T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI"

Transkript

1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ STANDART MAKİNE ELEMANLARI ANKARA-2006

2 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

3 İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...iii GİRİŞ...1 ÖĞRENME FAALİYETİ STANDART MAKİNE ELEMANLARI Birleştirmenin Önemi ve Çeşitleri Önemi Çeşitleri Vidalı Birleştirmeler ve Çeşitleri Üçgen Vidalar Kare Vidalar Trapez Vidalar Testere Vidalar Yuvarlak Vidalar Özel Vidalar ( Boru vidaları ) Saplamalar Somunlar Rondelalar Cıvata ve Somun Çizimleri Birleştirme(Montaj) Çizimleri Vida ile Birleştirme Somunları Emniyete Alınması Kamalı Birleştirmeler ve Çeşitleri Kamalar, Çeşitleri ve Ölçüleri Pimli Birleştirmeler ve Çeşitleri TS Pimlerin Çeşitleri Biçimleri ve Ölçüleri Pimlerin Standart Gösterilmesi Pimli Birleştirme Çizimleri Perçinli Birleştirmeler ve Çeşitleri Tanımı Perçin Çeşitleri ve Biçimleri Perçinlerin Ölçüleri Perçin Çapı ve Boyunun Seçilmesi Perçinlerin Standart Gösterilmesi Perçinlerin Resimleri, Çizimleri, Ölçülendirilmesi ve Gösterilmesi Perçinlerin Şematik ve Sembollerle Gösterilmesi Perçinli Birleştirme Çizimleri...46 UYGULAMA FAALİYETİ...48 ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME...50 PERFORMANS DEĞERLENDİRME...52 ÖĞRENME FAALİYETİ ARAKESİT ALMAK Ara Kesitlerin Bulunması Paralel Düzlemler Metodu Paralel Düzlemler Geçirerek Eğik Kesilen Koninin Ara Kesitini Bulma Paralel Düzlemler Geçirerek Eğik Kesilen Kürenin Ara Kesitini Bulma Cisimlerin Birbirleriyle Kesişmesi...58 i

4 Merkezi Düzlemler Metodu Küreler Metodu Eksenleri ile Birlikte Dik Kesişen Silindirlerin Ara Kesiti Eksenleri ile Birlikte Dik Kesişen Konilerin Ara Kesiti...63 UYGULAMA FAALİYETİ...64 ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME...66 PERFORMANS DEĞERLENDİRME...68 MODÜL DEĞERLENDİRME...70 CEVAP ANAHTARLARI...72 KAYNAKLAR...73 ii

5 AÇIKLAMALAR KOD 520TC0025 ALAN Makine Teknolojisi DAL/MESLEK Bilgisayarlı Makine İmalatı MODÜLÜN ADI Standart Makine Elemanları Makine resimlerinin çizimlerinde kullanılan MODÜLÜN TANIMI Standard makine elemanlarını ve makine parçalarında oluşan ara kesitlerini içeren öğrenim materyalidir. SÜRE 40/32 ÖN KOŞUL Görünüş çıkarma, ölçülendirme, kesit alma, yüzey işaretleri ve toleranslara ait modülleri almış olmak YETERLİK MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME AÇIKLAMALAR Standart makine elemanlarının ve dişli çarkların yapım resimlerini çizmek ve okumak. Genel Amaç Bu modül ile gerekli ortam, araç ve gereçler sağlandığında; standart makine elemanlarının yapım resimlerini teknolojisine uygun olarak çizer ve parçaların ara kesitlerini alabilir. Amaçlar Standart makine elemanlarının çizimlerini yapabilecektir. Makine parçalarına ait ara kesit alma çizimlerini yapabilecektir. Resim çizim odası, resim masası, resim çizim aletleri, cıvatalar, somunlar, rondelâlar, saplamalar, kamalar, Pimler, perçinler, projeksiyon, tepegöz. Her faaliyet sonrasında o faaliyetle ilgili değerlendirme soruları ve uygulama yaprakları ile öğrenci kendi kendini değerlendirecektir. Öğretmen modül sonunda size ölçme aracı (uygulama, soru-cevap) uygulayarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirecektir. iii

6 iv

7 GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Makine teknolojileri alanı ülkemizde ve yurt dışında çok geniş bir kitleye hitap etmektedir. Teknik resim bu alanın ortak anlaşma dilidir, temel kurallara ve uluslararası standartlara uygun çizildiği zaman dünyanın her yerinde kolaylıkla okunup anlaşılır. Bilindiği gibi makineler; birçok parçanın, birleştirilerek, bir araya getirilmesiyle meydana gelir. birleştirme elemanları yardımıyla Makinelerin birleştirilmesinde cıvatalar, somunlar, saplamalar, rondelâlar, kamalar, pimler, perçinler kullanılırlar. Makineleri meydana getiren parçalar arasındaki boyut ilişkileri çok önemlidir. Ayrı yerlerde ve ayrı işçiler tarafından yapılan parçaların yerlerine takıldıkları zaman rahatça çalışmaları gerekir. Bu özelliklere sahip parçaların imalatı ancak eksiksiz ve gereğine göre ölçülendirilmiş ve yüzey işlemleri tanımlanmış standart makine elemanlarını tanımak ve çizimlerle ifade etmekle mümkündür. Bu modülde ilk olarak standart makine elemanlarının ifade edilişi, çizimi ve bu elemanlarla makine parçalarının teknik resim kuralları ile birleştirilmesini öğreneceksiniz. İkinci bölümde, makine parçaları arasında meydana gelen ara kesitin çizilmesi, uygun metotla bulunması ve nasıl uygulanması gerektiğini kavrayacaksınız. Bu modülü başarı ile tamamladığınızda, değişik standart makine elemanlarının imalatı için gerekli olan görünüşlerini, birleştirme resimlerini, yapım resimleri ile birlikte çizebileceksiniz. Makine parçalarının gerçek ara kesitlerinin çizim yöntemlerini öğreneceksiniz. Böylece, makine teknolojileri sektöründe çalışan kalifiye elemanların sahip oldukları bilgi ve becerileri kazanarak mesleğinizde söz sahibi olabileceksiniz. 1

8 2

9 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 Uygun ortam sağlandığında standart makine elemanlarının çizimlerini ve standart makine elemanları ile birleştirme çizimleri yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Sevgili öğrenci, bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Standart makine elemanları ve çeşitlerini araştırınız. Standart makine elemanları şekillerini, ifade edilişlerini araştırınız. Değişik makine parçalarının üretimini yapan atölyeleri gezerek, üretim yöntemleri hakkında bilgi alınız. Makine Teknolojisi sektöründe kullanılan Standart Makine Elemanlarını ve bunların özelliklerini bildiren kataloglar toplayınız. Topladığınız materyalleri sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız. 1. STANDART MAKİNE ELEMANLARI 1.1. Birleştirmenin Önemi ve Çeşitleri Önemi Birden çok parçadan oluşan makineyi meydana getiren cıvata, somun, kama, pim vb. elemanlara makine elemanları denir. Endüstride takım ve tezgâhların birden fazla sayıda parçadan bir araya getirilerek bir bütün oluşturduğu düşünüldüğünde, bu parçaların birleştirme elemanları yardımıyla bir araya getirilmeleri gerektiği sabittir. Bu durumda bu parçaların özelliklerine göre sökülebilen ya da sökülemeyen birleştirme elemanlarıyla birleştirilmeleri gerekmektedir. Eğer birleştirme elemanları olmamış olsaydı, takım ve tezgâhlar da olmayacaktı. Bu durumda birleştirme elemanlarının önemi ortaya çıkmaktadır Çeşitleri Sökülebilen Birleştirme Elemanları Cıvatalar Somunlar Kamalar Pimler Pernolar Ayar bilezikleri Emniyet segmanları Mil tespit plakaları 3

10 Sökülmeyen Birleştirme Elemanları Perçinler Kaynaklar Sıcak geçmeler 1.2. Vidalı Birleştirmeler ve Çeşitleri Vida tanımı Silindirik ya da konik iç ve dış yüzeylere aynı adım ve profilde açılmış olan helisel kanallara vida denir. Silindirik ya da konik dış yüzeylere açılmış vidalara cıvata ya da saplama, silindirik ya da konik iç yüzeylere (deliklere) açılmış olan vidalara ise somun adı verilir. Vidalar ISO (Uluslar Arası Standartlar Organizasyonu) ve DIN (Alman Normları Enstitüsü) normlarına göre standartlaştırılmıştır. TSE (Türk Standartlar Enstitüsü) de DIN ve ISO ya göre TS 61 de vidaları standartlaştırmıştır. Vidaların sınıflandırılması Ölçü sistemine Kullanım yerine göre göre Diş profiline göre Ağız sayısına Helis göre yönüne göre Üçgen vidalar Metrik vidalar Bağlantı vidaları Tek ağızlı vidalar Sağ vidalar Kare vidalar Trapez vidalar Testere dişi vidalar Yuvarlak vidalar Üçgen Vidalar Whitworth vidalar Hareket vidalalrı Çok ağızlı vidalar Sol vidalar Tablo 1.1: Vidaların sınıflandırılması Metrik üçgen vida ve somunları Whitworth üçgen vida ve somunları Metrik vida: Diş profil açısı 60 olan bir eşkenar üçgen vidadır. Bu vidalar TS 61/1-15 de standardize edilmiştir. Metrik vidalarda adım, milimetre cinsinden belirtilir. Vidanın elemanları adımına göre hesaplanarak bulunur. 4

11 Anma ölçüsü : d = D Adım : P Cıvata diş derinliği :h3=0,6134 x P Somun diş derinliği : H1 = 0,5413 x P Diş dibi yuvarlatma : R = H / 6 = 0,1443 x P Böğür çapı : d2 = D2 = d - 0,6495 x P Cıvata diş dibi çapı : d3 = d 1,2269 x P Somun diş dibi çapı : D1 = d 1,0825 x P Matkap çapı : dm = d - P Diş profil açısı : 60 Vida anma çapı d=d M1 M2 M2,5 M3 M3,5 M4 M4,5 M5 M6 M8 M10 M12 M14 M16 M18 M20 M22 M24 M27 M30 M33 M36 M39 M42 Adım Böğür çapı SIRA P d 2 =D 2 Dış vida d3 0,25 0,40 0,45 0,50 0,60 0,70 0,75 0,80 1,00 1,25 1,50 1,75 2,00 2,00 2,50 2,50 2,50 3,00 3,00 3,50 3,50 4,00 4,00 4,50 0,638 1,740 2,208 2,675 3,110 3,545 4,013 4,480 5,350 7,188 9,026 10,863 12,701 14,701 16,376 18,376 20,376 22,051 25,051 27,727 30,727 33,402 36,402 39,077 0,693 1,509 1,948 2,387 2,764 3,141 3,580 4,019 4,773 6,466 8,160 9,853 11,546 13,546 14,933 16,933 18,933 20,319 23,319 25,706 28,706 31,093 34,093 36,479 Diş dibi çapı İç vida D 1 0,729 1,567 2,013 2,459 2,850 3,242 3,688 4,134 4,917 6,647 8,376 10,106 11,835 13,835 15,294 17,294 19,294 20,752 23,752 26,211 29,211 31,670 34,670 37,129 Diş yüksekliği Dış vida h 3 0,153 0,245 0,276 0,307 0,368 0,429 0,460 0,491 0,613 0,767 0,920 1,074 1,227 1,227 1,534 1,534 1,534 1,840 1,840 2,147 2,147 2,454 2,454 2,760 İç vida Yuvarl aklık Matkap çapı H 1 R Mç 0,135 0,217 0,244 0,271 0,325 0,379 0,406 0,433 0,541 0,677 0,812 0,947 1,083 1,083 1,353 1,353 1,353 1,624 1,624 1,894 1,894 2,185 2,165 2,436 0,036 0,058 0,065 0,072 0,087 0,101 0,108 0,115 0,114 0,180 0,217 0,253 0,289 0,289 0,361 0,361 0,361 0,433 0,433 0,505 0,505 0,577 0,577 0,650 0,75 1,60 2,10 2,50 2,90 3,30 3,70 4,20 5,00 6,80 8,50 10,20 12,00 14,00 15,50 17,50 19,50 21,00 24,00 26,50 29,50 32,00 35,00 37,50 M45 M48 M52 4,50 5,00 5,00 42,077 44,752 48,752 39,479 41,866 45,866 40,129 42,587 46,587 2,760 3,067 3,067 2,436 2,706 2,706 0,650 0,722 0,722 40,50 43,00 47,00 Tablo1.2: Metrik vida ölçüleri(iso) 5

12 Whitworth vida: Dış profil açısı 55 olan bir üçgen vidadır. Ölçüleri parmak sistemine göredir. Vidanın elemanları adıma göre belirlenir. Whitworth vidalarda adım, parmaktaki diş sayısı olarak verilir. Anma ölçüsü : d = D Diş dibi çapı : d1 = D1 = d 1,28 x P Böğür Çapı : d2 = D2 = d 0,640 x P Parmaktaki diş sayısı : z Adım : P = 25,4 / z Vida diş derinliği : h1 = H1 = 0,640 x P Diş profil açısı : 55 Diş yuvarlatma : R = 0,1375 x P Üçgen Yüksekliği : H = 0,960 x P Tablo 1.3: Whitworth vida ölçüleri 6

13 1.2.2.Kare Vidalar Kare vidalar, diş kesitleri kare biçiminde olan vidalardır. Dişlerin yanal yüzeyleri vida eksenine diktir. Kare vidaların standardı yoktur. Kare vidalar kuvvet iletmek maksadıyla ana millerinde ve pres millerinde kullanılırlar. Pratikte yapılan uygulamasında diş genişliği adımın yarısı kadardır. Şekil 1.1: Kare vida ölçüleri Trapez Vidalar Trapez vidalar, diş kesitleri ikizkenar yamuk biçiminde olan vidalardır. Hareket iletimi maksadıyla ana millerinde, sonsuz vidalarda ve pres millerinde kullanılırlar. Açıları 30 dir. Şekil 1.2: Trapez vida ölçüleri Testere Vidalar Diş profilleri dik yamuk biçiminde olan vidalardır. Bu vidalarda dişlerin yanal yüzeyleri arasında profil açısı bulunur. Testere vidalar: Cıvata diş yüksekliği : H3 = 0,866 x P Somun diş yüksekliği: H1 = 0,75 x P Şekil 1.3: Testere vida ölçüleri 7

14 Yuvarlak Vidalar Yuvarlak vidalar, kesitleri belli bir yarıçapa göre kavisli vidalardır. Dişlerin yanal yüzeyleri arasında 30 profil açısı bulunur. Fazla yüklere maruz millerde kumlu, tozlu ve paslanmaya müsait olan millerde kullanılırlar Özel Vidalar ( Boru vidaları ) Şekil 1.4: Yuvarlak vida ölçüleri Bu vidalar whitwort vidanın özel bir şeklidir. Boru vidasının adımı, normal whitwort vidaya göre daha küçük olduğundan dişleri sıktır. Ayrıca borunun dış vidası 1:16 oranında konik olarak yapılırlar. Bu koniklik boruların vidalanmasında sızdırmazlığı sağlar. Şekil 1.5: Boru vidası 8

15 Saplamalar Her iki ucuna vida açılmış başsız bağlantı elemanlarına saplama denir. Saplamanın bir tarafı parçalardan birine vidalandıktan sonra, diğer tarafı ikinci parçaya serbest geçirilerek, somun yardımıyla parçaları sökülebilir şekilde birbirine bağlar. Saplamalar, vida çapına göre anılır. Siparişlerde vida çapı, serbest boyu, standart numarası ve malzemesi belirtilir. Saplama TS1025/1-M16x Saplamalar, malzemelerine, vidalanacağı malzeme cinsine ve çeşitli amaçlara göre standartlaştırılmıştır. Birleştirmeler için(ts1025/6) T kanallar için (TS1026/5) d M6 M8 M10 M12 M16 M20 M24 M30 M36 a b l b b l Tablo 1.4: Saplama ölçüleri

16 Somunlar Vidalı birleştirmelerin en önemli elemanlarından birisi de somunlardır. Ortasında vida açılmış deliklerden, cıvata, saplama takılmak suretiyle parçaları birbirine bağlayan elle, tornavida veya anahtarla sökülüp takılacak şekilde yapılan elemanlara somun denir. Somunların gösterilmesi TS8201 e göre yapılır. Bu gösterimde, somunun adı, standart numarası, anma ölçüsü ve gereci yazılır. Altı köşe somun TS1026/1-M12-A 5 Tablo 1.5: Altı köşe somun ölçüleri Tablo 1.6: Dört köşe somun ölçüleri 10

17 Tablo 1.7: Somun çeşitleri TS

18 Rondelalar Birden fazla parçanın cıvata, somun vb. elemanlarla bağlanması sırasında, oturma yerlerindeki yüzeylerin zedelenmesini önlemek, bağlantının kendiliğinden çözülmesini engelleyerek, bağlantı yerindeki vida başını kapatmak veya somun yükünü geniş yüzeye yaymak için kullanılan metalden yapılmış makine elemanına rondela denir. d 1 d 2 s Cıvata çapı Örnek: Rondela A 10,5 TS 79/2 A=Biçimi Pahsız, d 1 =10,5 mm delik çapını, TS79/2 Standart numarası Örnek: Rondela B 10,5 TS 79/2 3,2 4,3 5,3 6,4 7,4 8,4 10, , ,5 0,8 1 1,6 1,6 1,6 2 2,5 2, Tablo 1.8: Rondela ölçüleri 12

19 Şekil 1.6: Rondela yapım resmi Rondelalar TS79 standardına göre çeşitli şekillerde yapılmıştır. Rondelalar TS8201 esas alınarak ilgili standartlarında, standart numarası, tipi, iç delik çapı, malzemesi belirtilir. Rondela TS79/2-B 17-Fe40 13

20 1.3. Cıvata ve Somun Çizimleri Tablo 1.9: Rondela çeşitleri Bir cıvata resminin çizilebilmesi için şekil 1.7 ve 1.8 de gösterilen ölçülerin verilmesi gerekmektedir. Bu ölçülerden AA altı köşe olan cıvata başının anahtar ağzı ölçüsünü vermektedir. Bu ölçü aynı zamanda cıvatayı sökmede veya sıkmada kullanılacak anahtarın ağız ölçüsüdür. Cıvatanın vida dişi açılmış kısmı diş üstü çapı kalın sürekli çizgi ile diş dibi çapı ince sürekli çizgi ile gösterilmelidir. Baş kısmı altı köşe ve kare şeklinde olan cıvataların bu kısmının çizimi altı köşe ve kare şeklinde olan somun çizimleriyle aynıdır. Altı köşe başlı cıvata çiziminde ortada kalan yüzey (anahtar yüzeyi) cıvata çapından küçük çıktığı halde pratik olması bakımından cıvata çapına eşit alınır. Diğer ölçüler standart tablolarda verilmektedir. Pratikte e=2 x d ve k=0,7 x d alınarak cıvata başı çizilir. 14

21 Metrik, Whitworth vida ve somun ölçüleri ile elemanlarının hesabı Metrik Vidalarda e = Cıvata başı köşegeni e=2 x d AA = Anahtar ağzı AA=0,866 x e I = Cıvata boyu (Değişken) I=(4,5 x d ) b = Vida boyu (Değişken) b =(2,5 x d ) k = Cıvata başı kalınlığı k =0,7 x d P=Adım: Metrik vidalarda adım mm olarak verilir veya cetvellerden alınır. Ayrıca hesaplanmaz. d = Diş üstü çapı: Verilen değer diş üstü çapını gösterir. Örnek:M16 gibi.16 mm vidanın diş üstü çapıdır. d1=diş dibi çapı:d1 = d -1,2269 x P Örnek: Adımı P = 2 mm olan M16 cıvatanın elemanlarını hesaplayalım. d = 16 mm d1 = d -1,2269 x 2 = 16-2,4538 = 13,55 mm e = 2 x d =2 x 16 = 32 mm AA = x 32 = 27,71 mm l =4,5 x 16 = 72 mm b =2,5 x 16 = 40 mm k =0,7 x 16 = 11,2 mm Şekil.1.7: Cıvata ölçüleri 15

22 P = Adım D = Diş üstü çapı D1 = Diş dibi çapı e = Somun köşegeni AA = Anahtar ağzı m = Somun kalınlığı D1 = D 1,0825 x P e=2 x D AA=0,866 x e m =0,8 x D Whitworth Vidalarda Şekil1.8: Somun ölçüleri Whitworth vidanın elemanlarının hesabında, metrik vidaya göre fark sadece adım ve diş üstü hesaplamalarındadır. Daha önce whitworth vidalar tanıtılmıştı. Buradan yola çıkarak; Adım ( P ) = 25,4 / z idi. z = Parmaktaki diş sayısı (tablolardan alınır) Örnek : 5/16 parmak vidanın diş üstü çapı, d = 25,4 x 5 / 16 = 7,9375 mm dir. 16

23 Cıvatanın standartta gösterimi Altı köşe başlı cıvata ISO M12 x A 2 p Somunun standartta gösterimi Altı köşe başlı somun TS 1026/2 M10 10 A Altı köşe başlı cıvata ve somunun yapım resmi çizimi Cıvata ve somunun görünüşlerini, önce basit geometrik çizimler halinde çizeriz. Kavisleri çizeriz. Diş üstü ve diş dibine ait kısımları tamamlarız. Diğer kısımları tamamlayarak çizimi bitiririz. 17

24 Şekil.1.9: Cıvata ve somun çizimi 18

25 1.4. Birleştirme(Montaj) Çizimleri Şekil.1.10: Vidalı birleştirme parçaları d d 1 AA e k b l m d2 d 3 d 4 s M8 M10 M12 M16 M20 M24 M30 6,5 8,2 9,9 13,5 16,9 20,3 25, ,4 18,9 21,1 26,8 33, ,3 5, , ,4 10, /4 5/16 3/8 7/16 1/2 5/8 3/4 7/8 1 4,72 6,13 7,49 8,79 9,99 12,94 15,79 18,61 21, ,7 16,2 19,6 21,9 25,4 31,2 36,9 41,6 47, , ,5 6,5 8 8, ,3 6,4 8,4 10,5 10, Tablo1.10: Vidalı birleştirmede parça ölçüleri 10 12, ,6 2 2, ,6 1, ,5 2,5 3 3

26 Vida ile Birleştirme Bu birleştirme de birden fazla sayıdaki parçanın birleştirilmesinden söz edilmektedir. Bu durumda birleştirilecek parçalardan birine birleştirme işlemini yapacak vidanın diş üstü çapından biraz daha büyük ( 1-2 mm) delik delinir.ikinci parçaya da birleştirmeyi yapacak vidanın ölçüsünde dişi vida açılmak suretiyle birleştirme işlemi gerçekleştirilir. Bu durumda birleştirmenin en güvenli yapılabileceği vidayı seçmek önemlidir. Vidanın biçimi önemli değildir. Vidanın baş kısmı birleştirme dışında kaldığında problem oluyor ise gömme başlı vidalar kullanılmalıdır Cıvata ve Somunla Bağlama Cıvata ve somun ile bağlama işleminde birleştirilecek parçaların her ikisi de cıvatanın serbestçe geçebileceği kadar daha büyük çapta delinir.cıvata her iki parçadan geçirilir. Rondela ve somun kullanılarak sıkma işlemi gerçekleştirilir. Şayet çalışma ortamı sarsıntılı ise böyle durumlarda bağlantı ya yaylı rondela kullanılarak yada ikinci bir somun kullanılarak veya diğer somunların emniyete alınması yöntemlerinden birisi kullanılarak güvenli duruma getirilir. Şekil 1.11: Cıvata ve somun birleştirme Kör Deliğe Vidanın Açılışı ve Cıvata İle Bağlanışı Eğer parçalar kör delik delinerek bağlanacak ise parçanın birisi boydan boya ikincisi ise vida çekilecek boyda kör delik delinerek hazırlanır. Kör deliğe cıvatanın ölçüsünde vida açılarak bağlama işlemi yapılacak şekle getirilir. Parçalar uygun bağlama konumundayken cıvata yerine takılarak bağlama işlemi gerçekleştirilir. 20

27 Saplama ile Birleştirme Şekil 1.12: Cıvata ve Somunla birleştirme çizimleri Saplama ile birleştirmede saplama kör delik delinerek vida çekilmiş delik içerisine dışarıda bağlamaya yetecek kadar uzunluk bırakılacak biçimde sıkılır. Dışarıda kalan kısımdan bağlanacak ikinci parça geçirilir ve rondela somun kullanılarak bağlama işlemi gerçekleştirilir. Eğer bağlama ortamı sarsıntılı çalışıyor ise gerekli önlemler alınarak bağlama işlemi gerçekleştirilir. Şekil 1.13: Saplama ile birleştirme çizimleri 21

28 Somunları Emniyete Alınması Somunları çalışma ortamının özelliğinden dolayı kendiliğinden çözülmesini önlemek makine tasarımı açısından önemli bir özelliktir. Somunun kendiliğinden çözülmesi sistemin verimli çalışmasını engelleyen bir unsurdur. Bunu önleyebilmek için en sık kullanılan yöntemler, Somunların kontra somunla emniyete alınması: İlave (kontra) somun Taçlı somun ve kupilya ile. Yaylı rondela Kupilya ile Emniyet saçı kullanarak a.ilave (kontra) somun b.taçlı somun ve kupilya ile c. Yaylı rondela d.kopilya ile Şekil 1.14: Somunların emniyete alınması 22

29 a.emniyet sacı kullanarak emniyet saçı b. Somunun emniyete alınması emniyet saçı c. Vidalı pim ile emniyete alma d.vidalı pim ile emniyete alma Şekil.1.15: Somun ve cıvataların emniyete alınması 1.5. Kamalı Birleştirmeler ve Çeşitleri Kamalar, Çeşitleri ve Ölçüleri Kamalar, kasnak, dişli çark, kavrama gibi hareket ve güç ileten makine parçalarını millerin üzerine sökülebilir şekilde birleştirilmesini ve mildeki hareketin aktarılmasını sağlayan makine elemanlarına kama denir. 23

30 Şekil 1.16: Mil ve kasnağın kamayla birleştirilmesi Dönerek, hareket ve kuvvet ileten dişli çark, kasnak, kavrama gibi elemanların, kama adı verilen makine elemanlarıyla, sökülebilir şekilde meydana getirilen birleştirmeye kamalı birleştirme denir. Kamalar;TS 147 ye göre standartlaştırılmıştır. Kamalar enine ve boyuna kamalar olmak üzere iki gurupta incelenir. Kamanın standart gösterimi Enine Kamalar Tek tarafı eğimli kama Çift tarafı eğimli kama Boyuna Kamalar Eğimli kamalar o Düz kamalar o Düz, yassı kamalar o Düz, oyuklu kamalar o Düz, çakma kamalar o Düz, yassı, çakma kama o Düz, oyuklu çakma kama o Teğet kamalar 24

31 Eğimsiz kamalar o Kalın kama o İnce kama o Memeli kama o Yarımay kama Özel Kamalar o Kamalı miller Enine Kamalar Takıldığı milin eksenine paralel olarak etkiyen kuvvetleri karşılayan kamalara enine kama denir. Ayar kamalarında koniklik 1/50 1/100, kendiliğinden çözülmesi istenmeyen yerlerde 1/15 1/20 alınır. Bir tarafı eğimli kamalar İki tarafı eğimli kamalar Boyuna Kamalar Şekil 1.17: İki parçanın enine kama ile birleştirilmesi Mil eksenine paralel olarak çalışan kamalara ise boyuna kamalara denir. Boyuna kamalar şekillerine göre isimlendirilir. Bunlar eğimli ve eğimsiz kamalar olmak üzere iki grup ta incelenir. 25

32 Eğimli kamalar Düz kamalar Şekil1.18: Boyuna kama ile birleştirilmesi TS 147/1 de standartlaştırılmıştır. Hem mil hem de göbekte kanalı bulunur. Düz kamanın standart ölçüleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Çizim yapılırken değerler bu tablodan alınarak çizim yapılacaktır. a) A Tipi yuvarlak alınlı b) B tipi düz alınlı Şekil1 1.19: Eğimli düz kamalar 26

33 b h d t 1 t 3 l ,2 0, ,8 0, ,5 1, , ,5 2, , , , ,5 2, , , ,5 3, , , , , , , , , ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest Düz, yassı kamalar Tablo 1.11: Düz kamanın ölçüleri TS 147/2 de standartlaştırılmış olup, yüksekliği düz kamaya göre daha azdır. 27

34 Düz, oyuklu kamalar TS 147/3 de standartlaştırılmıştır. Mil üzerinde kanalı olmadığından göbeğe geçer. Kamanın oyuk kısmı, mil üzerine oturur. b h 3, , ,5 8,5 9 h 1 7, R d t 3,2 3,7 3,7 4 4,5 4,5 5,5 6,5 6,5 6,9 7,9 8,4 l Tablo.1.12: Düz oyuklu kamanın ölçüleri 28

35 Düz, çakma kamalar TS 147/4 e göre standartlaştırılmıştır. Mil üzerinde bir ucu açık kanaldan çakma işlemiyle takılır veya sökülür. b h d t 1 t 2 l ,2 0, ,8 0, ,5 1, , ,5 2, , , , ,5 2, , , ,5 3, , , , , , , , , ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest ,1 Serbest Düz, yassı, çakma kama Tablo 1.13: Düz, çakma kamanın ölçüleri TS 147/5 de standartlaştırılmıştır. Çakma kamadan farkı yüksekliğinin az olmasıdır. Düz, oyuklu çakma kama TS 147/6 de standartlaştırılmıştır. Bu kamanın oyuk kısmı, doğrudan mil üzerine oturur; milde kama kanalı yoktur. Teğet kamalar TS 147/7-8 de standartlaştırılmış olup mile 120 derece ara ile teğet olarak açılan kanallara çift olarak takılır. Teğet kamalar, büyük döndürme momentlerini iletmek için kullanılır. 29

36 Eğimsiz Kamalar Şekil.1.20: Teğet kama Bu kamaların üst yüzeyleri boşluklu olup, yan yüzeyleri kuvvetleri iletir. Eğimsiz boyuna kamalar mil kanallarına alıştırılarak takılır. Kalın kamalar (TS 147-9,10) Çeşitli tiplerde yapılır. Paralel yüzlü olup yan yüzeyleri ile döndürme momenti iletirler. Kama, mil üzerinde oynamayacak şekilde yuvasına oturtulur ve mil üzerindeki kanal içerisine sıkıca alıştırılır. Şekil.1. 21: Eğimsiz kamanın çalışması 30

37 Şekil 1.22: Eğimsiz kalın kama tipleri b h d t 1 t 2 l , ,8 1, ,5 1, , ,5 2, , , , ,5 3, , , ,5 4, , , , , , , , , , , , , , , Tablo1. 14: Eğimsiz kalın kama ölçüleri 31

38 İnce kama (TS147/11) de standartlaştırılmıştır. Kalın kamalardan farkı, yüksekliğinin daha az yassı olmasındandır. Memeli kama (TS 147/13) de standartlaştırılmıştır. Bu kamaların iki ucunda da meme bulunur. Memeli kama, karşılıklı mil uçlarını birbirine bağlayarak kavrama oluşturur. Genişliği b=14, yüksekliği h1=9 ve boyu l1=160 mm olan memeli kama şöyle gösterilebilir. Kama 14 x 9 x160 TS 147/13 Yarım ay kamalar Şekil 1.23: Memeli kama ölçüleri ve gösterilmesi Daire kesmesi şeklinde olan yarım ay kamalar mil üzerine açılan daire şeklinde olan kanallara yerleştirilir. Genişliği b=8mm, yüksekliği h =11 mm ölçülerindeki bir yarım ay kama sembollerle şöyle gösterilir. Kama 8x11 TS 147/12 b 1 1, , h 1,4 2,6-3, ,5 6,5 7, d d t ,8 2,9 2,7 3,8 5, ,5 5,5 7 6, t 2 0,5 0, ,2 1,4 1,5 1,8 1,8 2,3 2,3 2,3 2,8 3,3 3,3 3,3 Tablo 1. 15: Yarım ay kamanın ölçüleri ve parçaların birleştirilmesi 32

39 Özel Miller Kamalı miller Büyük döndürme momentlerinin aktarılması istenen ve mil üzerinde eksenel kaymaların olabileceği durumlarda; mil üzerine, kendinden oluşturulan çok sayıda kama kullanılır. Bu tür miller, motorlu araç ve takım tezgahlarında kullanılır. Kamalı milin gerçek resmini çizmek, zor ve zaman aldığından basitleştirilmiş olarak çizilir. Şekil 1. 24: Kamalı millerin gösterilmesi 33

40 Tablo 1.16: Kamalı millerin gösterilmesi 1.6. Pimli Birleştirmeler ve Çeşitleri TS 2337 Tanımı: Pimler birbirine takılan makine parçalarının karşılıklı konumlarını tespit ederek sökülebilir bir bağlantı sağlayan elemanlardır. Pimler TS 2337 de standartlaştırılmışlardır. Şekil 1. 25: Pimlerin kullanımı Pimlerin Çeşitleri Biçimleri ve Ölçüleri Şekil 1.26: Pimli Birleştirme Çeşitleri Silindirik Pimler Düz sertleştirilmemiş pim Düz sertleştirilmiş pim Düz iç vidalı pim Düz kertikli pim Düz ucu basamaklı kertikli pim Düz ortası kertikli pim Düz başa doğru kertikli pim Düz ortaya doğru kertikli pim Düz yarı kertikli boyunlu pim Düz yuvarlak başlı kertikli pim Düz havşa başlı kertikli pim 34

41 Konik Pimler Sade pim Vidalı, vidalı kısmı sabit pim Vidalı, konik kısmı sabit pim İç vidalı pim Kertikli pim Vidalı Pimler Çentikli Pimler Çatal Maşalı (Kupilya) Pimler olmak üzere sınıflara ayrılırlar. ÇEŞİTLİ PİM RESİMLERİ VE GÖSTERİLMESİ Tablo 1.17: Çeşitli pimlerin resimleri standart gösterilmesi 35

42 Pimlerin Standart Gösterilmesi Pim TS2337/1 5 m6x20 A 9S Mn Pb 28 Pim TS2337/1 = Pimin standart numarası 5 = Pim çapı (d=5mm) m6 = Alıştırma toleransı (+0,012 0,004) 20 = Pimin boyu (L=20mm) A = Tipi (sertleştirilmemiş) 9S Mn Pb 28 = Pimin malzemesi (çelik, %9 karbon az mangan, % 0,28 kükürt ve kurşun Silindirik Pimler: 0,8 mm den 50mm ye kadar yapılırlar. Yuvarlak, pahlı ve düz alınlı olmak üzere üç çeşidi mevcuttur. Silindirik düz pim(sertleştirilmemiş) d l Konik Pimler Tablo 1.18: Silindirik düz pim standart ölçüleri Bu pimler 1/50 koniklik oranına göre yapılır. Küçük çap ve boyları ile tarif edilir Şekil 1.27: Konik pimli birleştirme 36

43 Anma çapı d h10 a l Anma çapı d h10 0,6 0, , ,8 0, , , ,2 0, , ,5 0, , , , , , Tablo 1.19: Konik pim ölçüleri Vidalı Konik Pimler: Konik bir pimdir. Uç kısımlarında pimin sökülmesini kolaylaştırmak için yapılmış vidalı bir bölüm vardır. Bu pimler küçük çapları ve bütün boyları ile anılırlar. a l Şekil 1. 28: Vidalı konik pimler Çentikli Pimler: Bu pimler merkezlenme maksadıyla kullanılır. Raybalanmamış ve büyük boşluk arz eden deliklerde kullanılır. Silindirik ve konik olarak yapılan bu pimlerin çevresine üç adet çentik açılmıştır. 37

44 Şekil. 1.29: Çentikli pim resimleri ve ölçüleri Çatal Maşalı (Kupilya) Pimler: Somunların ve pernoların güvenli olmalarının sağlanmasında kullanılan yarım daire kesitli parçalardan yapılmış maşa biçimde pimlerdir. Şekil 1. 29: Çatal maşalı pim ve montajı d 1 =5 mm, l=50mm olan çatal pimin gösterilmesi 5x50 TS 2339/1 Pernolar Civatalar için Çatal Normal a b c v içind 2 d 2 pimd uzunluk max > > 1 L min max 3 4 3,5 4, ,6 3 1,6 1, ,5 7 1, ,5 3,2 2,4 2, ,5 4 3,2 3, , ,2 6,4 5,1 5, ,5 7, , , ,62 10,3 11, ,3-16, Tablo1.20: Çatal pim standart ölçüleri 38

45 Pimli Birleştirme Çizimleri SİLİNDİRİK PİMLERİN MONTAJ RESİMLERİ KONİK PİMLERİN MONTAJ RESİMLERİ Şekil.1.30: Pimli birleştirmeler 1.7. Perçinli Birleştirmeler ve Çeşitleri Tanımı İki veya daha fazla saç parçasını, sökülemez bir şekilde birleştirmek için kullanılan çelik, bakır, alüminyum ve bakır alüminyum alaşımlarından çubuk, boru veya saçtan preste basılarak yada makinede yapılarak işin durumuna göre bir tarafına baş oluşturularak hazırlanmış makine elemanlarına perçin denir. Perçinler TS 94 e göre standartlaştırılmıştır. 39

46 Perçin Çeşitleri ve Biçimleri Şekil 1.3: Perçin kısımları ve elemanları Perçinler, sızdırmazlığı sağlamak veya parçaları birleştirmek, bağlamak maksadıyla, değişik malzemelerden ve çeşitli şekillerde yapılmışlardır. Şekil1.31 de perçin çeşitleri gösterilmiştir. Kullanma Yerlerine Göre Perçinler Çelik inşaat perçinleri Kazan perçinleri Lokomotif perçinleri Diğer perçinler (Mutfak eşyalarında, kayışlarda, fren balatalarında) kullanılan perçinler. Malzemelerine Göre Perçinler Çelik Alüminyum ve alaşımları Bakır ve alaşımları Biçimlerine Göre Perçinler Başlı perçinler o Yuvarlak başlı perçin o Yassı yuvarlak başlı perçin o Havşa mercek başlı perçin o Havşa yassı mercek başlı perçin o Havşa düz başlı perçin o -Silindir başlı perçin Delikli perçinler Banttan yapılan Borudan yapılan İki parçalı Kör 40

47 Başsız perçinler A tipi delikli B tipi delikli Tablo 1.21: Perçin çeşitleri 41

48 Perçinlerin Ölçüleri Perçinlere ait ölçüler ve toleranslar TS 94 de belirtilmiştir. Havşa başlı perçin TS/94/8 Yuvarlak başlı perçin TS94/8 a=0,1.d 1 TS94/6 e =0,1.d 1 Kazan inşaatı için TS 94/3 d d k , R 9, 11 14, 18, Çelik inşaatı için TS 94/2 d d k 6, 7, R 8 9, 13 16, 20, 24, Perçin Çapı ve Boyunun Seçilmesi d 1 2 2, d 2 3,5 4,5 5, 2 7 8, 8 10, 5 12, 2 15, 8 k 1 1,3 1, 2 2, 3 3, Havşa mercek başlı perçin TS 94/6 d d 2 14, 5 18, , , k 3 4 6, R , Tablo 1.22: Perçin ölçüleri Perçinlerde anma çapı, pratik olarak baş kısımdan yarıçap kadar uzakta ölçülen değer perçin çapıdır. Çaplar dayanım hesabı veya parça kalınlıklarına bağlı hesaplarla belirlenir. Kazan ve çelik yapılarda mukavemet hesapları yapılmalıdır. Diğer bağlantılarda perçin çapı şöyle hesaplanır; Kalın parçalarda :d1= (S1 +S2)/2 İnce parçalarda :d1=s Burada S, S1, S2 saç kalınlıklarıdır. 42

49 Şekil 1.32: Perçin çap ve boy ölçüleri Perçinleme esnasında perçinlene saç paketinden çıkan perçin miktarı çap cinsinden; Yuvarlak başlı perçinlerde (d<20 mm ise).... 1,5. d1 (d>20 mm ise)... 1,7. d1 -Havşa başlı perçinler. (Açısı 60 ila 90º )... 0,5 ile 0,7.d1 -Yarım havşa başlı perçinler ,2.d1 -Mercimek başlı perçinler ,7.d1 Not : Perçin çapı perçinlenecek malzeme kalınlığı ile orantılı olarak tespit edilir.~d=1,8.s saç kalınlığıdır Perçinlerin Standart Gösterilmesi Yuvarlak başlı perçin TS 94/1 5x20 Fe34 TS 94/1= Perçinin standart numarası 5 = Perçin çapı (d=5mm) 20 = Perçin boyu (L=20mm) Fe34 = Perçin malzemesi (Çelik 34 kg/mm2) 43

50 Perçinlerin Resimleri, Çizimleri, Ölçülendirilmesi ve Gösterilmesi Perçinler hazır alındıkları için; perçinlere ait yapım resimleri çizilmez.aşağıda perçin seçiminde kullanılan ölçülendirme örnekleri ve perçin ölçülendirmeleri toplu olarak gösterilmiştir. PERÇİNLERİN ÖLÇÜLENDİRİLMESİ VE GÖSTERİLMESİ Tablo1.23: Perçinlerin ölçülendirilmesi ve gösterilmesi 44

51 Perçinlerin Şematik ve Sembollerle Gösterilmesi Perçinlerin birleştirme resimlerinde, küçük çaptaki veya çok sayıdaki perçinler gösterilirken, basitleştirilmiş resimleri çizilir ve gerekli bilgiler uygun şekilde yazılır. Çelik konstrüksiyon resimlerinde, çok sayıdaki perçinlerin üst görünüşlerinde, semboller kullanılır. Bu sembollerde perçin çapı, şekli, perçin başı, durumu ve perçinlemenin nerede yapılacağı ifade edilir.tablo 1. NORMAL GÖRÜNÜŞ Üstten görunüş Önden görünüş SADELEŞİRİLMİŞ GÖRÜNÜŞ Üstten görünüş Önden görünüş Şekil 1. 33: Perçinlerin basitleştirilmiş çizimleri Tablo 1.24: Perçinlerin sembollerle gösterilmesi 45

52 Perçinli Birleştirme Çizimleri Perçin resimleri çizilirken, kullanıldığı yer ve birleştirme şekli dikkate alınarak çizilir. Perçinlenmiş parça resimlerinde (d) çapı, perçin deliğinin çapıdır.resim çizilirken bu çap kullanılır. (d ) çapı, d1> 10 perçinlerde d=d1 + 1 mm (d ) çapı, d1< 10 perçinlerde d=d1 + (0,2 ila 0,5 ) mm alınmalıdır. Genellikle perçinli birleştirme resimlerinde ön ve üst görünüş çizilir. Ön görünüşler kesit olarak çizilmişse, perçin taranmaz, kesit düzlemi arkasında kalan perçin gövdeleri kesik çizgiyle, alt ve üst başları dolu çizgiyle çizilir. Şekil 1.34: Perçin resimleri Üst görünüşte perçin gövdeleri kesilmiş olarak çizilir. Küçültülmüş resimlerde veya küçük çaplı perçinlemede, çizilen perçin çapı (d) yerine perçin başı (d2) çapı çizilir, ancak bu durumda tarama yapılmaz. 46

53 Tek sıra bindirme perçinleme t =2.d+8 mm e =1,5.d s =s 1 +s 2 toplam sac kalınlığı Kazan imalatı için perçin boyu l =s+1,7.d Çift sıra düz bindirme perçinleme t =2,6d+10mm e =1,5d e 1 =0,8.t Çelik inşaat için perçin boyu l =s+1,5d Çift sıra zigzaklı bindirme perçinleme t =2,6d+15mm e =1,5d e 1 =0,6.t Havşa başlı için perçin boyu l =s+d Tek yamalı Perçinleme t =2d+8 mm e =1,5d e 1 =0,9.e s 1 =1,2s İki yamalı Perçinleme t =2,8d+8 mm e =1,5d e 1 =0,9.e s 1 =(0,7-0,8)s Şekil 1.35: Perçinli birleştirmeler 47

54 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İŞLEM BASAMAKLARI Parçaların, cıvata, somun ve rondela kullanarak birleştiriniz. ÖNERİLER Çizim yapacağınız kağıdı resim masasına T cetveli yardımı ile dik olarak bağlayınız. Çizim takımlarının temiz olmasına dikkat ediniz. Pergel uçlarının çizgi kalınlıklarına eşit olmasına dikkat ediniz. Resmin kağıda yerleştirilmesinde kenar boşluklarının eşit olmasına dikkat ediniz. Çizgi kalınlıklarına dikkat ediniz. Ölçülendirme kurallarına uyunuz. Teknik resim kurallarına uyunuz. Diş diplerini gösterirken çizgi kalınlıklarına uyunuz. Parçaların saplama ile birleştirme resimlerini çiziniz. TS çizelgelerinden kama seçmek ve standart tanımını yapınız. Kamalı birleştirme resimleri çiziniz. Standart çizelgelerden yararlanarak pim ve pimli birleştirme resimleri çiziniz. Saplama ölçülerinde Standard çizelgelerden yararlanınız. Kama tipine göre TS çizelgelerinden uygun kama ölçülerini seçiniz. Mil çapına ve kama boyuna göre ön ve sol yan görünüşleri çiziniz. Sol yan görünüş de daire üzerinde b,h, t1,t2 ölçülerine göre kama kesitini çiziniz. Ön görünüşte L boyunu işaretleyiniz. Kesit düzleminin geçtiği yerleri belirtiniz. Tarama çizgilerini çiziniz. Resmi koyulaştırınız. Pim türüne göre Standard çizelgeden pim ölçülerini doğru olarak seçiniz. Ölçülerinin doğruluğundan emin olduktan sonra resim üzerine yazınız. Birleştirilen parçaların kesit resimlerinde her bir parçanın yönlerini farklı olarak tarayınız. 48

55 Tarama kurallarına dikkat ediniz. Birleştirmede perçin sembollerini kullanınız. Perçinli birleştirmelerde uygun perçini seçerek çiziniz. Sembollerle ifade edilen perçinleri standardına uygun seçerek belirtiniz. 49

56 ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları dikkatlice okuyunuz. Doğru düşündüğünüz cevabı şıkkın üzerini daire içine alarak işaretleyiniz. Bunu tek başınıza yapınız. 1. Aşağıdakilerden hangisi birleştirme elemanı değildir? A) Cıvata-somun B) Pim C) Yay D) Kama 2. Aşağıdaki birleştirmelerden hangisi sökülemeyen birleştirmedir? A) Kaynak B) Vidalı C) Kamalı D) Pimli 3. Aşağıdaki birleştirmelerden hangisi sökülebilen birleştirmedir? A) Kaynaklı C) Lehimli B) Pimli D) Perçinli 4. Dış profil açısı 55 derece olan, ölçüleri parmak cinsinden verilen vida hangisidir? A) Whithworth vida C) Kare vida B) Metrik vida D) Trapez vida 5. Cıvata başı yüksekliği ne kadar alınarak çizilmelidir? A) K=0,8x d C) K=0,7 x d B) K=0,9x d D) K=0,5xd 6. Somun resmi çizerken somun yüksekliği ne kadar alınmalıdır? A) K=0,9x d C) K=0,7 x d B) K=0,8x d D) K=0,5xd 7. Mil eksenine paralel takılarak çalışan kama hangisidir? A)Enine kama C) Gupilya B)Yarımay kama D) Boyuna kama 8. Düz Kama TS147/1- A b x h x l C 45 b, hangisini anlatır? A) Tip C) Genişlik B) Boy D) Yükseklik 9. Pim TS 2337/1- Ax10 x 40 9SMn Pb 28 ifadesinde altı çizili kısım neleri ifade eder? A)Pim çapı-boyu-tipi C) Pim tipi-boyu-çapı B)Pim tipi-çapı-boyu D) Pim boyu-çapı-tipi 10. 1:50 koniklikte yapılırlar.küçük çapları ve boyları ile ifade edilir.tanımına uygun ifade aşağıdakilerden hangisindedir? A) Maşalı pim C) Konik pim B) Silindirik pim D)Kertikli silindirik pim 50

57 DEĞERLENDİRME Sorulara verdiğiniz cevaplar ile cevap anahtarınızı karşılaştırınız, cevaplarınız doğru ise performans değerlendirme testine geçiniz. Yanlış cevap verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek konuyu tekrar ediniz. 51

58 PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Resimdeki cıvatanın anma ve parçaların kalınlık ölçüleri ile altı köşe cıvata, rondela, somun ve birleştirilecek parçaların resimleri verilmiştir. Aşağıda ölçü ve özellikleri verilmiş olan bu standard elemanlar ile yapılan birleştirmeye ait montaj resminin, aşağıda verilen yerleştirme ölçülerine göre; ön, yan ve üst görünüşlerini çiziniz. Altı köşe başlı cıvata TS 1021/6-M24 x Altı köşe somun TS1026 /1 M24-6 Düz rondela TS 79/2 B25-200H Not: Verilmeyen ölçüleri resmin üzerinden alınız. Kullanılacak Alet ve Avadanlıklar A4 çizim kağıdı T cetveli Pergel Gönye takımı (450,60 0, 90 0) Kalem ve silgi İşlem basamakları ve önerilerde belirtilen hususları dikkate alarak birleştirme çizimini yapınız. 52

59 AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen davranışlarını gözlediyseniz EVET, gözleyemediyseniz HAYIR, sütununda bulunan kutucuğa (X) işareti koyunuz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1 Çizim araç-gereçlerini eksiksiz hazırladınız mı? 2 Çizim araç-gereçlerinin ve ortamın temiz olmasını sağladınız mı? 3 İş parçasının şekline ve çalışma konumuna göre bakış yönünü belirlediniz mi? 4 Seçilen bakış yönüne göre görünüş sayısını tespit ettiniz mi? 5 Çizilecek görünüşlerin boyutuna göre standart ölçek ve kağıt seçtiniz mi? 6 Seçilen ölçeğe göre kâğıt üzerine görünüşlerin yerleşim planını yaptınız mı? 7 Görünüşlerde açıklama, ve ölçülendirme gereken kısımlar için kesit düzlemi belirlediniz mi? 8 Standart makine elemanları birleştirme çizimlerinde standart çizelgelerden yararlandınız mı? 9 Çizilen görünüşlerin simetrikliğini tespit ettiniz mi? 10 Ölçü bağlama ve ölçü çizgilerini kurallarına göre çizdiniz mi? 11 Ölçü oklarını standartlara uygun olarak çizdiniz mi? 12 Ölçü rakamlarını kurallarına uygun olarak yazdınız mı? 13 Antet bilgilerini eksiksiz ve doğru yazdınız mı? DEĞERLENDİRME Değerlendirmedeki davranışları sırasıyla doğru olarak uygulayabilmelisiniz. Uygulayamadığınız davranıştan diğer davranışa geçmeniz mümkün olamayacaktır. Ölçme soruları ve performans değerlendirme testi sonunda başarısız olduğunuz kısımlar hakkında yeniden konu ve uygulama tekrarı yapınız. Cevaplarınızın hepsi doğru ise bir sonraki faaliyete geçiniz. 53

60 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Makine parçalarına ait ara kesitlerini alabilecek, çizimlerini yapabilecektir. ARAŞTIRMA ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Makine parçalarının ara kesitlerinin çizim metotlarını araştırınız. Makine üretimi yapan işletmeleri geziniz, üretilen parçalarda oluşan ara kesitleri yüzey durumlarını inceleyiniz. Topladığınız bilgileri teknik resim çizim ortamında arkadaşlarınızla tartışınız. Teknik resimlerde kullanılan ara kesitlerin bulunmasında uygulanacak yöntemleri araştırınız Ara Kesitlerin Bulunması 2.ARAKESİT ALMAK Kesişen cisimlerin birleşim yerlerine ara kesit denir. Cisimlerin kesişme durumuna göre değişik arakesitler oluşur. Ara kesitler, görünüşlerde ara kesit yüzeyi veya ara kesit çizgisi olarak görünür. Şekil 2.1: Ara kesit yüzeyinin oluşması Birçok cismin normal görünüşlerinde, cismin çeşitli yüzeyleri arasında meydana gelen ara kesit çizgilerinin gösterilmesi gerekir. Bir resimde bulunan tüm çizgiler birer ara kesit çizgisidir. Genellikle iki düzlemin arakesiti bir doğru çizgidir, bir düzlem ile bir silindirin ara kesiti bir daire veya elipstir. Yüzeylerin ara kesiti terimi, geometrik yüzeylerin koni, silindir, prizma gibi birbiriyle kesişmesi sonucu meydana gelen oldukça karışık çizgileri belirtir. Makine parçalarındaki ara kesit çizgileri, prizma, silindir, koni, küre gibi geometrik şekillerin kesişmesiyle meydana gelir. Ara kesit çizgilerinin görünüşlerde doğru çizilebilmesi, gereken çizim metotlarının kullanılması ile mümkündür. 54

61 Ara kesitlerin bulunmasında uygulanan başlıca metotlar: Paralel düzlemler metodu Merkezi düzlemler metodu Küreler metodu Paralel Düzlemler Metodu Bir düzlemin doğrularından yeteri sayıda seçilir ve bu doğruların her birinin diğer düzlemi deldiği noktalar bulunur. Bu noktaların birleştirilmesiyle iki yüzeyin ara kesit çizgisi elde edilir. Şekil 2.2: Cisimden geçtiği varsayılan düzlemler Şekil.2.3: Paralel düzlemler metodu ile eğik kesilmiş silindirin arakesiti Eğik kesilmiş silindirin ara kesit yüzeyinin bulunması için çevresinde, silindir eksenine paralel 12 eleman alınarak görünüş tamamlanır. Bu elemanlar ile silindirin eğik yüzeyinin kesiştiği noktalar ara kesit noktaları olarak işaretlenir. Eğik yüzey üzerinde, silindir ekseni ile sınır kenarına ait noktalar elipsin dönüş noktalarıdır. Bulunan noktalar pistole veya elle uygun biçimde birleştirilerek elips yüzey çizilir. 55

62 Paralel Düzlemler Geçirerek Eğik Kesilen Koninin Ara Kesitini Bulma Koni tabanına eğik kesildiğinde meydana gelecek ara kesit yüzeyi elipstir. Şekil.2.4: Ara kesit düzlemi ve ara kesit yüzeyi Şekil 2.5. de koninin tabanına paralel düzlemler (A,B,C,D) geçirilirse, paralel düzlem daireleri meydana gelir. Koninin yanal yüzeyini izleyen paralel düzlem dairelerinin ara kesit yüzeyi ile birleşim yerleri, ara kesit yüzeyi ile birleşim yerleri, ara kesit noktalarını verir. Ara kesit noktalarının iz düşümleri çıkarılırsa, ara kesit bulunmuş olur. Şekil.2. 5: Paralel düzlemler geçirme Şekil.2.6 da görüldüğü gibi paralel düzlemler (A,B,C,D), ara kesit bölgesinden uygun aralıklarla geçirilmiştir. B düzleminin ön görünüşten geçişini incelersek; I-Düzlemin ön görünüşteki izi çizilir. Düzlemin izi, 2 (6) nolu noktalarla ara kesitte ortaklaşa birleşir. II-B düzleminin üst görünüşünü bulmak için yatay iz düşüm düzlemine ışın taşınır. III-B düzleminin üst görünüşteki dairesel bölümü çizilir. 2 ve (6) nolu ara kesit noktalarının üst görünüşleri bulunur. IV-Ön ve üst görünüşten taşınan ışınlarla 2 ve (6) noktalarının yan görünüşleri bulunmalıdır. 56

63 Diğer paralel düzlemlerle ilgili olarak aynı işlemler tekrar edilerek tüm ara kesit noktalarının üst ve yan görünüşleri bulunur. Bulunan noktalar pistole ile birleştirilerek çizildiğinde ara kesitin görünüşleri tamamlanmış olur. Şekil.2.6. Şekil 2.6: Eğik kesilmiş koninin arakesitinin çizimi Paralel Düzlemler Geçirerek Eğik Kesilen Kürenin Ara Kesitini Bulma Kürenin ara kesit yüzeyi, iz düşüm düzlemlerinden birine dik, diğer ikisine eğik konumda ise eğik bulunduğu düzlemlerde elips olarak görünür. Şekil.2.7 de, ara kesit yüzeyinin çizgi görüntüsünü aralıklarla kesen paralel düzlemler.geçirilmiştir. I-(A, B) Paralel düzlemleri ön görünüşten geçirilir ve ara kesit noktaları oluşur. II-Bu noktalardan ön görünüşe ışın taşınır. III- Paralel düzlem daireleri çizilerek ara kesit noktalarını üst görünüşte bulalım. Bu düzlemler ile üstten görünüşte farklı çaplarda dairesel yüzeyler meydana gelir. IV-Önden görünüşte eğik yüzey ile paralel düzlemlerin kesiştiği noktalar üstten görünüşteki daireler üzerine taşınır. Kesişme noktaları ara kesit noktalarıdır. Bu noktalar eğri çizgilerle birleştirilerek elips olan ara kesit yüzeyi çizilir. Yandan görünüş için ara kesit noktaları taşındıktan sonra elips yüzey çizilerek tamamlanır. 57

64 Cisimlerin Birbirleriyle Kesişmesi Şekil.2. 7: Eğik kesilen kürenin ara kesiti Altıgen Piramit Ile Altıgen Prizmanın Ara Kesiti Önce iki cismin kesiştiği ortak ara kesit noktalarından kolaylıkla belirlenebilecek alanlara dikkat edilmelidir (Şeki2.8). Şekil.2. 8: Cisimlerin birbiri ile kesişmesi 58

65 Şekilden ön görünüşte altıgen prizmanın altıgen pramiti deldiği üstteki kenarında,4 nu lu noktaların; alt kenarında ise 1nu lu noktaların olduğu görülür. Bu noktaların üçer görünüşü ilgili ışınların izlenmesiyle bulunur. Paralel düzlemin geçirilmesi:paralel düzlemin geçişinde (Şekil.2.8 ) I-Yan görünüşte 2-6 noktalarından paralel düzlem çizgisinin geçişini yapmak. II-Paralel düzlemin üst görünüşteki altıgen iz düşümünü çizilmelidir. (Paralel düzlemin, pramitten geçen bölümünün,altıgen olacağına dikkat edilmelidir.) III-Yan görünüşten 2 nu lu noktayı taşıyınız. IV-Ara kesitin 2 nu lu noktasını üst görünüşünü,altıgen üzerinde bulunuz. V-Ön görünüşte 2 nu lu noktayı bulmak Böylece, ara kesite ait 2-6 noktalarının görünüşleri tamamlanmış olur. Ara kesitin tamamlanması:ikinci paralel düzlem, 3-5 noktalarından geçirilerek ara kesit yerleri bulunur (Şekil.2.8 ). Ön ve üst görünüşte bulunan noktalar; 1,2,3,4. sıraya göre doğru parçalarıyla birleştirilerek ara kesit ve görünüşler tamamlanır. Şekil.2.9: Altıgen piramit ile altıgen prizmanın ara kesiti 59

66 60

67 Merkezi Düzlemler Metodu Şekil.2.10: Altıgen piramit ile silindirin ara kesiti Bu metotta merkezi S noktasından geçtiği varsayılan eğik düzlemler (A,B,C,D); cismi, üçgen dilimlere ayırır. Aşağıdaki şekilde A merkezi düzlemin geçişini ele alacak olursak: Şekil.2.11: Merkezi düzlem Koni tabanında A düzlemine ait 2 ve 12 noktalarından ön görünüşteki S merkezine ışın taşınarak; ara kesit noktalarının ön görünüşü a bulunmuş olur. Ön görünüşte bulunan ara kesit noktalarından yatay iz düşüm düzlemine ışın taşıyarak, ara kesit noktalarının üst görünüşü bulunur. Ön görünüşteki noktalardan yan görünüşe ışın taşınır. 61

ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1

ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 Uygun ortam sağlandığında standart makine elemanlarının çizimlerini ve standart makine elemanları ile birleştirme çizimleri yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA

Detaylı

12.1 Makine Elemanları Tanımı BÖLÜM-12: MAKİNE ELEMANLARI Birleştirme Çeşitleri Birleştirmenin Önemi ve Çeşitleri

12.1 Makine Elemanları Tanımı BÖLÜM-12: MAKİNE ELEMANLARI Birleştirme Çeşitleri Birleştirmenin Önemi ve Çeşitleri TPM113 TEKNİK RESİM BÖLÜM-12: MAKİNE ELEMANLARI 12.1 Makine Elemanları Tanımı Güç iletme, değiştirme veya biriktirme gibi fonksiyonları yerine getirerek iş yapma kabiliyetine sahip olan birçok elemanın

Detaylı

Genel Doküman / Public Document MAKİNE ELEMANLARI

Genel Doküman / Public Document MAKİNE ELEMANLARI MAKİNE ELEMANLARI Genel bilgi ve tanımlar Güç iletme, değiştirme veya biriktirme gibi fonksiyonları yerine getirerek iş yapma kabiliyetine sahip olan birçok elemanın birleştirilmesiyle oluşturulan sisteme

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATALAR Cıvatalar: Özel baş biçimine sahip silindirik gövde üzerine belli boylarda diş açılmış bağlantı elemanlarına cıvata denir. Cıvataların diş açılmış kısımları üçgen vida

Detaylı

TEKNİK RESİM DERSİ. Modüller Geometrik Çizimler. Görünüş Çıkarma. Ölçülendirme ve Perspektif

TEKNİK RESİM DERSİ. Modüller Geometrik Çizimler. Görünüş Çıkarma. Ölçülendirme ve Perspektif TEKNİK RESİM DERSİ Modüller Geometrik Çizimler Görünüş Çıkarma Ölçülendirme ve Perspektif DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI ALAN MESLEK / DAL DERSİN OKUTULACAĞI SINIF/YIL SÜRE DERSİN TANIMI DERSİN AMACI DERSİN

Detaylı

Üst görünüşün elde edilmesi Ön görünüşün elde edilmesi

Üst görünüşün elde edilmesi Ön görünüşün elde edilmesi 1 2 3 Üst görünüşün elde edilmesi Ön görünüşün elde edilmesi 4 5 A P Y A 1 P 1 Y 1 : ön görünüş : sol yan görünüş : üst görünüş : arka görünüş : sağ yan görünüş : alt görünüş A Y P 6 alt sağ ön sol arka

Detaylı

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir.

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. 9. VİDALAR Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. Vida Helisi Vida Adımı Bir kenarı silindirin çapına eşit dik bir üçgen, silindirin üzerine sarıldığında

Detaylı

Silindirik Düz Pim : Sertleştirilmeden kullanılan silindirik bir pimdir. Şekilde görüldüğü gibi iki tipi mevcuttur.

Silindirik Düz Pim : Sertleştirilmeden kullanılan silindirik bir pimdir. Şekilde görüldüğü gibi iki tipi mevcuttur. PİMLER Tanım : Birden fazla sayıda parçayı istenilen konumda tutma, parçalar arası yatay ve düşey kaymayı önleme, merkezlemeyi sağlamak amacıyla kullanılan makine elemanlarına PİM denir. Silindirik Düz

Detaylı

KAMALAR, PİMLER, PERNOLAR

KAMALAR, PİMLER, PERNOLAR KAMALAR, PİMLER, PERNOLAR 1 Mil ve Göbeğin Kamayla Bağlantısı Kama: Mil ile göbek arasında bağlantı kurarak, kuvvet veya hareketin milden göbeğe aktarılmasını sağlayan makina elemanıdır. Kamalı birleştirme:

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ STANDART MAKİNE ELEMANLARI 520TC0025

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ STANDART MAKİNE ELEMANLARI 520TC0025 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ STANDART MAKİNE ELEMANLARI 520TC0025 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

VİDALI BİRLEŞTİRMELER

VİDALI BİRLEŞTİRMELER VİDALI BİRLEŞTİRMELER MAKİNA: Güç iletme, değiştirme veya biriktirme gibi işlevlere sahip; civata, kama, yatak, mil, dişli çark gibi makina elemanlarının birleştirilmesiyle meydana getirilen sistemdir.

Detaylı

Silindirik Düz Pim : Sertleştirilmeden kullanılan silindirik bir pimdir. Şekilde görüldüğü gibi iki tipi mevcuttur.

Silindirik Düz Pim : Sertleştirilmeden kullanılan silindirik bir pimdir. Şekilde görüldüğü gibi iki tipi mevcuttur. PİMLER Tanım : Birden fazla sayıda parçayı istenilen konumda tutma, parçalar arası yatay ve düşey kaymayı önleme, merkezlemeyi sağlamak amacıyla kullanılan makine elemanlarına PİM denir. Silindirik Düz

Detaylı

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır.

Görünüş çıkarmak için, cisimlerin özelliğine göre belirli kurallar uygulanır. Görünüş Çıkarma Görünüş çıkarma? Parçanın bitmiş halini gösteren eşlenik dik iz düşüm kurallarına göre belirli yerlerde, konumlarda ve yeterli sayıda çizilmiş iz düşümlere GÖRÜNÜŞ denir. Görünüş çıkarmak

Detaylı

Montaj Resminin Tanımı, Önemi ve Kullanıldığı Yerler

Montaj Resminin Tanımı, Önemi ve Kullanıldığı Yerler Montaj Resminin Tanımı, Önemi ve Kullanıldığı Yerler Bir makineyi meydana getiren çeşitli parçaların nasıl bir araya getirileceğini gösteren toplu olarak görünüşleri ve çalışma sistemi hakkında bize bilgi

Detaylı

5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA

5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA 5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA KONULAR 1. İzdüşüm Metodları 2. Temel İzdüşüm Düzlemleri 3. Cisimlerin İzdüşümleri 4. Görünüş Çıkarma BU ÜNİTEYE NEDEN ÇALIŞMALIYIZ? İz düşümü yöntemlerini, Görünüş

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME SOĞUK SU HAZIRLAMA (CHİLLER) GRUBU MONTAJI ANKARA 2008 Milli Eğitim

Detaylı

ANTETLER. Prof. Dr. Selim ÇETİNKAYA A X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M

ANTETLER. Prof. Dr. Selim ÇETİNKAYA A X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M 0.08 M A 8X 7.9-8.1 0.1 M B M M42 X 1.5-6g 0.06 A 6.6 6.1 9.6 9.4 C 8X 45 0.14 M A C M 86 20.00-20.13 C A ÇİZİM 0.14 KAĞITLARI B ve 44.60 44.45 ANTETLER B 31.8 31.6 0.1 9.6 9.4 25.5 25.4 36 34 Prof. Dr.

Detaylı

MUHSİN ERTUĞRUL MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ TAKIDA TEKNİK RESİM SORULARI 1) Standart yazı ve rakamların basit ve sade olarak yazılması nedeni

MUHSİN ERTUĞRUL MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ TAKIDA TEKNİK RESİM SORULARI 1) Standart yazı ve rakamların basit ve sade olarak yazılması nedeni MUHSİN ERTUĞRUL MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ TAKIDA TEKNİK RESİM SORULARI 1) Standart yazı ve rakamların basit ve sade olarak yazılması nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Estetik görünmesi için. B) Rahat

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ İNŞAAT TEKNOLOJİSİ KESİTLER ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve

Detaylı

Makine Elemanları. Sökülemeyen Bağlantı Elemanları

Makine Elemanları. Sökülemeyen Bağlantı Elemanları Makine Elemanları Sökülemeyen Bağlantı Elemanları Perçin En az iki parçayı sökülemeyecek şekilde birleştirmek için kullanılan bir ucu hazır diğer ucu ise birleştirme sırasında oluşturulan makine elamanlarına

Detaylı

02.01.2012. Kullanım yerlerine göre vida Türleri. Vida Türleri. III. Hafta Đmal Usulleri. Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek

02.01.2012. Kullanım yerlerine göre vida Türleri. Vida Türleri. III. Hafta Đmal Usulleri. Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek III. Hafta Öğr.Grv. Kubilay ASLANTAŞ Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek Page 1-1 Page 1-2 Vida Türleri Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Kesit Alma

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Kesit Alma TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi Kesit Alma 2/45 Kesit Alma Kesit Alma Kesit Alma Nedir? Kesit Almanın Amacı Kesit Düzlemi Kesit Yüzeyi Tam Kesit Bina Tam Kesit Kesit

Detaylı

İZDÜŞÜM PRENSİPLERİ 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M

İZDÜŞÜM PRENSİPLERİ 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M 0.08 M A 8X 7.9-8.1 0.1 M B M M42 X 1.5-6g 0.06 A 6.6 6.1 9.6 9.4 C 8X 45 0.14 M A C M 86 20.00-20.13 İZDÜŞÜM C A 0.14 B PRENSİPLERİ 44.60 44.45 B 31.8 31.6 0.1 9.6 9.4 25.5 25.4 36 Prof. Dr. 34 Selim

Detaylı

TEKNİK RESİM. Geometrik Çizimler. Görünüş Çıkarma Ölçülendirme ve Perspektif Çizimi DERS BİLGİ FORMU. Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme

TEKNİK RESİM. Geometrik Çizimler. Görünüş Çıkarma Ölçülendirme ve Perspektif Çizimi DERS BİLGİ FORMU. Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme TEKNİK RESİM Dersin Modülleri Geometrik Çizimler Görünüş Çıkarma Ölçülendirme ve Perspektif Çizimi Kazandırılan Yeterlikler Uygun kalem ile geometrik çizimleri teknik resim kurallarına göre çizebilecektir.

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Çizgiler Yazılar Ölçek

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Çizgiler Yazılar Ölçek TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi 2/21 Çizgi Tipleri Kalın Sürekli Çizgi İnce Sürekli Çizgi Kesik Orta Çizgi Noktalıİnce Çizgi Serbest Elle Çizilen Çizgi Çizgi Çizerken

Detaylı

Genel Bilgi. İz Düşüm Düzlemleri ve Bölgeler. Yrd. Doç. Dr. Garip GENÇ Şekil: İz düşüm düzlemlerine bakış doğrultuları. Page 1.

Genel Bilgi. İz Düşüm Düzlemleri ve Bölgeler. Yrd. Doç. Dr. Garip GENÇ Şekil: İz düşüm düzlemlerine bakış doğrultuları. Page 1. TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim Genel Bilgi Uzaydaki cisimlerin eksiksiz bir anlatımı için, ana boyutlarıyla birlikte parçanın bitmiş hallerinden ve üzerindeki işlemlerle birlikte diğer

Detaylı

Page 1. İz Düşüm Çeşitleri ve Metotları

Page 1. İz Düşüm Çeşitleri ve Metotları 4. İz Düşümler TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim Genel Bilgi Kullandığımız bir çok eşya ve makineyi veya bunlara ait parçaların imal edilebilmesi için şekillerini ifade eden resimlerinin

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ MESLEK RESİM 1

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ MESLEK RESİM 1 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ MESLEK RESİM 1 ANKARA,2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Kurşun Kalemlerin Teknik ve Mesleki Resimde Kullanıldığı Yerler

Kurşun Kalemlerin Teknik ve Mesleki Resimde Kullanıldığı Yerler Bir önceki dersin tekrarı yapılır, anlaşılmayan konuların tekrarı özet şeklinde anlatılır ve verilen ödevden alınan sonuçların sınıfta anlattırılarak arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir. BÖLÜM I Teknik

Detaylı

III. Hafta İmal Usulleri. Öğr.Grv. Kubilay ASLANTAŞ. Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek

III. Hafta İmal Usulleri. Öğr.Grv. Kubilay ASLANTAŞ. Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek III. Hafta Öğr.Grv. Kubilay ASLANTAŞ Vidalar ve Genel özellikleri Kılavuz çekmek Pafta çekmek Page 1-1 Page 1-2 Vida Türleri Page 1-3 Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ TIRNAKLI YAPRAK -2 ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

TEKNİK RESİM DERSİ Dersin Modülleri Kazandırılan Yeterlikler

TEKNİK RESİM DERSİ Dersin Modülleri Kazandırılan Yeterlikler TEKNİK RESİM DERSİ Dersin Modülleri Geometrik Çizimler Görünüş Çıkarma Kazandırılan Yeterlikler Geometrik çizimleri yapmak Yeterli ve kesit görünüşler çizmek DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI ALAN MESLEK / DAL

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KUYUMCULUK TEKNOLOJİSİ ÜÇ BOYUTLU TAKI FORMLARI ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Page 1. b) Görünüşlerdeki boşluklar prizma üzerinde sırasıyla oluşturulur. Fazla çizgiler silinir, koyulaştırma yapılarak perspektif tamamlanır.

Page 1. b) Görünüşlerdeki boşluklar prizma üzerinde sırasıyla oluşturulur. Fazla çizgiler silinir, koyulaştırma yapılarak perspektif tamamlanır. TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim İzometrik Perspektifler Küpün iz düşüm düzlemi üzerindeki döndürülme açısı eşit ise kenar uzunluklarındaki kısalma miktarı da aynı olur. Bu iz düşüme, izometrik

Detaylı

Teknik Resim 4. HAFTA

Teknik Resim 4. HAFTA Teknik Resim 4. HAFTA PERSPEKTİF NEDİR? Perspektif, iz düşüm kurallarına göre kâğıt düzlemi üzerine çizilmiş, üç boyutu da görülen (en, derinlik ve yükseklik) bir cismin iz düşümünden ibarettir. PERSPEKTİF

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER Dış Kuvvetler : Katı cisimlere uygulanan kuvvet cismi çekmeye, basmaya, burmaya, eğilmeye yada kesilmeye zorlar. Cisimde geçici ve kalıcı şekil değişikliği

Detaylı

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME PELERİN VE BERE KALIPLARI ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) DENİZ ARAÇLARI YAPIMI ENDAZE 2 ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GEMİ YAPIMI BAŞ BLOK RESMİ 521MMI400

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GEMİ YAPIMI BAŞ BLOK RESMİ 521MMI400 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GEMİ YAPIMI BAŞ BLOK RESMİ 521MMI400 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ KADIN SPOR PANTOLON KALIBI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Perspektifler

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Perspektifler TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi Perspektifler 2/23 Perspektifler Perspektifler-1 Perspektif Nedir? Perspektif Çeşitleri Paralel Perspektif Aksonometrik Perspektif

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. İzdüşümler

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. İzdüşümler TEKNİK RESİM 5 2014 Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi İzdüşümler 2/40 İzdüşümler İzdüşüm Nedir? İzdüşüm Çeşitleri Merkezi (Konik) İzdüşüm Paralel İzdüşüm Eğik İzdüşüm Dik İzdüşüm

Detaylı

1.5. Doğrularla İlgili Geometrik Çizimler

1.5. Doğrularla İlgili Geometrik Çizimler 1.5. Doğrularla İlgili Geometrik Çizimler Teknik resimde bir şekli çizmek için çizim takımlarından faydalanılır. Çizilecek şeklin üzerinde eşit bölüntüler, paralel doğrular, teğet birleşmeler, çemberlerin

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. Geometrik Çizimler-2

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi. Geometrik Çizimler-2 TEKNİK RESİM 4 2014 Ders Notları: Doç. Dr. Mehmet Çevik Celal Bayar Üniversitesi Geometrik Çizimler-2 2/21 Geometrik Çizimler - 2 Bir doğru ile bir noktayı teğet yayla birleştirmek Bir nokta ile doğru

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PVC ORTA KAYIT ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. İzdüşümler

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. İzdüşümler TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi 2/40 İzdüşüm Nedir? İzdüşüm Çeşitleri Merkezi (Konik) İzdüşüm Paralel İzdüşüm Eğik İzdüşüm Dik İzdüşüm Temel İzdüşüm Düzlemleri Noktanın

Detaylı

TASARI GEOMETRİ SINAV SORULARI

TASARI GEOMETRİ SINAV SORULARI TASARI GEOMETRİ SINAV SORULARI 1. Alın iz düşümüne parelel veya çakışık olan doğrular profilde hangi ı verir? 9. Doğrunun düzlemi deldiği noktayı düzlem geçirme metodu ile bulunuz. A) Profil ve alınla

Detaylı

DİŞLİ ÇARK: Hareket ve güç iletiminde kullanılan, üzerinde eşit aralıklı ve özel profilli girinti ve çıkıntıları bulunan silindirik veya konik

DİŞLİ ÇARK: Hareket ve güç iletiminde kullanılan, üzerinde eşit aralıklı ve özel profilli girinti ve çıkıntıları bulunan silindirik veya konik DİŞLİ ÇARKLAR 1 DİŞLİ ÇARK: Hareket ve güç iletiminde kullanılan, üzerinde eşit aralıklı ve özel profilli girinti ve çıkıntıları bulunan silindirik veya konik yüzeyli makina elemanı. 2 Hareket Aktarma

Detaylı

METİN SORULARI. Hareket Cıvataları. Pim ve Perno Bağlantıları

METİN SORULARI. Hareket Cıvataları. Pim ve Perno Bağlantıları Hareket Cıvataları METİN SORULARI. Hareket cıvatalarını bağlama cıvataları ile karşılaştırınız ve özelliklerini anlatınız. 2. Hareket vidalarının verimi hangi esaslara göre belirlenir? Açıklayınız ve gereken

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME SÜVETER KALIPLARI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME SÜVETER KALIPLARI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME SÜVETER KALIPLARI ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI PERÇİN VE YAPIŞTIRICI BAĞLANTILARI P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Perçin; iki veya

Detaylı

MHN 133 Mühendislik Çizimi 2

MHN 133 Mühendislik Çizimi 2 11. BÖLÜM TARAMALAR MHN 133 Mühendislik Çizimi 2 11. TARAMALAR Kesitlerde, kesilen yüzey üzerine belirli eğimlerde ve şartlarda çizilen sürekli ve kesikli ince çizgilere Tarama Çizgisi denir. Bu çizgilerin

Detaylı

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES CIVATA BAĞLANTILARI Cıvata bağlantıları teknikte en çok kullanılan çözülebilen bağlantılardır. Cıvatalar makinaların montajında, yatakların ve makinaların temele tespitinde, boru flanşların, silindir kapaklarının

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ KROKİ, PERSPEKTİF VE YAPIM RESMİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.ibrahimcayiroglu.com MASAÜSTÜ YAYINCILIK

Karabük Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi...www.ibrahimcayiroglu.com MASAÜSTÜ YAYINCILIK KROKİ ÇİZİMLERİ MASAÜSTÜ YAYINCILIK Kroki Herhangi bir cimi veya düşündüğümüz bir şekli karşımızdakine anlatabilmek için resim aletleri kullanmadan serbest elle çizilen resimlerdir. Mühendis ve teknisyenler

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ CAM VE CAM ÇITASI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

HAFTA-2 Norm Yazı Çizgi Tipleri ve Kullanım Yerleri Yıliçi Ödev Bilgileri AutoCad e Genel Bakış Tarihçe Diğer CAD yazılımları AutoCAD Menüleri

HAFTA-2 Norm Yazı Çizgi Tipleri ve Kullanım Yerleri Yıliçi Ödev Bilgileri AutoCad e Genel Bakış Tarihçe Diğer CAD yazılımları AutoCAD Menüleri HAFTA-2 Norm Yazı Çizgi Tipleri ve Kullanım Yerleri Yıliçi Ödev Bilgileri AutoCad e Genel Bakış Tarihçe Diğer CAD yazılımları AutoCAD Menüleri AutoCAD ile iletişim Çizimlerde Boyut Kavramı 0/09 2. Hafta

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ MONTAJ VE AMBALAJ YAPMA

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ MONTAJ VE AMBALAJ YAPMA T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ MONTAJ VE AMBALAJ YAPMA ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ ERKEK BERMUDA KALIBI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

TAKIDA TEKNİK RESİM DERSİ. İçine yerleştirmek

TAKIDA TEKNİK RESİM DERSİ. İçine yerleştirmek TAKIDA TEKNİK RESİM DERSİ Dersin Modülleri Geometrik Çizimler Görünüş Çıkarma Üç Boyutlu Takı Formları Kazandırılan Yeterlikler Geometrik çizimler yapmak Görünüş çıkarmak Takının üç boyutunu tasarlayıp

Detaylı

ORTOPEDİK PROTEZ VE ORTEZ

ORTOPEDİK PROTEZ VE ORTEZ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ORTOPEDİK PROTEZ VE ORTEZ PROTEZ RESMİ ÇİZİMİ 725TTT044 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

Teknik Resim TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU. 9. Alıştırma Toleransları. Yrd. Doç. Dr. Garip GENÇ. [ ES (es) = EBÖ AÖ ]

Teknik Resim TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU. 9. Alıştırma Toleransları. Yrd. Doç. Dr. Garip GENÇ. [ ES (es) = EBÖ AÖ ] TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim Toleransın Tanımı ve Önemi Elde edilen ölçü ve şekil, çizim üzerinde belirtilen değerden biraz büyük veya biraz küçük olabilir. İşte bu iki sınır arasındaki

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ KADIN İŞÇİ TULUMU KALIBI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

BİLGİSAYARLI ÇİZİM VE CAM UYGULAMALARI DERSİ

BİLGİSAYARLI ÇİZİM VE CAM UYGULAMALARI DERSİ BİLGİSAYARLI ÇİZİM VE CAM UYGULAMALARI DERSİ Dersin Modülleri Standart Makine Elemanları Dişli Çarklar Komple ve Detay Resimleri Çizmek Üç Boyutlu Katı modelleme Üç Boyutlu Yüzey Modelleme Katıların Montajı

Detaylı

Teknik Resim Araç ve Gereçleri Ahmet SAN

Teknik Resim Araç ve Gereçleri Ahmet SAN Teknik Resim Araç ve Gereçleri Ahmet SAN 1-Resim Tahtaları ve Masaları Resim tahtaları üzerine resim kâğıdının bağlanarak çizimlerin yapılması amacıyla kullanılır. Üst yüzeyi ve kenarları düzgün ve pürüzsüz

Detaylı

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar YATAKLAR Miller, dönel ve doğrusal hareketlerini bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla üzerlerine dişli çark, zincir, kayış-kasnak ve kavramalara bağlanır. İşte yataklar; millerin bu görevlerini

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Görünüşler - 2

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Görünüşler - 2 TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi Görünüşler - 2 2/23 Görünüşler-2 Görünüşler - 2 Eksik Verilmiş Görünüşler Yardımcı Görünüşler Kısmi Yardımcı Görünüş Özel Görünüşler

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ ALANI PERSPEKTİF ÇİZİM ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Kesit Görünüşler. Kesit Görünüşler

Kesit Görünüşler. Kesit Görünüşler Kesit Görünüşler Bir parçanın içkısmında bulunan delikleri, boşlukları belirtmek ve ölçülendirebilmek için hayali olarak kesildiği farzedilerek çizilen görünüştür. geometrisi bulunan parçalar daha kolay

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ Makine Elemanları 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ 1 Bu bölümden elde edilecek kazanımlar Güç Ve Hareket İletim Elemanları Basit Dişli Dizileri Redüktörler Ve Vites Kutuları : Sınıflandırma Ve Kavramlar Silindirik

Detaylı

KUYUMCULUK TEKNOLOJİSİ

KUYUMCULUK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KUYUMCULUK TEKNOLOJİSİ ÜÇ BOYUTLU TAKI FORMLARI 211GS0012 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Konik Dişli Çarklar DİŞLİ ÇARKLAR İçerik Giriş Konik dişli çark mekanizması Konik dişli çark mukavemet hesabı Konik dişli ark mekanizmalarında oluşan kuvvetler

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

RESİM KAĞIDI ÖLÇEK VE ÖLÇÜLENDİRME

RESİM KAĞIDI ÖLÇEK VE ÖLÇÜLENDİRME İMM-122 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK RESİM Prof. Dr. Muammer Nalbant RESİM KAĞIDI ÖLÇEK VE ÖLÇÜLENDİRME Muammer Nalbant 2015 1 ÖLÇEK VE ÖLÇÜLENDİRME Teknik resmi çizilen parçanın resim üzerindeki çizim ölçüsünün,

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME KADIN PANTOLON KALIPLARI 542TGD518

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME KADIN PANTOLON KALIPLARI 542TGD518 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME KADIN PANTOLON KALIPLARI 542TGD518 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

MHN 113 Mühendislik Çizimi 2

MHN 113 Mühendislik Çizimi 2 2. BÖLÜM ÇİZGİLER MHN 113 Mühendislik Çizimi 2 2. ÇİZGİLER 2.1. Çizgi Tipleri ve Uygulamaları Doğru ve eğri şeklinde, kesik veya sürekli herhangi bir şekildeki bir başlangıç noktasını bir bitiş (son) noktası

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

Cıvata-somun bağlantıları

Cıvata-somun bağlantıları Cıvata-somun bağlantıları 11/30/2014 İçerik Vida geometrik büyüklükleri Standart vidalar Vida boyutları Cıvata-somun bağlantı şekilleri Cıvata-somun imalatı Cıvata-somun hesabı Cıvataların mukavemet hesabı

Detaylı

Teknik Resim TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU. 3. Geometrik Çizimler. Yrd. Doç. Dr. Garip GENÇ

Teknik Resim TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU. 3. Geometrik Çizimler. Yrd. Doç. Dr. Garip GENÇ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim Genel Bilgi Teknik resimde bir şekli çizmek için çizim takımlarından faydalanılır. Çizilecek şekil üzerinde eşit bölüntüler, paralel doğrular, teğet birleşmeler,

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ YASTIK DİKİMİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. ZİNCİR DİŞLİ ÇARKLAR

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. ZİNCİR DİŞLİ ÇARKLAR ÖĞRENME FAALİYETİ -2 AMAÇ TS ISO Standart çielgelerinde, incir dişli çark ile ilgili hesaplamaları yapabilecek, elde edilen verilere göre yapım resmini çiebileceksini. ARAŞTIRMA İmal edilmiş ve yapım resimleri

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ 12 16 YAŞ BLUZ KALIBI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT Kesit çıkarma ve Merdivenler MERDİVENLER Bir yapıda birbirinden farklı iki seviye arasında muntazam aralıklı, yatay

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ DÖŞEME VE TEMEL DETAYI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları İçerik Giriş Vida Vida çeşitleri Cıvata-somun Hesaplamalar Örnekler 2 Giriş 3 Vida Eğik bir doğrunun bir

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ EMNİYETLİ BAĞLAMA ELEMANLARI 1 ANKARA-2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş M. Belevi, Ç. Özes, M. Demirsoy

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş M. Belevi, Ç. Özes, M. Demirsoy CIVATA BAĞLANTILARI Cıvata bağlantıları teknikte en çok kullanılan çözülebilen bağlantılardır. Cıvatalar makinaların montajında, yatakların ve makinaların temele tespitinde, boru flanşlarının, silindir

Detaylı

TEKNİK RESİMDE ÇİZGİLER ÖĞRETİM GÖREVLİSİ RIDVAN YAKUT

TEKNİK RESİMDE ÇİZGİLER ÖĞRETİM GÖREVLİSİ RIDVAN YAKUT TEKNİK RESİMDE ÇİZGİLER ÖĞRETİM GÖREVLİSİ RIDVAN YAKUT Genel Bilgiler Genel anlamda teknik resim, cisimlerin çizgiyle ifadesidir. Bu ifade herkesçe aynı şekilde anlaşılmalıdır. Parçalar, çeşitli geometrik

Detaylı

ÖLÇÜLENDİRME. Ölçülendirme

ÖLÇÜLENDİRME. Ölçülendirme ÖLÇÜLENDİRME Bir resimde görülen uzunluklarla, bunların gösterdiği gerçek uzunluklar arasındaki orana ölçek denir. Örneğin, 180 mm. boyundaki bir kurşun kalemin kağıt üzerinde çizilmiş boyu 18 mm ise,

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar

Detaylı

TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT

TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT DERS 6 Perspektif Cismin üç yüzünü gösteren, tek görünüşlü resimlerdir. Cisimlerin, gözümüzün gördüğü şekle benzer özelliklerdeki üç boyutlu (hacimsel) anlatımını

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME ETEK KALIPLARI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME ETEK KALIPLARI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TEKSTİL TEKNOLOJİSİ DÜZ ÖRME ETEK KALIPLARI ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ KİLİM DOKUMA-2 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Geometrik Çizimler-1

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Geometrik Çizimler-1 TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi Geometrik Çizimler-1 2/32 Geometrik Çizimler - 1 Geometrik Çizimler-1 T-cetveli ve Gönye kullanımı Bir doğrunun orta noktasını bulma

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. Frezeleme Đşlemleri. (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt.

MAK-204. Üretim Yöntemleri. Frezeleme Đşlemleri. (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. MAK-204 Üretim Yöntemleri Freze Tezgahı Frezeleme Đşlemleri (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Freze tezgahının Tanımı: Frezeleme işleminde

Detaylı

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Perspektifler-2

TEKNİK RESİM. Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi. Perspektifler-2 TEKNİK RESİM 2010 Ders Notları: Mehmet Çevik Dokuz Eylül Üniversitesi Perspektifler-2 2/25 Perspektifler-2 Perspektifler-2 Perspektif Çeşitleri Dimetrik Perspektif Trimetrik Perspektif Eğik Perspektif

Detaylı

GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M

GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M TEKNİK RESİM 0.08 M A 8X 7.9-8.1 0.1 M B M M42 X 1.5-6g 0.06 A 6.6 6.1 9.6 9.4 C 8X 45 0.14 M A C M 86 20.00-20.13 C A 0.14 B GÖRÜNÜŞ 44.60 ÇIKARMA 44.45 B 31.8 31.6 0.1 9.6 9.4 25.5 25.4 36 34 41.3 41.1

Detaylı

Teknik resimde kesit alma - Makine eğitimi

Teknik resimde kesit alma - Makine eğitimi http:///tr/teknik-resim/teknik-resim-dersleri/teknik-resimde-kesit-alm... Page 1 of 5 ANA SAYFA DOKUMANLAR TEKNİK RESİM İMALAT MAKİNE ELEMANLARI HİDROLİK PNOMATİK FOTO - VİDEO Google Reklamları Autocad

Detaylı

Mastarlar. Resim 2.23: Mastar ve şablon örnekleri

Mastarlar. Resim 2.23: Mastar ve şablon örnekleri Mastarlar Mastarlar (Resim 2.23), iş parçasının istenilen ölçüden daha büyük ya da küçük olup olmadığının kontrolü için kullanılan ölçme aletleridir. Parça boyutlarının, geometrik biçimlerin kontrolünde

Detaylı