Tik Bozuklukları, Tourette Sendromu ve Tedavi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Tik Bozuklukları, Tourette Sendromu ve Tedavi"

Transkript

1 DERLEME Tik Bozuklukları, Tourette Sendromu ve Tedavi Sevda ERER ÖZBEK, a Özlem ÇELEBİ, b Esen SAKA b a Nöroloji AD, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bursa b Nöroloji AD, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara Yazışma Adresi/Correspondence: Esen SAKA Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nöroloji AD, Ankara, TÜRKİYE ÖZET Tikler yarı istemli, hızlı, tekrarlayıcı, ritmik olmayan, amaçsız basit ya da kompleks motor davranışlar ya da ses çıkartmalar şeklinde hareket bozukluklarıdır. Farklı hastalık ve bozukluklara bağlı gelişebilirler ancak en sık görülen tik bozukluğu Tourette sendromudur (TS). TS de birden fazla motor ve vokal tiklerin varlığı yanı sıra dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, obsesif-kompulsif bozukluk, anksiyete ve depresyon gibi nöropsikiyatrik problemler sıktır. Tedavi, tüm bu faktörler ve kullanılan tedavi yönteminin oluşturabileceği kısa ve uzun dönem yan etkileri göz önüne alınarak planlanmalıdır. Eğitim tedavinin ilk basamağıdır. Davranışçı yaklaşımlar, medikal ve cerrahi tedavi seçenekleri vardır ve tedavi hastaya, hastanın semptomlarına ve semptomların ağırlığına göre kişiselleştirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Tikler; Tourette sendromu; tedavi; hareket bozuklukları ABSTRACT Tics are movement disorders characterized by semi-involuntary, rapid, repetitive, nonrhythmic, purposeless simple or complex behaviors or vocalizations. Tics can be part of different diseases or disorders but the most common tic disorder is Tourette's syndrome (TS). Besides, presence of multiple motor and vocal tics, TS is associated with neuropsychiatric problems such as obsessive-compulsive behaviors, attention deficit hyperactivity disorder, anxiety and depression. Treatment should be planned according to presence of these problems; and short-term and long-term side effects of treatment modalities. Education is the first step in therapy. Behavioral approaches, medical treatment and surgical treatment are treatment options; and treatment should be individualized according to patient, symptoms of patient and severity of symptoms. Key Words: Tics; Tourette syndrome; therapy; movement disorders :51-6 ikler aniden ortaya çıkan, yarı istemsiz, hızlı, repetetif, nonritmik, amaçsız, basmakalıp motor hareket ya da sesler şeklinde anormal aktivitelerdir. Nadir olarak, travma ya da ensefalit gibi bazal gangliyonu etkileyebilen bozukluklara ya da Huntington hastalığı (HH) gibi dejeneratif hastalıklara bağlı olarak ortaya çıksa da sıklıkla idyopatiktir ve Gilles de la Tourette sendromu (TS) en sık görülen tik bozukluğudur. 1 Copyright 2015 by Türkiye Klinikleri TİKLERİN FENOMENOLOJİSİ Tikleri diğer hareket bozukluklarından ayırt ettiren önemli özellikler; değişik sürelerde baskılanabilir olması, dikkat dağıtıcı etkinlikler sırasında (örn. okuma ya da dikiş dikme) kaybolabilir özellikte olması, bazı formların uyku sırasında devam et- 51

2 mesidir. Ani, kısa süreli anlamsız, istemsiz hareketler ve sesler şeklinde görülenlere basit tikler, daha yavaş ve uzun süreli, amaçlı gibi görünen (stereotipik, sekanslı hareketler) veya anlamlı sözler şeklinde olanlara kompleks tikler adı verilir. 2 Tiklerin öncesinde hastalarda genellikle, rahatsız edici bir duyusal algı olur. İstemsiz hareketler genellikle bu algının giderilmesi için hastalar tarafından istemli olarak yapılıyor gibi algılanır. Her zaman olmasa da bazen kısmi ya da tam olarak baskılanabilir. Tiklerin baskılanması, içsel rahatsızlık duyum hislerinin artmasına ve tik patlamalarına neden olur. 3 Mental ya da fiziksel stres altında tiklerin frekans ve şiddetinde artışlar gözlenir. Uykuda azalma eğilimindedirler. Eğer tikler uzun süren dönemlerde sıklık gösteriyorsa kalıcı olma eğilimi ve tedaviye dirençte de artış gözlenmektedir. Tikler fenomenolojik olarak, basit motor, kompleks motor, basit fonik, kompleks fonik, distonik, sensoriyel olarak tiplendirilebilirler. Motor Tikler: Basit motor tikler aniden ortaya çıkan, kaba ve kısa süreli izole ve tek özellikte hareketlerdir. (örn. göz kırpma, omuz silkme, başta sıçrayıcı hareketler, burun çekmek). Basit motor tikleri, miyoklonik ya da koreik sıçrayıcı hareketlerden ayırmak zor olabilir. Tekrarlayıcı göz kırpmaları, fokal distonilerin alt tiplerinden biri olan blefarospazmda da görülebilmektedir. Tik bozukluklarında göz kırpma dışında diğer tiklerin bulunması ve blefarospazmda da diğer bölgelerde distonik hareketlerin görülebilmesi nedeniyle sıklıkla birbirinden kolayca ayrılabilirler. Ayrıca tikler çoğunlukla çocukluk döneminde başlarken blefarospazm erişkin yaş başlangıçlıdır. 4 Tikler, distoniye benzer uzamış kontraksiyonlar şeklinde de ortaya çıkabilir ve tonik ya da distonik tikler olarak tanımlanır. Kompleks tikler, farklı, koordine, art arda oluşan istemsiz hareketlerdir. Amaçlı ortaya çıkan kompleks motor tiklere örnekler; burun elleme, diğer insanlara dokunma, nesneleri koklama, sıçrama, küfür etme, diğer insanlar tarafından yapılan hareketleri taklit etmedir. Amaçsız tikler, baş sallama ile birlikte omuz silkme, repetetif tekme atma ve ardı sıra değişken yüz hareketleridir. 5,6 Bazı kompleks hareketler tiklerle karışabilir. Bunlar; 1) Hiperaktif, mental retarde ya da psikoz hastalarında görülen stereotipi olarak adlandırılan repetetif kompleks hareketler, 2) Hiperekpleksia, 3) Akatiziler, 4) Obsesif kompulsif rituelller, 5) Rett sendromundaki el otomatizmaları, 6) Huzursuz bacak sendromundaki değişken hareketlerdir. Tikleri bunlardan ayırt etmede, eşlik eden basit motor veya fonik tiklerin varlığı önemlidir. Vokal Tikler: Vokal tikler, burun, ağız ve boğazda meydana gelen istemsiz seslerdir. Fonik tik olarak da isimlendirilirler. Basit ve kompleks olmak üzere ikiye ayrılır. Basit vokal tikler, boğaz temizleme, havlama ve burun çekme şeklinde sık görülürken, küfür etme, ekolali ve pallilali de kompleks vokal tiklerdir. Motor tiklerde olduğu gibi vokal tikler genellikle şiddetinde ve özelliklerinde değişkenlikler gösterebilir. Remisyon ve ekzezarbasyonlar sıktır. 4,7 TİK BOZUKLUKLARININ SINIFLANDIRILMASI DSM-IV e göre, tikler 1) Geçici tik bozuklukları, 2) Kronik motor ve vokal tikler, 3) TS olarak sınıflandırılırlar. Farklı sınıflandırmalarda sekonder tikler de yer alır. Geçici tik bozukluklarında, tek ya da çoklu motor ve/veya vokal tikler vardır. Tanım olarak, en az 4 hafta süren, gün içinde birçok kez ortaya çıkan tiklerdir, fakat ardışık 12 aydan daha kısa süreli olmaları gerekir. Hikâyede, TS motor ve vokal tikleri olmamalıdır ve 18 yaşından önce başlamalıdır. İlaç kullanımları ya da kronik dejeneratif hastalıklar (HH veya postviral ensefalit) ile ilişkili olmamalıdır. Kronik motor ve vokal tikler; Tek ya da çoklu motor ya da vokal tiklerdir (fakat ikisi bir arada olmamalı). Tanım olarak, hemen her gün birçok kez ortaya çıkan tikler ya da 1 yıldan daha uzun süreli aralıklı olarak ortaya çıkan tiklerdir, fakat ardışık 3 aydan daha uzun süreli tiklerin olmadığı dönem olmamalıdır. 18 yaşından önce başlamalıdır. İlaç kullanımları ya da kronik dejeneratif hastalıklar (HH veya postviral ensefalit) ile ilişkili olmamalıdır. TS de ise sıklıkla hastalık boyunca çoklu motor ve bir ya da daha fazla vokal tikler birlikte görülür. Hemen hergün gün içinde birçok kez ortaya çıkan tikler ya da 1 yıldan daha uzun süreli aralıklı olarak ortaya çıkan tiklerdir, fakat ardışık 3 aydan daha uzun süreli tiklerin olmadığı dönem olmamalıdır. Tanım olarak yine18 yaşından önce başlamalıdır. İlaç kullanımları ya da kronik dejeneratif hastalıklar (HH veya postviral ensefalit) ile ilişkili olmamalıdır. TOURETTE SENDROMU Sıklıkla çocuklukta ya da gençlikte başlayan, değişik kas gruplarını tutan, bir yıldan uzun süreli, fakat 3 aydan fazla ara vermeksizin devam eden, multipl motor ve birden fazla sözel tikler TS olarak isimlendirilmektedir. TS çalışma grubunun tanımlamasına göre; 21 yaş öncesi başlayan, çoklu motor ve en az 1 vokal tik (aynı anda olma- 52

3 yabilir), 1 yıldan uzun, 3 aydan fazla sürede ara vermeksizin devam eden, altta yatan başka neden olmaksızın, sıklık, şiddet ve tipi değişkenlik gösterebilen, tanı için hekim gözlemi ya da video kaydı gereken bir sendromdur. 8,9 TS nin etyolojisi ve patogenezi tam olarak bilinmemektedir. Biyokimyasal, nörogörüntüleme, nörofizyolojik ve genetik çalışmalar, TS nin herediter ve gelişimsel nörotransmisyon bozukluğu olduğu hipotezini desteklemektedir. 10 Histopatoloji ve nörogörüntüleme yöntemleri, motor ve somatosensoriyel kortiko-striato-talamokortikal döngü ve limbik sistemle ilişkili fonksiyon bozukluğunun patogenezden sorumlu olduğunu göstermektedir. Ayrıca, dopaminerjik transmisyonun fazik fonksiyon bozukluğu ile kombine presinaptik dopaminerjik ve serotonerjik regülasyon bozukluğu sonucu TS nin geliştiğine dair kuvvetli kanıtlar bildirilmiştir. 9,11,12 Mink JW ve Albin RL, TS patogenezinde striatumda matriks (motor döngü ile ilişkili) ve striozomlarda (limbik yolakla ilişkili) fonksiyonel bozukluğun varlığını vurgulamıştır. 13 Bazal gangliyonlarda motor aktivite düzenlenirken, istenen motor davranışı oluşturmak için ilgili nöronlar aktive olurken diğer nöronların inhibe olması gerekir, fakat TS de striatumda (motor aktivite ile ilişkisiz) inhibe olması gereken alanlardan çıkan aberan bir fokus aktivitesinin, tiklerin ortaya çıkmasına neden olduğu görüşünü destekleyen sonuçlar bildirilmiştir. 13 Genetik çalışmalar; monozigot ikizlerde eş hastalanma oranının %53 olduğunu, tüm diğer tik bozuklukları eklendiğinde bu oranın %75 in üzerine çıktığını göstermiştir. Birinci derece akrabalarda %5-15 gelişme riski bildirilmektedir. Kromozom 13 de SLITRK1 gen mutasyonunun yatkınlık faktörü olabileceği rapor edilmiştir. Dopamin, NA ve 5 HT2 NT ile ilişkili genlerle ilgili çalışmalar devam etmektedir. Epigenetik ve çevresel etkenlere bakıldığında; gonadal androjenler ve stres hormonları ve oksijenizasyonla ilgili çalışmalar yayınlanmıştır. Prenatal dönemde, gebelik süresince organik-organik olmayan stres, sigara, alkol tüketiminin; perinatal dönemde, doğum travması, düşük APGAR ın; postnatal dönemdeki psikososyal stresler, yüksek ısılı ortamlarda bulunma, anabolik steroidler, kokain ve psikostimülanlar ve yineleyen streptokok enfeksiyonlarının hastalık gelişiminde rolü olabileceği bildirilmiştir. 10,14 Tourette sendromunun, dünya genelinde öngörülen prevelansı, %1 dir, okul çağı çocuklarda %1-4 (şiddet değişken) olarak bildirilmektedir. TS, erkeklerde kızlara oranla daha fazladır (E/K:4/1), başlangıç yüz ve başta basit motor tikler şeklindedir, motor tiklerin ortalama başlangıç yaşı 7 dir. Şiddetli dönem 9-10 yaş olarak rapor edilmektedir yaşlar arası orta-hafif, 15 yaş üzerinde hafif seyir gözlenirken, geç adolesan dönemde %90 spontan remisyon görülmektedir. 10 Bu hastaların yaklaşık %50 sinde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), %40-50 kadarında da obsesif-kompulsif bozukluk (OKB), dürtü kontrol bozukluğu, self mutilasyon (%15), depresyon, anksiyete (%20-80), duygulanım ve uyku bozuklukları (%20-80) eşlik etmektedir. ERİŞKİN TOURETTE SENDROMU Jankovic ve ark. ları TS li olguların %55-60 ının çocukluk başlangıçlı olup, erişkin dönemde de devam ettiğini, %20-30 unun çocuklukta remisyon gösterip, erişkinde alevlenme (remit-relaps) gösterdiğini, %10-20 sinin ise pür erişkin başlangıçlı olduğunu bildirmişlerdir. 15 Erişkin TS de semptomların daha ağır olduğu, tedaviye direnç gösterdiği, DEHB nin daha az oranda görüldüğü, duygu-durum bozukluğu, sosyal uyumsuzluk oranının daha fazla olduğu, yüz-gövde tutulumunun daha sık olduğu bildirilmiştir. 15 TEDAVİ TS nin tedavisinde öncelikle her bir hastaya bireysel olarak yaklaşabilmeli ve hastanın tikleri ve nöropsikiyatrik problemleri tek tek tanımlanmalıdır. Tedavi, özellikle hastanın sosyal, iş ve okul hayatında fonksiyon kaybına yol açan, hayat kalitesini bozan semptomlarına odaklanmalıdır. Bu semptomlar çoklukla tiklerin kendisi değil de hastalıkta sık bulunan OKB, DEHB, davranış problemleri gibi sorunlar olabilmektedir. Tedavinin beklenen etkilerinin yanı sıra ortaya çıkabilecek yan etkiler de tedavi planlanırken öncelikle düşünülmelidir. Her hastada tedavinin vazgeçilmez parçası ise eğitimdir. Eğitim hasta, hastanın ailesi ve okul gibi yakın çevresini de içermektedir. Ana tedavi yaklaşımları aşağıda özetlenmiştir. Davranışçı tedavi yaklaşımları; tiklerin sağaltımında, özellikle hafif tiklerde tek başına ya da ilaç tedavisine ek olarak önerilmektedir. Faydası olduğu düşünülen tedavi yaklaşımları: negatif alıştırma (yorulana kadar istemli ya da zorlayarak tiklerin tekrar edilmesini içerir), koşullandırmalı yönetim (tiklerin olduğu dönemlerde cezalandırma, azaldığı ya da olmadığı zamanlarda ödüllendirmeyi içerir), gevşeme teknikleri, duyarsızlaştırma, davranışı tersine çevirme teknikleri (tiki oluşturan kasın zıt yönündeki kasları germe, ayna karşısında tiklere zıt yönde hareket etme gibi tiklerle çelişen davranışlar gerçekleştirilir), kapsamlı davranışsal girişim, kognitif davranışsal terapi dir. 53

4 Farmakolojik tedavi: Farmakolojik tedavide tikler, dikkat eksikliği, saplantı ve zorlantı semptomları ayrı ayrı düşünülmeli ve tedavileri planlanmalıdır. Özellikle sosyal izolasyona ve çevrede alay konusu olmaya neden olan dirençli kompleks motor ve vokal tiklerde; birlikte görülebilen sosyal ilişkileri bozabilen DEHB gibi durumlarda; 16 depresif ve anksiyöz belirtiler, özgüven azlığı gibi kişinin ruhsal durumunu bozan problemlerde ilaç tedavisi uygulanabilir. Okul, iş ve sosyal çevrede oluşan bu problemlerin yanı sıra ağrı ve yaralanmaya neden olan tikler de ilaç tedavisi gerektirmektedir. Hafif-orta şiddetteki geçici veya sosyal fonksiyonları bozmayan tikler ilaç tedavisi gerektirmeyebilir. Tedavi planlanırken farmakolojik tedavinin neden olabileceği tardif diskinezi, distoni ve parkinsonizmi içeren ekstrapiramidal sistem bulgularının, kilo alımı, aşırı sedasyon gibi ilaç yan etkilerinin hastaya tiklerden daha ağır ve kimi zaman daha uzun süreli zarar verebileceği bilinmeli, hasta ve hasta yakınları bilgilendirilmelidir. Tiklerin tedavisinde iki aşamalı tedavi yaklaşımı önerilmektedir. İlk aşamadaki ilaçlar nöroleptik sınıfında olmayan ajanlardır ve hafif tiklerin tedavisinde kullanılırlar. Bu grupta yer alan klonidin ve guanfasin α2-adrenerjik agonistleridir. Klonidin, lokus seruleusta presinaptik otoreseptörleri aktive ederek norepinefrin salınımını ve çevrimini azaltır. Guanfasinin prefrontal korteksteki reseptörlere daha selektif olduğu düşünülmektedir. Plasebo kontrollü randomize klinik çalışmalarda bu iki ilacın tik baskılanmasında etkin olduğu gösterilmiştir. 17,18 α2-adrenerjik agonistleri, tiklerin yanısıra, DEHB de de etkindir. 19 Başlangıç dozu klonidin için 0,05 mg/gün, guanfasin için 0,5-1 mg/gündür. Gece dozu ile tedaviye başlanır. Tedavi edici dozlar ise klonidin için 0,1-0,3 mg/gün, guanfasin için ise, 1-4 mg/gündür. En sık yan etkileri sedasyon, konfüzyon, başağrısı, başdönmesi, hipotansiyon, ağız kuruluğudur. Pek çok kılavuzda α2-adrenerjik agonistler çocuklar için ilk seçenek olarak vurgulanmıştır. 20 Alfa 2-adrenerjik agonistlerin yanı sıra bu aşamadaki diğer ilaçlar, baklofen, levetirasetam, klonezapam, topiramatdır Açık etiketli ve randomize, plasebo kontrollü çalışmalarda topiramatın tik sıklık ve şiddetini anlamlı derecede azalttığı gösterilmiştir. 25 Tedavi başlangıç dozu 25 mg/gün olup, günlük etkin doz mg dır. Özellikle kilolu, migreni de olan hastalarda ilk seçenek olabilecek bir ajandır. Dikkat bozukluğu, konfüzyon, hafıza kusurları, paresteziler, kilo kaybı, depresyon, ağızda tat değişikliği, ataksi, nefrolitiazis, metobolik asidoz, akut glokom gibi olası yan etkiler açısından hasta takip edilmelidir. Klonazepam, anksiyetesi de olan hastalarda tik tedavisi için iyi bir seçenektir. İkinci aşama ilaçlar dopamin reseptör antagonistlerini içerir. Tipik nöroleptikler ve atipik antipsikotik ajanlar bu gruptadır. Bu ajanlar, tik tedavisinde etkinliği en çok kanıtlanmış ilaçlardır. Ancak yan etkileri kullanımlarını sınırlandırmaktadır. Kilo alımı, sedasyon, baş dönmesi, hiperprolaktinemi, distoni, parkinsonizm, akatizi, ve daha da önemlisi tardif diskinezi, tardif distoni gibi ekstrapiramidal yan etkiler görülebilmektedir. Ayrıca kalp iletim zamanında (QTc) uzama genel bir etki olarak görülebilmektedir. Ani kardiyak ölüm ve ventriküler aritmi ile antipsikotik ilaç kullanımı arasındaki ilişki son zamanlarda özellikle vurgulanmaktadır. Bu nedenle antipsikotik ajanların kullanılmasından önce hastanın elektrokardiyografisinin görülerek, uzun QT si olan bireylerin önceden belirlenmesi ve bu kişilerde bu ajanlardan kaçınılarak ani kardiyak ölüm ve ölümcül aritmilerin önlenmesi önerilmektedir. Tipik nöroleptiklerden haloperidol ve pimozid TS nin tedavisinde FDA onayı almış iki ajandır. Pimozid ve haloperidolün plasebo kontrollü çalışmalarda tik sıklığı ve şiddetini azaltmada etkinliği gösterilmiştir; birbirleri ile etkinliklerini karşılaştıran farklı çalışmalarda ise haloperidolun daha üstün olduğunu, pimozidin üstün olduğunu ya da her ikisinin benzer etkinlikte olduğunu gösteren bulgular bildirilmiştir. Bu çalışmalarda pimozidin yan etkileri daha az bulunmuştur Otuz üç hastanın 1-15 yıl takip edildiği bir çalışmada yan etkilerinden dolayı ilacı bırakma oranının, haloperidol alan grupta pimozid ile tedavi edilen gruba göre daha fazla olduğu bildirilmiştir (%47 vs %8). 29 Pimozid tedavisi, daha az sedasyon ve ekstrapiramidal yan etki yapmaktadır. Pimozid için başlangıç dozu 0,5-1 mg olup, 5-7 günde bir artırılarak 2-4 mg/gün bölünmüş dozlarda kullanılmaktadır. Haloperidolün başlangıç dozu 0,35-0,5 mg olup, haftalık doz artırımı ile günlük önerilen doz 0,75-5 mg dır. Flufenazin, haloperidole kıyasla daha az sedasyon ve ekstrapiramidal yan etki yapan, tik bozukluklarında etkinliği gösterilmiş diğer bir nöroleptiktir. 30 Atipik antipsikotikler sınıfında incelenen ajanlardan risperidon, ziprasidon, olanzapin, ketiapin, aripiprazol tik bozuklukları ve TS tedavisinde kullanılmaktadır. Çalışmalar arasında farklılık göstermekle beraber risperidon tedavisi ile tiklerde % oranında iyileşmeler bildirilmiştir TS ve kronik tik bozukluğu olan 74 hasta ile yapılmış bir çalışmada haloperidol ile benzer etkide olduğu gösterilmiştir. 32 TS ve OKB birlikteliğinde 54

5 risperidon klonidinden daha etkilidir. 34 Risperidon için başlangıç dozu 0,25 mg/gün olup, 2-4 mg/güne kadar çıkılabilir. Olanzapin ile haloperidolun etkinlikleri benzer, yan etki sıklığı daha azdır. Başlangıç dozu 2,5 mg ve günlük ortalama dozu 5-10 mg dır. Tiklerde %74 oranında iyileşme gösterilmiştir. 35 Olanzapin tedavisi ile tik bozuklukları ile birlikte görülen DEHB ve agresif semptomlarda da düzelme görülür. Ziprasidonun başlangıç dozu 5 mg olup, yavaş artırılarak ihtiyaca göre mg/gün dozuna çıkılabilir. Ketiapin, mg/gün ile başlanıp tik tedavisinde 600 mg/güne kadar çıkılabilir. Yan etkileri diğer antipsikotiklere göre daha hafiftir. Aripiprazol, 2-2,5 mg/gün ile başlanıp 30 mg/güne kadar çıkılabilir. İkinci aşama ilaçlardan tetrabenazin, tardif ekstrapiramidal semptomlara neden olmaması nedeniyle pek çok klinisyen tarafından öncelikli tedavi seçeneklerinden biri olarak tercih edilir. Tetrabenazin katekolaminlerin presinaptik deposunu boşaltarak etki eder. Etkinlik derecesi farklı çalışmalarda değişmekle birlikte tiklerde %80 oranında, bireylerin fonksiyon kayıplarında %83.1 oranında iyileşme bildirilmiştir. Uzun dönemde tikler üzerine pozitif etkisi devam eder (2 yıllık takip). 36 Başlangıç dozu 12.5 mg/gün olup, tedavide etkin doz mg dır. 200 mg/günden fazla dozlar önerilmez. Bu ajanlarla ilgili genel yaklaşım, düşük doz monoterapi ile başlayıp kabul edilebilir tik kontrolünün sağlandığı düzeye kadar arttırmaktır. Eğer başarılı bir kontrol sağlanmışsa, birkaç aylık idame tedavisini takiben, yavaş doz azaltımı ile ilaç kesimine kadar gidilir. İlaç doz azaltılması yaz tatili gibi kişinin stresten nispeten uzak kaldığı dönemlerde gerçekleştirilmelidir. Yan etkiler yakından takip edilmelidir. Farmakolojik tedavide daha az sıklıkla kullanılan diğer ajanlar ise sulpirid, tiaprid gibi benzamid grubundan ajanlar ile pergolid ve ropinirol gibi dopamin agonistleridir. Botulinum toksini, ağrı yapan ve rahatsız eden motor ve fonik tiklerin tedavisinde kullanılmaktadır. Tiklerin sıklığını, şiddetini ve öncül duyusal semptomları azaltır. 37 Botulinum toksini tedavisinin diğer önemli özelliği, miyelopati veya radikulopati yapabilen hayatı tehdit edebilen servikal tiklerdeki anlamlı etkisidir. Cerrahi tedavi: Hastaya zarar veren, hayatı tehdit eden ve medikal tedaviye cevap vermeyen tik ve kompülsiyonların varlığında cerrahi tedavi seçeneği değerlendirilmelidir. Posterolateral globus pallidus interna (GPi), ventromedial, ventralis oralis/cm-pf talamus, internal kapsül ön bacağı, nükleus akkumbensin bilateral derin beyin stümülasyonu farklı çalışmalarda, farklı merkezlerde kullanılmaktadır. Bu girişimlerle ortalama tik şiddeti ve sıklığında %60 azalma; obsesyon, kompulsiyon, anksiyete, depresyon, sosyal çekiniklikte de azalma gözlendiği bildirilmektedir. TS nin önemli komorbidetelerinden DEHB ve OKB nin tedavileri bu derlemede yer alamamıştır ancak sağaltımları en az tiklerin tedavisi kadar önem taşımaktadır. 1. Jankovic J, Fahn S. The phenomenology of tics. Mov Disord 1986;1(1): Jankovic J. Tic and Tourette s syndrome. In: Jankovic J, Tolosa E, eds. Parkinson s Disease and Movement Disorders. 5 th ed. Philadelphia, USA: Lippincott Williams and Wilkins; p Kurlan K, Lichter D, Hewitt D. Sensory tics in Tourette's syndrome. Neurology 1989;39(5): Fahn S. Motor and Vocal Tics. In: Kurlan R, ed. Handbook of Tourette's Syndrome and Related Tic and Behavioral Disorders. 2 nd ed. New York, USA: Marcel Dekker; p Jankovic J. Tourette s syndrome. N Engl J Med 2001;345(16): Shapiro AK, Shapiro ES, Young JG, Feinberg TE. Gilles de la Tourette Syndrome. 2 nd ed. New York: Raven Press; p KAYNAKLAR 7. Leckman JF, Cohen DJ. Descriptive and diagnostic classification of tic disorders. In: Cohen DJ, Bruun RD, Leckman JF, eds. Tourette's Syndrome and Tic Disorders: Clinical Understanding and Treatment. New York: John Wiley and Sons; 1988 p Singer HS. Current issues in Tourette syndrome. Mov Disord 2000;15(6): Olson LL, Singer HS, Goodman WK, Maria BL. Tourette syndrome: diagnosis, strategies, therapies, pathogenesis, and future research directions. J Child Neurol 2006;21(8): Fahn S, Jankovic J. Principles and practice of movement disorders. Philadelphia: Churchill Livingstone; p Liu H, Dong F, Meng Z, Zhang B, Tan J, Wang Y. Evaluation of Tourette's syndrome by (99m)Tc-TRODAT-1 SPECT/CT imaging. Ann Nucl Med 2010;24(7): Wong DF, Brasić JR, Singer HS, Schretlen DJ, Kuwabara H, Zhou Y, et al. Dopaminergic and serotonergic neurotransmission in Tourette syndrome: clues from an in vivo neurochemistry study with PET. Neuropsychopharmacology 2008;33(6): Albin RL, Mink JW. Recent advances in Tourette syndrome research. Trends Neurosci 2006;29(3): Wolf SS, Jones DW, Knable MB, Gorey JG, Lee KS, Hyde TM, et al. Tourette syndrome: prediction of phenotypic variation in monozygotic twins by caudate nucleus D2 receptor binding. Science 1996;273(5279): Jankovic J, Gelineau-Kattner R, Davidson A. Mov Disord 2010;25(13): Debes NM, Hjalgrim H, Skov L. The presence of comorbidity in Tourette syndrome increases the need for pharmacological treatment. J Child Neurol 2009;24(12):

6 17. Leckman JF, Hardin MT, Riddle MA, Stevenson J, Ort SI, Cohen DJ. Clonidine treatment of Gilles de la Tourette's syndrome. Arch Gen Psychiatry 1991;48(4): Scahill L, Chappell PB, Kim YS, Schultz RT, Katsovich L, Shepherd E, et al. A placebocontrolled study of guanfacine in the treatment of children with tic disorders and attention deficit hyperactivity disorder. Am J Psychiatry 2001;158(7): Weisman H, Qureshi IA, Leckman JF, Scahill L, Bloch MH. Systematic review: pharmacological treatment of tic disorders--efficacy of antipsychotic and alpha-2 adrenergic agonist agents. Neurosci Biobehav Rev 2013;37(6): Pringsheim T, Doja A, Gorman D, McKinlay D, Day L, Billinghurst L, et al. Canadian guidelines for the evidence-based treatment of tic disorders: pharmacotherapy. Can J Psychiatry 2012;57(3): Singer HS, Wendlandt J, Krieger M, Giuliano J. Baclofen treatment in Tourette syndrome: a double-blind, placebo-controlled, crossover trial. Neurology 2001;56(5): Awaad Y, Michon AM, Minarik S. Use of levetiracetam to treat tics in children and adolescents with Tourette syndrome. Mov Disord 2005;20(6): Gonce M, Barbeau A. Seven cases of Gilles de la tourette's syndrome: partial relief with clonazepam: a pilot study. Can J Neurol Sci 1977;4(4): Abuzzahab FS, Brown VL. Control of Tourette's syndrome with topiramate. Am J Psychiatry 2001;158(6): Jankovic J, Jimenez-Shahed J, Brown LW. A randomised, double-blind, placebo-controlled study of topiramate in the treatment of Tourette syndrome. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2010;81(1): Shapiro E, Shapiro AK, Fulop G, Hubbard M, Mandeli J, Nordlie J, et al. Controlled study of haloperidol, pimozide and placebo for the treatment of Gilles de la Tourette's syndrome. Arch Gen Psychiatry 1989;46(8): Sallee FR, Nesbitt L, Jackson C, Sine L, Sethuraman G. Relative efficacy of haloperidol and pimozide in children and adolescents with Tourette's disorder. Am J Psychiatry 1997;154(8): Shapiro AK, Shapiro E. Controlled study of pimozide vs. placebo in Tourette's syndrome. J Am Acad Child Psychiatry 1984;23(2): Sandor P, Musisi S, Moldofsky H, Lang A. Tourette syndrome: a follow-up study. J Clin Psychopharmacol 1990;10(3): Borison RL, Ang L, Hamilton WJ, Diamond BI, Davis JM. Treatment approaches in Gilles de la Tourette syndrome. Brain Res Bull 1983;11(2): Bruggeman R, van der Linden C, Buitelaar JK, Gericke GS, Hawkridge SM, Temlett JA. Risperidone versus pimozide in Tourette's disorder: a comparative double-blind parallelgroup study. J Clin Psychiatry 2001;62(1): Lim LK, Shin SY. Risperidone versus Haloperidol in the treatment of children with Tourette s Syndrome and chronic motor or vocal tic disorder in Korea. Eur Neuropsychopharacol 2006;16: Dion Y, Annable L, Sandor P, Chouinard G. Risperidone in the treatment of tourette syndrome: a double-blind, placebo-controlled trial. J Clin Psychopharmacol 2002;22(1): Gaffney GR, Perry PJ, Lund BC, Bever-Stille KA, Arndt S, Kuperman S. Risperidone versus clonidine in the treatment of children and adolescents with Tourette's syndrome. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2002;41(3): Stephens RJ, Bassel C, Sandor P. Olanzapine in the treatment of aggression and tics in children with Tourette's syndrome-a pilot study. J Child Adolesc Psychopharmacol 2004;14(2): Porta M, Sassi M, Cavallazzi M, Fornari M, Brambilla A, Servello D. Tourette's syndrome and role of tetrabenazine: review and personal experience. Clin Drug Investig 2008;28(7): Vincent DA Jr. Botulinum toxin in the management of laryngeal tics. J Voice 2008;22(2):

Tourette Bozukluğunda İlaç Tedavisi Pharmacological Treatment of Tourette Disorder

Tourette Bozukluğunda İlaç Tedavisi Pharmacological Treatment of Tourette Disorder Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 2013; 5(2):246-259 doi:10.5455/cap.20130516 Tourette Bozukluğunda İlaç Tedavisi Pharmacological Treatment of Tourette Disorder Hande Ayraler

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ 3. Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ 3. Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ 3 Antipsikotikler Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com PSİKOZ VE ŞİZOFRENİ Şizofreni belirtilerinin altında yatan düzeneği açıklamaya çalışan başlıca

Detaylı

Antipsikotik ilaçlar

Antipsikotik ilaçlar Antipsikotik ilaçlar Etki mekanizmaları Dopamin blokajı yaparlar Mezolimbik yolda blokaj > pozitif belirtiler Mezokortikal yol > negatif belirtiler Dopamin ve serotonin blokajı yaparlar Dopamin blokajı

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Aripiprazol Tedavisine Yanıt Veren Obsesif Kompulsif Bozukluğu Olan Bir Tourette Sendromu Vakası

Aripiprazol Tedavisine Yanıt Veren Obsesif Kompulsif Bozukluğu Olan Bir Tourette Sendromu Vakası Case Report / Vaka Sunumu DOI: 10.5455/jmood.20140707021453 Aripiprazol Tedavisine Yanıt Veren Obsesif Kompulsif Bozukluğu Olan Bir Tourette Sendromu Vakası Devrim Öztürk Can 1, Esen Uz Gül 1 ÖZET: Aripiprazol

Detaylı

Turet Bozukluğu(ses ve çoğul hareket tiklerinin bir arada olduğu tik bozukluğu) Tourette Sendromu ( ses ve çoğul hareket tiki bozukluğu)

Turet Bozukluğu(ses ve çoğul hareket tiklerinin bir arada olduğu tik bozukluğu) Tourette Sendromu ( ses ve çoğul hareket tiki bozukluğu) Tourette Sendromu ( ses ve çoğul hareket tiki bozukluğu) Tourette Sendromu (TS) kişinin yaşamında ciddi sorunlara yol açan, organik nedenli, birden çok hareket ve bir yada birden çok ses tikinin aynı dönemde

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Tikler Tik bozuklukları: Tik davranışlarını arttıran etmenler: Tik bozukluğuna yol açabilen diğer durumlar:

Tikler Tik bozuklukları: Tik davranışlarını arttıran etmenler: Tik bozukluğuna yol açabilen diğer durumlar: Tik bozuklukları: Bu durum istemsiz, belirli bir tarzda,hızlı ve tekrarlayıcı hareket ya da ses çıkarma durumudur. Süresi genellikle 1 saniyeyi geçmemektedir. Bu duruma direnç gösterilemez gibi hissedilir.

Detaylı

Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi

Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi Yaşlılarda Dirençli Anksiyete Bozukluklarının Tanı ve Tedavisi Dr. Berker Duman Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri AD, Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi BD Ankara Üniversitesi Beyin Araştırmaları

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluk. Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5.

Obsesif Kompulsif Bozukluk. Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5. Obsesif Kompulsif Bozukluk Prof. Dr. Raşit Tükel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı 5. Sınıf Dersi Sunum Akışı Tanım Epidemiyoloji Klinik özellikler Tanı ölçütleri Nörobiyoloji

Detaylı

KORE. Yrd.Doç.Dr.M.Uğur Çevik D.Ü.T.F.Nöroloji A.B.D

KORE. Yrd.Doç.Dr.M.Uğur Çevik D.Ü.T.F.Nöroloji A.B.D KORE Yrd.Doç.Dr.M.Uğur Çevik D.Ü.T.F.Nöroloji A.B.D CST Basal Ganglia TANIM Latince dans etmek anlamına gelir Genellikle distal yerleşimli kısa süreli amaçsız hareketlerin olduğu hiperkinetik hareket

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ 6. Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ 6. Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ 6 Duygudurum Bozuklukları Tedavisi Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com Doç. Dr. Cem GÖKÇEN in katkılarıyla BPB Manik ve depresif durumlar arasında

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya

Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar. Doç Dr Selim Tümkaya Anksiyete Bozukluklarının Tedavisinde Antidepresanlar Doç Dr Selim Tümkaya ANKSİYETE BOZUKLUKLARI Anksiyete bozukluklarının yaşam boyu prevalansı yaklaşık %29 dur. Kessler ve ark 2005 Uzunlamasına çalışmalar

Detaylı

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Geç-dönem Bozukluklar Depresyon Kaygı Bozuklukları Yeme Bozuklukları Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nörogelişimsel Bozukluklar Otizm Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA ANTİEPİLEPTİKLERİN KULLANIMI

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA ANTİEPİLEPTİKLERİN KULLANIMI ANKSİYETE BOZUKLUKLARINDA ANTİEPİLEPTİKLERİN KULLANIMI Prof. Dr. Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANTİEPİLEPTİKLER Karbamezepin Okskarbazepin Lamotrijin Riluzol Valproik

Detaylı

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD.

Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Obezitede Anksiyete Bozuklukları ve Depresyon Şebnem Pırıldar Ege Psikiyatri AD. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Sanofi Danışman: Teva, BMS Konuşmacı: Lundbeck Obezite giderek artan bir toplum sağlığı

Detaylı

OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo

OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo OKB DE KOMORBİDİTENİN VARLIĞI TEDAVİYİ NASIL ETKİLER? Dr.Abdulkadir Tabo OKB DE KOMORBİDİTE Komorbiditenin değerlendirilmesi klinisyen için çok önemli. Komorbid durumların varlığı hastalığın klinik seyrini,

Detaylı

SUNUM PLANI. Genel değerlendirme EKT TMU tdcs

SUNUM PLANI. Genel değerlendirme EKT TMU tdcs KISSADAN HİSSE SUNUM PLANI Genel değerlendirme EKT TMU tdcs ŞİZOFRENİ TEDAVİSİNDE PSIKOFARMAKOLOJİ DIŞI YAKLAŞIMLAR Biyopsikososyal Yaklaşım Etyoloji ve Patofizyoloji Psikolojik Faktörler B i r e y s e

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD 58. Türkiye Milli Pediatri Kongresi 25 Ekim 2014 TANIM Otizm Spektrum

Detaylı

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Mesut YILDIZ, Sait ALİM, Sedat BATMAZ, Selim DEMİR, Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı

Detaylı

İnmede Tedavisi BR.HLİ.102

İnmede Tedavisi BR.HLİ.102 BR.HLİ.102 Serebral Felç (İnme) ve Spastisitede Botoks Spastisite Nedir? Spastisite belirli kasların aşırı aktif hale gelerek, adale katılığına, sertliğine ya da spazmlarına neden olmasıyla ortaya çıkan

Detaylı

Antidepresanlar. Duygu durumu dengeleyici ilaçlar. Timoleptik ilaçlar

Antidepresanlar. Duygu durumu dengeleyici ilaçlar. Timoleptik ilaçlar Antidepresanlar Duygu durumu dengeleyici ilaçlar Timoleptik ilaçlar Ebru Arıoğlu İnan, PhD Dersin hedefleri: 1. Depresyonu tanımlamak 2. Depresyona bağlı olarak sinir ucunda nörotransmitterlerdeki değişimleri

Detaylı

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1

Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Atmaca ve ark. 215 Dirençli obsesif kompulsif bozukluklu hastalarda tedaviye olanzapin eklenmesi 1 Murad ATMACA, 2 Murat KULOĞLU, 2 A.Ertan TEZCAN 3 ÖZET Amaç: Serotonin geri alım inhibitörleri (SGİ),

Detaylı

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir??

Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem. Sıklığı?? Klinik seyir?? Doğum sonrası anksiyete bozukluğu için riskli dönem Sıklığı?? Klinik seyir?? Çocuğun ilk travmatik yaşam olayı emzirme bağlanma olumsuz sağlık koşulları yetersiz bakım Doğum Değişim İyi anne olabilecek

Detaylı

ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ

ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Hasan Kalyoncu Üniversitesi Psikoloji www.gunescocuk.com Çocuk ve ergen psikiyatrisinde

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği SUNU PLANI Tanım ve Epidemiyoloji Adrenal bez anatomi Etiyoloji Tanı Klinik Tedavi TANIM-EPİDEMİYOLOJİ Adrenal

Detaylı

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN Depresyonda Güncel Tedaviler Doç. Dr. Murat ERKIRAN Akış Major depresif bozuklukta yeni antidepresanlar Major depresif bozukluk tedavisi Psikotik özellikli depresyon tedavisi Geliştirme aşamasında olan

Detaylı

Geriatrik depresyon tedavisinde idame EKT

Geriatrik depresyon tedavisinde idame EKT Geriatrik depresyon tedavisinde idame EKT Dr. Sibel Çakır İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri A.D Duygudurum Bozuklukları ve Geropsikiyatri Birimi Geriatrik depresyon 65 yaş ve üzerinde yaşlı popülasyonda

Detaylı

Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi

Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi *Kenar İ. Ayşe Nur, **Sezai Üstün Aydın, *Alper Zıblak *Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

Gerilim tipi baş ağrısı erişkin yaşta % oranında yaygın görülür.

Gerilim tipi baş ağrısı erişkin yaşta % oranında yaygın görülür. En sık görülen baş ağrısıdır. Boyun baş ağrısı birlikteliği olarak da bilinir. Başta sıkışma, ağırlık tarzında künt bir ağrı mevcuttur. Başın tümünde hissedilen ağrılar genelde başın ön ve arkasında lokalizedir.

Detaylı

60 yaşında, kadın hasta Ellerindeki titremeyi 4 yıl önce farketmiş. Son iki yıldır çorba ve çay içerken zorlanıyor, yemek davetlerine bu nedenle

60 yaşında, kadın hasta Ellerindeki titremeyi 4 yıl önce farketmiş. Son iki yıldır çorba ve çay içerken zorlanıyor, yemek davetlerine bu nedenle 60 yaşında, kadın hasta Ellerindeki titremeyi 4 yıl önce farketmiş. Son iki yıldır çorba ve çay içerken zorlanıyor, yemek davetlerine bu nedenle gitmek istemiyor, bankada imza atarken zorlanıyor. Ressam

Detaylı

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün;

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün; Epilepsi bir kişinin tekrar tekrar epileptik nöbetler geçirmesi ile niteli bir klinik durum yada sendromdur. Epileptik nöbet beyinde zaman zaman ortaya çıkan anormal elektriksel boşalımların sonucu olarak

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik Parkinson Hastalığı Nedir? Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik hastalıktır. Bu hastalıkta beyinde dopamin isimli bir molekülü üreten

Detaylı

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008-2010. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 20082010 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞU VE UYKU Hypnos (Uyku Tanrısı) Nyks (Gece Tanrısı) Hypnos (uyku tanrısı) ve Thanatos (ölüm tanrısı) Morpheus

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları

Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi tıp Fakültesi Psikiyatri AD 43000 yetişkin MKB olanları %17.7 sinde herhangi bir

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Şizofreni Tedavisinde Tedavi Kılavuzları ve Güncel Tedaviler. Uzm. Dr. Ömer Faruk Demirel İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Şizofreni Tedavisinde Tedavi Kılavuzları ve Güncel Tedaviler. Uzm. Dr. Ömer Faruk Demirel İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Şizofreni Tedavisinde Tedavi Kılavuzları ve Güncel Tedaviler Uzm. Dr. Ömer Faruk Demirel İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sunum Planı Giriş Tedavi Kılavuzları Avustralya-Yeni Zelanda (2016) BAP (2011) NİCE

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi. Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi. Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta Giriş DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu), çocukluk çağının en sık görülen

Detaylı

HAFİF TRAVMATİK BEYİN HASARI (mtbi) ve GENEL TEDAVİ İLKELERİ

HAFİF TRAVMATİK BEYİN HASARI (mtbi) ve GENEL TEDAVİ İLKELERİ HAFİF TRAVMATİK BEYİN HASARI (mtbi) ve GENEL TEDAVİ İLKELERİ Doç.Dr. Cemil ÇELİK Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gülhane Tıp Fakültesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Sunumun Hedefleri Genel Bilgiler mtbi

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı

DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı DEHB Erişkinliğe Yansımalar ve Eş Tanı Doç. Dr. Cengiz TUĞLU 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi 08 Ekim 2010, İzmir Açıklama Konuşmacı Araştırma Danışma Kurulu Janssen Cilag X X Eli Lilly X X X BMS X AstraZeneca

Detaylı

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Asıl Dr. Alpay alt başlık ARIstilini düzenlemek için tıklatın İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Nöropatik Ağrı Tedavi Algoritması

Nöropatik Ağrı Tedavi Algoritması 6. ULUDAĞ NÖROLOJİ GÜNLERİ Mart 2011 - BURSA Nöropatik Ağrı Tedavi Algoritması Dr. Aslı Tuncer Kurne Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöropatik Ağrı -Tanım Somatosensorial sistemi

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

PSİKOFARMAKOLOJİ-5. ANTİDEPRESANLAR Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar.

PSİKOFARMAKOLOJİ-5. ANTİDEPRESANLAR Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül. HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar. PSİKOFARMAKOLOJİ-5 ANTİDEPRESANLAR Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül HKU, Psikoloji YL, 2017 Bahar www.gunescocuk.com DEPRESYONUN NÖROKİMYASI Dopamin Çok az olumlu afekt (mutluluk, neşe, ilgi, haz, uyanıklı,

Detaylı

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şizofreniye bağlı davranım bozuklukları bireyi ve toplumları olumsuz etkilemekte Emosyonları Tanıma Zorluğu Artmış İrritabilite Bakımverenlerin

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

Huzursuz Bacaklar Sendromu/ Wıllıs-ekbom Hastalığı; Tedavi Ve Komplikasyonları İle Başa Çıkma

Huzursuz Bacaklar Sendromu/ Wıllıs-ekbom Hastalığı; Tedavi Ve Komplikasyonları İle Başa Çıkma Huzursuz Bacaklar Sendromu/ Wıllıs-ekbom Hastalığı; Tedavi Ve Komplikasyonları İle Başa Çıkma Prof. Dr. Derya KARADENİZ İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Uyku Bozuklukları

Detaylı

HAREKET BOZUKLUKLARI DİSTONİ KORE TREMOR BALLİSMUS ATETOZ TİK MYOKLONUS TARDİV DİSKİNEZİ

HAREKET BOZUKLUKLARI DİSTONİ KORE TREMOR BALLİSMUS ATETOZ TİK MYOKLONUS TARDİV DİSKİNEZİ HAREKET BOZUKLUKLARI DİSTONİ KORE TREMOR BALLİSMUS ATETOZ TİK MYOKLONUS TARDİV DİSKİNEZİ Hareket bozukluğu Ekstrapiramidal sistem hastalığı veya bazal ganglion hastalığı sinonim ifadelerdir. Fokal distoni

Detaylı

AĞIR ŞİDDETTE DEPRESYON SAĞALTIMI

AĞIR ŞİDDETTE DEPRESYON SAĞALTIMI AĞIR ŞİDDETTE DEPRESYON SAĞALTIMI Yrd. Doç. Dr. Faruk KILIÇ Süleyman Demirel Üniversitesi Psikiyatri AD Sağaltımdaki Temel Hedefler Ağır seviye depresyon: Depresyon tanı ölçütlerinde belirtilen semptomlardan

Detaylı

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, *Çocuk Psikiyatrisi AD, **Çocuk Nörolojisi BD. Fatih Sultan Mehmet Bulvarı No:23 Posta Kodu:33240 MERSİN

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, *Çocuk Psikiyatrisi AD, **Çocuk Nörolojisi BD. Fatih Sultan Mehmet Bulvarı No:23 Posta Kodu:33240 MERSİN Risperidon Kullanımına Bağlı Geçici Tardif Diskinezi ve Pisa Sendromu: Ergen Bir Olgu Sunumu Tardif Diskinezi ve Pisa Sendromu Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, *Çocuk Psikiyatrisi AD, **Çocuk Nörolojisi

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

Karmaşık nöropsikiyatrik bir hastalık olan Tourette. Tourette Sendromunda Tik ile İlişkili Farklı Bir Belirti: Kusma. Olgu Sunumu / Case Report

Karmaşık nöropsikiyatrik bir hastalık olan Tourette. Tourette Sendromunda Tik ile İlişkili Farklı Bir Belirti: Kusma. Olgu Sunumu / Case Report Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2014;27:69-73 DOI: 10.5350/DAJPN2014270109 Tourette Sendromunda Tik ile İlişkili Farklı Bir Belirti: Kusma Olgu Sunumu / Case Report Selma

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

Histeri. Histeri, Konversiyonun kelime anlamı döndürmedir.

Histeri. Histeri, Konversiyonun kelime anlamı döndürmedir. Histeri, Konversiyonun kelime anlamı döndürmedir. Konversiyon bozukluğu, altta yatan organik bir neden bulunmaksızın ortaya çıkan, bayılma, felç olma ve duyu kaybı gibi nörolojik belirtilerdir. Hastalar

Detaylı

vardiyalı çalışma ve uyku bozuklukları

vardiyalı çalışma ve uyku bozuklukları vardiyalı çalışma ve uyku bozuklukları Dr.İbrahim Öztura Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Uyku-uyanıklık ritmi Sirkadiyen ve homeostatik süreçlerin etkileşimi sonucu uyku ve

Detaylı

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok*

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* *İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D. **İstanbul Üniversitesi DETAE Sinirbilim A.B.D. Şizofreni

Detaylı

Hipertansiyon Tedavisinde Kan Basıncı Ölçümü: Evde mi? Ofiste mi? Ambulatuar mı?

Hipertansiyon Tedavisinde Kan Basıncı Ölçümü: Evde mi? Ofiste mi? Ambulatuar mı? Hipertansiyon Tedavisinde Kan Basıncı Ölçümü: Evde mi? Ofiste mi? Ambulatuar mı? Dr. Hasan Micozkadıoğlu Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Logan et al. J Hypertens 2008;26:446-452

Detaylı

Dr. Dursun Hakan Delibaş Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi 21. KES ( /Antalya)

Dr. Dursun Hakan Delibaş Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi 21. KES ( /Antalya) Dr. Dursun Hakan Delibaş Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi 21. KES (19-22.04.2017/Antalya) Psikosomatik Hastalıklar Travma İlişkisi Araştırmalardan örnekler Sonuç Sunum

Detaylı

Kronik ürtikerde güncel tedaviler

Kronik ürtikerde güncel tedaviler Kronik ürtikerde güncel tedaviler Dr. Emek Kocatürk Göncü İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesi Sunum akışı EAACI/GALEN/EDF/WAO Ürtiker Kılavuzu Amerikan Allerji İmmunoloji Akademisi Ürtiker Kılavuzu

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

OKB HASTALARINDA EMDR UYGULAMALARI. Doç Dr Önder Kavakcı 2017, Antalya

OKB HASTALARINDA EMDR UYGULAMALARI. Doç Dr Önder Kavakcı 2017, Antalya OKB HASTALARINDA EMDR UYGULAMALARI Doç Dr Önder Kavakcı 2017, Antalya OKB Yaşam boyu yaygınlığı %2-3 Yaşam boyu önemli sıkıntıya ve hatta yeti yitimi Yaklaşık 112 milyon insanın OKB den mustarip olduğu

Detaylı

Palyatif Bakım için Eksik bir Parçanın Tamamlanması: Kamu-Üniversite-Endüstri İşbirliği. 3. TÜKED Kongresi, Mart 2016, Dalaman - Muğla

Palyatif Bakım için Eksik bir Parçanın Tamamlanması: Kamu-Üniversite-Endüstri İşbirliği. 3. TÜKED Kongresi, Mart 2016, Dalaman - Muğla Palyatif Bakım için Eksik bir Parçanın Tamamlanması: Kamu-Üniversite-Endüstri İşbirliği Doç. Dr. Murat Gültekin Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanı Prof. Dr. Bülent Gümüşel Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

genellikle istemli hareketle agrave olur (aksiyon distonisi) veya spesifik hareketle ortaya çıkar (yazıcı krampı) belli hareketlerle azalabilir veya

genellikle istemli hareketle agrave olur (aksiyon distonisi) veya spesifik hareketle ortaya çıkar (yazıcı krampı) belli hareketlerle azalabilir veya DİSTONİ Involunter, sürekli, belli bir paterni olan, çoğunlukla tekrarlayıcı kas kontaksiyonları kontraksiyon hızı yavaş veya hızlı olabilir kontaksiyonlar hemen her zaman patolojik bir postür oluşturur

Detaylı

Bipolar bozukluk idame tedavisi: duygudurum düzenleyiciler mi atipik antipsikotikler mi? Prof. Dr. Cengiz AKKAYA

Bipolar bozukluk idame tedavisi: duygudurum düzenleyiciler mi atipik antipsikotikler mi? Prof. Dr. Cengiz AKKAYA Bipolar bozukluk idame tedavisi: duygudurum düzenleyiciler mi atipik antipsikotikler mi? Prof. Dr. Cengiz AKKAYA Bipolar Bozukluk Ömür Boyu Süren Bir Hastalıktır 1. Ömür boyu idame tedavisi 2. Atak tedavisi

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA EŞLİK EDEN BİPOLAR BOZUKLUK VE FARMAKOTERAPİSİ. Uzm Dr Özlem Kuman Tunçel Ege Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA EŞLİK EDEN BİPOLAR BOZUKLUK VE FARMAKOTERAPİSİ. Uzm Dr Özlem Kuman Tunçel Ege Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARINA EŞLİK EDEN BİPOLAR BOZUKLUK VE FARMAKOTERAPİSİ Uzm Dr Özlem Kuman Tunçel Ege Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD YAYGINLIK Çok yaygın BPB olanların yaklaşık yarısında yaşam

Detaylı

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD

ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ. Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD ANKSİYETE BOZUKLUKLARININ KARDİYOVASKÜLER SİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Doç.Dr.Aylin Ertekin Yazıcı Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lilly Konuşmacı: Lundbeck Sunum

Detaylı

Nöroleptik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.

Nöroleptik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer. Nöroleptik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 Konuşma planı Bu konuda anlatılacak ilaçların

Detaylı

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com

Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi. Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Uyku sorunları: Ruhsal bozukluklardaki önemi Prof. Dr. Mustafa Tayfun Turan Erciyes ÜTF Psikiyatri AD tayfunturan@hotmail.com Müracaat eden herkese muayenede uyku durumu sorulmalı İnsomnia (Uykusuzluk)

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Medikal Tıp Teknololojileri Ltd. Şti Nöropsikoloji ve Psikofizyoloji Derneği Başkanı Uslarası Kıbrıs Üniversitesi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 DERS BİLGİLERİ Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 Dersin Süresi (Dönemlik /Yıllık) Dersin Öğrenim Çıktıları Dersin İçeriği Önerilen Kaynaklar Prof. Dr. Fatma Eti Aslan Prof. Dr. Fatma

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Yetişkin Psikopatolojisi. Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR

Yetişkin Psikopatolojisi. Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR Yetişkin Psikopatolojisi Doç. Dr. Mehmet Akif Ersoy Ege Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalı Bornova İZMİR Yetişkin psikopatolojisi içerik: Sınıflandırma sistemleri Duygudurum bozuklukları Anksiyete bozuklukları

Detaylı

Uzun Salınımlı İlaç formları Aşırı Aktif Mesane Tedavisinde Fayda Sağlıyor mu?

Uzun Salınımlı İlaç formları Aşırı Aktif Mesane Tedavisinde Fayda Sağlıyor mu? Uzun Salınımlı İlaç formları Aşırı Aktif Mesane Tedavisinde Fayda Sağlıyor mu? Prof. Dr. Rahmi ONUR Marmara Üniversitesi Üroloji Anabilim Dalı İstanbul AAM ANTİMUSKARİNİK AJANLAR KANIT Antikolinerjik ilaçları

Detaylı

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD Maslak Hastanesi Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):793-803. doi: 10.1177/0333102410364676.

Detaylı

Duygudurum Değişimi. Fiziksel Durumda Değişim (Uyku Aktivite Değişikliği) Düşünce ve Duygularda Değişim

Duygudurum Değişimi. Fiziksel Durumda Değişim (Uyku Aktivite Değişikliği) Düşünce ve Duygularda Değişim Bipolar Bozuklukta BDT Yrd.Doç.Dr. Yusuf Sivrioğlu Uludağ Üniversitesi Psikiyatri AD Açıklama 2009 2010 Araştırmacı: Novartis Danışman: Konuşmacı: Santa Farma, Novartis Konuşma Planı Bipolar bozuklukta

Detaylı

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabetlilerin önemli bir kısmında bulunan psikolojik bozukluklar çoğu zaman gözardı edilmekte ve

Detaylı

Doğumsal kalp hastalığı ve PAH. Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Doğumsal kalp hastalığı ve PAH. Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Doğumsal kalp hastalığı ve PAH Dr. Gülten TAÇOY Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı 39 y kadın hasta Nefes darlığı, morarma ile başvurdu. 22 y iken (17 sene önce 1998) gebeliğin 3.

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

MS, gen yetişkinlerin en yaygın nörolojik hastalıklarından birisidir de Sir August D Este tarafından ilk kez tanımlanmıştır.

MS, gen yetişkinlerin en yaygın nörolojik hastalıklarından birisidir de Sir August D Este tarafından ilk kez tanımlanmıştır. Fzt. Damla DUMAN MS, gen yetişkinlerin en yaygın nörolojik hastalıklarından birisidir. 1822 de Sir August D Este tarafından ilk kez tanımlanmıştır. Kuvvetsizlik, spastisite, duyusal problemler, ataksi

Detaylı

Sekonder Kore-Ballizm: Otoimmün: Sydenham koresi (Romatik kore) Gebelik koresi (Korea gravidarum) Sistemik lupus eritematozus Periarteritis nodoza

Sekonder Kore-Ballizm: Otoimmün: Sydenham koresi (Romatik kore) Gebelik koresi (Korea gravidarum) Sistemik lupus eritematozus Periarteritis nodoza KORE VE BALLİZM Kore aritmik, hızlı, sıçrayıcı veya akıcı, basit veya kompleks özellikte genellikle ekstremitelerin distalini tutan küçük amplitüdlü istemsiz hareketler olarak tanımlanır. Eğer bu istemsiz

Detaylı

YAYIN TĠK VE TAKINTILI ALIġKANLIK BOZUKLUĞU

YAYIN TĠK VE TAKINTILI ALIġKANLIK BOZUKLUĞU YAYIN 2 TĠK VE TAKINTILI ALIġKANLIK BOZUKLUĞU Anne_Baba ve Öğretmenler İçin Rehber Kitapçık KĠTAP 2 A F Y O N K A R A H İ S A R R E H B E R L İ K V E A R A Ş T I R M A M E R K E Z İ Y A Y I N L A R I TĠK

Detaylı

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu

Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Şizofreni tanılı hastada antipsikotiklerletetiklenen nonkonvulsif statusepileptikus olgusu Ass. Dr. Toygun Tok İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Psikiyatri Kliniği

Detaylı

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi ALLERJİ AŞILARI Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi Allerji aşıları Allerjen immunoterapi Allerjik bir hastaya giderek artan miktarlarda allerjen

Detaylı