BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ THERMOECONOMIC ANALYSIS OF A BIOGAS ENGINE POWERED COGENERATION SYSTEM

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ THERMOECONOMIC ANALYSIS OF A BIOGAS ENGINE POWERED COGENERATION SYSTEM"

Transkript

1 Isı Bilimi ve Teniği Dergisi, 33,, 91, 13 J. of Thermal Science and Technology 13 TIBTD Printed in Turey ISSN BİYOGAZ BESLEMELİ GAZ MOTORLU BİR KOJENERASYON SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK ANALİZİ Ayşegül ABUŞOĞLU, Sinan DEMİR ve Mehmet KANOĞLU Gaziantep Üniversitesi Mühendisli Faültesi Maine Mühendisliği Bölümü 731 Gaziantep (Geliş Tarihi: , Kabul Tarihi: ) Özet: Bu maalede beslemeli gaz motorlu bir ojenerasyon sisteminin termoeonomi analizi sunulmatadır. Kojenerasyon sistemi detaylı bir şeilde tanıtılmış ve özgül eserji maliyetlendirme (SPECO) yöntemi temelinde, sistem bileşenlerinin maliyet aışlarını ifade eden ilişiler geliştirilmiştir. Kojenerasyon sisteminin yaıt aynağı olan, sistemle aynı ampus sınırları içinde bulunan atı su arıtma tesisinde üretilmetedir. Sistemde üretilen her 1 W eletri için.387 m 3 tüetilmetedir. Kojenerasyon sisteminin eserji verimi %6.6 olara bulunmuştur, bu da sisteme la giren eserjinin %73.4 ünün yııma uğradığını göstermetedir. Gaz motorlu ojenerasyon sisteminde üretilen eletriğin eserjiye bağlı maliyet oranı ve birim eserji maliyeti sırasıyla, 9. $/saat (159,3 TL/saat) ve 5. $/GJ (44,5 TL/GJ) olara hesaplanmıştır. Anahtar Kelimeler: Biyogaz, Kojenerasyon, Eserji, Esergoeonomi, SPECO. THERMOECONOMIC ANALYSIS OF A BIOGAS ENGINE POWERED COGENERATION SYSTEM Abstract: This paper presents the thermoeconomic analysis of a biogas engine powered cogeneration system. Operation of an eisting cogeneration system is described in detail and a methodology based on eergoeconomic relations and SPECO method is provided to allocate cost flows through subcomponents of the plant. Biogas is produced in the wastewater treatment plant, which remains within the boundaries of the same campus with cogeneration facility. For each 1 W electricity produced,.387 m 3 of biogas is consumed in the cogeneration plant. The eergetic efficiency of cogeneration plant is found to be 6.6%, which indicates that 73.4% of the total eergy input to the plant, mainly by biogas, is destroyed. The eergetic cost rate and the specific unit eergetic cost of the power produced in the cogeneration system are calculated to be 9. $/h (159,3 TL/h) and 5 $/GJ (44,5 TL/GJ), respectively. Keywords: Biogas, Cogeneration, Eergy, Eergoeconomy, SPECO. SEMBOLLER E toplam eserji (W) E y eserji yıımı (W) E F yaıt eserjisi (W) E P ürün eserjisi (W) W eletri (W) c birim eserji maliyeti ($/GJ) C eserjiye bağlı maliyet oranı ($/saat) Z toplam yatırım maliyeti ($/saat) Toplam İY Z il yatırım maliyeti ($/saat) İB Z işletme ve baım maliyeti ($/saat) f esergoeonomi fatör GASKI Gaziantep Su ve Kanalizasyon İşletmesi EGHE Egzoz gazı ısı değiştiricisi BGHE Biyogaz ısı değiştirici LOHE Yağlama yağı ısı değiştiricisi SPECO Özgül eserji maliyetlendirme metodu α sabit eonomi atsayısı eserji verimi özgül eserji (J/g) yıllı apasite fatörü γ sabit baım fatörü omp ompresör F yaıt P ürün t türbin y yıım ojen ojenerasyon

2 GİRİŞ Kentsel atı su arıtma tesisleri, atı analizasyon sularının çevresel etilerini minimuma indirme amacının yanında, arıtma işleminin yan ürünü olan atı su çamurundan üretere hem sürdürülebilir bir enerji geri azanım işlemi yapmata ve hem de ço değerli bir iincil yaıt aynağı (çürütülmüş atı su çamuru) üretmetedir. Atı su çamurundan anaerobi (havasız) çürütme tanlarında mezofili sıcalı şartlarında üretilen ın içeriğinde % 57 oranında metan gazı (CH 4 ), % 55 oranında arbon diosit (CO ), % 15 oranında hidrojen (H ), %.33 oranında azot (N ) ve eser mitarlarda amonya (NH 3 ) ve hidrojen sülfür (H S) bulunmatadır (McKendry, ). Atı su arıtma tesisleri, ço yoğun enerji ihtiyacı olan proseslerden oluşmatadır. Bu prosesler için gereli enerjiyi sağlama amacıyla, atı suyun arıtılması işleminden sonra ortaya çıan atı su çamurunun işlenmesiyle elde edilen uygun bir birleşi ısı ve güç üretim sisteminde (ojenerasyon) yaıt olara ullanılabilir ve bu sayede sistemin ihtiyacı olan eletri ve ısı enerjisi sağlanabilir. Kojenerasyon, endüstriyel işletmelerin enerji ihtiyaçlarını arşılamada eonomi avantajlar taşıması nedeniyle yirminci yüzyılın başından itibaren dünyanın dört bir yanında pe ço endüstriyel uruluş tarafından tercih edilen bir tenoloji olagelmiştir. Kojenerasyon, ayrı ısı ve güç üretim tesislerine göre yaıt ullanımını azaltması ve buna bağlı olara hava ve diğer çevre irlili değerlerini düşürmesi dolayısıyla toplam enerji ullanım verimini de arttırmatadır. Biyogazın içten yanmalı gaz motorlarında yaıt olara ullanımı hali hazırda gelişmiş bir tenolojidir ve genellile eletri ihtiyacı 45 W ile 5 MW arasında değişen üçü üretim sistemlerinde tercih edilmetedir (Jenbacher, 11). Gaz motorlu birleşi ısı ve güç üretim sistemleri, gaz türbinli sistemlerden daha yüse eletri verimine ve daha düşü yatırım maliyetine sahiptir. Gaz türbinli birleşi ısı ve güç üretim sistemleri çoğunlula ısı ihtiyacının yüse olduğu proseslerde ya da ço yüse eletri ihtiyacı olan işletmelerde eonomi olmatadır (Mueller, 1995). Enerji üretim sistemlerinin verimlerinin arttırılabilmesi için birço fatörün göz önüne alınması geremetedir. Bu sistemlerin çalışma performanslarının artırılması problemi sadece teni olmayıp temelde eonomitir. Çünü problemin çözümünde tüetilen yaıt ve işletme maliyetlerinin doğrudan etisi bulunmatadır. Dolayısıyla bu tür analizlerde amaç, enerjinin ullanılabilirliğini ortaya oymatır. Enerji üretim sistemlerinin maliyet aışlarının anlaşılabilmesi için gelenesel enerji analizi ve eonomi değerlendirmeler ullanılabilir. Anca sistemi oluşturan alt birimlerdei tersinmezlilerden aynalanan parasal aybı ve bu ayıpların maliyet aışlarıyla doğrudan ilişisi bir anlamda sadece enerji girişçıış ayıtlarının tutulduğu analizlerle anlaşılamaz. Bu amaçla, özelde alt sistemlerde genelde ise sistemin bütününde meydana gelen tersinmezlilerin maliyet aışına etisini ortaya oyma için ço daha yeterli ve metodoloji analiz ve değerlendirme yöntemlerine ihtiyaç vardır. Termodinamiğin iinci anununa bağlı olara ifade edilen eserji avramı, üretim sistemlerinin gerçe maliyet aışlarını sistemlerdei tersinmezlilere bağlı olara ifade etmete ve böylece rasyonel bir eonomi değerlendirmeye yardımcı olabilmetedir. Abuşoğlu ve Kanoğlu (9), birleşi ısı ve güç üretim sistemlerinin termoeonomi analiz ve optimizasyonu onusunda literatürde bulunan çalışmaların detaylı bir gözden geçirmesini yapmışlardır. Bu çalışma temel alınara literatürde birleşi ısı ve güç üretim sistemlerinin termoeonomi analizi onusundai çalışmaları iiye ayırma mümündür: (1) Alt sistemlerdei maliyet aış oranlarına odalanan ve böylece alt sistemlerin her birinin üretim maliyetini hesaplamayı amaçlayan çalışmalar, () Sistemin üretim performansının arttırılara maliyet aışlarının iyileştirilmesine odalanan optimizasyon çalışmaları. Atı su arıtma sistemlerinden elde edilen ın tesisin eletri ve ısı ihtiyacını arşılama amacıyla ojenerasyon sistemlerinde ullanılması gittiçe yaygınlaşmatadır. Anca bu sistemlerin enerji ve eserjiye bağlı maliyet yapılarının ele alındığı termoeonomi analiz çalışmaları henüz ço azdır (Lamas vd, 9). Bu çalışmada gerçe bir atı su arıtma sisteminde, tamamen sürdürülebilir nitelite bir prosesle üretilen ın atı su arıtma tesisi içindei gaz motorlu ojenerasyon sisteminde yaıt olara ullanımı ve sistemin termoeonomi analizi ele alınmıştır. Bu amaçla, öncelile gaz motorlu ojenerasyon sistemi tanıtılmış, ardından sistem için geliştirilen termodinami ve termoeonomi analiz ilişileri sunulmuştur. Sistemin eserjiye bağlı maliyet aışının elde edilmesinde ise gerçe işletme verileri ullanılmıştır. SİSTEM TANIMI Bu çalışmada ın enerjiye dönüştürülmesinde Gaziantep Su Kanalizasyon İşletmesi (GASKİ) beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sistemi ullanılmatadır. Sistem dört zamanlı, buji ateşlemeli, 1 silindirli, V onfigürasyonlu bir Deutz TCG mara motordan ve buna bağlı diğer eipmanlardan oluşmatadır (Şeil 1). Sistemde yaıt olara, aynı tesis içindei atı su arıtma tesisi çamurunun stabilizasyonu ile üretilen ullanılmatadır. Tesiste üretilen ın içeriği Tablo 1 de verilmetedir. Kojenerasyon tesisinin yıllı eletri üretimi 8,76 GWsaattir ve bu üretime arşılı gelen tüetimi ise yıllı 3.4. m 3 olara hesaplanmıştır. Kojenerasyon sistemi, havasız (anaerobi) çamur çürütme tanlarında bir yılda üretilen ın 1

3 Hava Hava filtresi 7 51 P11 48 Birincil çürütme tanlarına EGHE 5 HE 1 49 Yağ tanı 61 HE 56 Desülfürizasyon Eletri şebeesine Havayaıt arışım tanı BGHE 67 C T P P1 5 6 P LOHE 59 Jeneratör Gaz motoru SıcaSoğu Su Hattı EGHE : Egzoz Gazı Isı Değiştiricisi Egzoz Gazı Hattı LOHE : Yağlama Yağı Isı Değiştiricisi BGHE : Biyogaz Isı Değiştiricisi Biyogaz Hattı HE : Isı Değiştiricisi Hava Hattı T : Türbin P : Pompa Yağ Hattı C : Kompresör HavaYaıt Karışımı Şeil 1. GASKI beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sistemi aış şeması. Tablo 1. GASKI atı su arıtma tesisinde üretilen ın içeriği. a İçeri Hacimsel değer (%) CH 4 6, CO 35, N 1,5 H,3 O,5 H S (53 ppm),53, LHV (J/g) HHV (J/g) 1.5 a Bu değerler GASKI atı su arıtma işletmesi yönetimi tarafından 1 yılında hazırlanan resmi faaliyet raporundan alınmıştır. %61 ini tüetmetedir. Biyogaz, gaz motorunun emme valflerine girmeden önce uygun oranda hava ile arıştırılmatadır. Motor devreye alındığında, havayaıt () arışımı turboşarj ünitesinin ompresörüne girer (65). Turboşarj ompresörü, aynı şafta bağlı bulunan türbinin egzoz gazından ürettiği işi ullanmatadır. Bu sistemin avantajı, ompresörün motor şaftından üretilen gücü ullanmayıp, egzozdan geri azanılan atı enerjisini değerlendirmesidir. Turboşarj ünitesine bağlı olan bir ara soğutucu ısı değiştiriciyle, ompresörden çıan yüse basınçlı havayaıt arışımının sıcalığı düşürülür (67). Turboşarjın türbininden çıan egzoz gazı ısısını, havasız çamur çürütme tanlarının ihtiyacı olan ısıyı sağlayan apalı devre su hattına transfer etme amacıyla egzoz gazı ısı değiştiricisine (EGHE) girer (69). Bu ısı değiştirici ünitesinden ayrılan egzoz gazı bir filtreye gönderilere arbon monosit (CO) emisyonunun yasal sınırların altına düşmesi sağlanır. Gaz motorundan çıan ceet soğutma suyu ısısını, önce havasız çamur çürütme tanından gelen su hattına transfer eder (HE1) (53), daha sonra motordan ısınara çıan yağlama yağının soğutulması işlemi için yağlama yağı ısı değiştiricisine (LOHE) girer (54). Son olara, apalı devre dolaşan havayaıt arışımı ara soğutucusu suyunu soğutara (HE) (55) terar motora döner (56). Yağlama yağı, motor bileşenlerinin yağlanması ve soğutulması amacıyla ullanılmatadır (663). TERMOEKONOMİK ANALİZ Bu çalışmada, gaz motorlu ojenerasyon sisteminin termoeonomi analizi için eserji aımı maliyetlendirmesi yalaşımı ullanılmatadır. Bu yalaşım, söz onusu sistemin öncelile alt bileşenlerine ayrılması ve her bir bileşenin maliyet değerlendirmesinin birbirini izleyen ii adımla gerçeleştirilmesini içermetedir. İl adımda, sistemin detaylı bir termodinami analizi yapılara sistem bileşenlerinin enerji ve eserji aışları ile her bir 11

4 bileşenin eserji yıımı ve eserji verimi ile ifade edilen tersinmezlileri ortaya onulmatadır. Bu analizi, sistem bileşenlerinin detaylı maliyet döümlerini içeren eonomi analiz taip etmetedir. İinci adımda, her bir sistem bileşenine bağlı aımların, cebirsel maliyet hesaplama yöntemleri içinde en fazla ullanılan özgül eserji maliyetlendirme (SPECO) yöntemi (Lazzaretto ve Tsatsaronis, 6) ile hesaplanması gerçeleştirilmetedir. SPECO yönteminde, her bir eserji aımının ortalama birim maliyetini elde etme amacıyla maliyet denge denlemleri ullanılmatadır. Bu denlemlerdei bilinmeyen maliyet değerlerinin hesaplanmasında, sistemin termodinami ve eonomi ısıtlamaları göz önüne alınara yardımcı eşitliler ullanılmatadır. Termodinami Analiz Termodinami analizlerde enerji ve eserji dengeleri için birinci ve iinci anunlardan türetilere geliştirilen genel eşitlile ullanılmatadır. Sonlu bir zaman aralığında, bir sistemdei aış prosesi için ütle, enerji ve eserji dengeleri aşağıdai gibi yazılabilir: Kütle girişi Kütle çıışı = Sistemdei ütle değişimi (1) Enerji girişi Enerji çıışı=sistemdei enerji değişimi () Eserji girişi Eserji çıışı Eserji yıımı= Sistemdei eserji değişimi (3) Yuarıdai () ve (3) nolu eşitliler, enerji ve eserji arasında önemli bir far olduğunu göstermetedir: Enerji herhangi bir proses boyunca daima orunuren, eserji prosestei tersinmezlilere bağlı olara süreli yııma uğrar veya tüetilir. Kısaca, eserji, enerjinin alitesini gösterir ve herhangi bir gerçe proses boyunca orunan bir özelli değildir (War, 1995). Bu çalışmada ullanılan abuller aşağıda sıralanmatadır: GASKİ Gaz Motorlu Kojenerasyon Sistemi ndei tüm alt sistemler süreli aış şartında çalışmatadırlar. Hava ve egzoz gazlarına ideal gaz prensipleri uygulanmıştır. Gaz motoru içindei yanma reasiyonu tam yanma olara modellenmiştir. Bütün alt sistemlerde ineti ve potansiyel enerji değişimleri ihmal edilmiştir. Referans çevre sıcalı ve basınç değerleri sırasıyla 5 C ve 1 atm olara alınmıştır. Gaz motorundai yanma reasiyonu sonrası egzoz gazları içindei su genellile buhar fazında olduğundan yaıtın () alt ısıl değeri (LHV) ullanılmıştır. Herhangi bir süreli aış sistemi için ütle, enerji ve eserji dengeleri aşağıdai gibi yazılabilir; mg m ç (4) W m çhç m ghg (5) Q E ısı W m çψç m gψg E y (6) Yuarıdai eşitlilerde, Q ve W net ısı ve iş girişleri, m aışanın ütle debisini, h entalpiyi, g ve ç alt indisleri sisteme giriş ve çıışı, E y, eserji yıımını, E ısı ise T sınır sıcalığına sahip bir sistemden ısıyla transfer edilen eserjiyi göstermetedirler. Isıyla transfer edilen eserji ve eserji yıımı aşağıdai gibi tanımlanabilir; T E Q ısı 1 (7) T E T S (8) y a (7) ve (8) nolu eşitlilerde verilen T referans çevre S ise bir sistem bileşenindei prosese sıcalığını, a bağlı entropi artışını göstermetedir. Özgül eserji ve toplam eserji eşitlileri ise sırasıyla aşağıdai gibi ifade edilebilir; ψ h h ) T ( s ) (9) ( s E m (1) Gaz motorlu ojenerasyon sisteminin termodinami analizi, sistem bileşenlerinin ayrı ayrı performans değerlendirmelerini apsamatadır. Pompalar, türbinler, ompresörler, ısı değiştiricileri, ve gaz motoru bu sistemde ullanılan alt bileşenleri oluşturmatadırlar. Adyabati bir türbin ve ompresörün izentropi verimleri sırasıyla aşağıdai gibi tanımlanabilir; η η w h h g g ç t (11) wis hg hç, is w h h is ç, is g omp (1) wg hç hg Yuarıdai eşitlilerde w g ve w is sırasıyla gerçe ve izentropi özgül işi göstermetedirler ve alt indis is izentropi durumu gösterir. Adyabati bir türbinin iinci anun (eserji) verimi, türbin çalışma aışanının aış eserjisinin ne adar verimli bir şeilde şaft işi çıtısına dönüştürülebildiğinin bir ölçüsü olara aşağıdai gibi tanımlanabilir, ε w h h g g ç t rev g ç ( (13) w h h T sg sç ) 1

5 (13) nolu eşitlitei, w rev, tersinir iş, türbinde üretilen gerçe iş ile eserji yıımının toplamıdır. Adyabati bir ompresörün (veya pompanın) iinci anun (eserji) verimi türbinin tam tersidir ve aşağıdai gibi tanımlanabilir; ε hç hg T ( sç sg ) omp pompa (14) hç hg Bu durumda (14) nolu eşitlitei tersinir iş, ompresör veya pompaya verilen gerçe iş ile eserji yıımının farıdır. Kojenerasyon ünitesindei ısı değiştiricilerin iinci anun (eserji) verimleri soğu aışanın eserjisindei artışın sıca aışanın eserjisindei azalışa oranı olara ölçülür. ε he ( E ( E m m ç g sogu sica E g ) E ) h h ç g ç h sogu sica g h ç T ( s ç T ( s g s s ) g sogu ç ) sica (15) m sogu ve m sica sırasıyla, soğu ve sıca aışanların ütle debileridir. Referans halde ın özgül imyasal eserjisi arışımı oluşturan bileşenlerin mol oranları, y f, göz önüne alınara aşağıdai gibi yazılabilir (War, 1995), KIM KIM f y R T y ln y ) (16) f f ( ft f Gaz motorunun ve ojenerasyon sisteminin termal verimleri aşağıdai gibi tanımlanabilir, η η motoru ojen W net W Q net m LHV (17a) ısı (17b) m LHV Yuarıdai (17a) nolu eşitlite gaz motorunun toplam verimi motorun ürettiği toplam gücün yaıt () enerjisine oranı olara tanımlanıren, (17b) nolu eşitlite ojenerasyon sistemi için bu verim motorun ürettiği toplam güce ilaveten ısı enerjisi de göz önüne alınara ifade edilir. Biyogaz motorunun eserji verimi, üç farlı yalaşımla tanımlanabilir. İl yalaşımda, eserji verimi, motorun ürettiği toplam gücün yaıtın toplam eserjisine oranı olara aşağıdai gibi tanımlanır, 1 biyo mot W net m T (18) İinci yalaşımda, gaz motoru egzoz gazının, atı su arıtma sistemindei havasız çamur çürütme tanları apalı devre ısıtma suyuna transfer ettiği ısı enerjisi de diate alınır. Bu durumda sistemin eserji verimi ojenerasyon prensibine uygun olara her ii sistem çıtısının göz önüne alındığı bir ilişi haline gelir, ε W E net ısı biyo mot ojen (19) T m Üçüncü yalaşımda ise, motoruna giren ve çıan bütün aışlar gözönüne alınara, eserji verimi, sistemden çıan toplam eserjinin, giren toplam eserjiye oranı olara aşağıdai gibi ifade edilebilir (bz Şeil 1), ε 3 biyo mot W Eonomi Analiz E E E net T m E 56 E 63 () Gaz motorlu ojenerasyon sistemi için birincil maliyetler; yaıt maliyeti, il yatırım maliyeti ve işletme ve baım maliyetleri olara belirlenmiştir. Bu çalışmada yapılan eonomi analiz, toplam gelir arzı (total revenue requirement) yalaşımının basitleştirilmiş bir şelidir (Bejan vd, 1998). Bu yalaşımda, bir sistemdei toplam yatırım maliyeti (TYM), sistemdei tüm bileşenlere harcanan il yatırımların toplamı (İYM) olara aşağıdai gibi ifade edilebilir, TYM İYM (1) Yuaridai eşitlite α, literatürde güç üretim sistemleri için tanımlanmış sabit bir eonomi atsayıdır ve değeri, sistemin dizayn ve iyileştirme durumuna göre farlılı gösterir (Bejan vd, 1998). Sistem bileşenlerinin yatırım maliyet oranları, ana para geri azanım fatörü (GKF) ve İYM arasındai ilişiye bağlı olara aşağıdai gibi ifade edilir, Z YM İYM GKF τ () n n GKF i (1 i) (1 i) 1 (3) () nolu eşitlide verilen τ, işletmenin yıllı toplam çalışma saatlerini, i, yıllı faiz oranını ifade etmetedir. Sistem bileşenlerinin işletme ve baım (İB) maliyet oranları ise Z İB γgkf İYM τ (4) şelinde ifade edilebilir. (4) nolu eşitlite verilen γ, sabit baım fatörüdür. Böylece, gaz motorlu ojenerasyon sistem bileşenlerinin her biri için toplam maliyet oranı C toplam, ojen Z toplam, ojen Z YM C Z m İB ojen LHV (5) bağıntısıyla ifade edilir. Yuarıdai eşitlite verilen, ojenerasyon sistemi sahasında havasız atı 13

6 çamur çürütme reatörlerinde üretilen ın maliyetini, LHV ise ın alt ısıl değerini ifade etmetedir. Eserjiye Bağlı Maliyet Denge Denlemleri ve Yardımcı Eşitliler Bir ütle ya da enerji aımının eserjiye bağlı maliyeti bu aışı üretme için ullanılan eserji mitarına bağlı olara hesaplanır. Şeil 1 de verilen gaz motorlu ojenerasyon sistemi için üretilen eletriğin eserji maliyeti, atı su arıtma sistemi arıtma çamurundan üretilen ın eserjisine doğrudan bağlıdır. Sistemdei herhangi bir ürün aışının eserji oranını E, eserji maliyetini C ile ifade ederse, aışın birim eserji maliyetini aşağıdai gibi yazabiliriz, c C E (6) Bu şeilde bir sisteme giren ve çıan madde aışı, güç ve ısı ile transfer edilen eserji maliyetleri aşağıdai gibi ifade edilebilir, C i c E i i c(mψ i i i ) C c E c (m ψ ) e e e C w cww C c E q q q e e e (7) Süreli aışlı beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sistemi için eserjiye bağlı maliyet denge denlemi ise aşağıdai şeilde yazılabilir, C P,toplam ojen Yuarıdai eşitlite C C P,eletri F, Z YM toplam C Z C P,ısı C P, eletri ve P, ısı İB toplam ojen (8) ojenerasyon sisteminin ürün eserji aışlarının maliyet oranlarını ifade etmetedir. (8) nolu eşitli, gaz motorlu ojenerasyon sisteminin ürün eserji aışlarının toplam maliyetini, bu ürünleri elde edebilme için yapılan harcama aışlarının toplamı olara tanımlamatadır. Matematisel olara, sistemin tüm alt bileşenlerinden çıan eserji aımlarının toplamına eşit sayıda (n) bilinmeyen vardır ve (8) nolu eşitlite ifade edilen maliyet denge denlemi te başına bu bilinmeyenleri hesaplama için yeterli değildir. Dolayısıyla bilinmeyenlerin sayısından bir esi (n1) yardımcı eşitli tanımlanmalıdır. Yardımcı eşitliler özgül eserji maliyetlendirme (SPECO) yönteminin, yaıt (F) ve ürün (P) prensiplerinden yararlanara geliştirilebilir (Lazzaretto ve Tsatsaronis, 6). Yaıt (F) prensibi, herhangi bir sistem alt bileşenine giren aışı, o bileşenin yaıtı olara tanımlar ve bu aışın maliyetini bir öncei aışların ortalama eserji maliyetlerine eşit olara ifade eder. Diğer taraftan ürün (P) prensibi, herhangi bir sistem bileşeninin ürün aışını, sisteme giren yaıt aışının maliyetine eşit abul eder. Bu çalışmada, SPECO yöntemi temel alınara, gaz motorlu ojenerasyon sistemi için F ve P prensipleri yardımıyla her bir sistem bileşeni için yeterli sayıda yardımcı eşitli geliştirilmiş, ve bu eşitliler ile eserjiye bağlı maliyet denge denlemleri Tablo de verilmiştir. Tablo. Gaz motorlu ojenerasyon sistemi alt bileşenlerinin eserjiye bağlı maliyet denlemleri ve yardımcı eşitliler. Sistem bileşeni Eserjiye bağlı maliyet denge denlemleri Yardımcı eşitliler Kompresör cew COMP Z COMP c66e 66 c65e c c47 Türbin c68e 68 Z TURB cew TURB c69e c c69 EGHE c69e 69 c5e 5 Z EGHE c7e 7 c51e c c7 Pompa P11 Pompa P13 BGHE HE Pompa P14 LOHE HE1 Pompa P1 Gaz motoru cew P11 Z P11 c49e 49 c48e 48 cew P13 Z P13 c57e 57 c59e 59 c c66e 66 c57e 57 Z IC c67e 67 c58e 58 c c55e 55 c58e 58 Z HE c56e 56 c59e 59 c cew P14 Z P14 c63e 63 c6e 6 c E c E Z c E c E c 59 c15 57 c58 55 c LOHE c6 c c cew P1 Z P1 c53e 53 c5e 5 c E c E c E Z GE c E c E c E c W GE GE 53E53 c49e49 ZHE1 c54e54 c5e c 55 W net 1 W

7 Eserjiye bağlı maliyetlendirme yönteminin en önemli atısı, sistem bileşenlerinin tersinmezlilerine bağlı olara meydana gelen maliyet aybını hesaplayabilmetir. Sistemin alt bileşenlerinin eserji yıımı, o bileşene gelen yaıt aışının maliyeti ile ters orantılıdır ve aşağıdai gibi ifade edilebilir, C (9) y, cf,ey, Böylece her bir sistem alt bileşeninde eserji yıımına bağlı maliyet aybı da hesaplanabilir i bu değerler, sistemin maliyet yapısını şeillendirmede ço önemli bir rol oynarlar. Esergoeonomi analiz çalışmalarında, bir sistem alt bileşeninin maliyet performansı hem il yatırım ve işletme ve baım maliyetleri toplamına ve hem de sistemin eserji yıım maliyetine bağlı olara değişir. Bu maliyet performans ifadesi, esergoeonomi fatör (Bejan vd, 1996) olara tanımlanır ve aşağıdai gibi ifade edilir, f Z (3) Z cf, E y, BULGULAR VE TARTIŞMA Biyogaz Beslemeli Gaz Motorlu Kojenerasyon Sisteminin Termodinami Analizi Şeil 1 de verilen gaz motorlu ojenerasyon sistemi alt bileşenlerine ayrılmış ve sistemin ojenerasyon işletmesinden alınan gerçe sıcalı, basınç, ütle aış debisi verileri ile, enerji ve eserji değerleri Şeil 1 de verilen hal numaraları diate alınara Tablo 3 te verilmiştir. Gaz motorunda üretilen her 1 W eletri için, %6 metan içerili.387 m 3 tüetilmetedir. Gaz motoruna giren yaıt ve havanın toplam eserjisi 454 W olara bulunmuştur. Tablo 4 te gaz motorlu ojenerasyon sisteminin enerji ve eserji analiz sonuçları verilmetedir. Bu sonuçlardan hareetle aşağıdai değerlendirmeler yapılmıştır: Tablo 3. Biyogaz beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sistemi işletme verileri, termodinami özeliler, enerji ve eserji değerleri (Hal numaraları Şeil 1 diate alınara verilmiştir). Kütle Toplam özgül No Aışan Basınç Sıcalı debisi Entalpi Entropi eserji Enerji Eserji (bar) ( C) (g/s) (J/g) (J/g) (W) (W) (J/g C) Hava Su Çamur Biyogaz Lub oil Biyogaz Biyogaz Su Su Su Su Su Su Su Su Su Su Su Su Luboil Luboil Luboil Luboil Hava Havayaıt Havayaıt Havayaıt Egzoz Egzoz Egzoz Gaz motoruna giren havayaıt arışımının toplam eserjisi, (5) nolu eşitlite geliştirilen yalaşımdan hareetle, yağlama yağı ve motor soğutma suyunun eserjilerinin de elenmesiyle 454 W tan W a yüselmetedir. Gaz motorunun eserji verimi (3) nolu eşitlite ifade edilen yalaşımla %4.9 bulunuren, (4) nolu eşitlite geliştirilen ve aynı zamanda ojenerasyon sisteminin eserji verimini ifade eden yalaşımla %6.6 olara

8 bulunmuştur. (4) nolu eşitlile ifade edilen yalaşım eserji değerlendirme riteri açısından baıldığında ojenerasyon sistemi için daha anlamlı bir verim ifadesidir. Gaz motorlu ojenerasyon sistemine giren toplam eserjinin %4.9 u (1 W) eletriğe çevrilmetedir. Kojenerasyon sisteminin toplam sıca su üretimi toplam eserji girişinin sadece %1.8 ini (71.5 W) oluşturmatadır. Sisteme giren toplam eserjinin %73.6 lı (98 W) ısmı ise yııma uğramatadır. Gaz motorlu ojenerasyon sisteminin eserji verimi %6.6 olara bulunmuştur. Gaz motorunun eserji yıımı, sisteme giren toplam eserjinin %73.6 sını, sistemin toplam eserji yıımının ise %94.6 sını oluşturmatadır. Gaz motorunun eserji yıımı, tersinmezliği yüse yanma prosesinden, ısı ayıplarından ve sürtünmeden aynalanmatadır. Turboşarj ünitesinin ompresör ve türbininin eserji verimleri sırasıyla %7.1 ve %87.7 olara bulunmuştur. P11, P1, P13 ve P14 pompalarının eserji verimleri de sırasıyla %78, %79, %76.9 ve %8.6 olara bulunmuştur. Egzoz gazı ısı değiştiricisi (EGHE) ve ara soğutucunun (BGHE) eserji verimleri sırasıyla %37.9 ve %48.8 olara bulunmuştur. Sistemdei ısı değiştirici ünitelerdei eserji yıımı, birbirine arışmayan ii aışanın arasındai yüse sıcalı farından aynalanmatadır. Kojenerasyon sistemindei diğer ısı değiştiricilerin (HE1 ve HE) eserji ayıp yüzdeleri ço fazla değildir. Bunun temel nedeni, bu proseslerde düşü sıcalıta su ullanımıdır. Kojenerasyon sisteminin termal verimi, (17b) nolu eşitliten hareetle %63 olara bulunmuştur. Gaz motorunun termal verimi ise (17a) nolu eşitliten %43.3 olara bulunmuştur. Bu değer, üretici firma tarafından verilen motor verim değer aralığıyla uyumludur (Deutz, 11). Tablo 4. Biyogaz beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sisteminin enerji ve eserji analiz sonuçları (Hal numaraları Şeil 1 ve Tablo 3 diate alınara verilmiştir). E Sistem bileşeni Hal no y (%) Q (W) W (W) E F (W) E P (W) (W) Türbin (T) Kompresör (T) Pompalar P11 P1 P13 P14 Ara soğutucu Su hattı Havayaıt hattı EGHE Su hattı Egzoz hattı HE1 Soğu su hattı Sıca su hattı HE Soğu su hattı Sıca su hattı LOHE Yağ hattı Su hattı Gaz motoru Kojenerasyon ,,3 Değerler sırasıyla, motoru eserji verimi için (18), (19), ve () numaralı eşitliler ullanılara bulunmuştur. Biyogaz Beslemeli Gaz Motorlu Kojenerasyon Sisteminin Termoeonomi Analizi GASKI Biyogaz beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sistemi projelendirme ve inşaat çalışmaları 5 yılında başlamış ve bir yıl içinde tamamlanara 6 yılında devreye alınmıştır. Kojenerasyon sistemi işletme müdürlüğünden alınan bilgiler doğrultusunda sistemin toplam il yatırım ve urulum maliyeti Amerian doları ($) olara belirlenmiştir. Sistemin eonomi ömrü işletmeye alındığı tarihten itibaren 5 yıl olara düşünülmüştür (Bejan vd, 1996). Kojenerasyon sistemi için ortalama apasite fatörü (), sistemin toplam yıllı 876 çalışma saati üzerinden, 83 saat çalıştığı hesaplanara.917 bulunmuştur. Tablo 5 te ojenerasyon sistemi alt bileşenleri için il 16

9 yatırım ve işletme ve baım maliyetleri ilişili maliyet oranları detaylı olara verilmiştir. Şeil 1 de verilen gaz motorlu ojenerasyon sistemi alt bileşenlerinin eserji ve maliyet aımları, ve sistemdei temel ütle aışlarının birim eserji maliyetleri, Tablo de verilen eserjiye bağlı maliyet denlemlerinin çözülmesi sonucu bulunmuş ve Tablo 6 da verilmiştir. Gaz motorlu ojenerasyon sistemi alt bileşenlerinin eserjiye bağlı maliyet parametreleri ise Tablo 7 de verilmetedir. Bu tabloda her bir bileşenin eserjiye bağlı yaıt (F) ve ürün (P) maliyetleri Tablo 6 da verilen aım maliyet değerleri ve Tablo 5 te verilen toplam yatırım maliyetleri diate alınara hesaplanmıştır. Tablo 5. Biyogaz beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sistemi alt bileşenleri için il yatırım (İY) ve işletme ve baım maliyetleriyle (İB) ilişili maliyet oranları (Maliyet değerleri 6 yılı ortası Amerian Doları ($) ortalama değeri esas alınara çıarılmıştır). Sistem bileşeni İYM ($) İY Z ($/saat) Z ($/saat) İB Toplam Z ($/saat) Kompresör (T) , Türbin(T) , P11.41, P , P , P14.37, Ara soğutucu 17.48, EGHE 19.58, HE , HE 8.898, LOHE 6.993,..4.4 Gaz motoru , Diğer sistem bileşenleri 3.496, Toplam sistem bileşenleri İYM ,1 Kurulum maliyeti ,4 Boru tesisatı ve döşeme maliyeti , Kontrol sistemi 67.13,9 Eletri tesisatı toplam maliyeti 7.77,3 Toplam saha içi maliyet ,3 Toplam saha dışı maliyet 69.93,1 Toplam maliyet ,4 Toplam dolaylı maliyet 69.93,1 Toplam sabit sermaye yatırımı ,5 Diğer giderler 17.48,5 Toplam yatırım maliyeti ,9 Tablo 6. Biyogaz beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sistemi alt bileşenleri için eserji ve maliyet aımları ve temel ütle aışlarının birim eserji maliyetleri. Aış no E (W) c ( /m 3 ) C ($/saat) Biyogaz ve hava arışımı (ompresör ünitesi girişi) Biyogaz ve hava arışımı (motor girişi) Sıca su (Egzoz gazı ısı değiştiricisi çıışı) Egzoz gazı (Motor çıışı) Egzoz gazı (Türbin çıışı) Sistem alt bileşeni E (W) c ($/GJ) C ($/saat) Kompresör (Turboşarj) Türbin (Turboşarj) Gaz motoru (Eletri) W P11 W P1 W P13 W P14 17

10 T61 (C) Eserji yiim maliyeti ($/h) T51 (C) Eserji yiim maliyeti ($/h) Tablo 7. Gaz motorlu ojenerasyon sistemi alt bileşenlerinin eserjiye bağlı yaıt (F) ve ürün (P) maliyetleri, eserji yıım maliyetleri, esergoeonomi fatörleri ve toplam yatırım maliyetleri. Sistem alt bileşeni c f, c p, E ($/GJ) ($/GJ) y C Toplam y Z f (%) (W) ($/saat) ($/saat) Kompresör (T) Türbin (T) Ara soğutucu EGHE LOHE HE HE P P P P Gaz motoru Gaz motorlu ojenerasyon sisteminin termoeonomi analiz sonuçlarına göre aşağıdai değerlendirmeler yapılmıştır: eşitlitei ifadeden hareetle, eserji yıım maliyetinin ço yüse olmasından aynalanmatadır. Biyogazın ojenerasyon sistemine giriştei birim maliyeti /m 3 (4.13 rş/m 3 ) tür. Yaıthava arışımındai havanın maliyeti ihmal edildiğinden bu değer ın sisteme giriştei birim maliyeti olara abul edilebilir. Gaz motoruna girişte ın birim maliyeti /m 3 (7.54 rş/m 3 ) e yüselmetedir. Sistemde üretilen her 1 W eletri için, %6 metan içerili.387 m 3 tüetildiğinden, 1 Wsaat eletri üretimi için ın toplam tüetim maliyeti 6. $ (16,6 TL) olara bulunmuştur. Türiye de 1 Wsaat eletri üretimi için doğal gaz maliyeti ortalama 9.4 (16. rş) olara belirlenmiştir (Enerji Enstitüsü, 1). Doğal gaz beslemeli bir ojenerasyon tesisinde üretilece 1 Wsaat eletri için toplam yaıt maliyeti 9.4 $ (16, TL) olara alınabilir. Anca,, ojenerasyon sisteminin de içinde bulunduğu atı su arıtma tesisinde, tamamen yararlı ve sürdürülebilir bir sistem çıtısı olara üretildiğinden, ın yaıt olara tüetim bedeli gerçete atı su çamurunun stabilizasyon maliyetini içermetedir. Kojenerasyon sisteminde üretilen eletriğin 1 Wsaat i 9. (15.9 rş) e üretilmetedir. Toplam 1 Wsaat eletri üretim bedeli 9 $ (159,3 TL) olara bulunmuştur. TEDAŞ ın sanayi işletmelerine uyguladığı tarifenin.13 $/Wsaat (17,55 r/wsaat) (TEDAŞ, 11) olduğu düşünülürse, atı su arıtma tesisi içindei ojenerasyon sisteminde dan üretilen eletriğin daha ucuza mal edildiği açıça görülebilir. Kojenerasyon sisteminde eserji yıım maliyeti en yüse bileşenin gaz motoru olduğu görülmetedir (77.83 $/saat). Diğer sistem bileşenleri göz önüne alındığında gaz motorunun nispeten düşü esergoeonomi fatörü (%1.34), (16) nolu Eserji verimi GCD T51 Eserji yiim maliyeti ($/h) (a) T61 Eserji yiim maliyeti ($/h) GCD Eserji verimi (b) Şeil. (a) Proses suyu çıış sıcalığına göre EGHE, (b) Yağlama yağı çıış sıcalığına göre LOHE, eserji verimleri ve eserji yıım maliyetlerinin arşılaştırılması

11 Eserji yiim maliyeti ($/h) Eserji yiim maliyeti ($/h) Eserji yiim maliyeti ($/h) Eserji yiim maliyeti ($/h) Sistemde eserji yıım maliyetleri, gaz motorundan sonra, diğer sistem bileşenlerine nazaran daha yüse olan bileşenlerin egzoz gazı ısı değiştiricisi (EGHE) (9.91 $/saat) ile yağlama yağı ısı değiştiricisi (LOHE) (6.4 $/saat) olduğu görülmetedir. Bu bileşenlerin eserji yıım oranlarıyla doğru orantılı olara yüse yıım maliyetlerine sahip olduları görülebilir. Şeil de temel üretim aışları göz önüne alınara, (a) EGHE için proses suyu çıış sıcalığına, (b) LOHE için ise yağlama yağı çıış sıcalığına göre eserji verim değerleri ile eserji yıım maliyetleri arşılaştırılmatadır. 5 4 Eserji yiim maliyeti ($/h).4.3 aynalanmatadır. Şeil 3 te (a) P1 ve (b) P13 pompalarının çıış/giriş basınç oranları değişimi diate alınara eserji verimleri ve eserji yıım maliyetleri arşılaştırılmatadır. Şeilden de görülebileceği üzere, P1 ve P13 pompalarının çıış basınçları arttıça eserji verimleri artmata, eserji yıım maliyetleri ise azalmatadır. Eserji yıım maliyetlerinde oluşan azalma, basıncı artan aışanın eserjiye bağlı üretim maliyetini azaltıren, genel sistem verimini de arttırmatadır. Turboşarj ünitesinin ompresör ve türbin bileşenleri, sistemde yüse eserji verimiyle çalışan bileşenler olmala beraber, nispeten yüse esergoeonomi fatörleri, bu bileşenlerin işletme ve baım masraflarından aynalanmatadır. Şeil 4 te (a) turboşarj ompresörünün havayaıt arışımı çıış/giriş, (b) turboşarj türbininin ise egzoz gazı giriş/çıış basınç oranları değişimine göre eserji verimleri ile eserji yıım maliyetleri arşılaştırılmatadır. 3 GCD..6 Eserji yiim maliyeti ($/h) Eserji verimi 1.8 GCD 6 (a) Eserji yiim maliyeti ($/h) Eserji verimi GCD Eserji verimi.1.5 (b) Şeil 3. (a) P1, (b) P13 pompalarının çıış/giriş basınç oranları değişimine göre eserji verimleri ve eserji yıım maliyetlerinin arşılaştırılması. Sistemin en düşü eserji yıım maliyetlerine sahip bileşenleri olan P1 (.19 $/saat), P13 (.11 $/saat) ve P14 (.3 $/saat) pompalarının, bu değerlerle ters orantılı olara diğer sistem bileşenlerine nazaran yüse esergoeonomi fatör değerleri (bz. Tablo 7), bu bileşenlerin işletme ve baım masraflarının yüse olmasından (a) Eserji yiim maliyeti ($/h) GCD Eserji verimi (b) Şeil 4. (a) Turboşarj ompresörünün havayaıt arışımı çıış/giriş, (b) Turboşarj türbininin egzoz gazı giriş/çıış basınç oranları değişimine göre eserji verimleri ve eserji yıım maliyetlerinin arşılaştırılması

12 Şeilden de görüleceği üzere, turboşarj ompresöründe havayaıt arışımı çıış basıncı arttırıldıça, ompresörün eserji verimi artmata ve eserji yıım maliyeti azalmatadır. Burada diat edilmesi gereen husus, havayaıt arışımı için ompresör çıış basıncının ve dolayısıyla sıcalığının (motora giriş şartları) eren motorda müsaade edilen değerin üstüne çımasını önlemetir. Turboşarj türbini egzoz gazı giriş basıncı arttıça, Şeil 4 den görüleceği üzere sistemin eserji verimi artmata ve buna bağlı olara eserji yıım maliyeti azalmatadır. Bu azalma, türbinin ürettiği işin maliyetini de düşürecetir. Termoeonomi analiz ve değerlendirme çalışmasından açıça görülebileceği üzere, hali hazırda çalışan bir ojenerasyon sistemini oluşturan bileşenlerin maliyet aışları ii temel unsur üzerine yapılanmatadır: 1. İşletme ve baım maliyetleri,. Eserji analizine bağlı olara elde edilen eserji yıım oranlarının maliyetleri. İşletme ve baım maliyetleri, bu çalışmada ele alınan beslemeli gaz motorlu ojenerasyon sisteminde olduğu gibi, temel eonomi abuller gereği (Bejan vd., 1996), sabit bir baım fatörü ile belirlenebilir. Anca eserjiye bağlı yıım oranları belirlenmediçe, sistemin gerçe maliyet performansını belirleyen etenler, yani sistem tersinmezlilerinden aynalanan giderlere ödenen para sadece enerji analiziyle hesaplanamaz. Bu notada eserji analizine bağlı olara geliştirilen eonomi yalaşımların değeri açıça ortaya çımatadır. SONUÇ Bu çalışmada, Gaziantep GASKİ atı su arıtma tesisinde üretilen ı yaıt olara ullanan beslemeli gaz motorlu bir ojenerasyon sistemi, gerçe işletme verileri ullanılara SPECO metodu temelinde geliştirilen esergoeonomi ilişiler yardımıyla analiz edilmiştir. Gaz motorlu ojenerasyon sistemine giren toplam eserjinin %4.9 u (1 W) eletriğe çevrilmetedir. Kojenerasyon sisteminin toplam sıca su üretimi toplam eserji girişinin sadece %1.8 ini (71.5 W) oluşturmatadır. Sistemde üretilen her 1 Wsaat eletri için, %6 metan içerili.387 m 3 tüetildiğinden, 1 Wsaat eletri üretimi için ın toplam tüetim maliyeti 6. $ (16,6 TL) olara bulunmuştur. Sistemde üretilen 1 Wsaat eletri üretim bedeli 9. $ (159,3 TL) olara bulunmuştur. TEDAŞ ın sanayi işletmelerine uyguladığı tarifenin.13 $/Wsaat (17,55 r/wsaat) olduğu düşünülürse, atı su arıtma tesisi içindei ojenerasyon sisteminde dan üretilen eletriğin daha ucuza mal edildiği açıça görülebilir. Yapılan termoeonomi analiz çerçevesinde, sistem alt bileşenlerinde meydana gelen eserji yıımlarının maliyeti açıça hesaplanabilmete ve böylece her bir sistem bileşeninin yaıt (F) ürün (P) ilişisi temelinde gerçe maliyet aışları ortaya onulabilmetedir. Bu maliyet aışları sistemin iyileştirilmesi için gereli alt yapıyı hazırlaması baımından son derece önemlidir. TEŞEKKÜR 11M53 nolu TUBITAK projesi apsamında gerçeleştirilen bu çalışmaya atılarından ötürü Türiye Bilimsel ve Tenoloji Araştırma Kurumu na ve çalışma için gereli verilerin alınmasında yardımlarını esirgemeyen Gaziantep GASKI ye teşeürü borç biliriz. KAYNAKLAR Abusoglu A., and Kanoglu M., Eergoeconomic analysis and optimization of combined heat and power production: A review, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 13, 9538, 9. Bejan, A., Tsatsaronis, G., Moran, M., Thermal design and optimization, 1 st ed., John Wiley & Sons, Deutz, TCG The Gas Engine, (Erişim tarihi: 15 Eim 11). Enerji Enstitüsü, 1, (Erişim tarihi: 17 Şubat 1). JenBacher, 11, (Erişim tarihi: 14 Eylül 11). Lamas, W. Q., Silveira, J. L., Giacaglia, G. E. O., and Reis, L. O. M., Development of a methodology for cost determination of wastewater treatment based on functional diagram, Applied Thermal Engineering 9, 6171, 9. Lazzaretto A., and Tsatsaronis G., SPECO: A systematic and general methodology for calculating efficiencies and costs in thermal systems, Energy 31, , 6. McKendry, P., Review Paper Energy production from biomass (part ): conversion technologies, Bioresource Technology 83, 4754,. Mueller, G. P., Landfill gas application development of the caterpillar G36 sparignited gas engine, Trans. ASME J. Engineering for Gas Turbines and Power 117 (4), 885, TEDAŞ, 11, (Erişim tarihi: Aralı 11). War, K.J., Advanced Thermodynamics for Engineers, 1 st ed., McGrawHill Inc., New Yor, 1995.

13 Ayşegül ABUŞOĞLU, Malatya da doğdu yılında Gaziantep Üniversitesi Maine Mühendisliği Bölümü nden mezun oldu yılları arasında sanayide proses suyu hazırlanması, evsel ve endüstriyel su ve atı su arıtımı projelendirilmesi ve mareting işinde çalıştı. yılında Gaziantep Üniversitesi Maine Mühendisliği Bölümü Enerji Ana bilim dalında yüse lisans çalışmasına başladı ve yılında yüse lisansını tamamladı. Aynı yıl Gaziantep Üniversitesi Mühendisli Faültesi Maine Mühendisliği Bölümü ne araştırma görevlisi olara atandı. 8 yılında dotora çalışmasını tamamlayan araştırmacı 1 yılında Gaziantep Üniversitesi Maine Mühendisliği Bölümüne yardımcı doçent olara atanmıştır ve halen bu görevini sürdürmetedir. Çalışma alanları; termodinami, ısı transferi, enerji dönüşüm ve güç üretim sistemleri, ojenerasyon, eserji analiz ve uygulamaları, esergoeonomi, atıtan enerji ve hidrojen eldesi çalışmaları. Sinan Demir, Gaziantep te doğdu. 1 yılında Cumhuriyet Üniversitesi Maine Mühendisliği Bölümü nden mezun oldu. Aynı yıl Gaziantep Üniversitesi Maine Mühendisliği Bölümü Enerji Ana bilim dalında başladığı yüse lisans çalışmasına halen devam etmetedir. Mehmet KANOĞLU, Gaziantep te doğdu. 199 yılında İstanbul Teni Üniversitesi Maina Mühendisliği Bölümü nden mezun oldu yılları arasında Manisa, Celal Bayar Üniversitesi nde araştırma görevlisi olara çalıştı, bu arada 1996 yılında yüse lisansını ve 1999 yılında dotora çalışmasını Ameria Birleşi Devletleri nde bulunan University of Nevada, Reno da tamamladı. yılında Gaziantep Üniversitesi Mühendisli Faültesi Maine Mühendisliği Bölümü ne yardımcı doçent olara atandı. yılında doçent ünvanını aldı, 6 7 yılları arasında Kanada da University of Ontario, Institue of Technology de misafir öğretim üyesi olara bulundu. 8 yılında profesör ünvanını aldı ve halen Gaziantep Üniversitesi Maina Mühendisliği Bölümü nde öğretim üyesi olara çalışmaya devam etmetedir. Çalışma alanları; termodinami, ısı transferi, içten yanmalı motorlar, yenilenebilir enerji, eserji analizi, güç üretim tesisleri, ojenerasyon, enerji orunumu ve mühendisli eğitimi. 1

BĠYOGAZ BESLEMELĠ GAZ MOTORLU BĠR KOJENERASYON SĠSTEMĠNĠN TERMOEKONOMĠK ANALĠZĠ

BĠYOGAZ BESLEMELĠ GAZ MOTORLU BĠR KOJENERASYON SĠSTEMĠNĠN TERMOEKONOMĠK ANALĠZĠ BĠYOGAZ BESLEMELĠ GAZ MOTORLU BĠR KOJENERASYON SĠSTEMĠNĠN TERMOEKONOMĠK ANALĠZĠ AyĢegül ABUġOĞLU*, Sinan DEMĠR *, Mehmet KANOĞLU* *Gaziantep Üniversitesi Mühendisli Faültesi Maine Mühendisliği Bölümü 731

Detaylı

Makale KAZANLARDA EKSERJĐ ANALĐZĐ

Makale KAZANLARDA EKSERJĐ ANALĐZĐ Maale KAZANLARDA EKSERJĐ ANALĐZĐ Arş. Gör. Kemal ÇOMAKLI * Prof. Dr. Bedri YÜKSEL ** Atatür Üniversitesi Mühendisli Faültesi Maine Müh. Böl. ERZURUM email: (*) comali@atauni.edu.tr (**) byusel@atauni.edu.tr

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNDE KANATÇIK YÜZEYİNDEKİ SICAKLIK DAĞILIMININ SONLU FARKLAR METODU İLE ANALİZİ

GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNDE KANATÇIK YÜZEYİNDEKİ SICAKLIK DAĞILIMININ SONLU FARKLAR METODU İLE ANALİZİ TEKNOLOJİ, Cilt 7, (2004), Sayı 3, 407-414 TEKNOLOJİ GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNDE KANATÇIK YÜZEYİNDEKİ SICAKLIK DAĞILIMININ SONLU FARKLAR METODU İLE ANALİZİ ÖZET Himet DOĞAN Mustafa AKTAŞ Tayfun MENLİK

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİYLE ÇALIŞAN ISI POMPASININ DENEYSEL İNCELENMESİ EXPERIMENTAL INVESTIGATION OF THE HEAT PUMP RUNNING WITH SOLAR ENERGY

GÜNEŞ ENERJİSİYLE ÇALIŞAN ISI POMPASININ DENEYSEL İNCELENMESİ EXPERIMENTAL INVESTIGATION OF THE HEAT PUMP RUNNING WITH SOLAR ENERGY Isı Bilimi ve Teniği Dergisi, 6,, 3-8, 6 J. of Thermal Science and Technology 6 TIBTD Printed in Turey ISSBN 3-365 GÜNEŞ ENERJİSİYLE ÇALIŞAN ISI POMPASININ DENEYSEL İNCELENMESİ adir BAIRCI* ve Bedri YÜSEL**

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 405 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 3

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 405 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI - 3 ONOKUZ MAYIS ÜNİVERSİESİ MÜHENİSLİK FAKÜLESİ KİMYA MÜHENİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB 405 KİMYA MÜHENİSLİĞİ LABORAUVARI - 3 ENEY 5: KABUK ÜP ISI EĞİŞİRİCİ ENEYİ (SHALL AN UBE HEA EXCHANGER) EORİ ISI RANSFERİ Isı,

Detaylı

Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması

Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması Politeni Dergisi Cilt:3 Sayı: 3 s. 09-3, 00 Journal of Polytechnic Vol: 3 No: 3 pp. 09-3, 00 Menemen Bölgesinde Rüzgar Türbinleri için Rayleigh ve Weibull Dağılımlarının Kullanılması Tevfi GÜLERSOY, Numan

Detaylı

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU Isı Bilimi ve eniği Dergisi, 33, 2, 111-117, 2013 J. of hermal Siene and ehnology 2013 IBD Printed in urey ISSN 1300-3615 DÜŞÜK SICAKLIKA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUMA SİSEMİNİN ERMOEKONOMİK

Detaylı

28/5/2009 TARİHLİ VE 2108/30 SAYILI KURUL KARARI 11 HAZİRAN 2009 TARİHLİ VE 27255 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR.

28/5/2009 TARİHLİ VE 2108/30 SAYILI KURUL KARARI 11 HAZİRAN 2009 TARİHLİ VE 27255 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR. 28/5/2009 TARİHLİ VE 2108/30 SAYILI KURUL KARARI 11 HAZİRAN 2009 TARİHLİ VE 27255 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: ELEKTRĠK PĠYASASI DENGELEME VE UZLAġTIRMA YÖNETMELĠĞĠ

Detaylı

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon Shigley s Mechanical Engineering Design Richard G. Budynas and J. Keith Nisbett Malzeme Bağıyla Konstrüsiyon Hazırlayan Prof. Dr. Mehmet Fırat Maine Mühendisliği Bölümü Saarya Üniversitesi Çözülemeyen

Detaylı

2. TRANSFORMATÖRLER. 2.1 Temel Bilgiler

2. TRANSFORMATÖRLER. 2.1 Temel Bilgiler . TRANSFORMATÖRLER. Temel Bilgiler Transformatörlerde hareet olmadığından dolayı sürtünme ve rüzgar ayıpları mevcut değildir. Dolayısıyla transformatörler, verimi en yüse (%99 - %99.5) olan eletri maineleridir.

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal o Engineering and Natural Sciences Mühendisli ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma Vol./ilt 26 Issue/Saı 3 Araştırma Maalesi / Research Article DETERMINATION OF OPTIMUM INSULATION THIKNESS BY USING HEATING

Detaylı

Electronic Letters on Science & Engineering 6(1) (2010) Available online at www.e-lse.org

Electronic Letters on Science & Engineering 6(1) (2010) Available online at www.e-lse.org Electronic Letters on Science & Engineering 6(1) (2010) Available online at www.e-lse.org FUZZY Control Strategy Adapting to ISPM-15 Standarts Aydın Mühürcü 1, Gülçin Mühürcü 2 1 Saarya University, Electrical-Electronical

Detaylı

Sigma 27, 190-196, 2009 Research Article / Araştırma Makalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION

Sigma 27, 190-196, 2009 Research Article / Araştırma Makalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendisli ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 7, 19-19, 9 Research Article / Araştırma Maalesi EFFECT OF INSULATION MATERIAL THICKNESS ON THERMAL INSULATION Derya

Detaylı

EÜFBED - Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Cilt-Sayı: 3-2 Yıl: 2010 199-206

EÜFBED - Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Cilt-Sayı: 3-2 Yıl: 2010 199-206 99 EÜFBED - Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Cilt-Sayı: 3- Yıl: 99-6 İKİNCİ MERTEBEDEN BİR DİFERENSİYEL DENKLEM SINIFI İÇİN BAŞLANGIÇ DEĞER PROBLEMİNİN DİFERENSİYEL DÖNÜŞÜM YÖNTEMİ İLE TAM ÇÖZÜMLERİ THE

Detaylı

ile plakalarda biriken yük Q arasındaki ilişkiyi bulmak, bu ilişkiyi kullanarak boşluğun elektrik geçirgenlik sabiti ε

ile plakalarda biriken yük Q arasındaki ilişkiyi bulmak, bu ilişkiyi kullanarak boşluğun elektrik geçirgenlik sabiti ε Farlı Malzemelerin Dieletri Sabiti maç Bu deneyde, ondansatörün plaalarına uygulanan gerilim U ile plaalarda birien yü Q arasındai ilişiyi bulma, bu ilişiyi ullanara luğun eletri geçirgenli sabiti ı belirleme,

Detaylı

KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES

KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES KİNETİK MODELLERDE OPTİMUM PARAMETRE BELİRLEME İÇİN BİR YAZILIM: PARES Mehmet YÜCEER, İlnur ATASOY, Rıdvan BERBER Anara Üniversitesi Mühendisli Faültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan- 0600 Anara (berber@eng.anara.edu.tr)

Detaylı

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA

DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI. Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA DÜNYADAKİ ATIK SU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ UYGULAMALARI Doç.Dr.Hüseyin GÜNERHAN Yük.Müh.Oğuzhan ÇULHA İçerik 1. Sisteme Genel Bakış 2. Atık Su Kaynaklı Isı Pompası Isı Değiştiricileri ve Tasarımı 3. Atık Su Isı

Detaylı

GAZ TÜRBİNLİ SANTRALLERDE ÇEVRE SICAKLIĞI VE BASINCININ SANTRAL PERFORMANSINA ETKİLERİ

GAZ TÜRBİNLİ SANTRALLERDE ÇEVRE SICAKLIĞI VE BASINCININ SANTRAL PERFORMANSINA ETKİLERİ Gazi Üniv. Müh. Mim. Fa. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gazi Univ. Cilt 25, No 3, 495-503, 200 Vol 25, No 3, 495-503, 200 GAZ TÜRBİNLİ SANTRALLERDE ÇEVRE SICAKLIĞI VE BASINCININ SANTRAL PERFORMANSINA ETKİLERİ

Detaylı

Trakya Univ J Sci, 10(2): , 2009 ISSN DIC: 284SMAT Araştırma Makalesi / Research Article

Trakya Univ J Sci, 10(2): , 2009 ISSN DIC: 284SMAT Araştırma Makalesi / Research Article http://fbe.traya.edu.tr/tujs Traya Univ J Sci, 10(2):159-163, 2009 ISSN 1305 6468 DIC: 284SMAT1080911091209 Araştırma Maalesi / Research Article GÜNEŞ IŞIĞININ GÜNEŞ HAVUZUNDA DEPOLANMASININ TEORİK OLARAK

Detaylı

3-KOMPRESÖRLER. 3.1- Temel Esaslar. 3.1.1- Termodinamik Kayıplar:

3-KOMPRESÖRLER. 3.1- Temel Esaslar. 3.1.1- Termodinamik Kayıplar: 3-KOMPRESÖRLER 3.- Temel Esaslar 3..- Termodinami Kayılar: Aşağıdai şeilde, izotermi ve adiyabati sııştırmada omresör işleri aynı PV diyagramı üzerinde gösterilmiştir. Eğimi daha fazla olan eğri adiyabati,

Detaylı

Ç.Ü Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Yıl:2012 Cilt:27-2 GÜNEŞ TOPLAÇLARI VE HAVUZDAN OLUŞAN ENTEGRE BİR SİSTEMİN PERFORMANSININ İNCELENMESİ *

Ç.Ü Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Yıl:2012 Cilt:27-2 GÜNEŞ TOPLAÇLARI VE HAVUZDAN OLUŞAN ENTEGRE BİR SİSTEMİN PERFORMANSININ İNCELENMESİ * GÜNEŞ TOPLAÇLARI VE HAVUZDAN OLUŞAN ENTEGRE BİR SİSTEMİN PERFORMANSININ İNCELENMESİ * Investigation of The Performance of The Integrated Solar Collector and Pond System İsmail BOZKURT Fizi Anabilim Dalı

Detaylı

Abs tract: Key Words: Fatih ÜNAL Derya Burcu ÖZKAN

Abs tract: Key Words: Fatih ÜNAL Derya Burcu ÖZKAN 1Fatih Unal:Sablon 24.11.2014 14:46 Page 5 Tunçbilek Termik Santralinin Enerji ve Ekserji Analizi Fatih ÜNAL Derya Burcu ÖZKAN Abs tract: ÖZET Bu çalışmada Türkiye de çalışmakta olan Tunçbilek Termik Santrali,

Detaylı

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ Başak BARUTÇU, Nüket YAPII, Zehra ÖZÇELİK Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Bornova İzmir e-posta: zozcelik@bornova.ege.edu.tr

Detaylı

Ýklimlendirme Yapýlacak Tesislerde Enerji Tasarrufu Tedbirleri

Ýklimlendirme Yapýlacak Tesislerde Enerji Tasarrufu Tedbirleri Tesisat Mühendisliði Dergisi Sayý: 89, s. 71-77, 2005 Ýklimlendirme Yapýlacak Tesislerde Enerji Tasarrufu Tedbirleri Bülent CERÝT* Nafer DO¼RUL Özet Bu çalýþmada; iklimlendirilmesi yapýlacak tesisin cihaz

Detaylı

TESİSLERDE MEYDANA GELEN PARALEL REZONANS OLAYININ BİLGİSAYAR DESTEKLİ ANALİZİ

TESİSLERDE MEYDANA GELEN PARALEL REZONANS OLAYININ BİLGİSAYAR DESTEKLİ ANALİZİ TESİSLERDE MEYDANA GELEN PARALEL REZONANS OLAYNN BİLGİSAYAR DESTEKLİ ANALİZİ Cen GEZEGİN Muammer ÖZDEMİR Eletri Eletroni Mühendisliği Bölümü Mühendisli Faültesi Ondouz Mayıs Üniversitesi, 559, Samsun e-posta:

Detaylı

Araş. Gör. Makina Mühendisliği Gaziantep Üniversitesi

Araş. Gör. Makina Mühendisliği Gaziantep Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Ceyhun Yılmaz Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Tel: 0506 3162201, 0272 228 14 46 Faks: 0272 228 14 49 Email: ceyhunyilmaz16@gmail.com Öğrenim Durumu

Detaylı

BİR DOĞAL GAZ KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALİNDE EKSERJİ UYGULAMASI

BİR DOĞAL GAZ KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALİNDE EKSERJİ UYGULAMASI BİR DOĞAL GAZ KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALİNDE EKSERJİ UYGULAMASI Süha Orçun MERT, Zehra ÖZÇELİK Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Bornova İzmir e-posta: orcunmert@mynet.com,

Detaylı

METANOLÜN KATALİTİK OKSİDASYONUYLA FORMALDEHİT ÜRETİM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ

METANOLÜN KATALİTİK OKSİDASYONUYLA FORMALDEHİT ÜRETİM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ METNOLÜN TLİTİ OİDYONUYL FOMLDEHİT ÜETİM İNETİĞİNİN İNCELENMEİ.H. YILMZ, F.. TLY,. TLY Ege Üniversitesi, Mühendisli Faültesi, imya Mühendisliği ölümü, 3500, ornova- İZMİ ÖZET u çalışmada, metanolün formaldehite

Detaylı

BÜTÜNLEŞİK ÜRETİM PLANLAMASININ HEDEF PROGRAMLAMAYLA OPTİMİZASYONU VE DENİZLİ İMALAT SANAYİİNDE UYGULANMASI

BÜTÜNLEŞİK ÜRETİM PLANLAMASININ HEDEF PROGRAMLAMAYLA OPTİMİZASYONU VE DENİZLİ İMALAT SANAYİİNDE UYGULANMASI Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2013, Cilt: 6, Sayı: 1, s. 96-115. 96 BÜTÜNLEŞİK ÜRETİM PLANLAMASININ HEDEF PROGRAMLAMAYLA OPTİMİZASYONU VE DENİZLİ İMALAT SANAYİİNDE UYGULANMASI ÖZ Arzu ORGAN* İrfan ERTUĞRUL**

Detaylı

KOJENERASYON ve TRİJENERASYON TEKNOLOJİLER

KOJENERASYON ve TRİJENERASYON TEKNOLOJİLER KOJENERASYON ve TRİJENERASYON TEKNOLOJİLER LERİ 1 Mayıs 2009 Mehmet Türkel Türkiye Kojenerasyon Derneği Kojenerasyon ve Trijenerasyon Teknolojileri Tanımlar, Tipleri ve Örnekler Yararları Çevresel Değerlendirme

Detaylı

KARŞIT AKIŞLI RANQUE-HiLSCH VORTEKS TÜPÜNÜN PERFORMANSINA TAPA AÇISI ETKİSİNİN YAPAY SİNİR AĞLARI YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ

KARŞIT AKIŞLI RANQUE-HiLSCH VORTEKS TÜPÜNÜN PERFORMANSINA TAPA AÇISI ETKİSİNİN YAPAY SİNİR AĞLARI YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ Isı Bilimi ve Teniği Dergisi, 28, 2, 1-7, 2008 J. of Thermal Science and Technology 2008 TIBTD Printed in Turey ISSN 1300-3615 KARŞIT AKIŞLI RANQUE-HiLSCH VORTEKS TÜPÜNÜN PERFORMANSINA TAPA AÇISI ETKİSİNİN

Detaylı

Makale. ile ihtiyacın eşitlendiği kapasite modülasyon yöntemleri ile ilgili çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir

Makale. ile ihtiyacın eşitlendiği kapasite modülasyon yöntemleri ile ilgili çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir Makale ile ihtiyacın eşitlendiği kapasite modülasyon yöntemleri ile ilgili çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir (Qureshi ve ark., 1996; Nasution ve ark., 2006; Aprea ve ark., 2006). Bu çalışmada, boru

Detaylı

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ

EĞİTİM PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ EĞİTİM MODÜLÜ EK-2 PROGRAMI ÇERÇEVESİ BİRİNCİ MODÜLÜ MÜFREDAT KONUSU MODÜL GENEL Enerji verimliliği mevzuatı, M1 Teorik Enerjide arz ve talep tarafındaki gelişmeler, M1 Teorik Enerji tasarrufunun ve verimliliğin önemi

Detaylı

ATIK ISIDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ

ATIK ISIDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ ATIK ISIDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ ORGANIC RANKINE CYCLE (ORC) TEKNOLOJİSİ www.durr.com ATIK ISINIZI EN İYİ ŞEKİLDE DEĞERLENDIRIN DEĞERLENDİRİN Organic Rankine Cycle (ORC), desantral ısı kaynaklarından elektrik

Detaylı

FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ

FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ FARKLI YAPIM SİSTEMLERİ VE KONUT MALİYETLERİ ESRA BOSTANCIOĞLU 1, EMEL DÜZGÜN BİRER 2 ÖZET Bir binanın fonsiyon ve performansının değerlendirilmesinde; diğerlerinin yanında maliyet önemli bir parametredir.

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015

Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015 Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Eletroni Dergisi Sayı 12 Oca 2015 TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE İTHALAT İLİŞKİSİ ÖZET Canan SANCAR 1 Melie ATAY POLAT 2 Bu çalışmada Türiye de eonomi

Detaylı

SERVOVALF VE HİDROLİK SİSTEMDEN OLUŞAN ELEKTROHİDROLİK BİR DÜMEN SİSTEMİNİN KONUM KONTROLÜ

SERVOVALF VE HİDROLİK SİSTEMDEN OLUŞAN ELEKTROHİDROLİK BİR DÜMEN SİSTEMİNİN KONUM KONTROLÜ GEMİ İNŞAATI VE DENİZ TEKNOLOJİSİ TEKNİK KONGRESİ 08 BİLDİRİLER KİTABI SERVOVALF VE HİDROLİK SİSTEMDEN OLUŞAN ELEKTROHİDROLİK BİR DÜMEN SİSTEMİNİN KONUM KONTROLÜ Fevzi ŞENLİTÜRK, Fuat ALARÇİN ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

Aşınmadan aynalanan hasar, gelişmiş ülelerde gayri safi milli hasılanın % 1-4 ü arasında maliyete sebep olmata ve bu maliyetin % 36 sını abrasiv aşınm

Aşınmadan aynalanan hasar, gelişmiş ülelerde gayri safi milli hasılanın % 1-4 ü arasında maliyete sebep olmata ve bu maliyetin % 36 sını abrasiv aşınm TİMAK-Tasarım İmalat Analiz Kongresi 6-8 Nisan 006 - BALIKESİR RSM TEKNİĞİ UYGULANARAK DERLİN MALZEMESİNİN OPTİMUM AŞINMA DEĞERİNİN TAHMİN EDİLMESİ Aysun SAĞBAŞ 1, F.Bülent YILMAZ ve Fatih ALTINIŞIK 3

Detaylı

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa ELECO '2012 Eletri - Eletroni ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 ralı 2012, Bursa Lineer Olmayan Dinami Sistemlerin Yapay Sinir ğları ile Modellenmesinde MLP ve RBF Yapılarının Karşılaştırılması

Detaylı

KOJENERASYON SİSTEMLERİNİN TERMODİNAMİK ANALİZİ

KOJENERASYON SİSTEMLERİNİN TERMODİNAMİK ANALİZİ 743 KOJENERASYON SİSTEMLERİNİN TERMODİNAMİK ANALİZİ Bayram KILIÇ Arzu ŞENCAN ŞAHİN Reşat SELBAŞ Hasan Hüseyin EZEN ÖZET Günümüz teknolojisinin gelişmesinin bir sonucu olarak enerji gereksinimi de büyümektedir.

Detaylı

Bulanık Hedef Programlama Yöntemi ile Süre-Maliyet-Kalite Eniyilemesi

Bulanık Hedef Programlama Yöntemi ile Süre-Maliyet-Kalite Eniyilemesi Bulanı Programlama Yöntemi ile Süre-- Eniyilemesi Eran Karaman, Serdar Kale BAÜ Mühendisli Mimarlı Faültesi, 045, Çağış, Balıesir Tel: (266) 62 94 E-posta: earaman@baliesir.edu.tr sale@baliesir.edu.tr

Detaylı

İKLİMLENDİRME VE SOĞUTMA TEKNOLOJİLERİ

İKLİMLENDİRME VE SOĞUTMA TEKNOLOJİLERİ AKDENİZ ÜNİVERSİESİ EKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU İKLİMLENDİRME VE SOĞUMA EKNOLOJİSİ İKLİMLENDİRME VE SOĞUMA EKNOLOJİLERİ DERS NOLARI ORHAN KISA Maina Yüse Mühendisi Öğretim Görevlisi ANALYA-0 . SOĞUMANIN

Detaylı

OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ

OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ Enerji analizi termodinamiğin birinci kanununu, ekserji analizi ise termodinamiğin ikinci kanununu kullanarak enerjinin maksimum

Detaylı

MOBİLYA ENDÜSTRİSİNDE AŞAMALAR ARASINDA FİRE BULUNAN ÇOK AŞAMALI TEDARİK ZİNCİRİ AĞININ OPTİMİZASYONU. Ercan ŞENYİĞİT 1, *

MOBİLYA ENDÜSTRİSİNDE AŞAMALAR ARASINDA FİRE BULUNAN ÇOK AŞAMALI TEDARİK ZİNCİRİ AĞININ OPTİMİZASYONU. Ercan ŞENYİĞİT 1, * Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 25 (1-2) 168-182 (2009) http://fbe.erciyes.edu.tr/ ISSN 1012-2354 MOBİLYA ENDÜSTRİSİNDE AŞAMALAR ARASINDA FİRE BULUNAN ÇOK AŞAMALI TEDARİK ZİNCİRİ AĞININ

Detaylı

Bir Mikro Kojenerasyon Sisteminde Enerji Verimliğinin Deneysel İncelenmesi

Bir Mikro Kojenerasyon Sisteminde Enerji Verimliğinin Deneysel İncelenmesi Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 9, No: 3, 2012 (17-24) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 9, No: 3, 2012 (17-24) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1304-4141

Detaylı

Bu deneyin amacı Ayrık Fourier Dönüşümü (DFT) ve Hızlu Fourier Dönüşümünün (FFT) tanıtılmasıdır.

Bu deneyin amacı Ayrık Fourier Dönüşümü (DFT) ve Hızlu Fourier Dönüşümünün (FFT) tanıtılmasıdır. Deney : Ayrı Fourier Dönüşümü (DFT) & Hızlı Fourier Dönüşümü (FFT) Amaç Bu deneyin amacı Ayrı Fourier Dönüşümü (DFT) ve Hızlu Fourier Dönüşümünün (FFT) tanıtılmasıdır. Giriş Bir öncei deneyde ayrı-zamanlı

Detaylı

İŞLETME DENEYİMİ VE VERİLERİNE GÖRE OPTİMUM KOJENERASYON SANTRALİ SEÇİMİ

İŞLETME DENEYİMİ VE VERİLERİNE GÖRE OPTİMUM KOJENERASYON SANTRALİ SEÇİMİ İŞLETME DENEYİMİ VE VERİLERİNE GÖRE OPTİMUM KOJENERASYON SANTRALİ SEÇİMİ Levent KILIÇ Mustafa ÖZCAN Argun ÇİZMECİ Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. İş Kuleleri Kule 40 4.Levent İstanbul lkilic@sisecam.com

Detaylı

PI KONTROLÖR TASARIMI ÖDEVİ

PI KONTROLÖR TASARIMI ÖDEVİ PI ONTROLÖR TASARIMI ÖDEVİ ONTROLÖR İLE TASARIM ontrolör Taarım riterleri Taarım riterleri genellile itemine yapmaı geretiğini belirtme ve naıl yaptığını değerlendirme için ullanılır. Bu riterler her bir

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi UNIT ELECTRICITY PRODUCTION ANALYSIS OF GAS TURBINES ON PART LOAD

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi UNIT ELECTRICITY PRODUCTION ANALYSIS OF GAS TURBINES ON PART LOAD Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 2005/1 UNIT ELECTRICITY PRODUCTION ANALYSIS OF GAS TURBINES ON PART LOAD Hasan Hüseyin ERDEM *, Süleyman Hakan SEVİLGEN,

Detaylı

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems Available online at www.alphanumericournal.com alphanumeric ournal Volume 3, Issue 1, 2015 2015.03.01.OR.02 MATEMATİKSEL PROGRAMLAMA İLE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNDE ETKİNLİK PLANLAMASI Murat ATAN * Sibel

Detaylı

Yavaş Değişen Kritik-Altı Açık Kanal Akımının k-ε Türbülans Kapatma Modelleri ile Sayısal Hesabı

Yavaş Değişen Kritik-Altı Açık Kanal Akımının k-ε Türbülans Kapatma Modelleri ile Sayısal Hesabı Çuurova Üniversitesi Mühendisli Mimarlı Faültesi Dergisi, 9(1), ss. 145-155, Haziran 014 Çuurova University Journal of the Faculty of Engineering and Architecture, 9(1), pp. 145-155, June 014 Yavaş Değişen

Detaylı

Bölüm 7 ENTROPİ. Bölüm 7: Entropi

Bölüm 7 ENTROPİ. Bölüm 7: Entropi Bölüm 7 ENTROPİ 1 Amaçlar Termodinamiğin ikinci kanununu hal değişimlerine uygulamak. İkinci yasa verimini ölçmek için entropi olarak adlandırılan özelliği tanımlamak. Entropinin artış ilkesinin ne olduğunu

Detaylı

Doğuş Üniversitesi Dergisi, 7 (1) 2006, 59-71 OPTIMAL PERFORMANCE ANALYSIS OF GAS TURBINES

Doğuş Üniversitesi Dergisi, 7 (1) 2006, 59-71 OPTIMAL PERFORMANCE ANALYSIS OF GAS TURBINES Doğuş Üniversitesi Dergisi, 7 (1) 26, 59-71 GAZ TÜRBİNLERİNİN OPTİMAL PERFORMANS ANALİZİ OPTIMAL PERFORMANCE ANALYSIS OF GAS TURBINES Yıldız Teknik Üniversitesi, Makine Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı: Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 07.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA Turseff, EBRD tarafından geliştirilmiştir Turkey Sustainable Energy Financing Facility Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Programa Destek Verenler: ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II. Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II. Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI-II Prof. Dr. Durmuş Kaya Kocaeli Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü 2 Kocaeli Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği

Detaylı

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ

AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ AKDENİZ BÖLGESİ İÇİN ISITMA VE SOĞUTMA DERECE- SAAT DEĞERLERİNİN ANALİZİ Hüsamettin BULUT Orhan BÜYÜKALACA Tuncay YILMAZ ÖZET Binalarda ısıtma ve soğutma için enerji ihtiyacını tahmin etmek amacıyla kullanılan

Detaylı

Sisteme gire aışaı eerjisi; ieti, potasiyel, aış eerjileri ile i eerjii toplamıda oluşmata olup, Q m& g m& Z g Z z0 ref. E g E + E p + u+ E A + gz +u+

Sisteme gire aışaı eerjisi; ieti, potasiyel, aış eerjileri ile i eerjii toplamıda oluşmata olup, Q m& g m& Z g Z z0 ref. E g E + E p + u+ E A + gz +u+ 4. BÖLÜM AÇIK SİSEMLERDE ERMODİNAMİĞİN I. KANUNU Aı aışlı sistemleri sııfladırılması Aı Sistem Aışlı Kararlı aışlı Kararsız aışlı dm dm 0 m& g m& 0 m& g m& dt dt Not: Aı sistemlerde eerji depolaması sözousu

Detaylı

Farklı Madde Puanlama Yöntemlerinin ve Farklı Test Puanlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Farklı Madde Puanlama Yöntemlerinin ve Farklı Test Puanlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması Eğitimde ve Psiolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, Yaz 200, (), -8 Farlı Madde Puanlama Yöntemlerinin ve Farlı Test Puanlama Yöntemlerinin Karşılaştırılması Halil YURDUGÜL * Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi PERFORMANCE ANALYSIS OF SINGLE FLASH GEOTHERMAL POWER PLANTS

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi PERFORMANCE ANALYSIS OF SINGLE FLASH GEOTHERMAL POWER PLANTS Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 2005/2 PERFORMANCE ANALYSIS OF SINGLE FLASH GEOTHERMAL POWER PLANTS Ahmet DAĞDAŞ* Yıldız Teknik Üniversitesi,Makina

Detaylı

MAK341 MAKİNA ELEMANLARI I 2. Yarıyıl içi imtihanı 24/04/2012 Müddet: 90 dakika Ögretim Üyesi: Prof.Dr. Hikmet Kocabas, Doç.Dr.

MAK341 MAKİNA ELEMANLARI I 2. Yarıyıl içi imtihanı 24/04/2012 Müddet: 90 dakika Ögretim Üyesi: Prof.Dr. Hikmet Kocabas, Doç.Dr. MAK3 MAKİNA EEMANARI I. Yarıyıl içi imtihanı /0/0 Müddet: 90 daia Ögretim Üyesi: Prof.Dr. Himet Kocabas, Doç.Dr. Cemal Bayara. (0 puan) Sıı geçmelerde sürtünme orozyonu nasıl ve neden meydana gelir? Geçmeye

Detaylı

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No :

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No : Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 06.01.2015 Soru (puan) 1 (15) 2 (15) 3 (15) 4 (20)

Detaylı

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003 Türiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındai Nedenselli İlişisi: 1984-2003 The Causal Relationship Between Exchange Rates and Inflation in Turey:1984-2003 Yrd.Doç.Dr. Erem GÜL* Yrd.Doç.Dr. Ayut EKİNCİ**

Detaylı

COGRAFI BILGI SISTEMI DESTEKLI TRAFIK KAZA ANALIZI ÖZET

COGRAFI BILGI SISTEMI DESTEKLI TRAFIK KAZA ANALIZI ÖZET COGRAFI BILGI SISTEMI DESTEKLI TRAFIK KAZA ANALIZI Darçin AKIN *, Yasasin ERYILMAZ ** ÖZET Bu maalede cografi bilgi sistemi (CBS) desteli bir trafi aza analizinin nasil yapilabilecegi ve aza verilerinin

Detaylı

KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /...

KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /... Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI (SIRA NO: 2014 /... ) Amaç MADDE 1-

Detaylı

Abs tract: Key Words: Battal DOĞAN Fatih TÜRKOĞLU

Abs tract: Key Words: Battal DOĞAN Fatih TÜRKOĞLU Battal Dogan:Sablon 25.03.2014 15:26 Page 5 Nevşehir Kapadokya Havalimanı nın Trijenerasyon Sisteminin Tasarımı Battal DOĞAN Fatih TÜRKOĞLU Abs tract: ÖZET Ülkemizde son yıllarda havacılık sektörü gelişmektedir.

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi Douz Eylül Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi, Cilt:6, Sayı:, Yıl:, ss.39-49. olletif Ris Modellemesinde anér Yöntemi ervin BAYAN İRVEN Güçan YAAR Özet Hayat dışı sigortalarda, olletif

Detaylı

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SAN. VE TİC. Yeni sanayi sitesi 36.Sok. No:22 BALIKESİR Telefaks:0266 2461075 http://www.deneysan.com R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Hüseyin

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı: Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 20.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

Çok Yüksek Mobiliteli Sönümlemeli Kanallardaki OFDM Sistemleri için Kanal Kestirimi

Çok Yüksek Mobiliteli Sönümlemeli Kanallardaki OFDM Sistemleri için Kanal Kestirimi 9-11 Aralı 2009 Ço Yüse Mobiliteli Sönümlemeli Kanallardai OFDM Sistemleri için Kanal Kestirimi İstanbul Üniversitesi Eletri-Eletroni Mühendisliği Bölümü {myalcin, aan}@istanbul.edu.tr Sunum İçeriği Giriş

Detaylı

DÜŞÜK GÜÇLÜ RÜZGAR TÜRBİNLERİ İÇİN MAKSİMUM GÜÇ NOKTASINI İZLEYEN BİR AKÜ ŞARJ SİSTEMİ

DÜŞÜK GÜÇLÜ RÜZGAR TÜRBİNLERİ İÇİN MAKSİMUM GÜÇ NOKTASINI İZLEYEN BİR AKÜ ŞARJ SİSTEMİ DÜŞÜK GÜÇLÜ RÜZGAR TÜRBİNLERİ İÇİN MAKSİMUM GÜÇ NOKTASINI İZLEYEN BİR AKÜ ŞARJ SİSTEMİ ABSTRACT Şürü Ertie 1, Deniz Yıldırım 2, Efe Turhan 3, Taha Taner İnal 4 İstanbul Teni Üniversitesi, Eletri Mühendisliği

Detaylı

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler.

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler. Eğitim ve Bilim Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41 Türiye dei Vaıf Üniversitelerinin Etinli Çözümlemesi Gamze Özel Kadılar 1 Öz Oran analizi ve parametri yöntemlerin eğitim urumlarını ıyaslaren yetersiz alması

Detaylı

Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi

Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi Basitleştirilmiş Kalman Filtresi ile Titreşimli Ortamda Sıvı Seviyesinin Ölçülmesi M. Ozan AKI Yrd.Doç Dr. Erdem UÇAR ABSTRACT: Bu çalışmada, sıvıların seviye ölçümünde dalgalanmalardan aynalı meydana

Detaylı

GEMĐLERDE KULLANILAN VAKUM EVAPORATÖRLERĐNDE OPTĐMUM ISI TRANSFER ALANININ BELĐRLENMESĐ

GEMĐLERDE KULLANILAN VAKUM EVAPORATÖRLERĐNDE OPTĐMUM ISI TRANSFER ALANININ BELĐRLENMESĐ GEMĐLERDE KULLANILAN VAKUM EVAPORATÖRLERĐNDE OPTĐMUM ISI TRANSFER ALANININ BELĐRLENMESĐ Recep ÖZTÜRK ÖZET Gemilerde kullanma suyunun limanlardan temini yerine, bir vakum evaporatörü ile deniz suyundan

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE LİDER ATLAS COPCO

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE LİDER ATLAS COPCO ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE LİDER ATLAS COPCO GÜNEYDOĞU ENERJĠ FORUMU 2015 07 Kasım 2015 M.ĠLHAN BALCI 2 KıSACA ATLAS COPCO Kuruluş Tarihi ve Merkezi 1873 Stockholm, Sweden İş Kolları Kompresör Tekniği Endüstri

Detaylı

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015

ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ. Hasan Çebi. Nuh Çimento 2015 ÇİMENTO TESİSLERİNDE ATIK ISI GERİ KAZANIMINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ Hasan Çebi Nuh Çimento 2015 Özet Enerjiyi yoğun kullanan çimento tesisler yıllarca proses gereği attıkları ısılarını değerlendirmek için

Detaylı

OCAK HAVALANDIRMA ŞEBEKE ANALİZİ İÇİN KOMBİNE BİR YÖNTEM (A COMBINED METHOD FOR THE ANALYSIS OF MINE VENTILATION NETWORKS)

OCAK HAVALANDIRMA ŞEBEKE ANALİZİ İÇİN KOMBİNE BİR YÖNTEM (A COMBINED METHOD FOR THE ANALYSIS OF MINE VENTILATION NETWORKS) ÖZET/ABSTRACT DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 2 Sayı: 2 sh. 49-54 Mayıs 2000 OCAK HAVALANDIRMA ŞEBEKE ANALİZİ İÇİN KOMBİNE BİR YÖNTEM (A COMBINED METHOD FOR THE ANALYSIS OF MINE

Detaylı

4. ÇEVRİMLER (Ref. e_makaleleri)

4. ÇEVRİMLER (Ref. e_makaleleri) 4. ÇEVRİMLER (Ref. e_makaleleri) Rankine Çevrimi Basit güç ünitelerinin ideal veya teorik çevrimi, Şekil-1 de görülen Rankine çevrimi ile tanımlanır. Çevrim, uygun bir şekilde bağlantılanmış dört cihazdan

Detaylı

BİRLEŞİK GÜÇ ve ISI SANTRALLERİ

BİRLEŞİK GÜÇ ve ISI SANTRALLERİ BİRLEŞİK GÜÇ ve ISI SANTRALLERİ ENERJİ GİDERLERİNİZİ AZALTMAYA, OPERASYON GELİRLERİNİZİ ARTTIRMAYA, KESİNTİSİZ,TEMİZ ve BAĞIMSIZ KENDİ ENERJİLERİNİZİ SAĞLAMAYA, GELECEĞE HAZIR MISINIZ?... Tres Enerji Üretim

Detaylı

2-Emisyon Ölçüm Raporu Formatı

2-Emisyon Ölçüm Raporu Formatı 2-Emisyon Ölçüm Raporu Formatı A) İşletmenin Sınıfı (1- İşletmenin faaliyetinin Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik Madde 4 kapsamında yeri,) B) Faaliyetinin Anlatımı

Detaylı

Kuvvet kavramı TEMAS KUVVETLERİ KUVVET KAVRAMI. Fiziksel temas sonucu ortaya çıkarlar BÖLÜM 5 HAREKET KANUNLARI

Kuvvet kavramı TEMAS KUVVETLERİ KUVVET KAVRAMI. Fiziksel temas sonucu ortaya çıkarlar BÖLÜM 5 HAREKET KANUNLARI BÖLÜM 5 HAREKET KANUNLARI 1. Kuvvet avramı. Newton un 1. yasası ve eylemsiz sistemler 3. Kütle 4. Newton un. yasası 5. Kütle-çeim uvveti ve ağırlı 6. Newton un 3. yasası 7. Newton yasalarının bazı uygulamaları

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Rev: 17.09.2014 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı Termodinamik Genel Laboratuvar Föyü Güz Dönemi Öğrencinin Adı Soyadı : No

Detaylı

MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ

MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ .C. MİLLÎ EĞİİM BAKANLIĞI MOORLU ARAÇLAR EKNOLOJİSİ MOOR ÇERİMLERİ E YAKILAR Anara, 0 Bu modül, meslei ve teni eğitim oul/urumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim rogramlarında yer alan yeterlileri azandırmaya

Detaylı

Gaz Motorlu Kojenerasyon Uygulamalarında Yeni Teknolojiler

Gaz Motorlu Kojenerasyon Uygulamalarında Yeni Teknolojiler Gaz Motorlu Kojenerasyon Uygulamalarında Yeni Teknolojiler Sedat Akar Türkiye Kojenerasyon ve Temiz Enerji Teknolojileri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi 1 İçerik Kojenerasyon nedir? Gaz Motor teknolojilerinde

Detaylı

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 Kapalı Sistem Enerji Analizi TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 4-27 0.5 m 3 hacmindeki bir tank başlangıçta 160 kpa basınç ve %40 kuruluk derecesinde soğutucu akışkan-134a içermektedir. Daha

Detaylı

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ BİYO KÜTLE ENERJİ Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ «Son balık tutulduğunda, Son kuş vurulduğunda, Son ağaç kesildiğinde, Son nehir kuruduğunda, Paranın yenilecek bir şey olmadığını anlayacaksınız!»

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Termodinamik-1 MK-214 2/Güz (3+0+0) 3 5

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Termodinamik-1 MK-214 2/Güz (3+0+0) 3 5 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS Termodinamik-1 MK-214 2/Güz (3+0+0) 3 5 Dersin Dili : Türkçe Dersin Seviyesi : Lisans,

Detaylı

Abs tract: Key Words: Ebru Mançuhan

Abs tract: Key Words: Ebru Mançuhan ebru mancuhan:sablon 12012011 18:10 Page 35 Yaş Tuğla Kurutulan Bir Tünel Kurutucuda Enerji ve Ekserji Analizi Ebru Mançuhan ÖZET Bu çalışmada, yaş tuğla kurutulan bir tünel kurutucudan alınan ölçüm değerleri

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 23.01.2015 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı

Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Mustafa Salman Marketing Manager 07 Kasım 2014 Gaziantep Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı DESIGNED BY SUPPORTED BY IMPLEMENTED BY Program Yapısı Özel Kredi Programı 265M $ lik Fon ÜcretsizTeknik

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 2 DENEY ADI: ISI POMPASI DENEYĐ AMAÇ: Isı pompası

Detaylı

TUNÇBİLEK TERMİK SANTRALİ 5.ÜNİTE KAZANININ SAYISAL MODELLEMESİ

TUNÇBİLEK TERMİK SANTRALİ 5.ÜNİTE KAZANININ SAYISAL MODELLEMESİ TUNÇBİLEK TERMİK SANTRALİ 5.ÜNİTE KAZANININ SAYISAL MODELLEMESİ Faru ÖZDEMİR*, Yaup Erhan BÖKE İstanbul Teni Üniversitesi, Maina Faültesi, İnönü Caddesi No: 65 Gümüşsuyu 34437 İSTANBUL *Sorumlu yazar:

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

ISI DEĞİŞTİRİCİSİ TASARIMI

ISI DEĞİŞTİRİCİSİ TASARIMI 35 ISI EĞİŞTİRİCİSİ TSRIMI Cem PRMKSIZOĞLU Ömür ÇETECİ ÖZET u çalışmada, gövde - oru tipi ısı değiştiricisi ile hava su, soğutucu ve ısıtıcı serpantin tipi ısı değiştiricileri için matematisel modeller

Detaylı

Susuzlaştırılmış Çamurun ısıl olarak Kurutulması

Susuzlaştırılmış Çamurun ısıl olarak Kurutulması Susuzlaştırılmış Çamurun ısıl olarak Kurutulması Konular 1. Tanıtım 2. Kurutulmuş Biyolojik katı maddenin Avantajları 3. Etkileşimdeki unsurlar 4. Çamurun Isıl olarak Kurutulması 5. Çamur Kurutma Teknolojileri

Detaylı

Ufuk Ekim Accepted: January 2011. ISSN : 1308-7231 yunal@selcuk.edu.tr 2010 www.newwsa.com Konya-Turkey

Ufuk Ekim Accepted: January 2011. ISSN : 1308-7231 yunal@selcuk.edu.tr 2010 www.newwsa.com Konya-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 011, Volume: 6, Number: 1, Article Number: 1A0156 ENGINEERING SCIENCES Yavuz Ünal Received: October 010 Ufu Eim Accepted: January 011 Murat Kölü Series

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

BASINÇ BİRİMLERİ. 1 Atm = 760 mmhg = 760 Torr

BASINÇ BİRİMLERİ. 1 Atm = 760 mmhg = 760 Torr BASINÇ BİRİMLERİ - Sıı Sütunu Cinsinden anılanan Biriler:.- orr: C 'de yüseliğindei cıa sütununun tabanına yaış olduğu basınç bir torr'dur..- SS: + C 'de yüseliğindei su sütununun tabanına yaış olduğu

Detaylı