HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında"

Transkript

1 ÜREME SİSTEMİ

2 HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında türe özgü eşleşme davranışları görülür. Kur yapma hareketleri vardır, eşleşme daha çok erkeğin çağrısıyla olduğu için erkeklerde dişilere göre göz alıcı renkleri ve diğer bir çok yapıya sahiptir. Bir çok hayvan türünde eşleşme alışkanlıkları hayvanlar için tehlikeli ve olumlu sonuçlanan şekilleri vardır. Örn: Erkek örümcekler çiftleştikten sonra dişi tarafından yenir. Yılan balıkları eşleştikten sonra evebeynleri ölür. Hayvanlar aleminde genellikle eşeyli üreme gözlenir.eşeyli üremede erkek ve dişi bireyler gamet adı verilen üreme hücrelerini meydana getirir.erkek üreme hücresine sperm,dişi üreme hücresine yumurta denir.bu hücreler mayoz bölünme ile meydana gelir.n kromozomlu erkek ve dişi üreme hücrelerinin birleşmesine döllenme oluşan hücreye de zigot denir.bu şekildeki üremeye de eşeyli üreme denir.eşeyli üremede de gametler oluştuktan sonra birbirini izleyen döllenme ve gelişme olayları gözlenir. Hayvanlar aleminde döllenme suda ve karada yaşayanlara farklılık gösterir. Döllenme iki çeşittir. Bunlar iç döllenme ve dış döllenmedir. A-DÖLLENME 1-İÇ DÖLLENME Canlının vücut içinde meydana gelen döllenmedir. Çiftleşme organları ile erkek üreme hücreleri (spermler) dişinin üreme kanalına nakledilir, dişi üreme sistemidir bulunan yumurta ile birleşerek döllenme sağlanır. 1-Genellikle karada yaşayan canlılarda gör 2-Üreme hücreleri dişi bireyin üreme sistemi içinde birleştiğinden döllenme olasılığı fazlalaşmıştır. 3-Döllenmiş yumurtadaki embriyo gelişimin dişi bireyin içinde veya dışında görülür. 4-Çiftleşme organları kullanıldığından üreme hücresi sayısı azdır. 5- Evrimsel açıdan gelişilmiş canlılarda görülür. 6-İç döllenme sürüngenlerde, kuşlarda ve memelilerde görülür. 2-DIŞ DÖLLENME VE ÖZELLİKLERİ Organizmanın dışında gerçekleşen döllenmelerdir. Dişi üreme hücreleri ile erkek üreme hücreleri dışarıda döllenir. Balıklarda kabuklularda, yumuşakçalarda görülür. 1-Sadece suda yaşayan canlılarda görülür. 2-Döllenme olasılığını arttırmak için fazla sayıda üreme hücresi oluşturulur. 3-Döllenen yumurtadaki embriyo gelişimini suda tamamlar. 4-Sperm ve yumurtalar dışarıya bırakıldığından çiftleşme organlarını rastlanmaz. 5-Evrimsel açıdan geri olan canlılarda görülür. 6- O2 difüzyonla sudan alınır, CO2 ve atıklar difüzyonla suya verilir. Emb.Gelişimi için gerekli besini vitellüsten sağlar Vitellüs bu canlılarda daha fazladır. 2

3 B-Gelişme Zigot tek bir hücre olmasına rağmen ergin organizmada milyonlarca hücre vardır. Zigottan ergin bir birey meydana gelmesine gelişme ve farklılaşma denir. Gelişme birbirini izleyen hücre bölünmesi, büyüme ve farklılaşma olaylarını kapsar. 1-Hücre bölünmesi: Zigottan sonra başlar ve mitoz ile hayat boyunca devam eder. 2-Büyüme:Canlı maddenin miktarının artışı ile ölçülür organizmanın farklı kısımları belirli dönemlerde hızlı büyür. Canlı yaşamında hızlı, normal ve yavaş evreler vardır. 3-Farklılaşma ve Organogenez ::Embriyodaki mitoz bölünmeler devam ederken, şekil ve büyüklük yönünden değişikliğe uğrar bu olaya farklılaşma denir. Farklılaşma sonucu doku organ-sistem ve organizma meydana gelir. 1-Bölünme (Segmentasyon) Gelişmenin ilk evresinde zigotun çok hızlı bir şekilde mitoz bölünme yapmasına denir. Segmentasyon sonucu oluşan her hücreye blostomer denir. Bu bölünmeler vitellüs miktarına bağlı olarak, segmentasyon şekilleri de farklı olur. İlk bölünmelerde embriyonun büyüklüğü artmaz. Blostomerler her bölünmede biraz daha küçülür. Bölünme esnasında yumurtadaki vitellüsün bir kısmı kullanıldığından embriyo zigottan daha küçüktür. Memeli yumurtalarındaki vitellüs az olduğu ve sitoplazmaya eşit oranda dağıldığı için blostomerlerin büyüklüğü eşittir. Embriyonun kütlesi döl yatağına tutunduktan sonra artmaya başlar. Zigotta mitoz bölünmeler sonucu hücre artısı geometrik dizi şeklinde olur. (2,4,8,16)Blostemerin büyüklükleri aynı olan her bir hücre topluluğuna marula denir. Morulanın içindeki hücreler eriyerek embriyo içi boş top haline gelir. Buna blastula denir. Blastula içindeki boşluğa blastosol (karın boşluğu) denir. Bu boşluk sonradan kaybolur. Hücre farklılaşması yoktur. Blastosöl 1. karın boşluğu Zigot 8 li blastomer Morula Blastula 3

4 2-Hücre Hareketi(Gastrulasyon) Blastula oluşumundan bir süre sonra blastulanın alt kısmındaki hücreleri içeri doğru hareket eder ve içe doğru bir çökme meydana gelir.bu çökme ile iki tabakalı bir embriyonun oluştuğu safhaya gastrulasyon bu durumdaki embriyoya da gastrula denir.bu çökme alttan üstteki hücre tabakasıyla birleşene kadar devam eder ve iki tabakalı emriyo oluşur. Gastrulasyon safhasında embriyonun içini örten tabakaya endoderm dışta kalan tabakaya ise ektoderm denir.sünger ve selonterler gibi hayvanlar bu iki embriyo tabakasından oluşur. Gastrulasyonun başlamasıyla karın boşluğu ortadan kalkar, bütün gelişme bütün gelişme boyunca kalıcı olan gastrula boşluğu=ilk sindirim boşluğu=arkenteron meydana gelir.dışarı açılan kısımada blostoper=ilk ağız denir.gelişmenin daha sonraki safhalarında gastrasolden sindirim borusu, blastoperden anüs meydana gelir. Derisi dikenlerle olan hayvanlarda blostoperden ağız oluşur.derisi dikenliler ve insan dahil tüm hayvanlarda blostoperden anüs oluşur.ağız yeniden açılır.enbriyo bu durumda iç içe bulunan iki boru şeklindedir.sünger ve solenler dışındaki diğer çok hücrelilerde,ekaloderm ve endodermden başka üçüncü bir embriyonik tabaka olan mezoderm meydana gelir. Mezodermin içindeki boşluğu solam=ikinci vücut boşluğu denir. Mezodermi yapan hücrelerin bir kısmı boşlukla mezenşım hücreleri olarak kalır. Embriyonun bağ dokusu olarak kabul edilir. Mezenşım ve mezoderm çok yönlü farklılaşmaya elverişlidir. Ektoderm Endoderm Mezoderm Ektoderm Endoderm Gastrosöl Blastosöl İlk ağız Blastopor Mezoderm 4

5 + Zigot 8 li blastomer Morula Blastosöl 1. karın boşluğu Blastula Gastrula boşluğu Blastosöl İlk ağız Blastopor Farklılaşma ve iş bölümü Mezoderm Dokulaşma (Histogenez) Ektoderm Endoderm Gastrosöl Organlaşma (Organogenez) Sistemler Mezoderm Çok hücreli organizma 5

6 3- Farklılaşma Organogenez Gastrula safhasında embriyo tabakalarından dokuların meydana gelmesine histogenez organ ve sistemlerin meydana gelmesine organogenez denir. Organogenez gittikçe gelişen; Gen Faaliyeti Hücrelerin hareketi Hücreler arasında kümeleşme Karşılıklı etkileşim İle gerçekleşir. Bu dört etken ile hücrelerin şekillenmesinde de değişimlere meydana gelir. Hücrelerin hareketi gastrulasyondaki gibi hücre gözleri şeklindedir. Hangi hücrelerin nereye gideceğini Genlerin belirlediği sanılmaktadır. Organogenezin başında embriyonik tabakalar daha küçük hücre gruplarına ayrılır. Bu ayrılan hücreler çeşitli doku ve organları meydana getirmek üzere programlanmıştır. Hücreler bölünüp farklılaşarak organların taslaklarını oluşturur. Bazı organlar oluşurken hücrelerin bir kısmı bölünürken diğer kısımdaki hücreler ölürler ve böyleye şekil kazanırlar. Kordalılarda organlaşma, embriyo yassı disk şeklindeyken notakord denilen sırt ipliğinin oluşmasıyla başlar. Sonra sinir dokusunun ve sinir sisteminin gelişmesini sağlayan farklılaşma görülür, buna nörülasyon denir. Daha sonra diğer organ ve sistemler gelişir. Ektoderm Mezoderm Endoderm Ektoderm Mezoderm Endoderm *Sinir sistemi *Göz merceği ve kornea *Ağız, burun ve anüsün epitel örtüsü *Üst deri (epidermis), ter bezleri. saç, tırnak *Duyu reseptörleri *Dişin mine tabakası *Adrenal medulla,hipofiz bezi *Kemik, kıkırdak ve kas dokusu *Kan damarları ve kan dokusu *Üriner sistem *Üreme sistemi *Lenfatik sistem *Alt deri *Adrenal korteks *Karın zarı (periton) *Sindirim kanalının epitel örtüsü *Trake, bronş ve akciğerlerin epitel örtüsü *Karaciğer, pankreas *Tiroit, paratiroit bezleri *İdrar kesesi *Üretra 6

7 Embriyonik uyarılma (embriyonik indiksiyon) Gastrula safhasında embriyo tabakasının karşılıklı etkinleşmesine denir. Bu konu ile ilgili en güzel açıklamayı Hans Spemann yapmıştır Spemann sinir sisteminin farklılaşması ile ilgili deney yapmıştır. Şimdi bu deneyi açıklayacağım. Deney:1 Üst ektoderm çıkarılmış Havuz suyu Üst ektoderm parçası havuz suyuna bırakılmış Havuz suyu Üst ektoderminden parça çıkarılan embriyo kendini onarmış ve sinir sistemi olmayan iri baş gelişmiştir. Bu parçadan sinir sistemi gelişmemiştir. Spemann bu sonuçlardan ektodermin sinir sistemine farklılaşması için embriyoya bağlı kalması gerektiğini düşünmüştür. O na göre farklılaşmaya neden olan embriyonun başka bir parçasıdır. Deney:2 Deney:3 Üst mezoderm çıkarılmış Havuz suyu Üst ektoderm yama yapılmış Üst ektodermin altındaki mezoderm çıkarılmış embriyoda sinir sistemi gelişmemiştedir. Spemann ektodermin sinir hücrelerine farklılaşmasının mezodermin etkisiyle olduğu sonucuna ulaşmıştır. Daha sonra bu sonuçlardan yola çıkarak mezoderm, ektoderm herhangi bir parçasından da sinir hücresi oluşturabilir düşüncesiyle üçü Ncü bir deneyi düzenlemiştir. Alt mezoderm çıkarılmış embriyo Üst mezoderm çıkarılmış embriyo Üst mezoderm alt mezoderme aşılanır Spemann bu deneyde üst mezoderm ektodermi etkileyerek, onun sinir hücrelerine farklılaşmasına neden olduğunu göstermiştir. Embriyonun hem üst hem de alt kısmında sinir sistemi gelişir. 7

8 Embriyonik indüksiyonun en güzel örneği gözdür. Şimdi bu gelişmeyi açıklayalım; Gözün gelişmesi ön beyinden uzanan iki çıkıntıyla başalar. Bu yapılar ön beyinden dışarı doğru optik kese olarak isimlendirilen iki çıkıntıyı meydana getirir. Bu iki çıkıntı ektoderme doğru büyür ve ektoderme değdiği yerlerde içe doğru çöküntü yapar bu çöküntülere optik çukur (göz kadehi) denir Bu kısım ışığa duyarlı sinir tabakası, dışta retinanın tabakasını oluşturur. Göz kadehinin sinirsel ektodermi, deri ektodermine temas etmesiyle mercek gelişmeye başlar. Bu temas engellenirse bu göz merceği oluşmaz oluşan mercek iris ile çevrilerek göz kadehinin içine gömülür. Gözün üzeri sert tabakayla örtülür. bu tabaka merceğin önünde saydamlaşır ve gözün teşekkülü tamamlanır. Doğumdan hemen sonra görev yapabilir. Ektoderm Oluşan mercek Retina Mercek Optik sap Optik çukur Kornea Embriyonik Örtüler İç döllenmenin görüldüğü canlılarda; kuş, sürüngen ve memelilerde embriyoyu koruma ve besleme görevi yapan üç çeşit zar vardır. Bu zarlar embriyodan meydana gelir. Bunlar dıştan içe doğru koryon, allantoyis, amniyon zar ve vitellüs kesesidir. 8

9 Koryon Embriyonun en dışındaki koruyucu zardır. Solunum organı olarak görev yapar. Kabuğa yapışık olup gaz değişimi yapar. Koryon memelilerde döl yatağına ince uzantılar yaparak plasentanın yapısına katılır. Kabuk; Yumurtayı dış etkilerden korur. Gaz değişimini sağlayan delikler vardır. Kuş ve sürüngenlerde bulunur. Allantoyis Embriyonun metabolizma artıklarının biriktiği yerdir. Balık ve kurbağa gibi dış döllenme yapan canlılarda burası yoktur. Sürüngen ve kuşlarda iyi gelişmiştir. Kan damarı bulunur. Plasentalı memelilerde burası küçüktür. Sindirim borusunun dışarı doğru büyümesiyle oluşur. Allantoyis memelilerde göbek bağı oluşumuna katılır. Amniyon; En içteki embriyoyu dıştan çevreleyen zardır. Embriyo arasında sıvı vardır bu sıvı embriyo ve zar tarafından sağlanır. Embriyoyu basınç, sıcaklık değişimi ve mekanik etkilerden korur. Dış döllenme yapan canlılarda allantoyisin görevini su yaptığı için amniyon zarı ve sıvısı yoktur. Vitellüs Kesesi; Embriyonun besinini aldığı yerdir. Vitellüs miktarı canlıdan canlıya değişik olmasına rağmen embriyo gelişimini tamamlayıncaya kadar ona yeterli besini sağlar. Memelilerde miktarı azdır çünkü beslenme plasenta ile olmaktadır. 1.Balık Ve Kurbağalar: Balıklarda dış döllenme görülür. Kurbağalarda başkalaşım geçirirler larvalar suda yüzdüğünden dış etkilere karşı karada yaşayanlardan çok daha fazla etkilenirler. Balık ve kurbağa yumurtalarında; yumurta kabuğu, amniyon ve allantoyis bulunmaz. Kabuk bulunmadığından atık maddeler doğrudan dışarıya verilir. 2.Sürüngen ve kuşlar: Yumurtalarını karaya bırakırlar. Embriyo hareketi az olduğu içi embriyoyu koruyan amniyon kesesi memeli hayvanlarındakinden küçüktür. Yumurtada kabuk bulunur. 3.Keseli Ve Plasentalı Memeliler: Embriyo anne uterusunda gelişir. Yumurta etrafında kabuk bulunmaz. Hamile olan memeli hayvan hareket ettiğinden embriyonun daha iyi koruması gerekir. Bu yüzden memelilerde amniyon kesesi çok geniştir. Memeli embriyonun beslenmesi ve boşaltımı anne tarafından yapıldığından vitellüs kesesi ile allantoyis memelilerde körelmiş halde bulunur. Memelilerde embriyo ile anne uterusu arasında göbek bağı bulunur. Bu bağın yapısında amniyon zarı körelmiş haldeki allantoyis ve vitellüs kesesi ile embriyoya ait atar damar ve toplar damar bulunur. Köpek balıkları, bazı yılanlar, bazı akvaryum balıkları, kertenkelelerin bazıları ve bazı böceklerde yumurtalar döllendikten sonra dişinin üreme kanalında kalır. Yumurta içindeki embriyo burada gelişir. Anne vücudu embriyoya hiç besin sağlamaz. Yalnız koruyuculuk görevi yapar. Yavru kendi kendine yaşayacak hale gelince anne vücudundan ayrılır. Gagalı memelilerde yumurta vitellüsludur. Yumurtalar anne vücudunda bir süre geçirdikten sonra dışarı atılır. Gelişim vücut dışında tamamlanır. Yumurtalardan çıkan yavrular bir süre süt ile beslenerek anneye bağımlı kalır.platipuslarda bu şekilde gelişme ve koruma görülür. Memeli keselilerde yumurta ana vücutta kendi besininden yararlanarak gelişir. Anne vücudu diğerlerinde olduğu gibi koruyucudur. Az miktarda vitellüs olduğu için yavrular tam gelişmemiş şekilde doğar. Bu yavrular özel bir kesede korunur ve bu kesedeki süt bezleri tarafından salgılanan sütle gelişimi tamamlar. En güzel örneği kangurular ve keseli ayılardır. 9

10 İNSANDA ÜREME SİSTEMİ İnsanda iç döllenme görülür. Üreme organları erkek ve dişlerde ayrı incelenir çünkü birbirinden farklı görevleri vardır. Erkek Üreme Sistemi: Erkek üreme sistemi, 1-Testisler, 2-Erkek eşey organı 3-Yardımcı bezlerden oluşur. Testisler: Spermlerin yapıldığı bezdir. Erkek üreme hücresine sperm denir. Testisler vücut dışına doğru sarkan bir torba içinde bulunur. Bunun sebep spermler vücut ısısı içinde yaşayamazlar. Her testiste 1000 kadar çok ince ve kıvrımlı semini fer tüpçüleri ihtiva eden yapılar vardır spermler burada yapılır. Bu tüpçülerin arasında eşeysel hormon salgılayan hücreler vardır. Hareket ve döllenme özelliği kazanmamış spermler semini fer tüpçülerine geçerek Rete testis adı verilen kanalcıklar bölgesine oradan da döllenme ve hareket yeteneği kazandığı Epididimiş denilen yere gelirler. Spermler burada olgunlaşır olgunlaşmak için 18 saat ile 10 gün kalırlar. Spermlerin esas olarak depolandığı yer vas deferens in belirli bir bölgesidir. Her epididimiş vas deferens denilen bir kanal ile testis torbasından çıkarak karın boşluğuna doğru idrar kesesi üzerinden geçip idrar kanalına açılır. İdrar kanlı idrar kesesini dışarıya bağlayan bir tüptür ve erkek eşey organı ile dışarı atılır açılır. Spermlerin seminal sıvı içindedir ve spermlerin dışarı atılmasını sağlar. Semi nal sıvı üç ayrı bez torbasından oluşturulur. Bunlar idrar kanalı kenarında çift halde bulunan semi nal kesecikler ve idrar kesesini iki yanında bulunan prostat bezleri ve erkek eşey organının kaidesinde bulunan bir çift Cooper bezleridir. 10

11 Yardımcı Bezler: Spermlerin hareketini kolaylaştıran sıvıların üretildiği bezleridir. Bunlar prostat, ve Cowper bezleridir. A-Seminal kesecik: Spermlerin yapıldığı keselerdir. Spermin hareketini ve beslenmesini kolaylaştırır. B-Prostat bezi: Sperm ve idrarın ayrı ayrı çıkışını kontrol eder. Prostat sıvısı spermin yumurtayı döllemesi için uygun ortam hazırlar. C-Cowper bezi: Diğer bezlerle beraber spermin hareketini ve beslenmesini kolaylaştırır. Erkek Eşey Organı: Spermlerin idrar ve yardımcı bezlerin meydana getirdiği sıvıların dışarı atılmasını sağlayan ve üremede çiftleşme organıdır. Erkek Üreme Sistemini Kontrol Eden Hormonlar: FSH: Semini fer tüpçülerin gelişimini uyarır. Bu tüycüklerde spermatogenez oluşumunu başlatır. LH: Semini fer tüpçüleri arasındaki hücrelerden testosteron hormonunun üretilmesini sağlar. Testosteron ise erkeğe has özellik verir. Ayrıca spermetegonezin tamamlanmasını sağlar. Bu hormonların herhangi biri az salgılanırsa sperm üretimi etkilenir. DİŞİ ÜREME HÜCRESİ Dişi üreme sistemini meydana getiren yapılar: 1-Yumurtalıklar(ovar yum) 2-Döllenme borusu 3-Rahim (Döl yatağı) 4-Vajina(Serviks) olmak üzere kısımdan meydana gelir. 11

12 1-Yumurtalıklar (ovaryum): Karın boşluğunun alt tarafında bulunan badem şeklinde bir çift organdır. Yumurta yumurtalıklardaki folikül denilen yapılarda mayozla meydana getirilir. Gamet ve eşey hormonu üreten karma bir bezdir.( Östrojen ve progesteron ) Dişi bireyin hayati boyunca 300 bin kadar birincil oosit meydana getirilir ve bunlardan üreme döneminde kadarı kullanılır. 2-Döllenme Borusu=Follopi tüpü: Yumurtalıkları rahmin üst kısmına bağlar. Ön ucu kirpikli huni biçimindedir Döllenme borusu yumurtalıklardaki foliküllerde olgunlaşan ve serbest kalan yumurtayı yakalar ve tüp içine iter. Yumurtanın döl yatağına taşınmasında görevlidir. Döllenme olayı burada gerçekleşir. Döllenen yumurta ilk bölünmeleri burada gerçekleştirir ve daha sonra döl yatağına geçer.. 3-Rahim=Döl Yatağı=(Uterus): İdrar kesesini altında karın boşluğunun alt bölgesinde kaslı bir yapıdır. Yumurta büyüklüğündedir. İç yüzeyi bol kan damarlı mukus salgılayan, endometriyum denilen bir örtü ile kaplıdır. Döllenen yumurtanın doğuma kadar geliştiği yerdir. Kaslı bir tüple dışarı atılır. Anne atar damarı Anne toplar damarı Plasenta Fetüse ait kılcallar Plasentanın Plasentanın anne tarafı Rahim Göbek bağı Anneye ait kan Fetuse ait atar ve toplar damarlar Göbek kordonu Plasentanın fetus tarafı Göbek atardamarı Göbek toplardamarı 4-Vajina:Serviks: Hem doğum kanalı hem de spermlerin dişinin vücuduna bırakan ve döllenmemiş yumurtanın döl yatağında yeni oluşan dokuların dışarı atıldığı bir organ olarak görev yapar. Uretra ile bağlantısını yoktur. Dişilerde yumurta ve boşaltım atıkları ayrı ayrı açıklıktan dışarı atılır. 12

13 MENSTRUASYON DÖNGÜSÜ Ovaryum (yumurtalık) ve buna bağlı olarak rahimde meydana gelen değişiklere denir. 4 evrede gerçekleşen ve 28 günde tamamlanır. Bu evreler ovaryumdan oluşan östrojen ve progesteronun etkisiyle olur. Folikül Evresi: Olgunlaşmış yumurta hücresi yumurtalıkta bulunan çok sayıdaki foliküllerden birini içinde gelişir. Folikül büyür ve içi sıvı ile dolar. Bu sırda östrojen salgılanır. Östrojen uterusta mitoz bölünmeyi hızlandırarak iç çeperin kalınlaşmasını kan ve mukus salgınsın artmasını sağlar. Yumurta hücresi olgunlaşarak döllenme özelliği kazanır gün sürer. Ovulasyon Evresi: Hipofizden LH hormonun salgılanmasıyla folikül kesesi yırtılarak içindeki olgunlaşmış yumurta fol lop tüpüne (döllenme borusu) geçer. Rahimdeki kalınlaşma mukus salgısı ve kan basıncı örtü devam eder. Bu olay döngünün ortasına rastlar. Döllenme isteği fazladır 12,16 gün sürer. Korpus Luteum Evresi: Hipofizden LH salgılanmasıyla boşalan folikül kesesi yapı değişikliğine geçerek bir hormon bezine dönüşür. Bu bez hücreleri çok miktarda progesteron az miktarda östrojen salgılar. Bu sarı renkli yağ damlacıkları taşıyan lutein halini alır. Foliküllerden meydana gelen bu yapıya Korpus luteum (sarı cisim) denir. Bu evrede çok miktarda salgılanan progesteron rahmi embriyonun tutunup gelişmesi için hazırlar. Rahim büyür, iç çeper süngerimsi bir yapı halini alır kılcal damarlar genişler kan miktarı ve mukus salgısı artar. Bu ever gün sürer. Yumurta döllenme borusundan rahim 4-5 günde geçer. Burada iki olay olabilir. Birincisi döllenme ihtimali, ikincisi döllenmeme ihtimalidir. DÖLLENME İHTİMALİ: Bu evrede fol lop kanalındaki yumurta spermle karşılaşırsa döllenme olur ve oluşan zigot mitoz bölünme ile hücresel kitleye dönüşür. Follop tüpündeki bu hücre kitlesinden alınan sinirsel uyartı korpus luteum etkiler. Böylece yüksel seviyede progesteron salgısı devam eder. Bu yüksek miktardaki progesteron hipofizi etkileyerek FSH salgısını engellerken proloktin (LTH) salgısını başlatır. Böylece kişide hamilelik belirtileri başlar. Kanda progesteron miktarı uzun süre maksimumda kalırsa dişi üreme sisteminde su değişmeler meydana gelir. 1.Yumurta oluşur. 2.Uterus iç çeperinde kalınlaşma ve kan basıncı maksimum olur. 3.Menstrulasyon durur (Hamilelik başlar) 4.Göğüsteki süt bezlerinin yapımına başlanır. DÖLLENME İHTİMALİ YOKSA: Fol lop tüplerinde hücre kitlesi oluşmadığı için sinirsel uyartılar korpus luteumu etkilenmediğinden kor pus bozulmaya başlar. Döllenme olmazsa kişinin kanındaki progesteron seviyesi minimuma iner ve hipofizden FSH salgısı artmaya başlar. Dişi menstrulasyona aylık döngü, veya aybaşı evresine girer. 4-Menstrulasyon Evresi: Döllenmemiş yumurtada korpus luteum bozulur ve progesteron salgısı azalır. Endometriyum dokusu parçalanarak döllenmemiş yumurtayla kanamalar şeklinde dişi bireyin vücudundan dışarı atılır. Yaklaşık olarak 4-5 gün sürer. 13

14 Vücut sıcaklığı ,5 34 Hipofiz hormonlarının kandaki eviyesi K a n Y o ğ Yumurtalık hormonlarının kandaki eviyesi K a n Y o ğ Yumurtalığa ait döngü Hormonal salgıya bağlı olarak döl yatağı astarındaki değişmeler Menstrulaston Gelişme fazı Korpus luteum oluşumu Menstrulaston evresi 14

15 DİŞİ ÜREME SİSTEMİNİ KONTROL EDEN HORMANLAR Hipotalamus bölgesi tarafından salgılanan (RH) serbest bıraktırıcı faktör hipofizin uyarır. Hipofizden salgılanan FSH, LH ve LTH hormonları dişi üreme sisteminin çalışmasını kontrol eder. FSH=(Folikül Uyarıcı Hormon) Yumurtalıklarda folikülün yumurtanın olgunlaşmasını sağlar. Foliküllerde gelişen yumurtalardan östrojen salgılanır ve bu da uterusun gelişmesini sağlar. Kanda östrojen yoğunluğu arttığında hipofizimin FHS salgısı azalır ve LH hormonu miktarı artar. LH=( Luteinlestirici Hormon) Ovulasyonu sağlar. Parçalanmış folikülden korpus luteumu meydana getirir. Buda çok miktarda pogesteron az miktarda östrojen salgılanmasına neden olur. Kanda LH yoğunluğu düştüğünde progesteron yoğunluğu azalır. LTH=(PROLAKTİN): Korpus luteumun devamını bu da progesteron ve östrojen çıkışını devamını sağlar. Doğumdan sonra süt bezlerini gelişmesini ve süt salgısını artırır. Annelik içgüdüleri geliştirir. Bu hormonların miktarları üreme evrelerini etkiler: Örneğin FSH çok salgılandığında LH az ise folikül büyümesi olur. Kanda FSH en düşük LH çok fazla ise ovulasyon denir. Doğumdan önce östrojen ve progesteron süt salgısının yapılmasını sağlarken doğumdan sonra bu salgı duru. Hipofizden LTH çıkışı başlar ve süt meydana gelir. ÖNEMLİ NOTLAR: Tüm omurgalı hayvanların erkeklerinde üreme ve boşaltım sistemlerin kanalı bitişiktir. Memeliler hariç genellikle diğer hayvanlarda ürem + boşaltım + sindirim kanalları kloak denilen tek bir delikle vücut dışına açılır. Bu yüzden erkeklerde kloaktan sperma + idrar + dışkı çıkarken, dişilerden yumurta + idrar + dışkı çıkar. Diğer omurgalı hayvanlardaki kloak yerine memelilerde anüs vardır. Anüs sindirim kanalının vücut dışına açılan sonudur ve sadece dışkı atılır. Memeli erkeklerinde dışarı açılan iki açıklık vardır. Memeli dişilerinde dışarı açılan 3 açıklık vardır. Kuş ve sürüngenlerin dişilerinde yumurta kanalında iç döllenme ile zigot oluşur. Kloakta ise yumurtanın etrafı kireçli bir yapı ile kabuğu oluşturur. 15

16 ÜREME 1) Döllenme nedir tarif ediniz? 2) Dış döllenmeyi açıklayınız? 3) İç döllenmeyi açıklayınız? 4) İç ve dış döllenmenin farklarını yazınız? 5) İç ve dış döllenmenin ortak özelliklerini yazınız? 6) Gelişmenin evrelerini yazınız? 7) Gelişme nedir tarif ediniz? 8) Ektoderm den gelişen yapıları yazınız? 9) Mezodermden gelişen yapıları yazınız? 10) Endodermden gelişen yapıları yazınız? 11) Embriyonik indüksiyon nedir açıklayınız? 12) Embriyonik örtüler nelerdir yazınız? 13) Amniyon sıvısının görevi nedir yazınız? 14) Vitellüs kesesinin görevlerini nedir yazınız? 15) Allantoyisin görevini yazınız? 16) Hangi canlılarda vitellüs miktarı azdır nedenini yazınız? 17) Hangi canlılarda allantoyis kesesi yoktur nedenini yazınız? 18) Dişi üreme sisteminin organlarını yazınız? 19) Dişi üreme sisteminin temel görevini yazınız? 20) Menstrual döngünün evrelerini yazınız? 21) Erkek üreme sistemini meydana getiren yapıları yazınız? Erkek üreme sistemine yardımcı bezleri yazınız? 16

17 DOLDURMA TİPİ SORULAR 1) Erkek üreme hücresi ile dişi üreme hücresinin birleşmesine oluşan hücrede.. denir. 2) Üreme hücrelerini dış ortamda birleşmesine. canlının vücudu içinde birleşmesine. denir. 3) Zigot oluşumundan sonra zigotun hızlı bölünmelerine. denir. 4) Blastomerlerin dut şeklindeki görünümüne.. denir. 5)Hücre içinde iki veya daha fazla embriyonik tabakanın oluşturduğu evreye. evresi denir. 6) Embriyonik tabakaların doku ve organları meydana getirmesine. denir. 7) Embriyonun bütün örtülerini saran en dıştaki koruyucu zara. denir. 8) ve vitellüs miktarı fazladır. 9). bezi idrar ve spermin aynı anda çıkmasını engeller. 10).. hücreleri erkek cinsiyet hormonu olan testesteron salgılar. 11) Yumurtlama ve menstrual döngünün bitmesine adı verilir. 12) Dişiden dişiye farklılık göstermesine rağmen ortalama 28 gün süren yumurtlama evresine döngü denir. 13). Yapan canlılarda allantoyis kesesi yoktur. 14) Canlılarda üreme.. Ve dır. 17

18 1 Sertoli 2 Ovulasyon evresi 3 Folikül evresi 4 FSH 5 Progesteron 6 LH 7 Koryon 8 Testosteron 9 Allantoyis 10 Vitellüs 11 Morula 12 Gastrula 1) Yukarıdakilerden hangisi spermlerin beslenmesi ve desteklenmesinde görev yapar. ( ) 2) Döllenme ihtimalinin fazla olduğu evredir. ( ) 3) Yukarıda ovulasyun evrenin oluşum sırası nasıldır ( ) 4) Yukarıdaki hormonlarda hangileri dişilerde salgılanır. ( ) 5) Yukarıdaki hormonlarda hangileri erkeklerde salgılanır. ( ) 6) Yukarıdaki hormonlardan hangileri sadece erkeklerde salgılanır. ( ) 7) Yukarıdaki hormonlardan hangileri sadece dişilerde salgılanır. ( ) 8) Yukarıdakilerden hangileri embriyonun beslenmesini sağlar. ( ) 9) Yukarıdakilerden hangileri embriyonun solunumunu sağlar. ( ) 10) Yukarıdakilerden hangisi embriyonun metobolik atıklarının biriktiği yerdir. ( ) 11) Yukarıdakilerden hangileri embriyonun içi dolu bir top şeklindeki halidir. ( ) Yukarıdakilerden hangileri hücrenin göç ettiği evrelerdir. ( ) 18

19 1. İç döllenme yapan omurgalılarda, I. Besin ve gaz alışverişinin plasenta ile gerçekleştirme II. Embriyo gelişiminin amnion sıvısı içinde tamamlanma III. Gametleri üreme organlarında meydana ge-tirme IV. Vitellüs ve allantoyis keselerini oluşturma gibi özelliklerden hangileri ortaktır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve IV D) II ve III E) II, III ve IV 2. Aşağıdaki canlılardan hangisinin üremesinde, iç döllen-me ve dış gelişme görülür? A) Timsah B) Kurbağa C) Balina D) Hamsi E) Kirpi 3. Aşağıdakilerden hangisinde verilen embriyonîk yapı karşısındaki canlının embriyonik gelişimi sırasında oluşturulmaz? A) Koryon - Balina B) Amnion zarı - Hamsi C) Vitellüs kesesi - Serçe D) Allantoyis kesesi - Kertenkele E) Plasenta - Yunus 6. Memelilerin erkek bireylerinde üretilen I. FSH II. LH III. Testesteron Hormonlarından hangileri, dişi bireylerde de üretilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 7. Menstruasyon periyodunun korpus luteum ev-resinde aşağıdaki hormon çiftlerinden hangisi-nin miktarında artış görülür? A) FSH-Östrojen B) FSH - Progesteron C) Progesteron - Östrojen D) FSH-LH E) LTH - Progesteron 8. I. Morula II. Blastula III. Gastrula Yukarıda verilen embriyonik gelişim evrelerinin hangilerinde sölom boşluğu ve ilk ağız meydana gelir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 4. I. Kabuklu yumurta oluşturma II. İç döllenme yapma III. Embriyonİk gelişimini ana bireyin vücudu içinde tamamlama IV..Amniyon kesesi oluşturma Yukarıdakilerden hangileri hem kuş, hem memeli sınıfları-nın üremesinde görülür? A)Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) II ve IV 5. Aşağıdakilerden hangisi, plasentanın özelliklerinden biri değildir? A) Metabolik artıkları uzaklaştırma B) Besin ve gaz alışverişini sağlama C) Glikojen depolama D) Artık maddeleri depo etme E) Hormon üretme ve salgılama 9. Aşağıda verilen yapılardan hangisi karşısında verilen embriyonik tabakadan gelişmez? A) Tırnak - Deri ektodermi B) Göz merceği - Baş ektodermi C) Kan damarları - Mezoderm D) Akciğer - Endoderm E) Karaciğer - Mezoderm 10. Aşağıda verilenlerden hangisi memelilerde gerçekleşmez? A) Embriyo oluşumu B) Plasenta oluşumu C) Mayoz bölünme D) Dış döllenme gerçekleşmesi E) Amniyon oluşumu 19

20 11. İnsanın embriyonik gelişimi sırasında hangisi görülmez? A) Segrnentasyon B) Krossing-over C) Morula D) Gastrulasyon E) Protein sentezi 12. Yanda bir yumurta ve embriyonik örtüler gösterilmiştir. Embriyonik gelişim sırasında embriyo kaç numaralı kısım İle beslenir? 16. İnsan vücudunda görülen üreme olaylarıyla ilgili olarak; I. Döllenme II. Oogenez III. Spermatogenez IV Ovulasyon verilenlerden hangileri dişi bireyde gerçekleşir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV A) I B) II C) III D) IV E) V 13. Bitkilerde endospermin görevini hayvansal organizmalarda aşağıdakilerden hangisi sağlar? A)Vitellus B)Amniyon C) Karyon D) Allantois E) Kabuk 14.Aşağıda memeli üreme organlarında gerçekleşen bazı olaylar verilmiştir. I. Mayoz bölünme II. Hormon salgılanması III. Gamet üretimi IV Mitoz bölünme verilenlerden hangileri yumurtalık ve testislerde görülür? A) I ve III B) II ve III C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 17. Aşağıdaki hormonlardan hangisi erkek ve dişi bireylerde ortak olarak bulunmaz? A) Östrojen B) Prolaktin C) Folikül uyarıcı hormon (FSH) D) RF {relasing faktör) E) Luteinleştirici hormon (LH) 18. Aşağıdakilerden hangisi dış döllenmenin özelliği değildir? A) Çok sayıda sperm oluşması B) Çok sayıda yumurta oluşması C) Karada yaşayan canlılarda da görülmesi D) Gametlerin döllenme şansının düşük olması E) Döllenmenin canlı dışında olması 19. Aşağıdakilerden hangisi insanda erkek ve dişi üreme sisteminin ortak gerçekleşmez? A) Gamet oluşumu B) Hormon üretimi C) Mayoz bölünme D) Döllenme E) Mitoz bölünme 15. Aşağıdaki yapılardan hangisi insanlarda erkek bireylerin üreme organlarında bulunmaz? A)Epididimis B) Vasdeferans C) Korpusluteum D) Seminüfer tüpleri E) Cowper bezi 20. Hayvanların embriyonik gelişimi sırasında gerçek-leşen olayların gerçekleşme sırası hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) Morula - Blastula - Gastrula B) Blastula - Gastrula - Morula C) Gastrula - Blastula - Blastula D) Morula-Gastrula-Blastula E) Blastula - Morula Gastrula 20

21 21

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında

HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında ÜREME SİSTEMİ HAYVANLARDA ÜREME Tüm canlılar nesillerini devam ettirebilmek için eşeyli veya eşeysiz şekilde üreme yaparlar. Hayvanlar aleminde üreme olaylarında türe özgü eşleşme davranışları görülür.

Detaylı

a. Segmentasyon Gelişimin başlangıcında hızlı ve birbirini takip eden mitoz bölünmeler gerçekleşir. Bu bölünmelere segmentasyon denir.

a. Segmentasyon Gelişimin başlangıcında hızlı ve birbirini takip eden mitoz bölünmeler gerçekleşir. Bu bölünmelere segmentasyon denir. BÜYÜME VE GELİŞME Zigot ile başlayıp yeni bir birey oluşması ile sonlanan olayların tamamına gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, segmentasyon (bölünme), gastrula (hücre göçü),farklılaşma ve organogenez

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1

ADIM ADIM YGS LYS. 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 ADIM ADIM YGS LYS 73. Adım ÜREME BÜYÜME GELİŞME EMBRİYONİK ZARLAR İNSAN EMBRİYOSUNUN GELİŞİMİ-1 EMBRİYONUN DIŞINDA YER ALAN ZARLAR Zigotun gelişmesi ardından oluşan embriyo; sürüngen, kuş ve memelilerde

Detaylı

HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu

HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu HAYVANLARDA BÜYÜME VE GELİŞME YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU kisi.deu.edu.tr/asli.memisoglu asli.memisoglu@deu.edu.tr GELİŞME - Genel İnsan vücudunda 30 trilyondan fazla hücre vardır Doğru yerleşimli

Detaylı

HAYVANLARDA ve İNSANLARDA ÜREME

HAYVANLARDA ve İNSANLARDA ÜREME HAYVANLARDA ve İNSANLARDA ÜREME I. HAYVANLARDA ÜREME Gerek omurgalılarda gerekse omurgasızlarda üreme organlarına gonad denir. Genellikle dişi organ ovaryum, erkek organ testis olarak adlandırılır. Omurgasız

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme LYS ANAHTAR SORULAR #6 Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme 1) 2n = 40 kromozomlu memeli türünde, Dişinin ovaryumlarında yumurta hücresi oluşurken anafaz I evresinde gonozomların

Detaylı

Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) 1.1.Erkek Üreme Hücreleri Spermler akrozom 1.2.Dişi Üreme Hücreleri Yumurtalar vitellus

Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) 1.1.Erkek Üreme Hücreleri Spermler akrozom 1.2.Dişi Üreme Hücreleri Yumurtalar vitellus Canlılarda Üreme ve Gelişme 1.Üreme Hücreleri (Gametler) Üreme hücreleri erkeklerde sperm dişilerde yumurta adını alır.yumurtanın meydana gelişi oogenezis, spermin meydana gelişi ise spermatogenezis adını

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü 10. SINIF KONU ANLATIMI 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü DÖLLENME Dişi üreme sistemine giren sperm hücreleri yumurta hücresinin salgıladığı FERTİLİZİN sayesinde yumurta hücresini

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 52. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-12 HAYVANLAR ALEMİ 3- OMURGALI HAYVANLAR SORU ÇÖZÜMÜ Halkalı solucanlar çift cinsiyetli olmalarına rağmen döllenme kendi kendine değil, iki ayrı

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca ENDOKRİN SİSTEM Selin Hoca HORMON NEDİR? Endokrin sistemi oluşturan iç salgı bezlerinin (endokrin bez) salgıladığı özel sinyal taşıyan salgılardır. Organik maddelerdir. Hormonların etki ettikleri doku

Detaylı

AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER

AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER AMPHİOXUS TA ZİGOT TAN SONRAKİ GELİŞMELER Amphioxus (Branchiostoma lanceolatum): Derin olmayan tuzlu sularda, kumda kazdıkları oyuklarda yaşar. Omurga ya da kafa bulunmaz. Çiftleşme mevsiminde bu oyuklardan

Detaylı

GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM

GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM 1) Aşağıdaki hormonlardan hangisi uterusun büyümesinde doğrudan etkilidir? A) LH B) Androjen C) Östrojen Progesteron D) FUH Büyüme hormonu E) Prolaktin - Testosteron 2)

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ

ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ ADIM ADIM YGS-LYS 54. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-14 HAYVANLAR ALEMİ 5- OMURGALI HAYVANLAR-3 SORU ÇÖZÜMÜ e) Memeliler Hayvanlar aleminin en gelişmiş sınıfıdır. Dünyanın her yerinde dağılış göstermişlerdir.

Detaylı

MENSTURASYON VE HORMONLAR

MENSTURASYON VE HORMONLAR MENSTURASYON VE HORMONLAR İLK ADET KANAMASI" Çocukluk çağından ergenlik çağına geçiş döneminde, ortalama olarak 12.5 yaşında kız çocuğu ilk adet kanamasını görür. Bu "ilk kanama" henüz yumurtlama süreci

Detaylı

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı korunması gerekir.

Detaylı

Hayvanlarda Üreme; İç Döllenme ve Dış Döllenme

Hayvanlarda Üreme; İç Döllenme ve Dış Döllenme Hayvanlarda Üreme; İç Döllenme ve Dış Döllenme Hayvanlarda üreme, omurgalı hayvanlarda üreme olarak ele alınmaktadır. Omurgalı hayvanların tamamı ayrı eşeyl olarak çoğalmaktadır. Üreme ve çoğalmalarında

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 8.Hafta ( 03-07 / 11 / 2014 ) FETUS FİZYOLOJİSİ 1.Embriyonun Gelişmesi 1.) Plasenta 2.) Amnion Kesesi ve Amnion Sıvısı Slayt No: 9 1.) EMBRİYONUN GELİŞMESİ

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu:

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU EXTRAEMBRİYONAL KESELERİN MEYDANA GELİŞİ VE GÖBEK KORDONU Zigottan sonraki gelişmelerle uterusa ulaşmış olan blastosist in intrauterin tesirlere ve dış basınçlara karşı

Detaylı

Farklı fenotipte yavrularla, patojenler veya diğer çevresel koşullar hızla değiştiğinde ebeveynlerin üreme başarısı artabilir.

Farklı fenotipte yavrularla, patojenler veya diğer çevresel koşullar hızla değiştiğinde ebeveynlerin üreme başarısı artabilir. HAYVANLARDA ÜREME ØEşeysiz üremede yeni bireyin genlerinin tümü tek ebeveynden gelir. ØEşeyli üremede haploit gametler diplioit zigotu oluşturur. Gametler mayoz bölünmeyle oluşur. Ovum görece büyük ve

Detaylı

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ

CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ CANLI ALEMLERİ HAYVANLAR ALEMİ HAYVANLAR ALEMİ Çok hücreli canlılardır. Süngerler hariç, hepsinde sinir sistemi bulunur ve aktif olarak yer değiştirebilirler. Heterotrof beslenirler. Besinlerini glikojen

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ 10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ Eşeysiz Üreme ile ilgili, I. Canlının yararlı özelliklerinin korunmasını sağlar. II. Canlının değişen ortam koşullarına uyumunu artırır. III.

Detaylı

Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür.

Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. HÜCRE BÖLÜNMELERİ Canlılarda mitoz, amitoz ve mayoz olmak üzere üç çeşit bölünme görülür. I. MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar bir çok canlı grubu

Detaylı

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME HÜCRE: Canlıları oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir.bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur. * İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, tek hücreli canlıların

Detaylı

MAKEDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ Biyoloji dersinden 9.sınıflar için Belediye Yarışması TOPLAM PUAN 100. Çözümler: 1. Verilenleri Uygula!

MAKEDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ Biyoloji dersinden 9.sınıflar için Belediye Yarışması TOPLAM PUAN 100. Çözümler: 1. Verilenleri Uygula! MAKDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ 04.03.2017 Biyoloji dersinden 9.sınıflar için Belediye Yarışması Çözümler: TOPLAM PUAN 100 1. Verilenleri Uygula! 1.1. mbriyonun daha doğrusu fetüsün gelişimi sırasıyla numaralar

Detaylı

1- Aşağıda verilen mayoz bölünme geçirmekte olan hücrelerin evrelerini ve her birinin kromozom sayısını yazınız. (6*1,5=9 ) 5- Mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliği sağlayan olaylar nelerdir? (2*4=8 ) Profaz_I

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 10. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 10. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 10. Sınıf 1) Hücre döngüsünün interfaz evresini yeni tamamlamış bir hücre ile bu hücrenin döngü sonunda oluşturduğu yeni hücrelerde; I. DNA miktarı II. Gen Sayısı III. Gen

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücreler belli

Detaylı

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir.

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. Hücre büyürken, hücre zan genişler, hacmi artar. Ancak hücrenin

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #5 Miktar 1) I.Hemoglobinin yapısındaki karbon atomu sayısını tespit etmek II. Solunumda kullanılacak gazların hangi molekülle taşınacağını tespit etmek III. Kanın ph ını tespit

Detaylı

a-spermatogenez:erkek bireylerde testislerde spermlerin meydana gelmesidir: Özellikleri:

a-spermatogenez:erkek bireylerde testislerde spermlerin meydana gelmesidir: Özellikleri: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

DİŞİ ÜREME ORGANLARI

DİŞİ ÜREME ORGANLARI DİŞİ ÜREME ORGANLARI Dişi üreme organları dişi gamet hücresi ovumu (yumurtayı) üreten ovaryumlar ile ovumun döllendiği, döllenme sonrasında gebeliğin şekillendiği ve gelişen yavrunun dışarı çıkarıldığı

Detaylı

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi

Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi A. GAZ ALIŞ VERİŞİ Gaz Alışverişi, İnsanda Solunum Sistemi Canlılarda hayatsal olayların sürdürülebilmesi için gerekli olan enerji hücresel solunumla elde edilir. Genellikle oksijenli olarak gerçekleşen

Detaylı

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

solunum >solunum gazlarının vücut sıvısı ile hücreler arasındaki değişimidir.

solunum >solunum gazlarının vücut sıvısı ile hücreler arasındaki değişimidir. GAZ ALIŞVERİŞİ O2'li solunum yapan canlıların bazılarında O2'in alınıp CO2'in atılmasını sağlayan yapılar bulunur.bu yapı ve organlar solunum sistemini oluşturur. solunum ------>solunum organlarıyla dış

Detaylı

Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler

Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler Amphioxus ta Zigottan Sonraki Gelişmeler 1 Amphioxus Derin olmayan tuzlu sularda (Deniz sahillerinde) kumda kazdıkları oyuklarda yaşarlar. Erkek ve dişiler, eşey hücrelerini suya bırakırlar. ----------------DÖLLENME

Detaylı

ENDOKRİN (HORMONAL) SİSTEM

ENDOKRİN (HORMONAL) SİSTEM ENDOKRİN (HORMONAL) SİSTEM HORMONLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ Her canlının kendisi tarafından oluşturulur. Ancak dışarıdan alındığında da etkilidirler. Çok az miktarlarda dahi etkilidirler. (Bu özellikleri

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU 11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU DUYU ORGANLARI Canlının kendi iç bünyesinde meydana gelen değişiklikleri ve yaşadığı ortamda mevcut fiziksel, kimyasal ve mekanik uyarıları alan

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #23 1) Embriyo Amniyon Sıvısı 2) Bakterilerin ve paramesyumun konjugasyonu sırasında; I. Sitoplazmadaki serbest deoksiribonükleotitlerin azalması II. Kalıtsal çeşitlilik artışı

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) 11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZ) Her bir böbreğin üst kısmında bulunan endokrin bezdir. Böbrekler ile doğrudan bir bağlantısı

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #19 1) X Ağız Mide İnce bağırsak Şekildeki grafikte insanın sindirim kanalındaki X maddesinin değişimi gösterilmiştir. Buna göre X maddesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Glikojen

Detaylı

İNSANDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME

İNSANDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME Salgı bezleri Testis İnsanda Üremeyi Sağlayan Yapı ve Organlar Yumurta Büyük Hareketsiz Kuyruksuz Ayda bir defa üretilir. Dişi Üreme Yapı ve Organları Döl yatağı Yumurtalık Vajina Erkek Üreme Yapı ve Organları

Detaylı

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir

Detaylı

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN 1. Doğal sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi göz önünde bulundurulmamıştır? A) Genetik (soy) benzerliği B) Anatomik benzerlik C) Dünyadaki dağılımları D) Akrabalık derecesi E) Embriyonik benzerlik

Detaylı

Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü

Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü ÜREME ORGANI ÇİÇEK ÇİÇEKLER BİTKİLERİN EŞEYLİ ÜREME ORGANIDIR. ÇİÇEĞİN KISIMLARI taç yaprak TAM ÇİÇEĞİN ŞEKLİ başçık sapçık dişicik

Detaylı

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir.

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir. Embriyoloji, genel anlamıyla canlıların oluşmasını ve gelişmesini inceleyen bir bilim dalıdır. İnsan ve memeli hayvanların doğumdan önceki, kanatlı hayvanların ise kuluçka dönemindeki hayatını inceler.

Detaylı

BİYOLOJİ VE BİLİMSEL YÖNTEM... 1 Bilim ve Bilimsel Yöntem... 2

BİYOLOJİ VE BİLİMSEL YÖNTEM... 1 Bilim ve Bilimsel Yöntem... 2 İÇİNDEKİLER Sayfa BİYOLOJİ VE BİLİMSEL YÖNTEM... 1 Bilim ve Bilimsel Yöntem... 2 CANLILARIN OLUŞUMU... 5 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ... 9 CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI... 11 SİSTEMATİK... 13 BİTKİ VE HAYVANLARIN

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #22 1) Zigottan başlayıp yeni bir bireyin meydana gelmesiyle sonlanan olayların hepsine birden gelişme denir. Embriyonun gelişimi sırasında, I. Morula II. Gastrula III. Blastula

Detaylı

MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ

MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ MEMELİ BİYOLOJİSİ M.YAVUZ MEMELİLERİN YAŞAMINA BİR BAKIŞ MEMELİLERDE BOŞALTIM SİSTEMİ Memeliler homoithermal ve endotermik fizyolojileri nedeniyle, poiklothermal ve ekzotermik omurgalılara oranla daha

Detaylı

1. Üretildikleri yerden hedef doku ve organlara kan ile taşınırlar. 2. Her hormonun etkilediği hücre, doku ve organ farklıdır.

1. Üretildikleri yerden hedef doku ve organlara kan ile taşınırlar. 2. Her hormonun etkilediği hücre, doku ve organ farklıdır. ENDOKRİN SİSTEM (HORMONLAR) HORMANLARIN ÖZELLİKLERİ 1. Üretildikleri yerden hedef doku ve organlara kan ile taşınırlar. 2. Her hormonun etkilediği hücre, doku ve organ farklıdır. 3. Hormonlar az miktarda

Detaylı

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır.

Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. 2000 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir populasyonun birey sayısı, yukarıdaki büyüme eğrisinde görüldüğü gibi, I. zaman aralığında artmış, II. zaman aralığında azalmıştır. Aşağıdakilerden hangisinde

Detaylı

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111

HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ. YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 HAYVANSAL HÜCRELER VE İŞLEVLERİ YRD. DOÇ. DR. ASLI SADE MEMİŞOĞLU RESİM İŞ ZEMİN KAT ODA: 111 asli.memisoglu@deu.edu.tr KONULAR HAYVAN HÜCRESİ HAYVAN, BİTKİ, MANTAR, BAKTERİ HÜCRE FARKLARI HÜCRE ORGANELLERİ

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #4

YGS ANAHTAR SORULAR #4 YGS ANAHTAR SORULAR #4 1) Düz ve çizgili kasları ayırt etmek için, I. Kasılıp gevşeme hızı II. Oksijensiz solunum yapma III. Çekirdeğin sayısı ve konumu IV. İstemli çalışma verilen özelliklerden hangileri

Detaylı

İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir?

İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? On5yirmi5.com İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? İskelet ve kemik çeşitleri nelerdir? Yayın Tarihi : 16 Kasım 2012 Cuma (oluşturma : 1/4/2017) A. İSKELET ÇEŞİTLERİ Hayvanların çoğunda, vücuda destek

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK, Botanik, 3. Hafta: Bitkisel Dokular KOLONİ VE DOKULAŞMA

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK, Botanik, 3. Hafta: Bitkisel Dokular KOLONİ VE DOKULAŞMA KOLONİ VE DOKULAŞMA Yeryüzünde çok sayıda tek hücreli canlı vardır ve bunlar basit yapılıdır. Oysaki çok hücreli olmak gelişmiş canlı olmanın gereklerindendir. Çünkü tek hücreli bir canlı (örneğin Euglena

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer.

Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer. ENDOKRİN SİSTEMİ Çok hücrelilerde vücudun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlayan sistemlere düzenleyici sistemler denir. Düzenleyici sistemler endokrin sistem ve sinir sisteminden oluşur. A. SALGI BEZLERİ

Detaylı

II.Hayvansal Dokular. b.bez Epiteli 1.Tek hücreli bez- Goblet hücresi 2.Çok hücreli kanallı bez 3.Çok hücreli kanalsız bez

II.Hayvansal Dokular. b.bez Epiteli 1.Tek hücreli bez- Goblet hücresi 2.Çok hücreli kanallı bez 3.Çok hücreli kanalsız bez II.Hayvansal Dokular Hayvanların embriyonik gelişimi sırasında Ektoderm, Mezoderm ve Endoderm denilen 3 farklı gelişme tabakası (=germ tabakası) bulunur. Bütün hayvansal dokular bu yapılardan ve bu yapıların

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI

11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI 11. SINIF KONU ANLATIMI 42 SİNDİRİM SİSTEMİ 1 SİNDİRİM SİSTEMİ ORGANLARI Canlılar hayatsal faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için ATP ye ihtiyaç duyarlar. ATP yi ise besinlerden sağlarlar. Bu nedenle

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 4) Partenogenez Döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmeler ile canlı gelişimine PARTENOGENEZ denir. Arı, karınca, su piresi ve bazı kertenkele gibi canlılarda görülür.

Detaylı

İNSANDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME

İNSANDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME İnsanda Üremeyi Sağlayan Yapı ve Organlar....Üreme Yapı ve Organları. Üreme Yapı ve Organları............ Ayda...defa üretilir..... üretilir.............. 11 İnsanda Üremeyi Sağlayan Yapı ve Organlar mcanlıların

Detaylı

Üreme (Reprodüksiyon)

Üreme (Reprodüksiyon) VEYSEL TAHİROĞLU ÜREME ORGANLARI Üreme organları üremeye ilişkin işlevlerin (gametlerin oluşumu, cinsel birleşme, gebelik, doğum vs.) gerçekleşmesini sağlayan organlardır. Üreme (Reprodüksiyon) Tüm canlıların

Detaylı

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi

VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER. Boşaltım Sistemi VÜCUDUMUZDAKİ SİSTEMLER Boşaltım Sistemi İNSANLARDA BOŞALTIMIN AMACI NEDİR? VÜCUDUMUZDAN HANGİ ATIK MADDELER UZAKLAŞTIRILIR? İDRAR SU TUZ KARBONDİOKSİT BESİN ATIKLARI ÜRE ATIK MADDELERİ VÜCUDUMUZDAN HANGİ

Detaylı

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir.

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. 1 ÜREME Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. *Eşeysiz üreme: EŞEYSİZ ÜREME Tek bir ata bireyin, kendisiyle aynı genetik özelliklere

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin

Detaylı

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri

Anatomik Sistemler. Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistemler Hastalıklar Bilgisi Ders-2 İskelet-Kas-Sinir Sistemleri Anatomik Sistem İskelet Sistemi İskeletin Görevleri Vücuda şekil verir. Vücuda destek sağlar. Göğüs kafes ve kafatası kemikleri

Detaylı

2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 10. Sınıflar Biyoloji Notu II----- Sayfa:1

2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 10. Sınıflar Biyoloji Notu II----- Sayfa:1 İNSANDA ÜREME SİSTEMİ I. DİŞİ ÜREME SİSTEMİ: İnsanlarda dişi üreme sistemi 4 bölümde incelenir: LTH (Lüteo tropik hormon) = prolaktin Korpus luteumun varlığını sürdürmesini sağlar. Süt bezlerinin gelişimini,

Detaylı

2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 10. Sınıflar Biyoloji Notu II----- Sayfa:1

2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Giresun Kale Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi 10. Sınıflar Biyoloji Notu II----- Sayfa:1 İNSANDA ÜREME SİSTEMİ I. DİŞİ ÜREME SİSTEMİ: İnsanlarda dişi üreme sistemi 4 bölümde incelenir: LTH (Lüteo tropik hormon) = prolaktin Korpus luteumun varlığını sürdürmesini sağlar. Süt bezlerinin gelişimini,

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #17 1) Memeli bir hayvanın vücudunda gerçekleşen biyokimyasal tepkimelerden bazıları aşağıdaki gibidir. I Glikojen Glikoz ATP III Buna göre I, II ve III ile gösterilen metabolik

Detaylı

DİŞİ EŞEY HÜCRELERİNİN GELİŞMESİ OLGUNLAŞMASI. Doç. Dr. A. Gürol BAYRAKTAROĞLU

DİŞİ EŞEY HÜCRELERİNİN GELİŞMESİ OLGUNLAŞMASI. Doç. Dr. A. Gürol BAYRAKTAROĞLU DİŞİ EŞEY HÜCRELERİNİN GELİŞMESİ OLGUNLAŞMASI Doç. Dr. A. Gürol BAYRAKTAROĞLU OVOGENEZİS Dişi eşey hücresinin gelişip olgunlaşmasına ovogenezis denir. Spermatogenezisteki gibi çoğalma, büyüme ve olgunlaşma

Detaylı

ÜNİTE 4:HAYVANLARDA KİMYASAL SİNYALLER

ÜNİTE 4:HAYVANLARDA KİMYASAL SİNYALLER ÜNİTE 4:HAYVANLARDA KİMYASAL SİNYALLER Hormon salgılayan bezler endokrin bez olarak adlandırılır.bu bezlerin salgıladıkları kimyasal maddeler kana verilir ve hormon adını alır.oysa ekzokrin bezlerin salgıladıkları

Detaylı

Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme

Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Konu: Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #3

YGS ANAHTAR SORULAR #3 YGS ANAHTAR SORULAR #3 1) Bir insanın kan plazmasında en fazla bulunan organik molekül aşağıdakilerden hangisidir? A) Mineraller B) Su C) Glikoz D) Protein E) Üre 3) Aşağıdakilerden hangisi sinir dokunun

Detaylı

ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ

ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ Seçici gen ifadesi embriyonun gelişmesini sağlayan 4 temel işlevi denetler: 1. Hücre çoğalması 2. Hücre farklılaşması 3. Hücre etkileşimleri 4. Hücre hareketi HÜCRE

Detaylı

Genital siklus Pubertaya ulaşan bir dişide, hipotalamus ve hipofiz bezinin kontrolü altında ovaryum ve uterusta bazı değişiklikler meydana gelir.

Genital siklus Pubertaya ulaşan bir dişide, hipotalamus ve hipofiz bezinin kontrolü altında ovaryum ve uterusta bazı değişiklikler meydana gelir. Genital siklus Pubertaya ulaşan bir dişide, hipotalamus ve hipofiz bezinin kontrolü altında ovaryum ve uterusta bazı değişiklikler meydana gelir. Ovaryumda meydana gelen değişiklikler ovogenezis ve ovulasyon

Detaylı

Ovulasyon evresinde yırtılan folikül, sarı renkli yağ damlacıkları taşıyan ve korpus luteum (sarı cisim) adı verilen yapıya dönüşür.

Ovulasyon evresinde yırtılan folikül, sarı renkli yağ damlacıkları taşıyan ve korpus luteum (sarı cisim) adı verilen yapıya dönüşür. UNUTMA!!! Haeckel her canlının embriyolojik gelişimi sırasında, evrimsel olarak geçirdiği farklılaşma basamaklarını kısaltılmış şekilde tekrar ettiğini (FİLOGENİ) söylemektedir. Haeckel buna örnek olarak

Detaylı

ÜREME FİZYOLOJİSİ 19/11/2015. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ. Erkek Üreme Organları Fizyolojisi. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ

ÜREME FİZYOLOJİSİ 19/11/2015. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ. Erkek Üreme Organları Fizyolojisi. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ ÜREME FİZYOLOJİSİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire İnsanların, nesillerini devam ettirebilmeleri için, kadın ve erkek cinsine ihtiyaç vardır. İnsanların üreme sistemi, ergenlik dönemiyle

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 29. ADIM HÜCRE 6- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ 3

ADIM ADIM YGS-LYS 29. ADIM HÜCRE 6- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ 3 ADIM ADIM YGS-LYS 29. ADIM HÜCRE 6- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ 3 TURGOR BASINCI: Hücre içindeki suyun hücre çeperine yaptığı basınca TURGOR BASINCI denir. Turgor durumundaki bir hücrenin turgor basıncı

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #8

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #8 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #8 1) Arkebakteriler sıra dışı koşullarda bile yapısı bozulmadan kalabilen enzimlere sahiptir. Arkelere ait bu enzimler, I. Kalitesi düşük metal cevherlerinin işlenmesi, II. Zehirli

Detaylı

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYIN KURULU Hazırlayanlar Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYINA HAZIRLAYANLAR KURULU Kurumsal Yayınlar Yönetmeni Saime YILDIRIM Kurumsal Yayınlar Birimi Dizgi & Grafik Mustafa Burak SANK & Ezgi

Detaylı

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi.

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi. KONU 9. HÜCRE BÖLÜNMESİ MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar birçok canlı grubu tarafından gerçekleştirilebilir. Mitoz bölünme sonunda bölünen hücrelerden

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 1) Topraktaki azotlu bileşik miktarını, I. Denitrifikasyon bakteri sayısındaki artış II. Saprofit bakterilerce gerçekleşen çürüme III. Şimşek ve yıldırım olaylarındaki artış

Detaylı

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir.

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir. ÜREME ve ÇEŞİTLERİ Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir. A. EŞEYSİZ ÜREME Eşey hücrelerinin oluşumu ve döllenme olmadan, bir atadan

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 3 6) METABOLİZMA: Canlılarda meydana gelen hayatsal faaliyetlerin tamamıdır. Metabolizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. ANABOLİZMA:

Detaylı

DNA ve Genetik Kod Akıllı Ödev - 1

DNA ve Genetik Kod Akıllı Ödev - 1 DN ve enetik Kod kıllı Ödev - 1 dı Soyadı:... Sınıfı:... No:... Soru 1 şağıdaki sorulara uygun cevapları seçip, numaralarını cümlenin başındaki boş kutucuklara yazınız. 1 en 2 Kromozom 3 Nükleotid 4 imin

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #4 1) Bir hücrenin X maddesini difüzyonla almakta olduğu görülmüştür. Bu hücre ve içerisinde bulunduğu ortamla ilgili, I. Ortamdaki X yoğunluğu hücreden daha fazladır. II. X in

Detaylı

YUMURTA TİPLERİ BÖLÜNME ŞEKİLLERİ İNVİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO NAKLİ. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

YUMURTA TİPLERİ BÖLÜNME ŞEKİLLERİ İNVİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO NAKLİ. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU YUMURTA TİPLERİ BÖLÜNME ŞEKİLLERİ İNVİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO NAKLİ Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Yumurta tipleri : Çeşitli hayvan yumurtaları, taşıdıkları lecithus (vitellus) maddesinin azlığına

Detaylı

TEOG -1 FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ DENEME SINAVI 1-) Aşağıdakilerden hangisi mitoz bölünmenin özelliklerinden biri değildir?

TEOG -1 FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ DENEME SINAVI 1-) Aşağıdakilerden hangisi mitoz bölünmenin özelliklerinden biri değildir? TEOG -1 FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ DENEME SINAVI 1-) Aşağıdakilerden hangisi mitoz bölünmenin özelliklerinden biri değildir? A) Büyüme, gelişme için gereklidir. B) Kromozom sayısı yarıya iner C) Vücut hücrelerinde

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #20

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #20 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #20 1) Canlı birey sayısı 2) Kalbin Odacık Sayısı Ortama uyum Solunum şekli Döllenme ve Gelişme X Y B A Zaman Aynı ekosistemdeki sayısal değişimleri şekildeki grafikte gösterilen

Detaylı

MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU

MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER. Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU MEMELİ HAYVANLARDA ZYGOTE TAN SONRAKİ GELİŞMELER Doç. Dr. Alev Gürol BAYRAKTAROĞLU Döllenmiş yumurta hücresinden birinci meridyonal bölünme ile iki kardeş hücre meydana gelir. Bunlar eşit büyüklüktedirler.

Detaylı

EXTRAEMBRİYONAL KESELER

EXTRAEMBRİYONAL KESELER EXTRAEMBRİYONAL KESELER Embriyo yapraklarındaki değişimlerle extraembriyonal keseler şekillenir. 1. Amnion kesesi 2. Vitellus kesesi 3. Allantois kesesi 4. Chorion kesesi Amnion ve chorion kesesinin

Detaylı