Bir Otomobil Fabrikasının Şanzuman Üretim Bölümü İçin Hücresel Üretim Sistemi Önerisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bir Otomobil Fabrikasının Şanzuman Üretim Bölümü İçin Hücresel Üretim Sistemi Önerisi"

Transkript

1 Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Anadolu Unvesty Jounal of Socal Scences B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes A Cellula Manufactung System Poposal Fo the Geabox Poducton Unt of a Ca Factoy Yd. Doç. D. Öznu Öztük Öz Atan ekabet otamında şletmele düşük bm malyete ve yüksek kalteye sahp üünle üeteek ekabette avantaj elde etmeye çalışmaktadıla. Üetm şletmele çsel mekanzmalaını gelşteek ve sahp olduklaı ekpmanlaı yenden düzenleyeek sözü edlen ekabet avantajını yakalayablle. Maknelen fonksyonlaına göe b aada bulunduğu başka b deyşle şlevsel yeleşmn kullanıldığı şletmelede paçala çeştl şlemle çn b bölümden dğene taşınmaktadıla. Bu şeklde düzenlenen yeleşmde zamanın büyük b kısmı bekleme, taşınma ve makne ayalama çn kullanılmaktadı. Gup teknolojs anlayışı, bu anlayışın üetmde uygulanması olan hücesel üetm endüstde yapılan uygulamaladan göüldüğü üzee üetmde vemllğ atımak amacıyla kullanılmaktadı. Hücesel üetmn amacı, paçala aasındak benzelkten yaalanaak üetmde etknlğe ulaşmak başka b fade le daha az süede, daha az malyetle ve daha y ntelkte daha çok çıktı elde edeblmekt. Bu çalışma, şanzuman paçalaı üetm yapan ve süeç yeleşmne sahp b Otomotv Fabkasının Şanzuman Bölümü çn hücesel üetm sstemn kuaak bu sstemn şletmeye sağladığı avantajlaın nele olduğunu bellemşt. Anahta Kelmele: Üetm Sstemle, Hücesel Üetm Sstem, Tavlama Benzetm, Benzetm. Abstact In today s nceasngly compettve busness wold, companes ty to gan advantage n ths competton by poducng hgh qualty poducts that have low unt costs. Manufactung companes can acheve ths objectve by mpovng the nne mechansms and eoganzng the equpment. In the busness entepses usng functonal layout, that s goupng manufactung opeatons togethe on the bass of the functon, pats ae tansfeed between the unts. Howeve, n such a layout aangement, a consdeable amount of tme s wasted dung the tansfe and machne settngs opeatons. As the applcatons of cellula poducton n the feld of ndusty - whch s the pactcal applcaton of goup technology n poducton - clealy shows, the dea of goup technology s used to ncease poductvty. The ultmate goal of cellula manufactung s to acheve effcent poducton by explotng the smlates among the pats, n othe wods to obtan moe outcomes n a shote tme that have hgh qualty and low unt cost. Fo the puposes of ths study, a cellula poducton system was establshed fo the Geabox Poducton Unt of a Ca Factoy and the advantages of ths applcaton wee detemned accodngly. Keywods: Manufactung Systems, Cellula Manufactung System, Smulated Annealng, Smulaton. Gş Üetm, hammaddele üzende fzksel ya da kmyasal btakım değşklkle geçekleşten enej uygulamalaı yoluyla bu hammaddele üüne dönüştüme süecd (Htom, 1996, s.4). Üetm sstem se b şletmenn malat şlemlen yene getmek çn oganze edlmş nsan, makne ve malzemelen baaya getlmesd (Htom, 1996, s.2). Üetm ss- Yd. Doç. D. Öznu Öztük, Anadolu Ünvestes AÖF, sbd.anadolu.edu.t 77

2 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes temlen; üetm yöntem, üün tüü ve üetm mktaı ktelene göe faklı bçmlede sınıflandımak mümkündü (Kobu, 23, s.41). Yaptıklaı üetm mktaına göe üetm sstemle atölye tp üetm sstem, pat tp üetm sstem ve ktle üetm sstem olaak sınıflandıılmaktadı (Goove, 21, s.4). Değşen koşullaa paalel olaak oluştuulan yen düşüncele ışığında bu üetm sstemle üzende yen sstem yapılanmalaı sonucu yalın üetm sstem, esnek üetm sstem ve gup teknolojs hücesel üetm sstem adıyla anılan yen üetm sstemle alan yazında ye almıştı. B üetm şletmesnn uzun dönem amaçlaı, pazadak yen önce koumak, sona gelştmek ve maka olmaktı. Günümüzde düşük bm malyetl ve yüksek kaltel üünle üetm şletmele çn ekabet avantajı olaak tanımlanmaktadı. Bu avantajın sağlanmasında üetm şletmele çn çsel mekanzmalaının gelştlmes ve sahp olduklaı ekpmanlaın (maknelen) yenden düzenlenmesnn önem büyüktü. Üetmn yapıldığı fabkalada ekpmanla, sabt, şlevsel (süeç), hücesel ya da üün yeleşmne göe düzenlenmekted. Bu yeleşm tülenn şematk göstem Şekl 1 de velmekted (Goove, 21, s.3). İş İstasyonlaı (maknele) İşç Taşınabl ekpman İşçle Üün a. Sabt Yeleşm b. İşlevsel (Süeç) Yeleşm İş Akışı İşç Maknele İş Akışı İstasyonladak İşçle c. Hücesel Yeleşm d. Üün Yeleşm İş Bmle Kaynak: Goove, 21. Şekl 1. Fabka Ekpman Yeleşm Tüle. Kaynak: Goove, 21. Şekl 1. Fabka Ekpman Yeleşm Tüle Sabt yeleşmde şçle ve şlem ekpmanlaı büyük ve ağı olan üün etafında çalışıla. İşlevsel (süeç) yeleşmde paçala çeştl şlemle çn b bölümden dğene taşınmaktadıla. Bu şeklde düzenlenen yeleşmde paçala, zamanının büyük b kısmını şlemle öncesnde ve sonasında beklemeye, bölümle aasında taşınmaya ve makne ayalamaya hacamaktadı. Bekleme, gdp gelme ve ayalamada kaybedlen zaman üetm tedak zamanını atımakta bunun sonucunda da düşük vemllk oluşmaktadı. Hücesel yeleşmde benze paça ya da üünle şleyeblen ekpmanla ayalama çn öneml b zaman kaybı olmadan blkte guplandıılmaktadıla. Paçalaın ya da üünlen şlenmes ya da montajı bu hücele çnde geçekleştlmekted. Üün yeleşmnde se, b hat üzende ye alan ş stasyonlaı vadı ve paçala b üünü oluştumak çn ş stasyonlaı aasında fzksel olaak haeket etmekted (Goove, 21, s.6). Hücesel üetm, gup teknolojs felsefesnn üetmde uygulanmasıdı. Gup teknolojsnde hücesel üetm düzenlemes özellkle Ameka da üetme uygulanan b düzenleme bçmd. İlk kez Mtofansu ve A. P. Sokolovsk taafından 194 lı yıllaın sonlaında Sovyetle Blğ nde tanımlanmış ve lk aaştımala F. E. Flandes taafından üetm ve kontol sounlaını gdemek çn başlatılmıştı (Dem ve Gümüşoğlu, 23, s.277). 78

3 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) Hücesel Üetm Sstem Hücesel Üetm Sstem nn Tanımı Hüce, benze hammaddeleden, paçaladan veya üünleden meydana gelen ale ya da alele üzende çoklu ve adışık şlemlen yapıldığı bbne yakın konumlandıılmış ş stasyonlaının oluştuduğu b gup şeklnde tanımlanmaktadı. İmalat hüces se, üünle oluştuan malzemele üzende fzk şlem ve dönüşümün uygulandığı hüced (Hye ve Wemmelöv, 22, s.18). Hücesel üetmn amacı, paçala aasındak benzelkten yaalanaak üetmde etknlğe ulaşmaktı. Başka b fade le daha az süede, daha az malyetle ve daha y ntelkte daha çok çıktı elde edeblmekt. B hücesel üetm sstemnde hüce; paça alelenden ve makne guplaından oluşmaktadı. Paçalaın dğe hücelele mnmum lşk le şlendğ hücele elde edlmeye çalışılmaktadı (Adl, vd., 1996, s.1361). Üetm maknelenn sayısı, tple ve kapastele le üetlen paçalaın sayısı, tple ve he paça çn üetm ota planlaı blndğnde maknele ve onlala lşkl paçala hücele oluştumak çn blkte guplandıılablmekted. Hüce oluştuma çn öncelkle paçalaın ve maknelen sayılaı bellenmekted. Daha sona se paça alele le makne hücele bellenmekte ve paça alele şlenecekle makne hücesne atanmaktadı. Hüce oluştumada, paça alelenn bellenmes, makne hücelenn bellenmes, hücelen alelee atanması ya da alelen hücelee atanması gb bbleyle lşkl kaala velmekted (Selm, vd., 1998, s.4). Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Hücesel Üetm Sstem nn Üstün ve Zayıf Yönle Hücesel üetm sstem le paçalaın sstem çesnde taşınması ve sstemde dolaşan paça sayısı azalmakta, üetm sües ve makne ayalama sües kısalmakta böylece küçük patlen üetmnn yapılması daha ekonomk olmaktadı. Bunun yanında, b şç hüce çesnde bden fazla makneye atanaak emek tasaufu sağlanmakta ve kalte çalışmalaı kolay yüütülmekted. Sstemdek paça sayısındak azalmadan dolayı, yen maknele eklemek ve genşlemek çn öneml ölçüde kullanılabl alan kazanılmaktadı (Sngh ve Rajaman, 1996, s.4-7). Hücesel üetm sstemnn üstünlükle yanında, paça alelenn bellenmesnde ve hücele aasındak ş yüklemesnn dengelenmesnde yaşanan zolukla, yen düzenlemenn getdğ ek malyetle ve çalışanlaın eğtlmesnn zaman alması gb nedenleden dolayı zayıf yönle de bulunmaktadı (Taylo ve Russell, 26, s.224). Endüstde hücesel üetm sstemn uygulamanın nedenle konusunda geçekleştlen çok sayıda aaştıma vadı. Bu aaştımaladan b tanes Wemmelöv ve Johnson ın 1996 yılında 46 şletmeye uyguladıklaı ankett. Bu 46 şletme üünlen üetken hücesel üetm sstemn kullanmaktadı ve çoğunlukla bu şletmele metal endüstsnde faalyet göstemekted. Bu şletmelen hücesel üetm sstemn oluştuma nedenle ve he b nedene vedkle otalama önem deeces Tablo 1 de göstelmekted (Wemmelöv ve Johnson, 1997, s.33). Tablo 1. İşletmelen Hücesel Üetm Sstemn Oluştuma Nedenle Tablo 1. İşletmelen Hücesel Üetm Sstemn Oluştuma Nedenle S ıalama Neden Otalama Önemllk Deeces 1 Üetm süesn azaltmak 4,51 2 S stemde bulunan paça stoğunu azaltmak 4,33 3 Paça / üün kaltesn atımak 4,22 4 Müşte spaşlene cevap veme süesn azaltmak 4,22 5 Taşıma uzaklıklaını ve taşıma süesn azaltmak 4,14 6 İmalat esneklğn atımak 3,81 7 B m malyet azaltmak 3,8 8 Üetm planlama ve kontolünü bastleştmek 3,62 9 Çalışanlaın bağlılığını atımak / kolaylaştımak 3,57 1 Ayalama süelen azaltmak 3,43 11 Btmş mal stoğunu azaltmak 3,41 Not: Heb neden 1'den 5'e kada 5'l ölçek kullanılaak ölçülmüş tü "1: Önemsz " "5: Çok Öneml" anlamındadı. sbd.anadolu.edu.t 79

4 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes Hücesel üetm sstem uygulamalaının duumunu otaya çıkatmak, ABD dek yayınlanmış hücesel üetm sstem uygulamalaıyla kaşılaştımak ve uygulamadak sounlaı analz edeek geleceğe yönelk hücesel üetm sstem statejlen bellemek amacıyla Tükye de de b çalışma geçekleştlmşt yıllaı aasında geçekleştlen çalışma, çeştl ölçekledek 44 fmayı ve toplam 27 hücey kapsamaktadı. Bu çalışmada, fmala hücesel üetm sstem pojelen b takım teknk ve fnansal kısıtla altında geçekleştdklen fade etmşled. Bu kısıtla ve bunlaa da oanla aşağıda göstelmekted (Dumuşoğlu, vd., 23, s.1). Üün / süeç paametele %81 Yen donanım / makne satın alamamak %69 İmalat alanı %56 Paçalaın / üünlen tamamen b hüce çnde tamamlanması %56 Fnansman %5 Üetm mktaı geeksnm %44 İşgücü geeksnm %19 Üst yönetmn sabısızlığı %6 Ayıca hücelede şlenen paçalaın %32 s hüce çesnde tamamlanamayıp, dğe b hücey zyaet etmek zounda kalmaktadı. Sonuç olaak hüce uygulamalaında %68 oanında hüce bağımsızlığı mevcuttu. Bunun yanısıa ncelenen fmalada hüce oluştuma le lgl k temel yaklaşım mevcuttu. Bunla: 1. İlk önce üün / paça alele bellen. Daha sona bunlaın üetm çn geekl olan donanım, maknele ve şgöenle atanı. 2. İlk önce klt donanım / makne seçl. İlgl donanım / maknele, klt maknenn yanına yeleştl. Hücesel Üetm Sstem Oluştuma Adımlaı Hücesel üetm sstemn oluştuma adımlaı: Paça makne matsnn oluştuulması: Üetlecek paçalaın üetm çn geekl şlem blglen çeen b a a pm paça makne matsnde, a pm p paçasının m maknesnde şlenp şlenmedğn göste. Eğe p paçası m maknesnde şlenyosa 1, şlenmyosa (ya da boşluk) değe atanı. Aşağıda velen önek a paça makne mats, altı paça ve altı makneden oluşmaktadı. Bu paça makne mats paça alesn ve makne gubunu bellemek çn çapaz blok fomunda teka düzenleneek aşağıdak a mats oluştuulmuştu (Adl, vd., 1996, s.1361). Makne Makne Paça Paça a Mats a' Mats a mats, {(Makne:1,3,5), (Paça:1,4,5)} ve {(Makne:2,4,6), (Paça:2,3,6)}.olmak üzee bbne bağlı k hüceden oluşmuştu. Bu bölümleme netcesnde 1, 5 ve 2 nolu üç paçanın dışta kalan paçala olduğu ve 1 nolu maknenn boş (sıfı) olduğu göülmüştü (Coello ve Calos, 25, s.59). Elde edlen bölümlemenn kaltes hücelen çesnde ye alan laın [boşlaın (vods)] sayısı ve hücelen dışında ye alan 8

5 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) 1 len [dışta kalan paçalaın (exceptonal pats)] sayısı az olduğunda yükselmekted., b hüceye atanan maknenn o hücedek b paçanın şlenmes çn geekl olmadığını fade etmekted. Hüceledek laın sayıca çokluğu vemsz genş hücelee neden olmaktadı. Bu da hüce çnde paçala çn ek taşıma geektğ anlamına gelmekted. Hüce dışında ye alan 1 le, b paçanın atanmış olduğu hücede bulunmayan b makne taafından şlenmes geektğn otaya koymaktadı. Bu duumda bu paça, şlemle çn faklı hüceye uğamak zounda olduğundan, hücele aasındak taşıma atmakta böylece hücele aasında daha fazla koodnasyon geekmekted (Adl, vd., 1996, s.1362). Hüce oluştuma yöntemnn bellenmes: Lteatüde makne paça alelenn bellenmesnde, b başka anlatımla hüce oluştumada kullanılablecek üç yaklaşım bulunmaktadı (Offodle, vd., 1994, s.197). Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Gösel nceleme; paça çeştllğnn düşük olduğu duumlada kullanılan bu yaklaşımda paçalaın geometlene göe paça alele oluştuulmaktadı. Gösel ncelemey yapan kşnn uzman olması ve deneyml olması çok önemld. Paça özellklenn temel alınması; paça çeştllğ yüksek olduğunda benmsen. Buada paçalaın taşıdığı özellkle göz önünde tutmak çn paça özellklen dkkate alan paça kodlama ve sınıflandıma sstemle kullanılı. Paça üetm süecnn temel alınması; paçalaın üetm otalaındak blglen analz edlmesyle hücele oluştuulmaktadı. Bu analz bastt ve hızlı b şeklde hücelen oluştuulmasına mkan ve. Kullanılacak çözümleme yöntemne göe hüce oluştuma yöntemle, Şekl 2 de gösteldğ gb beş başlık altında ele alınmaktadı (Selm, vd., 1998, s.7). Hüce Oluştuma Yöntemle Tanımlayıcı Yöntemle Kümeleme Analzn Temel Alan Yöntemle Matematksel Pogamlama Yöntemle Gafk Bölümleme Yöntemle Yen Gelştlen Dğe Yöntemle PFI MGI PF / MG LP & NLP LQP GP DP Kaynak: Selm. vd Şekl 2. Hüce Oluştuma Yöntemlenn Sınıflaması Kaynak: Selm, vd., Şekl 2. Hüce Oluştuma Yöntemlenn Sınıflaması Tanımlayıcı Yöntemle: Paçala ve maknele ayı ayı ya da eşzamanlı olaak guplandıılmaktadı. Guplama PFI (Pat Famles Identfcaton) yöntemnde, öncelkle paça alelenn bellenmes ve daha sona bu alelee maknelen atanması şeklnde, MGI (Machne Goups Identfcaton) yöntemnde, öncelkle makne guplaı bellenmes ve daha sona bu guplaa paça alelenn atanması ve PF/ MG (Pat Famles/Machne Goupng) yöntemnde se, paça alele ve makne guplaı eşzamanlı olaak bellenmes le geçekleştlmş olu (Selm, vd., 1998, s.7). Kümeleme Analzn Temel Alan Yöntemle: Buada amaç; kamaşık ve setlendek yapıyı tanımlamak çn nesnele ya da onlaın özellklen kümele çnde guplamaktı. Bu guplamada sıalama-temell kümeleme yöntemle, hyeaşk kümeleme yöntemle ve hyeaşk olmayan kümeleme yöntemle kullanılablmekted (Selm, vd., 1998, s.8). Matematksel Pogamlama Yöntemle: Bell kısıtla altında amaç fonksyonunun en y değen veen kaa değşkenlenn bellenmes çn b matematksel model kuulmakta ve çözülmekted (Sngh ve Rajaman, 1996, s.97). Buada doğusal ve doğusal olmayan pogamlama (LP ve NLP), kaesel pogamlama (QP), dnamk pogamlama (DP) ve hedef pogamlama (GP) kullanılablmekted (Selm, vd., 1998, s.9) Gafk Bölümleme Yöntemle: Paça makne mats gafk fomülasyonu şeklnde göstel. sbd.anadolu.edu.t 81

6 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes Bu gafkte maknele ve/veya paçala düğümlede göstel ve paçalaın şlenmesne göe bu düğümle bleştl (Sngh ve Rajaman, 1996, s.14). Yen Gelştlen Yöntemle: Hüce oluştuma poblem b optmzasyon poblemd. Optmzasyon algotmalaı uzun b hesaplama zamanı le yeel b optmal çözüm sağlala. Bu algotmala başlangıç çözüme, gd paça makne matsnn guplanabllğne ve bellenecek hüce sayısına duyalıdı. Bu dezavantajlaı gdeecek yen yöntemle son zamanlada otaya çıkmıştı. Bunla; tavlama benzetm, genetk algotmala, sn ağlaı, tabu aaştıması ve hedef analz yöntemled (Sngh ve Rajaman, 1996, s.128). Hücesel Üetm Sstem Oluştumada Kullanılacak Yöntemnn Seçlmes Yöntemlen Değelendlmes Hücesel üetm sstem oluştumada kullanılan yöntemlee lşkn öncek açıklamalaa bakıldığında hüce oluştuma yöntemlenn çoğu sezgseld; başlangıç matsnden çok etklenle ve zounlu olaak y b sonuç elde edemeyeblle. Bu nedenle optmal (en y) çözümle sağlayablen matematksel pogamlama yöntemnn kullanılması uygun olmaktadı. Matematksel pogamlama model kuulduktan sona, paça ve maknelen sayısının az olduğu duumlada, optmal çözüm matematksel pogamlama modelnn çözülmesyle elde edleblmekted. Ancak, paça ve makne sayısının çok olduğu duumlada çözüm çn uzun blgsaya zamanı geekmekted. Bundan dolayı, analtk olaak çözümlenemeyen matematksel pogamlama modellen kabul edlebl b zaman süesnde çözmek çn etkl b sezgsel algotma olan tavlama benzetm yöntem gelştlmşt (Sngh ve Rajaman, 1996, s.18). Matematksel Pogamlama Modelnn Tanıtılması Adl, Rajaman ve Stong amaç fonksyonu doğusal olmayan temle çeen, paça ve maknele eşzamanlı olaak guplayan b doğusal olmayan tamsayılı pogamlama model önemşled. Modele lşkn açıklamala aşağıda velmşt (Sngh ve Rajaman, 1996, s.18): Amaç fonksyonu: Mnz = wpma pmx ( 1 ymc ) + ( 1 wpm )( 1 a pm ) Kısıtla: Kaa değşkenle: Paametele: pmc x = 1 p x c x y mc y mc, y mc 1 = N 1 = m m {, } pmc 1 pmc A = Rotalaına göe paçalaın hang maknelede şlem göeceğn gösteen mats. a mats elemanı üetm planında p paçasının m maknesnde şlenp şlenmedğn pm (şlenyosa 1, şlenmyosa değen alı) göstemekted. N m = m tpndek maknelen sayısı w pm = p paçası ve m maknesne kaşılık gelen dışta kalan paçanın ağılığını gösteen oan ( w pm 1) eğe p paçası c hücesne tahss edlmşse ve üetm planı seçlmşse dd. eğe makne tp m den b adet c hücesne atanmışsa dd. (1 - w pm ) = p paçası ve m maknesne kaşılık gelen boşun ağılığını gösteen oan x y mc Modelde kullanılan ndsle: p: Paça (p = 1, 2, P) m: Makne tp (m = 1, 2, M) c: Hüce (c = 1, 2, C) : Üetm planı ( = 1, 2, R p ) 82

7 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) Gelştlen doğusal olmayan matematksel modeln amacı, boşla ve dışta kalan paçalaın ağılıklı toplamının mnmzasyonudu. Amaç fonksyonunda, pmc katkısını, w a x 1 y pm pm mc 1 wpm 1 a pm pmc dışta kalan paçalaın se boşlaın katkısını göstemekted. Bnc kısıt, he paçanın hüceleden bne atanmasını ve paça çn sadece b üetm planının seçlmesn sağlamaktadı. İknc kısıt hücelee atanan maknelen sayısının kullanılabl maknelen toplam sayısını aşmamasını sağlamaktadı. Üçüncü kısıt se x ve y değşkenlenn, 1 tamsayı olması koşulunu sağlamaktadı. C, hücelen sayısının üst lmt olaak velmekted, ancak model uygun hüce sayısını da bellemekted (Adl, vd., 1996, s.137). Matematksel Pogamlama Modelnn Çözümü - Tavlama Benzetm Az sayıda makne ve paça sayılı küçük poblemle yukaıda tanıtılan doğusal olmayan matematksel pogamlama model le çözüleblmekted. Ancak çok sayıda makne ve paça sayılı büyük poblemlen çözümünde bu mümkün olmamaktadı. Tavlama benzetm çok büyük çaplı poblemlen çözümlende, 3 paça (72 üetm otası) ve 5 makne büyüklüğüne kada test edlen tüm poblemle çn optmal çözümle bulmaktadı (Chen, vd., 1995, s.2613). Tavlama benzetm yöntem adını, katılaın fzksel olaak tavlanması süecne olan benzelğnden almaktadı. Buada katı ısıtılmakta ve daha sona atomlaının düzenl b dzlş yapısına ulaşmasına başka b fade le düzenl b kstal kafes yapısına ulaşmasına kada yavaş b şeklde soğumasına zn velmekted. Eğe soğuma çzelges yete kada yavaşsa, katıyı oluştuan atomlaın peyodk olaak düzenlenmes anlamına gelen kstal yapı çok düzenl olmaktadı (Glove, 22, s.288). Tavlama benzetm optmzasyon poblemlende, global mnmumu (bütünsel enküçüğü) aama le temodnamk davanış aasında lşk kumaktadı. B optmzasyon poblemne x y mc Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs uygulanan tavlama benzetm algotmasının he b teasyonunda, k çözüm (mevcut çözüm ve seçlen yen çözüm) çn oluştuulan amaç fonksyonu değele kaşılaştıılmaktadı. Gelşme gösteen çözümle he zaman kabul edlmekte, ancak gelşme göstemeyen çözümlen b kısmı global en yy aamada yeel en yden kutulmak ümdyle kabul edlmekted. Gelşme göstemeyen çözümlen kabul olasılığı sıcaklık paametesne bağlı olmaktadı (Glove, 22, s.288). Tavlama benzetm Kkpatck taafından tanıtıldıktan sona, çok çeştl aaştıma alanlaında başaılı b şeklde uygulanmıştı. Bu çalışma alanlaı, üetm kontol poblemle, blgsaya tasaım poblemle, VLSI tasaım poblemle, vetabanı sstem tasaım poblemle, hemşe çzelgeleme poblemle, zaman çzelgeleme poblemle, aaç güzegah poblemle, atölye poblemle, yeleşm poblemle ve gafk poblemled (Chen, vd., 1995, s.264). Optmzasyon poblem le tavlama şlem aasındak lşkde, katının duumlaı optmzasyon poblemnn muhtemel çözümlene ve bu duumlaın enejle de çözümlee at amaç fonksyonu değelene kaşılık gelmekted (Kaaboğa, 24, s.28). Fzksel sstemlede sıcaklık fzksel b anlama sahpken tavlama benzetmnde sıcaklık b kontol paametesd. Tavlama süec ve optmzasyon poblem aasındak kaşılaştıma Tablo 2 dek gb özetlenebl (Abduelmola, 2, s.72). Tablo 2. Tavlama Süec ve Optmzasyon Poblem Aasındak Kaşılaştıma Tablo 2. Tavlama Süec ve Optmzasyon Poblem Aasındak Kaşılaştıma Tavlama Süec Optmzas yon P oblem S ıcaklık Fzks el s s temn duumu Duumun enejs Mnmum enej İteas yonlaın s ayıs ının kontol edlmes nde kullanılan b kontol paametes Poblemn çözümü Amaç fonks yonu değe E ny çözüm Tavlama benzetm algotması Şekl 3 dek gb beş adımda tanımlanabl (Jones, 23, s.14). sbd.anadolu.edu.t 83

8 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes Mevcut Çözüm B Başlangıç Çözüm Oluştu Rassal Olaak Değşklk Yap Yen Çözüm Yen Çözümü Oluştu Oluştuulan Çözümü Değelend Eny Çözüm Sıcaklığı Azalt Şekl Tavlama Benzetm Algotması Kaynak: Jones, 23. Kaynak: Jones, 23. Şekl 3. Tavlama Benzetm Algotması Tavlama benzetmnde poblemn çözümüne başlangıç b çözümde başlanı ve b dz haeket (kaa değşkenlenn değendek değşmele) ya optmum çözüm elde edlene ya da poblem gelştlemeyeek yeel b optmumda donmaya başlayana kada kullanıcının tanımladığı tavlama çzelgesne göe yapılı. Yeel b optmumda donmadan kaçınmak çn, algotma çözüm uzayında yavaş b şeklde leletl. Amaç fonksyonu değenn kontollü olaak gelştlmes, bell b olasılıkla (bu olasılık amaç fonksyonu değende ve mevcut ısı deecesndek değşm sonucuna bağlıdı ve algotma leleken düşüülü) gelşme sağlamayan haeketlen kabul edlmes le başaılabl (Chen, vd., 1995, s.263). Kısım 3.2. de fade edlen paça ve maknele eşzamanlı guplayan doğusal olmayan matematksel pogamlama model le k tp kaa velmekted. Bunla: makne atamalaı ve paça atamalaı (ya da tahss) kaalaıdı. Eğe makne ataması blnse, paça ve maknele eşzamanlı guplamak çn doğusal olmayan matematksel model, paçalaı makne guplaına atayan (tahss eden) aşağıdak modele ndgeneblmekted. Bu model lede bahsedlen atama algotması le çözüleblmekted (Adl, vd., 1996, s.1375). Amaç fonksyonu: Kısıtla: Mnz 1 = B pmc x ( Bpmc = wpma pm( Ymc ) + ( 1 wpm )( 1 a pm ) Y mc pmc x = 1 p, x {,1 } c 1 ) Buada x değşken bağımsız olaak he b p = 1, 2, P çn çözüleblmekted. He b p paçası çn bu * poblemn çözümlenmesnde öncelkle x * = 1 olaak, B = * Mn B se olaak atanmaktadı. * ve kalan ( c c *, * ) c m pmc x 84

9 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) Tavlama Benzetm Algotması Tavlama benzetm algotmasının adımlaı aşağıda gösteldğ gbd (Adl, vd., 1996, s.1376). [] Başlangıç.1. Tavlama paametelen tanımla. T AT mn α max R f : Başlangıç deeces : He deecedek kabul edlen mnmum değşme : Azaltma faktöü : Maksmum teasyon sayısı : Son kabul oanı.2. Başlangıç teasyon sayacı: =.3. [1] 1.7. adımındak koşullala kaşılaşana kada adımlaındak döngüyü yüütün l =, AT = 1.2. İç döngü çn başlangıç çözüm, l = l Başlangıç makne atamasını oluştuun ve tahss alt poblemn çözeek paçalaı atayın (SOL (paça alele ve makne guplaı), OBJ (amaç fonksyonu değe) değelen elde edn). (Buada atama altpoblem, lede velen atama algotması le çözülmekted.) SOL = SOL, OBJ = OBJ l OBJ l1 OBJ adımındak koşullala kaşılaşana kada adımlaındak döngüyü yüütün. Makne atamalaının değştlmesyle yen b çözüm oluştuun ve yen makne ataması çn paça tahssn elde edn ( SOL, OBJ ). l l Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Eğe d ya da se, AT = AT + 1 Değlse, kabul edl. Çözüm eddedl. SOLl = SOL, l 1 OBJ l = OBJ l Eğe aşağıdak koşulladan bs geçekleşse, 1.4. = AT AT mn ya da l M1xM1 (M1 = maknelen sayısı), L (Makov zncnn uzunluğu)= l olu ve döngüye son vel ve 1.4. adımına geçl. Yukaıdak koşulla sağlanmazsa; adımına dönülü ve devam edl Soğutma deecesn azaltın, T = a T Eğe aşağıdak koşulladan bs geçekleşse, max ya da Kabul oanı (AT/L ) R f ya da Son 2 teasyon çn amaç değe aynı kalmışsa, Döngüye son ven ve 2. adıma gdn. Yukaıdak koşulla sağlanmazsa 1.1. adımına gdn ve devam edn. [2] En son kabul edlen çözümü yazdıın ve algotmayı sonlandıın. Oluştuulan makne atamalaına paçalaın tahss çn atama algotması kullanılı. Atama algotmasının adımlaı aşağıda gösteldğ gbd (Adl, vd., 1997, s.56): [1]. Gş SOL, OBJ w, P, M, C ve {a pm } matsn oku. l SOL = SOL assal l L 1, OBJ = 1 / T,1 e OBJ 1 L 1 sbd.anadolu.edu.t 85

10 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes [2] Başlangıç ataması Başlangıç b çözüm olaak, he maknenn bağımsız b hüceye atandığını vasayalım. C (C = M+1) hüces, hüce dışında olacak paçala çn boş kalmıştı. Öneğn makne 1, hüce 1 e atanı. [3]. Tahss ep p 3.1. p = 1 den P ye kada, (a) OP p = p paçası çn geekl maknelen sayısı. Yan paça makne matsnn p satıındak 1 len sayısı. (b) c = 1 den C ye kada, () NM c = c hücesne atanan maknelen sayısı () UP = paça makne matsnde, p satıı le c hücesne atanan tüm maknelen ye aldığı sütunlaın kesşmndek 1 len sayısı. () OP UP vp NM UP B w* ep 1 c wvp (c) B değe mnmum olan c (c*) hücesne p paçasını ata, 3.2. Amaç fonksyonunun değe p B * [4]. Btme. Sonuçlaı yazdı. Tavlama Benzetm Algotması çn Paamete Değelenn Bellenmes Tavlama benzetmnde, paamete değele çn çok çeştl seçmle yapılablmekted. Bundan dolayı algotmayı optmzasyon poblemlene uygulama aşamasında çeştl seçeneklele lgl kaala alınmaktadı. Bu seçenekle k guba ayılabl: pobleme bağlı yan poblemle lgl özel seçenekle ve algotmanın kends le lgl seçenekle. Bu seçenekle Tablo 3 de göstelmekted (Johnson, vd., 1989, s.869). Tavlama benzetmnn pefomansı büyük ölçüde algotmaya at seçeneklede beltlen döt paameteye bağlıdı. Bunla: Tablo 3. Tavlama 3. Tavlama Benzetmn Benzetmn Uygulamada Uygulamada Geçekleştlecek Geçekleştlecek Olan Seçenekle Olan Seçenekle Pobleme Özel Seçenekle 1. Çözüm ned? 2. Yen çözüm ned? 3. Çözümün amaç fonksyonu değe ned? 4. Başlangıç çözümü nasıl bellez? Algotmaya At Seçenekle 1. Başlangıç sıcaklığı nasıl bellez? 2. a azaltma faktöünü nasıl bellez? 3. He sıcaklıkta geçekleştlecek teasyon sayısını nasıl bellez? 4. Algotmanın ne zaman duacağını nasıl blz? Başlangıç Sıcaklık Değenn Bellenmes: Başlangıç sıcaklık değe hemen hemen tüm değşmle kabul edecek şeklde bellen başka b fade le AFD / T olmalıdı. Başlangıç sıcaklık değenn seçm çn Kkpatck e j 1 ve akadaşlaı şu kualı önemşled: Başlangıç sıcaklık değen büyük b değe olaak seçn ve pek çok değşklk geçekleştn. Eğe kabul oanı c (kabul edlen değşklklen önelen değşklk- lee bölünmes le bulunu) daha önce bellenen c değenden küçükse, başlangıç sıcaklık değe k katına çıkaılı. Bu, süeç kabul oanı c, c değen aşana kada südüülü. Söz konusu kual Johnson ve akadaşlaı taafından gelştlmşt. Buna göe, başlangıç sıcaklık değe, geçekleştlen assal değşklkle çn amaç fonksyonu değendek atışın otalamasının hesaplanmasıyla bellenebl. Bu fadey fomüle edesek (VanLaahoven ve Aats, 1987, s.59); 86

11 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) e Azaltma Faktöünün Seçm: d. T sıklıkla kullanılan sıcaklık deecesn azaltma kualıdı. Buada 1 T,1,2,, ye alan a azaltma faktöü (,1) aalığında sabt b sayıdı ve 1 e yakındı. Genellkle de,95 ya da,99 kullanılı. He Sıcaklık Deecesnde Geçekleştlecek İteasyon Sayısının Bellenmes: He sıcaklık deecesnde geçekleştlecek yen çözümlen sayısı sstemdek maknelen sayısı le büyüklük faktöü olaak adlandıılan sabt b sayının çapılması le bellen. İteasyon sayısının atmasıyla elde edlen yen çözüm sayısının atması sağlanı. Böylece global çözümü bulma olasılığı yüksel ancak blgsayaın çalışma sües de ata. Faklı büyüklük faktölenn etksn bellemek çn algotma bellenen değele çn çalıştıılıp değşmle gözlenmekted. Büyüklük faktöünün değelenn b öncek değen k katı olacak şeklde olduğu vasayılmaktadı. Büyüklük faktöü değele 1, 2, 4, 8, 16, olaak belleneblmekted (Abduelmola, 2, s.83). Duma Koşullaının Bellenmes: Lteatüde tavlama benzetm algotmasını dudumada kullanılan çok çeştl ktele mevcuttu. Bunla; amaç fonksyonu değe bell sayıdak teasyonda değşmemş aynı kalmışsa, teasyonlaın sayısı bellenen maksmum teasyon sayısını aşmışsa, kabul oanı velen son kabul oanından küçükse ve tanımlanan son sıcaklık değene ulaşılmışsa algotma duduulu (Sngh ve Rajaman, 1996, s.131). Uygulama AFD / T T Aaştımanın Yapıldığı Fabkanın ve Şanzuman Üetm Bölümünün Tanıtılması Bu çalışmada, geekl destek ve zn alınabldğ çn b Otomotv fabkası uygulama ye olaak seçlmşt. Fabkada kamyon le moto ve aktama oganlaı üetm yapılmaktadı. Fabkada üetlen üünle cago kamyon, 4 slnd moto, 6 slnd moto, şanzuman, aka aks ve ön düzen şeklnde sayılabl. Beltlen üünlen üetmnde; talaşlı malat, montaj, pes, ısıl şlem, kaynak, ölçüm, kesme, puntalama, AFD ln 1 Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs tonalama, bong, delme, fezleme, dş açma, azdıma, aspalama, taşlama, honlama, lebleme, ovalama, sementasyon, ndksyon, fosfatlama, kumlama, doğultma, kaynak, laze kaynak, sütünme kaynağı, boş, çapak alma, çatlak kontol ve şleme mekezle kullanılmaktadı. Fabkanın şanzuman bölümünde, üetm sstemlenn yeleşm tülenden bs olan süece göe yeleşm uygulanmaktadı. Bu bölümde aynı fonksyona sahp maknele b alanda toplanmıştı ve paçala şlem sıasına göe bu maknele aasında taşınmaktadı. Süeç yeleşm düzennde tess çesnde paçalaın takp edlmes oldukça kamaşıktı. Bu kamaşıklığa lave olaak paçala tona, taşlama ve azdıma bölümle aasında uzun mesafelede taşınmak zounda kalmaktadı. Aaştımanın Amacı ve Önem Aaştımanın amacı, uygulama yapılan şanzuman bölümü çn hücesel üetm sstemn tasalamak, mevcut üetm sstem olan süece göe yeleşm üetm sstem le tasalanan sstem kaşılaştımak ve hücesel üetm sstemnn uygulanması duumundak sonuçla konusunda kaa veclee blg sağlamaktı. Yöntem Aaştımanın Model Geçekleştlen aaştıma, kullanılan aaştıma yöntemne göe deneysel b aaştımadı. Aaştıma amacına göe se hem mevcut duumu otaya koyduğu çn tanımlayıcı (betmleyc) aaştıma, hem de mevcut ve yen üetm sstemlenn kaşılaştıılmasına ye vedğ çn açıklayıcı aaştımadı. Even ve Öneklem Aaştımanın even zhnde yaatılan, düşünsel, kavamsal şanzuman üetm sstemle topluluğudu. Bu aaştıma even tüü alanyazında tanımlanmış, düşünsel aaştıma even olaak smlendlmekted. Bu even tüü deneysel aaştımalaın özünü oluştuu (Çömlekç, 21, s. 47). Aaştımanın yapıldığı Otomotv Fabkası Şanzuman Üetm Sstem aaştımanın öneklemn oluştumaktadı. Vele ve Toplanması Aaştımada öncelkle Şanzuman bölümünde üetlen paçalaa ve bu bölümde ye alan maknelee at velen toplanmasıyla başlanmıştı. Bu vele: üetlen tüm paçalaın şlem sıalaı ve süele, tahle aasında üetlen şanzuman üntes sbd.anadolu.edu.t 87

12 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes mktalaı, şanzuman üntesn oluştuan paçalaın üetmnde kullanılan maknelee at aızalaaası ve aıza gdeme süele ve şanzuman bölümünün yeleşmn gösteen ölçekl b hatadan oluşmaktadı. Tüm bu vele fabkada konusunda yetkl kşleden sağlanmıştı. Fabkanın Şanzuman Bölümü nde b şanzuman üntesn oluştuan 23 paçanın üetm geçekleştlmekted. B şanzuman üntesn oluştumak çn kullanılan paçalaın adlaı ve he paçadan kaç adet kullanılması geektğ Tablo 4 de göstelmşt. Yılla tbayle üetlen şanzuman üetm mktaı se Tablo 5 de beltlmşt. Tablo 4. B Şanzuman Üntesn Tablo Oluştuan 4. B Paçala Şanzuman ve Adetle Üntesn Oluştuan Paçala ve Adetle Paça Adı Adet Paça Adı Adet Paça Adı Adet Paça Adı Adet Ana Ml 1 Avaa 1 Gup Ml 4 1 Kavama 5 1 Ana Ml 1 1 Çıkış Flanşı 1 Gup Ml 5 1 Kavama Ge 1 Ana Ml 2 1 Gş Ml 1 Kavama 1 1 Senkomeç Göbeğ Küçük 1 Ana Ml 3 1 Gş Ml Tutucusu 1 Kavama 2 1 Senkomeç Göbeğ Büyük 2 Ana Ml 5 1 Gup Ml 1 Kavama 3 1 Senkomeç Blezğ 3 Ana Ml Ge 1 Gup Ml 3 1 Kavama 4 1 Tablo 5. Yıllaa Göe Şanzuman Üetm Mktalaı Tablo 5. Yıllaa Göe Şanzuman üetm Mktalaı Yılla Üetm Mktaı Yılla Üetm Mktaı Şanzuman bölümünde üetlen hehang b paçanın, üetm şlem göeceğ makne dolu se üetm şlem o maknenn altenatf olan başka b maknede geçekleştlmekted. Başka b fade le bazı paçala çn altenatf üetm otalaı mevcuttu. He paçanın altenatf üetm ota sayısı Tablo 6 da paantez çesnde beltlmşt. Şanzuman bölümünde mevcut olan maknelen adlaı, sayılaı ve EM numaalaı Tablo 7 de velmşt. Tablo 6. Paçalaa At Üetm Rota Sayılaı Tablo 6. Paçalaa At Üetm Rota Sayılaı Paça İsm (Üetm Rota Sayısı) Paça İsm (Üetm Rota Sayısı) Paça İsm (Üetm Rota Sayısı) Ana Ml (2) Gş Ml Kavama 3 (2) Ana Ml 1 (8) Gş Ml Tutucusu Kavama 4 (2) Ana Ml 2 (8) Gup Ml Kavama 5 Ana Ml 3 (8) Gup Ml 3 (2) Kavama Ge (2) Ana Ml 5 (8) Gup Ml 4 (2) Senkomeç Blezğ (32) Ana Ml Ge (8) Gup Ml 5 (2) Senkomeç Göbeğ Büyük (5) Avaa (4) Kavama 1 Senkomeç Göbeğ Küçük (5) Çıkış Flanşı Kavama 2 (2) 88

13 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Tablo 7. Şanzuman Bölümünde Tablo Ye Alan 7. Maknele Şanzuman Bölümü'nde Ye Alan Maknele Makne Adı Mevcut Sayısı EM Mevcut Makne Adı Numaası Sayısı EM Numaası Duap Punta 1 93 Hoffman 2 78, 79 F.E. Matkap (Göbek Delme) 1 95 Fost Boş 1 71 F.E. Matkap (Gş Ml Delme) 1 94 Jones Shpman Taksan Suphna Makno Max Huth Raspa Htach 23 R III , 559 Nagel Mazak SQT Inteflux Htach 25/S Sakasan Yıkama Htach 2 S II Otosan Yıkama Huth ZEA Laze Huth AEZ 1 46 Bosch ECM Pfaute Raspa Fotuna , 521 Wea Huth 2 462, 464 Schaudt T Mazak DT , 2511, 2527 Schaudt PF Mazak SQT 4 257, 258, 2533, 2534 RZP Mo Sek 4 259, 2513, 2517, 251 Wea Pfaute 3 451, 452, 456 Mae Pes Renecke 3 551, 5513, 5517 Pes RZR 2 761, 762 Pes Taccella 3 557, 5511, 5512 Roto Flo Ana Ml, Gş Ml ve Gup Ml paçalaı 15 şel, Ana Ml 1, Ana Ml 2, Ana Ml 3, Ana Ml Ge paçalaı 24 el, Ana Ml 5 ve Avaa paçalaı 56 şalı, Gup Ml 3, Gup Ml 4, Gup Ml 5, Senkomeç Blezğ, Senkomeç Göbeğ Küçük ve Senkomeç Göbeğ Büyük paçalaı 36 şalı, Kavama 1, Kavama 2, Kavama 3, Kavama 4, Kavama 5 ve Kavama Ge paçalaı 55 şel, Çıkış Flanşı paçası 1 el ve Gş Ml Tutucusu paçası se 5 el patle halnde maknele aasında taşınmaktadı. Paçalaın makneledek şlem süele le lgl blgle yetkl kşleden alınmıştı. Çözümleme Şanzuman Bölümü Üetm Sstemnn Benzetm Modelnn Oluştuulması Modeln Vasayımlaı Şanzuman bölümü üetm sstemnn benzetm model, Duağan duum (Steady-state) olaak modellenmşt. Ssteme gelen şanzuman üntes taleple Tablo 5 de ye alan toplam üetm mktalaı vele yene aynı zaman dönemne lşkn aylık üetm mktalaı velenden elde edlmşt. B şanzumanın üetmnde faklı paçalaın kullanıldığı göz önüne alınaak üetm mktalaına göe bellenen paçala aası gelş sües ve bu süeye uyan olasılık dağılımlaı Aena 9. yazılımında ye alan Input Analyze pogamı le bellend. Modelde temel zaman bm olaak gün kullanılmıştı. Konuya lşkn kşlele yapılan göüşmele sonucunda, paçalaın maknele aasında şçle taafından patle halnde 5-6 km/sa. hızla taşındığı blgs esas alınmıştı. Bu duumda taşıma sües [taşıma uzaklığı*unif(,1-,12)] fomülü le dakka cnsnden hesaplandı. Aızala aası süe ve aıza gdeme süele detemnstk olaak gld. Paçala çn şlem sıası ve süele de detemnstk olaak sanye cnsnden gld. Yukaıda tanımlanan gdle temel alınaak Aena 9. yazılımı le benzetm model oluştuulmuştu. Modelde Staton-Pocess-Route modülle kullanılmıştı. Paçala Sequence modülünde tanımlanan şlem sıalaına, şlem süelene ve tansfe süelene göe maknelede şlenmekted. Recod modülü le de paçalala lgl olaak tansfe sües, bekleme sües, şlem sües ve üetm mktaı gb statstkle kaydedlmşt. Maknele çn bozulma duumlaı se Falue modülü kullanılaak tanımlanmış ve benzetm model oluştuulmuştu. Modeln Çalıştıım Paametelenn Bellenmes Oluştuulan benzetm modeln çalıştıablmek çn çalıştıım paametelenn bellenmes geekmekted. Benzetm modellende çalıştıım paametele; ısınma (wam-up) peyodu ve çalıştıım sües çn b uzunluğun bellenmesnden oluşmaktadı. sbd.anadolu.edu.t 89

14 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes Isınma peyodu uygun uzunlukta bellenmeld. Bu ne çok kısa ne de çok uzun olmalıdı. Şanzuman bölümünde üetlen tüm paçala çn analz Aena 9. yazılımında ye alan Output Analyze pogamı le yapılmıştı. Tüm paçala çn 5, 1, 15 ve 2 şel haeketl otalamala alınmış ve elde edlen gafkle ncelenmşt. İnceleme sonucunda 2 şel haeketl otalamada sstemn duağan duuma geçtğ bellenmşt. Çalışmamızda bu süe modeln doğulanması aşamasında yapılacak olan analzlede kolaylık sağlaması açısından 3 gün olaak tespt edlmşt. Buna göe model, çalışmaya başladıktan 3 gün sona sstem le lgl stenen statstkle tutmaya başlayacaktı. Çalıştıım uzunluğu, paçalaın maknelede şlenmes, maknele aasında taşınması gb tüm olaylaın pek çok kez geçekleşmesne fısat veecek şeklde uzun bellenmes geektğ çn çalıştıım uzunluğu b yıl olaak alınmıştı. Modeln Geçeklenmes Benzetm modelnn blgsayaa doğu b şeklde uyalanıp uyalanmadığı ve gd paametelenn yne doğu b şeklde fade edlp edlmedğnn kontolü Aena 9. yazılımında Tace komutu kullanılaak yapılmaktadı. Tace komutu, üetlen paçalaın adım adım hang makneye ne kada süede gttğnn, ne kada süe şlem gödüğünün takp edlmesn sağlamaktadı. Yapılan kontol sonucunda benzetm modelnn blgsayaa doğu b şeklde uyalandığı sonucuna vaılmıştı. Modeln Doğulanması Kuulan benzetm modelnn geçek sstem temsl edp etmedğ modeln doğulanması aşamasında bellenmeye çalışılı. Benzetm model le geçek sstem aasındak fakın statstksel olaak anlamlı olup olmadığının belleneblmes çn benzetm modelnn ve geçek sstemn pefomans ölçülenn otalamalaı aasındak fak çn güven aalığı bellenmekted. Eğe bellenen güven aalığı değen çese, k sstem aasında b fak olmadığı statstksel olaak söyleneblmekted. Çalışmamızda modeln doğulanması çn üetm mktaı pefomans gösteges olaak bellenmşt. Benzetm model b tekaı b yıl olmak üzee on teka olaak çalıştıılmıştı. Çalışma tekalaı sonucunda elde edlen he b paçaya at 11 aya lşkn üetm mktalaı, on teka çn bu mktalaın otalaması ve standat sapma değele Tablo 8 de göstelmekted. Mevcut üetm sstem çn tahle aasında paçalaın he b çn Ocak ayı dışında kalan 11 aya lşkn üetm mktalaının otalaması ve standat sapma değele se Tablo 9 da velmşt. Tablo 8. K uulan Benzetm Model İçn Üetm Mktaı (11 Aylık), Tablo 8. Kuulan Benzetm Model İçn Üetm Mktaı (11 Aylık), Otalama ve Standat Sapma Değele Paça Adı Teka Otalama S tan d at S apma Ana Ml , 16,1 Ana Ml ,8 66, Ana Ml ,8 165,5 Ana Ml ,4 179, Ana Ml ,4 81,2 Ana Ml G e , 153,2 Av aa ,6 494,2 Çıkış F lanşı , 117,9 G ş Ml , 63,2 Gş Ml Tututcus u ,9 59,1 Gup Ml , 127,5 G up Ml ,6 11,4 G up Ml ,6 11,4 G up Ml ,2 34,2 Kav ama ,5 65,8 Kav ama ,5 315,9 Kav ama ,5 259,9 Kav ama ,5 299,5 Kav ama , 59,1 Kav ama Ge ,5 318,7 S enkomeç Blezğ ,4 147,2 S enkomeç G öbeğ Büy ük ,7 93,8 S enkomeç G öbeğ K üçük , 17,8 9

15 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Güven aalığı aşağıda ye alan fomülle kullanılaak hesaplanmaktadı. Fomüllede ye alan gs nds geçek sstem, bm nds kuulan benzetm modeln, Y öneklem otalamasını, s öneklem standat sapmasını, n öneklem büyüklüğünü, m se even otalamasını fade etmekted. s n 2 s gs ngs gs 2 gs gs 2 2 s bm n bm s n 2 bm n 1 n 1 2 bm bm 2 2 sebestlk deecesnde, (1 - a) güven düzeynde; güven aalığı 2 2 gs kt. değ. gs bm gs bm tkt. değ. ngs nbm ngs 2 gs sbm Y Y t Y Y gs bm s He b paça çn hesaplanan güven aalığı değele Tablo 1 da göstelmekted. s s n 2 bm bm Tablo 1. %95 Güven Düzeynde Oluş an Güven Aalığı Değele Tablo 1. %95 Güven Düzeynde Oluşan Güven Aalığı Değele Paça Adı S ebes tlk Deeces Ktk Değe Alt S ını Üs t S ını Ana Ml 9,4-164,6 9551,8 A na Ml 1 9,2-1648,1 9543,7 A na Ml 2 9,1-161,2 9592,7 A na Ml 3 9, , 9571,3 A na Ml 5 9,2-1665,8 9526,2 A na Ml G e 9,8-1644,2 9549,3 A vaa 9, ,9 9525,8 Çıkış Flanş ı 9,5-1565,7 9626,9 Gş Ml 9,1-1685,3 956,4 Gş Ml Tututcus u 9,1-1661,2 953,5 Gup Ml 9,6-164,9 9552, G up Ml 3 9, 2, ,7 9412,7 G up Ml 4 9, -1778,7 9412,7 G up Ml 5 9, -1764,4 9427,1 Kavama 1 9,2-1669,8 9522, Kavama 2 9, ,2 9251,3 Kavama 3 9, ,7 934,8 Kavama 4 9, ,7 947,9 Kavama 5 9,1-1653,3 9538,4 Kavama Ge 9, ,3 9339,4 S enkomeç Göbeğ Küçük 9,1-1722,4 9471,6 S enkomeç Blezğ 9,1-4836, ,7 S enkomeç Göbeğ Büyük 9,1-3336,1 1947, Yukaıdak tabloda da göüldüğü üzee bütün paçalaın güven aalıklaı değen kapsamaktadı. Bu sonuca göe % 95 güven düzeynde, k sstemden bsnn daha y olduğuna da statstksel b kanıt olmadığı sonucuna vaılmıştı; başka b fade le kuulan benzetm model mevcut üetm sstemn doğu b şeklde yansıtmaktadı. sbd.anadolu.edu.t 91

16 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes Hücesel Üetm Sstemnn Oluştuulması Paça Makne Matsnn Oluştuulması Bölümünde beltlen vele kullanılaak öncelkle paça makne mats oluştuulmuştu. Mats, paçala ve üetm otalaının ye aldığı 18 satı ve maknelen ye aldığı 38 sütundan oluşan büyük b poblemd. Hüce Oluştuma Yöntemnn ve Tavlama Benzetm İçn Paamete Değelenn Bellenmes Hüce oluştuuken paçalaın üetm süec temel alınmış ve paçalaın üetm otalaındak blglen analz edlmesyle hücele oluştuulmuştu. Daha önce bölüm 3.2 de tanıtılan ve optmal (en y) çözümle sağlayan matematksel pogamlama model kullanılmıştı. Bu modeln çözümünde se tavlama benzetm yöntem uygulanmıştı. Matematksel modeln çözümü çn kısım de açıklanan tavlama benzetm algotması C-Shap pogamlama dl le kodlanmıştı. Blgsaya pogamı, paça makne mats ve tavlama benzetm algotmasının paamete değele gleek çalıştıılmıştı. Matste paçalaa ve maknelee numaala velmşt. Pogamda he b makneden kaç adet olduğu ve he b paça çn üetm ota sayısı da tanımlanmıştı. Algotma sonucu elde edlen çözüm b html dosyasına kaydedlmşt. Paça makne matsnn ve tavlama benzetm algotmasının paametelenn gd ekanı göüntüsü aşağıdak gbd Algotmanın uygulanması sonucu elde edlen çıktının ekan göüntüsü aşağıdak gb oluşmuştu. Pogam aynı hücede ye alan maknele ve paçalaı çeçeve çne almıştı. Paça numaası yanında paantez çesnde beltlen sayı o paça çn hang üetm otasının seçldğn göstemekted. 92

17 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) Tavlama benzetm algotması çn paamete değele aşağıda açıklandığı şeklde bellenmşt. Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Tavlama benzetm yöntemnde başlangıç sıcaklığının seçmnde kısım de fade edlen Johnson ve akadaşlaı taafından gelştlen fomül kullanılmıştı. Algotmanın b teasyonunun sonlanmasına yol açan l MxM (M = maknelen sayısı (57)) ktene göe algotmada b teasyon 3249 (57*57) kez çalıştıılaak he b çalıştıımdan elde edlen amaç fonksyonu değele yazdıılmıştı. Bu değelee göe; 1. Denenen değşmlen %8 nn kabul edlmes stenyosa yan,8 çn başlangıç sıcaklık değe, e AFD AFD / T,8 T 5,4 1 1 ln ln,8, ,4 / Denenen değşmlen %9 ının kabul edlmes stenyosa yan,9 çn başlangıç sıcaklık değe, e AFD AFD / T,9 T 11,4 1 1 ln ln,9, Denenen değşmlen %95 nn kabul edlmes stenyosa yan,95 çn başlangıç sıcaklık değe, e AFD 699,4 / 583 AFD / T,95 T 23,4 1 1 ln ln,95,51 699,4 / 583 1,2 1,2 1, Hemen hemen denenen tüm değşmlen kabul edlmes stenen b duum olduğuna göe kabul edlme olasılığı,95 olaak alındı ve başlangıç sıcaklık deeces de 24 olaak kabul edld. Azaltma faktöünü de daha yavaş b soğuma sağlamak çn a=,99 olaak alındı. He sıcaklık değende geçekleştlecek teasyon sayısının bellenmesnde kullanılan büyüklük faktöle sıasıyla 1, 2, 4, 8 ve 16 olaak ele alındı ve algotma T =24 ve a=,99 değele kullanılaak çalıştııldı. Elde edlen sonuçla aşağıda velmşt. K İteasyon S ayısı CPU 1,8 2,11 5, 9,4 17,75 AFD 12 9,6 9,8 9,6 9,6 CP U: Blgsaya hesaplama zamanı (saat). AF D: Amaç fonks yonu değe. Sonuçla ncelendğnde en y amaç fonksyonu değe olan 9,6 nın 2, 4 ve 5 büyüklük faktöü değelende geçekleştğ göüldü. Bu büyüklük faktölendek blgsaya hesaplama zamanlaına bakıldığında se en y blgsaya hesaplama zamanının 2,1 saat le büyüklük faktöü 2 değende olduğu bellend. Bu duumda büyüklük faktöü 2 olaak alındı. He sıcaklık deecesnde geçekleştlecek yen çözümlen sayısı sstemdek maknelen sayısı le büyüklük faktöünün çapımı olan 114 (57*2) olaak bellend. Yukaıdak sonuçlaa göe tavlama benzetm algotmasının bellenen paamete değele Tablo 11 de topluca velmşt. sbd.anadolu.edu.t 93

18 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes Tablo 11. Tavlama Tablo Benzetm 11. Tavlama Algotmasının Benzetm Paamete Algotmasının DeğelePaamete Değele Başlangıç Sıcaklık Deeces T : 24 Azaltma Faktöü a:,99 He Sıcaklık Deecesnde Geçekleştlecek İteasyon Sayısı: Duma Koşullaı: 114 İteasyonlaın sayısı bellenen maksmum teasyon sayısını (114) aşmışsa, Kabul oanı velen son kabul oanından (,1) küçükse, Amaç fonksyonu değe bell sayıdak teasyonda (son 2 teasyon) değşmemş aynı kalmışsa. Algotma bellenen paametelee göe çalıştıılmış ve elde edlen çözüme göe hücelede üetlecek paçala, bu paçalaın üetm otalaı ve üetmde kullanılacak EM numaalaına göe makne atamalaı oluştuulmuştu. Algotma sonucunda boşta kalan yan hçb hüceye atanmayan maknele bulunmaktadı. Bu maknele paçalaın hüce çnde şlenmek üzee çok beklememele çn altenatf üetm otalaında kullanılma duumlaına göe uygun hücelee atanmıştı. Boşta kalan maknelen ataması yapıldıktan sona elde edlen sonuç Tablo 12 de göstelmşt. Makne sayısı kısıtı nedenyle şlem gömek üzee başka b hüceye gtmes geeken paçala ve gttkle hücele se Tablo 13 de olduğu gb geçekleşmşt. Tablo 12. Maknelen Hücelee Tablo Atanması 12. Maknelen Hücelee Atanması Hüce Paça Ales Paça Adı Üetm Rotası Ana Ml 1 2 Ana Ml Ana Ml 3 2 Ana Ml 5 3 Ana Ml Ge 2 Avaa 2 2 Senkomeç Göbeğ (Büyük) 2 Senkomeç Göbeğ (Küçük) 2 94, 71, 852, 78, 259 Kavama 1 1 Kavama Kavama 3 1 Kavama , 559, 257, 258 Kavama 5 1 Kavama Ge 1 4 Gş Ml Tutucusu Ana Ml 2 5 Gş Ml 1 Gup Ml 1 EM Numaalaına Göe Makne Guplaı 453, 5525, 633, 758, 851, 525, 521, 2535, 2511, 451, 5513, 5517, 762, , 95, 56, 256, 46, 556, 631, 634, 643, 759, 2541, 2534, 456, 551, 555, 761, 5511, 557, Çıkış Flanşı 1 Senkomeç Blezğ 22 Gup Ml 3 1 Gup Ml 4 1 Gup Ml , 553, 533, 79, 462, 464, 2533, 2518, 2513, , 763, 2527,

19 Clt/Vol.: 13 - Sayı/No: 4 (77-1) Anadolu Ünvestes Sosyal Blmle Degs Tablo 13. Dışta Kalan Paçalaın Tablo Gttkle 13. Dışta Hücele Kalan Paçalaın Gttkle Hücele Hüce Paça Adı Gttğ Hüce Gttğ Hücede İşlem Gödüğü Makne EM Numaası 1 Avaa Gş Ml 1 633, Senkomeç Blezğ Paça alele ve makne guplaı yukaıda açıklandığı gb bellendkten sona hücelede ye alan maknele şledkle paçalaın üetm otalaına göe yeleştlmşt. 4. Hücede ye alan gş ml tutucusu paçası hacndek tüm paçala, EM No 872 Sakasan Yıkama, EM No 873 Otosan Yıkama ve EM No 871 Inteflux Çatlak Kontol maknelende şlem gödükle çn bu maknele tüm hücelee yakın olacak b şeklde yeleştlmşt ve maknele aasındak uzaklıkla ölçülmüştü. Tasalanan Hücesel Üetm Sstemnn Benzetm Modelnn Oluştuulması Tasalanan hücesel üetm sstemnn benzetm model oluştuuluken kullanılan vele kısım de velen ve aynı zamanda mevcut sstemn benzetm model oluştuuluken de kullanılan veled. Tasalanan hücesel üetm sstemnde maknele aasındak uzaklıklaı belleyeblmek çn öncelkle ölçekl b hata üzende tavlama benzetmne göe oluştuulan makne guplaı yeleştlmşt. Bu şlemn adından maknele aasındak uzaklıkla taafımızdan mete cnsnden yne hata üzenden ölçülmüştü. Tasalanan hücesel üetm sstemnn benzetm modelnn vasayımlaı kısım de beltlen mevcut üetm sstemnn benzetm modelnn vasayımlaı le aynıdı. Sadece maknele aasındak uzaklıkla tasalanan üetm sstemne göe değştlmşt. Mevcut üetm sstemnn benzetm model le tasalanan hücesel üetm sstemnn benzetm modelle aynı çalıştıım paametele le çalıştıılacaktı. Modeln geçeklenmes Aena 9. yazılımında Tace komutu kullanılaak yapılmıştı. Yapılan kontol sonucunda benzetm modelnn blgsayaa doğu b şeklde uyalandığı bellenmşt. Şanzuman Bölümü Üetm Sstem ve Tasalanan Hücesel Üetm Sstemnn Kaşılaştıılması Öncelkle k sstemn kaşılaştıılmasında kuulan benzetm modellenn kaç teka çalıştıılacağının bellenmes geekmekted. İk sstemn benzetm modelle, ısınma peyodu b ay ve he teka b yıl olmak üzee 4 teka çalıştıılmıştı. Aaştımada bağımsız değşken üetm sstem değşkend. Üetm sstem bağımsız değşkennn k gubu vadı. Bunla; mevcut üetm sstem ve önelecek üetm sstemd. Aaştımadak bağımlı değşkenle se; paçala çn otalama tansfe sües, paçalaın üetm mktaı ve paçalaın üetm sües olmak üzee üç taned. Bu duumda vele, tek yönlü manova kullanılaak test edlmşt. Şanzuman bölümü üetm sstem ve tasalanan sstemde paçala çn otalama tansfe sües, paçalaın üetm mktaı ve paçalaın üetm sües değele SPSS paket pogamında glmş ve vayans analz yapılmıştı. Vayans analznde, bağımsız değşkenmz k guplu ve öneklem sayılaı eşt olduğundan Box s test göz adı edlmş ve Hotellng s T 2 test statstğ dkkate alınmıştı (Feld, 25, s.599). Şanzuman bölümü üetm sstem ve tasalanan sstemle üetlen paçala çn otalama tansfe sües, paçalaın üetm mktaı ve paçalaın üetm sües pefomans göstegele aasında faklılık yoktu H : statstksel hpotez, faklılık vadı H : aaştıma hpotezne kaşı test edlmşt. Anlamlılık düzey a =,5 olaak bellenmşt. Paça tüle tbayle elde edlen Hotellng s T 2 test statstğ ve olasılık değele Tablo 14 de ye almaktadı. Tablo 14 ncelendğnde tüm paçala çn Hotellng s T 2 test statstğ (p<,5) anlamlı sonuçla vemşt. Başka b deyşle, üetm sstemnn paçalaın tansfe sües, üetm sües ve üetm mktalaı üzende etks vadı. Ancak bu etknn çeğ net değld. Bu test sonucu bze üetm sstemnn paçalaın tansfe sües üzende m, üetm sües üzende m yoksa üetm mktalaı üzende m etks olduğunu söylememekted. Etknn çeğn bellemek çn MA- NOVA analz çnde ye alan tek değşkenl testlen uygulanması geekmekted. SPSS paket pogamından alınan bu testn sonuçlaı Tablo 15 de göstelmekted. Buada paçala bazında, üetm sstemnn hang pefomans göstegelen etkledğ (p<,5) koyu enk hücelele fade edlmşt. sbd.anadolu.edu.t 95

20 B Otomobl Fabkasının Şanzuman Üetm Bölümü İçn Hücesel Üetm Sstem Önes Tablo 14. Paçala Tablo 14. İçn Paçala Hottelng s İçn T 2 Hottelng's Test İstatstğ T 2 Değele Test İstatstğ Değele Hottelng's T 2 Paça Adı Değe Sg. Ana Ml 2438,82, Ana Ml ,511, Ana Ml 1 Kavama ,85, Ana Ml ,267, Ana Ml 2 Kavama ,816, Ana Ml ,275, Ana Ml 3 Kavama ,826, Ana Ml ,35, Ana Ml 5 Kavama ,44, Ana Ml Ge 1598,13, Ana Ml Ge Kavama Ge ,674, Avaa 139,57, Çıkış Flanşı 1473,166, Gş Ml 116,67, Gş Ml Kavama ,543, Gş Ml Tutucusu 5478,48, Gup Ml 791,39, Gup Ml 3 782,876, Gup Ml 4 134,951, Gup Ml 5 626,839, Gup Ml ,336, Kavama ,936, Kavama 2 21,63, Kavama 3 16,639, Kavama 4 16,947, Kavama ,911, Kavama Ge 19,775, Senkomeç Blezğ 34479,61, Senkomeç Blezğ Ge 1377,89, Senkomeç Göbeğ Büyük 174,43, Senkomeç Göbeğ Küçük 3293,524, 96

Stokastik envanter model kullanılarak iş makinelerinin onarımında kullanılan kritik yedek parçalar için envanter yönetim sistemi oluşturulması

Stokastik envanter model kullanılarak iş makinelerinin onarımında kullanılan kritik yedek parçalar için envanter yönetim sistemi oluşturulması Stokastk envante model kullanılaak ş maknelenn onaımında kullanılan ktk yedek paçala çn envante yönetm sstem oluştuulması İlke Bçe 2 Jandama Genel Komutanlığı, Beştepe, Ankaa Nhat Kasap Sabancı Ünvestes,

Detaylı

BEL RL ZAMAN PER YOTLU ÇOK ROTALI DÖNGÜSEL SEFERLER YAPAN ARAÇLARDAN KURULU Ç LOJ ST K S STEM NE L K N MATEMAT KSEL MODEL ÖNER S

BEL RL ZAMAN PER YOTLU ÇOK ROTALI DÖNGÜSEL SEFERLER YAPAN ARAÇLARDAN KURULU Ç LOJ ST K S STEM NE L K N MATEMAT KSEL MODEL ÖNER S BEL RL ZAMAN PER YOTLU ÇOK ROTALI DÖNGÜSEL SEFERLER YAPAN ARAÇLARDAN KURULU Ç LOJ ST K S STEM NE L K N MATEMAT KSEL MODEL ÖNER S Hüseyn Selçuk KILIÇ M. Bülent DURMU O LU Muat BASKAK Mamaa Ünestes stanbul

Detaylı

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü B-Grubu 2014-2015 Bahar Yarıyılı Bölüm-II 25.02.2015 Ankara. Aysuhan OZANSOY

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü B-Grubu 2014-2015 Bahar Yarıyılı Bölüm-II 25.02.2015 Ankara. Aysuhan OZANSOY FİZ10 FİZİK-II Ankaa Ünvestes Fen Fakültes Kmya Bölümü B-Gubu 014-015 Baha Yaıyılı Bölüm-II 5.0.015 Ankaa Aysuhan OZANSOY Bölüm : Elektk Alan 1. Elektk Alan. Elektk Alan Çzgle 3. Süekl Yük Dağılımlaı 4.

Detaylı

FIRÇASIZ DOĞRU AKIM MOTORUN SAYISAL İŞARET İŞLEMCİ TABANLI KONUM DENETİMİ

FIRÇASIZ DOĞRU AKIM MOTORUN SAYISAL İŞARET İŞLEMCİ TABANLI KONUM DENETİMİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2006 : 12 : 1 : 37-41

Detaylı

Maliyet Performansının Ölçümü İçin Göreli Etkinlik Analizi: BIST Çimento Sektöründe Veri Zarflama Analizi Uygulaması

Maliyet Performansının Ölçümü İçin Göreli Etkinlik Analizi: BIST Çimento Sektöründe Veri Zarflama Analizi Uygulaması The PDF veson of an unedted manuscpt has been pee evewed and accepted fo publcaton. Based upon the publcaton ules of the jounal, the manuscpt has been fomatted, but not fnalzed yet. Befoe fnal publcaton,

Detaylı

SİLİNDİRİK DEPOLARININ SİSMİK YALITIM YÖNTEMİYLE DEPREMDEN KORUNMASI. Gökhan YAZICI 1,.Feridun ÇILI 2

SİLİNDİRİK DEPOLARININ SİSMİK YALITIM YÖNTEMİYLE DEPREMDEN KORUNMASI. Gökhan YAZICI 1,.Feridun ÇILI 2 SİLİNDİRİK DEPOLARININ SİSMİK YALITIM YÖNTEMİYLE DEPREMDEN KORUNMASI Gökhan YAZICI 1,.Fedun ÇILI 2 Öz: Bu çalışmada, sıvı deposuna gelen yanal depem kuvvetlen azaltmak amacıyla ssmk yalıtım teknğ kullanılmıştı.

Detaylı

θ A **pozitif dönüş yönü

θ A **pozitif dönüş yönü ENT B Kuvvetn B Noktaa Göe oment o o d θ θ d.snθ o..snθ d. **poztf dönüş önü noktasına etk eden hehang b kuvvetnn noktasında medana geteceğ moment o ; ı tanımlaan e vektöü le kuvvet vektöünün vektöel çapımıdı.

Detaylı

Sonlu Elemanlar Yöntemini Kullanarak Asenkron Motorun Hız-Moment Karakteristiğinin Elde Edilmesi

Sonlu Elemanlar Yöntemini Kullanarak Asenkron Motorun Hız-Moment Karakteristiğinin Elde Edilmesi Fıat Ünv. Fen ve üh. Bl. De. Scence and Eng. J. of Fıat Unv. 7 (4), 699-707, 005 7 (4), 699-707, 005 Sonlu Elemanla Yöntemn Kullanaak Aenkon otoun Hız-oment Kaaktetğnn Elde Edlme A. Gökhan YETGİN ve A.

Detaylı

KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ ÖRNEKLER BİR KUYRUK SİSTEMİNİN ÖRNEKLER

KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ ÖRNEKLER BİR KUYRUK SİSTEMİNİN ÖRNEKLER KUYRUK SİSTEMİ VE SİSTEM SİMULASYONU 5. KUYRUK SİSTEMLERİ Bi kuyuk sistemi; hizmet veen bi veya biden fazla sevise sahipti. Sisteme gelen müşteile tüm sevislei dolu bulusa, sevisin önündeki kuyuğa ya da

Detaylı

SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ

SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ SİSTEM SİMULASYONU KUYRUK SİSTEMLERİ KUYRUK SİSTEMİ VE BİLEŞENLERİ Bi kuyuk sistemi; hizmet veen bi veya biden fazla sevise sahipti. Sisteme gelen müşteile tüm sevislei dolu bulusa, sevisin önündeki kuyuğa

Detaylı

Theoretical Investigation of Water-Gas Shift Reaction with Four Components Using Fick System

Theoretical Investigation of Water-Gas Shift Reaction with Four Components Using Fick System Süleyman emel Ünestes, Fen Blmle Ensttüsü egs, - (00),- Fck Sstemn Kullanaak öt Bleşenl Su-Gaz eğşm Reaksyonunun füzyon Katsayılaının eoksel İncelenmes MURA ÖZÜRK, İBRAHİM ÜÇGÜ, NURİ ÖZEK Süleyman emel

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 Dumlupına Ünvestes Sosyal Blmle Degs Sayı 36 Nsan 23 VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TÜRKİYE DE GIDA İMALATI YAPAN FİRMALARIN ETKİNLİKLERİNİN ÖLÇÜLMESİ Selahattn YAVUZ Yd.Doç.D., Ezncan Ünvestes İktsad ve İda

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKİ BOYUTTA ETKİLEŞEN TUZAKLANMIŞ AŞIRI SOĞUK BOZONLAR

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKİ BOYUTTA ETKİLEŞEN TUZAKLANMIŞ AŞIRI SOĞUK BOZONLAR T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKİ BOYUTTA ETKİLEŞEN TUZAKLANMIŞ AŞIRI SOĞUK BOZONLAR Al hsan MEŞE DOKTORA TEZİ FİZİK ANABİLİM DALI Danışman :. Pof. D. Eol OKAN. Pof.D. Zeha AKDENİZ EDİRNE

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

Matris Konverter Uygulaması. Matrix Converter Application

Matris Konverter Uygulaması. Matrix Converter Application Polteknk Degs Jounal of Polytechnc Clt:11 Sayı: s.19-198, 008 Vol: 11 No: pp.19-198, 008 Mats Konvete Uygulaması İsmal COŞKUN, Al SAYGIN, Mah DURSUN ÖZET Mats konvetele anahtalama topolojsndek gelşmelee

Detaylı

UÇAK EYLEYİCİ ARIZASININ TESPİTİ, YALITIMI VE SİSTEMİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI

UÇAK EYLEYİCİ ARIZASININ TESPİTİ, YALITIMI VE SİSTEMİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI Uludağ Ünvestes Mühendslk-Mmalık Fakültes Degs Clt 15 Sayı 1 21 UÇAK EYEYİCİ AIZASII TESPİTİ YAITIMI VE SİSTEMİ YEİDE YAPIADIIMASI Eme KIYAK * Ayşe KAHVECİOĞU * Gülay İYİBAKAA * Özet: Uçak eyleyclende

Detaylı

MATLAB GUI TABANLI ELEKTROMIKNATIS DEVRE TASARIMI VE ANALİZİ

MATLAB GUI TABANLI ELEKTROMIKNATIS DEVRE TASARIMI VE ANALİZİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 005 : 11 : 1 : 13-19

Detaylı

KIZILCAHAMAM ĐZ TESTĐ ANALĐZĐ

KIZILCAHAMAM ĐZ TESTĐ ANALĐZĐ 75 KIZILCAHAMAM ĐZ TESTĐ ANALĐZĐ Sehat AKIN Tevfk KAYA Mahmut PARLAKTUNA ÖZET Kızılcahamam Jeotemal Sahası Ankaa ya 7 km uzaklıkta olup, jeotemal saha 994 yılından bu yana şletlmekte, jeotemal kaynakla

Detaylı

TOPSIS Yöntemi ile Finansal Performans Değerlendirmesi: XUTEK Üzerinde Bir Uygulama

TOPSIS Yöntemi ile Finansal Performans Değerlendirmesi: XUTEK Üzerinde Bir Uygulama Muhasebe ve Fnansman Degs Temmuz/2017 TOPSIS Yöntem le Fnansal Pefomans Değelendmes: XUTEK Üzende B Uygulama Çağatay ORÇUN B. Selman EREN ÖZET Bu çalışmada, Bosa İstanbul da (BIST) şlem göen teknoloj şketlenn

Detaylı

Örnek 1. Çözüm: Örnek 2. Çözüm: 60 30000 300 60 = = = 540

Örnek 1. Çözüm: Örnek 2. Çözüm: 60 30000 300 60 = = = 540 Önek 1 1.8 kn yük altında 175 dev/dak dönen bi mil yatağında çalışacak bilyeli ulman için, 5 saat ömü ve %9 güvenililik istemekteyiz. Öneğin SKF kataloğundan seçmemiz geeken inamik yük sayısı (C 1 ) nedi?

Detaylı

ÜÇ BOYUTLU BOUGUER ANOMALİSİNİN TÜREV KULLANILMADAN YENİ BİR YÖNTEMLE HESAPLANIŞI. Hasan CAVŞAK 1 cavsak@ktu.edu.tr

ÜÇ BOYUTLU BOUGUER ANOMALİSİNİN TÜREV KULLANILMADAN YENİ BİR YÖNTEMLE HESAPLANIŞI. Hasan CAVŞAK 1 cavsak@ktu.edu.tr ÜÇ OTL OER NOMLİSİNİN TÜREV KLLNILMDN ENİ İR ÖNTEMLE HESPLNIŞI Hasan VŞK cavsa@tu.eu.t Ö: lm Dünyasına genel anlama b büyülüğün stenen b yöne gaent yan eğşm o yöne alınan tüevle saptanı. u yöntem aman

Detaylı

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE BULANIK ORTAMDA ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ VE ÜNİVERSİTELERDE BİR UYGULAMA

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE BULANIK ORTAMDA ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ VE ÜNİVERSİTELERDE BİR UYGULAMA T.C. SÜLEYAN DEİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİLER ENSTİTÜSÜ İŞLETE ANABİLİ DALI VERİ ZARFLAA ANALİZİ İLE BULANIK ORTADA ETKİNLİK ÖLÇÜLERİ VE ÜNİVERSİTELERDE BİR UYGULAA DOKTORA TEZİ KENAN OĞUZHAN ORUÇ Tez

Detaylı

2.9.1 Parametrik Denklemler Yansıma katsayısı Γ genellikle sanal bir büyüklük olup Γ büyüklüğü ile θr faz açısından oluşur. (1) Yukarıdaki denklemde

2.9.1 Parametrik Denklemler Yansıma katsayısı Γ genellikle sanal bir büyüklük olup Γ büyüklüğü ile θr faz açısından oluşur. (1) Yukarıdaki denklemde .9. Smth Katı Blgsayala gelştlmeden önce letm hattı poblemlen çömek çn bçok abak gelştlmşt. Smth katı veya abağı gelştlen en yaygın patk hesaplama yöntemne sahp olup hala letm hatlılaının gafk olaak analnde

Detaylı

Batman Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu 2014 Yılı. Özel Yetenek Sınavı Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Batman Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu 2014 Yılı. Özel Yetenek Sınavı Sonuçlarının Değerlendirilmesi Batman Ünivesitesi Beden Eğitimi ve Spo Yüksekokulu 2014 Yılı Özet: Özel Yetenek Sınavı Sonuçlaının Değelendiilmesi Mehmet Emin YILDIZ 1* Buak GÜRER 2 Ubeyde GÜLNAR 1 1 Batman Ünivesitesi Beden Eğitimi

Detaylı

BÖLÜM 5 İDEAL AKIŞKANLARDA MOMENTUMUN KORUNUMU

BÖLÜM 5 İDEAL AKIŞKANLARDA MOMENTUMUN KORUNUMU BÖLÜM 5 İDEAL AKIŞKANLARDA MOMENTUMUN KORUNUMU Linee İmpuls-Momentum Denklemi Haeket halinde bulunan bi cismin hehangi bi andaki doğusal hızı, kütlesi m olsun. Eğe dt zaman aalığında cismin hızı değişiyosa,

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TRİBOLOJİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TRİBOLOJİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TRİBOLOJİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI RADYAL KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME KUVVETİNİN ÖLÇÜLMESİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.

Detaylı

SABİT MIKNATISLI SENKRON MOTORUN MOMENT DALGALANMALARININ SONLU ELEMANLAR YÖNTEMİ İLE OLUŞTURULAN AKI MODELİNİN KULLANILMASIYLA AZALTILMASI

SABİT MIKNATISLI SENKRON MOTORUN MOMENT DALGALANMALARININ SONLU ELEMANLAR YÖNTEMİ İLE OLUŞTURULAN AKI MODELİNİN KULLANILMASIYLA AZALTILMASI Ecyes Ünvestes Fen Blmle Ensttüsü Degs 5 (-) - (9) http://fbe.ecyes.edu.t/ ISSN -54 SABİT MIKNATISLI SENKRON MOTORUN MOMENT DALGALANMALARININ SONLU ELEMANLAR YÖNTEMİ İLE OLUŞTURULAN AKI MODELİNİN KULLANILMASIYLA

Detaylı

ARAÇ YOL YÜKLERİNİN DIŞ DİKİZ AYNAYA ETKİLERİ VE DIŞ DİKİZ AYNA TİTREŞİM PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ

ARAÇ YOL YÜKLERİNİN DIŞ DİKİZ AYNAYA ETKİLERİ VE DIŞ DİKİZ AYNA TİTREŞİM PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ OTEKON 4 7 Otomotiv Teknolojilei Kongesi 6 7 Mayıs 04, BURSA ARAÇ YOL YÜKLERİNİN DIŞ DİKİZ AYNAYA ETKİLERİ VE DIŞ DİKİZ AYNA TİTREŞİM PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ Basi ÇALIŞKAN *, İan KAMAŞ *, Tane KARSLIOĞLU

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER 4 TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER 4.. Mekez Eğlm Ölçüle 4... Atmetk Otalama 4... Ağılıklı Atmetk Otalama 4... Geometk Otalama 4..4. Hamok Otalama 4..5 Kuadatk Otalama 4..6. Medya 4..7. Katlle 4..8. Decle ve

Detaylı

YX = b X +b X +b X X. YX = b X +b X X +b X. katsayıları elde edilir. İlk olarak denklem1 ve denklem2 yi ele alalım ve b

YX = b X +b X +b X X. YX = b X +b X X +b X. katsayıları elde edilir. İlk olarak denklem1 ve denklem2 yi ele alalım ve b Kadelen Bisküvi şiketinin on şehideki eklam statejisi Radyo-TV ve Gazete eklamı olaak iki şekilde geçekleşmişti. Bu şehiledeki satış, Radyo-TV ve Gazete eklam veilei izleyen tabloda veilmişti. Şehi No

Detaylı

A İSTATİSTİK. 4. X kesikli rasgele (random) değişkenin moment çıkaran. C) 4 9 Buna göre, X in beklenen değeri kaçtır?

A İSTATİSTİK. 4. X kesikli rasgele (random) değişkenin moment çıkaran. C) 4 9 Buna göre, X in beklenen değeri kaçtır? . Br torbada 6 syah, 4 beyaz top vardır. Bu torbadan yerne koyarak top seçlyor. A İSTATİSTİK KPSS/-AB-PÖ/006. Normal dağılıma sahp br rasgele (random) değşkenn varyansı 00 dür. Seçlen topların ksnn de

Detaylı

DUAL KUATERNİYONLAR ÜZERİNDE SİMPLEKTİK GEOMETRİ E. ATA

DUAL KUATERNİYONLAR ÜZERİNDE SİMPLEKTİK GEOMETRİ E. ATA DÜ Fe Blmle Esttüsü Degs Dual Kuateyola 6. Sayı (Em l004) Üzede Smlet Geomet DUAL KUATERNİYONLAR ÜZERİNDE SİMLEKTİK GEOMETRİ E. ATA Özet Bu maalede dual uateyola üzede smlet gu, smlet etö uzayı e smlet

Detaylı

SENKRON RELÜKTANS MAKİNASININ ANALİZİ

SENKRON RELÜKTANS MAKİNASININ ANALİZİ SENKRON REÜKTANS MAKİNASNN ANAİZİ Esoy BEŞER 1 H.Taık DURU 2 Sai ÇAMUR 3 Biol ARİFOĞU 4 Esa KANDEMİR 5 Elektik Mühendisliği Bölümü Mühendislik Fakültesi Koeli Ünivesitesi, Vezioğlu Kampusü, 411, Koeli

Detaylı

SAE 10, 20, 30 ve 40 d = 200 mm l = 100 mm W = 32 kn N = 900 d/dk c = mm T = 70 C = 2. SAE 10 için

SAE 10, 20, 30 ve 40 d = 200 mm l = 100 mm W = 32 kn N = 900 d/dk c = mm T = 70 C = 2. SAE 10 için ÖRNEK mm çapında, mm uzunluğundaki bi kaymalı yatakta, muylu 9 d/dk hızla dönmekte ve kn bi adyal yükle zolanmaktadı. Radyal boşluğu. mm alaak SAE,, ve yağlaı için güç kayıplaını hesaplayınız. Çalışma

Detaylı

Nesrin ALPTEKĐN 1, Emel ŞIKLAR 2

Nesrin ALPTEKĐN 1, Emel ŞIKLAR 2 Tük Hsse Seed Emekllk Yatıım Folaıı Çok Ktel Pefomas Değeledmes: Topsıs Metodu N.Alptek, E.Şıkla Tük Hsse Seed Emekllk Yatıım Folaıı Çok Ktel Pefomas Değeledmes: Topsıs Metodu Nes ALPTEKĐN 1, Emel ŞIKLAR

Detaylı

AB YE ÜYE ÜLKELERİN VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARINA GÖRE VIKOR YÖNTEMİ İLE SIRALANMASI

AB YE ÜYE ÜLKELERİN VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARINA GÖRE VIKOR YÖNTEMİ İLE SIRALANMASI İstabul Tcaet Üvestes Sosyal Blmle Degs Yıl: Sayı: Baha 0 / s.455-468 AB YE ÜYE ÜLKELERİN VE TÜRKİYE NİN EKONOMİK PERFORMANSLARINA GÖRE VIKOR YÖNTEMİ İLE SIRALANMASI Üal H. ÖZDEN 6 ÖZET Çalışmada, AB ye

Detaylı

ÖLÇÜLMÜ AKUST K VE T TRE M VER LER ÜZER NDEK PARAZ TLER N AYIKLANMASI

ÖLÇÜLMÜ AKUST K VE T TRE M VER LER ÜZER NDEK PARAZ TLER N AYIKLANMASI ÖLÇÜLMÜ AKUST K VE T TRE M VER LER ÜZER NDEK PARAZ TLER N AYIKLANMASI Ohan ÇAKAR* ve Kenan Yüce ANLITÜRK** *Aa. Gö. Y.Müh..T.Ü. Makna Fakültes ** Doç.D..T.Ü. Makna Fakültes ÖZET Patkte ölçülen velen tümünde

Detaylı

SİSTEM MODELLEME VE OTOMATİK KONTROL FİNAL/BÜTÜNLEME SORU ÖRNEKLERİ

SİSTEM MODELLEME VE OTOMATİK KONTROL FİNAL/BÜTÜNLEME SORU ÖRNEKLERİ SİSTEM MODELLEME VE OTOMATİK KONTROL FİNAL/BÜTÜNLEME SORU ÖRNEKLERİ.Gup: Vize sou önekleindeki son gup (Routh-Huwitz testi) soula dahildi. Bunla PID soulaıyla bilikte de soulabili..) Tansfe fonksiyonu

Detaylı

Basit Makineler Çözümlü Sorular

Basit Makineler Çözümlü Sorular Basit Makinele Çözümlü Soula Önek 1: x Çubuk sabit makaa üzeinde x kada haeket ettiilise; makaa kaç tu döne? x = n. n = x/ olu. n = sabit makaanın dönme sayısı = sabit makaanın yaıçapı Önek : x Çubuk x

Detaylı

3. EŞPOTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ. Bir çift elektrot tarafından oluşturulan elektrik alan ve eş potansiyel çizgilerini görmek.

3. EŞPOTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ. Bir çift elektrot tarafından oluşturulan elektrik alan ve eş potansiyel çizgilerini görmek. 3. EŞPOTNSİYEL VE ELEKTRİK LN ÇİZGİLERİ MÇ i çift elektot taafından oluştuulan elektik alan ve eş potansiyel çizgileini gömek. RÇLR Güç kaynağı Galvanomete Elektot (iki adet) Pob (iki adet) İletken sıvı

Detaylı

FİZ101 FİZİK-I. Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü B Grubu 3. Bölüm (Doğrusal Hareket) Özet

FİZ101 FİZİK-I. Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü B Grubu 3. Bölüm (Doğrusal Hareket) Özet FİZ11 FİZİK-I Ankaa Üniesitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü B Gubu 3. Bölüm (Doğusal Haeket) Özet.1.14 Aysuhan Ozansoy Haeket Nedi? Mekanik; kuetlei e onlaın cisimle üzeine etkileini inceleyen fizik dalıdı

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

Havayolu Yolcu Taşıma İşletmelerinin Finansal Etkinliklerinin Ölçümüne İlişkin Bir Araştırma

Havayolu Yolcu Taşıma İşletmelerinin Finansal Etkinliklerinin Ölçümüne İlişkin Bir Araştırma Ulslaaası Alaya İşletme Fakültes Degs Iteatoal Joal of Alaya Faclty of Bsess Yıl:23, C:5, S:2, s. 77-86 Yea:23, Vol:5, No:2, s. 77-86 Haayol Yolc Taşıma İşletmele Fasal Etklkle Ölçümüe İlşk B Aaştıma A

Detaylı

BASAMAK TİPİ DEVRE YAPISI İLE ALÇAK GEÇİREN FİLTRE TASARIMI

BASAMAK TİPİ DEVRE YAPISI İLE ALÇAK GEÇİREN FİLTRE TASARIMI BASAMAK TİPİ DEVRE YAPISI İE AÇAK GEÇİREN FİTRE TASARIMI Adnan SAVUN 1 Tugut AAR Aif DOMA 3 1,,3 KOÜ Mühendislik Fakültesi, Elektonik ve abeleşme Müh. Bölümü 41100 Kocaeli 1 e-posta: adnansavun@hotmail.com

Detaylı

Nokta (Skaler) Çarpım

Nokta (Skaler) Çarpım Nokta (Skale) Çapım Statikte bazen iki doğu aasındaki açının, veya bi kuvvetin bi doğuya paalel ve dik bileşenleinin bulunması geeki. İki boyutlu poblemlede tigonometi ile çözülebili, ancak 3 boyutluda

Detaylı

5 ÖABT / MTL ORTAÖĞRETİM MATEMATİK ÖĞRETMENLİĞİ TG. 678 ( sin + cos )( sin- cos )( sin+ cos ) lim sin- cos " = lim ( sin+ cos ) = bulunu. ". # # I = sin d = sin sin d sin = u sin d = dv du = sin : cos

Detaylı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı SRY ÜNİVERSİESİ Djtal ontrol Laboratuvar Deney Föyü Deney No: 2 Sıvı Sevye ontrol Deney 2.. Deneyn macı Bu deneyn amacı, doğrusal olmayan sıvı sevye sstemnn belrlenen br çalışma noktası cvarında doğrusallaştırılmış

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

EMEKLILIK SİSTEMLERİ SINAV SORULARI WEB-ARALIK 2015. Bireysel emeklilik sistemine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi(leri) yanlıştır?

EMEKLILIK SİSTEMLERİ SINAV SORULARI WEB-ARALIK 2015. Bireysel emeklilik sistemine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi(leri) yanlıştır? EMEKLILIK SİSTEMLERİ SINAV SORULARI WEB-ARALIK 2015 Sou-1 Bieysel emeklilik sistemine ilişkin olaak aşağıdakileden hangisi(lei) yanlıştı? I. Bieysel emeklilik sistemindeki biikimle Sosyal Güvenlik Sistemine

Detaylı

ASD: Çok Amaçlı Ayarlanabilir Sınıflandırıcı Devreler

ASD: Çok Amaçlı Ayarlanabilir Sınıflandırıcı Devreler ASD: Çok Amaçlı Ayalanabili Sınıflandııcı Deele Poje No: 06E39 Pof. D. Cem GÖKNAR Pof. D. Shaham MINAEI D. Meih YILDIZ D. Engin DENİZ EYLÜL 00 İSTANBUL ÖNSÖZ Bu pojenin ilk aşamasında mecut sınıflandııcı

Detaylı

ASTRONOTİK DERS NOTLARI 2014

ASTRONOTİK DERS NOTLARI 2014 YÖRÜNGE MEKANİĞİ Yöüngeden Hız Hesabı Küçük bi cismin yöüngesi üzeinde veilen hehangi bi noktadaki hızı ve bu hızın doğultusu nedi? Uydu ve çekim etkisinde bulunan cisim (Ye, gezegen, vs) ikili bi sistem

Detaylı

Tek Yönlü Varyans Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi Tek Yönlü Varyan Analz Nedr ve hang durumlarda kullanılır? den fazla grupların karşılaştırılmaı öz konuu e, çok ayıda t-tet nn kullanılmaı, Tp I hatanın artmaına yol açar; Örneğn, eğer 5 grubu kşerl olarak

Detaylı

GIDA SEKTÖRÜNDE İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL GRAFİKLERİNİN BİR UYGULAMASI

GIDA SEKTÖRÜNDE İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL GRAFİKLERİNİN BİR UYGULAMASI GIDA SEKTÖRÜNDE İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL GRAFİKLERİNİN BİR UYGULAMASI Aytaç PEKMEZCİ * Özet Kalte kontrol grafkler üreç kontrolü ve yleştrlmende öneml br yere ahptr. İşletmelerdek ürünlern kalte düzeylernn

Detaylı

Optoelektronik Ara Sınav-Çözümler

Optoelektronik Ara Sınav-Çözümler Optelektk Aa Sıav-Çöümle s (.57 ) Su : Dğusal laak kutuplamış ışık ç elektk ala 5 π + t + ( + ) 5 velmekted. uada ala gelğ ˆ ˆ se bu ışık dalgasıı, a) aetk alaı (vektöel) ç b fade tüet ( pua) b) Otamı

Detaylı

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır.

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır. UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ Posson: H o: Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmektedr. H a : Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmemektedr. Böyle br hpotez test edeblmek çn, önce Posson dağılım parametres

Detaylı

OPTİMUM RADAR PARAMETRELERİNİN SÜREKLİ GENETİK ALGORİTMA YARDIMIYLA KARIŞTIRMA ORTAMINDA RADAR MENZİLİNİN MAKSİMİZE EDİLMESİ İÇİN BELİRLENMESİ

OPTİMUM RADAR PARAMETRELERİNİN SÜREKLİ GENETİK ALGORİTMA YARDIMIYLA KARIŞTIRMA ORTAMINDA RADAR MENZİLİNİN MAKSİMİZE EDİLMESİ İÇİN BELİRLENMESİ Optimum ada Paameteleinin Süekli Genetik Algoitma Yadımıyla Kaıştıma Otamında ada Menzilinin Maksimize Edilmesi İçin Belilenmesi HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLEİ DEGİSİ TEMMUZ 2004 CİLT 1 SAYI 4 (41-46)

Detaylı

SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA YARDIMI İLE GENİŞ BANTLI VE ÇOK KATMANLI RADAR SOĞURUCU MALZEME TASARIMI

SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA YARDIMI İLE GENİŞ BANTLI VE ÇOK KATMANLI RADAR SOĞURUCU MALZEME TASARIMI HAVACILIK VE UAY TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ OCAK 005 CİLT SAYI (7-75) Süekl Paaetel Genetk Algota Yadıı İle Genş Bantlı ve Çok Katanlı Rada Soğuucu Malzee Tasaıı SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA YARDIMI

Detaylı

Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ankara Aysuhan OZANSOY

Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ankara Aysuhan OZANSOY FİZ11 FİZİK Ankaa Üniesitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ankaa Aysuhan OZANSOY Bölüm-III : Doğusal (Bi boyutta) Haeket 1. Ye değiştime e Haeketin Tanımı 1.1. 1 Mekanik Nedi? 1.. Refeans çeçeesi, Konum, Ye

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

2013 2013 LYS LYS MATEMATİK Soruları

2013 2013 LYS LYS MATEMATİK Soruları LYS LYS MATEMATİK Soulaı. LYS 5. LYS ( + a ) = 8 < < olmak üzee, olduğuna öe, a kaçtı? I. A) D) II. + III. (.) ifadeleinden hanileinin değei neatifti? A) Yalnız I Yalnız II Yalnız III D) I ve III II ve

Detaylı

TEST - 1 ÜRETEÇLER. ε 3 =6V. ε 2. ε i=3a. ε 3 =12V. ε 2 =36V. ε ε. Devrenin eflde er direnci = = 6Ω olur. Devrenin eflde er direnci

TEST - 1 ÜRETEÇLER. ε 3 =6V. ε 2. ε i=3a. ε 3 =12V. ε 2 =36V. ε ε. Devrenin eflde er direnci = = 6Ω olur. Devrenin eflde er direnci ÜETEÇE TEST - 1 1. 3 10Ω 3. =5 2 15Ω = 1 1 =36 2 =12 1 = 2 = 3 =6 3 = Devenn eflde e denc efl = 6 3 1 = 10Ω Devenn eflde e denc efl = 3 1 1 1 = / 36 12 6 30 = = = = 5 / 6 6 na koldan geçen ak m, / 25 25

Detaylı

Bölüm 6: Dairesel Hareket

Bölüm 6: Dairesel Hareket Bölüm 6: Daiesel Haeket Kaama Soulaı 1- Bi cismin süati değişmiyo ise hızındaki değişmeden bahsedilebili mi? - Hızı değişen bi cismin süati değişi mi? 3- Düzgün daiesel haekette cismin hızı değişi mi?

Detaylı

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA ÖLÇÜMLERİ VE ÖLÇÜM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA ÖLÇÜMLERİ VE ÖLÇÜM SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ TMMOB ELEKTİK MÜHENDİSLEİ ODASI ELEKTİK TESİSLEİNDE TOPAKLAMA ÖLÇÜMLEİ VE ÖLÇÜM SONUÇLAININ DEĞELENDİİLMESİ Not : Bu çalışma Elk.Y.Müh. Tane İİZ ve Elk.Elo.Müh. Ali Fuat AYDIN taafından Elektik Mühendislei

Detaylı

YENİ BİR BORÇ ÖDEME MODELİ A NEW LOAN AMORTIZATION MODEL

YENİ BİR BORÇ ÖDEME MODELİ A NEW LOAN AMORTIZATION MODEL Süleyma Demel Üvestes Sosyal Blmle Esttüsü DegsYıl: 203/, Sayı:7 Joal of Süleyma Demel Uvesty Isttte of Socal ScecesYea: 203/, Nme:7 YENİ Bİ BOÇ ÖDEME MODELİ ÖZET Allah EOĞLU Bakala taafıa e çok kllaıla

Detaylı

ENJEKSİYON YIĞMA YÖNTEMİNDE KUVVET VE MALZEME AKIŞINA DEFORMASYON BÖLGESİ BOYUT ORANININ ETKİLERİ

ENJEKSİYON YIĞMA YÖNTEMİNDE KUVVET VE MALZEME AKIŞINA DEFORMASYON BÖLGESİ BOYUT ORANININ ETKİLERİ Uludağ Ünivesitesi Mühendislik Mimalık Fakültesi Degisi, Cilt 9, Sayı, 004 ENJEKSİYON YIĞMA YÖNTEMİNDE KUVVET VE MALZEME AKIŞINA DEFORMASYON BÖLGESİ BOYUT ORANININ ETKİLERİ M Tahi ALTINBALIK Yılmaz ÇAN

Detaylı

Otomatik Depolama Sistemlerinde Kullanılan Mekik Kaldırma Mekanizmasının Analizi

Otomatik Depolama Sistemlerinde Kullanılan Mekik Kaldırma Mekanizmasının Analizi Uluslaaası Katılımlı 17. Makina Teoisi Sempozyumu, İzmi, 14-17 Hazian 21 Otomatik Depolama Sistemleinde Kullanılan Mekik Kaldıma Mekanizmasının Analizi S.Telli Çetin * A.E.Öcal O.Kopmaz Uludağ Ünivesitesi

Detaylı

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi Fumonc 3 rado net kablosuz duman dedektörü Kracılar ve mülk sahpler çn blg Tebrk ederz! Darenze akıllı fumonc 3 rado net duman dedektörler monte edlmştr. Bu şeklde ev sahbnz yasal donanım yükümlülüğünü

Detaylı

EKSENEL ÇEKMEYE MARUZ DELİKLİ SONSUZ PLAĞA SİLİNDİRİK PARÇANIN ÇAKILMASI PROBLEMİ

EKSENEL ÇEKMEYE MARUZ DELİKLİ SONSUZ PLAĞA SİLİNDİRİK PARÇANIN ÇAKILMASI PROBLEMİ PAMUKKAL ÜNİVRSİTSİ MÜHNDİ SLİK FAKÜLTSİ PAMUKKAL UNIVRSITY NGINRING COLLG MÜHNDİSLİK BİLİMLRİ DRGİSİ JOURNAL OF NGINRING SCINCS YIL CİLT SAYI SAYFA : 00 : 8 : 3 : 83-9 KSNL ÇKMY MARUZ DLİKLİ SONSUZ PLAĞA

Detaylı

UZAY VEKTÖR KONTROL ALGORİTMASI KULLANAN MATRİS ÇEVİRİCİDEN BESLENEN ASENKRON MOTORUN V/F KONTROLÜ

UZAY VEKTÖR KONTROL ALGORİTMASI KULLANAN MATRİS ÇEVİRİCİDEN BESLENEN ASENKRON MOTORUN V/F KONTROLÜ UZAY VEKTÖR KONTROL ALGORİTMASI KULLANAN MATRİS ÇEVİRİCİDEN BESLENEN ASENKRON MOTORUN V/F KONTROLÜ Ebubek ERDEM 1 Yetkn TATAR 2 Sedat SÜNTER 3 1,2 Fıat Ünvestes Mühendslk Fakültes Blgsaya Bölümü, Elazığ.

Detaylı

KÖPRÜLERİN YAPISAL ÖZELLİKLERİNİN DİNAMİK ÖLÇÜMLER VE MODAL ANALİZ İLE BELİRLENMESİ

KÖPRÜLERİN YAPISAL ÖZELLİKLERİNİN DİNAMİK ÖLÇÜMLER VE MODAL ANALİZ İLE BELİRLENMESİ KÖPRÜLERİN YAPISAL ÖZELLİKLERİNİN DİNAMİK ÖLÇÜMLER VE MODAL ANALİZ İLE BELİRLENMESİ Ahmet TÜRER*, Hüseyin KAYA* *Ota Doğu Teknik Üniv., İnşaat Müh. Böl., Ankaa ÖZET Köpülein yapısal duumu hakkındaki değelendimele

Detaylı

LED LL DP CD WW CS CF AC. LED Cell CG CB LC FO EL. LEDCell serisi; konser, sergi, disko, fuarlar gibi organizasyonlar ve

LED LL DP CD WW CS CF AC. LED Cell CG CB LC FO EL. LEDCell serisi; konser, sergi, disko, fuarlar gibi organizasyonlar ve LED Cell Üünle LED LL DP CD WW CS CF AC LED Cell LEDCell seisi; konse, segi, disko, fuala gibi oganizasyonla ve - - CG CB LC FO EL LED Cell Üünle LEDCell - LEDCell Üünle CED CEP LCP Piksel Kontollü o Üünle

Detaylı

PI kontrolcü tabanlı yeni bir kontrol yapısının yükseltici DA-DA çevirici için tasarımı

PI kontrolcü tabanlı yeni bir kontrol yapısının yükseltici DA-DA çevirici için tasarımı SAÜ Fen Bl De 20. Clt, 3. Sayı, s. 597-603, 2016 kontolcü tabanlı yen b kontol yapısının yükseltc DA-DA çevc çn tasaımı Fauk Yalçın * ÖZ 13.07.2016 Gelş/Receved, 25.08.2016 Kabul/Accepted do: 10.16984/saufenblde.47764

Detaylı

Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Biyometri ve Genetik Anabilim Dalı, Erzurum. *

Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Biyometri ve Genetik Anabilim Dalı, Erzurum. * Anadolu Taım Blm. Deg., 0,6:0-3 Anadolu J Ag c, 0,6:0-3 Aaştıma Reseach GE OTĐP ÇEVRE ETKĐLEŞĐMĐ Đ BELĐRLE MEĐ DE KULLA ILA PARAMETRĐK VE PARAMETRĐK OLMAYA KARARLILIK A ALĐĐ YÖ TEMLERĐ ARAI DAKĐ ĐLĐŞKĐ

Detaylı

Öğrenci No: Ürünler Masa Sandalye Kitaplık İşçilik süresi (saat/adet) Talep miktarı (adet)

Öğrenci No: Ürünler Masa Sandalye Kitaplık İşçilik süresi (saat/adet) Talep miktarı (adet) Oman Endüsti Mühendisliği ölümü TESİS PLNLM asınav 14.11.2016 15:00 Öğenci No: İmza dı Soyadı: SORU 1. ltenatif işletme büyüklükleinin optimum kapasiteye göe aşıı veya eksik olmasının işletme açısından

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Kurumsal Sürdürülebilirlik Yaklaşımı Bir Örnek Corporate Sustainability Approach An Example

Kurumsal Sürdürülebilirlik Yaklaşımı Bir Örnek Corporate Sustainability Approach An Example EION 3E: Teknolo e Rekabet 879 Kuumsal üdüülebllk Yaklaşımı B Önek Copoate ustanablty Appoach An Eample Ph.D. Canddate Bnnu Güül (Istanbul Gelsm Unesty, Tukey) Abstact Today thee ae aous copoate sustanablty

Detaylı

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ORTAÖĞRETİM MATEMATİK ÖĞRETMENLİĞİ TG ÖABT ORTAÖĞRETİM MATEMATİK Bu testlein he hakkı saklıdı. Hangi amaçla olusa olsun, testlein tamamının veya

Detaylı

BÖLÜM 2 GAUSS KANUNU

BÖLÜM 2 GAUSS KANUNU BÖLÜM GAUSS KANUNU.1. ELEKTRİK AKISI Elektik akısı, bi yüzeyden geçen elektik alan çizgileinin sayısının bi ölçüsüdü. Kapalı yüzey içinde net bi yük bulunduğunda, yüzeyden geçen alan çizgileinin net sayısı

Detaylı

MEKANİK TİTREŞİMLER. (Dynamics of Machinery, Farazdak Haideri, 2007)

MEKANİK TİTREŞİMLER. (Dynamics of Machinery, Farazdak Haideri, 2007) MEKANİK TİTREŞİMLER TİTREŞİM ÖLÇÜMÜ: Titeşim ölçümü oldukça kapsamlı bi koudu ve mekaik, elektik ve elektoik bilgisi içeiklidi. Titeşim ölçümleide titeşim geliği (ye değiştime-displacemet, hız-velocity

Detaylı

POZiSYON KONTROLÜNE YÖNELİK DC MOTOR UYGULAMASI

POZiSYON KONTROLÜNE YÖNELİK DC MOTOR UYGULAMASI .. SAU Fen Bilimlei Enstitüsü Degisi 6.Cilt, 1.Saı (Mat 2002) Pozison Kontolüne Yönelik DC Moto Ugulaması A.İ.Doğman, A.F.Boz POZiSYON KONTROLÜNE YÖNELİK DC MOTOR UYGULAMASI 'oj Ali lhsan DOGMAN, Ali Fuat

Detaylı

5. Açısal momentum korunduğu için eşit zaman aralıklarında. 6. Uydular eşit periyotta dönüyor ise yörünge yarıçapları CEVAP: D.

5. Açısal momentum korunduğu için eşit zaman aralıklarında. 6. Uydular eşit periyotta dönüyor ise yörünge yarıçapları CEVAP: D. KOU 5 VSL ÇK SS Çözüle. S 5- ÇÖÜL 5. çısal oentu kounduğu için eşit zaan aalıklaında eşit açı taala. L v CVP: C liptik öüngede dönen udua etki eden çeki kuvveti h z vektöüne dik de ildi. Bundan dola çeki

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

Düşük sıcaklıklı jeotermal rezervuarlar için boyutsuz rezervuar modelleri

Düşük sıcaklıklı jeotermal rezervuarlar için boyutsuz rezervuar modelleri tüdegs/d mühendslk Clt:4, Sayı:3, 17-118 Hazan 25 Düşük sıcaklıklı jeotemal ezevuala çn boyutsuz ezevua modelle Hülya SARAK *, Abduahman SATMAN, Mustafa ONUR İTÜ Maden Fakültes, Petol ve Doğal Gaz Mühendslğ

Detaylı

Evrensel kuvvet - hareket eşitlikleri ve güneş sistemi uygulaması

Evrensel kuvvet - hareket eşitlikleri ve güneş sistemi uygulaması Evensel kuvvet - haeket eşitliklei ve güneş sistemi uygulaması 1. GİRİŞ Ahmet YALÇIN A-Ge Müdüü ESER Taahhüt ve Sanayi A.Ş. Tuan Güneş Bulvaı Cezayi Caddesi 718. Sokak No: 14 Çankaya, Ankaa E-posta: ayalcin@ese.com

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ 11. SINIF KONU ANLATIMLI. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 4. Konu MANYETİZMA ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ 4 Manyetzma 1.. Ünte 4. Konu (Manyetzma) A nın Çözümle P 1 1 3. Üzenen akımı geen yaıçaplı b halkanın

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Türkye İnşaat Mühendslğ, XVII. Teknk Kongre, İstanbul, 2004 İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Nur MERZİ 1, Metn NOHUTCU, Evren YILDIZ 1 Orta Doğu Teknk Ünverstes, İnşaat Mühendslğ Bölümü, 06531 Ankara

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ TÜRİYE DEİ 38 kv LU 4 BARALI GÜÇ SİSTEMİDE EOOMİ YÜLEME AALİZİ Mehmet URBA Ümmühan BAŞARA 2,2 Elektrk-Elektronk Mühendslğ Bölümü Mühendslk-Mmarlık Fakültes Anadolu Ünverstes İk Eylül ampüsü, 2647, ESİŞEHİR

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

Fresnel Denklemleri. 2008 HSarı 1

Fresnel Denklemleri. 2008 HSarı 1 Feel Deklemle 8 HSaı 1 De İçeğ Aa Yüzeyde Mawell Deklemle Feel şlkle Yaıma Kıılma 8 HSaı Kayak(la Oc ugee Hech, Alfed Zajac Addo-Weley,199 Kuaum leko-diamğ (KDİ, Rchad Feyma, (Çev. Ömü Akyuz, NAR Yayılaı,

Detaylı

ICBC TURKEY YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. ICBC TURKEY PORTFÖY HİSSE SENEDİ FONU

ICBC TURKEY YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. ICBC TURKEY PORTFÖY HİSSE SENEDİ FONU 1 OCAK 31 ARALIK 216 HESAP DÖNEMİNE AİT VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR ICBC TURKEY YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. ICBC TURKEY PORTFÖY HİSSE SENEDİ FONU kamuya açıklanan

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

https://www.facebook.com/bzcocuk https://twitter.com/bzcocuk https://instagram.com/bzcocuk/ http://www.bzcocuk.com

https://www.facebook.com/bzcocuk https://twitter.com/bzcocuk https://instagram.com/bzcocuk/ http://www.bzcocuk.com Sonuç Bildigesi https://www.facebook.com/bzcocuk https://twitte.com/bzcocuk https://instagam.com/bzcocuk/ http://www.bzcocuk.com 20 ICT Summit NOW - Bilişim Zivesi nin 14 yılda bize kazandıdığı uzmanlık

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

Bina Yağış Suyu Tesisatı

Bina Yağış Suyu Tesisatı Bina Yağış Suyu Tesisatı İhsan Önen, Mak. Miih. TTMD Üyesi_ ÖZET Bu makalede Bina yağış suyu tesisatı ele alınmıştı. Bina yağış suyu tesisatının tasalanması için geeken ölçülendime ve yeleşim kitelei veilmiş,

Detaylı

Müzeyyen Bulut Özek Accepted: July 2010. ISSN : 1308-7231 muzeyyen_bulut@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Elazig-Turkey

Müzeyyen Bulut Özek Accepted: July 2010. ISSN : 1308-7231 muzeyyen_bulut@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Elazig-Turkey ISSN:306-3 e-jonal of Ne Wold Scences Academy 200, Volme: 5, Nmbe: 3, Atcle Nmbe: A004 ENGINEERING SCIENCES Receved: Jne 2009 Müzeyyen Blt Özek Accepted: Jly 200 Z. Hakan Akpolat Sees : A Fat Unvesty ISSN

Detaylı

ELEKTROMEKANİK GERGİ DENETİM SİSTEMİ

ELEKTROMEKANİK GERGİ DENETİM SİSTEMİ ELEKTROMEKANİK GERGİ DENETİM SİSTEMİ Güel Şefkat, İahim Yükel, Meut Şeniin U.Ü. Mühendilik-Mimalık Fakültei, Göükle / BURSA ÖZET Kağıt, kumaş, ac, platik ii şeit halindeki malzemelein, ulo olaak endütiyel

Detaylı

GEÇİŞLİ HAL ISI İLETİMİ PROBLEMİNİN SONLU ELEMANLAR METODU İLE ÇÖZÜMÜ

GEÇİŞLİ HAL ISI İLETİMİ PROBLEMİNİN SONLU ELEMANLAR METODU İLE ÇÖZÜMÜ P A M U K K A L E Ü N İ V E R İ T E İ M Ü H E N D İ L İ K F A K Ü L T E İ P A M U K K A L E U N I V E R I T Y E N G I N E E R I N G C O L L E G E M Ü H E N D İ L İ K B İ L İ M L E R İ D E R G İ İ J O U

Detaylı

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller UYGULAMA 2 Bağımlı Kukla Değşkenl Modeller Br araştırmacı Amerka da yüksek lsans ve doktora programlarını kabul ednlmey etkleyen faktörler ncelemek stemektedr. Bu doğrultuda aşağıdak değşkenler ele almaktadır.

Detaylı