: Psychometric evidence and taxonomic implications. J Abnorm Psychol, 100: Dünya Saðlýk Örgütü (1993) ICD 10 Ruhsal ve Davranýþsal Bozukluklar Sýnýflandýrmasý: Klinik Tanýmlamalar ve Taný Klavuzu. O Öztürk, B Uluð (çev.), Ankara, Medikomat. 18. Feighner JP (1999) Overview of antidepressants currently used to treat anxiety disorders. J Clin Psychiatry, 60(Suppl 22): Goldberg RJ (1995) Diagnostic dilemmas presented by patients with anxiety and depression. Am J Med, 98(3): Gorman JM ( ) Comorbid depression and anxiety spectrum disorders. Depress Anxiety, 4(4): Gökalp PG (1998) Depresif bozukluklar ile anksiyete bozukluklarý arasýndaki iliþki: Eþtanýlý durumlar. 3P Dergisi, 6(4): Gulley LR, Nemeroff CB (1993) The neurobiological basis of mixed depression-anxiety states. J Clin Psychiatry, 54(Suppl): Gülseren Þ, Aydemir Ö, Küey L ve ark. (1997) Major depresyon, anksiyete bozukluðu ve eþtanýlý durumlarda ayrýþan ve örtüþen özellikler-3: Yaþam olaylarý yönünden karþýlaþtýrmalý bir çalýþma. Türk Psikiyatri Dergisi, 8(2): Heim C, Owens MJ, Plotsky PM ve ark. (1997) Persistent changes in corticotropin-releasing factor systems due to early life stress: Relationship to the pathophysiology of major depression and post-traumatic stress disorder. Psychopharmacol Bull, 33(2): Houck C (1998) An open-label pilot study of fluvoxamine for mixed anxiety-depression. Psychopharmacol Bull, 34(2): Iny LJ, Pecknold J, Suranyi-Cadotte BE ve ark. (1994) Studies of a neurochemical link between depression, anxiety, and stress from [3H] imipramine and [3H] paroxetine binding on human platelets. Biol Psychiatry, 36(5): Judd LL, Rapaport MH, Paulus MP ve ark. (1994) Subsyndromal symptomatic depression: A new mood disorder. J Clin Psychiatry, 55(suppl 4): Kara S, Yazýcý KM, Güleç C ve ark. (2000) Mixed anxiety depressive disorder and major depressive disorder: Comparison of the severity of illness and biological variables. Psychiatry Res, 94: Katon W, Roy-Byrne PP (1991) Mixed anxiety depression. J Abnorm Psychol, 100: Kessler RC, Dupont RL, Berglund P ve ark. (1999) Impairment in pure and comorbid GAD and MD at 12 months in two national surveys. Am J Psychiatry, 156: Kiejna A, Malszczak K, Rzewuska M ve ark. (1996) Alprazolam in the treatment of anxiety disorders and mixed anxiety and depressive disorders. Results of multicenter clinical trial. Psychiatr Pol, 30(6): Klein DF, Fink M (1962) Psychiatric reaction patterns to imipramine. Am J Psychiatry, 119: Kuzel RJ (1996) Treating comorbid depression and anxiety. J Fam Pract, 43(Suppl 6): Küey L, Aydemir Ö, Gülseren Þ ve ark. (1996) Major depresyon, anksiyete bozukluðu ve eþtanýlý durumlarda ayrýþan ve örtüþen özellikler-1: Klinik belirtiler yönünden karþýlaþtýrmalý bir çalýþma. Türk Psikiyatri Dergisi, 7(4): Küey L, Özmen E, Demet MM ve ark. (1996) Depressif bozukluklar ve anksiyete bozukluklarýnýn karþýlaþtýrmalý fenomenolojisi: Kesitsel bir sýnýflandýrma çalýþmasý. Türk Psikiyatri Dergisi, 7(3): Maier W, Falkai P (1999) The epidemiology of comorbidity between depression, anxiety disorders and somatic diseases. Int Clin Psychopharmacol, 14(Suppl 2):

9 KAYA B, ÜNAL S. 37. Michels R (1997) Psychotherapeutic approaches to the treatment of anxiety and depressive disorders. J Clin Psychiatry, 58(Suppl 13): Rouillon F (1999) Anxiety with depression: A treatment need. Eur Neuropsychopharmacol, 9(Suppl 3): Roy-Byrne PP, Katon W, Broadhead WE ve ark. (1994) Subsyndromal (mixed) anxiety-depression in primary care. J Gen Intern Med, 9(9): Roy-Byrne PP (1996) Generalized anxiety and mixed anxiety-depression: Association with disability and health care utilization. J Clin Psychiatry, 57(Suppl 7): Schmidt NB, Lerew DR, Joiner TE (1998) Anxiety sensitivity and the pathogenesis of anxiety and depression: Evidence for symptom specificity. Behav Res Ther, 36(2): Stahl SM (1997) Mixed depression and anxiety: Serotonin 1A receptors as a common pharmacologic link. J Clin Psychiatry, 58(Suppl 8): Stein MB, Kirk P, Prabhu V ve ark. (1995) Mixed anxietydepression in a primary-care clinic. J Affect Disord, 34(2): Tükel R (1997) Karýþýk anksiyete ve depresyon: Klinik açýdan yaklaþýmlar. 3P Dergisi, 5(2): Tyrer P (1989) General neurotic syndrome and mixed anxiety-depressive disorders. P Tyrer (Ed), Classification of Neurosis. New York, NY Wiley, s Usall J, Marquez M (1999) Mixed anxiety and depression disorder: A naturalistic study. [Trastorno mixto ansiosodepresivo: un estudio naturalistico.] Actas Esp Psiquiatr, 27(2): Von Korff M, Shapiro S, Burke JD ve ark. (1987) Anxiety and depression in a primary care clinic. Arch Gen Psychiatry, 44: Wittchen HU, Essau CA (1993) Comorbidity and mixed anxiety depressive disorders: Is there epidemiologic evidence. J Clin Psychiatry, 54(Suppl 1): Wittchen HU, Kessler RC, Pfisler H ve ark. (2000) Why do some people with anxiety disorders become depressed. A prospective-longitudinal community study. Acta Psychiatr Scand, 406(Suppl): Wittchen HU, Schuster P, Lieb R (2001) Comorbidity and mixed anxiety -depressive disorder: Clinical curiosity or pathophysiological need. Hum Psychopharmacology, 16(Suppl 1): Zinbarg RE, Barlow DH, Liebowitz M ve ark. (1994) The DSM-IV field trial for mixed anxiety depression. Am J Psychiatry, 151: Web sayfamýz yayýna girmiþtir : Yayýnlarýmýza bu siteden ulaþabilirsiniz. Çizgi Týp Yayýnevi Koza sok. No: 61/3 Gaziosmanpaþa - Ankara Tel: , Faks: , 88

Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel

Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel Mikst Anksiyete Depresyon ve Eþtanýlý Durumlar Prof. Dr. Hüray FÝDANER*, Prof. Dr. Tunç ALKIN* Anksiyete ve depresyon sözcükleri hem genel týpta hem de psikiyatri ve klinik psikoloji alanýndaki çalýþmalarda

Detaylı

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Hakan Türkçapar Doç. Dr., SSK Ankara Eðitim Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Ankara Anksiyete bozukluklarýyla depresyonun belirtileri arasýnda belirgin

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Ruhsal hastalýklarýn doðru þekilde tanýnmasý

Ruhsal hastalýklarýn doðru þekilde tanýnmasý Depresyon ve Anksiyete Uz. Dr. Þeref GÜLSEREN* Ruhsal hastalýklarýn doðru þekilde tanýnmasý hastalarýn tedavi ve izlemi açýsýndan oldukça önemlidir. Anksiyete bozukluklarý ve depresyonun birlikte görülmesi

Detaylı

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur?

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? DERLEME Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? Manolya Çalýþýr 1 1 Psk., Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Ankara ÖZET Sýnýrda (borderline) kiþilik bozukluðunun

Detaylı

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Hatice GÜZ*, Nesrin DÝLBAZ** ÖZET Bu çalýþmada sosyal kaygý ve panik bozukluðu olan

Detaylı

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Aslýhan Sayýn 1 1 Uz.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Sosyal anksiyete bozukluðunun (SAB) tedavisi,

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks Sosyal Anksiyete Bozukluðu: Taný, Epidemiyoloji, Etiyoloji, Klinik ve Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks ve Gelder tarafýndan tanýmlanmasýna karþýn ayrý

Detaylı

Depresif Duygudurumdan Major Depresyona Klinik Spektrum

Depresif Duygudurumdan Major Depresyona Klinik Spektrum DERLEME Depresif Duygudurumdan Major Depresyona Klinik Spektrum From Depressive Symptamotology to Major Depression: Clinical Spectrum Aslý Akýn Aslan 1, Burcu Akýn Sarý 2, Aslý Kuruoðlu 3 1 Uz.Dr., Batman

Detaylı

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Süheyla ÜNAL*, Levent KÜEY**, Cengiz GÜLEÇ***, Mehmet BEKAROÐLU***, Yunus Emre EVLÝCE****, Selçuk KIRLI***** ÖZET * Prof. Dr., Ýnönü Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri ARAÞTIRMA Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri Selçuk Aslan 1, Esra Yancar Demir 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte

Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte Distimi Prof. Dr. Olcay YAZICI* 1. KAVRAMIN ORTAYA ÇIKIÞI VE TARÝHÇESÝ Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte olan distimi sözcüðü, Yunanca'da 'kötü-mizaçlý' anlamýna gelmektedir. Mizaç (humour),

Detaylı

Sosyal Fobi. Özet. Taný ve Sýnýflandýrma

Sosyal Fobi. Özet. Taný ve Sýnýflandýrma Sosyal Fobi Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Özet Sosyal fobi kiþinin baþkalarýnca deðerlendirilmesi mümkün olan birden çok ortamdan sürekli korkma ve bu ortamlarda olabildiðince kaçýnma davranýþlarý gösterme hali;

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý ARAÞTIRMA Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý Oya Güçlü 1, Murat Erkýran 1 1 Uz. Dr., Bakýrköy Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ

Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ Sosyal Anksiyete Bozukluðunun Farmakolojik Tedavisi Dr. Ali ÖZGEN*, Prof. Dr. Sunar BÝRSÖZ* Sosyal fobi, insanlarýn hem sosyal hem de iþ ortamýnda toplumla iliþkide bulunma yeteneklerini direkt etkileyen

Detaylı

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor Türkiye'nin insanlarý, mevcut saðlýk düzeyini hak etmiyor. Saðlýk hizmetleri için ayrýlan kaynaklarýn yetersizliði, kamunun önemli oranda saðlýk

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar Doç Dr Selim Tümkaya ANKSİYETE BOZUKLUKLARI Anksiyete bozukluklarının yaşam boyu prevalansı yaklaşık %29 dur. Kessler ve ark 2005 Uzunlamasına çalışmalar

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

Depresyonda taný ve ayýrýcý taný sorununu ele. Depresyonda Taný ve Ayýrýcý Taný. Özet. Bunun yanýsýra aþaðýdaki belirtilerden en az 5 i bulunmalýdýr.

Depresyonda taný ve ayýrýcý taný sorununu ele. Depresyonda Taný ve Ayýrýcý Taný. Özet. Bunun yanýsýra aþaðýdaki belirtilerden en az 5 i bulunmalýdýr. Depresyonda Taný ve Ayýrýcý Taný Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* Özet Depresyonun ayýrýcý tanýsýnda iyi bir klinik öykü alýnmasý önemlidir. Bu öykünün týbbi ve psikiyatrik yönü üzerinde ayrý ayrý durulmalýdýr.

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Majör Depresyon ve Anksiyete Bozukluðunun Birlikte Görüldüðü Durumlarýn Klinik Özellikleri: Karþýlaþtýrmalý Bir Çalýþma *

Majör Depresyon ve Anksiyete Bozukluðunun Birlikte Görüldüðü Durumlarýn Klinik Özellikleri: Karþýlaþtýrmalý Bir Çalýþma * ARAÞTIRMA Majör Depresyon ve Anksiyete Bozukluðunun Birlikte Görüldüðü Durumlarýn Klinik Özellikleri: Karþýlaþtýrmalý Bir Çalýþma * Clinical Features of Patients with both Major Depression and Anxiety

Detaylı

Yeme Bozukluðu ve Bipolar Bozukluk Birlikteliði

Yeme Bozukluðu ve Bipolar Bozukluk Birlikteliði DERLEME Yeme Bozukluðu ve Bipolar Bozukluk Birlikteliði Comorbidity of Eating Disorders and Bipolar Disorder Asena Akdemir 1, Bahar Sarý Narðis 2 1 Prof.Dr., Selçuk Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi The Efficacy of Psychoeducation as an Adjuvant Therapy in Generalized Anxiety Disorder Havva

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý

Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2005: 3 (1): 22-26 ARAÞTIRMA Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý Melek Zeynep Saygýn 1, Esat

Detaylı

Sosyal Fobinin Diðer Psikiyatrik Hastalýklarla Birlikteliði

Sosyal Fobinin Diðer Psikiyatrik Hastalýklarla Birlikteliði Sosyal Fobinin Diðer Psikiyatrik Hastalýklarla Birlikteliði Metin TURAN*, Ali S ÇÝLLÝ**, Rüstem AÞKIN***, Hasan HERKEN # *, Nazmiye KAYA***, Rahim KUCUR # ** ÖZET Bu çalýþmada psikiyatri polikliniðine

Detaylı

Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki

Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki Panik ve Depresyon: Etiyoloji, Taný ve Eþtaný Sorunlarý Doç. Dr. Levent SEVÝNÇOK*, Dr. Aybars AKOÐLU* Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki fiziksel duyumlarýn çok kötü sonuçlarý olabileceðini

Detaylı

Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma

Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma Þahnur ÞENER*, Nazan GÜNEL**, Zafer AKÇALI***, Selahattin ÞENOL* #, Aylin Ýlden KOÇKAR** # ÖZET Psikolojik, sosyal ve çevresel etkenlerin hastalýklarýn

Detaylı

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý Investigation of Death Anxiety Among Depressive Patients Nilgün Öngider 1, Suna Özýþýk Eyüpoðlu 2 1 Psk.Dr., P.S. Yaþam Özel Aile

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu?

Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu? Aydın ve Tamam 177 Anksiyöz depresyon: Bir depresyon alt grubu mu? Hüner AYDIN, 1 Lut TAMAM 2 ÖZET Araştırmalar anksiyetenin klinik depresyonda en belirgin belirti olduğunu ve depresyonun başarılı sağaltımı

Detaylı

Erken ve Geç Baþlangýçlý Erkek Alkol Baðýmlýlarýnda Sosyodemografik, Klinik ve Psikopatolojik Özelliklerin Karþýlaþtýrýlmasý

Erken ve Geç Baþlangýçlý Erkek Alkol Baðýmlýlarýnda Sosyodemografik, Klinik ve Psikopatolojik Özelliklerin Karþýlaþtýrýlmasý Erken ve Geç Baþlangýçlý Erkek Alkol Baðýmlýlarýnda Sosyodemografik, Klinik ve Psikopatolojik Özelliklerin Karþýlaþtýrýlmasý Ahmet ÝNCE*, Zuhal DOÐRUER*, M. Hakan TÜRKÇAPAR** ÖZET Alkol baðýmlýlýðýnýn

Detaylı

Cinsel Ýþlev Bozukluklarýnda Ýlk Basamak Deðerlendirme ve Ayýrýcý Taný

Cinsel Ýþlev Bozukluklarýnda Ýlk Basamak Deðerlendirme ve Ayýrýcý Taný Cinsel Ýþlev Bozukluklarýnda Ýlk Basamak Deðerlendirme ve Ayýrýcý Taný Uz. Dr. Cem ÝNCESU* Özet Sýk görülmelerine karþýn cinsel iþlev bozukluklarý hekimler tarafýndan çok az bilinen bir alaný oluþturmaktadýr.

Detaylı

Obsesif Kompulsif Kiþilik Bozukluðu Olan ve Olmayan Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnda Klinik Özelliklerin Karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif Kompulsif Kiþilik Bozukluðu Olan ve Olmayan Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnda Klinik Özelliklerin Karþýlaþtýrýlmasý Obsesif Kompulsif Kiþilik Bozukluðu Olan ve Olmayan Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnda Klinik Özelliklerin Karþýlaþtýrýlmasý Nuray TÜRKSOY*, Raþit TÜKEL**, Özay ÖZDEMÝR*** ÖZET Bu çalýþmada, obsesif

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý The Comparison of Psychiatric Disorders,

Detaylı

Ýnme Sonrasý Depresyon

Ýnme Sonrasý Depresyon DERLEME Ýnme Sonrasý Depresyon Kürþat Altýnbaþ 1, E.Timuçin Oral 2, Aysun Soysal 3, Baki Arpacý 3 1 Dr., 2 Doç.Dr., Bakýrköy Prof.Dr.Mazhar Osman Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi

Detaylı

Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði

Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði Depresyonun Seyri Uz. Dr. Figen Çulha ATEÞCÝ* Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði gibi, sýklýkla yineleme ve bazen de kronik gidiþ gösteren bir hastalýktýr. Baþlangýç yaþý genellikle 20'li

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi. Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital

Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi. Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital ARAÞTIRMA Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital Eda Aslan 1, Nadya Þimþek 2 1 Yard. Doç.

Detaylı

Kadýnlarda yaþam boyu depresyon görülme sýklýðý

Kadýnlarda yaþam boyu depresyon görülme sýklýðý Kadýnlarda Üreme Olaylarý ile Depresyon Ýliþkisi Yrd. Doç. Dr. Fisun AKDENÝZ*, Uz. Dr. Ali Saffet GÖNÜL* Kadýnlarda yaþam boyu depresyon görülme sýklýðý erkeklerin yaklaþýk 1.7 ile 2.7 katýdýr (Kessler

Detaylı

Cinsel yanýtlarýn fizyolojik bir döngüsü vardýr. Bu. Erkek Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet

Cinsel yanýtlarýn fizyolojik bir döngüsü vardýr. Bu. Erkek Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet Erkek Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Doç. Dr. Mehmet Z. SUNGUR* Özet Erkek cinsel iþlev bozukluklarý sýk görülmesine karþýn saðlýk profesyonellerince az bilinen, ayýrýcý tanýsý ve tedavisi yeterince yapýlamayan

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin

Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin Yaþlýlýk Çaðý Depresyonlarý Yrd. Doç. Dr. Lut TAMAM*, Dr. Seva ÖNER* Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin geliþimine koþut olarak ortalama insan ömrü uzamaktadýr. Bunun sonucunda yaþlý olarak

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Yetişkin Psikopatolojisi. Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR

Yetişkin Psikopatolojisi. Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR Yetişkin Psikopatolojisi Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR Yetişkin psikopatolojisi içerik: Sınıflandırma sistemleri Duygudurum bozuklukları Anksiyete bozuklukları

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

Bedensel hastalýðý olanlarda depresyon morbidite

Bedensel hastalýðý olanlarda depresyon morbidite Bedensel Hastalýklarda Depresyon Uz. Dr. Özen ÖNEN SERTÖZ*, Prof. Dr. Hayriye ELBÝ METE* Bedensel hastalýðý olanlarda depresyon morbidite ve mortaliteyi etkileyen önemli bir klinik sendromdur (Cassem 1991,

Detaylı

Duloksetin: Klinik Kullanýmý

Duloksetin: Klinik Kullanýmý Duloksetin: Klinik Kullanýmý Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Major depresyonun genel toplumdaki yaþam boyu prevalansý erkekler için %12,

Detaylı

Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir

Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir Panik Bozukluðu Prof. Dr. Raþit TÜKEL* Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir hastalýk olarak tanýnmasý, diðer birçok psikiyatrik bozukluða göre daha geç dönemlere rastlamaktadýr. Eski çaðlara

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný

DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný ARAÞTIRMA DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný Hüner Aydýn 1, Rasim Somer Diler 2, Ebru Yurdagül 1, Þükrü Uðuz 3, Gülþah Þeydaoðlu 4 1 Dr., 3 Yrd.Doç.Dr., 4 Uz.Dr., Çukurova Üniversitesi Týp

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Van Ýl Merkezi Lise Son Sýnýf Öðrencilerinde Obsesif Kompulsif Bozukluk Yaygýnlýðý

Van Ýl Merkezi Lise Son Sýnýf Öðrencilerinde Obsesif Kompulsif Bozukluk Yaygýnlýðý ARAÞTIRMA Van Ýl Merkezi Lise Son Sýnýf Öðrencilerinde Obsesif Kompulsif Bozukluk Yaygýnlýðý Prevalance of Obsessive-Compulsive Disorder in High School Students in Van, Turkey Yavuz Selvi 1, Lütfullah

Detaylı

Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da

Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da Depresyon ve Somatizasyon Uz. Dr. Sermin KESEBÝR* SOMATÝZASYON Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da bozukluk deðil, geniþ kapsamlý bir klinik görüngüdür. Buna baðlý olarak somatizasyonu bulunan

Detaylı

Depresyon: Sosyo-ekonomik ve Kültürel Pencereden Bakýþ

Depresyon: Sosyo-ekonomik ve Kültürel Pencereden Bakýþ Depresyon: Sosyo-ekonomik ve Kültürel Pencereden Bakýþ Burhanettin Kaya 1 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ DSÖ ve Dünya Bankasý nýn raporlarýna göre toplumda

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÝ PSÝKÝYATRÝK SORUNLARI ÝLE EBEVEYN DEPRESYONU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝ: CÝNSÝYETÝN ROLÜ

ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÝ PSÝKÝYATRÝK SORUNLARI ÝLE EBEVEYN DEPRESYONU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝ: CÝNSÝYETÝN ROLÜ ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÝ PSÝKÝYATRÝK SORUNLARI ÝLE EBEVEYN DEPRESYONU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝ: CÝNSÝYETÝN ROLÜ Koray KARABEKÝROÐLU*, Ayþe RODOPMAN ARMAN**, Meral BERKEM*** ÖZET Amaç: 43 aylýktan daha küçük çocuklardaki

Detaylı

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi The Examination of the Social Anxiety Symptoms and Sociodemographic

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Eþtaný (komorbidite), iki ya da daha fazla. Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Özet

Eþtaný (komorbidite), iki ya da daha fazla. Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Özet Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Prof. Dr. Olcay YAZICI* Özet Diðer psikiyatrik bozukluklarda olduðu gibi depresif bozukluklarda da sýklýkla tabloya baþka organik ya da psikiyatrik hastalýklarýn

Detaylı

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi ARAÞTIRMA Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi The Effect of Living with Family or Staying at Nursing Home on Depression

Detaylı

Çeþitli organ ve sistemleri tutan týbbi hastalýklarýn

Çeþitli organ ve sistemleri tutan týbbi hastalýklarýn Týbbi Durumlar ve Depresyon Doç. Dr. Nalan Kalkan OÐUZHANOÐLU* Çeþitli organ ve sistemleri tutan týbbi hastalýklarýn seyri sýrasýnda gerek belirti gerek sendrom düzeyinde görülen en yaygýn bozukluk depresyondur.

Detaylı

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi ARAÞTIRMA Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi Ýbrahim Eren 1, Erkan Cüre 2, Ýkbal Çivi Ýnanlý 3, Ali Kutlucan 2,

Detaylı

K 1 05 Ekim 2010 / 14:00 15:30 / Salon 2 Baðýmlýlýk Tedavisinde Týbbi Yaklaþým Baðýmlýlýk ve beyin : Berna Uluð Madde baðýmlýlýðý sosyal, davranýþsal ve nörobiyolojik süreçlerin birlikte rol oynadýðý bir

Detaylı

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi ARAÞTIRMA Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi Yalçýn M. Yarpuz 1, Ümit Aydoðan 2, Oktay Sarý 1, Aydoðan Aydoðdu 3, Gökhan Üçkaya 4,

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu (DEHB)

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu (DEHB) Bipolar Bozukluk ve Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Arasýndaki Ýliþki Yrd. Doç. Dr. Cengiz TUÐLU* Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu (DEHB) ilk olarak çocukluk çaðýnda kendini gösteren ve

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri

Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri ARAÞTIRMA Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri Gülfizar Sözeri Varma 1, Nalan Kalkan Oðuzhanoðlu 2, Tarkan Amuk 3, Figen Ateþçi 2 1 Uz.Dr., 2 Prof.Dr., 4 Doç.Dr., Pamukkale

Detaylı

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma Diagnostic Stability in the Follow-up of Acute and Transient Psychotic Disorder: A Preliminary Study Nur Öztürk 1,

Detaylı

Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý

Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Doç. Dr. H. Ercan ÖZMEN* Özet Cinsel iþlev bozukluklarý biliþsel-davranýþcý terapistler tarafýndan, öðrenilmiþ uyumsuz (maladaptif) davranýþlar olarak nitelendirilir.

Detaylı

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý ARAÞTIRMA Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý Symptoms and Diagnosies of Patients Referring to A Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic

Detaylı

Kalple Ýliþkili Olmayan Göðüs Aðrýsý Olan Hastalarda Psikiyatrik Eþtaný

Kalple Ýliþkili Olmayan Göðüs Aðrýsý Olan Hastalarda Psikiyatrik Eþtaný ARAÞTIRMA Kalple Ýliþkili Olmayan Göðüs Aðrýsý Olan Hastalarda Psikiyatrik Eþtaný Medine Yazýcý Güleç 1, Çiçek Hocaoðlu 2, Ýsmet Durmuþ 3 1 Uz.Dr., Erenköy Ruh ve Sinir Hastalýklarý Hastanesi, Ýstanbul,

Detaylı

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Emine Çölgeçen 1, Ali İrfan Gül 2, Kemal Özyurt 3, Murat Borlu 4 1 Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dermatoloji Ana Bilim

Detaylı

Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý

Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý Hamdullah AYDIN*, Fuat ÖZGEN** ÖZET Psikiyatrik bozukluklarda uyku çalýþmalarý, uykuda REM fenomenlerinin ve delta uykusunun deðiþtiðine iþaret etmektedir. REM

Detaylı

Nöroloji servisine yatan hastalarda yüksek oranda psikiyatrik hastalıklar görülür. Prevalans %39-64 arasındadır.

Nöroloji servisine yatan hastalarda yüksek oranda psikiyatrik hastalıklar görülür. Prevalans %39-64 arasındadır. 1 2 + Nöroloji servisine yatan hastalarda yüksek oranda psikiyatrik hastalıklar görülür. Prevalans %39-64 arasındadır. + + Üçüncü basamak nöroloji yataklı servisinde psikiyatrik görüşme ile tespit edilen

Detaylı

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ Taner GÜVENÝR*, Aylin ÖZBEK*, Burak BAYKARA*, Haluk ARKAR**, Birsen ÞENTÜRK***,Seçil ÝNCEKAÞ*** ÖZET Amaç: Güçler ve Güçlükler

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Depresyon ve Depresyona Ýkincil Anksiyete Bozukluklarýnýn Klinik ve DST Yanýtlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Depresyon ve Depresyona Ýkincil Anksiyete Bozukluklarýnýn Klinik ve DST Yanýtlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Depresyon ve Depresyona Ýkincil Anksiyete Bozukluklarýnýn Klinik ve DST Yanýtlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Armaðan Y. SAMANCI*, Murat ERKIRAN**, Hacer ÞAHÝN**, Nigar UÇARER**, Hüsnü ERKMEN* ÖZET * Doç.

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Panik Bozukluğu Panik atağı Beklenti anksiyetesi Agorafobi Çarpıntı Terleme Titreme Nefes darlığı Soluğun kesilmesi

Detaylı

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip ARAÞTIRMA Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip Analyzing Suicide Attempts: Risk Factors and Follow Up Ali Emre Þevik 1, Halil Özcan 2, Emin Uysal 3 1 Uz.Dr., Medicar Hastanesi,

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi #

Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Bel ve Boyun Aðrýsý Hastalarýnda Anksiyete, Depresyon ve Yaþam Kalitesi # Kemal YAZICI*, Þenel TOT*, Ali BÝÇER**, Aylin YAZICI*, Visal BUTURAK*** ÖZET Bu çalýþmada bel ve boyun aðrýsý olan hastalarda anksiyete

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Major Depresyon, Davraným Bozukluðu ve Madde Kullaným Bozukluðu olan Ergenlerde Fluoksetin ve Biliþsel Davranýþcý Terapinin Karþýlaþtýrýldýðý Randomize Kontrollü Çalýþma Riggs

Detaylı

Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi,

Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi, Þizofrenide Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Can CÝMÝLLÝ* Bir týbbi durumun ayýrýcý tanýsýnýn iyi yapýlabilmesi, taný ölçütlerinin iyi belirlenmiþ olmasýna baðlýdýr. Oysa bu yazýnýn konusu olan þizofreninin ne olduðuna

Detaylı

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar ARAÞTIRMA Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar Common Medical Problems in Inpatient Psychiatric Care Clinics Çaðatay Karþýdað 1, Umut Mert Aksoy 1, Gökþen Yüksel 1, Nihat Alpay

Detaylı

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet Alkol Kullaným Bozukluklarý Uz. Dr. Ayhan KALYONCU*, Uz. Dr. Hasan MIRSAL* Özet Alkol kullaným bozukluklarý hem yetiþkinleri hem de gençleri etkileyen oldukça ciddi ve önemli bir saðlýk sorunudur. Alkolle

Detaylı

Mirtazapinin Major Depresyonda Etki Baþlangýcý ve Güvenilirliði: Olgu Serisi

Mirtazapinin Major Depresyonda Etki Baþlangýcý ve Güvenilirliði: Olgu Serisi OLGU SERÝSÝ Mirtazapinin Major Depresyonda Etki Baþlangýcý ve Güvenilirliði: Olgu Serisi Feryal Çam Çelikel 1, Birgül Elbozan Cumurcu 1, Ýlker Etikan 2 1 Yrd.Doç.Dr., Gaziosmanpaþa Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Gül Özsoylar 1, Aslýhan Sayýn 2, Selçuk Candansayar 3 1 Uz.Dr., Tekirdað Devlet Hastanesi,

Detaylı

05 Ekim 2010 / 14:00 15:30 / Salon 11 ÇG 1 Yeme Bozukluklarýnda Grup Psikoterapisi Uygulamalarý Grup deneyimi : Zerrin Oðlaðu Amaç: Ýstanbul Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý Yeme Bozukluklarý Programý

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Cinsel Ýþlevler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý

Cinsel Ýþlevler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Cem Ýncesu Doç. Dr., Bakýrköy Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi, Ýstanbul CÝNSEL ÝÞLEVLER Ýnsanda cinsel uyarana gösterilen fizyolojik tepkiyi, Masters ve Johnson, dört ayrý

Detaylı

Sosyal Fobi Hastalarýnda Aleksitimi, Umutsuzluk ve Depresyon: Kontrollü Bir Çalýþma

Sosyal Fobi Hastalarýnda Aleksitimi, Umutsuzluk ve Depresyon: Kontrollü Bir Çalýþma Sosyal Fobi Hastalarýnda Aleksitimi, Umutsuzluk ve Depresyon: Kontrollü Bir Çalýþma Mustafa SOLMAZ*, Kemal SAYAR*, Ö. Akil ÖZER*, Mücahit ÖZTÜRK*, Burçin ACAR** ÖZET Bu çalýþmada panik bozukluðu ve posttravmatik

Detaylı