Endüstride ve Canlılarda Enerji

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Endüstride ve Canlılarda Enerji"

Transkript

1 Ünite 3 Endüstride ve anlılarda Enerji Fosil Yakıtlar 142 idrokarbonlar 160 Temiz Enerji Kaynakları 174 anlılarda Enerji 188

2 FSİL YAKITLAR ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Potasyum karbonat (K 2 3 ) anorganik bir bileşiktir. rganik ve Anorganik Bileşikler rganik bileşiklerin temelinde karbon elementi bulunur. Karbon elementinin yanısıra hidrojen, oksijen, azot gibi elementler de organik bileşiklerin yapılarında yer alır. rganik bileşiklerin ana kaynağı, bitki, hayvan gibi canlı organizmalarla, canlı maddelerin değişikliğe uğrayarak oluşturduğu kömür, petrol, doğal gaz gibi maddelerdir. Anorganik maddeler ise yeryüzünde mineral kaynaklarından elde edilirler. Anorganik bileşikler, su, mineral, oksit, asit, baz ve tuzlardır. Bazı anorganik bileşiklerin de yapısında karbon bulunur. 2,, S 2 ve a 3, Na 2 3 gibi karbonat bileşikleri yapılarında karbon bulundurmasına rağmen organik bileşik değil, anorganik bileşiklerdir. rganik bileşiklerin özellikleri, anorganik bileşiklerden oldukça farklıdır. Aşağıdaki tabloda organik ve anorganik bileşikler arasındaki farklar verilmiştir. rganik Bileşikler Yanıcıdır. Erime noktaları oldukça düşüktür. Genellikle suda çözünmez. Genellikle kovalent yapıdadır. rganik tepkimeler için fazla ısı ve zaman gerekir. Çoğunluğunun kendine özgü kokusu vardır. Anorganik Bileşikler Genellikle yanıcı değildir. Erime noktaları oldukça yüksektir. Birçoğu suda çözünür. Genellikle iyonik yapılıdır. Anorganik bileşik tepkimeleri daha az ısı ve zaman gerektirir. Genellikle kokusuzdur. Etil alkol ( 2 5 ) organik bir bileşiktir. rganik reaksiyonlar genellikle yavaş gerçekleşir. Anorganik reaksiyonlar genellikle hızlı gerçekleşir. Anorganik bileşiklerin sayısı yüz bin kadar olduğu halde organik bileşiklerin sayısı iki milyardan fazladır. er geçen yıl binlerce yeni bileşik doğada bulunmakta ya da laboratuvarda sentezlenmektedir. Metan ( 4 ), etil alkol ( 2 5 ), aseton ( 3 3 ), metanal (), formik asit (), protein, nişasta, selüloz, şeker, bitkisel yağlar birer organik madde örneğidir. Sofra tuzu (Nal), sönmemiş kireç (a), zaç yağı ( 2 S 4 ), karbondioksit ( 2 ), sodyum karbonat (Na 2 3 ), alüminyum sülfat (Al 2 (S 4 ) 3 ) ve sud kostik (Na) birer anorganik madde örneğidir. 142 Not rganik kimya tarihinde bilinmesi gereken en önemli olay, Alman kimyacı Friedrich Wöhler'in ilk kez anorganik bir maddeden canlı hücre veya organizma kullanmadan deney ortamında ilk organik bileşiği sentezlemesidir. Wöhler, organik bileşik olmayan amonyum siyanattan (N 4 N), organik bir bileşik olan üreyi elde etmiştir. N 2 ısı N 4 N = N 2 Aşağıda verilen bileşiklerden hangisi organik bileşik değildir? A) 2 6 B) 3 ) D) 3 4 E) KN 3 X: 2 Y: 4 Yukarıda verilen X ve Y bileşikleri ile ilgili; I. X organik, Y anorganiktir. II. er iki molekülde apolardır. III. X suda çözünür, Y suda çözünmez. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II ) I ve III D) II ve III E) I, II ve III KN 3, iyonik bir tuzdur. rganik bir bileşik değildir. Soru Yanıt E X anorganik, Y organik bileşiktir. er iki molekülde apolar olduğundan polar bir molekül olan suda çözünmezler. Yanıt

3 Aşağıdaki elementlerden hangisi organik bir maddede kesinlikle bulunması gereken bir elementtir? A) Azot B) Klor ) Kükürt D) Karbon E) ksijen Aşağıdaki maddelerden hangisi anorganik bileşik değildir? A) Nal B) a 2 ) 2 rganik bir maddede kesinlikle bulunması gereken element karbondur. Yanıt D ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ D) 2 5 E) Na 2 S 4 Yanıt D I. Erime ve kaynama noktaları yüksektir. II. Genellikle kovalent yapıdadırlar. III. Kendilerine özgü kokuları vardır. Yukarıdaki yargılardan hangileri anorganik maddeler için doğru organik maddeler için yanlıştır? A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III Yanıt A I. Karbon elementi bulundururlar. II. Atomlar arası genelde iyonik bağ görülür. III. Yanma özelliği gösterirler. IV. Doğada bulunma yüzdeleri anorganik maddelere göre daha fazladır. V. Genelde elektronlar ortaklaşa kullanılır. Yukarıdaki yargılardan kaç tanesi organik maddeler için doğrudur? A) 5 B) 4 ) 3 D) 2 E) 1 Yanıt B 143

4 FSİL YAKITLAR ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Fosil yakıtlar Kömür madeninden kömür çıkarma Fosil yakıtlar, canlı kalıntılarının (hayvan ve bitki kalıntılarının) milyonlarca yıldır toprak altında ayrışması sonucunda meydana gelen enerji kaynağıdır. Yerkabuğunun katmanları içerisinde havasız ortamlarda kalarak yüksek basınçlarda fosilleşmesiyle oluşan yakıtlardır. Günümüzde en yoğun olarak kullanılan enerjidir. Fosil yakıtlar fabrikaların çalıştırılması, elektrik üretilmesi, araçların çalıştırılması, ısınma, mutfak ihtiyaçlarının karşılanması gibi çeşitli alanlarda kullanılabilir. Yeraltından çıkartılan petrol, kömür ve doğal gaz fosil yakıtlara örnek verilir. Fosil yakıtların katılaşmış ve sıkıştırılmış hali kömürdür. Toprak altından kırılarak parçalar şeklinde çıkartılmaktadır. Fosil yakıtların sıvılaşmış hali petroldür. Petrol, yapılan özel sondajlar sonucunda çıkartılır ve işlenecekleri rafinerilere boru hatları yardımıyla iletilir. ayvan fosili Petrolün işlenmesi sonucunda benzin, LPG, dizel, naftalin, boya, teflon, asfalt, plastik gibi çeşitli ürünler elde edilebilir. Fosil yakıtların gaz şeklindeki çeşiti de doğal gazdır. Doğal gaz yer altında birikmiş büyük yataklar şeklinde bulunur. Fosil yakıtlar ile ilgili; I. Kömür ve petrol fosil yakıttır. II. Elektrik santrallerinde kullanılırlar. III. Bitki ve hayvan kalıntılarından elde edilemezler. A) Yalnız I B) I ve III ) II ve III D) I ve II E) I, II ve III KÖMÜR Yeraltı madenciliği veya açık işletme metodları kullanılarak çıkarılan fosil kaynaklı yakıttır. Bitki ve hayvan fosillerinden oluşur. Bitki, havasız ortamda bakteriler tarafından parçalanırsa çürür; oksijen () ve hidrojen () atomları uzaklaşır. Böylece maddenin karbon () içeriği zamanla artar. Bu dönüşüm ne kadar uzun zaman sürerse kalan kalıntının bileşimi de o oranda saf karbona yakın olur. Yüksek basınç ve sıcaklıkta oksijensiz ortamda kömürleşme başladığında karbon yüzdesi de artmaya başlar. Kömür ve petrol, fosil yakıttır. Elektrik üretilmesi, araçların çalıştırılması gibi çeşitli alanlarda kullanılabilir. Bitki ve hayvan kalıntılarının milyonlarca yıldır toprak altında ayrışması sonucunda meydana gelir. Kömür Yanıt D Kömür Türü Kütlece karbon yüzdesi (yaklaşık) Turba % 60 Linyit % 70 Taş kömürü % Antrasit % 94 Not Jeolojik olarak kömürlerin yaşları 15 milyon yıl ile 450 milyon yıl arasında değişir. Genel olarakta yaşlı kömürler daha kalitelidir. Kolayca yanabilme özelliği olan kömür, dünyada en çok elektrik üretiminde kullanılmaktadır. Bir çok çeşidi vardır. Turba Bitkilerin köklerinden, ayrışmış yaprak ve saplarından oluşan bir kömür türüdür, antrasit ya da grafit oluşumuyla biter. Yani henüz karbonlaşma sürecini tamamlamamış en genç kömür türüdür. Bu kömüre daha çok bataklık bölgelerde rastlanır. İçindeki su ve yabancı madde miktarı oldukça yüksektir. İçerdiği karbonunsa kütlece yüzdesi % 60'ı geçmez. 144 Soru

5 Antrasit Kütlece % 95'i karbondan oluşan yüksek kalorili kömür türüdür. luşumu yaşça en eski olandır. Doğada bulunma yüzdesinin düşük olması da antrasite ekonomik olmama dezavantajı getirir. Antrasitin bazı spesifik özellikleri, Koku ve duman çıkarmadan yanması Tutuşma sıcaklığının yüksek olması; güçlükle tutuşması Diğer kömür türlerine göre sert ve yoğun olması Parmakta leke bırakmaması Antrasit Kısa ve mavi renkli bir alevle yanması olarak sıralanabilir. Antrasit, kimyasal reaksiyonlarda indirgeyici ve lokomotiflerde yakıt olarak kullanılır. Elektrik enerjisi üretimi ve endüstriyel alanda da kullanımı yaygındır. Linyit Daha oluşumu tamamlanmamış kömür türüdür. Yaklaşık 60 milyon yıl önce oluşmaya başlamıştır. Linyitin içinde su ile birlikte bir çok yabancı madde bulunur. Kütlece yaklaşık % (65 70) kadar karbon içerir. 2 ve 4 gazlarının salınımıyla taş kömürüne dönüşebilir. Kahverengi kömürde denilen linyitin tamamına yakını termik santrallerde yakıt olarak kullanılır. Linyitin ısıl değeri düşük ve barındırdığı nem ve kül miktarı oldukça fazladır. Türkiye'de en çok bulunan kömürdür. Taş Kömürü Kütlece % (80-90) civarında karbon içerir. Yüksek kalorili bir kömür türüdür. Taş kömürü kömürleşme derecesi açısından antrasit ile linyit arasında yer alır. Maden kömürü olarakta bilinen taş kömürü karbon ve uçucu maddeler açısından oldukça zengindir. Isı, ışık ve güç kaynağı olarak kullanılan taş kömürünün ayrıca sanayide de bir çok kullanım alanı vardır. Kauçuk, madeni yağ, akaryakıt yağı, yapay reçine, naylon gibi maddelerin üretilmesinde hammadde olarak kullanılır. Taş kömürü, ülkemizde özellikle Zonguldak yöresinde çıkarılmaktadır. Linyit Taş kömürü Çeşitli kömürlerin özgül yanma ısıları Yakıt Özgül Isı (kal.g 1 ) Turba 1044 Antrasit 7417 Linyit 3364 Bitümlü (Yumuşak) 7400 Mangal kömürü 6626 Kok kömürü 6768 Termik santrallerde linyit, ısı kaynağı olarak kullanılır. ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Not Kok, gerçek anlamda kömür değildir. Doğada serbest halde bulunmaz. Fabrikalarda taş kömürünün ısıtılması sonucu içindeki gazların ayrıştırılmasıyla elde edilir. Evlerde ve yüksek fırınlarda başta demirin eldesinde ısıtma amacıyla kullanılır. Parmakta leke bırakmaz. Koku ve duman çıkarmadan yanar. Tutuşma sıcaklığı yüksek olup, güçlükle tutuşur. Özellikleri verilen kömür türü antrasittir. Yukarıda özellikleri verilen kömür türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Linyit B) Antrasit ) Taş kömürü D) Turba E) Kok Yanıt B Mangal kömürü, odunun yakılmasıyla elde edilir. Ana kaynağı meşe odunudur. Kokusuz ve alevsiz yanan mangal kömürü birçok yerde yakıt olarak kullanılır. Mangal kömürü son derece gözenekli ve geniş yüzeylidir. 145

6 ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ I. dunsu maddelerin kömüre dönüşümü öncelikle selülozun... durumuna geçmesiyle başlar. II...., % 95'i karbondan oluşan yüksek kalorili kömür türüdür. Yukarıdaki boşluklara gelmesi gereken terimler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? I II A) Linyit Antrasit B) Turba Antrasit ) Linyit Turba D) Antrasit Taş kömürü Turba, bitkilerin köklerinden, ayrışmış yaprak ve saplarından oluşan bir kömür türüdür. dunsu maddelerin kömürleşme sürecinde dönüşümün öncelikli ürünüdür. Yüksek karbon oranlı, yüksek kalorili kömür türü ise antrasittir. E) Turba Linyit Yanıt B Kömürleşme sürecinde, X Linyit Y Antrasit (%32 ) sıralamasında X ve Y yerine gelmesi gereken kömür türleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? X Y A) Turba Taş kömürü B) Taş kömürü Turba ) Bitümlü kömür Yarı bitümlü kömür D) Linyit (%70 ) Taş kömürü E) Yarı bitümlü kömür Bitümlü kömür Yanıt A I. Koku ve duman çıkarmadan yanması II. Tutuşma sıcaklığının düşük olması III. Parmakta leke bırakmaması Yukarıdaki özelliklerden hangileri antrasite aittir? A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III Yanıt 146 Soru

7 Aşağıdakilerden hangisi doğal kömür değildir? A) Turba B) Antrasit ) Linyit D) Kok kömürü E) Taş kömürü Yakıt Kullanım Alanı I. Linyit Termik santrallerde ısıtma II. Turba Elektrik üretiminde III. Taş kömürü Kauçuk, madeni yağ, akar yakıt vb. maddelerin üretilmesinde Kok kömürü, taş kömürünün ısıtılmasıyla elde edilen yapay kömürdür. Yanıt D ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Yukarıda verilen yakıtlardan hangilerinin karşılarında yazılan kullanım alanları doğru verilmiştir? A) Yalnız I B) Yalnız II ) I ve II Yanıt E Kömür ile ilgili; I. Bitkisel kaynaklıdır. II. luşumu milyonlarca yıl sürer. III. Yaşça en küçük olanına antrasit denir. IV. Fosil yakıt sınıfındadır. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız III B) I ve II ) II, III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV Yanıt A Taş kömürü ile ilgili; I. Yüksek kalorili bir kömür türüdür. II. Kütlece karbon yüzdesi antrasit ile linyit arasındadır. III. Maden kömürü olarakta bilinir. A) Yalnız I B) Yalnız II ) I ve III Yanıt E 147

8 Kömürün Yakıt Özelliği ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Yakıt Yanma Isısı (kj/g) Çöp 12,7 Selüloz 17,5 Çam odunu 21,2 Metanol 22,7 Turba 20,8 Bitümlü kömür 28,3 Doğalgaz 49,5 Yukarıda bazı yakıtların yanma ısıları değerleri verilmiştir. Tablo incelendiğinde fosil yakıtların odun, alkol ve çöp gibi biyolojik kaynaklı yakıtlara göre birim kütle başına daha fazla enerji verdikleri görülür. Yakıldığında enerji veren maddeler yakıt özelliği taşır. Enerji gereksiniminin büyük bir çoğunluğu fosil yakıtlar denen petrol, doğal gaz ve kömür tarafından karşılanır. Farklı yakıtları birbiriyle karşılaştırma yollarından biri yanma ısılarını karşılaştırmaktır. Genel olarak yanma ısısı daha yüksek olan yakıt daha iyi yakıttır. Fosil yakıtlardan kömürün ana bileşeni karbondur. Ayrıca oksijen, azot, kükürt, nem ve kül içerir. Kül yanıcı olmayan anorganik kısımdır. Kömürün yanma işlemi sırasında yakıt içindeki karbon tamamlanmış yanma gerçekleşirse 2 gazına, tamamlanmamış yanma gerçekleşirse gazına dönüşür. (k) + 2 (g) 2 (g) (tamamlanmış yanma) (k) + 1/2 2 (g) (g) (tamamlanmamış yanma) Kömürün tamamen yanmaması durumunda oluşan gazı insan sağlığı açısından oldukça tehlikelidir; hemoglobine oksijenden 250 kat daha fazla bağlanma özelliğine sahiptir., oksijenin hemoglobinde bağlandığı bölgeye bağlanarak oksijen ile yer değiştirir; dokulara oksijen transferini engeller, hemoglobindeki oksijen stoğunu azaltır. zehirlenmeleri ani ölümlere sebep olabilir. Öte yandan kömürdeki karbonun tamamlanmış yanması ile oluşan 2 gazı asidik bir oksittir. Su ile birleştiğinde karbonik asit ( 2 3 ) oluşur. Yağmur suyundaki asitliğin büyük bir kısmı bu asidin iyonlaşmasıyla oluşur. Kömürün kullanımı sonucu atmosfere karışan kirletici elemanlar, ince toz, kükürt oksitler, azot oksitler, karbondioksit, hidrokarbonlar ve aldehitler olarak özetlenebilir. Atmosfere karışan bu maddelerin çevreyi kirletmesi ise asit yağmurları ve atmosferdeki 2 artışı şeklinde iki ana başlıkta incelenebilir. Asit yağmurlarına neden olan gazlar ise başta S x ve N x gazlarının 2 S 4 ve N 3 sıvılarına dönüşmesi olayıdır. Atmosfere duman yayan bir fabrika Bu gazlar atmosferdeki su buharı ( 2 (g)) ile birleşerek asit yağmurlarını oluştururlar. S 3 (g) + 2 (g) 2 S 4 (s) N 2 (g) + 2 (g) N 3 (s) Asit yağmurlarından etkilenmiş heykel Azotlu gazların zehirli olması, diğer atmosfer kirleticiler ile girdiği foto-kimyasal reaksiyonlar sonucu oluşturduğu bileşikler, insan sağlığını ve doğayı olumsuz yönde etkilemektedir. Asit yağmurlarının bazı etkileri şehirlerde, özellikle heykeller ve kireç taşı ya da mermerden yapılmış binalarda net olarak görülür. Özellikle ekolojik dengenin bozulması sonucunda göl ve akarsu sularının p değerlerinin düşmesi, balıkları ve suda yaşayan diğer canlıların hayatlarını tehdit etmektedir. Ayrıca atmosferde biriken 2 gazı güneşten gelen kısa dalga boylu ışınların dünyaya ulaşmasını engelleyemez. Ancak yeryüzünden yansıtılan kızıl ötesi ışınları absorbe ederek yeryüzüne yeniden yansıtırlar. Böylece 2 artışı kızıl ötesi ışınların daha çoğunun yeryüzüne dönmesi ve dünyanın atmosferi ile birlikte daha çok ısınması demektir. Son yıllarda elektrik üretiminde kömür kullanımı yaygınlaşmış olması ve birçok termik santralin yapılmış olması ya da planlanması ile hava kirliliği ve doğal dengenin bozulma korkusu ülkelerin sıkı kurallar koymasına neden olmuştur. 148 Soru

9 Aşağıdakilerden hangisi fosil yakıtların çevreye verdiği zararlardan değildir? A) İklim değişikliği B) ava kirliliği ) Toprak erozyonu D) zon tabakasının delinmesi E) Asit yağmurları Fosil yakıtlardan olan kömürün ana bileşeni karbondur. Ayrıca oksijen, azot ve kükürt elementlerini de içerir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kömürün yanması sonucu açığa çıkan gazlardan olamaz? A) B) 2 ) S 2 D) N E) 3 Toprak erozyonu, fosil yakıtların çevreye verdiği zararlardan değildir. Yanıt Kömürdeki karbonun () tam yanmaması sonucu, tam yanması sonucu 2 gazı oluşur. Kükürt içeriği yüksek kömürlerin yanması ile S(k) + 2 (g) S 2 (g) tepkimesi gerçekleşir ve S 2 gazı açığa çıkar. tomobil motorları ve termik santrallerde gerçekleşen tepkimelerden ise N ve N 2 gazları açığa çıkar. Yanıt E ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Kalitesi yüksek olan bir kömür ile ilgili; I. Yandığında az kül bırakır. II. Yapısındaki karbonun kütlece yüzdesi oldukça fazladır. III. İsli alevle yanar. A) Yalnız I B) Yalnız II ) I ve II D) I ve III E) II ve III Yanıt Kömürün doğaya verdiği zararlar ile ilgili; I. Yakıt olarak kullanıldığında öncelikle atmosferi kirletir. II. Yakıt olarak kullanıldığında asit yağmurlarının oluşmasına neden olur. III. Yanması sonucu oluşan 2 gazı atmosferde sera etkisine neden olur. A) Yalnız II B) I ve II ) I ve III Yanıt E 149

10 ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Petrol pompası Kraking Yüksek sıcaklık ve basınçta büyük moleküllü (yüksek karbon sayılı) hidrokarbonların küçük moleküllü hidrokarbonlara parçalanması işlemidir. PETRL Petrol sözcüğü Latince petra (taş) ve oleum (yağ) sözcüklerinden türetilmiştir. Çok koyu yeşil (siyaha yakın yeşil) renginde bir sıvıdır. Petrolün yoğunluğu 0,8 0,95 g/cm 3 arasında değişir. Petrolü doğal mineral yağ olarakta kabul edebiliriz. Petrol luşumu Petrol, yüz milyonlarca yıl önce denizde yaşayan ya da suların denizlere sürüklediği bitki kalıntılarının yer altında ve oksijensiz ortamda, uygun sıcaklık, basınç ve mikroorganizmaların etkisiyle başkalaşmasıyla oluşur. Yani bakterilerce bozunur, üzerleri çamur ve kumla kaplanır. Kum ve çamur zamanla kum taşına (tortul katmanlarına) dönüşür. Sıcaklık ve kumtaşı kayalarının uyguladığı basınç, organik maddeleri petrol ve doğal gaza çevirir. Bu birikimin oluşması milyon yıl sürer. Not Tarihte petrolü ilk kullananların Sümerler, Asurlular ve Babilliler olduğu bilinmektedir. Petrolde hidrokarbon bileşiklerinin sonsuz sayıda karışımının yanı sıra çok daha düşük oranlarda ancak petrolün kimyasal yapısını etkileyecek düzeylerde azot, kükürt ve oksijen elementleride bulunur. am petrol çıkarıldığı coğrafyaya göre değişen bileşimlere sahiptir. Petrolün Rafinasyonu Tipik bir petrol bir karbonlu 1 moleküllerden ( 4 ), kırk karbonlu 40 moleküllere ( ) kadar değişen yüzlerce farklı hidrokarbondan oluşur. Not am petrol birçok am hidrokarbonun petrol birçok kaynağıdır. hidrokarbonun kaynağıdır. Petrolü ayrımsal damıtma ile ayrıma işleminde damıtma birimlerinde (rafinerilerde) çoğunlukla günde 100 bin-200 bin varil petrol işlenebilir. Petrolün rafinasyonu işleminde petrole ayrımsal damıtma yöntemi uygulanarak çeşitli ürünler elde edilir. Ayrımsal damıtma işleminde ilk önce kaynama sıcaklığı en düşük olan petrol gazları ( 1 4 aralığı; metan, etan, propan ve bütan) alınır. Bu gazlardan propan ve bütan basınç altında ayrılarak çelik tüplere doldurulur ve piyasada çeşitli adlar altında mutfak gazı olarak kullanılır. Aşağıdaki tabloda petrolün rafinasyonu sonucunda oluşan ürünlerin bileşimi ve kullanım alanları verilmiştir. Ürün Bileşim Kaynama aralığı Kullanım alanı Gaz den düşük LPG Petrol eteri Çözücü Ligroin (afif nafta) Çözücü Benzin Motor yakıtı Ayr msal Dam tma Kolonu am petrolün girifli S v laflt r lm fl petrol gaz (LPG) Çeflitli Kimyasallar Benzin Uçak yak t Mazot Gaz ya, sanayi ya Gemi yak t fuel oil Asfalt am am petrolün bileşenlerine ayrılması ayrılması Gazyağı Jet ve traktör yakıtı Fuel-oil Kalorifer ve dizel motoru yakıtı Sıvı parafin ve yağlama den yukarı Yağlama yağı yağları Katı parafin Erime noktası: Mum, ilaç, kozmetik yapımı Asfalt Yol yapımı, koruyucu Zift ve petrol koku Zift; izolasyon maddesi olarak inşaatlarda, kok; metalurjide indirgeyici, ısınmada yakacak Petrolün damıtılmasında geriye kalan artık bölüm vakumda (düşük basınç) damıtılarak sıvı parafin, makine yağları ve katı parafinlere ayrılır. Damıtma sonunda kalan artık bitümlü (yumuşak) madde asfalt, zift, katran ve koktur. Petrol ürünleri, deterjanlar, lastik, plastikler, sentetik iplik vb. birçok endüstriyel maddelerin üretiminde hammadde olarak kullanılır. Soru

11 Petrol ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Karbon ve hidrojen en yüksek oranda içerdiği elementlerdir. B) Genellikle sıvıdır. ) rganik bir karışımdır. D) Lastik ve deterjanlar birer petrol ürünüdür. E) Petrolün rafinasyonu işleminde kristallendirme yöntemi kullanılır. Benzin Gazyağı Aseton Zift Parafin Yukarıdaki maddelerden kaç tanesi petrolün bileşiminde yer alır? A) 1 B) 2 ) 3 D) 4 E) 5 Petrolün rafinasyonu işlemi, farklı kaynama sıcaklığına sahip pek çok sıvıdan oluşması nedeniyle ayrımsal damıtma yöntemi ile yapılır. Yanıt E Benzin, gazyağı, zift ve parafin petrolün bileşiminde yer alan maddelerdendir. Aseton organik bir bileşiktir ancak petrolün ayrımsal damıtma ürünlerinden değildir. Yanıt D ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ...I..., yüz milyonlarca yıl önce denizde yaşayan ya da suların denizlere süreklediği...ii... kalıntılarının yer altında ve...iii... ortamda, uygun sıcaklık, basınç ve mikroorganizmaların başkalaşmasıyla oluşur. am petrol çıkarıldığı coğrafyaya göre...iv... bileşimlere sahiptir. Yukarıda verilen cümlelerde bazı yerler boş bırakılmıştır. Aşağıdaki kavramlar boşluklara doğru olarak yerleştirilirse hangi seçenek boşta kalır? A) değişen B) kömür ) oksijensiz D) Petrol E) bitki I. Petrol II. bitki III. oksijensiz IV. değişen Yanıt B Petrolün ayrımsal damıtma süreci ile ilgili; I. Bileşenlerinin kaynama noktaları farkından yararlanılır. II. Uçuculuğu en az olan sıvı ilk önce elde edilir. III. Elde edilen bileşenler % 100 saf değildirler. A) Yalnız II B) I ve II ) I ve III Yanıt 151

12 Petrolün Bileşenleri ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ swald Victor Engler ( ) Alman bilgini Engler petrol üzerine yapmış olduğu büyük araştırmalar sonunda balık yağını yüksek basınç ve sıcaklıkta damıtmasıyla petrole benzeyen bir ürün elde etmiştir. Petrol, fiziksel ve kimyasal özellikleri çok değişik olmakla birlikte hemen hemen bütün sıvı petrollerin kütlece % arasında karbon, yüzde arasında hidrojen ve %5'i geçmeyecek bir oranda diğer bileşenlerden içerir. am petrolü oluşturan bileşikler başlıca üç ana grupta toplanabilir. Alkanlar (Parafinler) Naftenler Aromatik Bileşikler Petrol, hidrojen ve karbondan oluşan bir doğal bileşim olup yerkabuğunda veya yüzeyde bulunabilir. Genellikle sıvı olup, peltemsi ve katı halde olanları da mevcuttur. Ana bileşeni karbon ve hidrojen de olsa yapısında az miktarda kükürt, azot, oksijen elementleri de içerir. Ağırlıkça % bolluk olarak, karbon ve hidrojenden sonra kükürt (S) % 0,05-5 oranında bulunur. emen hemen her petrolün yapısında sodyum klorür (Nal) de bulunur. Katı petrol Petrol, deniz suyunda bulunan birçok metal elementini de bulundurmaktadır. Bunun nedeni büyük bir olasılıkla petrolü oluşturan organik kaynakların (hayvanlar ve bitkiler) deniz suyu ile ilişkisidir. Petrolde en bol bulunan metal elementler vanadyum ve nikel olup, eser miktarda anorganik tuzlar, 2 S ve su bulunur. Değişik oranlarda bileşenlerden elde edilen petrolün kimyasal bileşimlerinin yanı sıra birçok fiziksel özellikleri de farkılılık gösterir. Bu fiziksel farklılıklar renk, yoğunluk, viskozite ve kaynama noktasında olduğu gibi kendini gösterir. am petrol bir karışım olduğundan belirli bir erime ve kaynama noktası yoktur. Petrol ile ilgili; I. Fosil kökenli bir maddedir. II. Doğal sıvı yakıtlardandır. III. Yalnızca organik maddeler içerir. A) Yalnız I B) Yalnız III ) I ve II D II ve III E) I, II ve III Petrol, milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvanlardan kalan fosillerin yerin derinliklerinde bozunmasıyla oluştuğundan fosil kaynaklıdır. Petrol bulunduğu yerde sıvı halde olup, oluştuğu ortamlara göre anorganik ve organik maddeler içerir. Yanıt Nafta, tarihsel olarak Bakü ve İran'da yeryüzüne kadar ulaşan bir tür hafif petrol sızıntısını adlandırmak için kullanılmıştır. Nafta, ham petrolün atmosferik koşullarda damıtılması sırasında elde edilen, kaynama noktası ( ) aralığında değişen, renksiz, uçucu ve yanıcı sıvı hidrokarbon karışımlarına verilen genel bir isimdir. I. Petrolde en bol bulunan bileşikler hidrokarbonlardır. II. Petrol içinde azot (N), kükürt (S) ve oksijen () gibi elementler bulunur. III. Petrolde metal elementleri bulunmaz. IV. Değişik bölgelerde elde edilen petrollerin fiziksel ve kimyasal özellikleri farklılık gösterir. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) D, D, Y, D B) Y, D, Y, D ) D, D, Y, Y D) D, Y, Y, D Petrolde en fazla hidrokarbonlar bulunur. Petrol içinde ve elementlerinden başka az miktarda S, N ve elementleri de bulunur. Petrolde vanadyum ve nikel metalleri bulunur. Farklı coğrafi bölgelerde elde edilen petrolün fiziksel ve kimyasal özellikleri farklılık gösterebilir. 152 E) Y, D, D, D Soru Yanıt A

13 Petrol ile ilgili, I. Isı ve basınç altında kalan organik atıkların uzun süre ayrışması ile oluşur. II. Farklı oranlarda hidrokarbon içeren bir karışımdır. III. Fosil bir yakıttır. A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III Petrol, ısı ve basınç altında bulunan organik atıkların uzun süre ayrışması ile oluşur. Farklı oranlarda hidrokarbon içeren fosil yakıttır. Yanıt E ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ am petrolün cinsi; I. İçerdiği karbon yüzdesine II. İçerdiği hidrojen yüzdesine III. İçerdiği anorganik madde yüzdesine niceliklerinden hangilerine bağlıdır? A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III Yanıt E I. am petrolün içindeki hidrokarbonlar uçuculuklarına göre... ile ayrılarak kullanıma hazır hale getirilir. II...., petrolün dizel yakıtı olarak kullanılan fraksiyon ürünüdür. Yukarıdaki boşluklara getirilmesi gerekli terimler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? I A) Kristallendirme LPG B) Ekstraksiyon Gaz yağı ) Ayrımsal damıtma Mazot D) Ayrımsal damıtma Parafin E) Dekantasyon Benzin II Yanıt 153

14 ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ 1. I. Çöp II. Petrol III. Etanol IV. Kömür V. Doğal gaz Yukarıdaki yakıtlardan kaç tanesi fosil yakıt sınıfına dahildir? A) 1 B) 2 ) 3 D) 4 E) 5 2. Kömür türleri ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır? A) Turba, içinde safsızlığı en fazla olan kömür türüdür. B) Linyit, daha oluşumunu tamamlamamış bir kömür türüdür. ) Karbonlaşma (karbonizasyon) süreci kömür türünü belirler. D) Taş kömürü ısıtıldığında mangal kömürü oluşur. E) Antrasit, kütlece karbon yüzdesi en fazla olan kömür türüdür. ÇÖZÜMLÜ SRULAR 4. I. Yanıcı olma II. Tepkimeleri için fazla ısı ve zaman gerekmesi III. Kovalent yapılı olma Yukarıdaki özelliklerden hangileri organik bileşiklerin genel özelliklerindendir? A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III 5. Petrolün yapısı ile ilgili; I. Petrolde temel elementler karbon () ve oksijen () dir. II. Petrol, organik ve anorganik maddelerden oluşan sıvı bir karışımdır. III. Petrolün sabit bir yoğunluğu vardır. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) I ve III ) I ve II 6. I Fosil yakıttır. 3. Doğal kömürler olan, I. Linyit II. Antrasit III. Taş kömürü eşit kütleleri yakıldığında oluşan kül miktarları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? 154 A) I > II > III B) II > III > I ) I > III > II D) II > I > III E) III > II > I III "Petrol" sözcüğü taş yağı anlamına gelir. Petrol Soru II Günümüzde yalnızca yakıt olarak kullanılır. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda petrol ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan petrol ile ilgili bilgilerden hangileri yanlıştır? A) Yalnız II B) Yalnız III ) I ve II D) I ve III E) II ve III

15 1. Fosil yakıtlar, milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvanlardan oluşan petrol, doğalgaz ve kömürdür. 2. Taş kömürü ısıtıldığında kok kömürü elde edilir. ÇÖZÜMLER Yanıt Yanıt D 4. rganik bileşikler, temelinde karbon elementi bulunan yanıcı, tepkimeleri için fazla ısı ve zaman gereken bileşiklerdir. Birer ametal olan,,, N ve S gibi elementlerden oluştukları için kovalent bağ karakterleri baskındır. Yanıt E 5. Petrolde temel elementler karbon () ve hidrojen () dir. Petrol, anorganik ve organik maddelerden oluşan sıvı bir karışımdır. Petrol bir karışım olduğundan belirli bir yoğunluğu yoktur. ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Yanıt B 3. Bir kömürde kütlece karbon yüzdesi ne kadar az ise o kadar çok kül oluşur. Yani yabancı madde o kadar fazladır. Yanıt 6. Petrol milyonlarca yıl önce yaşamını tamamlamış deniz ve kara canlı atıklarının fosillerinden oluşan bir yakıttır. Günümüzde petrol, petrokimya teknikleriyle binlerce ürünün imalatında kullanılır. Latince petra=taş ve oleum= yağ sözcüklerinden türetilmiş olup, taş yağı anlamına gelir. Yanıt A 155

16 ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ 1. Bütün fosil yakıtların temel kaynağı bitki fosilleridir. 2. Jeolojik olarak en yaşlı kömüre antrasit denir. 3. Kömürün oluşmasında yüksek basınç ve sıcaklık ile oksijensiz ortam gerekir. 4. Turba, bitkilerin köklerinden ayrışmış yaprak ve saplarından oluşan bir kömür türüdür. 1. Ülkemizde üretilen... kömürleri çoğunlukla termik santrallerde, elektrik üretiminde kullanılan suyu ısıtmada kullanılır. 2. Kömürlerin yapısındaki temel element...'dur. 3. enüz karbonlaşma sürecini tamamlamamış en genç kömüre... denir. 4. Isı değeri en yüksek olan doğal kömüre denir. 5. Antrasit, koku ve duman çıkarmadan yanar. 5. Mangal kömürünün temel kaynağı... dur. 6. Petrole uygulanan ayrımsal damıtma işleminde petrol bileşenlerinin yoğunlukları farklılığından yararlanılır. 6. Yer gazının (doğal gaz) ana bileşeni...'dır. 7. Yeryüzüne çıkarılan ham petrolün cinsi petrolü oluşturan fosillerin cinsine bağlıdır. 7. Petrolü oluşturan bileşikler arasında ana gruba denir. 8. Petrolün oluşum sürecinde, fosiller yer içinde kayaçlar arasında sıkıştıklarında hem fiziksel hem de kimyasal değişikliğe uğrarlar. 8. Doğal gazı oluşturan organik bileşiklerin ana bileşenlerinde karbon sayısı... ile...arasında değişir. 9. Petrol bir karışım olduğundan belirli bir kaynama noktası yoktur. 9. Petrolü ayrımsal damıtma ile ayırma işleminde bileşenlerin... özelliklerinin farklılığından yararlanılır. 10. Petrolün ayrıştırılması süreçlerinde kimyasal değişim gözlenmez. 10. Petrol gazlarından propan ve bütan gazları karışımı gazı (tüp gaz) olarak kullanılır. 156 Soru 1. Y 2. D 3. D 4. D 5. D 6. Y 7. D 8. D 9. D 10. Y 1. linyit 2. karbon 3. turba 4. antrasit 5. odun 6. metan 7. hidrokarbonlar 8. bir, dört 9. fiziksel 10. mutfak

17 1. I. Petrol II. Turba III. Doğal gaz IV. Antrasit V. Kok kömürü VI. Linyit Yukarıda verilenlerden kaç tanesi doğal yakıtlardan biri değildir? 2. Yakıt Açıklama I. Antrasit Karbon yüzdesi en fazla olan kömürdür. II. Turba Günümüzde bataklıklarda oluşabilmektedir. III. Taş kömürü En sert kömürdür. Yukarıda verilen yakıtlardan hangisinin karşısında yazılan açıklama yanlıştır? AÇIK UÇLU SRULAR 1 4. I. am petrol çözeltidir. II. Petrol toprak ya da su içinde oluşabilir. III. Petrolde en bol bulunan metal elementler mangan ve alüminyumdur. IV. Petrol fosil kaynaklı sıvı yakıttır. V. am petrolün bileşenlerine ayrıldığı yapılara rafineri denir. Petrol ile ilgili yukarıda verilen yargılardan kaç tanesi doğrudur? 5. Aşağıda verilen maddelerden hangisinin organik ve anorganik sınıflandırılması yanlıştır? Madde Sınıflandırma A) Na 2 3 Anorganik B) 4 rganik ) N rganik D) 3 4 rganik E) abr 2 Anorganik 2 ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ III 3. Yakıt Özellik X: Taş kömürü I. Kaynağı fosil olmayan kömürdür. Y: Mangal kömürü II. Karbonlaşma süresi en uzun olan kömürdür. Z: Antrasit III. Koklaştırılmaya en elverişli kömürdür. 6. Dart oyunu oynayan Eda iğneyi sapladığı her ham petrol bileşeninden 10 puan alacaktır. Buna göre, Eda en fazla kaç puan alabilir? METAN NAYLN ETAN LASTİK FUEL-İL GAZYAĞI TEFLN BENZİN Yukarıda özellikleri verilen yakıt türlerinin doğru eşleştirilmiş hali nasıldır? I Y, II Z, III X

18 ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ 1. Doğal bir yakıt olan antrasit ile ilgili; I. Yüksek kalorili bir kömürdür. II. Jeolojik olarak en eski kömürdür. III. Karbonlaşma sürecini kısa sürede tamamlamıştır. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II ) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 2. I. Petrolün belli bir kaynama noktası yoktur. II. Petrol karbon ve hidrojenden oluşan saf bir maddedir. III. Petrolün bileşenleri arasında organik ve anorganik maddeler vardır. IV. Petrol, akışkanlığı oldukça düşük bir sıvıdır. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D), yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde sıralama aşağıdakilerden hangisindeki gibi olur? D) D, Y, Y, D B) Y, D, Y, D ) D, D, Y, Y D) D, Y, D, D E) Y, D, Y, Y TEST 1 4. Aşağıdaki kömür türlerinden hangisinde karbonlaşma (karbonizasyon) süresi en uzundur? A) Taş kömürü B) Antrasit ) Linyit D) Turba E) Kok 5. Petrolün yapısı ile ilgili; I. Ağırlıklı olarak hidrokarbonların karışmasıyla oluşmuştur. II. Metal elementi içermez. III. Yalnızca alkanlardan oluşmuştur. A) Yalnız I B) Yalnız II ) I ve II D) I ve III E) II ve III 3. I Alkanlar III Aromatik bileşikler Petrol II Naftenler Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda petrol ile ilgili bazı bileşenler verilmiştir. Buna göre, kutucuklarda bulunanlardan hangileri petrolün bileşenlerindendir? A) Yalnız I B) Yalnız II ) I ve III 6. I. Petrol, doğal yollardan oluşmuş fosil yakıttır. II. Petrolün damıtılması sonucunda çok sayıda farklı bileşik elde edilir. III. am petrol çıkarıldıktan sonra doğrudan yakıt olarak kullanılır. IV. am petrolün oluşum sürecinde doğal gaz (LNG) da oluşur. V. Petrol bir karışımdır. Yukarıdaki cümlelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğuna karar veren bir öğrenci hangi bilginin yanlış olduğunu söyleyebilir? A) 1 B) 2 ) 3 D) 4 E) E 2. D E B 5. B 5. A 6. B E Soru

19 7. Yakıt Özellik I. Taş kömürü a. En yaşlı kömürdür. II. Antrasit b. Kok elde edilir. III. Turba c. Safsızlığı en çoktur. Yukarıdaki kömür türleri ile bu türlerin özelliklerinin doğru eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) I. a B) I. a ) I. b II. b II. c II. a III. c III. b III. c D) I. c E) I. b II. b II. c III. a III. a 8. I. Tükenebilir enerji kaynağı olma II. Küresel ısınmaya neden olma III. Bitkisel kaynaklı yakıtlara göre daha düşük enerji kaynağı olma Yukarıdakilerden hangileri fosil yakıtların dezavantajlarındandır? A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III 11. Kömür türü Özellik Mangal kömürü Kok Turba Linyit Taş kömürü ammaddesinin yüksek sıcaklıkta ısıtılmasıyla oluşur. Bataklıklarda oluşabilir. ammaddesi odundur. Diğer adı maden kömürüdür. Yukarıdaki panolarda kömür türleri ve bu türlere ait özellikler eşleştiğinde hangi kömür türü boşta kalır? A) Mangal kömürü B) Kok ) Turba D) Linyit E) Taş kömürü 12. Termik santrallerde kullanılan kömür türü ile ilgili; I. Yenilenebilir enerji kaynağıdır. II. Çevre dostu yakıt türüdür. III. Fosil yakıt olarak sınıflandırılır. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ 9. Aşağıdakilerden hangisi anorganik bileşiktir? A) 4 B) 2 5 ) 6 12 D) 2 S 4 E) I. Karbon () içerme II. luşumlarının çok uzun yıllar alması III. Yapılarındaki enerjinin fotosentez yoluyla absorbe edilmiş olması Yukarıdaki özelliklerden hangileri fosil yakıtlara aittir? A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III 10. I. 2 5 II. a 3 III. Na IV. 2 2 V. 3 8 Yukarıdaki bileşiklerden kaç tanesi organik bileşiktir? A) 1 B) 2 ) 3 D) 4 E) Aşağıdaki yakıtlardan hangisi fosil yakıt sınıfına dahildir? A) Çam odunu B) Kömür ) Çöp D) Etil alkol E) Meyve atıkları B 2. E 9. D D 5. B 12. B 6. B 13. E 7. E 14. B 159

20 İDRKARBNLAR ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Not 4, 3 l, 3, ve 3 N 2 organik bileşiklerinde karbon, oksijen, azot ve hidrojen atomlarının bağ yapma özelliklerini inceleyelim. 4, metan molekülünde bir atomu dört bağ yaparak dört atomuna bağlanmıştır. Apolar moleküldür. 3 l, metil klorür molekülünde l atomunun tıpkı atomu gibi bir bağ yaptığı ancak hidrojenden farklı olarak ortaklanmamış elektron çifti içerdiği söylenebilir. Polar moleküldür. Yapılarında sadece karbon () ve hidrojen () elementlerini içeren organik bileşiklerdir. idrokarbonların doğal kaynağı petroldür. Bu nedenle petrokimyasal ürünlerin elde edilmesinde hidrokarbonlar dolayısıyla da petrol önemli bir yer tutar. idrokarbonlar, alifatik ve aromatik olarak sınıflandırılırlar. Aromatik hidrokarbonlar bir ya da daha fazla benzen halkası içerirken, alifatik hidrokarbonlar doymuş ve doymamış hidrokarbonlar olarak ikiye ayrılır. Doymuş hidrokarbonlara alkanlar, doymamış hidrokarbonlara ise alken veya alkin adı verilir. Aşağıda organik moleküllerde elementlerinin bağlanma birimleri tablolaştırılmıştır: Element bağ sayısı Yapı Yapabileceği kovalent bağ sayısı rtaklanmamış elektron çiftleri sayısı : F, : l, : Br 1 3 : : : : 2, = : : : : : : 3 N, N=, : NK 4 : :, =, K l l Alkanlar Karbon atomları arasında tekli bağ bulunur. 3, metanol molekülünde oksijen atomunun ve atomlarına tekli Genel formülleri n 2n + 2 dir. (n: 1, 2,... gibi bir tamsayıdır.) Doymuş hidrokarbonlardır. bağlarla bağlanması söz konusudur. Suda çözünmezler, Alkanlar eter ve kloroform gibi organik çözücülerde çözünürler. Polar moleküldür. ALKİL GRUPLARI (R ) Yakıt olarak Doymuş ve diğer hidrokarbonlardır. organik maddelerin Genel formülleri sentezinde n 2n+2 dir. kullanılırlar. Karbonlar arasında tekli Apolar moleküldürler. bağlar bulunur. Suda çözünmezler. İlk altı üyesinin formülü ve top çubuk modeli aşağıda Alkanlardan bir tane hidrojenin çıkarılmasıyla İlk altı üyesinin verilmiştir. elde edilen radikal gruplara alkil grubu adı adı, formülü ve top-çubuk modeli tablodaki gibidir. verilir. Adlandırmaları yapılırken alkanlardaki an eki yerine il eki getirilir. Ad Formülü Aç k Formülü Top-Çubuk Modeli ÜNİTE 2 Bileşikler, metanoik asit molekülünde oksijen atomu atomuna çift bağ ile bağlıdır. Polar moleküldür. 3 N 2, metil amin molekülünde N atomunun ikisi atomlarıyla biri atomu ile olmak üzere üç bağ yapması söz konusudur. Polar moleküldür. N N ALKAN ALKİL 4 3 : Metil : Etil : Propil : Bütil : Pentil : ekzil Metan Etan Propan Bütan Pentan ekzan Beyaz karıncalar doğal metan kaynaklarıdır. Alkanlardan bir hidrojen atomunun çıkarılmasıyla geriye kalan gruba alkil grubu denir. Adlandırmaları Sikloalkanlar yapılırken alkanlardaki an eki yerine il eki getirilir. 3 : Metil Karbon atomlarının halka şeklinde birbirlerine bağlanması sonucu oluşan yapılara siklo yapılar adı verilmektedir. Bu şekilde oluşmuş olan alkanlara ise sikloalkan denir. Adlandırmaları yapılırken sayısına karşılık gelen alkanın isminin önüne siklo kelimesi getirilir. Genel formülleri n 2n olup en basit üyesi 3 karbonludur ve formülü 3 6 dır. Sikloalkanlar (alkalı alkanlar) Soru 2 5 : Etil Karbon atomlarının halka şeklinde birbirlerine bağlanması sonucu oluşan alkanlara sikloalkanlar adı verilir. Adlandırmaları Siklopropan yapılırken sayısına Siklobütankarşılık Siklopentan gelen alkanın Siklohekzan isminin önüne "siklo" kelimesi getirilir. Genel formülleri n 2n olup en basit üyesi 3 karbonludur

21 Alkanlar ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Doymuş hidrokarbonlardır. B) Suda çözünmezler. ) alkalı yapıda olan alkanlara sikloalkan denir. D) Karbon () atomları arasında ikili bağ bulunur. E) alkalı yapıdaki alkanların en küçük üyesi 3 karbonludur. Alkanlarda karbon atomları arasında sadece tekli bağ bulunur. Yanıt D ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Açık formülü verilen molekül 5 karbonlu düz zincirli bir alkandır. Genel formülü n 2n+2 'dir. Yukarıda açık formülü verilen bileşik ile ilgili; I. Kapalı formülü 5 12 'dir. II. Pentan olarak adlandırılır. III. Genel formülü n 2n 'dir. A) Yalnız I B) Yalnız II ) I ve II D) I ve III E) II ve III Yanıt Siklobütan ve bütan bileşikleri ile ilgili; I. Birer moleküllerindeki atomları sayısı eşittir. II. Birer moleküllerindeki atomları sayısı farklıdır. III. Genel formülleri aynıdır. A) Yalnız I B) Yalnız II ) Yalnız III D) I ve II E) II ve III Yanıt D 161

22 Beyaz karıncalar doğal metan kaynaklarıdır. Sikloalkanlar Karbon atomlarının halka şeklinde birbirlerine bağlanması sonucu oluşan yapılara siklo yapılar adı verilmektedir. Bu şekilde oluşmuş olan alkanlara ise sikloalkan denir. Adlandırmaları yapılırken sayısına karşılık gelen alkanın isminin önüne siklo kelimesi getirilir. Genel formülleri n2n olup en basit üyesi 3 karbonludur ve formülü 36 dır. Siklopropan ALKİL GRUPLARI (R ) Siklopentan ALKİL Siklohekzan : Metil 26 25: Etil : Propil : Bütil am 4 9 petrol birçok hidrokarbonun kaynağıdır : Pentil : ekzil Alkenler Karbon atomları arasında en az bir tane ikili bağ bulunur. Adlandırılırken alkanlardaki an eki çıkartılıp en eki getirilerek okunur. Doymamış hidrokarbonlardır. Alkenler Bir tane ikili bağ içeren alkenlerin genel formülleri n2n şeklindedir. Karbon atomları arasında en az bir tane çift bağ (=) En Doymamış basit üyesi hidrokarbonlardır. iki karbonlu olan eten(etilen)dir. bulunur. Genel formülleri dir. En basit alken iki karbonlu olan eten (etilen) dir Apolar moleküllerdir. n 2n Alkenler 24 Doymamış hidrokarbonlardır. Karbon atomları arasında en az bir tane çift bağ (=) bulunur. Genel formülleri n2n dir. En basit alken iki karbonlu olan eten (etilen) dir Eten (Etilen) 24 in elektrostatik potansiyel haritası. 24 in elektrostatik potansiyel haritası. Benzen (Aromatik idrokarbon) 2 2 Aromatik basit üyesidir. Kararlıdır. çözünmez. Apolardır. Etin hidrokarbonların Aç ken Formülü Top Suda - Çubuk Modeli Altı karbonlu (siklo) halkalı yapıda olup, yapısında çift bağlar bulunur. 66 formülü ile (Asetilen) gösterilir. Benzenin gösterim şekillerinden bazıları aşağıda belirtilmiştir. Benzen (Aromatik idrokarbon) Aromatik hidrokarbonların en basit üyesidir. Kararlıdır. Suda çözünmez. Apolardır. 6= 3 3 K 6 2 X hidrokarbonu alken olup doymamış Altı karbonlu (siklo) halkalı yapıda olup, yapısında çift bağlar bulunur. 66 formülü ile X Y hidrokarbondur. şekillerinden gösterilir. Benzenin gösterim bazıları aşağıda belirtilmiştir. Yukarıda yarı açık formülleri verilen X ve Y hidrokarbonu alkin sınıfında olup genel Y hidrokarbonları ile ilgili; formülü n2n 2 dir. Doymamıştır. I. Doymamış hidrokarbonlardır. 22 nin elektrostatik potansiyel haritası. Top - Çubuk Modeli Propen (propilen) 1 2 = 3 24 Alkinler 1 büten 1 2 = büten 1 3 = 3 Doymamış hidrokarbonlardır. Karbon en az Modeli bir tane üçlü bağ Aç k Formülü atomları arasında Top - Çubuk Alkinler Eten ( / ) bulunur. (Etilen) Genel formülleri n2n 2 dir. En basit alkin iki karbonlu olan etin (ase tilen) Karbon dir. atomları arasında en az bir tane üçlü bağ bulunur. Adlandırılırken Alkinler alkanlardaki an eki çıkartılıp in eki getirilerek okunur. Doymamış hidrokarbonlardır. 2 2 BirDoymamış tane üçlü bağ içeren alkinlerinkarbon genel formülleri şeklindedir. hidrokarbonlardır. atomları arasında n 2n 2 en az bir tane üçlü bağ En ) basit üyesi iki karbonlu olanformülü (asetilen) dir. Etin Genel Aç k Topiki - Çubuk Modeli ( / bulunur. formülleri etin dir. En basit alkin karbonlu olan etin (asen 2n 2 Apolar moleküllerdir. tilen) dir. (Asetilen) Asetilen oksijen kaynaklarında yanıcı olarak kullanılan bir gazdır. 22 nin elektrostatik potansiyel haritası. Aç k Formülü II. 6 6 'dir. Y'nin genel formülü n 2n X; alken, Y;I. alkindir. yargılarından hangileri doğrudur? II. 3 III. Evlerimizde kullandığımız mutfakyapısını açıkça Benzen moleküllerinin halkalı tüplerinde gösteren yapı.birer alkan olan propan ve bütan gazları karışımı bulunur. 162 Benzen moleküllerinin halkalı yapısını açıkça gösteren yapı. A) Yalnız I ) I ve II III. B) Yalnız II D) II ve III I, II ve III I. E) 2 IV. 3 3 Soru II. 3 Yukarıdaki verilen maddeleri hidrokarbon olup olmadıklarına göre III. açıklayınız. Yanıt E ÜNİTE 2 Bileşikler ÜNİTE 2 Bileşikler ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ 2 ÜNİTE - 3 Alkanlardan bir tane hidrojenin çıkarılmasıyla elde edilen gruplara alkil grubu adı verilir. Adlandırmaları yapılırken alkanlardaki an eki yerine il eki getirilir. ALKAN Siklobütan 36

23 Alkenler ile ilgili; I. Karbon atomları arasında bir tane ikili bağ bulunur. II. Doymamış hidrokarbonlardır. III. En küçük üyesi bir karbonludur. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II ) Yalnız III D) I ve II E) II ve III Siklopropan ile kapalı formülü aynı olan organik madde aşağıdakilerden hangisidir? A) Siklobütan B) Propan ) Propin D) Propen E) Etan Alkenler, yapısında ikili bağ bulunduran doymamış hidrokarbonlar olup en küçük üyesi iki karbonludur. Siklopropan = 3 Kapalı formülü 3 6 'dır. Propeninde kapalı formülü 3 6 'dır. 3 = 2 Yanıt Yanıt D ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ K X Y Yukarıda verilen X ve Y bileşikleri ile ilgili; I. İkisi de hidrokarbondur. II. X'in bir molekülündeki hidrojen atomu sayısı, Y'ninkinin 5 katıdır. III. Y, alkindir. A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III Yanıt 3 = 2 bileşiği ile ilgili; I. Doymuş hidrokarbondur. II. Suda çözünmez. III. Eten olarak adlandırılır. A) Yalnız II B) I ve II ) I ve III Yanıt A 163

24 ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Benzen veya anilin gibi organik bileşiklerin buharlarının solunması veya sıvılarının içilmesi zehirlenmeye yol açabilir. Aromatik Bileşikler Aromatik bileşiklerin tümü halkalı yapıya sahiptir. Aromatik bileşiklerde karbon ve hidrojenden başka azot, oksijen, kükürt gibi atomlarda halkaya bağlı olabilirler. Aromatik hidrokarbonlar ise benzenden ( 6 6 ) türeyen halkalı bileşiklerdir. Benzen apolar molekül olup, kararlıdır ve suda çözünmez. Benzen, altı köşesinde karbon atomları bulunan düzlemsel altıgen bir molekül olup, bir tek bir çift olmak üzere yerleşen üç tane ikili bağ içerir Apolar moleküllerdir. Aromatik hidrokarbonlar benzen halkası içerirler, tek ya da bitişik halkalı olabilirler. Aromatik bir bileşik olan toluen, benzen halkasına 3 (metil) grubunun bağlanmasıyla oluşur. Aromatik bir bileşik olan anilin, benzen halkasına N 2 (amino) grubunun bağlanmasıyla oluşur. Piridin molekülünde ise benzenin bir karbonu yerine bir azot atomu geçmiştir. Piridin bileşiği 5 5 N formülüne sahiptir. Yukarıda verilen benzen bileşiği ile ilgili, I. Kapalı formülü 6 12 'dir. II. Aromatik hidrokarbondur. III. Yapısında ikili bağ vardır. A) Yalnız I B) I ve II ) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Toluen Anilin Pridin Naftalin N 3 N 2 Benzenin kapalı formülü 6 6 'dır. Aromatik hidrokarbondur. Yapısında ikili bağ vardır. Yanıt D 164 bileşiği ile ilgili; I. alkalı yapıda hidrokarbondur. II. Genel formülü n 2n 'dir. III. Adı benzendir. A) Yalnız I B) I ve II ) II ve III D) I ve III E) I, II ve III bileşiği halkalı yapıda hidrokarbondur. Kapalı formülü 6 12 'dir. Genel formülü n 2n 'dir. Adı siklohekzandır. Soru Yanıt B

25 kömür katranı kullandı. stik imalinde kullanılan nde başlangıç maddesi rinde, sentetik deterjan benzinlerinde, boya yapbaşlangıç maddesi ve a benzen kullanılır. Bençözücüdür. Siklo pentan olarak adland r l r, siklo alkanlara örnek olarak verilir. IV. Benzen olarak adland r l r, siklo alkanlara örnek olarak verilemez. YaygınAlkoller rganik Bileşikler Etil alkol (Etanol) Metil alkol Alkol Kolonyadaki (Metanol) Etandiol Top(Glikol) - Çubuk Modeli Aç k formülü Antifiriz - Çubuk Modeli Aç k formülü EtilTop alkol (Etanol) Aç kformülü Aç k formülü BAZI MEYVE ASİTLERİ VE 24()2 25 Kolonyadaki Alkol 25'ın potansiyel haritası 2elektrostatik 4() ÖZELLİKLERİ 2 35()3 24()2 Top - Çubuk Modeli ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ 3 ÜNİTE 2 Bileşikler 25 ÜNİTE 2 Bileşikler Bazıelektrostatik alkollerin isimleri ve haritası formülleri aşağıda belirtilmiştir. 25'ın potansiyel ÜNİTE - 3 ÜNİTE 2 Bileşikler AlkollerYapılarında ayrı karbon atomlarına bağlı bir veya daha fazla (oksi) grubu bu2iyi 5çözünürler. lunan bileşiklerdir. Polarbirden yapıda fazla oldukları için suda çok bileşiklerdir. organik Yapısında bir veya hidroksi ( ) grubu bulunduran PolarAlkoller yapıda oldukları için suda çok iyigöre: çözünürler. yapılarında bulunan sayısına Monoalkoller (bir içeren) ve polialkoller (birden fazla içeren) olarak sınıfbir grubu bulunan monoalkoller Etil alkol (Etanol) Aç k formülü Top - Çubuk Modeli landırılırlar. Kolonyadaki Alkol Birden çok grubu bulunan polialkoller Monoalkollerin genel formülü n2n+1 şeklindedir. olmakalkollerin üzere iki sınıfa ayrılmaktadırlar. Bazı isimleri ve formülleri aşağıda belirtilmiştir. ne yakıt olarak kullanılnmaktadır. k potansiyel haritası III. Top - Çubuk ModeliMetanol içeren ispirto, yakıt olarak kullanılır. ASİTLER Özellikleri Propantriol Aç k formülü Top - Çubuk Modeli Etandiol (Glikol) Aç k formülü Top Çubuk Modeli arl Wilhelm Scheele tarafından keşfe(gliserin) Antifiriz Etandiol (Glikol) Aç k formülü Top - Çubuk Modeli dilmiştir. Süt asidi olarak bilinmektedir. Antifiriz Laktik Büyük ölçüde ekşimiş sütten elde edil Asit mektedir. Gliserin patlayıcı ve mürekkep yapımında kullanılan berrak, kokusuz ve şurupsu bir Karboksilli AsitlerSütte bulunan laktoz, laktik maya denilen bakteriler tarafından laktik sıvıdır. asite dönüştürülür. bileşiklerdir. E ASİTLERİ VE Yapısında karboksil ( veya ) grubu bulunduranorganik yapılı organik bir bile Polar moleküllerdir ve küçük moleküllü olanları suda iyi çözünür. 3Renksiz, 5MEYVE ()kristal LİKLERİ BAZI ASİTLERİ VE 3 şiktir. Sirke asidi olarak bilinmektedir. ÖZELLİKLERİ Bazı karboksilli asitlerin isimleriveve formülleri aşağıda 35()3 belirtilmiştir. emen hemen tüm bitkilerde birçok Özellikleri hayvanın vücut sıvısında bulunur. Metal Sitrik Karboksilli Asitler Propantriol Aç kveformülü Top - Çubuk Modeli temizleme işlerinde, gıdaların çeşitli Özellikleri m Scheele tarafından keşfe- ASİTLER Asit (Gliserin) organik maddelerin dayanıklılığını artpropantriol Aç k formülü Top - Çubuk Modeli t asidi olarak bilinmektedir. arl Wilhelm Scheele tarafından keşfe 1için ve bazı grubu ( tırmak alkolsüz içeceklere Yapısında en1 azbir tane karboksil ) içeren bileşiklere karboksilli (Gliserin) de ekşimiş sütten elde edil3 dilmiştir. Süt asidi olarak bilinmektedir. tatasit vermek için Açık kullanılır. Özellikleyapımında tusütte bulunan laktoz, laktik asitkullanılan denir. Karboksilli asitlerin ve enşurupsu küçük üyesi Metanoik Gliserin patlayıcı ve formülü mürekkep berrak, kokusuz bir bir karbonlu olup formülü ile göslaktik Büyük ölçüde ekşimiş sütten elde ediletanoik asit runçgillerde büyük miktarlarda bulunur. n bakteriler tarafından laktik (Formik asit) terilen formik asit) asittir. Bazı karboksilli asitlerin isimleri ve formülleri aşağıda ve belirtilmiştir. Asit Sütte bulunan laktoz, laktik sıvıdır.mektedir. Gliserin patlayıcı ve mürekkep yapımında kullanılan berrak, kokusuz şurupsu bir (Asetik Açık formülü ürülür. maya tarafından E296 denilen koduylabakteriler tanımlanan malik laktik asit, sıvıdır. asite elma dönüştürülür. öncelikli olmak üzere, birçok stal yapılı organik bir bilemeyve ve sebzede doğal olarak buluasidi olarak bilinmektedir. Renksiz, kristal yapılı organik bir bilenan bir asittir. Elma asidi olarak bilinmen tüm bitkilerde ve birçok Malik Asit şiktir. Sirke asidi olarak bilinmektedir. mektedir. Üretiminin %70'i yoğurtta cut sıvısında bulunur. Metal emen hemen tüm bitkilerde ve birçok Glikol antifiriz olarak kullanılır. katkı maddesi ve Asitler içeceklerde koruyucu şlerinde, gıdaların ve çeşitli 2 Karboksilli bileşik birden fazla hayvanın vücut sıvısında bulunur. Metal Verilen içerdi2 kullanılır. Sitrik olarak ddelerin dayanıklılığını artkarboksilli Asitler temizleme işlerinde, gıdaların ve çeşitli Asit ğinden) polialkoldür. ve bazı alkolsüz içeceklere Yapısında en bitkilerde az birdayanıklılığını tane karboksil içeren bileşiklere karboksilli organik maddelerin art- grubu ( Yaygın olarak bulunan, kristal için kullanılır. Özellikle tutırmak içinasittir. ve bazı alkolsüz içeceklere asit denir. asitlerin en küçük üyesi bir karbonlu olup formülü ile gösyapısında en az bir tane karboksil grubu ( ) içeren bileşiklere karboksilli Metanoik asit yapılıkarboksilli bir En çok üzüm suyunda rganik bir bileşikaç kolup kapalı formülütop - Çubuk Modeli büyük miktarlarda bulunur. tat vermek için Tartarik kullanılır. tu-ilgili,asit Formülü yukarıda verilen bileşik ile (Formik Asit) aşağıda formülü terilen formik asittir. Bazı karboksilli asitlerin isimleri vekarboksilli formülleri bulunmaktadır. asitözellikle çoğunlukla denir. asitlerin belirtilmiştir. en küçük üyesi bir karbonlu olup formülü ile göstartarik runçgillerde büyük miktarlarda bulunur. gazozlarda kullanılır. Bunun yanında jeyla tanımlanan malik asit, terilenformik I. Monoalkoldür. Asit 38asittir. 3'tür.Bazı karboksilli asitlerin isimleri ve formülleri aşağıda belirtilmiştir. latinli tatlılarda, metallerin temizlenmeikli olmak üzere, birçok E296 koduyla tanımlanan malik asit, II. rganikelma bir ve bileşiktir. sinde cilalanmasında, yün boyama ebzede doğal olarak buluöncelikli olmak üzere, birçok işlerindevekullanılır. tir. Elma asidi olarak bilinmeyve sebzede doğal olarak bulu'tür. III. Kapalı formülü 35 3 olarak bilin Üretiminin %70'i yoğurtta Malik Asit nan bir asittir. Elma asidi Skorbüt hastalığınadoğrudur? tedavi bulmak için yargılarından hangileri si ve içeceklerde koruyucu mektedir. Üretiminin %70'i yoğurtta sırasında yüzyıllar süren araştırmalar 3 nılır. maddesi ve içeceklerde koruyucu A) Yalnız I katkı B) Yalnız II keşfedilmiştir. vitamini olarak bulunaskorbik olarak kullanılır. maktadır. Bütün taze ak bitkilerde bulunan, kristal ) I ve Asit II D)sebze, II vemeyve III ve etler birolarak vitaminibulunan, içerir. Ancak Metanoik asit bitkilerde ttir. En çok üzüm suyunda Yaygın kristal E)miktar I, IIhassas ve III olduğundan Etanoik asit Yanıt B vitamini ısıya pi(formik Asit) Aç k formülü Top Çubuk Modeli dır. Tartarik asit çoğunlukla Metanoik asit yapılı bir asittir. En çok üzüm suyunda (Asetik Asit) Aç k formülü Top - Çubuk Modeli şirme esnasındatartarik hızla bozulur. kullanılır. Bunun yanında je(formik Asit) Aç k formülü Top - Çubuk Modeli bulunmaktadır. asit çoğunlukla da, metallerin temizlenme- Tartarik gazozlarda kullanılır. Bunun yanında jeasit alanmasında, yün boyama latinli tatlılarda, metallerin temizlenmelanılır. sinde ve cilalanmasında, yün boyama 157 işlerinde kullanılır. talığına tedavi bulmak için Verilen bileşik grubu içerdiğinren araştırmalar sırasında3 Skorbüt hastalığına tedavi bulmak için 3ile ilgili, Yukarıdaki bileşik r. vitamini olarak bulunden karboksilli asittir. Suda iyi çözünür. yüzyıllar süren araştırmalar sırasında 3 ütün taze sebze, meyve I. ve Karboksilli keşfedilmiştir. asittir. vitamini olarak bulunidrokarbonlar sadece ve atomları ar vitamini içerir. Ancak Askorbik maktadır. Bütün taze sebze, meyve ve Asit iyietanoik asit çözünür. ya hassas olduğundanii. pi- Suda etler bir miktar vitamini içerir. Ancak içerdiğinden hidrokarbon sınıfı bileşik (Asetik Asit) Aç k formülü EtanoikTop asit- Çubuk Modeli ında hızla bozulur. vitamini ısıya olduğundan piiii. idrokarbon sınıfıhassas bir bileşiktir. (Asetik Asit) Aç k formülü Top - Çubuk Modeli değildir. şirme esnasında hızla bozulur. formülüne sahip, metanoik yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I ) Yalnız III B) Yalnız II D) I ve III E) II ve III 157 Yanıt asit olarak adlandırılan bileşik, kırmızı karıncaların damıtılması ile elde edildiği için latince karınca anlamına gelen 157 "formica" kelimesinden türetilen formik asit olarak da adlandırılır. 165

Endüstride ve Canlılarda Enerji

Endüstride ve Canlılarda Enerji Ünite 3 Endüstride ve anlılarda Enerji Fosil Yakıtlar 142 idrokarbonlar 160 Temiz Enerji Kaynakları 174 anlılarda Enerji 188 FSİL YAKITLAR ÜNİTE - 3 ENDÜSTRİDE VE ANLILARDA ENERJİ Potasyum karbonat (K

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1 İDROKARBONLAR Yalnızca karbon (C) ve hidrojen () elementlerinden oluşan bileşiklere hidrokarbon denir. Karbon elementinin atom numarası 6 dır. Elektron dizilişi, 1s 2 2s 2 2p 2 olup değerlik elektron say

Detaylı

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs ENDÜSTRİDE VE CANLILARDA ENERJİ A- FOSİL YAKITLAR 1) KÖMÜR Halk arasında kara elmas olarak bilinir. İlk defa Çinliler tarafından kullanılmıştır. Büyük kısmı elektrik üretiminde ve evlerde yakıt olarak

Detaylı

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I FNKSİYNLU GANİK BİLEŞİKLE rganik bileşiklerde, bileşiğin temel kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen ve formülleri yazıldığında tanınmalarını sağlayan atom gruplarına fonksiyonel gruplar denir.

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

3 Endüstride ve Canlılarda Enerji

3 Endüstride ve Canlılarda Enerji Ünite 3 Endüstride ve Canlılarda Enerji Fosil Yakıtlar 111 idrokarbonlar 121 Temiz Enerji Kaynakları 133 Canlılarda Enerji 142 FSİL YAKITLAR 1. Yukarıdaki gibi bazı bileşikler organik ya da anorganik olmasına

Detaylı

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK HİDROKARBONLAR DOYMUŞ HİDROKARBONLAR DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) BİTİŞİK İKİ HALKALI (NAFTALİN)

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR 1 Yüzyıllardır doğayı ve doğadan elde edilebilecek maddeleri keşfetme arzusu içinde olan insanoğlu 1400'lü yıllarda o güne kadar bilinmeyen bir asidi, yani HCl (hidrojen klorür,

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması idrokarbonlar yapılarında ve bulunduran bileşiklerdir. Genel olarak 2 grupta incelenebilir:

Detaylı

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur?

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur? 1. Doğalgaz nedir? Başta Metan (CH 4 ) ve Etan (C2H6) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Doğalgaz renksiz, kokusuz havadan daha hafif bir gazdır. 2. Doğalgaz nasıl

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir.

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. HİDROKARBONLAR Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. Alifatik Hidrokarbonlar Düz zincirli veya dallanmış olabilir. Doymuş hidrokarbonlar : Alifatik hidrokarbonlar

Detaylı

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) 1 büten ve 2 büten için cis ve trans izomeri yazmak mümkün müdür? SORU 2.) Aşağıda verilen bileşikleri IUPAC metoduna göre adlandırınız. A) CH2 = C = CH CH3 B) CH3 CH

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

Alkinler (Asetilenler)

Alkinler (Asetilenler) Organik-İnorganik Kimya Alkinler (Asetilenler) ALKİNLER (ASETİLENLER) Genel formülleri C n H 2n-2 şeklinde olan ve yapılarında en az bir üçlü bağ içeren bileşiklerdir. Bu bileşiklere, moleküllerindeki

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

4. Bölüm Alkanlar. Sınıflandırma. Bileşik Türü. Grup. Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice Hall CH 3 -CH 2 -CH 3. Alkanlar

4. Bölüm Alkanlar. Sınıflandırma. Bileşik Türü. Grup. Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice Hall CH 3 -CH 2 -CH 3. Alkanlar 4. Bölüm Alkanlar Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice all Bileşik Türü Alkanlar Alkenler Sınıflandırma Fonksiyonel Grup Yok (Đkili veya Üçlü bağ bulunmaz) Đkili Bağ Örnek 3-2 - 3 Propan 2 =- 3 Propen

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

ÖLÇÜ BİRİMİ. 2705.00.00.00.00 Havagazı, sugazı, fakir gaz ve benzeri gazlar (petrol gazı ve diğer gazlı hidrokarbonlar hariç) 1 000 m 3 15

ÖLÇÜ BİRİMİ. 2705.00.00.00.00 Havagazı, sugazı, fakir gaz ve benzeri gazlar (petrol gazı ve diğer gazlı hidrokarbonlar hariç) 1 000 m 3 15 27.01 Taşkömürü; taşkömüründen elde edilen briketler,topak ve benzeri katı yakıtlar: - Taşkömürü (toz haline getirilmiş olsun olmasın fakat aglomere edilmemiş): 2701.11.00.00.00 - - Antrasit - 60 2701.12

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I 16. Bitüml Bitüm hidrokarbon ham petrolün distilasyonu taşkömürünün karbonizasyonu Petrol kökenli olanları asfalt, Kömür kökenli olanları

Detaylı

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 RGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 1. Alkanlar, parafinler olarakta adlandırılırlar. lefinler ise alkenlerdir. 5. ( ) 2 C( ) 2 bileşiğinin UPAC adı: 1 C 2 3 4 5 6 2.5 dimetil 2 hekzen dir. 2. Siklo alkenlerin

Detaylı

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI TÜBİTAK-BİDEB KİMYA BİLİM DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI ORGANİK KİMYA GRUBU BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Proje Raporu Proje Ekibi Rebi BARIN İbrahim ŞEN Proje Danışmanı

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Esasını makromoleküllü organik maddelerin oluşturduğu yapay veya doğal maddelerin kimyasal yoldan dönüştürülmesiyle elde edilirler. Organik

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Gebze Organize Sanayi Bölgesi İhsan Dede Caddesi No:105/B Gebze 41480 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 751 04 51 Faks : 0 262 751 38 34

Detaylı

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati HĐDROKARBONLAR SÜRE Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati Toplam süre s : 8 Ders saati Hedef ve Davranış ışlar HEDEF 1: Hidrokarbonları tanıyabilme DAVRANIŞLAR Hidrokarbonları sınıflandırır. r. Hidrokarbonları

Detaylı

Tarihli Resmi Gazete 2009/15725 Sayılı BKK

Tarihli Resmi Gazete 2009/15725 Sayılı BKK 31.12.2009 Tarihli Resmi Gazete 2009/15725 Sayılı BKK (I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ G.T.İ.P. NO Mal İsmi Vergi Tutarı (TL) Birimi (Hafif yağlar ve ı) 2710.11.11.00.00 Özel bir işleme tabi tutulacak olanlar

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1-

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- Sayfa - 2- Sayfa - 3 - Sayfa - 4 - Sayfa - 5 - Sayfa - 6 - Sayfa - 7-4 Sayfa - 8 - NaCl (Sodyum Klorür) Yemek Tuzu Ġyonik Bağlı bileşik molekülleri bir örgü

Detaylı

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler.

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler. SAF MADDE: Aynı cins atom ya da moleküllerden oluşmuş maddelere, saf medde ÖR. Elementler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı cins atomlardan oluşmuşlardır. Bileşikler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı

Detaylı

KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ. Yoğunluk farkından yararlanarak yapılan ayırma işlemleri.

KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ. Yoğunluk farkından yararlanarak yapılan ayırma işlemleri. KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ I. Tanecik Büyüklüğünden Yararlanarak Yapılan Ayırma İşlemler: Büyüklükleri farklı maddelerin ayrılmasında kullanılan basit yöntemlerdir. 1. AYIKLAMA: Fındık patozdan

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Deney Laboratuvarı Adresi : İnönü Üniversitesi Merkez Kampüsü 44280 MALATYA / TÜRKİYE Tel : 0 422 377 49 81 Faks : E-Posta : inonu-pal@inonu.edu.tr Website : iys.inonu.edu.tr/index.php?web=ino

Detaylı

4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar. Bazı Önemli Fonksiyonel Gruplar

4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar. Bazı Önemli Fonksiyonel Gruplar 4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar Bileşikleri reaktivitelerine göre sınıflandırmaya imkan veren yapısal özelliklere fonksiyonel grup denir. Fonksiyonel grup büyük bir molekülün bir parçasıdır; kendine

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ATIK KODU ATIK AÇIKLAMASI 16 01 03 Ömrünü tamamlamış lastikler 08 03 19* Dağıtıcı yağ 08 04 17* Reçine yağı KULLANILMIŞ LASTİKLER

Detaylı

(I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ

(I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ (I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ G.T.İ.P. NO* Mal İsmi Vergi Tutarı (TL) Birimi (Hafif yağlar ve müstahzarları) 2710.11.11.00.00 Özel bir işleme tabi tutulacak olanlar 0 Kilogram (Yalnız nafta) 2710.11.31.00.00

Detaylı

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK STOKĐYOMETRĐ Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK 3. Stokiyometri 3.1. Atom Kütlesi 3.1.1.Ortalama Atom Kütlesi 3.2. Avagadro Sayısı ve Elementlerin Mol Kütleleri 3.3. Molekül Kütlesi 3.4. Kütle Spektrometresi

Detaylı

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti Kimyasallar; herkesin yaşamının bir parçasıdır. Dünyada 5 7 milyon değişik türde kimyasal madde bulunmaktadır. Kimyasal maddeler

Detaylı

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140 FUEL OİL Yoğunluk 100 TS EN ISO 12185 TS 1013 EN ISO 3675 Viskozite (Akmazlık) 100ºC 110 TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Toplam Tortu 140 TS ISO 10307-1 TS ISO 10307-2 Akma Noktası 220 TS 1233 ISO 3016 ASTM

Detaylı

ÜNİTE 14 Organik Kimya - I Hidrokarbonlar

ÜNİTE 14 Organik Kimya - I Hidrokarbonlar ÜNİTE 14 Organik Kimya - I idrokarbonlar Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Anorganik ve organik kimya arasındaki farkı, Organik kimya'da fonksiyonel grup kavramını, idrokarbonların temel özelliklerini,

Detaylı

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ En az ndan bir adet karbon-karbon çift ba içeren hidrokarbonlara denir. Bu bile iklerin di er bir ismi ise dir.alkenlerin genel formülleri Alkenlerde çift ba bir adet kuvvetli sigma ba ile sigma ba na

Detaylı

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph SEKTÖR GIDA SANAYİ ALT SEKTÖR KİRLİLİK KATSAYISI KİRLİLİK PARAMETRELERİ Nişasta,Un ve Makarna Üretimi 4 KOİ, AKM, ph Maya Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres, Top-N, Top-P, ph Sitrik Asit Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres,

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK (24.12.2009 Tarih Ve 27442 Sayılı Resmi Gazetedeki Değişiklik İle Birlikte) MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Ek 1 ve Ek 2 listesinde

Detaylı

H DROKARBONLAR YAZILI SORULARI 1

H DROKARBONLAR YAZILI SORULARI 1 H DROKARBONLAR YAZL SORULAR 1 1. 15 P ve 1H elementlerinin oluflturdu u ve P nin oktedini tamamlad bileflik için; a) Molekül formülü nedir? b) Moleküllerinin geometrik flekli nedir? c) Molekül içi ba lar

Detaylı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı 16.05.2010 1 16.05.2010 2 -Alkanların ve sikloalkanların adlandırılmas lması *Bisiklik bileşiklerin iklerin adlandırılmas lması -Alkenler ve sikloalkenlerin adlandırılmas lması -Alkinlerin adlandırılmas

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi 6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi Genel Prensipler Yapıları ve kimyasal davranışları esas alındığında, hidrokarbonlar üç kategoriye ayrılabilir. Doymuş Alifatik Hidrokarbonlar: Tüm karbon atomlarının

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 3. Endüstriyel Kirlenme Problemleri Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK 3.1. Endüstriyel Atık Kaynak ve Türleri Endüstriyel faaliyetlerin asıl amacı; üretim yapmak Endüstriyel

Detaylı

1 PÜSKÜRÜK ( MAGMATİK = KATILAŞIM ) KAYAÇLAR :

1 PÜSKÜRÜK ( MAGMATİK = KATILAŞIM ) KAYAÇLAR : Kayaçlar Nelerdir Kayaçlar su, gaz ve organik varlıkların dışında yerkabuğunu meydana getiren unsurlardır. Yol yarmaları, maden ocakları ve taş ocakları gibi yerlerle, toprak veya enkaz örtüsünden yoksun

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ / PERİYODİK SİSTEM. Metaller, Ametaller ve Yarı metaller

FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ / PERİYODİK SİSTEM. Metaller, Ametaller ve Yarı metaller Metaller, Ametaller ve Yarı metaller 1 Elementler gösterdikleri benzer özelliklere göre metaller, yarı metaller ve ametaller olarak sınıflandırılabilirler. Periyodik tabloda metal, ametal ve yarı metallerin

Detaylı

(İçindeki kurşun miktarı litrede 0,013 gramı geçmeyenler)

(İçindeki kurşun miktarı litrede 0,013 gramı geçmeyenler) Ekli "4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa Ekli (I) Sayılı Listede Yer Alan Mallarda Uygulanan Özel Tüketim Vergisi Tutarlarının Belirlenmesi ile Bazı Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

EK-1 Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler 1.Enerji Endüstrisi 1.1 Termik ve ısı santralleri. 1.1.1 Katı ve sıvı yakıtlı

EK-1 Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler 1.Enerji Endüstrisi 1.1 Termik ve ısı santralleri. 1.1.1 Katı ve sıvı yakıtlı EK-1 Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler 1.Enerji Endüstrisi 1.1 Termik ve ısı santralleri. 1.1.1 Katı ve sıvı yakıtlı tesislerden toplam yakma sistemi ısıl gücü 100 MW veya daha fazla

Detaylı

Ömrünü Tamamlamış Lastikleri Geri Dönüştürme Sistemi

Ömrünü Tamamlamış Lastikleri Geri Dönüştürme Sistemi Ömrünü Tamamlamış Lastikleri Geri Dönüştürme Sistemi 2011 Fabrika Kurulum İlkeleri ÖTL ile İlgili Mevzuatlar Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği

Detaylı

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim:

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim: Organik Bileşiklerde C atomunun Yükseltgenme Basamağının Bulunması Yükseltgenme basamağı, C'a bağlı atomların elektronegatifliğine göre değişmektedir. C'un başlangıçta yükseltgenme basamağını 0 gibi düşünelim.

Detaylı

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI -

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI - GANİK KİMYA - DES NTLA - İDKABNLA Alifatik Aromatik (Zincir yada halkalı) (Arenler) - Benzen ve türev leri Doymuş Doymamış - Aromatik nitro ve amino Alkanlar Alkan Alkin bileşikleri ALKANLA ( n 2n+2 )

Detaylı

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler Deney 1 ĐDKSĐL GUBU: ALKL VE FENLLEĐN EAKSĐYNLAI Genel prensipler Alkol ve fenoller su benzeri organik yapılardır. - yapısındaki nin yerine; alkollerde alifatik grup(-),fenollerde ise aromatik grup(ar-)

Detaylı

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84 v İçindekiler KİMYA VE MADDE... 1 1.1 KİMYA... 1 1.2 BİRİM SİSTEMİ... 2 1.2.1 SI Uluslararası Birim Sistemi... 2 1.2.2 SI Birimleri Dışında Kalan Birimlerin Kullanılması... 3 1.2.3 Doğal Birimler... 4

Detaylı

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR Yaygın Olarak Kullanılan Bazı Asitler 1) Sülfürik asit (H 2 SO 4 ) Halk arasında zaç yağı veya dumanlı asit olarak bilinir. Yoğun kıvamlı, renksiz, kokusuz bir sıvıdır. Suda

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

Enerji kaynaklarının dünyaya verdiği zararların kimyasal olarak etkileri nelerdir?

Enerji kaynaklarının dünyaya verdiği zararların kimyasal olarak etkileri nelerdir? Enerji kaynaklarının dünyaya verdiği zararların kimyasal olarak etkileri nelerdir? Çağımız insanının vazgeçilmez gereksinimlerinden söz ederken akla gelen ilk konulardan biri de enerjidir. Ancak enerji

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. =>

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. => Bölüm 11 Alkoller ve Eterler Alkollerin Yapısı idroksil (-) fonksiyonel grubu ksijen sp 3 melezleşmiştir. 2 Sınıflandırma Primer(Birincil): ın bağlandığı karbon sadece bir adet karbona bağlı. Sekonder(Đkincil):

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

1.Evrende ve Dünyada Elementler. 2.Elementler Nasıl Elde Edilir? 3.Alaşımlar 6 Ekim İstanbul'un Kurtuluşu. 4.Hidrojen. 5.Alkaliler ve Toprak Alkaliler

1.Evrende ve Dünyada Elementler. 2.Elementler Nasıl Elde Edilir? 3.Alaşımlar 6 Ekim İstanbul'un Kurtuluşu. 4.Hidrojen. 5.Alkaliler ve Toprak Alkaliler KASIM EKİM EYLÜL Öğretim Yılı: 0 05 Okulu: Özel Asfa Fen Lisesi ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLAN Dersin Adı: KİMYA Sınıflar: A SÜRE.ÜNİTE: ELEMENTLER KİMYASI.. Hafif elementlerin olusumunu, evrenin baslangıcı

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

2009/15725 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı DUYURU NO:2009/106

2009/15725 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı DUYURU NO:2009/106 İstanbul, 31.12.2009 2009/15725 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı DUYURU NO:2009/106 31.12.2009 tarih ve 27449 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2009/15725 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı nda; 4760

Detaylı

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR Bir nehir kenarında gezerken çakılların renk ve biçim bakımından birbirlerinden farklı olduğunu görürüz. Bu durum bize, kayaçların farklı ortamlarda oluştuğunu gösterir.

Detaylı

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel SİNEM ÖZCAN 1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi 3. Biyodizel Üretim Aşaması 4. Dünyada Biyodizel 5. Türkiyede Biyodizel 6. Biyodizel in Çevresel Özellikleri & Faydaları 7. Çeşitli Biyodizel

Detaylı

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3.

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3. PERİODİK CETVEL Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları temel alınarak düzenlenmiş bir sistemdir. Periyodik cetvelde, nötr atomlarının elektron içeren temel enerji düzeyi sayısı aynı olan elementler

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

OKULDA KİMYA KAĞIT. Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur.

OKULDA KİMYA KAĞIT. Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur. OKULDA KİMYA KAĞIT Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur. Selüloz bitkilerin gövde ve yapraklarında bol bulunur, bu nedenle kağıt çoğunlukla ağaç gövdelerinden üretilir. Kağıt üretimi:

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

Suda HCl. + - Suda 3H + + (PO ) Suda HNO 3. Suda 2H + + (CO ) H CO 2 3. Suda H PO. (Nitrik asit) SO (Sülfürik asit) (Karbonik asit) H CO H O.

Suda HCl. + - Suda 3H + + (PO ) Suda HNO 3. Suda 2H + + (CO ) H CO 2 3. Suda H PO. (Nitrik asit) SO (Sülfürik asit) (Karbonik asit) H CO H O. Asitler çözündüklerinde ortama H iyonu verebilen bileşiklere asit denir. Bazı Önemli Asitler HCl : Hidroklorik asit H SO : Sülfürik asit Asitler metal kaplarda saklanamazlar. Çünkü metallerle tepkimeye

Detaylı

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya 1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya KAYAÇ (TAŞ) :Bir ya da birden fazla. doğal olarak birleşmesiyle oluşan katılardır. PAna kaynakları..' dır, P ana malzemesini oluştururlar, PYer şekillerinin oluşum ve gelişimlerinde

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

SİRKÜLER BAZI MALLARDA ÖTV TUTARLARI 15.07.2009 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE YENİDEN BELİRLENMİŞTİR

SİRKÜLER BAZI MALLARDA ÖTV TUTARLARI 15.07.2009 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE YENİDEN BELİRLENMİŞTİR GÜRELİ YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE BAĞIMSIZ DENETİM HİZMETLERİ A.Ş SİRKÜLER SİRKÜLER TARİHİ : 15.07.2009 SİRKÜLER NO : 2009/49 BAZI MALLARDA ÖTV TUTARLARI 15.07.2009 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE YENİDEN

Detaylı

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI 1. 2. Kalker gibi tortul kayaçların metamorfik kayaçlarına dönüşmesinde etkili olan faktörler aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir (5 puan)? A. Soğuma - Buzullaşma B. Ayrışma - Erime C. Sıcaklık - Basınç

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKSEK LİSANSI (İÖ)

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKSEK LİSANSI (İÖ) T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKSEK LİSANSI (İÖ) CEREN ŞAHİN 145148006 İŞSAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE GÜNCEL UYGULAMALAR YANGIN ÇEŞİTLERİ VE KULLANILMASI GEREKEN

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

29/12/2009 TARİHLİ VE 2009/15725 SAYILI KARARNAMENİN EKİ

29/12/2009 TARİHLİ VE 2009/15725 SAYILI KARARNAMENİN EKİ Motorlu taşıtlar vergisi tutarları, bazı mallara uygulanan özel tüketim vergisi oranları, maktu ve asgari maktu vergi tutarları ile harçlar ve damga vergisi nispet ve tutarlarının belirlenmesine ilişkin

Detaylı