Türkiye de Enerji Üretiminde Fosil Yakıt Kullanımı ve CO2 Emisyonu İlişkisi: Bir Senaryo Analizi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de Enerji Üretiminde Fosil Yakıt Kullanımı ve CO2 Emisyonu İlişkisi: Bir Senaryo Analizi"

Transkript

1 EconWorld Working Paper Series No: doi: /EconWorld.WP Research Aricle Türkiye de Enerji Üreiminde Fosil Yakı Kullanımı ve CO2 Emisyonu İlişkisi: Bir Senaryo Analizi Hakan Çeinaş 1, İ. Mura Bicil 2, Kumru Türköz 3 Öze Elekrik üreiminde fosil yakıların kullanımı CO2 emisyonlarının armasında önemli ekenlerin başında gelmekedir. Bu çalışmada Türkiye de yılları için yıllık veriler ele alınarak fosil yakılarla CO2 emisyonları arasındaki uzun dönemli ilişkiden yola çıkılarak üreimde fosil yakı seçimi ile ilgili farklı bileşimlere göre oluşurulan senaryolara dayalı CO2 emisyonu öngörüleri yapılmışır. Farklı üreim senaryolarına göre emisyondaki değişmeleri hesaplamak için Türkiye de elekrik üreimi Box-Jenkins meodolojisi ile ahmin edilmiş ve üreim projeksiyonu kullanılarak farklı yakı bileşimi senaryoları alında CO2 emisyonları hesaplanmışır. Buna göre elekrik üreiminde mevcu durumun devamı, kömüre alernaif olarak doğal gaz kullanımı, kömürden yenilenebilir enerjiye geçiş gibi alernaif senaryoların CO2 emisyonunu nasıl değişirdiği üreim projeksiyonuna bağlı olarak değerlendirilmişir. Anahar Kelimeler: CO2 Emisyonları, Enerji Üreimi, Fosil Yakılar JEL Kodları: Q2, Q4, Q47 Absrac The use of fossil fuels in elecriciy generaions is a major facor ha increases CO2 emissions. In his paper, annual daa beween used o predic CO2 emissions. Predicions based on alernaive generaion scenarios wih differen fuel combinaions and he long run relaion beween fossil fuels and CO2 emissions. Elecriciy generaion is prediced by using Box-Jenkins mehodology o accouning emission changes in Turkey. Then generaion predicions used for accouning CO2 emissions wih differen fuel combinaion scenarios. Accordingly, how he CO2 emissions changes under alernaive scenarios ha he coninuaion of he curren siuaion in elecriciy generaion and he use of naural gas and renewable resources as an alernaive o coal has been evaluaed depending on generaion forecas. Keywords: CO 2 Emissions, Energy Producion, Fossil Fuels JEL Codes: Q2, Q4, Q47 1 Economics Deparmen, Faculy of Economics and Adminisraive Science, Kyrgyzsan-Turkey Manas Universiy, Kyrgyzsan. 2 İkisa Bölümü, İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, Balıkesir Üniversiesi, Balıkesir, Türkiye. 3 İkisa Bölümü, İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, Balıkesir Üniversiesi, Balıkesir, Türkiye. 1

2 Türkiye de Enerji Üreiminde Fosil Yakı Kullanımı Çeinaş, Biçil & Türköz 1. Giriş Elekrik enerjisi ikamesi güç olan ve günlük yaşamda hemen her alanda ihiyaç duyulan özellikle üreim sürecinde önemli bir girdi nieliği aşıyan bir enerji ürüdür. Bu bağlamda ekonomik gelişmeye bağlı olarak alebi her geçen gün aran elekrik enerjisinin her geçen gün daha fazla üreilmesi gerekmekedir. Bunun yanında elekrik enerjisi depolanamadığı için üreildiği anda ükeilmesi gereken özel bir nieliğe sahipir. Elelkrik üreiminde fosil yakı, yenilenebilir kaynaklar ve nükleer enerji kullanılmakadır. Üreim yönemine ve kullanılan kaynağa göre elekrik üreimi neicesinde karbondioksi salınımı gerçekleşmekedir. Karbondioksi salınımlarında meydana gelen arışlar üm ülkeler için ciddi ehdiler oluşuran iklim değişikliği ve küresel ısınma gibi çevresel problemlere yol açmakadır. Küresel olarak üm dünyada hissedilen bu problemlerin emel sebebi; üreim ve ükeim için gerekli büün enerjinin yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanması yerine fosil yakılardan sağlanmasından kaynaklanmakadır. Fosil yakıların yaygın olarak kullanılması, sera gazlarının yoğunluğunu arırmaka; aran sera gazları ise sera ekisine yol açarak yerkürenin karbon uma kapasiesini azalmaka ve amosferin doğal dengesini bozmakadır. Karbondioksi emisyonlarının bu olumsuz ekisini oradan kaldırmak mümkün olmasa da azalmak amacıyla; üreimden ükeime gerekli olan büün enerjinin fosil yakılardan değil de yeni eknolojilerden ve yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanması gerekmekedir. Bu kapsamda çalışmada; Türkiye de elekrik enerjisi üreiminde kullanılan fosil yakılar ile CO 2 salınımları arasındaki ilişkiden yola çıkılarak alernaif üreim senaryoları alında döneminde CO 2 salınımlarının izleyeceği seyir araşırılmakadır. Bu bağlamda elekrik üreimi CO 2 emisyonu ilişkisini konu alan lieraür incelenmiş ve ardından geleceke elekrik üreimi alernaiflerine bağlı olarak salınımlarda meydana gelen değişiklikleri espi edebilmek için öncelikle Türkiye de gerçekleşirilen elekrik üreimi dönemi elekrik üreim verileri kullanılarak dönemi için üreim değerleri Box-Jenkins meodolojisiyle ahmin edilmişir. CO 2 emisyonları ile üreimde kullanılan fosil yakılar arasındaki uzun dönemli ilişki ve ahmin edilen üreim verilerinden harekele üç alernaif üreim senaryosu için CO 2 emisyonları elde edilmişir. Üç alernaif üreim senaryosundan ilki Türkiye deki mevcu üreim yapısının aynen devam edeceği Senaryo-1, üreimde kömürden doğalgaza doğru bir geçişin gerçekleşeceğinin varsayıldığı Senaryo-2 ve üreimde kömürden yenilenebilir enerjiye geçişin gerçekleşeceğinin varsayıldığı Senaryo-3 şeklinde belirlenmişir. Çalışmanın sonuç bölümünde ise alernaif senaryolara ilişkin yapılan emisyon ahminlerine dayalı değerlendirmeler yapılmışır. 2. Lieraür Say ve Yücel (2006) çalışmalarında; 1970 ve 2002 yılları arasında Türkiye nin ekonomik büyüme ve aran nüfusuyla paralel olarak gelişen oplam enerji ükeimi ve CO 2 emisyonları arasındaki ilişkiyi analiz emişlerdir. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda CO 2 emisyonları ve oplam enerji ükeimi arasında güçlü bir ilişki olduğu ve oplam enerji ükeiminin nüfus ve büyüme oranı ile paralel olarak arığı gözlemlenmişir. Ayrıca çalışmada 2015 yılı için Ulusal Kalkınma Planında yer alan büyüme hedeflerinin bir fonksiyonu olarak oplam enerji ükeimi ve enerji ükeiminin bir fonksiyonu olarak CO 2 emisyonları ahminlenmişir. Toplam CO 2 emisyonları Uluslararası İklim Değişikliği Paneli meodu ile de hesaplanmış ve sonuçlar karşılaşırılmışır. Buna göre iklim değişikliği paneli meodu ile yapılan ahminlerin daha yüksek olduğu gözlemlenmişir. Köne ve Büke (2010) çalışmalarında; enerji ilişkili CO 2 salınımlarının ahminini modellemek amacıyla rend analizi yaklaşımını kullanmışlardır yıllarının ele alındığı çalışmada 25 ülke için oplam CO 2 emisyonları belirlenmişir. Regresyon analizi sonucunda isaisiksel olarak anlamsız olan ülkeler analizden çıkarılmış ve isaisiksel olarak anlamlı 11 ülke için üç emel senaryo oluşurulmuşur. Yüksek ekonomik büyümeli baz senaryo, mevcu durum senaryosu ve düşük ekonomik büyümeli baz senaryo alında 2015 ve 2030 yılları için ahminlemeler yapılmış ve ulaşılan sonuçların söz konusu ülkelerde kabul edilebilir aralıka olduğu gözlemlenmişir. 2

3 EconWorld Working Paper Series No: Lin, Liou ve Huang (2011) yapıkları çalışmada; Tayvan da 2010 ve 2012 yılları arasında CO 2 emisyonlarındaki arışı gri ahminleme yönemi ile analiz emişlerdir den 2006 ya kadar CO 2 emisyonlarında %47 arış olan Tayvan da ahmin sonuçlarına göre, gelecek üç yıl içinde emisyonların mevcu durumdan daha fazla aracağı öngörülmüşür. Henüz Kyoo Prookolünü imzalamayan ve Birleşmiş Milleler üyesi olmayan Tayvan için CO 2 emisyonlarındaki ciddi arış enerji ükeiminin azalılması yolunda poliikalar izlenmesi gerekiğini oraya çıkarmışır. Pao ve Tsai (2011) çalışmalarında; Brezilya da döneminde CO 2 emisyonları, enerji ükeimi ve çıkı arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Gri ahminleme yöneminin kullanıldığı çalışmada dönemleri için ahminleme yapılmışır. Tahmin sonuçları, uzun dönemde emisyonların hem enerji ükeimine hem de çıkıya karşı inelasik olduğunu, ancak enerjinin çıkıya oranla emisyonlar üzerinde daha belirleyici olduğunu gösermişir. Nedensellik sonuçlarına göreyse gelir, enerji ükeimi ve emisyonlar arasında iki yönlü ve güçlü bir nedensellik ilişkisi olduğu gözlemlenmişir. Wang, Nie ve Shi (2011) çalışmalarında; Çin in gelecekeki birincil enerji alebi ve CO 2 emisyonlarını analiz emişlerdir. IPAT modelinin kullanıldığı çalışmada düşük karbon senaryosuna göre, sanayileşmeyle birlike 2020 yılında birincil enerji alebinin 4,48 milyar on ve CO 2 emisyonunun 10,58 milyar on olacağı, oplam GSMH nin ise mevcu durum senaryosu ile karşılaşırıldığında 8.26 Yuan azalacağı espi edilmişir. İki senaryo arasında enerji alebinin yapısında büyük farklılıklar olmadığı gözlemlenmiş ancak düşük karbonlu ekonomiye geçmek için düşük karbonlu senaryonun baz alınması gerekiği vurgulanmışır. Pao, Fu ve Tseng (2012) yapıkları çalışmada; Çin de CO 2 emisyonları, enerji ükeimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi doğrusal olmayan gri ahminleme (Nonlinear Grey Bernoulli Model- NGBM) meodu ile analiz emişlerdir. Tahmin sonuçları Çin de yılları arasında yıllık emisyonların %4,47, enerji ükeiminin %-0,06 ve reel GSYH büyümesinin %6,67 olacağını gösermişir. Koenegrasyon es sonuçlarına göreyse, uzun dönemde emisyonların ve reel çıkının inelasik, enerji ükeiminin ise elasik olduğu gözlemlenmişir. Çalışmanın sonuçları; çevresel Kuznes eğrisi hipoezinin Çin için geçerli olmadığını ve reel çıkının emisyonlar üzerinde negaif ekisinin olduğunu gösermişir. Özer, Görgün ve İncecik (2013); Türkiye elekrik seköründe CO 2 emisyonlarını azalmak amacıyla senaryo analizine dayalı çalışmalarında yıllarını esas almışlardır. Uzun vadeli enerji alernaifleri planlama sisemi yönemi (LEAP) nin kullanıldığı çalışmada mevcu durum senaryosu ve azalma senaryosu olarak iki farklı yaklaşım ele alınmışır. Mevcu durum senaryosu alında CO 2 emisyonları belirgin bir şeklide ararken, azalım senaryosu uygulandığında elekrik kaynaklı CO 2 emisyonlarının yılları arasında yıllık %5,8 aracağı ve aynı dönemde elekrik arışlarının %6,6 aracağı öngörülmüşür. Ayrıca çalışmada eğer azalma senaryosu poliikalarla konrol edilebilirse CO 2 emisyonlarındaki azalmanın söz konusu dönemde %17,5 i aşabileceği de belirilmişir. Maros, Rodriquez ve Sanchez (2013) yapıkları çalışmada; İspanya da ve döneminde fosil yakı fiyaları, CO 2 fiyaları ve elekrik fiyalarını çok değişkenli model yardımıyla ahminlemeyi ve ilgili verilerin fiyalarındaki dalgalanmaları karşılaşırmalı olarak analiz emeyi hedeflemişlerdir. Tek değişkenli ve çok değişkenli analizin birlike kullanıldığı çalışmada özellikle elekrik fiyaları için ulaşılan sonuçların kısa ve yakın vadenin sonuçlarıyla uarlılık göserdiği gözlemlenmişir. Çalışmada ayrıca bren perolün, kömürün ve gaz fiyaları için yapılan iyileşirmenin bu güç piyasaları arasındaki çapraz korelasyona neden olduğu da belirilmişir. Özcan (2016) çalışmasında; Türkiye de döneminde yakı ürlerine göre elekriken kaynaklanan sera gazı emisyonlarını ahminlemişir. Türkiye Elekrik İleim A.Ş. (TEİAŞ) nin 5 yıllık elekrik üreim kapasiesi projeksiyonunun baz alındığı çalışmada Türkiye nin gelecek dönemlerde CO 2 emisyonlarında arışlar olacağı öngörülmüşür. Ayrıca çalışmada projeksiyon periyodunun her yılı için fosil yakılar arafından üreilen elekriğe uygulanan karbon vergisinden elde edilen ahmini gelirler hesaplanmış ve bu gelirlerin ekonomiye kaynak yaraacağı belirilmişir. 3

4 Türkiye de Enerji Üreiminde Fosil Yakı Kullanımı Çeinaş, Biçil & Türköz 3. Veri ve Yönem Çalışmada dönemine ilişkin yıllık zaman serileri kullanılmışır. Kullanılan zaman serilerine ilişkin birimler, elde edildiği kaynak ve zaman serilerine ilişkin kısalmalar Tablo- 1 de göserilmişir. Tablo 1: Değişkenlere İlişkin Açıklamalar Zaman Serisi Değişken İsmi Birim Veri Kaynağı Elekrik Üreimi EURT Gwh. TUİK Karbondioksi Emisyonu CO 2 K. DÜNYA BANKASI Kömürden Üreilen Elekrik KOMUR Gwh. TUİK Sıvı Yakı ve Doğal Gazdan Üreilen Elekrik SDG Gwh. TUİK Elekrik üreiminde alernaif üreim senaryolarına göre karbondioksi emisyonlarının nasıl değişeceğine ilişkin ahmin iki aşamalı olarak gerçekleşirilmekedir. Öncelikle Box- Jenkins meodolojisiyle elekrik üreimi zaman serisi modellenmiş ve geleceke gerçekleşeceği öngörülen üreim verileri elde edilmişir. Ardından karbondioksi emisyon mikarları ile kömürden, sıvı ve doğalgazdan üreilen elekrik enerjisi mikarları arasındaki ilişki sınır esi yaklaşımıyla belirlenmişir. Değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisini göseren modelde Box-Jenkins meodolojisiyle elde edilen üreim projeksiyonları kullanılarak farklı üreim senaryoları için emisyon değerleri hesaplanmışır. Elekrik üreiminde Linyi, aşkömürü, ihal kömür, doğalgaz, jeoermal, fuel oil, moorin, biogaz ve aık, hidrolik ve rüzgâr kullanılmakadır. Çalışmada bu kaynaklar kömür, sıvı+doğalgaz, hidrolik ve yenilenebilir başlıkları alında ele alınmışır. Senaryolar oluşurulurken baz senaryo için TEİAŞ Üreim Kapasie Projeksiyonu kullanılmışır Birim Kök Tesi Çalışmada EURT, CO2, KOMUR ve SDG değişkenleri arasındaki ilişkiler araşırılmadan önce değişkenlerin düzey değerlerinde mi yoksa fark değerlerinde mi durağan oldukları Augmened Dickey Fuller ve Philips Perron birim kök esleri uygulanarak belirlenmişir. Tablo 2: ADF ve PP Birim Kök Tesi Sonuçları ADF TESTİ Düzey Kriik Değer Fark Kriik Değer Değişkenler Düzey (es is.) Fark (Tes is.) 1% 5% 10% 1% 5% 10% EURT CO 2 0,126-5, KOMUR 0,009-4, SDG 0,176-4, PP TESTİ Düzey Kriik Değer Fark Kriik Değer Değişkenler Düzey (es is.) Fark (Tes is.) 1% 5% 10% 1% 5% 10% EURT CO 2 0,67-5, KOMUR 0,23-4, SDG 0,12-4, Tablo-2 de verilen sonuçlara göre EURT, CO2, KOMUR ve SDG değişkenlerinin farkı alındığında es isaisiğinin anlamlı ve kriik değerlerden yüksek olması nedeniyle serilerin fark durağan olduğu sonucuna ulaşılmışır. Bu sonuçlara göre EURT, CO2, KOMUR ve SDG zaman serilerinin birinci farklarında durağan olduğuna karar verilmişir. 4

5 EconWorld Working Paper Series No: Elekrik Üreimi Tahmini Türkiye de elekrik üreimi dönemi elekrik üreimi verileri ile Box-Jenkins meodolojisi kullanılarak dönemi için elekrik üreimi öngörüsü oluşurulmuşur. Box Jenkins yaklaşımı modelin belirlenmesi, ahmin edilmesi, ayır edici konrol ve ön raporlama şeklinde dör aşamadan oluşmakadır. İlk aşamada serilerin durağanlığı dikkae alınarak ookorelasyon ve kısmi ookorelasyonlar hesaplanarak poansiyel modeller belirlenir. Ardından poansiyel modellere ilişkin paramere ahminleri yapılarak alernaif modeller arasından yüksek bir belirlenim kasayısına, F-isaisiğinin anlamlılığına, Akaike ve Schwarz Bilgi krierlerinin küçük olmasına, haa kalını kareler oplamının küçük olmasına, olabilirlik oranının yüksek olmasına ve Pormaneau Q-isaisiklerinin anlamsız olmasına dikka edilerek uygun model seçilir (Sevükekin ve Çınar, 2014). Tablo 3: Model Belirleme Krierleri ARIMA Model LogL AIC SIC HQ (2,1,2) (3,1,2) (2,1,3) (0,1,1) (2,1,0) (0,1,0) (0,1,2) (2,1,4) (1,1,0) (4,1,2) (1,1,1) (3,1,3) (3,1,0) (2,1,1) (0,1,3) (4,1,0) (1,1,2) (3,1,1) (4,1,3) (4,1,1) (0,1,4) (1,1,3) (4,1,4) (1,1,4) (3,1,4) Box-Jenkins yaklaşımına göre fark durağan olan EURT zaman serisi için poansiyel ARIMA modelleri için bilgi krierleri ablo-3 eki gibidir. Tablo-3 eki sonuçlara göre EURT serisi için ARIMA (2,1,2) modeli seçilmişir. 5

6 Türkiye de Enerji Üreiminde Fosil Yakı Kullanımı Çeinaş, Biçil & Türköz Tablo 4: ARIMA (2,1,2) Modeli Tahmin Sonuçları Değişken Kasayı Sandar Haa -İsaisiği Olasılık D. C 7574, ,000 AR(1) AR(2) MA(1) MA(2) R-squared F-isaisiği (Olasılık D.) (0,024) Adjused R-squared DW EURT değişkeni için ARIMA (2,1,2) model ahmin sonuçları Tablo-4 e verilmişir. Alernaif modellere göre bilgi krieri değeri en uygun model olan ARIMA (2,1,2) modelidir. Alernaif modeller arasından seçilen ARIMA (2,1,2) modeli ile EURT değişkeni için dönemi elekrik üreimi ahminleri Tablo-5 eki gibidir. Tablo-5 e sunulan ahmin bulgularına göre; Türkiye de elekrik üreimi döneminde yıllık oralama %2,9 düzeyinde arış göserecekir. Tablo 5: ARIMA (2,1,2) Modeli Elekrik Üreim Tahmini Yıllar Elekrik Üreimi (GWh) Bir Önceki Yıla Göre % Değişme CO 2 Emisyonu ile Elekrik Üreiminde Kullanılan Yakı İlişkisi ve Senaryo Analizi Elekrik üreiminde kullanılan yönem ile CO2 emisyonları arasında önemli bir ilişki bulunmakadır. Türkiye de enerji kaynaklarına göre elekrik üreimi ve payları Tablo-6 da verilmişir. Tablo-6 daki verilere göre; Türkiye de elekrik üreiminde (kömür ve doğalgaz) fosil yakılar önemli paya sahipir. Enerji üreiminde fosil yakıların kullanılması önemli ölçüde CO2 emisyonu arışı anlamına gelmekedir. 6

7 EconWorld Working Paper Series No: Tablo 6: Elekrik Üreiminde Alernaif Kaynakların Payları Yıllar Kömür Sıvı Yakı Doğal Gaz Hidrolik Yenilenebilir Kaynak: TÜİK Çalışmanın bu bölümünde CO 2 emisyonu ile üreimde fosil yakı kullanımı arasında ilişki olup olmadığı Peseran vd. (2001) çalışmasında gelişirilen eşbüünleşme yaklaşımıyla araşırılmışır. Karbondioksi emisyonu ile EURT ve SDG değişkenleri arasında eşbüünleşme ilişkisi olup olmadığı Denklem-1 de yer alan kısılanmamış haa düzelme modeli ahmin edilmişir. Değişkenler arasında eşbüünleşme ilişkisinin olup olmadığına ( H 0 : ) hipoezi es edilerek karar verilmişir. Burada için hesaplanan F isaisiği Peseran, Shin ve Smih (2001) ablo al ve üs kriik değerleri ile karşılaşırıldığında hesaplanan F isaisiği Peseran, Shin ve Smih (2001) ablo al ve üs kriik değerleri ile karşılaşırıldığında hesaplanan F isaisiği al sınırdan küçükse seriler arasında eşbüünleşme ilişkisi olmadığı, üs sınırdan büyükse eşbüünleşme ilişkisi olduğu, al sınır ile üs sınır arasındaysa eşbüünleşme olup olmadığına karar verilemediği durumu ifade emekedir.. Al sınır değerleri üm değişkenlerin I(0), üs sınır değerleri ise üm değişkenlerin I(1) olduğu varsayımına dayalıdır. CO2 5 0 KOMUR 1 m i1 CO2 1i SDG 6 1 i u n i0 KOMUR 2i i k i0 SDG 3i i CO2 4 1 (1) 7

8 Türkiye de Enerji Üreiminde Fosil Yakı Kullanımı Çeinaş, Biçil & Türköz Tablo 7: Sınır Tesi Sonuçları k F- İsaisiği Al Sınır Kriik Değerler (%5) Üs Sınır 2 7,45 Kriik Değerler (%1) 3,1 3,87 Al Sınır Üs Sınır 4,13 5 Tablo-7 deki sınır esi sonuçlarına göre; değişkenler arasında eşbüünleşme ilişkisi olduğuna karar verilmiş ve değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki 2 nolu denklemdeki biçimde ifade edilerek ahmin edilmişir. CO2 m CO2 n KOMUR 0 1i i 2i i 3i i i1 i0 i0 k SDG Denklem (2) de yer alan gecikme sayılarının belirlenmesinde Schwarz bilgi krieri kullanılmış ve maksimum gecikme uzunluğu 4 olarak alınmışır. Buna göre CO 2 değişkeninin 1, KOMUR değişkeninin (0) gecikmesiz değerleri ve SDG değişkeninin 3 gecikmesinin kullanılmasına karar verilmişir. Tahmin edilen ARDL modeli (1,0,3) modelidir ve model sonuçları Tablo-8 de yer almakadır. Tablo 8: Uzun Dönem Tahmin Sonuçları (ARDL 1,0,3) Değişkenler Kasayı isaisiği Sabi KOMUR SDG R Adj R F-is (0.000) DW (0.91) 0.54(0.59) 0.92(0.50) u (2) CO 2 emisyonları ile elekrik üreiminde kullanılan fosil yakılar arasındaki kısa dönemli ilişki ise ARDL (1,0,3) modeline dayalı haa düzelme modeli ile denklem (3) eki biçimde ifade edilmişir. k l CO2 1 2ECT 1 3iCO2 ikomur i isdg i i 4 5 (3) i1 i0 i1 Burada ECT 1 Tablo-8 de verilen uzun dönem ilişkiden elde edilen haa erimleri serisinin bir dönem gecikmeli değeridir. Bu değişken haa düzelme erimidir ve kasayısı kısa dönemdeki dengesizliğin ne kadarının uzun dönemde düzelileceğini gösermekedir. Haa düzelme eriminin kasayısının işareinin negaif ve isaisiki olarak anlamlı olması beklenmekedir. Tablo-9 da ARDL (1,0,3) modeline dayalı haa düzelme modeli sonuçları verilmişir. m 8

9 EconWorld Working Paper Series No: Tablo 9: ARDL (1,0,3) Modeline Dayalı Haa Düzelme Modeli Sonuçları Değişkenler Kasayı -isaisiği Sabi ,090 (0,92) ECT (-1) (0,001) DCO 2 (-1) (0,74) DKOMUR (0,49) DSDG (0,01) DSDG (-1) (0,07) DSDG (-2) (0,001) 2 R =0,64 ECT = CO 2 - (1.6725*KOMUR *SDG ) 2 AdjR =0,53 DW:2,18 F-is=5,55(0,002) Haa düzelme modeli sonuçlarına göre haa düzelme eriminin kasayısı isaisiksel olarak anlamlı ve negaifir. Bu aynı zamanda değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin daha güçlü ve sağlam bir kanıını emsil eiği gibi aynı zamanda daha önce ahmin edilen koenegrasyon es sonuçlarını da doğrulamakadır. CO 2 emisyonları ile elekrik üreiminde fosil yakıların kullanımı arasındaki uzun dönemli ilişkiden yola çıkılarak farklı senaryolara göre CO 2 emisyonlarında nasıl bir değişiklik olacağı üç alernaif senaryoya göre araşırılmışır. Buna göre Tablo-8 deki uzun dönem ilişkiden yola çıkılarak; Senaryo-1 Türkiye de elekrik üreiminde mevcu durumun devam edeceği, Senaryo-2 fosil yakılardan yenilenebilir enerjiye geçişin gerçekleşeceği, Senaryo-3 kömürden doğalgaza geçişin gerçekleşeceği şeklinde belirlenmişir. Alernaif üreim senaryoları alında gelecek on yılda emisyonlarda meydana gelecek olan değişmeler ARDL (1,0,3) modeli için elde edilen ve değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkiyi göseren Denklem-4 ve ARIMA (2,1,2) modeli ile ahmin edilen elekrik üreim değerleri için dönemi için hesaplanmışır. CO ,6 1,672KOMUR 1, 095SDG u (4) Senaryo-1 Bu senaryoda elekrik üreiminde kömür, sıvı yakı ve doğalgaz, hidroelekrik ve yenilenebilir enerjinin paylarının TEİAŞ arafından hazırlanan üreim kapasie projeksiyonunda yer alan oplam güvenilir üreim kapasiesinin enerji kaynağı ürlerine göre dağılımı dikkae alınarak belirlenmişir. Buna göre Senaryo-1 de elekrik üreiminde alernaif kaynakların payı ve elekrik üreimi mikarları ile Denklem-4 e yer alan uzun dönem denklemi kullanılarak hesaplanan karbondioksi emisyonu ahminleri Tablo-10 daki gibidir. Tablo 10: Senaryo-1 için Dönemi Elekrik Üreimi ve CO 2 Emisyonu SENARYO 1 ÜRETİM PAYLARI ÜRETİM GWh Kömür Sıvı+Doğalgaz Hidro Yenilenebilir Kömür Sıvı+Doğalgaz Hidro Yenilenebilir SENARYO 1 KARBONDİOKSİT EMİSYONU TAHMİNİ (k) 9

10 Türkiye de Enerji Üreiminde Fosil Yakı Kullanımı Çeinaş, Biçil & Türköz Türkiye de döneminde elekrik üreiminde mevcu yapının değişmediği varsayımına dayanan Senaryo-1 kabul edildiğinde 2014 yılına kıyasla 2023 yılında CO2 emisyonları %20,85 (75883,04 k) arış göserecekir. Senaryo-2 Senaryo-2 fosil yakılar arasında ercihe dayalı bir senaryo olup elekrik üreiminde döneminde kömürden elekrik üreiminde güvenilir üreim kapasiesini kömürün payını azalarak doğalgazdan elekrik üreiminin arırılması varsayımına dayalı bir üreim kompozisyonuna dayanmakadır. Bu senaryoda elekrik üreiminde kömürün payı azalılıp doğalgazın payı arırılırsa üreim kompozisyonundaki bu değişikliğe bağlı olarak karbondioksi emisyonlarının nasıl değişeceği Tablo-11 de göserilmişir. Tablo 11: Senaryo-2 için Dönemi Elekrik Üreimi ve CO 2 Emisyonu SENARYO 2 ÜRETİM PAYLARI ÜRETİM GWh Kömü Hidr Yenilenebili Sıvı+Doğalga Sıvı+Doğalgaz Kömür r o r z Hidro Yenilenebilir SENARYO 2 KARBONDİOKSİT EMİSYONU TAHMİNİ (k) Her yıl kömürden elekrik üreiminin 1 puan azalarak doğalgazdan elekrik üreiminin payının arırıldığı Senaryo-2 ye ilişkin bulgular incelendiğinde 2014 yılına kıyasla 2023 yılında elekrik üreiminde kullanılan fosil yakıan kaynaklanan CO2 emisyonları %15,53 (56505,33 k) arış göserecekir. Senaryo-3 Senaryo-3 elekrik üreiminde 2014 yılından başlanarak kömürün payını her yıl için 1 puan azalırken yenilenebilir enerjinin payının arırıldığı varsayımıyla oluşurulmuşur. Tablo 12: Senaryo-3 için Dönemi Elekrik Üreimi ve CO 2 Emisyonu SENARYO 3 ÜRETİM PAYLARI ÜRETİM GWh Kömür Sıvı+Doğalgaz Hidr o Yenilenebilir Kömür Sıvı+Doğalgaz Hidro Yenilenebilir

11 EconWorld Working Paper Series No: SENARYO 3 KARBONDİOKSİT EMİSYONU TAHMİNİ (k) Senaryo-3 e göre Türkiye de döneminde kömürün payı her yıl azalılıp yenilenebilir enerjinin payı arırılırsa üreim kompozisyonundaki bu değişikliğe bağlı olarak karbondioksi emisyonlarının nasıl değişeceği Tablo-12 de göserilmişir. Bu senaryoya göre, 2014 yılına kıyasla 2023 yılında CO2 emisyonları %5,42 (19731,34 k) arış göserecekir. 4. Sonuç Elekrik üreiminde kullanılan kaynakların üreim sürecindeki kompozisyonlarında yapılan değişikliklere dayalı farklı üç üreim senaryosunun 10 yıllık bir dönem için CO2 emisyonlarında ciddi değişmeler yaraığı elde edilen sonuçlara yansımakadır. Ekonomik gelişmeyle birlike elekrik enerjisine duyulan gereksinim armakadır. Buna bağlı olarak aran enerji alebini karşılamaya yönelik üreim genişlemesi üreimde kullanılan kaynak kompozisyonuna bağlı olarak CO2 salınımlarını arırmakadır. CO2 salınımlarındaki önemli arışlar ise çevreye ciddi zararlar vermeke ve yaşamı olumsuz ekilemekedir. Bu bağlamda elekrik enerjisi üreiminde alernaif kaynaklar arasında yapılacak düzenlemeler ile elekrik enerjisi üreiminde daha az salınıma neden olacak kaynaklara geçiş ya da yenilenebilir enerji kaynakları yönünde bir değişikliğin CO2 salınımlarını önemli ölçüde azalacağı düşünülmekedir. CO2 salınımlarının azalılmasında enerji ükeiminin konrol edilmesi ve üreim sürecinde daha az salınıma neden olacak yönemlerin kullanılması ekili olmakadır. Bu çalışmada elde edilen bulgular da zaman içinde kademeli olarak fosil yakılardan elekrik enerjisi üreiminden vazgeçilmesinin CO2 emisyonlarında önemli ölçüde asarruf sağladığı görülmüşür. CO2 salınımlarının armasında yalnızca elekrik üreiminde değil diğer alanlarda da emisyon asarruf edecek üreim yönemleri kullanılarak ekolojik dengeye olumsuz ekileri düşük seviyelere çekmenin mümkün olacağı düşünülmekedir. KAYNAKÇA Köne, A. Ç. and Büke, T. (2010). Forecasing of CO2 Emissions from Fuel Combusion Using Trend Analysis. Renewable and Susainable Energy 14, doi: /j.rser Lin, C.S., Liou, F.M. and Huang, C. P. (2011). Grey Forecasing Model for CO2 Emissions: A Taiwan Sudy. Applied Energy 88, doi: /j.apenergy Maros, C.G., Rodriquez, J. and Sanchez, M. J. (2013). Modeling and Forecasing Fossil Fuels, CO2 and Eleciriciy Prices and Their Volailiies. Applied Energy doi: /j.apenergy Özcan, M. (2016). Esimaion of Turkey's GHG Emissions from Elecriciy Generaion by Fuel Types. Renewable and Susainable Energy Reviews 53, doi: /j.rser Özer, B., Görgün, E. and İncecik, S. (2013). The Scenario Analysis on CO2 Emission Miigaion Poenial in he Turkish Elecriciy Secor: Energy 49, doi: /j.energy Pao, H. T., Fu, H.C. and Tseng, L.C. (2012). Forecasing of CO2 Emissions, Energy Consumpion and Economic Growh in China Using Improved Grey Model. Energy 40, doi: /j.energy Pao, H.T. and Tsai, C.M. (2011). Modeling and Forecasing he CO2 Emissions, Energy Consumpion and Economic Growh in Brazil. Energy 36, doi: /j.energy

12 Türkiye de Enerji Üreiminde Fosil Yakı Kullanımı Çeinaş, Biçil & Türköz Pesaran, M. Shin, H.Y. ve Smih, R. J. (2001). Bounds Tesing Approaches To The Analysis Of Level Relaionship. Journal Of Applied Economerics 16(3), doi: /jae.616 Say, N. P. and Yücel, M. (2006). Energy Consumpion and CO2 Emissions in Turkey: Empricial Analysis and Fuure Projecion based on an Economic Growh. Energy Policy 34, doi: /j.enpol Sevükekin M. ve Çınar M. (2014). Ekonomerik Zaman Serileri Analizi, Dora Yayınevi, Bursa. Türkiye Elekrik İleim Anonim Şirkei (TEİAŞ) (2011). Türkiye Elekrik Enerjisi 10 Yıllık Kapasie Projeksiyonu ( ), Türkiye Elekrik İleim A.Ş. Genel Müdürlüğü APK Dairesi Başkanlığı. Türkiye İsaisik Kurumu (TÜİK). (2016). [hp:// Online Erişim Tarihi: ] Wang D., Nie, R. and Shi, H.Y. (2011). Scenario Analysis of China s Primary Energy Demand and CO2 Emissions based on IPAT Model. Energy Procedia 5, doi: /j.egypro World Bank (2016). [hp://daa.worldbank.org/indicaor/en.atm.co2e.kt?locaions=tr.online Erişim Tarihi: ] 12

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile)

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile) Tahmin Yönemleri Çif Üsel Düzelme (Hol Meodu ile) Hol meodu, zaman serilerinin, doğrusal rend ile izlenmesi için asarlanmış bir yönemdir. Yönem (seri için) ve (rend için) olmak üzere iki düzelme kasayısının

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE NİĞDE BÖLGESİNİN ELEKTRİK YÜK TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE NİĞDE BÖLGESİNİN ELEKTRİK YÜK TAHMİNİ YAPAY SİNİR AĞLARI İLE NİĞDE BÖLGESİNİN ELEKRİK YÜK AHMİNİ anku YALÇINÖZ Saadedin HERDEM Ulaş EMİNOĞLU Niğde Üniversiesi, Mühendislik-Mimarlık Fakülesi Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü, Niğde 5 /

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata *

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata * İlişkilerin Ekonomerik İncelemesi * Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. İş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş

Detaylı

Aylık Elektrik Talebinin Mevsimsel Model ile Orta Dönem Öngörüsü

Aylık Elektrik Talebinin Mevsimsel Model ile Orta Dönem Öngörüsü Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:1, Sayı:1, 2010, Sayfa 1-23) Aylık Elekrik Talebinin Mevsimsel Model ile Ora Dönem Öngörüsü Galip Alınay * Öze Bu çalışmada Türkiye nin 1995-2008 dönemini kapsayan, oplam

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ

YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ Erol EĞRİOĞLU Haceepe Üniversiesi, Fen Fakülesi, İsaisik Bölümü, 06532, Beyepe, Ankara, TÜRKİYE, erole@haceepe.edu.r

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA. Ali ACARAVCI

YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA. Ali ACARAVCI Dergisi YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA Ali ACARAVCI Musafa Kemal Üniversiesi, İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi acaravci@homail.com ÖZET Bu çalışma,

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks

Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks Zeischrif für die Wel der Türken CO 2 EMİSYONU, YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN MS-VAR YAKLAŞIMI İLE MODELLENMESİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ RELATIONSHIP AMONG CO 2 EMISSIONS,

Detaylı

Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması. Mustafa ÖZCAN, Semra ÖZTÜRK

Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması. Mustafa ÖZCAN, Semra ÖZTÜRK Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması Mustafa ÖZCAN, Semra ÖZTÜRK Çalışmanın amacı Türkiye nin 2013-2017 dönemi elektrik

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge.

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge. TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ Öze Yakup Koray Duman 1 Türkiye ekonomisinin 1980 den sonra en önemli ekonomik sorunu haline gelen cari işlemler açığı, yıllar geçikçe

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique YYÜ TAR BİL DERG (YYU J AGR SCI) 013, 3(1): 18 30 Geliş Tarihi (Received) : 6.07.01 Kabul Tarihi (Acceped) : 19.10.01 Araşırma Makalesi/Research Aricle (Original Paper) Ser Kabuklu Meyvelerin Üreim Mikarının

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik Adıyaman Üniversiesi Fen Bilimleri Dergisi 5 (1) (2015) 80-93 Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi Şenol Çelik Bingöl Üniversiesi Ziraa Fakülesi Zooekni Bölümü,

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

İhracat ve İthalatın Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği

İhracat ve İthalatın Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 8-94 İhraca ve İhalaın Ekonomik Büyüme Üzerindeki Ekisi: Türkiye Örneği The Effecs of Expors and Impors on Economic Growh: Turkey Case

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı In. Journal of Managemen Economics and Business, ICAFR 16 Special Issue KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması

Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması Mustafa ÖZCAN a, Semra ÖZTÜRK b a Şişli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Elektrik-Elektronik

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Cil, Sayı, 010 ISSN: 1309-800 (Online) ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Erhan DEMİRELİ Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi E-posa: erhan.demireli@deu.edu.r

Detaylı

Türkiye de bal üretiminin zaman serileri ile modellenmesi. Modelling of honey production by using time series in Turkey

Türkiye de bal üretiminin zaman serileri ile modellenmesi. Modelling of honey production by using time series in Turkey SAÜ Fen Bil Der 19. Cil, 3. Sayı, s. 377-38, 015 Türkiye de bal üreiminin zaman serileri ile modellenmesi Şenol Çelik * ÖZ 7.03.015 Geliş/Received, 3.06.015 Kabul/Acceped Bu çalışmada, Türkiye de 1950-014

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ANALİZİ Ekonomeri ve İsaisik Sayı:8 2008 45-64 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜTÇE AÇIĞININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN ANALİZİ Yrd. Doç. Dr. Özlem GÖKTAŞ

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

BELİRSİZ FİYAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA SATINALMA POLİTİKALARI. Ercan ŞENYİĞİT*

BELİRSİZ FİYAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA SATINALMA POLİTİKALARI. Ercan ŞENYİĞİT* Erciyes Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Dergisi 24 (1-2) 165-176 (2008) hp://fbe.erciyes.edu.r/ ISSN 1012-2354 BELİRSİZ FİYAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA SATINALMA POLİTİKALARI ÖZET Ercan ŞENYİĞİT* Erciyes

Detaylı

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ 62 Arş. Grv. Emrah ÖNDER İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Arş. Grv. Özlem HASGÜL

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANA BİLİM DALI TÜRKİYE NİN İTHALAT FONKSİYONUNUN EKONOMETRİK TAHMİNİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANA BİLİM DALI TÜRKİYE NİN İTHALAT FONKSİYONUNUN EKONOMETRİK TAHMİNİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANA BİLİM DALI TÜRKİYE NİN İTHALAT FONKSİYONUNUN EKONOMETRİK TAHMİNİ Fama İdil KOÇAK YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA-2011 TÜRKİYE

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

ZAMAN SERİLERİ TAHMİNİNDE ARIMA-MLP MELEZ MODELİ

ZAMAN SERİLERİ TAHMİNİNDE ARIMA-MLP MELEZ MODELİ Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 23, Sayı: 3, 2009 4 ZAMAN SERİLERİ TAHMİNİNDE ARIMA-MLP MELEZ MODELİ Oğuz KAYNAR (*) Serkan TAŞTAN (**) Öze: Bu çalışmada zaman serilerinin ahmini

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Yöntemi ile Sınanması

Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Yöntemi ile Sınanması Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:19. Sayı:2. Aralık 2015 ss.135-149 Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbüünleşme Yönemi ile Tesing he Susainabiliy of Curren Accoun

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN ALTERNATİF ÇEKİRDEK ENFLASYON ÖLÇÜTLERİ

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN ALTERNATİF ÇEKİRDEK ENFLASYON ÖLÇÜTLERİ TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN ALTERNATİF ÇEKİRDEK ENFLASYON ÖLÇÜTLERİ Serve CEYLAN (*) Öze: Lieraürde bir çok alernaif çekirdek enflasyon ölçüm yönemi vardır. Bu durum poliika uygulamaları için kullanılacak çekirdek

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı