Sağlık, bütün insanların doğuştan sahip oldukları insan hakkıdır, sağlık hizmetleri bu hakkın verilmesini sağlama anlayışı ile verilmelidir.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sağlık, bütün insanların doğuştan sahip oldukları insan hakkıdır, sağlık hizmetleri bu hakkın verilmesini sağlama anlayışı ile verilmelidir."

Transkript

1 TÜRKİYE DE KADIN SAĞLIĞININ DURUMU SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ (2011) 1.GİRİŞ Dünya Sağlık Örgütünün tanımına göre sağlık, sadece hastalık ve sakatlığın olmaması değil, bireyin bedenen, zihnen ve sosyal yönden tam bir iyilik halinde olmasıdır. Kadın sağlığında her üç boyut da eşit derecede önemlidir ve yapılacak her düzenlemede verilecek her hizmette bu üç boyutun da göz önünde tutulması gereklidir. Sağlık, bütün insanların doğuştan sahip oldukları insan hakkıdır, sağlık hizmetleri bu hakkın verilmesini sağlama anlayışı ile verilmelidir. Kadın sağlığına ve verilecek hizmetlerde mutlaka bütüncül bir yaklaşım benimsenmelidir. Kadınlara verilecek her hizmette, kadının bir birey olduğunun kabulü ile sağlığının korunması ve sağlık hizmeti alması sağlanmalıdır. Esasen sağlık hizmetlerinin bu bilinçte verilmesi sosyal devlet olmanın da gereğidir. Gerek dünyada gerekse Türkiye de nüfusun yarısını oluşturan kadınların sağlığı, taşıdıkları üreme sağlığı sorunları nedeniyle özellik arz etmektedir. Şöyle ki, kadınların üreme ile ilgili olaylara bağlı hastalık yükleri erkeklere kıyasla 3 misli daha fazladır. Ayrıca, Türkiye dahil pek çok ülkede kadınların statüleri düşük, sağlık göstergeleri olumsuzdur. Diğer taraftan kadın sağlığı genel anlamda çocuk ve toplum sağlığını da yakından ilgilendirmekte ve etkilemektedir. Eğer kadınlar genelde sağlıklı değilse, gebelik süresince yeterli /nitelikli bir doğum öncesi bakım (DÖB) alamıyorlar ve sağlıksız koşullarda doğum yapıyorlarsa bundan kendi sağlıkları kadar doğacak çocukların dolaysıyla toplumun sağlığı da olumsuz etkilenir. Her ne kadar yıllar içinde Türkiye de Kadın ve Çocuk sağlığı ile ilgili ölüm ve hastalık ölçütlerinde önemli iyileşmeler olduysa da gelinen düzey gelişmiş ülkelerle kıyasladığında hala onların birkaç misli gerisindedir. Sadece bu gerçek bile bu gurubun sağlığının hala çok önem arz ettiğini, daha fazlasının yapılması gerektiğine işaret etmektedir. Bu Raporda öncelikle, kadın sağlığına ilişkin mevcut durum ortaya konulmakta, daha sonra kadın sağlığının geliştirilmesine ilişkin olumlu ve geliştirilmesi gereken yönler üzerinde durulmakta ve son olarak da Türkiye de kadın 1

2 sağlığını iyileştirmedeki stratejiler ve yapılması gerekenler özetlenmektedir. 2.TÜRKİYE DE KADIN SAĞLIĞININ MEVCUT DURUMU 2.1.Türkiye de Kadın Sağlığı ile ilgili Demografik Durum ve Sağlık Göstergeleri 31 Aralık 2009 tarihi itibarıyla Türkiye nüfusu kişidir (www.tuik.gov.tr) yılında Türkiye nin yıllık nüfus artış hızı binde 14,5 olarak gerçekleşmiştir (www.tuik.gov.tr). Nüfusun % 50,3 ünü ( kişi) erkekler, % 49,7 sini ( kişi) ise kadınlar oluşturmaktadır (www.tuik.gov.tr). Nüfusunun % 27 si 15 yaşın altındadır (TNSA-2008). Türkiye için toplam doğurganlık hızı yıllar içinde giderek azalmış olup halen, kadın başına 2.16 doğumdur. Doğurganlık yenilenme düzeyinin (2.10) hemen üzerinde olan bu hız Türkiye de doğurganlıktaki düşüşün devam ettiğini göstermektedir. Türkiye de son otuz yılda ( döneminde) toplam doğurganlık hızının 4.33 den 2.16 ya düştüğü, yani doğurganlık hızının yaklaşık olarak yarı yarıya azaldığı görülmektedir. Doğurganlık düzeyi kırsal alanlarda, kentsel alanlara göre daha yüksektir. Kırsal alanlardaki toplam doğurganlık hızı (2.68) kentsel alanlardaki doğurganlık hızından % 34 daha yüksektir. Türkiye de kadınlarda gebelik ve doğumların erken yaşlarda başlayıp üreme döneminin ileri yaşlarına dek devam ettiği görülmektedir. Türkiye de doğumların %70 i 30 yaşından önce meydana gelmektedir. Gebelik ve doğum ile bağlantılı hastalık ve ölüm risklerinin en yüksek olduğu 20 yaşın altında ve 35 yaşın üzerinde yapılan doğumlar tüm doğumların yaklaşık beşte birini oluşturmaktadır. Kırsal alanlardaki kadınlar her yaş grubunda kentsel alanlardaki aynı yaş gruplarındaki kadınlara göre daha fazla çocuk doğurmaktadır. Doğurganlık düzeyindeki bölgesel farklılaşma çok belirgindir. En yüksek toplam doğurganlık hızı 3.27 ile Doğu Bölgesi için gözlenirken en düşük doğurganlık hızı 1.73 ile Batı Bölgesi ne aittir. Türkiye de 2008 yılında, evli kadınların %27.6 sı yaş arasında evlenmiştir. (Evlenme İstatistikleri) Ergen dönemde olan kadınların yüzde 6 sının çocuk doğurmaya başladığı görülmektedir yılında 19 yaşındaki ergenlerin %9.4 ü anne olmuştur. (H.Ü, Nüfus Etütleri Enstitüsü, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması) 2009 yılında doğan her 100 çocuğun 8 i 19 yaş ve altındaki annelerden doğmuş olup 2009 yılı itibarıyla Türkiye de çocuk anne mevcuttur (www. tuik.gov.tr). 2

3 15-49 yaş evli çiftlerin %73 ü herhangi bir yöntem ile gebelikten korunmaktadır. Etkili yöntem kulanlar %46, geleneksel yöntem kullananlar ise %27 dir. Doğum yapan gebelerin %8 i gebelikleri süresince hiç DÖB almamıştır. Bunun anlamı Türkiye de bir yılda kadın gebelik süresince DÖB hizmetine ulaşamamaktadır. DÖB yapılması gereken 3 muayene (Her muayenede kan basıncı (KB) ölçme,her trimesterde Hb. ölçme,gebeliğin 2.yarısında her muayenede çocuk kalp sesi dinleme) yönünden değerlendirildiğinde nitelikli DÖB alma 1:3 oranında azalmaktadır.yani gebelikte verilen hizmetlerin niteliği de yetersizdir. Doğumların %91,3 ü sağlık personeli yardımı ile yapılmaktadır. %9 u ise tıbbi yardım almaksızın gerçekleşmektedir. Bu da Türkiye de bir yılda doğumda tıbbi yardım alınamadığı anlamına gelmektedir. Yüksek riskli Doğurganlık Davranışları yaygındır. Son beş yıl içindeki doğumların sadece %33,2 si hiçbir risk kategorisinde değilken, %35 i risk kategorisindedir. Yani her 3 doğumdan biri riskli doğumdur. Kadın ve erkek arasındaki güç dengesizliğinin bir sonucu olan Kadına Yönelik Şiddet sadece insan onuruna yapılan bir saldırı olmayıp kadının en temel insan haklarının ihlalidir ve çok önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kadına yönelik şiddet (KYŞ), uluslar arası belgelerde eşitlik, kalkınma ve barış hedeflerine ulaşılmasını engelleyen çok ciddi bir durum olarak tanımlanmaktadır. Ne yazık ki KYŞ in her türü Türkiye de çok yaygındır. Türkiye de 2008 yılında yapılan ulusal araştırmada yaşamının herhangi bir döneminde kadına, uygulanmış olan fiziksel şiddet: % 39, cinsel şiddet:% 15, duygusal şiddet: % 40 ve ekonomik şiddet olarak; çalışmasına engel olma % 37, ev içi harcama yapmama % 8, gelirini elinden alma ise % 4 olarak bulunmuştur. Yine sözde namus adına işlenen cinayetler de ne yazık ki bir Türkiye gerçeği olup kadına karşı ayırımcılık ve kadını kontrol etmenin en uç uygulamasıdır ve kadının yaşam hakkı elinden alınmaktadır yılında yayınlanan Emniyet Genel Müdürlüğü nün raporuna göre ; yılları arasında 81 ilde, polis ve jandarma kayıtlarından elde edilen verilere göre; Türkiye de 455 kadın namus adına öldürülmüştür. Bu veri kadına yönelik şiddetle ilgili ilk resmi veri olması açısından önemlidir yılı itibariyle eşi ya da birlikte olduğu kişiden şiddet görmede, bölgeler arası farklılıklar mevcut olup örneğin fiziksel ve cinsel şiddet görme en fazla % 57 ile Doğu bölgesinde ve en az % 26 ile Batı bölgesindedir. Ülke çapında bu sıklık ortalama % 41,9 dur. Kırsal bölgelerde yaşanılan şiddet sıklığı kentsel bölgelerde yaşanan şiddet olaylarına göre daha yüksektir (www.ksgm.gov.tr). Sağlık durumunun bozulması şiddet yaşamış kadınlarda şiddet yaşamamış kadınlara göre iki kat daha fazladır. Aile içinde fiziksel veya cinsel şiddete 3

4 uğramış kadınların, uğramamış kadınlardan üç kat daha fazla intiharı düşündüğü ve dört kat daha fazla intihara teşebbüs ettiği saptanmıştır. 2002'de 66 kadın cinayete kurban giderken 2009 yılının ilk 7 ayında bu sayı 953'e yükselmiş olup kadın cinayetleri son 7 yılda % 1400 artmıştır. (Adalet Bakanı Sadullah Ergin in DTP Van Milletvekili Fatma Kurtulan ın soru önergesine verdiği yanıta göre) TÜİK verilerine göre ; Kadınlara yönelik tecavüz ve taciz gibi cinsel saldırı suçları son beş yılda % 30 artmıştır. Bağlı ve arkadaşlarının, Töre ve Namus Cinayetleri ne ilişkin 46 cezaevinde töre ve namus cinayeti işleyen 190 kişiyle görüştüğü araştırma sonuçlarına göre; görüşülenlerin % 25.3 ü karısını öldürmüş olup ilk sırada yer almakta, annesini, eşini, kız kardeşini taciz edeni öldürenler % 16,3 ile ikinci sırada kız kardeşini veya ablasını namusunu koruyamadığı gerekçesi ile öldürenler % 14,7olarak bulunmuştur.. Hükümlülerin % 47'si "pişman olmadığı" nı bildirmiş. Araştırmaya katılanların yüzde 42'si bu cinayeti işlediklerinden dolayı ailelerinden olumlu, yüzde 46'sı da çevreden olumlu tepki aldığını ifade etmiştir. Bu durum, katile şerefli katil statüsünü getiriyor demek yanlış olmaz. Aileden ve çevreden şiddete ve öldürmeye ilişkin teşvik ve onay konusunda çevrenin rolünü ortaya koymaktadır. Diğer bir ifadeyle mahalle baskısı cinayeti işlemeye azmettirmektedir. (Bağlı M. ve ark. Töre ve Namus Cinayetleri Dicle Üniversitesi (DÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölüm, 2008) 2.2.Türkiye de Kadınla ilgili Eğitim Göstergeleri Kadının statüsünün belirleyicilerinden olan eğitim, sağlık düzeyini de dolaylı olarak çok yakından etkileyen bir faktördür. Genel olarak, kadınlar erkeklerden daha az eğitimlidir. Türkiye deki 15 yaş üstü kadınların % 33 ü ya hiç eğitim almamış, ya da ilkokulu tamamlamamışken bu rakam erkeklerde %20 dir. Kadınların dörtte biri, erkeklerin ise üçte biri lise ve üzeri eğitime sahiptir. Erkek nüfusun ortanca eğitim süresi 5.1 yıldır, bu değer kadınların ortanca eğitim süresine göre 0.6 yıl daha uzundur (4.5 yıl). Beklendiği gibi kentsel alanlarda yaşayanların kırsal alanlarda yaşayanlara göre eğitime katılımları daha yüksektir ve eğitimde kalma süreleri de daha uzundur. Eğitime katılımda cinsiyet farklılıkları kentsel alanlarda, kırsal alanlardan daha belirgindir. Kentsel alanlarda yaşayan erkekler arasında ortanca eğitim süresi 6.6 yıldır, bu süre kentte yaşayan kadınların ortanca süresinden (4.7 yıl) iki yıl daha fazladır. Kırsal 4

5 15 yaşın altındaki kız ve erkek çocukların çoğunluğu okula devam etmektedir. Ancak erkek çocuklar arasında okula devam etme oranları genel olarak kız çocuklarına göre yüksektir. Cinsiyetler arasındaki eğitim farklılığı yaş ile birlikte artmakta, özellikle ilköğretimin birinci basamağı sonrasında (13 yaş ve üstü) farklılık daha da büyümektedir. Türkiye'de kentlerde yaşayan kadınların kırsal alanlarda yaşayanlara kıyasla daha eğitimli olduğu görülmektedir. Kırsal yerleşim yerlerinde yaşayan kadınların % 28'i herhangi bir eğitim düzeyini tamamlamamışken, bu durum kentlerde yaşayan kadınlar arasında % 15 e inmektedir. Türkiye de Cumhuriyetle beraber okur yazar olmada her iki cinsiyette de çok çarpıcı artışlar meydana gelmişse de kadın ve erkek arasındaki fark hala kapanmamıştır. Bu da Türkiye de toplumsal cinsiyete duyarlı bir milli eğitim politikasının izlenmediğini göstermektedir. 2.3.Türkiye de Kadınla ilgili Çalışma Yaşamı,Sosyal Güvenlik ve Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği ile ilgili Göstergeler (Kaynak: yılı Kasım döneminde, Türkiye genelinde işgücüne katılma, % 48,1 dir. Erkeklerde işgücüne katılma, % 70,6, kadınlarda ise % 26,4 tür. Lise altı eğitimlilerde işgücüne katılma % 46 iken, yükseköğretim mezunlarında bu % 78,4 tür. Lise altı eğitimlilerde erkeklerin işgücüne katılması % 69 iken, kadınlarda % 22,2 dir. Lise ve dengi okul mezunlarında erkeklerde işgücüne katılma % 74,8 iken, kadınlarda % 33,1 dir. Yükseköğretim mezunlarında erkeklerde işgücüne katılma % 83,3 iken, kadınlarda % 71,4'tür. Çalışma durumu ile medeni durum arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır, halen evli olmayan kadınların çalışma durumu, evli olanlara göre çok daha yüksektir (TNSA-2008). Beklendiği üzere, çocuk sahibi olmanın çalışma üzerinde önemli bir etkisi vardır ve çocuksuz kadınlar arasında çalışanların sıklığı, çocuğu olanlara göre daha yüksektir (TNSA-2008). Kadınların sosyal güvenliği, % 20 ile en yüksek SSK daha sonra %9 ile Emekli Sandığı kapsamındadır. 5

6 Bölgesel farklılıklar dikkate alındığında, sosyal güvenlik kapsamında olmayan kadınların Doğu bölgesinde (%84) ve özellikle Güneydoğu Anadolu bölgesinde (%87) çok yüksek olduğu görülmektedir. Dünya Ekonomik Forumunun 2010 yılı Raporuna göre Türkiye de kadın ve erkek arasındaki farkı yansıtan toplumsal cinsiyet uçurumu göstergesi yönünden diğer ülkelere göre genel durumu: Türkiye nin son beş yıllık sıralaması: 2006:105. sırada [toplam115 ülke ] 2007: 121. sırada [toplam 128 ülke ] 2008:123. sırada [toplam 130 ülke ] 2009: 129. sırada [toplam 134 ülke ] 2010:126. sırada [toplam 134 ülke ] 2010 yılı için Türkiye nin, genel sıralamada, 134 ülke içinde 126. sırada olması kadın ve erkek arasındaki genel uçurumun boyutunu çok açık olarak göstermektedir. Bu rapora göre durumu Türkiye den durumu daha kötü olan ülkeler sırası ile; Fas,Benin,Suudi Arabistan, Fildişi Sahilleri Mali,Pakistan, Chad ve Yemendir. Diğer spesifik alanlardaki kadın-erkek toplumsal cinsiyet uçurum endeksinde ise 2010 yılı için Türkiye ; EĞİTİMDE, 134 ÜLKE İÇİNDE 109. SIRADA SİYASAL KATILIMDA, 134 ÜLKE İÇİNDE 99. SIRADA SAĞLIKTA, 134 ÜLKE İÇİNDE 61. SIRADA İSTİHDAMDA, 134 ÜLKE İÇİNDE 131. SIRADA yer almaktadır. Yine Kadın Erkek toplumsal cinsiyet uçurumu endeksinin sıralamasında Türkiye nin AB ülkeleri ile kıyaslanmasında da durum çok iç açıcı değildir. Şöyleki; AB ÜLKELERİ VE TÜRKİYE ÜLKE ADI SIRALAMADA YERİ ÜLKE ADI İzlanda 1 Slovenya 42 Norveç 2 Polonya 43 Finlandiya 3 Fransa 46 SIRALAMADA YERİ 6

7 İsveç 4 Estonya 47 İrlanda 6 Makedonya 49 Danimarka 7 Bulgaristan 50 İsviçre 10 Hırvatistan 53 İspanya 11 Yunanistan 58 Almanya 13 Çek Cumhuriyeti 65 Belçika 14 Romanya 67 Birleşik Krallık 15 Slovakya 71 Hollanda 17 Macaristan 79 Latvia 18 Malta 83 Luksemburg 26 Kıbrıs 86 Litvanya 35 Türkiye 126 Avusturya 37 Farklı bir gösterge de TOPLUMSAL CİNSİYET GÜÇLENDİRME İNDEKSİ olup Birleşmiş Milletler İNSANİ GELİŞME RAPORU a göre; Türkiye 109 ülke sıralamasında ne yazık ki 101. sıradadır. Türkiye de kadınların iş gücüne katılımları sağlıkları ve statüleri yönünden son derece önemli olup bu konuda da durum ne yazık ki alarm vermektedir. Şöyle ki; Son yıllarda kadınların işgücüne katılımı, Cumhuriyet tarihinin en düşük düzeyindedir ( Bu yüzdeler sırası ile Türkiye için % 26, Kentsel bölge için bu daha da düşük olup % 16 dır). OECD Ülkelerinde kadınların iş gücüne katılımı ortalama % 62 olup, aşağıdaki grafikten de anlaşılacağı üzere Türkiye kadın istihdamı yönünden pek çok gelişmekte olan ülkelerin bile gerisindedir. 7

8 3.Kadın Sağlığı yönünden önemli olan bazı Yasalar: Genel olarak kadın sağlığı, özelde de üreme sağlığı, ülkedeki sağlık ve sosyal politikalardan bu politikalara göre kabul edilen yasalardan/mevzuattan etkilenir. Eğer yasalar, toplumsal cinsiyete duyarlı ve eşitlikçi ise ve sağlığın doğuştan kazanılmış bir insan hakkı olduğu ilkesi kabul edilerek hazırlandı ise; Sağlık politikalarında koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık ve öncelik verilip bu hizmetlerde erişimi engelleyen her soruna (mesafe, ücret, nitelik v.b.) devlet tarafından çözüm getiriliyorsa; Kadın anne ve çocuk sağlığı olumlu etkilenir. Kuşkusuz mevcut politika ve yasaların sözü edilen özellikte olmasının ötesinde mutlaka alanda/uç yörelerde uygulanıyor olması ve bu uygulamaların denetimlerle değerlendiriliyor olması gerekir. Ülkemizde genel olarak sağlık alanında ve özelde kadın/üreme sağlığı/aile/çocukların korunması konularında geniş bir yasal çerçeve bulunmaktadır, örneğin ; Anayasa (10/41/56/90 vb. maddeler) 4721 Sayılı Türk Medeni Kanun (Kabul Tarihi ) 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu (Kabul Tarihi ) 4320 Sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun (Kabul Tarihi ) 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu (Kabul Tarihi ) 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun (Kabul Tarihi ) 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (Kabul Tarihi ) 2827 Sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun (Kabul Tarihi ) 224 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesine Dair Kanunun (1961) 5840 Sayılı Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Kanunu (Kabul Tarihi ) 5393 Sayılı Belediye Kanunu (Madde 14) (Kabul Tarihi ) 4306 Sayılı İlköğretim Ve Eğitim Kanunu, Milli Eğitim Temel Kanunu, Çıraklık Ve Meslek Eğitimi Kanunu, Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında Kanun İle Tarihli Ve 3418 Sayılı Kanunda Değişiklik Yapılması Ve Bazı Kâğıt Ve İşlemlerden Eğitime Katkı Payı Alınması Hakkında Kanun ile zorunlu temel eğitim 8 yıla çıkarılmıştır (Kabul Tarihi ) 24 Kasım 2004 tarihinde, 5258 sayılı "Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun" kabul edilmiş ve uygulamaya konulmuştur. 8

9 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren Genel Sağlık Sigortasına ilişkin çıkartılan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun uygulanmasına başlanmıştır. Türkiye de kadın ve ailelerin sağlıklarının korunması ve geliştirilmesi konusunda gerek yasal boyutta gerekse hizmet ve alt yapı boyutunda pek çok olanak bulunmaktadır. Buna rağmen, kadın ve ailelerin sağlıklarının korunması ve geliştirilmesi konusunda yapısal ve yönetsel sorunlar, yetersizlikler devam etmektedir. Bu durumun nedenleri şu şekilde sıralanabilir; Türkiye de kadının sosyal statüsünün düşük olması, kadının kendi sağlığı konusunda bilinçli olmasını da engellemektedir. Yasal düzenlemelere de yansıdığı gibi verilen hizmetlerin bütüncül bir yaklaşımla verilmediği görülmektedir. Kurumlar arasında hatta aynı kurumun farklı birimleri arasında eşgüdümü sağlamak bazen çok güç olabilmektedir. Mevzuatla ilgili diğer ciddi sorun ise mevcut yasaların uygulamalara tam olarak yansıtılamaması bazen de herhangi bir ön değerlendirme yapılmaksızın ülke gerçeklerine uygun olup olmayacağı belli olmayan yasal düzenlemelere ve uygulamalara gidilmesidir. 3. KADINLARIN / ANNELERİN /AİLELERİN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ İLE İLGİLİ OLUMLU YÖNLER Türkiye nin sadece sağlıkta değil pek çok devlet geleneğinde ve sosyal uygulamalarında uzun ve köklü bir geçmişinin olması Cumhuriyetin ilk yıllarından beri kurumsallaşmış mekanizmalarımızın olması. Daha 1920 lerde Avrupa ülkelerinde sadece üç ülkede Sağlık Bakanlığı var iken Türkiye, Sağlık Bakanlığını kurmuştur. Bugünkü Sağlık Bakanlığı içinde Temel Sağlık Hizmetleri (TSH), AÇSAP ve Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüklerinin olması sağlıkta önemli mekanizmalardır yılında kabul edilen 1963 yılında uygulanmaya başlanan 224 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesine Dair Kanun ile Alma Ata dan 17 yıl önce, Türkiye deki sağlık hizmetlerinde TSH yaklaşımını öngören bugün bile sağlıkta uluslar arası düzeyde önemini yitirmeyen bir yaklaşım getirilmiş ve uygulanmıştır. Bu yaklaşımın yaklaşık 40 yıllık uygulamasının olumlu etkileri Türkiye sağlık göstergelerindeki iyileşme eğilimlerinde kolayca görülebilmektedir. Bütün bu iyileşmeler Sağlıkta Dönüşüm Programından önce meydana gelen olumlu gelişmelerdir. Günün koşullarına göre uyarlanmış ya da çıkarılmış (TCK, Ailenin Korunması, Medeni Kanun, Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesine Dair Kanun, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Kanunu) yasaların olması 9

10 Türkiye de yaklaşık 40 yıl uygulanmış olan Temel Sağlık Hizmeti yaklaşımını esas alan hizmet modeli ile Kadın-Anne ve Çocuk sağlığında alınan büyük mesafeler ülke çapında yapılan araştırmalarla hiş kuşkuya yer vermeyecek şekilde demonstre edilmiş kanıtlanmıştır, bu konuda Türkiye de Yıllar içinde meydana gelen olumlu gelişmeler / eğilimler bu yazının ekindeki grafiklerden ve tablolardan da çok kolayca görülecektir (Bkz yazının sonundaki EK grafik ve tablolar) Türkiye de sağlık sisteminde esas yapılması gereken, yaklaşık 40 yıllık bir deneyim birikimi olan temel sağlık hizmetleri sisteminin esasen nedenleri herkesçe bilinen aksayan eksik yönlerinin, yeterli bir politik irade ile giderilmesi, düzeltilmesi olmalı idi. Sağlıkla ilgili bazı hizmet/mücadele konularında gösterilen politik kararlılık. Geçmişte aile planlaması örneğinde ya da bugün tütün örneğinde olduğu gibi. Olumlu doğrultuda kullanılırsa medyanın varlığı Türkiye deki kadınların değişime açık olması Toplumun genel eğitim düzeyindeki olumlu gelişmeler ve bu bağlamda zorunlu temel eğitimin 8 yıla çıkarılmış olması 1990 yılından beri fonksiyon gösteren Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü nün varlığı ve kadınla ilgili konularda yürüttüğü savunuculuk programları Ülkemizde, 102 si devlet, 62 ü vakıf olmak üzere toplam 164 Üniversite, devlet ve vakıf üniversitelerinde 61 ü faal ve 13 ü faal olmayan toplam 64 Tıp Fakültesi, 98 adet dört yıllık, 80 adet iki yıllık Sağlık Bilimleri alanında Fakülte ya da yüksek okul varlığı, (www.yok.gov.tr ) (Türkiye de Sağlık Eğitimi Ve Sağlık İnsangücü Durum Raporu 2010) Üniversitelerin kadın konusunda araştırma ve uygulama yapan, sayıları 50 civarında olan Kadın Araştırma ve Uygulama Merkezleri nin olması Kadın konularında uluslar arası gelişmelerin olumlu yönde olması ve Türkiye nin tümünü olmasa da pek çoğunu ülkeye yansıtmak için olan çabası. Türkiye de Kadını ilgilendiren konularda çok güçlü ve çok sayıda gönüllü ve özverili hizmetler üreten Sivil Toplum Kuruluşlarının varlığı. Kadınlara Yönelik Şiddetle Mücadele konusunda toplum bilincinin /farkındalığın giderek artıyor olması Türkiye de sağlık uygulamalarında, çeşitli disiplinler ve sektörler tarafından somut göstergelere/ölçütlere ve özellikle de toplumsal cinsiyet ayrımcılığına işaret eden ölçütlere daha fazla yer verilmesi. Politik Partilerin, uygulamalara yansıtmasalar da (!) programlarına kadın konularını daha fazla dahil etme eğilimleri Politik Partilerin sıralamalarda arkalara atsalar da (!) daha fazla kadın aday gösterme eğilimleri AB sürecinin kadın, anne ve aile sağlığının korunmasına yasal zemin hazırlaması ve diğer Uluslar arası gelişmelerin rehberliği önemli fırsatlardır. Türkiye deki aile yapısının pek çok yönüyle koruyucu ve destekleyici olması 10

11 Kadın konusu ile uğraşan STK ların çalışmalarının giderek daha fazla ses getirmesi, dikkat çekmesi, kadınlarda kadın sorunları konusunda bilinç arttırılmasına yaptıkları katkı. Uygulamalara tam yansımsa da Kadına Yönelik Şiddetle (KYŞ)Mücadele, Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Sağlanması Ulusal Stratejik planların hazırlanmış olması, KYŞ le mücadelede il eylem planlarının hazırlanıyor olması (Halen sadece 4-5 ilde bu plan hazırlanabilmiştir) 4.KADINLARIN / ANNELERİN /AİLELERİN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ İLE İLGİLİ SORUN ALANLARI; Sağlık Politikalarında politik kararlılığın sürekli olmaması. Her yeni politik dönemde bir önceki başlananları, aksayan yönleri varsa düzeltmek yerine tamamen yok sayarak yeni uygulamalara başlanması, özellikle kadın-anne ve çocuk sağlığında uygulamaların kişilere bağlı olması ve kurumsallaşamaması Sağlık Hizmetlerinin Aile Hekimliği ile ilgili ilk pilot uygulaması, 2005 yılında Düzce ilinde başlatılmıştır. Sağlıktaki bu hizmet biçimi Türkiye de neo-liberal politikaların bir sonucu olan Sağlıkta Dönüşümün bir parçası olup, sağlığın da alınır satılır bir meta olarak görülmesinin sağlığa olan bir yansımasıdır. Bu sistem,sağlık hizmeti sunmadaki ekibi zayıflatmakta nerede ise tek hekime indirgemektedir. Sözü edilen sistemde sağlık hizmeti hastalıkla başlatılmakta (Çünkü gerçek uygulamada,ancak bir şikayeti olan Aile Hekimine başvuracaktır), sağlık ocakları sisteminde olduğu gibi ev ziyaretleri yapılması yönetmeliklerde yer alsa da uygulama anlamında ortadan kalkmaktadır. Bu tür uygulamalar, sağlıkta erken tanı ve koruyucu hizmetleri zayıflatan, arka plana atan yaklaşımlardır. Diğer bir yönü ise sağlık hizmeti vermede kırsal ve kentsel kesimlere çifte Standard getirmektedir. Çünkü aile hekimleri kentsel ve yarı kentsel bölgelerde oturmayı seçmekte, hizmet vermeleri beklenen köyler kendilerine o ilin sağlık müdürlüğü tarafından bağlanmaktadır. Pilot uygulama olarak başlatılan sağlıkta devletin rolünü küçülten, hizmetlerde bireye olan maliyeti artıran, sağlıkta özellikle kadın, anne,çocuk, engelliler, yaşlılar ve yoksullarla ilgili sağlık düzeyi farklılıklarını daha da derinleştireceği kaçınılmaz olan aile hekimliği sisteminin Türkiye de hiçbir bilimsel değerlendirilmesi yapılmaksızın (Yapıldı ise kim yaptı sonuçları nedir? kamu oyu bunu bilmemektedir.) 2010 yılı sonu itibarı ile Türkiye nin 81 iline yaygınlaştırılmış olması endişe vericidir. Oysa Sağlık, bireylerin doğuştan sahip oldukları bir insan hakkıdır ve Devletin bireylerin bu hakkını koruma, gereğini yapma görevi vardır- olmalıdır. Türkiye de aile hekimliği sistemi ile daha da derinleşmesi kaçınılmaz olan kadın sağlığı ile ilgili eşitsizliklere bir örnek verilecek olursa, Türkiye de 2005 yılında yapılan Ulusal Anne Ölümleri Araştırması verilerine göre; Türkiye de Anne Ölüm oranı 100 bin canlı doğumda 28.5 dur (Bunun anlamı gelişmiş ülkelerden en az on misli daha yüksektir) Ayrıca 11

12 Bütün bu veriler, Türkiye de kamunun ağırlıklı olduğu koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik ve ağırlık veren, sağlık hizmetlerinin çeşitli disiplinlerden oluşan bir ekiple Temel Sağlık Hizmetleri Yaklaşımı ile sunulması gerektiğine işaret etmektedir. Aile Hekimliği uygulamasıyla ; patron ve çalışan mantığı getirilmiş,sağlık çalışanlarının iş güvencesi yok edilmiş, ekip anlayışı ortadan kaldırılmış, çok sayıda küçük mahalle muayeneleri oluşturulmuş, denetimi son derece güç, performans sisteminin yönlendirdiği, reçete yazma temelli bir sistem getirilmiştir.temel Sağlık Hizmeti vermede Sağlık Ekibinin ciddi boyutta zayıflatılmış olması; Sağlık Hizmetlerinde erken tanı dahil koruyucu hizmetlerin geri plana atılıyor olması kadın sağlığı yönünden de olumsuz sonuçlar doğurması kaçınılmaz olan uygulamalardır. Henüz uygulama sonuçlarının değerlendirilmediği bir sistemin Türkiye geneline yaygınlaştırılma çabası. Kadın ve çocuklara ebelerin ev ziyareti ile verdiği hizmetin kaldırılması, böylece hizmet almak için başvurmayacakların gözden kaçma ihtimalinin çok fazla olması Sağlık hizmetleri vermede Performans uygulamalarının hizmetleri yönlendiriyor olması- doğal olarak performansı yüksek olan (getirisi fazla olan) hizmetler öncelik alacaktır ki bu o hizmetlerin toplumun en fazla ihtiyaç duyduğu hizmetler olduğu anlamına gelmemektedir. Özetle sağlıkta dönüşümde uygulanan performans sistemi hizmeti yönlendirmekte, hizmetin gerekliliğinden çok puanının kaç olduğu öne geçmektedir. Toplumun sağlık okuryazarlığının düşük olması ve bu konudaki talebin yetersiz olması Toplumda kadının birey olarak değil kız evlat, eş, anne v.b. görülmesi diğer bir ifade ile kadının ikincil konumda görülmesi Kadınla ilgili sağlık ve diğer sosyal konularda bütüncül bir yaklaşımın olmaması Türkiye deki yoksulluk ve dengesiz gelir dağılımı sorununun toplumun bütününü ancak daha çok kadın ve çocuk sağlığını etkileyen en ciddi faktör olması. Yaşamın her döneminde, kız çocuğuna daha doğum öncesi dönemden başlanarak ileri yaş dönemlerine kadar uzanan Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, önemli bir sorun olarak ciddiyetini koruması Nüfus büyüklüğümüzün gereken kaynağı yaratabileceğimizden fazla olmasının yanı sıra, nüfus artış hızında bölgeler arası farkın çok olması, annenin eğitiminin nüfus artışında ve sağlık hizmetlerine ulaşmada kilit faktör olması 12

13 Kadının statüsünü geriye götürecek, geleneksel rolüne itecek her uygulamanın kadının sağlığını etkilediği bilinen bir gerçek olmasına rağmen, Türkiye de son on yılda kadını geleneksel rolüne itecek faaliyetlerin artması, Sağlık alanında koruyucu hizmetlerin önemli olduğu bilinse de sağlık bütçesinin büyük bir oranının hala tedavi edici hizmetlere ayrılması Medyada kadınla ilgili yaratılan imajın son derece olumsuz olması, ayrıca dizilerde ve filmlerde sağlık ile ilgili konularda da yanlış ve eksik bilgilendirmelerin olması, Medyanın ataerkil zihniyetle, erkeksi söylemlerle kadını meta ya da cinsel bir obje olarak görmesi ki bu zihniyete kadınların gerçek bir tepki vermemesi. Kadınlara ve annelere verilen sağlık hizmetlerinin niteliğinin uygun olmaması (Örneğin, Türkiye 2008 araştırması göstermektedir ki gebelerde, DÖB da çok yüksek oranda ultrason yapılmakta ancak her gebenin tansiyonu ölçülmemektedir, yani verilen hizmetlerin niteliği yetersizdir, diğer bir örnek 2 önemli kadın kanseri olan serviks ve meme kanserinde ülke genelinde uygulanabilen ve herkesin ulaşabileceği yeterli düzeyde önleme/tarama programlarının olmaması, var olanların da hedef kadın grubuyla buluşturulamaması) Evli, üç aileden birinin(%33) gebeliği önlemede etkili yöntemlere ulaşamaması yani aile planlamasında karşılanamayan gereksinimin çok yüksek olması. Yeni uygulanan aile hekimliği sisteminde kadın, anne, çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerinin verilişinde son derece önemli olan ebe-hemşirehekimden oluşan ekip anlayışının zayıflaması, bütüncül yaklaşımın bozulması koruyucu hizmetlerin geri plana atılması her türlü sağlık hizmetinde bireye olan maliyetin belirgin olarak artması (ilaç dâhil), halen bu konuda sosyal güvencesi ve ekonomik gücü olmayanlar için uygulanabilir bir çözümün üretilememiş olması Aile yapısında ataerkil özelliklerin halen hâkim olması Sağlık personelinin sayıca yeterli olmasına rağmen, niteliğinin ülkede verilecek hizmetlere uygun olmaması ve sağlık personeli dağılımının dengeli olmaması Çocuklara okullarda üreme sağlığı ve sağlık bilinci geliştirilmesi konularında verilen derslerin içeriğinin, süresinin yeterli olmaması Üreme Sağlığı konularında yürütülen Avrupa Birliği projelerinden gelen kaynakların kullanımının etki ve katkısının değerlendirilmemiş olması, ayrıca uygulanmış etkinliklerin projelerin bitiminde sürdürülmemesi. Ülkede sağlık hizmetlerinin nitelik ve kapsayıcılık yönünden bölgeler ve kır/kent arası farkının çok fazla olması Türkiye de sağlık hizmetlerinin topluma verilmesinde en zayıf yön gerçek anlamda formal eğitimi olan sağlık yöneticisinin eksikliğidir. 5.KADINLARIN / ANNELERİN /AİLELERİN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ İÇİN İZLENECEK STRATEJİLER NELER OLMALI? NELER YAPILMALIDIR? 13

14 Kadın sağlığının iyileştirilmesi ve kadın sağlığının geliştirilmesinde sürekliliği olan Politik kararlılık, politik iradenin varlığı. Zorunlu temel eğitimin kısa vadede 12 yıla çıkarılması Herkes için sağlık (Health for All) stratejisinden vazgeçilmemesi Özellikle Kadın-Anne ve Çocuk sağlığında HALKIN HİZMETE DEĞİL, HİZMETİN HALKA GİTTİĞİ BİR SİSTEMİN UYGULANMASI. Ekip hizmetinin temel alındığı birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirildiği, kadın sağlığında bütüncül yaklaşımı benimseyen Temel sağlık hizmeti yaklaşımının hizmet modeli olarak uygulanması. Kadın sağlığını etkileyen diğer altta yatan / hazırlayıcı faktörlerin de ele alınıp bağlantılı sorunlara çözüm getiren politikaların oluşturulması Kadının bağımsız bir birey olduğunun kabul edilmesi ve kadınların da bu kabulü içselleştirilmesi. Kadının Güçlenmesi (Eğitim ve ekonomik gücünün olması) Toplumsal Cinsiyet eşitliğinin sağlanması, ayırımcılığın önlenmesi için toplumun ataerkil yapısının, bazı muhafazakar - kadını arka plana iten geleneksel yargı ve uygulamaların değiştirilmesi için gereken çabaların gösterilmesi Disiplinler ve sektörler arası işbirliği Sağlık hizmetlerinde bireye maliyeti arttıran hizmet modelinden kaçınılması Devlette sağlığın doğuştan kazanılmış bir hak olduğunu kabul eden ve buna uygun hizmet üreten bir anlayışın hâkim olması gereklidir Uluslar arası işbirliğinin sürdürülmesi yanı sıra uluslar arası düzeyde imzalanan sözleşmelerin uygulamalara aktarılması, Yapılan çalışmaların izlenmesi ve değerlendirilmesi Kadınların sağlığının korunması ve teşviki konusunda, konuyla ilgili her sektörün kendi sorumluluğunda olan faaliyetleri yapması ancak bütün bunların üst düzey sorumlularca izlenip değerlendirilmesi Sağlık hizmetleri profesyonel yönetim gerektiren hizmetlerdir, o halde hizmetlerin özelliği de dikkate alınarak, hekim kökenli ancak halk sağlığı,yönetim bilgi ve becerisini kazanmasını sağlayan formal eğitimli sağlık yöneticilerinin sağlık sisteminde yönetici olarak istihdam edilmesi yaş kadınlara, yılda iki kere sağlıklı iken ulaşılması Nitelikli doğum öncesi bakım, sağlıklı doğum ve doğum sonrası bakım hizmeti almayan gebenin kalmaması Aile Planlaması hizmetlerinde uygulama yapmak isteyen her bireyin etkili AP yöntemlerine ulaşmasının sağlanması Ülkemizde çıkarılan ve çıkarılacak her yasanın toplumsal cinsiyete duyarlılık açısından TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu tarafından değerlendirilmesi mekanizmasının işletilmesi Anne ölüm oranının, bütün coğrafi bölgelerde, yüz bin canlı doğumda 10 un altına düşmesinin sağlanması. 14

15 Bebek ölüm hızının, bütün coğrafi bölgelerde bin canlı doğumda 10 un altına düşmesinin sağlanması. Ölü doğum ve neonatal ölümlerde 2008 yılı düzeylerine göre % 30 luk bir azalma sağlanması Kadın ile ilgili tüm sağlık göstergelerinde bölgeler arası ve kır-kent farkının % 50 nin altına düşmesi Toplam doğan bebekler arasında, anne yaşı 19 un altında olan bebek oranının 2009 yılına göre %30 azaltılması Kadına Yönelik Şiddette ulusal stratejimiz olan Sıfır Tolerans ın gerçekleştirilmesi için özellikle, bu konuda mevcut yasaların uygulanmasının sağlanması, yani yasalarda ön görülenlerin kadınlara ulaşmasının garanti edilmesi. Türkiye de her ilin Valiliği tarafından 2007 yılı Başbakanlık Genelgesinin de bir gereği olarak, sektörler arası işbirliği ile Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele İl Eylem Planını 2011 yılı sonuna dek hazırlayarak uygulamaları başlatması Kadının yaşam hakkını elinden alan ve hiçbir şekilde kabul edilemez olan kadın cinayetlerinin işlenmesinde etken olan toplumun ataerkil yapısı, toplumsal cinsiyet eşitsizliği gibi faktörlerin değiştirilmesi için gerekli her türlü müdahale programlarının hayata geçirilmesi. Yasalarda hala mevcut olan bazı boşlukların yoruma açık olmayacak şekilde değiştirilmesi / düzeltilmesi Şiddet mağduru kadınların sağlık ve sosyal hizmetlere ulaşımının önündeki tüm yasal ve uygulanmalardan kaynaklanan engellerin kaldırılması (ücret problemleri, 7/24 kesintisiz hizmet vb) Okullaşmayan kız çocuğunun kalmaması Kadın erkek okuryazarlığındaki farkın kapatılması Sağlık yöneticilerinin tümünün, halk sağlığı yaklaşımını eğitimi ile kazanmış yöneticilerden olmasının sağlanması. Yani Halk Sağlığı Uzmanı ya da Halk Sağlığı alanında Doktora (PhD) derecesi almış olan hekimlerden olması Sektörler ve disiplinler arası işbirliğinin mekanizmasının oluşturulması ve çalıştırılması gerekmektedir Kadın, anne ve aile sağlığı hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için devlet bütçesinden yeterli payın ayrılması gerekmektedir Oluşturulan Ulusal Stratejik Planların tüm sektörlerce bilinip uygulanması gerekmektedir Her bir sektörün kadın sağlığının korunması ve geliştirilmesi konusunda savunuculuk rolünü yerine getirmesi gerekmektedir. Son zamanlarda sözü edilen halk sağlığı konusunda eğitimi olan insan gücüne duyulan ihtiyaç nedeni ile Sağlık Bakanlığının yapmaya çalıştığı gibi 3 aylık eğitimle halk sağlığı sertifikası kazandırılmış sağlık personelinin yönetici olarak istihdamı ya konunun iyi anlaşılmadığını gösterir ya da halk sağlığı eğitiminin 15

16 Sağlık hizmetlerinde paranın değil hizmetin önde geldiği bir anlayış benimsenmeli. Performans sistemi ya hizmetleri yönlendirici olmayacak şekilde yeniden biçimlendirilmeli ya da tümü ile kaldırılmalıdır. Bununla birlikte sağlık çalışanları emeğinin karşılığını alabileceği ve insanca yaşayabileceği bir maaşa kavuşturulmalıdır. Çalışma şartlarının düzenlenmesi ve meslek bilincinin oluşturulması, ne kadar iş o kadar para mantığının ortadan kaldırılması gerekir. Performans sistemi geldiğinden beri sağlık çalışanları halkın sağlığını değil hastalığını konuşur oldu. Çünkü bu uygulama dişi çürütmeyene değil, çürümüş dişi çekene, aile planlaması danışmanlığı yapana değil, sezaryen yapana para veriyor. Bu sorun sağlığın siyaseti ve ticareti olmaz yaklaşımı ile çözümlenmelidir. Fırsatların kullanımında gerçek anlamda toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin sağlanması. Kadının sağlık durumunu değerlendirecek / izleyecek cinsiyete duyarlı göstergelerin oluşturulması ve bu göstergelerle kadın sağlığının düzenli olarak izlenmesi ve bu izleme sonuçlarına göre müdahale programları ve stratejik planlarının gözden geçirilmesi Rutin bildirimlere dayalı bir sağlık kayıt bildirim sisteminin kurulması ve Standard bir veri tabanının oluşturulması. Sağlık verilerinin araştırmalarla değil gelişmiş ülkelerde olduğu gibi rutin olarak toplanması. Kadının aleyhine olan geleneksel uygulamaların engellemesi (mirastan pay verilmemesi, başlık parası, erken yaşta ve zorla evlilikler v.b.) için toplumun ataerkil yapısını değiştirici, kadını ikincileştiren yaklaşımların önüne geçilmesi amacıyla savunuculuk yapılması Türkiye deki temel hak ve özgürlüklere ilişkin mevcut tüm yasa ve kuralların uluslararası antlaşmalara, kurallara uyumlu hale getirilmesi (örn CEDAW, Çocuk Hakları Sözleşmesi vb) SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Türkiye de Kadın, anne, üreme sağlığı konularındaki göstergeler incelendiğinde yıllar içinde olumlu gelişmelerin olduğu gözlemlenmektedir. Ancak bu göstergeler ileri ülkeler ile karşılaştırıldığında hala çok yetersizdir. Kadınla ilgili gerçekleştirilmesi gereken ilk adım Kadının Bir Birey olduğunun kabul edilmesidir. Yani kadın doğumundan ölümüne dek birisinin bir şeyi olarak değil bağımsız bir birey olduğu için değerlidir görüşü bütün topluma benimsetilmelidir, kadınlar da bu görüşü içselleştirmelidirler. Kadınlar reklam ve 16

17 siyaset aracı olmamalıdır. Kadının kafası değil beyni üzerinden politikalar yürütülmelidir. Araba satışında mini etekli kadın da siyasi simgesiyle mesaj veren kadında, kadına zarar vermektedir. Bu bilincin yerleşmesi ve yerleştirilmesi gerekmektedir. Türkiye de yine incelenen konu ile ilgili bölgeler ve kır-kent arasında kadının eğitim düzeyi, kadın erkek toplumsal cinsiyet farkına göre uçurum denilebilecek farklılıklar mevcuttur. her şeyden önce kadınla ilgili yasalarda yapılan olumlu değişiklik ve düzenlemelerin uygulamalara yansıtılması garanti edilmelidir. Kadınlarla ilgili doğurganlığının teşviki, örtünmenin özendirilmesi/zorlanması/ yaygınlaştırılması gibi kadını geleneksel rolüne iten bütün çabalardan vazgeçilmelidir. Kadının gücü asla politik bir araç olarak kullanılmamalımdır. Mevcut tablo karşısında Türkiye de kadının sağlığının teşviki ve geliştirilmesi için oluşturulacak modelin tek tip olmayıp ihtiyaca uygun şekilde gerekli uyarlamaların yapıldığı temel sağlık hizmeti yaklaşımlarını içeren hizmet modellerinin esas alınmasını, sağlığı paraya endekslemeyen sağlığın bir insan hakkı olduğu ilkesini yaşama geçiren bir hizmet modelini zorunlu kılmaktadır. Diğer taraftan hizmet modeli ne olursa olsun uygulamaların periyodik/bilimsel değerlendirilmesi yapılarak dinamik bir süreçle izlenmesi uygun olacaktır. POLİTİK SÖYLEMDE KULLANILABİLECEK BAZI EK CÜMLELER Fiziksel, ruhsal ve sosyal sağlık anlayışından hareketle, her yerde ve her alanda cinsiyet eşitliğinin sağlanmasını hedefliyoruz. Cinsiyet eşitliğinin önündeki her türlü engelle mücadele edeceğiz. Özellikle kadın rolü, erkek rolü, kadın işi, erkek işi vb ayrımcı söylem ve tutumlarla mücadele edeceğiz. Devletin sağlık hizmetlerindeki sorumluluğunun bilincindeyiz. Sağlık hizmetini, sözde sağlıkta dönüşüm adı altında bu alandan devasa paralar kazanmayı hedefleyenlerin insafına bırakmayacağız. Şu anda trafik sigortası rolündeki Genel Sağlık Sigortası na ek olarak herkesin ayrıca Kasko Sigortası gibi özel sağlık sigortası yaptırmasına karşıyız. 17

18 Ülke gerçeklerine uygun, en az maliyetle en etkili sağlık koruma sistemini devreye sokmak için çaba sarf edeceğiz. Tüm ülke insanını olumsuz etkileyecek ancak kadınları daha da olumsuz etkileyecek olan paran kadar sağlık, parası olana sağlık politikalarına izin vermeyeceğiz. Nerdeyse her gün değişen yap-boz tahtası şeklinde sağlık mevzuatı oluşturma yerine etkili yönetim ve denetim mekanizmaları oluşturacağız. Sağlık Hizmetlerinin, bir ekip hizmeti olması gerektiği gerçeğinden hareketle, hekim, ebe hemşire, sağlık teknisyenlerinden oluşan bir ekiple sunulan, halkın para ya da mesafe engeli ile karşılaşmadığı kolay ulaşılabilen, nitelikli, koruyucu sağlık ve erken tanı hizmetlerine özel önem ve ağırlık veren bir sağlık sistemi hedeflemekteyiz. Kısaca HALKIN HİZMETE DEĞİL, HİZMETİN HALKA ULAŞTIRILDIĞI BİR SİSTEMİ hedeflemekteyiz. 18

19 EKLER (Türkiye de Kadın ve Çocuk Sağlığında Yıllar içindeki gelişmeler ve Bölgesel farklılıklarla ilgili Grafik ve Tablolar) Türkiye de yıllara göre okur-yazarlık ( ) ERKEK KADIN Source: SIS Results of the National Census, TurkStat, Statistical Yearbook of Turkey, Türkiye de, Cumhuriyetle birlikte kadın ve erkeklerin eğitim düzeyi giderek artmıştır ancak grafikten de anlaşılacağı gibi her iki cinsiyet arasındaki fark hala kapanmamıştır. 250 Bin canlı doğumda ,2 59,3 52,6 42, ,3 36,8 35, Türkiye de Yıllara Göre Bebek Ölüm Hızları giderek düşmüş olup 2008 yılı için bin canlı doğumda 17 dir. 19

20 BÖLGELERE GÖRE BEBEK ÖLÜM HIZI, TÜRKİYE (2003: 0, : %0 17) 22/16 21/22 34/24 41/39 29/30 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması: Türkiye de anne ve çocuk sağlığı ile ilgili bütün göstergeler bölgelere, yerleşim yerinin kırsal ya da kentsel olmasına, kadının/annenin eğitim düzeyine göre çok farklılık göstermektedir bin CD da Kaynak: 1974, 1981 DİE, 1990 Tahmin 1998 :Hastane Çalışması, 2006 Ulusal Anne Ölüm Çalışması Türkiye de Yıllara Göre Gebeliğe Bağlı Ölümler Türkiye de Anne Ölüm oranı yıllar içinde düşmüştür ancak hala mevcut oran gelişmiş ülkelerin birkaç misli yüksektir. Riskli gebeliklerin yaygın olduğu Türkiye de anne ölümlerinin üçte ikisi önlenebilir nedenlere bağlı meydana gelmektedir. 20

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek 81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek TEPAV, 2014 2 Neden bu çalışmaya ihtiyaç duyduk? Kadınların durumunu il düzeyinde ortaya koyacak cinsiyete duyarlı verinin

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA. Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA. Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları Aile içi Şiddetle Mücadele İçin Kadın Konukevleri Projesi nin açılış

Detaylı

Türkiye de Kadınların Sağlığı

Türkiye de Kadınların Sağlığı + Pratisyen Hekimlik Kongresi 16-18 Mayıs 2015 İstanbul Türkiye de Kadınların Sağlığı Prof. Dr. Nilay Etiler Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Üyesi + Zaman: 2015

Detaylı

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma

Namus adına kadınlara ve kızlara karşı işlenen suçların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışma Elli-dokuzuncu Oturum Üçüncü Komite Gündem maddesi 98 Kadınların Konumunun Geliştirilmesi Almanya, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Brezilya, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,

Detaylı

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S1 Üreme Sağlığı Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S6 Üreme Sağlığına Yönelme Bükreş konferansı (1974) II. Nüfus Konferansı (1984 Meksika) Kadın ve çocuklara

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR

E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR Prof. Dr. Yıldız Ecevit ODTÜ Kadın Çalışmaları ABD Başkanı ODTÜ Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Denizli Sanayi Odası,D&S for DWE AB Hibe Projesi Meslek Sahibi kadınlar

Detaylı

İSO Kadın Sanayiciler Platformu 8 MART MANİFESTOSU

İSO Kadın Sanayiciler Platformu 8 MART MANİFESTOSU İSO Kadın Sanayiciler Platformu 8 MART MANİFESTOSU 1- Kadın istihdamı özendirilmeli Sorun: Gelişmiş ülkelerin çoğunda kadınların işgücüne katılım oranları yüzde 60-80 aralığında. Gelişmekte olan ülkelerde

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR.

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR. Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR 12 Ekim 2010 Sunuş Planı Erken Çocukluk Gelişimi (EÇG) Nedir? Binyıl

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 Banu Akadlı Ergöçmen ve Yadigar Coşkun Anne ve çocuk sağlığı açısından önemli bir konu olan doğum öncesi bakım ve doğuma yardıma ilişkin olarak TNSA-2003 den elde

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Ulusal Toplantı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. A. Sinan Türkyılmaz Doç. Dr. Alanur Çavlin 2 Aralık 214, Rixos Grand Ankara Oteli, Ankara Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

Belediye Eğitim Müdürlüğü Veliler Kurulu (Konseyi) 200,00 700,00 700,00 //////////// 1.200,00 1.200,00 250,00 900,00 500,00 300,00 1.

Belediye Eğitim Müdürlüğü Veliler Kurulu (Konseyi) 200,00 700,00 700,00 //////////// 1.200,00 1.200,00 250,00 900,00 500,00 300,00 1. Prizren Belediyesinin 2012-2014 Döneminde Cinsiyet Eşitliği Hakkında Eylem Planı EĞİTİM ALANI Stratejik amaç: Kadın ve kızların kaliteli eğitime erişiminin sağlanması Objektifler 1. İlk ve orta öğretimde

Detaylı

2011 KADIN İSTATİSTİKLERİ

2011 KADIN İSTATİSTİKLERİ 2011 İSTATİSTİKLERİ PARLAMENTO SEÇİM YILI PARLAMENTODAKİ MİLLETVEKİLİ MİLLETVEKİLİ İÇİNDEKİ PAY ( ) 1935 395 18 4.6 1943 435 16 3.7 1950 487 3 0.6 1957 610 8 1.3 1965 450 8 1.8 1973 450 6 1.3 1991 450

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr İKT442 Gelir Dağılımı Türkiye de Gelir Dağılımı Ve Yoksulluk Bir ekonomide belli bir dönemde yaradlan gelirin kişiler, hane halkları, sınıflar ve ürejm faktörleri arasında bölüşülmesini ifade etmektedir.

Detaylı

KADIN DOSTU KENTLER - 2

KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENT NEDİR? KADINLARIN Sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere İstihdam olanaklarına Kaliteli, kapsamlı kentsel hizmetlere (ulaşım, konut vb) Şiddete maruz kaldıkları takdirde

Detaylı

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 TÜRKİYE HAYAT BOYU ÖĞRENME STRATEJİ BELGESİ YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 Dr. Mustafa AKSOY Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Operasyon Koordinatörü mustafaaksoy@meb.gov.tr

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Pelin Seçkiner 5 Şubat 215 Swiss Otel Büyük Efes, İzmir Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü Cinsiyete göre çocuk nüfusu, 214 9.. Türkiye nüfusunun %29,4 ünü çocuk nüfusu oluşturmaktadır. 8.. 77 695 94 7.. 6.. 5.. 4.. 3.. 2.. 1.. 22 838 482 (%29,4) 11 725 257 (%15,1) 11 113 225 (%14,3) Türkiye

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük Çorum 3. grup (Kırılgan Gruplar) Moderatör: Yrd. Doç. Dr. Metin UÇAR Raportör: Sümer ÇAKIR I.Bölüm Kırsalda yaşayanlar Sorunlar Gelir kaynakları yetersiz Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri

Detaylı

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Uluslararası Konferans Sivil Toplum-Kamu Sektörü İşbirliği 25-26 Nisan 2013, İstanbul 2 nci Genel Oturum

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Okuryazarlık ve Cinsiyet Eşitliği Konusunda Türkiye'nin Gerçekleri Okuryazarlık ve eğitimin ülkelerin ekonomik

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet TEMEL Kadına yönelik şiddetin tanımlanması: Fiziksel şiddet? Duygusal şiddet? Ekonomik şiddet? Cinsel şiddet? İhtiyaç- Hizmet

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği İhtisas Komitesi Fatma YÜCEL

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği İhtisas Komitesi Fatma YÜCEL Toplumsal Cinsiyet Eşitliği İhtisas Komitesi Fatma YÜCEL UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Fatma YÜCEL Toplumsal

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYETE DUYARLI BÜTÇELEME Farklı İhtiyaçlar, Eşit Haklar

TOPLUMSAL CİNSİYETE DUYARLI BÜTÇELEME Farklı İhtiyaçlar, Eşit Haklar TOPLUMSAL CİNSİYETE DUYARLI BÜTÇELEME Farklı İhtiyaçlar, Eşit Haklar 01 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Toplumsal cinsiyet, kadın veya erkek olmaya ve kadın ile erkek arasındaki ilişkiye dair toplumsal olarak

Detaylı

Türkiye de Kadın Alanındaki Koordinasyon Mekanizmalarının Analizi. Ülker Şener Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

Türkiye de Kadın Alanındaki Koordinasyon Mekanizmalarının Analizi. Ülker Şener Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye de Kadın Alanındaki Koordinasyon Mekanizmalarının Analizi Ülker Şener Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2 İçerik Kadın sorunu Soruna müdahale-çözüm arayışları: kim? Müdahale biçimleri

Detaylı

Eşit? Son 20 yılda üniversiteye kaydolan kadın sayısı 7 kat arttı 2009 da kadınların %51 i yükseköğretim öğrencisi

Eşit? Son 20 yılda üniversiteye kaydolan kadın sayısı 7 kat arttı 2009 da kadınların %51 i yükseköğretim öğrencisi Ana Ana mesajlar mesajlar Aralık Aralık 2011 2011 EŞİTLİK? Eşit? Son 20 yılda üniversiteye kaydolan kadın sayısı 7 kat arttı 2009 da kadınların %51 i yükseköğretim öğrencisi. buna rağmen 35 milyon kız

Detaylı

ŞANLIURFA BELEDİYESİ. Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı

ŞANLIURFA BELEDİYESİ. Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı ŞANLIURFA BELEDİYESİ Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı Şanlıurfa da Göç Olgusu Şanlıurfa da Göç Olgusu Şanlıurfa daki göç olgusu ağırlıklı olarak Köyden Kente Göç eksenlidir. EKOSEP

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 YASAL DÜZENLEMELER KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE VE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI

Detaylı

Temel Sosyo-Ekonomik Göstergeler

Temel Sosyo-Ekonomik Göstergeler STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI Temel Sosyo-Ekonomik Göstergeler Güncelleme: Ocak 2013, ANKARA I. Sosyo Demografik Göstergeler 1.1. Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı 1.2. Nüfusun Cinsiyete Göre Dağılımı

Detaylı

Avrupa Konseyi Kadın Erkek Eşitliğinden Sorumlu 7. Bakanlar Konferansı Raporu. 24-25 Mayıs 2010. Bakü/Azerbaycan

Avrupa Konseyi Kadın Erkek Eşitliğinden Sorumlu 7. Bakanlar Konferansı Raporu. 24-25 Mayıs 2010. Bakü/Azerbaycan Avrupa Konseyi Kadın Erkek Eşitliğinden Sorumlu 7. Bakanlar Konferansı Raporu Katılımcılar: 24-25 Mayıs 2010 Bakü/Azerbaycan Leyla COŞKUN (Kadının Statüsü Genel Müdür Yardımcısı) Şengül ALTAN ARSLAN (Dış

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Bebek Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler

Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Bebek Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler Prof.Dr.Muzaffer Eskiocak Trakya Üni.Tıp Fak. Halk Sağlığı Anabilim Dalı Bu yazı Türkiye de son 5

Detaylı

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ Sağlıklı Kentler Birliği Eğitim Prgramı Prof. Dr. SABAHAT TEZCAN Haccettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ İLETİŞİM STRATEJİSİ

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ İLETİŞİM STRATEJİSİ TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ İLETİŞİM STRATEJİSİ 1 AB İLETİŞİM STRATEJİSİ (ABİS) NEDİR? Türkiye - AB müzakere sürecinin üç ayağı: 1- Siyasi reformlar 2- AB yasal düzenlemelerinin kabul edilmesi ve uygulanması

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

İsmet Koç ve Erhan Özdemir

İsmet Koç ve Erhan Özdemir DOĞURGANLIK 4 İsmet Koç ve Erhan Özdemir Bu bölüm, günümüzdeki ve tamamlanmış doğurganlığın düzeyi, örüntüsü ve değişimi ve ilgili göstergeleri incelemenin yanında, doğum aralıklarını, doğurganlığa başlama

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! Erasmus+ Okul Okul Eğitimi Programı AMAÇLARI Eğitimde kaliteyi artırmak, Program ülkeleri okullar ve eğitim personeli arasında işbirliğini güçlendirmek Erasmus+ Okul Hedef

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış Ders 8 : Doğumlar Doç. Dr. Didem Danış Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü ddanis@gsu.edu.tr Ders 8 : Doğumlar Bu derste ele alınacak konular -

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 3. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Tuğba Adalı 19 Şubat 215 Greenpark Otel, Diyarbakır Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri Türkiye de Son Durum, Aktiviteleri Dr. Ahmet ÖZLÜ Daire Başkanı 23 Kasım 2013-İSTANBUL 2 1985: İlk AIDS vakası HIV/AIDS Kontrol Programı Gelişimi 1985: HIV/AIDS bildirimi zorunlu hastalık kapsamında 1986:

Detaylı

Türkiye de Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamaya Yönelik Ortamın Desteklenmesi Projesi DAHA ADİL BİR DÜNYA İÇİN, YANIMDA OL

Türkiye de Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamaya Yönelik Ortamın Desteklenmesi Projesi DAHA ADİL BİR DÜNYA İÇİN, YANIMDA OL Türkiye de Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamaya Yönelik Ortamın Desteklenmesi Projesi DAHA ADİL BİR DÜNYA İÇİN, YANIMDA OL 1.Durum Analizi Günümüzde insan haklarının korunması ve geliştirilmesi ülkelerin

Detaylı

Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği

Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KADIN CALISMALARI ANABİLİM DALI Türkiye de Kadın İşgücünün Durumu: Kocaeli Örneği Yüksek Lisans Bitirme Projesi Derya Demirdizen Proje Danışmanı Prof.

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ İŞGÜCÜ

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ İŞGÜCÜ g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ İŞGÜCÜ TABLOLAR Tablo 1. Bazı Ülke ve Bölgelerin İstihdam Oranları (2012)... 1 Tablo 2. TR63 Bölgesi Yaş Gruplarına Göre İşgücüne Katılma Oranı... 3 Tablo 3. TR63 Bölgesi

Detaylı

SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL

SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL SAĞLIKTA YATIRIM PLANLAMASI 4 Aralık 2015 İSTANBUL Seyit YALÇIN KALKINMA BAKANLIĞI 1 SUNUM İÇERİĞİ - MEVCUT DURUM (ALTYAPI-HARCAMA) - 10. KALKINMA PLANI (GENEL) - 10. KALKINMA PLANINDA SAĞLIK - ÖNCELİKLİ

Detaylı

İNSAN VE TOPLUM. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

İNSAN VE TOPLUM. KÜTAHYA www.zafer.org.tr İNSAN VE TOPLUM Ülke genelinde medyan yaş 30,1 iken Kütahya ve çevre illerinde bu değer daha yüksektir. Tablo 67 de yer alan ve TÜİK tarafından yapılan nüfus projeksiyonu 2023 yılında Kütahya ve çevresinin

Detaylı

SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ. Sağlık Hizmetleri. Hizmetleri. Hizmetleri. n Destek Sağlık Hizmetleri. n Veteriner Halk Sağlığı

SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ. Sağlık Hizmetleri. Hizmetleri. Hizmetleri. n Destek Sağlık Hizmetleri. n Veteriner Halk Sağlığı YÖNETİMİ Sağlık n Destek Sağlık n Veteriner Halk Sağlığı n Acil Sağlık ve Cankurtarma n Sağlıklı Gıda n İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ I 011 FAALİYET RAPORU Sağlık Yönetimi 14 YÖNETİMİ Stratejik Amaç 4

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI

HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI HABER BÜLTENİ xx.02.2016 Sayı 28 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜNÜN, ÇALIŞAN SAYISI BEKLENTİSİ ARTTI Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya ve geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere olan

Detaylı

FATMA ŞAHİN DEN KEMAL KILIÇDAROĞLU NA YANIT

FATMA ŞAHİN DEN KEMAL KILIÇDAROĞLU NA YANIT FATMA ŞAHİN DEN KEMAL KILIÇDAROĞLU NA YANIT Ekim 20, 2010-11:37:39 AK PARTİ Kadın Kolları Başkanı Fatma ŞAHİN, CHP Genel Başkanı Kemal KILIÇDAROĞLU'nun AK PARTİ ve AK PARTİli kadınlarla ilgili gerçeği

Detaylı

KADINLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE STATÜLERİ 3

KADINLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE STATÜLERİ 3 KADINLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE STATÜLERİ 3 Attila Hancıoğlu ve Banu Akadlı Ergöçmen Bu bölümde, Türkiye de kadınların durumuna ilişkin bilgi verilmesi amaçlanmaktadır. Bölümde yer alan bilgiler, üreme

Detaylı

EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR. HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara

EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR. HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara BM Nüfus Fonu (UNFPA) UNFPA; her hamileliğin istenilen, her doğumun güvenli

Detaylı

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK MAYIS 2012 ANKARA EURO BÖLGESİNDE İŞSİZLİK 2 Mayıs 2012 tarihinde Eurostat tarafından açıklanan verilere göre Euro bölgesinde işsizlik oranı, Mart sonu itibariyle 1999 yılında

Detaylı

Yrd.Doç.Dr.Ebru Z.BOYACIOĞLU Kadın Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi

Yrd.Doç.Dr.Ebru Z.BOYACIOĞLU Kadın Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yrd.Doç.Dr.Ebru Z.BOYACIOĞLU Kadın Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Kadın erkek eşit haklara sahiptir. Devlet,kadın erkek eşitliğinin yaşama geçirilmesinde yükümlüdür. kadın ve erkeğe yüklenen

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP)

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) Hakan Yusuf GÜNER Vali Eylül 2014 AMACIMIZ Bilinçli, kendini tanıyan ve kendine güvenen sağlıklı bireyler ile genç nüfusun arttırılmasına destek vermek, sağlıklı

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi

Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi Aile Hekimlerinin ve Aile Sağlığı Elemanlarının Kanser Taramalarındaki Rolü ve Önemi Aile Hekimliği Uygulama Daire Başkanlığı 02.04.2015 Aile Hekimliği Uygulamasının Temel Amaçları Sağlık hizmetlerinin

Detaylı

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013 Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri Ülker Şener 13.02.2013 Temel sorun alanları Toplumsal yapı: kadın olmaya yüklenen anlam ve toplumsal cinsiyet rolleri İşgücü talebinden kaynaklı sorunlar:

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 27 ŞUBAT 2015

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 27 ŞUBAT 2015 ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 27 ŞUBAT 2015 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ERASMUS+ ÖĞRENİM HAREKETLİLİĞİ BAŞVURU KILAVUZU 1 Erasmus+ Programı Erasmus öğrenci öğrenim hareketliliği, Standart veya Genişletilmiş

Detaylı

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Türkiye Sağlık Harcamaları: Uygunluk, Verimlilik, Hakkaniyet Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Sunum İçeriği Amaç & Yaklaşım Temel Bulgular Politika Önerileri 2 Çalışmanın Cevaplamaya

Detaylı