Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir"

Transkript

1 Panik Bozukluðu Prof. Dr. Raþit TÜKEL* Anksiyetenin aþýrý ve kiþiyi felç eden formunun bir hastalýk olarak tanýnmasý, diðer birçok psikiyatrik bozukluða göre daha geç dönemlere rastlamaktadýr. Eski çaðlara ait týbbi literatür, anksiyetenin önde gelen bir özellik olarak yer aldýðý mental bozukluklara iliþkin az bir bilgi içermektedir. Hipokrat'ýn yazýlarýnda, melankoli, epilepsi ve psikoz açýk olarak tanýmlanýrken, ayný durum þiddetli anksiyetenin otonomik ve davranýþsal görünümleri için geçerli deðildir (Roth 1988). Anksiyete, 1869'da Beard tarafýndan tanýmlanmýþ olan nevrasteni içinde ikinci derecede bir belirti olarak yer alýrken, yýllar içinde çeþitli yazarlarýn nevrasteniyi farklý sendromlara bölümleme çabalarýyla ön plana çýkmaya baþlamýþtýr (Nemiah 1985) yýlýnda Freud, "anksiyete nevrozu" adý altýnda nevrasteniden farklý bir sendrom tanýmlamýþ ve anksiyeteye birinci derecede bir belirti olarak bu sendrom içinde yer vermiþtir (Freud 1894). Böylece, o tarihe kadar nevrasteni içinde bir belirti olarak yer almýþ olan anksiyete, Freud'la birlikte, diðer belirtilerin etrafýnda toplandýðý psikolojik bir antite olarak tanýmlanmaya baþlanmýþtýr. Ayrýca, Freud'un anksiyete nevrozunun bir özelliði olarak dikkati çektiði anksiyete ataklarýnýn, günümüzde panik ataðý tanýmýnda yer verilen özelliklerin birçoðunu içerdiðini de belirtelim. * Ýstanbul Üniversitesi Ýstanbul Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ÝSTANBUL Ýç hastalýklarý uzmanlarý ve cerrahlarýn anksiyete tanýmýný benimsemelerinin ise epey bir zaman aldýðý söylenebilir. 1871'de Jacop Mendes Da Costa, Amerikan Týp Bilimleri Dergisi nde kalbin fonksiyonel bozukluðunun deðiþik bir formunu gösteren hastalardan söz ediyor ve bu hastalýða "irritabl heart" adýný veriyordu (Nemiah 1985). Da Costa, hastalarý üzerinde yaptýðý incelemelerden kalbin yapýsal bir lezyonuna iliþkin hiçbir kanýt bulunmadýðýný, kardiyak belirtilerin nedeninin sempatik sinir sistemi fonksiyonlarýndaki bir bozukluða baðlý olduðunu bildirmiþtir. Ona göre, kalp aþýrý çalýþmaktan ve sýk uyarýlmaktan hassas bir bir duruma giriyor ve bozulmuþ sinir innervasyonu bu durumun sürmesine neden oluyordu. 19. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda savaþlar sýrasýnda askerlerde görülen panik bozukluðuyla ilgilenen Da Costa ve diðer askeri cerrahlarýn, tanýmladýklarý sendromlarda anksiyetenin oynadýðý rolün farkýnda olmadýklarý, ilgilerini tümüyle bedensel belirtiler üzerinde toplayarak fizyolojik kavramlarýn dýþýna çýkamadýklarý görülmektedir. Da Costa'nýn çalýþmasýný yayýmladýðý tarih olan 1871'de, Westpal, açýk alanlarda þiddetli korku yaþayan ve bu nedenle evlerine gitmek üzere tanýmadýklarý kimselerden yardým isteyen üç erkek hastasýný bildirdiði "Die Agoraphobie" isimli çalýþmasýnda agorafobi sendromunu tanýmlamýþtýr (Thorpe ve Burns 1983). Bu sendromun çaðdaþ tanýmlamasý, hastalarýn çoðunun kadýn olmasý, korkularýn açýk 5

2 TÜKEL R. alanlarda deðil, evin güven veren ortamýndan tek baþýna uzaklaþýldýðýnda ve yabancý olunan ortamlara girildiðinde yaþanmasýyla Westpal'ýn ilk ortaya koyduðundan önemli farklýlýklar içermektedir. Agorafobi sendromuna ismini koyan Westpal olsa da, ondan bir yýl önce 1870'de Benedikt, benzer bir durum için farklý bir isim önermiþtir (Thorpe ve Burns 1983). Toplu bulunulan yerlerde yaþanan baþ dönmesi için kullanmýþ olduðu Almanca "platzschwindel" teriminin, bu kiþilerin panik ataðý sýrasýnda fiziksel duyumlarý üzerinde odaklandýklarý ve bu durumdan kaçýnmaya çalýþtýklarý, baþ dönmesinin de paniðin önde gelen belirtilerinden biri olduðu düþünüldüðünde, doðru bir tanýmý içerdiði söylenebilir. I. Dünya Savaþý sýrasýnda Da Costa sendromunun "kalbin bozulmuþ aksiyonu" adý altýnda tekrar ortaya çýktýðý görülmektedir. Böylece, bir kez daha anksiyetenin kardiyak görünümleri ilgi odaðý haline gelmiþ, 1918'de Lewis, bu durum için "efor sendromu" adýný önermiþtir. Onun görüþüne göre belirtiler, aþýrý güç kullanma, enfeksiyon hastalýklarý, kardiyak hastalýk, merkezi sinir sistemi anormallikleri gibi altta yatan çeþitli fiziksel etkenlerin bir sonucu olarak ortaya çýkmaktaydý. Oppenheim ise, kardiyak belirtiler ve bitkinlik durumunun sýkça birarada olduðu bu tabloda, daha iyi tanýmladýðý gerekçesiyle "nörosirkülatuvar asteni" terimini kullanmayý seçmiþtir (Nemiah 1985). II. Dünya Savaþý na gelindiðinde ise durum biraz deðiþmiþtir. Savaþ sýrasýnda, önceden kalbin fonksiyonel bozukluðunun sonucu olduðu düþünülen belirtileri gösteren askerlere artýk anksiyete reaksiyonu tanýsý konulmakta ve tedavileri iç hastalýklarý uzmanlarý ya da cerrahlar yerine psikiyatristler tarafýndan üstlenilmektedir. Günümüzde, paniðin kardiyovasküler belirtilerinin anksiyete bozukluðunun akut ve dramatik bir formunu oluþturduðu üzerinde görüþ birliði oluþmuþtur. Panik bozukluðunu "anksiyete nevrozu"ndan ayýrarak, ilk kez farklý bir taný olarak tanýmlayan kiþi ise Klein (1964) olmuþtur. Klein, daha sonradan "farmakolojik diseksiyon" adýný verdiði bir yaklaþýmla, imipramine yanýt veren panik ataklarýný, yanýt vermede baþarýsýz kalan yaygýn anksiyeteden ayýrmýþ ve bu ayrýmdan yola çýkarak panik bozukluðunu farklý bir anksiyete bozukluðu kategorisi olarak tanýmlamýþtýr. Panik ataklarý ile agorafobi arasýndaki iliþkiyi de, ilk kez Klein tanýmlamýþtýr. Klein (1964), panik ataklarý olan hastalarýn yardýmdan uzak kaldýklarýnda, ani olarak, aciz duruma düþme korkusuyla etkinliklerini yalnýz baþlarýna dýþarýya çýkamayacak dereceye kadar gittikçe artan bir þekilde kýsýtladýklarýný bildirmiþtir. Klein (1981), daha sonra geliþtirdiði yeni anksiyete bozukluðu kavramýnda, beklenti anksiyetesinin panik ataklarýnýn ardýlý olduðunu, panik ataklarý ve beklenti anksiyetesini takiben agorafobinin geliþtiðini ortaya koymuþ; panik ataklarý ve agorafobiyi tek bir taný kategorisi içinde ele almýþtýr. Klein'ýn bu görüþleri, taný ve sýnýflandýrma sistemlerine de yansýmýþ, panik bozukluðu, DSM-III-R (APB 1987) ve DSM-IV'te (APB 1994) anksiyete bozukluklarý taný grubunda agorafobiyi de kapsayacak þekilde baþ köþeye kaydýrýlmýþtýr. EPÝDEMÝYOLOJÝ Çeþitli ülkelerde yapýlan epidemiyolojik çalýþmalarýn sonuçlarý, panik bozukluðunun yaþamboyu prevalansýnýn % olduðunu ortaya koymuþtur (Lepine ve Pelissolo 1999). Panik ataklarýnýn yaþamboyu prevalansý ise, kullanýlan taný ölçütlerine göre deðiþmekle birlikte, birçok ülkede %7 ile %9 arasýnda bulunmuþtur (Lepine ve Pelissolo 1999). Panik bozukluðu birinci basamak saðlýk hizmetlerinin verildiði kurumlara baþvuran hastalar arasýnda da sýk görülmektedir. Dünya Saðlýk Örgütü tarafýndan yapýlan ve ICD-10'a göre taný konulan uluslararasý bir çalýþmada, panik bozukluðunun birinci basamak saðlýk kurumlarýnda görülen hastalar arasýndaki yaþamboyu prevalansý %3.4 bulunmuþtur (Üstün ve Sartorius 1995). Panik bozukluðu hastalarý, diðer uzmanlýk alanlarýna ait kliniklere de sýkça baþvurabilmektedir. Vestibuler bozukluk nedeniyle baþvuran hastalarýn %15'inin, kardiyoloji polikliniðine baþvuran hastalarýn %16'sýnýn, hiperventilasyon belirtileri nedeniyle hastaneye baþvuranlarýn %35'inin panik bozukluðu hastasý olduðu bildirilmiþtir (Lepine ve Pelissolo 1999). Panik bozukluðu, en sýk olarak geç ergenlik ile otuzlu yaþlar arasýndaki dönemde baþlamaktadýr. Klinik örneklemde, baþlangýç yaþý ortalamasý 25 civarýndadýr. Panik bozukluðu, daha düþük oranlarda olmakla birlikte, çocuklukta ya da 40 yaþýn üzerinde de baþlayabilmektedir. Agorafobinin eþlik edip etmemesine göre de panik bozukluðunun baþlangýç yaþýnýn deðiþiklik gösterdiði; agorafobi ile birlikte panik bozukluðunun daha sýk olarak yirmili yaþlarýn baþýnda, agorafobisiz panik bozukluðunun ise daha fazla 6

3 PANÝK BOZUKLUÐU Westphal 1871/1872 Da Costa 1871 Agoraphobia "Irritable heart" Beard 1880 Nevrasteni Freud 1894 Anksiyete nevrozu Nevrasteni Klein 1981 Panik bozukluðu Yaygýn anksiyete bozukluðu (Katschnig 1999) Þekil 1. Modern panik bozukluðu kavramýnýn kökenleri. sýklýkla yirmili yaþlarýn sonlarýnda baþladýðý bildirilmiþtir (Faravelli ve Paionni 1999). Panik bozukluðunun kadýnlarda daha sýk görüldüðü, çeþitli epidemiyolojik ve klinik çalýþmalarýn ortak bir bulgusudur. Kadýnlarýn erkeklere oraný yaklaþýk 3/1'dir. Özellikle agorafobisi olan panik bozukluðu hastalarýnda, kadýn erkek oraný kadýnlarýn lehine artmaktadýr. Kaçýnma boyutuyla cinsiyet oranlarýný dikkate alarak yapýlan çalýþmalarda (Reich ve ark. 1987, Rapee ve Murrell 1988), daha fazla agorafobik kaçýnmanýn görüldüðü hasta gruplarýnda, artan oranlarda daha fazla sayýda kadýn bulunduðu bildirilmiþ; kimi araþtýrmacýlar, aþýrý kaçýnmanýn olduðu panik bozukluðu hastalarýnýn dörtte üçünden fazlasýný kadýnlarýn oluþturduðuna dikkati çekmiþtir (Myers ve ark. 1984, Thyer ve ark. 1985). KLÝNÝK ÖZELLÝKLER Panik ataðý Panik ataklarý farklý tiplerde ortaya çýkabilmektedir. Bilinen bir durumsal tetikleyici olmadan ortaya çýkan panik ataklarý, "beklenmedik" tipte panik ataklarýdýr. Belli durumlarda ortaya çýkma olasýlýðý yüksek olan, ancak mutlaka çýkmasý gerekmeyen panik ataklarý ise "durumsal yatkýnlýk gösterilen" panik ataklarý olarak adlandýrýlmýþtýr. Panik ataklarýnýn bir diðer tipi, durumsal bir tetikleyici ile karþýlaþýlmasýnýn hemen ardýndan ortaya çýkan "duruma baðlý" panik ataklarýdýr. Panik bozukluðunun en temel özelliði yineleyici, ne zaman baþlayacaðý önceden kestirilemeyen "beklenmedik" panik ataklarýnýn görülmesidir. Panik bozukluðu tanýsý konulabilmesi için beklenmedik panik ataklarýnýn en azýndan hastalýðýn baþlangýcýnda görülmüþ olmasý gerekmektedir. Agorafobinin geliþtiði hastalarda ise, "durumsal yatkýnlýk gösterilen" ya da "duruma baðlý" panik ataklarý beklenmedik olanlardan daha yaygýn olarak görülebilmektedir. Panik ataklarý tipik olarak, yoðun bir korku, endiþe ve kötü bir þeyler olacaðý beklentisi ile ani olarak baþlar ve kýsa sürede en yüksek düzeyine ulaþýr. Panik ataðý sýrasýnda soluk alma güçlüðü, boðulma hissi, baþ dönmesi, baygýnlýk hissi, çarpýntý, kalp atým sayýsýnda artma, titreme, bulantý, karýnda rahatsýzlýk hissi, uyuþma, karýncalanma hissi, sýcak basmasý, ürperme, göðüs aðrýsý gibi bedensel belirtiler ortaya çýkar. Bedensel belirtilerin yaný sýra tabloya sýklýkla ölüm korkusu, delirme ya da kontrolü kaybetme korkusu gibi biliþsel belirtiler eklenir. Ayrýca, anksiyetenin yoðunluðuna baðlý olarak kiþi, kendini ya da çevresini deðiþmiþ ve gerçek dýþý olarak algýlayabilir. Panik ataðý geçiren kiþiler, bir felaket ile karþý karþýya olduðu duygusu içindedirler. Kalp atým sayýsýnda artma, çarpýntý, göðüs aðrýsý gibi yakýnmalarý nedeniyle sýklýkla kalp krizi geçirdiklerini, ölebileceklerini düþünürler. Panik ataðý genellikle on-onbeþ dakika içinde yatýþmakla birlikte, daha uzun da sürebilir. Hastalýðýn gidiþi sýrasýnda panik ataklarýnýn sýklýk ve þiddeti deðiþkenlik gösterir. 7

4 TÜKEL R. Tablo 1. Panik ataðý için DSM-IV taný ölçütleri Aþaðýdaki belirtilerden dördünün (ya da daha fazlasýnýn) birden baþladýðý ve 10 dakika içinde en yüksek düzeyine ulaþtýðý, ayrý bir yoðun korku ya da rahatsýzlýk duyma döneminin olmasý: 1. Çarpýntý, kalp atýmlarýný duyumsama ya da kalp hýzýnda artma olmasý, 2. Terleme, 3. Titreme ya da sarsýlma, 4. Nefes darlýðý ya da boðuluyor gibi olma duyumlarý, 5. Soluðun kesilmesi, 6. Göðüs aðrýsý ya da göðüste sýkýntý hissi, 7. Bulantý ya da karýn aðrýsý, 8. Baþ dönmesi, sersemlik hissi, düþecekmiþ ya da bayýlacakmýþ gibi olma, 9. Derealizasyon (gerçekdýþýlýk duygularý) ya da depersonalizasyon (benliðinden ayrýlmýþ olma), 10. Kontrolünü kaybedeceði ya da çýldýracaðý korkusu, 11. Ölüm korkusu, 12. Parezteziler (uyuþma ya da karýncalanma duyumlarý), 13. Üþüme, ürperme ya da ateþ basmalarý. Beklenti anksiyetesi Panik ataðýnýn yatýþmasýnýn ardýndan, sýklýkla yeni bir atak geçirme korkusu olarak tanýmlanan beklenti anksiyetesi geliþmektedir. Hastalar, yeni bir ataðýn geliþebileceði korkusunun yanýsýra, atak sonrasý ortaya çýkabilecek sonuçlara iliþkin de yoðun bir endiþe yaþarlar. Beklenti anksiyetesi, yoðunluðu ölçüsünde panik ataðý eþiðini düþürerek, yeni ataklarýn ortaya çýkma riskini arttýrýcý bir etki gösterebilir. Agorafobi Panik bozukluðu hastalarýnýn bir kýsmý, panik ataðý geçirmesi halinde kaçmasýnýn ya da yardým almasýnýn zor olabileceði durumlardan uzak durmaya baþlar. Kiþinin, yeni bir atak geçirme korkusuyla, tek baþýna ev dýþýnda, kalabalýkta, köprü üzerinde olmaktan, otobüsle, trenle, arabayla yolculuk etmekten kaçýndýðý bu durum "agorafobi" olarak adlandýrýlýr. Agorafobinin toplum içinde ve klinik örneklemde panik bozukluðuna eþlik etme oranlarý, farklýlýk gösterebilmektedir. Toplum içinde panik bozukluðu hastalarýnýn yaklaþýk 1/2-1/3'üne agorafobi eþlik ederken, klinikte görülen hastalarda bu oran daha yüksek (yaklaþýk 3/4) olabilmektedir. Agorafobik durumlarýn ortak özelliði, ani bir sýkýntý anýnda dýþýna çýkmanýn zor olduðunun düþünüldüðü durumlar olmasýdýr. Agorafobiklerin korku duyduklarý durumlar þu þekilde sýralanabilir: Pazar yerinde, büyük bir maðaza ya da alýþveriþ yerinde olma, Otobüs, tren, vapur, uçak gibi toplu taþýma araçlarýyla yolculuk etme, Toplu olarak bulunulan ortamlarda, kalabalýk içinde, iþlek caddelerde olma, Özellikle trafiðin sýkýþýk olduðu yerlerde arabayla yolculuk etme, Köprüden geçme, Kuyrukta bekleme. Agorafobiklerin bu tür durumlardan kaçýnmalarý temel özellikleridir. Yaþanýlan korkunun þiddeti kaçýnmalarýnýn derecesini de belirler. Agorafobikler, hastalýk hafif seyrettiðinde, bu durumlarda bulunmaya sýkýntý çekerek de olsa katlanabilir ve görece olaðan bir yaþam biçimini sürdürebilirler. Korkunun þiddeti arttýkça kaçýnma davranýþý belirginleþir ve kýsýtlý bir yaþam biçimi ortaya çýkar. Hastalýðýn en aðýr durumunda ise, kiþi eve kapanýr ve eþlik eden bir kimse olmadýkça evden dýþarý çýkamaz. Bu tür bir özellik gösteren hastalar, "eve baðlý" agorafobikler olarak da adlandýrýlmaktadýr. Agorafobiklerin bir diðer özelliði, yalnýz olduklarýnda daha çok korku yaþamalarý, özellikle de kendilerini güven içinde hissettikleri bölgelerin dýþýna çýktýklarýnda, sýklýkla yanlarýnda birisinin olmasýna gereksinim duymalarýdýr. Panik ataklarý agorafobi iliþkisi Agorafobi terimi, Yunanca da alýþveriþ merkezi, toplantý veya toplantý yeri anlamýna gelen "agora" kelimesinden türetilmiþtir. Agorafobinin uzun yýllar birçok yazar tarafýndan açýk alanlardan korku olarak tanýmlandýðý, bu tür bir kullanýmýn hem semantik hem de klinik olarak yanlýþ olduðu görülmektedir. Marks (1970), agorafobinin özünün toplu bulunma 8

5 PANÝK BOZUKLUÐU Tablo 2. Agorafobi için DSM-IV taný ölçütleri A. Beklenmedik ya da durumsal yatkýnlýk gösterilen bir panik ataðý ya da panik benzeri belirtilerin ortaya çýkmasý durumunda, yardým saðlanamayabileceði ya da kaçmanýn zor olabileceði (ya da sýkýntý doðurabileceði) yerlerde ya da durumlarda bulunmaktan anksiyete duyma. Agorafobik korkular arasýnda; tek baþýna evin dýþýnda olma, kalabalýk bir ortamda bulunma ya da sýrada bekleme, köprü üstünde olma ve otobüs, tren ya da otomobille geziye çýkma sayýlabilir. B. Bu durumlardan kaçýnýlýr ya da Panik Ataðý / panik benzeri belirtiler ortaya çýkacaðý anksiyetesiyle ya da yoðun bir sýkýntýyla bu durumlara katlanýlýr ya da eþlik eden birinin varlýðýna gereksinim duyulur. C. Bu anksiyete ya da fobik kaçýnma, Sosyal Fobi (örn. utanma korkusu nedeniyle toplumsal durumlardan kaçýnma), Özgül Fobi (örn. asansör gibi tek bir durumla sýnýrlý kaçýnma), Obsesif Kompulsif Bozukluk (örn. bulaþma ile ilgili obsesyon nedeniyle kir ve pislikten kaçýnma), Travma Sonrasý Stres Bozukluðu (örn. aðýr bir stres etkenine eþlik eden uyaranlardan kaçýnma) ya da Ayrýlma Anksiyetesi Bozukluðu (örn. evden ya da akrabalardan ayrýlmaktan kaçýnma) gibi baþka bir mental bozuklukla daha iyi açýklanamaz. yerlerinin birinden korkuyu içerdiðini belirtmiþ, bu durumu dýþ uyaranýn fobik bir hastalýðý olarak tanýmlamýþtýr. Klinik gözlemler, agorafobinin toplu bulunulan yerlerde olmaktan korku kadar, psikolojik güvenlik saðlayan alýþýk olunan çevre ve insanlardan uzak olmaktan korkuyu da kapsadýðýný ortaya koymaktadýr. Gerçekten de, agorafobiklerin kolayca "güvenli bölgelere" (ev, alýþýk olunan çevre vb) çekilmelerinin mümkün olmadýðý durumlardan korkma eðilimleri dikkat çekicidir. Evden veya diðer güvenli ortamlardan ayrýlmaya isteksizliðin veya bunu reddediþin fobik bir kaçýnma olarak etiketlenmesiyle agorafobik sendroma yanlýþ bir izlenim verildiði ileri sürülmüþtür (Hallam 1978). Panik ataðýnýn agorafobinin tanýmlanmasýnda önemli olduðunu ileri süren araþtýrmacýlardan Goldstein ve Chambless (1978) ise, agorafobiyi "korkudan korku" kavramý üzerine temellendirmiþlerdir. "Korkudan korku" kavramý ile, agorafobiklerin çeþitli ortamlarda kendi fizyolojik yanýtlarýndan korktuklarý dile getirilmiþ, sonralarý birçok araþtýrmacý tarafýndan da benimsenen bu tanýmlama ile, agorafobiyi dýþ uyaranlardan fobik bir korku olarak gören anlayýþtan uzaklaþma belirginleþmiþtir. Panik ataklarý ile agorafobinin iliþkisi birçok araþtýrmacýnýn ilgisini çekmiþ, kaçýnma davranýþýnýn geliþmesinde belirleyici rol oynayan etkenler ilginin en çok odaklandýðý noktalardan birini oluþturmuþtur. Araþtýrmalarda daha çok panik ataklarýnýn tipi üzerinde durulmuþ, beklenmedik panik ataklarýnýn beklenti anksiyetesi ve kaçýnma ile iþlevsel olarak iliþkili olduðu bildirilmiþtir (Rachman ve Levitt 1985). Barlow'a (1988) göre, kaçýnma davranýþýnýn ortaya çýkmasý ve sürdürülmesinde birçok etken rol oynasa da, en azýndan baþlangýçta korkunun yarattýðý temel duygudan kaçma eðilimi ile kaçýnma arasýnda yakýn bir iliþki bulunmaktadýr. Bu yaklaþýmda, agorafobik kaçýnma, "beklenmedik" panik ataklarýnýn ortaya çýkma olasýlýðý üzerinden yaþanan anksiyeteyle kiþinin baþa çýkma yollarýndan biri olarak ele alýnmaktadýr. Panik bozukluðu hastalarýnda agorafobi, sýklýkla ilk panik ataðýnýn sonrasýnda birkaç günden birkaç yýla kadar deðiþen bir süre içinde geliþmektedir. Panik ataðý agorafobi iliþkisini araþtýrdýðýmýz bir çalýþmada (Tükel 1992), agorafobinin, agorafobili panik bozukluðu hastalarýnýn yaklaþýk yarýsýnda ilk panik ataðýnýn hemen ardýndan, %75'inde ilk bir yýl içinde baþladýðý gözlenmiþtir. Agorafobinin klinik gidiþi, özellikle de panik ataklarýyla iliþkisi açýsýndan deðiþkendir. Kimi olgularda panik ataklarýnýn ortadan kalkmasýyla agorafobi düzelirken, kimisinde agorafobi panik ataklarýnýn gidiþinden baðýmsýz olarak süreðen bir gidiþ gösterebilmektedir. TANI ÖLÇÜTLERÝ DSM-IV'te Panik Bozukluðu, agorafobinin mevcut olup olmamasýna göre iki farklý taný olarak yer almýþtýr: 1. Agorafobi Olmadan Panik Bozukluðu 2. Agorafobi ile Birlikte Panik Bozukluðu DSM-IV'te ayrýca, Panik Bozukluðu Öyküsü olmadan Agorafobi ayrý bir taný olarak yer almaktadýr. HAZIRLAYICI ETKENLER VE HASTALIÐIN GÝDÝÞÝ Erken dönem yaþam olaylarý Panik bozukluðu hastalarýnda görülen erken dönem yaþam olaylarý arasýnda en çok üzerinde durulaný 9

6 TÜKEL R. Tablo 3. Agorafobi olmadan panik bozukluðu için DSM-IV taný ölçütleri A. Aþaðýdakilerden hem (1), hem de (2) vardýr: 1. Yineleyen beklenmedik panik ataklarý 2. Ataklardan en az birini, 1 ay süreyle (ya da daha uzun bir süre) aþaðýdakilerden biri (ya da daha fazlasý) izler: a) Baþka ataklarýn da olacaðýna iliþkin sürekli kaygý, b) Ataðýn yol açabilecekleri ya da sonuçlarýyla (örn. kontrol kaybetme, kalp krizi geçirme, çýldýrma) ilgili olarak üzüntü duyma, c) Ataklarla iliþkili olarak belirgin bir davranýþ deðiþikliði gösterme. B. Agorafobinin olmamasý C. Panik ataklarý bir maddenin (örn. kötüye kullanýlabilen bir ilaç, tedavi için kullanýlan bir ilaç) ya da genel týbbi durumun (örn. hipertiroidizm) doðrudan fizyolojik etkilerine baðlý deðildir. D. Panik ataklarý, Sosyal Fobi (örn. korkulan toplumsal durumlarla karþýlaþma üzerine ortaya çýkan), Özgül Fobi (örn. özgül fobik bir durumla karþýlaþma), Obsesif Kompulsif Bozukluk (örn. bulaþma üzerine obsesyonu olan birinin kir ya da pislikle karþýlaþmasý), Travma Sonrasý Stres Bozukluðu (örn. aðýr bir stres etkenine eþlik eden uyaranlara tepki olarak) ya da Ayrýlma Anksiyetesi Bozukluðu (örn. evden ya da yakýn akrabalardan uzak kalmaya tepki olarak) gibi baþka bir mental bozuklukla daha iyi açýklanamaz. Tablo 4. Panik bozukluðu öyküsü olmadan agorafobi için DSM-IV taný ölçütleri A. Panik benzeri belirtiler (örn. baþ dönmesi ya da diyare) ortaya çýkacaðý korkusuyla iliþkili olarak agorafobinin varlýðý B. Taný ölçütleri Panik Bozukluðunun taný ölçütlerini hiçbir zaman karþýlamamýþtýr. C. Bu bozukluk bir maddenin (örn. kötüye kullanýlabilen bir ilaç, tedavi için kullanýlan bir ilaç) ya da genel týbbi bir durumun doðrudan fizyolojik etkilerine baðlý deðildir. D. Eþlik eden genel týbbi bir durum varsa, A taný ölçütünde tanýmlanan korku genelde bu duruma eþlik eden korkudan çok daha fazladýr. ebeveynden ayrýlmadýr. Araþtýrmalarda, panik bozukluðu hastalarýnýn 1/4-1/2'sinde çocukluk döneminde uzun süreli ebeveynden ayrýlma saptanmýþtýr (Raskin ve ark. 1982, Coryell ve ark. 1983, Thorpe ve Burns 1983, Torgersen 1986). Çocuklukta yaþanan ayrýlýklarýn özellikle de agorafobi geliþimi üzerinde etkili olduðu düþünülmektedir. Ebeveynin ölümü, ebeveynden uzun süreli ayrý kalma gibi travmatik yaþam olaylarýnýn saðlýklý kiþilere göre panik ataklý agorafobiklerde daha sýk yaþandýðý (Faravelli ve ark. 1985, Tweed ve ark. 1989), agorafobinin eþlik ettiði panik bozukluðu hastalarýnda, agorafobinin eþlik etmediði hastalara göre bu tür travmatik yaþantýlarýn daha yüksek oranda görüldüðü ileri sürülmüþtür (Faravelli ve ark. 1988). Buna karþýn, agorafobi ile çocukluktaki ayrýlýk yaþantýlarý arasýnda bir iliþki bulunmadýðýný bildiren araþtýrmacýlar da mevcuttur (Rapee ve Murrell 1988). Erken dönemde cinsel ya da fiziksel kötü davranýma maruz kalma, panik bozukluðu hastalarýnda araþtýrýlan bir diðer konudur. Bir araþtýrmada, panik bozukluðu olgularýnýn %8'inin cinsel, %12'sinin fiziksel kötü davranýma maruz kaldýðý belirlenmiþtir (Breier ve ark. 1986). Bir diðer araþtýrmada ise, 5 yaþýndan önce fiziksel ve cinsel kötü davranýma maruz kalanlarda eriþkin yaþamda en sýk görülen psikiyatrik bozukluðun agorafobi olduðu bildirilmiþtir (Saunders ve ark. 1992). Stresli yaþam olaylarý Panik bozukluðunun geliþiminin öncesinde stresli yaþam olaylarý görülebilmektedir. Bu konuda yapýlan bir araþtýrmada, olgularýn yaklaþýk 2/3'ünde, hastalýðýn baþlamasýndan önceki 6 ay içinde stresli yaþam olaylarýnýn mevcut olduðu saptanmýþtýr (Breier ve ark. 1986). Bu olaylar görülme sýklýðý dikkate alýnarak þu þekilde sýralanmýþtýr; sevilen bir kiþiden ayrýlma ya da ayrýlma tehditi yaþama, iþ deðiþtirme, gebelik, göç, evlilik, okuldan mezun olma, yakýn bir kiþinin ölümü, fiziksel hastalýk. Bu konuda yapýlan bir diðer çalýþmada, panik bozukluðu hastalarýnda ilk panik ataðýnýn öncesinde stresli bir yaþam olayýna rastlanma oraný %80 bulunmuþtur (Uhde ve ark. 1985). 57 panik bozukluðu hastasýnda yapmýþ olduðumuz bir çalýþmada (Tükel 1992), olgularýn %84'ünde ilk panik ataðýnýn öncesindeki altý aylýk sürede stresli bir yaþam olayýnýn mevcut olduðunu 10

7 PANÝK BOZUKLUÐU saptadýk. Araþtýrma sonuçlarý en yüksek oranlarda görülen yaþam olaylarýnýn yakýn bir kiþinin ölümü (%17), iþle ilgili sorunlar (%17), sevilen bir kiþiden ayrýlma (%14) olduðunu ortaya koymuþtur. Hastalýðýn gidiþi ve prognoz Süreðen bir hastalýk olan panik bozukluðunun gidiþi, kiþiden kiþiye deðiþiklikler gösterebilmektedir. Bir iki yýl gibi izlemelerin sonuçlarý panik bozukluðunda iyi bir prognoza iþaret ederken, uzun süreli izleme çalýþmalarýndan, çok da yüz güldürücü sonuçlar elde edilmemiþtir (Coryell ve ark. 1983, Noyes ve ark. 1990, Faravelli ve ark. 1995). 4-6 yýllýk tedavi sonrasý izleme çalýþmasýnda, olgularýn %30'unun iyileþtiði, %40-50'sinin belirtileri tam kaybolmadan düzeldiði, %20-30'unun belirtilerinin ayný kaldýðý ya da daha kötüleþtiði görülmüþtür (Katschnig ve ark. 1996, Roy- Byrne ve Cowley 1995). GENEL TIBBÝ DURUMLAR ÝLE AYIRICI TANI Fiziksel Hastalýklar Hipoglisemi, hipertiroidi, hipoparatiroidi, Cushing hastalýðý, feokromasitoma gibi fiziksel hastalýklarda panik bozukluðunda görülenlere benzer belirtiler ortaya çýkabilmektedir. Panik bozukluðu tanýsý, belirtiler organik bir etken tarafýndan baþlatýlmadýðý ve sürdürülmediði durumlarda konulmalýdýr. Psikoaktif maddelere baðlý entoksikasyon ve yoksunluk durumlarý Barbitürat gibi maddelerden yoksunluk; kafein, kokain ve amfetamin gibi maddelere baðlý entoksikasyon durumlarýnda panik ataklarý görülebilir. Bu gibi durumlarda panik bozukluðu tanýsý konulmamalýdýr. Panik ataklarýnýn görüldüðü genel týbbi durumlarýn listesi Tablo 5'te verilmiþtir. EÞLÝK EDEN PSÝKOPATOLOJÝ Major depresyon Panik bozukluðu sýklýkla diðer anksiyete bozukluklarý ve depresyonla birlikte bulunur. Panik bozukluðu hastalarýnýn %35-91'inde major depresif epizod görülmektedir (Breier ve ark. 1985, Stein ve ark. 1990). Panik bozukluðu ve depresyonun birlikte görüldüðü hastalarýn 1/3'ünde depresyonun panik bozukluðundan önce baþladýðý, 2/3'ünde depresyonun panik bozukluðu ile birlikte ya da ondan sonra baþladýðý bildirilmiþtir (Lesser ve ark. 1989). Özellikle Tablo 5. Panik ataklarýnýn görüldüðü genel týbbi durumlar Kesilme sendromu (alkol, benzodiazepin, barbitürat) Entoksikasyon (alkol, benzodiazepin, amfetamin, kafein, kokain) Endokrin hastalýklar Hipertiroidi Hipoglisemi hastalýðýn uzun süre devam ettiði, þiddetli panik ataklarýnýn görüldüðü ya da ileri derecede agorafobik kaçýnmanýn geliþtiði hastalarda ortaya çýkan çaresizlik durumu, zamanla yerini ümitsizliðe ve depresif belirtilere býrakabilmektedir. Sosyal fobi Feokromositoma Hipoparatiroidi Cushing hastalýðý Kalp hastalýklarý Paroksismal supraventriküler taþikardi Anjina pektoris Mitral valv prolapsusu Göðüs hastalýklarý Bronþiyal astma Pulmoner emboli Kronik obstrüktif akciðer hastalýðý Nörolojik hastalýklar Menapoz Anemi Geçici iskemik atak Parsiyel kompleks nöbetler Migren Panik bozukluðu ve sosyal fobi seyrek olmayan bir oranda birlikte görülmektedir. Panik bozukluðuna sosyal fobi eþlik ettiðinde, yaþamboyu depresyon geliþme olasýlýðý artmaktadýr. Sosyal fobinin eþlik ettiði hastalarda, panik bozukluðunun mevcut belirtilerine kendine yönelik olumsuz deðerlendirme eðilimi, benlik saygýsý düþüklüðü, kiþilerarasý iliþkilerde aþýrý duyarlý olma gibi özelliklerin eklenmesinin, depresyon riskini arttýrdýðýndan söz edilebilir. Ayrýca, bu hastalarda agorafobinin getirdiði yaþam kýsýtlýlýðý, sosyal 11

8 TÜKEL R. izolasyonla daha ileri boyutlara taþýnmakta ve depresyonun geliþmesini kaçýnýlmaz kýlabilmektedir. Obsesif kompulsif bozukluk Panik bozukluðu ile birlikte görülebilen ve eþlik ettiðinde bu hastalarda depresyon riskini arttýran bir diðer hastalýk obsesif kompulsif bozukluktur. Çeþitli çalýþmalarda (Breier ve ark. 1986, Crino ve Andrews 1996), panik bozukluðu hastalarýnýn yaklaþýk 1/5'ine obsesif kompulsif bozukluk eþtanýsý konulduðu bildirilmiþtir. Alkol kullanýmý Alkol kullanýmý ile agorafobi arasýndaki iliþkiye ilk kez olarak, 1871'de, bira ya da þarap kullanan hastalarýn korktuklarý bölgelerden rahat bir þekilde geçtiklerini gözlemleyen Westphal dikkat çekmiþtir (Smail ve ark. 1984). Alkol kötüye kullanýmý, panik bozukluðu hastalarý için ciddi bir risk etkenidir. Panik bozukluðu hastalarý baþlangýçta beklenti anksiyetelerini azaltmak için alkol içmeye baþlamakta, ancak zamanla alkolizm bir komplikasyon olarak ortaya çýkabilmektedir. Ýki çalýþmada, panik bozukluðu hastalarýnda alkolizm görülme oraný %17 bulunmuþtur (Breier ve ark. 1986, Aronson 1987). Panik bozukluðunun alkolikler arasýndaki sýklýðýnýn da, toplum içindeki görülme sýklýðý ile karþýlaþtýrýldýðýnda, yüksek olmasý dikkat çekicidir (Leckman ve ark. 1983, Noyes ve ark. 1986). Kimi yazarlara göre, alkol kullanýmý ve tekrarlayan alkol çekilmeleri, sempatik sinir sisteminin merkezi kontrolü üzerine bir etkiyle panik bozukluðunun baþlamasýna yol açabilmektedir (Stockwell ve ark. 1984). Ýntihar giriþimleri Panik bozukluðu hastalarýnda önemli bir diðer risk etkeni, intihar düþünceleri ve giriþimleridir. Bir çalýþmada (Lepine ve ark. 1993), panik bozukluðu hastalarýnýn %42'sinin yaþamlarýnýn bir döneminde intihar giriþiminde bulunduðu bildirilmiþtir. Panik bozukluðu hastalarýnda intihar giriþimlerinin sýklýkla, eþlik eden psikopatoloji, özellikle de major depresif bozukluk ve alkol/madde kötüye kullanýmý ile iliþkili olduðu bulunmuþtur. Hipokondriyazis Panik bozukluðu hastalarý, bedensel duyumlarýna yönelik artmýþ bir dikkat gösterirler ve bedensel deðiþikliklere aþýrý duyarlýdýrlar. Örneðin çok kahve içilmesi, egzersiz yapma ya da basitçe heyecanlanma gibi durumlarda, panik bozukluðu hastasý, kendi fizyolojik uyarýlmasýný yanlýþ yorumlayarak çarpýntýlarý olmasý muhtemel bir kalp krizinin, soluk alma güçlüðünü soluksuz kalýp ölmenin bir habercisi olarak görebilmektedir. Bu hastalarda, fiziksel hastalýk olduðu inancý ve bedensel uðraþýlar, daha sýk olarak ataklarýn olduðu dönemle sýnýrlýdýr. Panik bozukluðu hastalarýnda, bu tür özelliklerinin dýþýnda, %20 gibi düþük olmayan oranlarda, ciddi bir hastalýðý olduðu korkusunun ve bu yöndeki inancý týbbi olarak onaylatma eðiliminin süreklilik gösterdiði gerçek hipokondriyazis görülebilmektedir (Faravelli ve Paionni 1999). Hipokondriyak korkular, en sýk kardiyak ya da nörolojik bir hastalýk geçirmekle ilgili olarak ortaya çýkmaktadýr. Amerikan Psikiyatri Birliði (1987) Mental Bozukluklarýn Tanýsal ve Sayýmsal Elkitabý, Gözden Geçirilmiþ 3. Baský (DSM-III- R), (Çev. E Köroðlu) Ankara, Hekimler Yayýn Birliði, Amerikan Psikiyatri Birliði (1994) Mental Bozukluklarýn Tanýsal ve Sayýmsal Elkitabý, 4. Baský (DSM-IV), (Çev. E Köroðlu) Ankara, Hekimler Yayýn Birliði. Aronson T (1987) Is panic disorder a distinct diagnostic entity. A critical review of the borders of a syndrome. J Nerv Ment Dis, 175: Barlow DH (1988) Anxiety and its disorders: The Nature and Treatment of Anxiety and Panic. New York, Guilford Press. Breier A, Charney DS, Heninger GR (1985) The diagnostic validity of anxiety disorders and their relationship to depressive illness. Am J Psychiatry, 142: Breier A, Charney DS, Heninger GR (1986) Agoraphobia with panic attacks: development, diagnostic stability, and course of illness. Arch Gen Psychiatry, 43: KAYNAKLAR Coryell W, Noyes R, Clancy J (1983) Panic disorder and primary unipolar depression: A comparison of backround and outcome. J Affect Disord, 5: Crino RD, Andrews G (1996) Obsessive-compulsive disorder and axis I comorbidity. J Anxiety Disord, 10: Faravelli C, Webb T, Ambonetti A ve ark. (1985) Prevalence of traumatic early life events in 31 agoraphobic patients with panic attacks. Am J Psychiatry, 142: Faravelli C, Pallanti S, Frassine R ve ark. (1988) Panic attacks with and without agoraphobia: A comparison. Psychopathology, 21: Faravelli C, Paionni A (1999) Panic disorder: Clinical course, etiology and prognosis. Panic Disorder: Clinical Diagnosis, Management and Mechanisms, DJ Nutt, JC Ballenger, JP Lepine (Ed), London, Martin Dunitz. Faravelli C, Paterniti S, Scarpato MA (1995) 5-year prospective, 12

9 PANÝK BOZUKLUÐU naturalistic follow-up study of panic disorder. Compr Psychiatry, 36: Freud S (1894) On the grounds of detaching a particular syndrome from neurasthenia under the description "anxiety neurosis". The Standart Edition of the Complete Psycological Works of Sigmund Freud, 3. Cilt, London, Hogarth Press, Goldstein AJ, Chambless DL (1978) A reanalysis of agoraphobia. Behav Res Ther, 9: Hallam RS (1978) Agoraphobia: A critical review of the concept. Br J Psychiatry, 133: Katschnig H, Amering M, Stolk JM ve ark. (1996) Predictors of quality of life in a long-term follow-up study of panic disorder patients after a clinical drug trial. Psychopharmacol Bull, 32: Katschnig H (1999) Anxiety neurosis, panic disorder or what. Panic Disorder: Clinical Diagnosis, Management and Mechanisms, DJ Nutt, JC Ballenger, JP Lepine (Ed), London, Martin Dunitz. Klein DF (1964) Delineation of two drug-responsive anxiety syndromes. Psychopharmacology, 5: Klein DF (1981) Anxiety reconceptualized. Anxiety: New Research and Changing Concepts, DF Klein, J Raskin (Ed), New York, Raven Press. Leckman JF, Weissman MM, Merikangas KR ve ark. (1983) Panic disorder and major depression: Increased risk of depression, alcoholism, panic, and phobic disorders in families of depressed probands with panic disorder. Arch Gen Psychiatry, 40: Lepine JP, Chignon JM, Teherani M (1993) Suicide attempts in patients with panic disorder. Arch Gen Psychiatry, 50: Lepine JP, Pelissolo A (1999) Epidemiology, comorbidity and genetics of panic disorder. Panic Disorder: Clinical Diagnosis, Management and Mechanisms, DJ Nutt, JC Ballenger, JP Lepine (Ed), London, Martin Dunitz. Lesser IM, Rubin RT, Rifkin RP ve ark. (1989) Secondary depression in panic disorder and agoraphobia. II. Dimensions of depression symptomatology and their response to treatment. J Affect Dis, 16: Marks IM (1970) Agoraphobic syndrome (phobic anxiety state). Arch Gen Psychiatry, 23: Myers JK, Weissman MM, Tischler GL ve ark. (1984) Six-month prevalence of psychiatric disorders in three communities: Arch Gen Psychiatry, 41: Nemiah JC (1985) Anxiety states (anxiety neuroses). Comprensive Text Book of Psychiatry /IV, 1. Cilt, Baltimore, Williams and Wilkins. Noyes R, Crowe RR, Harris EL ve ark. (1986) Relationship between panic disorder and agoraphobia: A family study. Arch Gen Psychiatry, 43: Noyes R, Reich J, Christiansen J ve ark. (1990) Outcome of panic disorder. Relationship to diagnostic subtypes and comorbidity. Arch Gen Psychiatry, 47: Rachman S, Levitt K (1985) Panics and their consequences. Behav Res Ther, 23: Rapee RM, Murrell E (1988) Predictors of agoraphobic avoidance. J Anxiety Disord, 2: Raskin M. Peeke HVS, Dickman W ve ark. (1982) Panic and generalized anxiety disorders: Developmental antecedents and presipitants. Arch Gen Psychiatry, 39: Reich J, Noyes R, Troughton E (1987) Dependent personality associated with phobic avoidance in patients with panic disorder. Am J Psychiatry, 144: Roth M (1988) Anxiety and anxiety disorders: General overview. Handbook of Anxiety, 1. Cilt, Biological, Clinical and Cultural Perspectives, M Roth, R Noyes, GD Burrows (Ed), Amsterdam, Elsevier. Roy-Byrne PP, Cowley DS (1995) Course and outcome in panic disorder: A review of recent follow-up studies. Anxiety, 1: Saunders BE, Villeponteaux LA, Lipovsky JA ve ark. (1992) Child sexual assault as a risk factor for mental disorders among women. Interpersonel Violence, 7: Smail P, Stockwell T, Canter S ve ark. (1984) Alcohol dependence and phobic anxiety states: I. a prevalence study. Br J Psychiatry, 144: Stein MB, Tancer ME, Uhde TW ve ark. (1990) Major depression in patients with panic disorder: Factors associated with course and recurrence. J Affect Disord, 19: Stockwell T, Smail P, Hodgson R (1984) Alcohol dependence and phobic anxiety states: II. a retrospective study. Br J Psychiatry, 144: Thorpe GL, Burns LE (1983) The Agoraphobic Syndrome. New York, Wiley. Thyer BA, Parrish RT, Crutis GC ve ark. (1985) Ages of onset of DSM-III anxiety disorders. Compr Psychiatry, 26: Torgersen S (1986) Childhood and family characteristics in panic and generalized anxiety disorders. Am J Psychiatry, 143: Tükel R (1992) Panik bozukluklarýnda geliþim, klinik seyir ve panik ataklarý ile agorafobi iliþkisi. Türk Psikiyatri Dergisi, 3: Tweed JL, Schoenbach VJ, George LK ve ark. (1989) The effects of childhood parental death and divorse on six-month history of anxiety disorders. Br J Psychiatry, 154: Uhde TW, Boulenger JP, Roy-Byrne PP ve ark. (1985) Longitudinal course of panic disorder: Clinical and biological considirations. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry, 9: Üstün TB, Sartorius N (1995) Mental Illness in General Health Care: An International Study. Chichester, Wiley. 13

Klinik açýdan anksiyete, yaygýn anksiyete ve panik. Panik Bozukluðu. Özet

Klinik açýdan anksiyete, yaygýn anksiyete ve panik. Panik Bozukluðu. Özet TÜKEL R. Panik Bozukluðu Doç. Dr. Raþit TÜKEL Özet Panik bazukluðunun en temel özelliði çoðu kez nerede ve ne zaman ortaya çýkacaðý kestirilemeyen, tekrarlayýcý panik ataklarýnýn görülmesidir. Panik nöbetleri

Detaylı

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Hakan Türkçapar Doç. Dr., SSK Ankara Eðitim Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Ankara Anksiyete bozukluklarýyla depresyonun belirtileri arasýnda belirgin

Detaylı

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks

Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks Sosyal Anksiyete Bozukluðu: Taný, Epidemiyoloji, Etiyoloji, Klinik ve Ayýrýcý Taný Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Sosyal anksiyete bozukluðu, ilk kez 1966'da Marks ve Gelder tarafýndan tanýmlanmasýna karþýn ayrý

Detaylı

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Hatice GÜZ*, Nesrin DÝLBAZ** ÖZET Bu çalýþmada sosyal kaygý ve panik bozukluðu olan

Detaylı

Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki

Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki Panik ve Depresyon: Etiyoloji, Taný ve Eþtaný Sorunlarý Doç. Dr. Levent SEVÝNÇOK*, Dr. Aybars AKOÐLU* Anksiyete duyarlýlýðý yüksek kiþiler anksiyetedeki fiziksel duyumlarýn çok kötü sonuçlarý olabileceðini

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI. Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. PANİK BOZUKLUĞUNDA ALT TİPLER KLİNİK YANSIMALARI Dr. Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Panik Bozukluğu Panik atağı Beklenti anksiyetesi Agorafobi Çarpıntı Terleme Titreme Nefes darlığı Soluğun kesilmesi

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

Sosyal Fobi. Özet. Taný ve Sýnýflandýrma

Sosyal Fobi. Özet. Taný ve Sýnýflandýrma Sosyal Fobi Doç. Dr. Nesrin DÝLBAZ* Özet Sosyal fobi kiþinin baþkalarýnca deðerlendirilmesi mümkün olan birden çok ortamdan sürekli korkma ve bu ortamlarda olabildiðince kaçýnma davranýþlarý gösterme hali;

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD

Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD Prof.Dr. Hatice ÖZYILDIZ GÜZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikiyatri ABD İÇERİK ALT TİPLENDİRMEDEKİ SORUNLAR KLİNİĞE YANSIMASI ÇEKİNGEN KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN ETKİSİ Tanısal bakı Sosyal fobi DSM-I de "Fobik

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor

TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor TOPLUMSAL SAÐLIK DÜZEYÝNÝN DURUMU: Türkiye Bunu Hak Etmiyor Türkiye'nin insanlarý, mevcut saðlýk düzeyini hak etmiyor. Saðlýk hizmetleri için ayrýlan kaynaklarýn yetersizliði, kamunun önemli oranda saðlýk

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Süheyla ÜNAL*, Levent KÜEY**, Cengiz GÜLEÇ***, Mehmet BEKAROÐLU***, Yunus Emre EVLÝCE****, Selçuk KIRLI***** ÖZET * Prof. Dr., Ýnönü Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet

Çekirdek belirtileri açýsýndan duygulaným alanýnda. Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme. Özet Birinci Basamakta Depresyon: Tanýma, Ele Alma, Yönlendirme Doç. Dr. Levent KÜEY* Özet Depresyon psikiyatrik bozukluklar arasýnda en sýk karþýlaþýlan hastalýklardan biridir. Depresif hastalarýn önemli bir

Detaylı

Sosyal Fobinin Diðer Psikiyatrik Hastalýklarla Birlikteliði

Sosyal Fobinin Diðer Psikiyatrik Hastalýklarla Birlikteliði Sosyal Fobinin Diðer Psikiyatrik Hastalýklarla Birlikteliði Metin TURAN*, Ali S ÇÝLLÝ**, Rüstem AÞKIN***, Hasan HERKEN # *, Nazmiye KAYA***, Rahim KUCUR # ** ÖZET Bu çalýþmada psikiyatri polikliniðine

Detaylı

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur?

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? DERLEME Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? Manolya Çalýþýr 1 1 Psk., Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Ankara ÖZET Sýnýrda (borderline) kiþilik bozukluðunun

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Madde Bağımlılığı Olan Hastaların Ebeveynlerinde Psikiyatrik Hastalıklar. Yard. Doç.Dr. Suat Ekinci

Madde Bağımlılığı Olan Hastaların Ebeveynlerinde Psikiyatrik Hastalıklar. Yard. Doç.Dr. Suat Ekinci Madde Bağımlılığı Olan Hastaların Ebeveynlerinde Psikiyatrik Hastalıklar Yard. Doç.Dr. Suat Ekinci Sunum Özeti Neden Ebeveynlerde Psikiyatrik Hastalıklar? Madde Bağımlılığı olan Hastaların Ebeveynlerinde

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Fobik Bozukluklar. Özet

Fobik Bozukluklar. Özet Fobik Bozukluklar Doç. Dr. Mehmet Z. SUNGUR* Özet Fobiler, neden olarak gösterilen uyaranla orantýlý olmayan þiddette ortaya çýkan anksiyete ve bu abartýlý anksiyete tepkisinin mantýksýz olduðunu bilmesine

Detaylı

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri ARAÞTIRMA Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri Selçuk Aslan 1, Esra Yancar Demir 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Klinik Gelişim. Psikiyatri

Klinik Gelişim. Psikiyatri Psikiyatri İlk Söz YAZMADAN EDEMEDİM rüzgâr bu şiiri sana götürsün kâğıttan yaptığım o işlemeli kayıklar fırtınalara dayanan. koş rüzgâr koş. yazmadan edemedim Behçet Aysan İçindekiler 1 Panik Hastasına

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet Alkol Kullaným Bozukluklarý Uz. Dr. Ayhan KALYONCU*, Uz. Dr. Hasan MIRSAL* Özet Alkol kullaným bozukluklarý hem yetiþkinleri hem de gençleri etkileyen oldukça ciddi ve önemli bir saðlýk sorunudur. Alkolle

Detaylı

Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði

Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði Depresyonun Seyri Uz. Dr. Figen Çulha ATEÞCÝ* Major depresif bozukluk tam olarak iyileþebildiði gibi, sýklýkla yineleme ve bazen de kronik gidiþ gösteren bir hastalýktýr. Baþlangýç yaþý genellikle 20'li

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ?

PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? PANİK BOZUKLUĞU SİZ OLSAYDINIZ NE YAPARDINIZ? Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Olgu 1 32 yaşında, kadın Sınıf öğretmeni Evli Bir kızı var Yakınması Toplu taşıma

Detaylı

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi The Examination of the Social Anxiety Symptoms and Sociodemographic

Detaylı

Panik Hastasına Yaklaşım: Klinik Görünüm, Ayırıcı Tanı ve Tedavi İlkeleri

Panik Hastasına Yaklaşım: Klinik Görünüm, Ayırıcı Tanı ve Tedavi İlkeleri Panik Hastasına Yaklaşım: Klinik Görünüm, Ayırıcı Tanı ve Tedavi İlkeleri Raşit TÜKEL İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul Çeşitli ülkelerde yapılan epidemiyolojik

Detaylı

17a EK 17-A ÖYKÜ KONTROL LÝSTESÝ. ² Rahim Ýçi Araçlar - Ek 17-A²

17a EK 17-A ÖYKÜ KONTROL LÝSTESÝ. ² Rahim Ýçi Araçlar - Ek 17-A² EK 17-A RÝA ÝÇÝN DEÐERLENDÝRME KONTROL LÝSTESÝ ÖYKÜ KONTROL LÝSTESÝ Hizmet verenin sorularý: Hizmet alana aþaðýdaki sorularý sorun: Hizmet veren için kurallar: Eðer yanýtlar evet sütununda ise aþaðýdaki

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluðun Belirti Daðýlýmýnýn ve Komorbiditesinin Çocuk ve Ergenler ile Eriþkinler Arasýnda Karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif Kompulsif Bozukluðun Belirti Daðýlýmýnýn ve Komorbiditesinin Çocuk ve Ergenler ile Eriþkinler Arasýnda Karþýlaþtýrýlmasý Obsesif Kompulsif Bozukluðun Belirti Daðýlýmýnýn ve Komorbiditesinin Çocuk ve Ergenler ile Eriþkinler Arasýnda Karþýlaþtýrýlmasý Tümer TÜRKBAY*, Ali DORUK**, Hakan ERMAN***, Teoman SÖHMEN**** ÖZET Bu çalýþmanýn

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi ARAÞTIRMA Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi Ýbrahim Eren 1, Erkan Cüre 2, Ýkbal Çivi Ýnanlý 3, Ali Kutlucan 2,

Detaylı

Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da

Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da Depresyon ve Somatizasyon Uz. Dr. Sermin KESEBÝR* SOMATÝZASYON Somatizasyon iyi tanýmlanmýþ bir taný sýnýfý ya da bozukluk deðil, geniþ kapsamlý bir klinik görüngüdür. Buna baðlý olarak somatizasyonu bulunan

Detaylı

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý ARAÞTIRMA Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý Patients' Who Admitted to Psychiatry Clinic in a Anatolian City Explanation Models for

Detaylı

Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte

Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte Distimi Prof. Dr. Olcay YAZICI* 1. KAVRAMIN ORTAYA ÇIKIÞI VE TARÝHÇESÝ Psikiyatrik literatürde 1800'lerden beri görünmekte olan distimi sözcüðü, Yunanca'da 'kötü-mizaçlý' anlamýna gelmektedir. Mizaç (humour),

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin

Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin Yaþlýlýk Çaðý Depresyonlarý Yrd. Doç. Dr. Lut TAMAM*, Dr. Seva ÖNER* Son yýllarda teknolojinin ve yaþam kalitesinin geliþimine koþut olarak ortalama insan ömrü uzamaktadýr. Bunun sonucunda yaþlý olarak

Detaylı

Trikotilomanide Klinik Özellikler

Trikotilomanide Klinik Özellikler Trikotilomanide Klinik Özellikler Vehbi KESER*, Raþit TÜKEL**, Nuray KARALI***, Celal ÇALIKUÞU***, Tuba ÖZPULAT OLGUN**** ÖZET Bu çalýþmada, 19 trikotilomani hastasýnda, demografik ve fenomenolojik özellikler,

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

Psikiyatrik bozukluklarýn sýnýflandýrýldýðý kitaba. Somatizasyon Bozukluðu. Özet

Psikiyatrik bozukluklarýn sýnýflandýrýldýðý kitaba. Somatizasyon Bozukluðu. Özet Somatizasyon Bozukluðu Yrd. Doç. Dr. Levent SEVÝNÇOK* Özet Somatizasyon genel týpta ve konsültasyon-liyazon psikiyatrisinde sýk karþýlaþýlan karmaþýk bir sorundur. Somatizasyon belirtileri ile baþvurulara

Detaylı

DSM-II'de kronik depresyonlar kiþilik bozukluklarý. Distimik Bozukluk. Özet

DSM-II'de kronik depresyonlar kiþilik bozukluklarý. Distimik Bozukluk. Özet Distimik Bozukluk Doç. Dr. K. Oðuz KARAMUSTAFALIOÐLU*, Uz. Dr. Nesrin KARAMUSTAFALIOÐLU* Özet Sinsi baþlangýçlý, eþik altý þiddet ve kronik seyir gösteren bir depresyon türü olan distimik bozukluk sýk

Detaylı

PSİKOSOMATİK AÇIDAN PANİK BOZUKLUK

PSİKOSOMATİK AÇIDAN PANİK BOZUKLUK Kriz Dergisi (-) - PSİKOSOMATİK AÇIDAN PANİK BOZUKLUK ÖmerTUNÇER* Özet: Özellikle dolaşım, solunum ve sindirim sistemleriyle ilgili zaman zaman ortaya çıkan yakınmaları nedeniyle iç hastalıkları uzmanına,

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik BÝR TEKSTÝL FABRÝKASI ÇALIÞANLARINDA RUHSAL BELÝRTÝLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Ayþe Berrin YÜCEL*, Zeynel SÜTOLUK **, Ferdi TANIR ***, Muhsin AKBABA **** Çalýþma hayatýnda stres ve sebep olduðu saðlýk problemleri

Detaylı

Kalple Ýliþkili Olmayan Göðüs Aðrýsý Olan Hastalarda Psikiyatrik Eþtaný

Kalple Ýliþkili Olmayan Göðüs Aðrýsý Olan Hastalarda Psikiyatrik Eþtaný ARAÞTIRMA Kalple Ýliþkili Olmayan Göðüs Aðrýsý Olan Hastalarda Psikiyatrik Eþtaný Medine Yazýcý Güleç 1, Çiçek Hocaoðlu 2, Ýsmet Durmuþ 3 1 Uz.Dr., Erenköy Ruh ve Sinir Hastalýklarý Hastanesi, Ýstanbul,

Detaylı

Depresif Duygudurumdan Major Depresyona Klinik Spektrum

Depresif Duygudurumdan Major Depresyona Klinik Spektrum DERLEME Depresif Duygudurumdan Major Depresyona Klinik Spektrum From Depressive Symptamotology to Major Depression: Clinical Spectrum Aslý Akýn Aslan 1, Burcu Akýn Sarý 2, Aslý Kuruoðlu 3 1 Uz.Dr., Batman

Detaylı

Cinsel iþlev bozukluklarýnýn tanýmlanmasý ve sýnýflandýrýlmasýndaki. Kadýn Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet. A. Cinsel istek bozukluklarý:

Cinsel iþlev bozukluklarýnýn tanýmlanmasý ve sýnýflandýrýlmasýndaki. Kadýn Cinsel Ýþlev Bozukluklarý. Özet. A. Cinsel istek bozukluklarý: Kadýn Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Yrd. Doç. Dr. Gonca Soygüt BOYACIOÐLU* Özet Bu yazýda, kadýnda cinsel iþlev bozukluklarýnýn tanýtýlmasý ve bozukluklarýn hazýrlayýcýsý ya da sürdürücüsü olan etkenlere deðinilerek

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Gül Özsoylar 1, Aslýhan Sayýn 2, Selçuk Candansayar 3 1 Uz.Dr., Tekirdað Devlet Hastanesi,

Detaylı

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý

Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý ARAÞTIRMA Batman'da Çocuk Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirti ve Taný Daðýlýmlarý Symptoms and Diagnosies of Patients Referring to A Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic

Detaylı

Eþtaný (komorbidite), iki ya da daha fazla. Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Özet

Eþtaný (komorbidite), iki ya da daha fazla. Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Özet Depresif Bozukluklarda Eþtaný (Komorbidite) Prof. Dr. Olcay YAZICI* Özet Diðer psikiyatrik bozukluklarda olduðu gibi depresif bozukluklarda da sýklýkla tabloya baþka organik ya da psikiyatrik hastalýklarýn

Detaylı

Bedensel hastalýðý olanlarda depresyon morbidite

Bedensel hastalýðý olanlarda depresyon morbidite Bedensel Hastalýklarda Depresyon Uz. Dr. Özen ÖNEN SERTÖZ*, Prof. Dr. Hayriye ELBÝ METE* Bedensel hastalýðý olanlarda depresyon morbidite ve mortaliteyi etkileyen önemli bir klinik sendromdur (Cassem 1991,

Detaylı

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi ARAÞTIRMA Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi Yalçýn M. Yarpuz 1, Ümit Aydoðan 2, Oktay Sarý 1, Aydoðan Aydoðdu 3, Gökhan Üçkaya 4,

Detaylı

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer Hastalarý D u r u m - Ö n g ö r ü - Ö n e r i P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer hastalarý örneðinde bakýma muhtaçlýk sorunu ele alýnacak, gelecek üzerine öngörüler ortaya konulacak

Detaylı

Dissosiyatif Kimlik Bozukluðu: Taný ve Nozolojik Sorunlar

Dissosiyatif Kimlik Bozukluðu: Taný ve Nozolojik Sorunlar Dissosiyatif Kimlik Bozukluðu: Taný ve Nozolojik Sorunlar Vedat ÞAR* ÖZET Dissosiyatif kimlik bozukluðu dissosiyatif bozukluklarýn en aðýr ve kronik olanýdýr. Bir zamanlar sanýldýðýnýn aksine, DSM-IV taný

Detaylı

Depresyonda taný ve ayýrýcý taný sorununu ele. Depresyonda Taný ve Ayýrýcý Taný. Özet. Bunun yanýsýra aþaðýdaki belirtilerden en az 5 i bulunmalýdýr.

Depresyonda taný ve ayýrýcý taný sorununu ele. Depresyonda Taný ve Ayýrýcý Taný. Özet. Bunun yanýsýra aþaðýdaki belirtilerden en az 5 i bulunmalýdýr. Depresyonda Taný ve Ayýrýcý Taný Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* Özet Depresyonun ayýrýcý tanýsýnda iyi bir klinik öykü alýnmasý önemlidir. Bu öykünün týbbi ve psikiyatrik yönü üzerinde ayrý ayrý durulmalýdýr.

Detaylı

1. Nüfusun Yaþ Gruplarýna Daðýlýmý

1. Nüfusun Yaþ Gruplarýna Daðýlýmý Köylerden (kýrsal kesimden) ve iþ olanaklarýnýn çok sýnýrlý olduðu kentlerden yapýlan göçler iþ olanaklarýnýn fazla olduðu kentlere olur. Ýstanbul, Kocaeli, Ýzmir, Eskiþehir, Adana gibi iþ olanaklarýnýn

Detaylı

Panik bozukluğu (PB); tekrarlayan ve beklenmedik. Panik Bozukluğu Hastalarında Sosyodemografik Özellikler ve Komorbidite. Araştırmalar / Researches

Panik bozukluğu (PB); tekrarlayan ve beklenmedik. Panik Bozukluğu Hastalarında Sosyodemografik Özellikler ve Komorbidite. Araştırmalar / Researches Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2010;23:32-37 Panik Bozukluğu Hastalarında Sosyodemografik Özellikler ve Komorbidite Araştırmalar / Researches Sefa Saygılı 1, Oğuz Karamustafalıoğlu

Detaylı

Van Ýl Merkezi Lise Son Sýnýf Öðrencilerinde Obsesif Kompulsif Bozukluk Yaygýnlýðý

Van Ýl Merkezi Lise Son Sýnýf Öðrencilerinde Obsesif Kompulsif Bozukluk Yaygýnlýðý ARAÞTIRMA Van Ýl Merkezi Lise Son Sýnýf Öðrencilerinde Obsesif Kompulsif Bozukluk Yaygýnlýðý Prevalance of Obsessive-Compulsive Disorder in High School Students in Van, Turkey Yavuz Selvi 1, Lütfullah

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi Change of Smoking Prevalence among Erciyes University Students between 1985

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý

Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2005: 3 (1): 22-26 ARAÞTIRMA Aurasýz migren ile epizodik gerilim tipi baþaðrýsý: Psikiyatrik morbidite ve ayýrt edici diðer özelliklerin araþtýrýlmasý Melek Zeynep Saygýn 1, Esat

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi

Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi E. Cüneyt EVREN*, Sacide ÜSTÜNSOY*, Suat CAN*, Cengiz BAÞOÐLU**, Duran ÇAKMAK*** ÖZET Bu çalýþmada yatarak tedavi gören

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Nedir? Günlük rutin işleyişi bozan, Aniden beklenmedik bir şekilde gelişen, Dehşet, kaygı ve panik yaratan, Kişinin anlamlandırma

Detaylı

Çocuk psikiyatrisinde acil durumlara iliþkin ortak bir yol

Çocuk psikiyatrisinde acil durumlara iliþkin ortak bir yol Klinik Pediatri, 2004;3(1):5-11. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisinde Acil Durumlar Dr. Dilþad FOTO ÖZDEMÝR*, Prof. Dr. Þahnur ÞENER* Çocuk psikiyatrisinde acil durumlara iliþkin ortak bir yol bulunamamýþtýr.

Detaylı

PANİK BOZUKLUĞU HASTALARI ve BİRİNCİ DERECE AKRABALARINDA AFEKTİF MİZACIN ARAŞTIRILMASI

PANİK BOZUKLUĞU HASTALARI ve BİRİNCİ DERECE AKRABALARINDA AFEKTİF MİZACIN ARAŞTIRILMASI T.C Sağlık Bakanlığı Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği Klinik Şefi: Uz. Dr. Mecit Çalışkan PANİK BOZUKLUĞU HASTALARI ve BİRİNCİ DERECE AKRABALARINDA AFEKTİF MİZACIN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve daðýlýmý

GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve daðýlýmý Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 125-131 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA GATA Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi'ne 2002-2004 yýllarý arasýnda viral hepatit nedenli yatýþlarýn sýklýðý ve Türker Türker

Detaylı

Cukurova Medical Journal

Cukurova Medical Journal Cukurova Medical Journal Araştırma Makalesi / Research Article Panik Bozuklukta Yaşam Kalitesi: 3 Aylık İzlem Çalışması Quality of Life in Panic Disorder: Follow Up Study for 3 Months Ebru Altıntaş 1,

Detaylı

Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi. Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital

Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi. Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital ARAÞTIRMA Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital Eda Aslan 1, Nadya Þimþek 2 1 Yard. Doç.

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý The Comparison of Psychiatric Disorders,

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý Investigation of Death Anxiety Among Depressive Patients Nilgün Öngider 1, Suna Özýþýk Eyüpoðlu 2 1 Psk.Dr., P.S. Yaþam Özel Aile

Detaylı

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Tobacco Smoking Among the Executives of the Turkish Medical Association Dr. Özen Aþut*, Dr. Sibel Kalaça** Özet Sigara içme alýþkanlýðý; yaygýnlýðý

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý ARAÞTIRMA Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý Oya Güçlü 1, Murat Erkýran 1 1 Uz. Dr., Bakýrköy Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve

Detaylı

Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü

Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü Madde Kullanýmý Nedeni Ýle Yatarak Tedavi Görenlerde Ýntihar Giriþimi Öyküsü Cüneyt EVREN*, Bilge EVREN**, Kültegin ÖGEL***, Duran ÇAKMAK*** ÖZET Literatürdeki çalýþmalar, baðýmlýlarýn genel popülasyona

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý

Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý Psikiyatrik Bozukluklarda Uyku Çalýþmalarý Hamdullah AYDIN*, Fuat ÖZGEN** ÖZET Psikiyatrik bozukluklarda uyku çalýþmalarý, uykuda REM fenomenlerinin ve delta uykusunun deðiþtiðine iþaret etmektedir. REM

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

Zorlu Yaşantılar Sonrası Stres Belirtileri (Travma Sonrası Stres Bozukluğu)

Zorlu Yaşantılar Sonrası Stres Belirtileri (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) Zorlu Yaşantılar Sonrası Stres Belirtileri (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) Huriye Tak Uzman Klinik Psikolog Türk Kızılayı Bağcılar Toplum Merkezi Sağlık ve Psikososyal Destek Programı Asistanı İÇERİK

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip ARAÞTIRMA Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip Analyzing Suicide Attempts: Risk Factors and Follow Up Ali Emre Þevik 1, Halil Özcan 2, Emin Uysal 3 1 Uz.Dr., Medicar Hastanesi,

Detaylı

Ne Zaman Travmatik Yas Tanýsý Konur? Ne Zaman Tedavi Baþlar?

Ne Zaman Travmatik Yas Tanýsý Konur? Ne Zaman Tedavi Baþlar? OLGU SERÝSÝ Ne Zaman Travmatik Yas Tanýsý Konur? Ne Zaman Tedavi Baþlar? Ufuk Sezgin 1, Þahika Yüksel 1, Zerrin Topçu 2, Aysun Genç Diþcigil 3 1 Doç. Dr., Prof. Dr., Ýstanbul Üniversitesi Ýstanbul Týp

Detaylı

Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý

Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Cinsel Mitler ve Cinsel Ýþlev Bozukluklarý Doç. Dr. H. Ercan ÖZMEN* Özet Cinsel iþlev bozukluklarý biliþsel-davranýþcý terapistler tarafýndan, öðrenilmiþ uyumsuz (maladaptif) davranýþlar olarak nitelendirilir.

Detaylı

Çeþitli organ ve sistemleri tutan týbbi hastalýklarýn

Çeþitli organ ve sistemleri tutan týbbi hastalýklarýn Týbbi Durumlar ve Depresyon Doç. Dr. Nalan Kalkan OÐUZHANOÐLU* Çeþitli organ ve sistemleri tutan týbbi hastalýklarýn seyri sýrasýnda gerek belirti gerek sendrom düzeyinde görülen en yaygýn bozukluk depresyondur.

Detaylı

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma Diagnostic Stability in the Follow-up of Acute and Transient Psychotic Disorder: A Preliminary Study Nur Öztürk 1,

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler

Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler ARAÞTIRMA Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler Posttraumatic Stress Disorder and Related Factors in Patients with Spinal Cord Injury Murat Ýlhan Atagün 1, Ünal

Detaylı

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Dr.ERHAN AKINCI Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Ekim 2010, İZMİR Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok GREGOR MENDEL

Detaylı

Panik Bozukluðuna Komorbid Eksen-1 Bozukluklarýnýn Oluþumunda Travmatik Yaþam Olaylarýnýn Rolü

Panik Bozukluðuna Komorbid Eksen-1 Bozukluklarýnýn Oluþumunda Travmatik Yaþam Olaylarýnýn Rolü ARAÞTIRMA Panik Bozukluðuna Komorbid Eksen-1 Bozukluklarýnýn Oluþumunda Travmatik Yaþam Olaylarýnýn Rolü Mustafa Özkan 1, Þakir Özen 2, Nermin Ertunç 3 1 Prof. Dr., 2 Doç. Dr., Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı