D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U TANISI KONULAN B R KL N K ÖRNEKLEMDE YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARI VE ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLUKLARI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U TANISI KONULAN B R KL N K ÖRNEKLEMDE YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARI VE ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLUKLARI"

Transkript

1 D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U TANISI KONULAN B R KL N K ÖRNEKLEMDE YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARI VE ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLUKLARI Ayhan B LG Ç*, Birim Günay KILIÇ**, Ka an GÜRKAN**, Ayla AYSEV*** ÖZET Amaç: Dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u (DEHB) tan s konmufl olan bir klinik örneklemde davran m bozuklu u (DB), karfl t olmakarfl gelme bozuklu u (KGB) ve özgül ö renme bozuklu u (ÖÖB) efltan lar n n s kl ve bu efltan lar n di er klinik de iflkenlerle iliflkisi incelenmifltir Yöntem: Baflvuru yafllar 418 yafl aral nda olan, DEHB tan s konmufl 266 çocu un dosya verileri geriye dönük olarak de erlendirildi. DEHB tan s n n konulmas ve alt tiplerinin belirlenmesinde klinik görüflme yan s ra, Conners Anababa ve Ö retmen Derecelendirme Ölçe i ile Turgay Çocuk ve Ergenlerde Davran m Bozukluklar için DSMIV'e dayal Tarama ve De erlendirme Ölçe i'nden yararlan ld. ÖÖB tan s Wechsler Çocuklar çin Zeka Ölçe i ve OkumaYazma de erlendirilmesinden yararlan larak DSMIV kriterlerine göre konuldu. Okul öncesi dönemde baflvurular olan 5 olguda ise ÖÖB efltan s okula bafllad ktan sonra belirlenmiflti. Sonuçlar: Olgular n %36.1' inde DB, %25.9'unda KGB, % 21.7'sinde ÖÖB efl tan lar n n oldu u belirlendi. DB'nin bileflik tip DEHB'de en yüksek, dikkatsizli in önde geldi i tip DEHB'de en düflük oranda oldu u görüldü. Y k c davran fl bozuklu u (KGB ve DB) efl tan s olan olgularda klinik baflvuru yafl n n daha küçük oldu u saptand. ÖÖB olan çocuklar n annelerinin e itim düzeyinin daha düflük oldu u belirlendi. Cinsiyet ve zeka puanlar ile efl tan alma aras nda ise bir iliflki saptanmad. Tart flma: DEHB olgular nda saptanan efltan lar n klinik baflvuru ve tedavi aray fl üzerine olan etkileri tart fl lm flt r. Anahtar sözcükler: Dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u, efltan, karfl t olmakarfl gelme bozuklu u, davran m bozuklu u, özgül ö renme bozuklu u SUMMARY: DISRUPTIVE BEHAVIOR DISORDERS AND SPECIAL LEARNING DISORDERS IN A CLINICAL SAMPLE WITH DIAGNOSIS OF ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER Objective: Frequency of Conduct Disorder (CD), Oppositional Defiant Disorder (ODD) and Special Learning Disorder (LD) and their relations to other clinical variables were examined in a clinical sample with diagnosis of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). Method:Patient records of 266 children with ADHD between ages 418 years, were evaluated retrospectively. In addition to clinical interview, Conners Parent Rating Scale, Conners Teacher Rating Scale and Turgay Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edition (DSMIV)Based Child and Adolescent Behavior Disorders Screening and Rating Scale (TDSMIVS), were used for diagnosis of ADHD and definition of subgroups. Weschler Intelligence Scale for ChildrenRevised and ReadingWriting Test were used in the evaluation of LD diagnosis according to DSMIV. In 5 children who referred before school age, LD comorbidity was determined after starting school. Results: CD was detected in 36.1%, ODD in 25.9% and LD in 21.7% of the cases. CD was most common among cases with combined type of ADHD and least common in predominantly inattentive type of ADHD. Clinical referral age was found lower in children with comorbid disruptive behavior disorders (CD and ODD). Maternal educational level was lower in LD cases. There were no associations between comorbidity and gender and IQ scores. Conclusion: The impact of comorbid diagnoses on clinical referral and treatment seeking in ADHD cases was discussed. Key words: Attention deficit hyperactivity disorder, comorbidity, conduct disorder, oppositional defiant disorder, special learning disorder G R fi Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u (DEHB) çocukluk ça nda en s k görülen psikiyatrik bozukluklardand r (Gillberg ve ark. 2004). DEHB okul ça çocuklar n n %35'ini etkilemekte (APA, 2000) ve akademik baflar ile psikososyal uyum üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktad r *Arfl. Gör. Dr., Ankara Üniv. T p Fak., Çocuk Ruh Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Ankara. **Uzm. Dr., Ankara Üniv. T p Fak., Çocuk Ruh Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Ankara. ***Prof. Dr., Ankara Üniv. T p Fak., Çocuk Ruh Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Ankara. Çocuk ve Gençlik Ruh Sa l Dergisi : 13 (2) (Gillberg ve ark. 2004). DEHB'de efltan görülme oranlar oldukça yüksek olup, %60 ile %100 aras nda de iflen oranlar bildirilmifltir (Kuhne ve ark. 1997). Karfl t olmakarfl gelme bozuklu u (KGB), davran m bozuklu u (DB) ve özgül ö renme bozuklu u (ÖÖB) en s k saptanan efltan lar aras ndad r (Kadesjö ve Gillberg, 2001). Çocukluk döneminde bafllayan KGB ve DB s kl kla DEHB zemininde ortaya ç kmaktad r (Loeber ve ark. 2000). KGB'nin DB geliflimi öncesi bir geçifl evresi oldu u düflünülmektedir (Gilberg ve ark. 2004). DEHB olan çocuklarda KGB veya DB

2 DEHB'de Efltan lar efltan lar n n bulunuyor olmas, kiflileraras iliflkilerde olumsuz etkiler yaratmaktad r (Schachar ve Wachsmuth, 1990) DEHB ve ÖÖB'nin etiyolojik olarak birbirinden ba ms z bozukluklar oldu u bilinmektedir (Fletcher ve ark. 1999). Bununla birlikte bu iki klinik tablo s kl kla bir arada bulunmaktad r. DEHB'de ÖÖB efltan s görülme oranlar n n yöntemsel farkl l klar ve tan kriterlerindeki belirsizlikler nedeniyle %10 ile %92 aras nda bildirildi i görülmektedir (Biedermann ve ark. 1991). Bu iki nöropsikiyatrik bozuklu un yüksek oranlarda bir arada bulunuyor olmas, DEHB olan olgularda ÖÖB efltan s n n erken dönemde belirlenmesi ve tedavisinin yürütülmesini gerekli k lmaktad r. Bu çal flmada DEHB olan çocuklarda DB, KGB ve ÖÖB efltan lar n n s kl, DEHB alt tiplerine göre efltan lar n da l m ve efltan lar n, yafl, cinsiyet, baflvuru yafl, zeka puanlar ve anababa e itim düzeyi gibi di er klinik de iflkenlerle iliflkisi incelenmifltir. YÖNTEM Örneklem Ankara Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Ruh Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, DEHB ve Özgül Ö renme Güçlü ü Ünitesinde izlenmekte olan, baflvuru yafllar 418 yafl aral nda, zeka gerili i ve a r nörolojik/metabolik hastal bulunmayan, toplam 266 çocu un dosya verileri geriye dönük olarak de erlendirildi. Olgular n baflvuru yafl, cinsiyeti, annebaba e itim düzeyi ile zeka düzeyi belirlenmifl olan 217 olgunun test sonuçlar kaydedildi. Tüm olgularda DSMIV tan ölçütlerine göre yap lm fl olan psikiyatrik görüflme ve de erlendirmeler gözden geçirildi ve DB, KGB ve ÖÖB efltan lar belirlendi. DB, KGB ve ÖÖB d fl nda da efltan lar n saptanm fl olmas na karfl n, bu üç efltan d fl ndaki di er efltan lar n saptanmas nda nesnel ölçeklerin kullan m n n standart olmamas ve efltan lar n önemli bir bölümünün DB, KGB ve ÖÖB olmas nedeniyle di er efltan lar n görülme oranlar ve klinik de iflkenlerle iliflkisi de erlendirmeye al nmad. DSMIV ölçütlerine göre DEHB tan s konulan olgularda DEHB alt tiplerinin ve DB ile KGB efltan lar n n belirlenmesinde Conners AnneBaba Derecelendirme Ölçe i, Conners Ö retmen Derecelendirme Ölçe i ve annebaba ve ö retmen taraf ndan doldurulan TurgayÇocuk ve Ergenlerde Davran m Bozukluklar için DSMIV'e Dayal Tarama ve De erlendirme Ölçe i'nden (T DSMIVÖ) yararlan lm flt. Dosya taramas yap l rken efltan lar n belirlenmesindeki hata olas l n n en aza indirilmesi için tüm hastalar n anne babas na verilmifl olan TDSMIVÖ'den yararlan larak, daha önceden saptanm fl olan efltan lar n do rulu u gözden geçirildi. ÖÖB tan s, klinik bulgusu olan çocuklara Wechsler Çocuklar çin Zeka Ölçe i (WÇZÖ) ve Okuma Yazma De erlendirilmesi (Erden ve ark. 2002) uygulanmas ndan yararlan larak DSMIV kriterlerine göre yap lm fl olan klinik görüflme sonras nda konulmufltu. Veri Toplama Araçlar Conners Ö retmen Derecelendirme Ölçe i: Ö rencilerin s n f içi davran fllar n n ö retmenleri taraf ndan derecelendirilmesi amac yla gelifltirilmifl bir ölçektir (Conners 1969). Ölçe in ilk formu 39 madde içerirken gözden geçirilmifl formu 28 madde içermektedir (Goyette ve ark. 1978). Ölçe in gözden geçirilmifl halinin Türkçe geçerlik ve güvenilirli i fiener ve arkadafllar (1995) taraf ndan yap lm flt r. Ölçek, Hiperaktivite / Atakl k, Dikkat Eksikli i / Edilginlik ve Davran m Bozuklu u/toplumsallaflamama alt ölçeklerinden oluflmaktad r. Conners Anababa Derecelendirme Ölçe i: Toplam 48 maddeden oluflan bir ölçektir. Ölçe in Türkçe uyarlamas Dereboy ve arkadafllar taraf ndan yap lm flt r (1998). Dikkat eksikli i, hiperaktivite, DB ve KGB'yi tarayan alt ölçekleri bulunmaktad r. TurgayDSMIV'e Dayal Çocuk ve Ergenlerde Davran m Bozukluklar çin Tarama ve Derecelendirme Ölçe i (TDSMIVÖ): DSMIV ölçütlerine göre dikkat eksikli i, afl r hareketlilik, dürtüsellik, karfl t olma karfl gelme bozuklu u ve davran m bozuklu unu sorgulayan toplam 41 maddeden oluflan (Turgay 1994), geçerlik ve güvenilirli i Ercan ve arkadafllar taraf ndan yap lm fl olan bir ölçektir (2001). Wechsler Çocuklar çin Zeka Ölçe i Gelifltirilmifl Formu (WÇZÖR) : Wechsler taraf ndan gelifltirilmifl olan ölçe in (1974) Türk çocuklar üzerinde standardizasyonu Savafl r ve fiahin taraf ndan yap lm flt r (1994). WÇZÖR sözel ve performans olmak üzere iki bölümden 55

3 B LG Ç VE ARK. oluflmaktad r. Her bölümde 6'flar olmak üzere toplam 12 alt test bulunmaktad r. Sözel ve Performans puanlar n n toplanmas ile Toplam Test Puan elde edilmektedir. OkumaYazman n De erlendirilmesi: Çocu a s n f düzeyine uygun bir metin okutularak do ru okudu u kelime say s belirlenmekte ve okudu unu anlama becerisi ölçülmektedir. Yazma becerisinin test edilmesinde s n f düzeyine uygun bir parça çocu a yazd r lmakta ve yaz m hatalar belirlenmektedir. Türk çocuklar için norm çal flmas Erden ve arkadafllar (2002) taraf ndan yap lm flt r. statistik de erlendirme Analizlerde statistiksel Paket Program (SPSS 10.0) kullan lm flt r. Sürekli de iflkenlerin karfl laflt r lmas nda ttesti, kategorik de iflkenlerin karfl laflt r lmas nda kikare testi kullan lm flt r. BULGULAR Örneklemimizde 40 k z (%15), 226 erkek (%85) toplam 266 çocuk yer al yordu ve olgular n ortalama yafl 11.8±2.61 olarak saptand. Örneklemde baflvurular okul öncesi dönemde olup da izlemleri süren 5 çocuk bulunuyordu. K z ve erkek çocuklar n yafl ortalamalar aras nda anlaml bir fark bulunmad. Olgular n DEHB alt gruplar na göre da l m incelendi inde, % 76.2'sinin (n=203) bileflik tipte, %15.3'ünün (n=41) dikkatsizli in önde geldi i (DE) tipte, %8.5'inin (n=22) afl r hareketlilikdürtüselli in önde oldu u (HA) tipte yer ald saptand. Tüm olgular n %36.1'inde (n=96) DB, %25.9'unda (n=69) KGB efltan lar n n oldu u belirlendi. ÖÖB tan s n koyarken zeka düzeyinin belirlenmesi zorunlu oldu undan, ÖÖB efltan s oran WÇZÖ R uygulanm fl 217 çocuk dikkate al narak % 21.7 (n=47) olarak saptand. ÖÖB efltan s okul öncesi dönem baflvurular olan olgularda okula bafllad ktan sonra belirlenmiflti. 13 (%4.9) olguda KGB ile ÖÖB, 12 (%4.5) olguda da DB ile ÖÖB efltan lar n n her ikisi de bulunuyordu. Toplam 187 (%70.3) çocukta bu üç efltan dan en az biri bulunmaktayd, 79'unda (%29.7) ise üç efltan da bulunmuyordu. DEHB'nin alt tipleri ile efl tan alma aras ndaki iliflki incelendi inde, DB'nin bileflik tip DEHB'de en yüksek, dikkatsizli in önde geldi i tip DEHB'de en düflük oranda oldu u görüldü. Bileflik alt tip ve HA alt tipi ile DE alt tipi aras nda DB görülmesi aç s ndan anlaml bir fark bulunmaktayd (s rayla p=0.000, X_=15.18= ve p=0.039, X_=4.84). Bileflik alt tip ile HA alt tipi aras nda ise anlaml bir fark bulunmuyordu. KGB ve ÖÖB efltan s ile DEHB alt tipleri aras nda ise bir iliflki saptanmad (Tablo 1). Cinsiyetler aras nda efltan alma oranlar karfl laflt r ld nda da k z ve erkekler aras nda anlaml bir fark olmad gözlendi (Tablo 2). Tablo1: DEHB Alt Tiplerine Göre Efltan lar n Görülme Oranlar DE Alt HA Alt Kombine Alt Grubu Grubu Grup X p (n=41) (n=22) (n=203) DB n (%) 4 (9.8) 7 (31.8) 85 (41.9) *** KGB n (%) 11 (26.8) 6 (27.3) 52 (25.6) ÖÖB n (%) 8 (20.0) 2 (9.1) 37 (18.2) DB:Davran m bozuklu u, KGB: Karfl olma karfl gelme bozuklu u, ÖÖB: Ö renme bozuklu u, DE: Dikkat eksikli i, HA: Hiperaktivite ***p<0.001 Kombine>DE (p=0.000, X =15.18), HA>DE (p=0.039, X =4.84), Kombine=HA (p=0.494, X =0.83) Tablo2: K z ve Erkeklerde Efltan lar n Görülme Oranlar. K z (n=40) Erkek (n=226) DB n (%) 12 (30.0) 84 (37.2) KGB n (%) 12 (30.0) 57 (25.2) ÖÖB n (%) 10 (25.6) 37 (16.4) DB:Davran m bozuklu u, KGB: Karfl olma karfl gelme bozuklu u, ÖÖB: Ö renme bozuklu u Klini e baflvuru yafl n n y k c davran fl bozuklu u efl tan lar (DB ve KGB) olan olgularda 7.7±2.3, y k c davran fl bozuklu u olmayanlarda ise 8.5±2.4 oldu u saptand ve aradaki fark anlaml düzeydeydi (p=0.032, t=2.16). ÖÖB olan olgular n baflvuru yafl 8.1±1.7 iken ÖÖB olmayanlar n baflvuru yafl 8.0±2.4 olarak saptand ve arada anlaml bir fark bulunmuyordu. Anne baba e itim düzeyi ile y k c davran fl bozukluklar efltan lar aras nda bir iliflki bulunmazken, ÖÖB olan X P 56

4 DEHB'de Efltan lar çocuklar n annelerinin e itim düzeyinin ÖÖB olmayan çocuklar n annelerine göre daha düflük oldu u belirlendi (p=0.016, t=2.43) (Tablo 3). Tablo3: DEHB de Efltan lara Göre AnneBaba E itim Süresi. (n= 82) DB (n= 135) KGB ÖÖB (n= 55) (n=162) (n= 46) (n= 170) Anne E itim Süresi (Y l ±ss) Baba E itim Süresi (Y l ±ss) 10.0± ± ± 3.8 t=0.82 p= ± ± 3.5 t= ± 3.8 p= ± ± ± 2.9 t= ± 3.7 p=0.016* 11.7± 3.4 DB:Davran m bozuklu u, KGB: Karfl olma karfl gelme bozuklu u, ÖÖB: Ö renme bozuklu u ss :Standard sapma *p< ± 3.2 t=0.13 p=0.89 t=1.2 p=0.24 t=0.86 p=0.39 Klinisyenlerin zeka düzeyi belirlenmesine gerek gördü ü 217 olgunun sözel, performans ve toplam zeka bölümlerinden ald klar puanlar ile bu olgularda DB, KGB ve ÖÖB efltan lar n n görülmesi aras nda bir iliflki bulunup bulunmad incelendi. Efltan bulunmas ile zeka düzeyi aras nda bir iliflki saptanmad (Tablo 4). TARTIfiMA Toplum örneklemlerinde DEHB'nin alt gruplara göre da l m s ras yla, DE alt grubu, bileflik alt grup ve HA alt grubu biçimindedir (Wolraich ve ark, 1996). Klinik örneklemlerde ise en büyük alt grubu bileflik alt grup oluflturmakta, bunu s ras yla DE alt grubu ve HA alt grubu izlemektedir (Biederman ve ark. 1998, Lalonde ve ark. 1998) Bizim çal flmam zda da alt gruplar n da l m n n di er klinik örneklem çal flmalar na benzer oldu u görülmektedir. Bu durum, afl r hareketlilikdürtüsellik belirtilerinin varl n n klini e baflvuruda önemli bir etken oldu unu ve dikkat eksikli i belirtilerinin ön planda oldu u DEHB hastalar n n s kl kla tedavi alamad klar n düflündürmektedir. DEHB tan s konulmufl olan çocuklarda KGB efltan s görülme oranlar n n DB'ye göre genel olarak daha yüksek oldu u bildirilmektedir (Biederman ve ark, 1996, Kuhne ve ark, 1997). Buna karfl n, çal flmam zda DB efltan s n n KGB'den daha s k oldu u görülmüfltür. DB tan s konulan hastalar n tedavilerinde yaflanan zorluklar nedeniyle üçüncü basamak sa l k kurulufllar na daha fazla sevk ediliyor olmas örneklemimizdeki efltan da l m n DB lehine etkilemifl olabilir. Ayr ca toplumumuzda klini e baflvuru için ço unlukla DB belirtileri ortaya ç kana kadar gecikiliyor olmas da efltan da l m nda farkl l a neden olmufl olabilir. Tablo4: DEHB Olgular nda Efltan lara Göre Zeka Bölümü Puanlar. Sözel Zeka Bölümü ±ss Performans Zeka Bölümü ±ss Toplam Zeka Bölümü ±ss DB (n= 82) (n= 135) 98.2 ± ± ±17.6 t=0.50 t= ±17.0 p= ±16.0 p= ±17.2 t=0.42 p=0.67 GB (n= 55) (n=162) 98.6± ± ±15.4 t=0.59 t= ±16.5 p= ±19.2 p= ±19.0 t=0.61 p=0.55 B (n= 46) (n= 170) 98.2± ± ±12.4 t=0.29 t= ±17.4 p= ±19.5 p= ±18.5 t=0.91 p=0.36 DB:Davran m bozuklu u, KGB: Karfl olma karfl gelme bozuklu u, ÖÖB: Ö renme bozuklu u, ss :Standard sapma 57

5 B LG Ç VE ARK. DEHB alt gruplar na göre efltan lar n da l m incelendi inde, DB'nin en s k kombine alt tipte, en az ise DE alt tipinde görüldü ü saptanm flt r. DB efltan s n n DEHB alt gruplar na göre da l m ile ilgili bu bulgu yaz n bilgilerine benzerdir (Jensen ve ark. 2001). Yaz nda KGB efltan s n n DEHB alt tipleri aras ndaki da l m n n da DB'ye benzer oldu u bildirilmektedir (Gillberg ve ark. 2004). Bununla birlikte, örneklemimizde KGB efltan s n n DEHB alt gruplar aras ndaki da l m aç s ndan gruplar aras nda anlaml bir fark saptanmam flt r. Bu durum, kombine alt tip d fl ndaki DEHB alt tiplerindeki örneklem say s n n düflük olmas yla iliflkili olabilir. Çocukluk döneminde görülen birçok ruhsal bozuklukta oldu u gibi, DEHB'de de d fla vurum belirtilerinin fliddetinin klini e baflvuru olas l n artt rd bilinmektedir (Cohen ve ark 1991). Örneklemimizde y k c davran fl bozuklu u efltan s konulan olgular n aileleri taraf ndan daha erken yaflta klini e getirilmifl olmalar da bu bilgiler ile uyumlu bulunmufltur. Y k c davran fl bozukluklar n n ortaya ç kmas nda anne baban n kiflilik özellikleri, komfluluk iliflkileri, arkadafl iliflkileri ve sosyoekonomik etmenler gibi psikososyal faktörler etkili olabilmektedir (Burke ve ark. 2002). Örneklemimizde sosyoekonomik durum aç s ndan önemli bir belirleyici olan anne baba e itim düzeyi ile y k c davran fl bozukluklar aras ndaki iliflki incelenmifl ve anne baba e itim düzeyinin efltan ortaya ç kmas nda belirleyici olmad saptanm flt r. Bu durum ek y k c davran fl bozukluklar n n ortaya ç kmas nda çocu un biyolojik yatk nl n n önemini akla getirmektedir. ÖÖB tan s konulan olgularda ise anne e itim düzeyinin daha düflük oldu u saptanm flt r. ÖÖB olan çocuklar n ailelerinde ÖÖB'ye daha s k rastland bilinmektedir (Faraone ve ark. 1993). Dolay s yla, ÖÖB olan çocuklar n annelerinde e itim düzeyinin daha düflük olmas, bu annelerde ÖÖB'ye s k rastlanmas ve buna ba l olarak yaflam fl olduklar akademik baflar s zl klar ile iliflkili olabilir. Örneklemimizde DEHB tan s konulan çocuklar n %85'inin erkek, %15'inin k z oldu u görülmüfltür. DEHB'nin toplum tabanl çal flmalarda erkeklerde k zlara göre yaklafl k olarak 3 kat daha s k görüldü ü, buna karfl l k klini e baflvuran olgularda erkeklerin k zlar n yaklafl k 10 kat oldu u bildirilmektedir (Arnold 1996, Gaub ve Carlson 1997). DEHB'de klini e baflvurudaki cinsiyet farkl l n n nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, k zlarda DE'nin önde geldi i tipin daha s k görülmesinin, ÖÖB'nin daha az olmas n n ve okulla ilgili sorunlar n daha az görülmesinin bu farkl l kta etkili olabilece i ileri sürülmektedir (Biederman ve ark. 2002) Çal flmam zda efltan görülmesi bak m ndan cinsiyetin belirleyici olmad saptanm flt r. Yaz nda KGB ve DB bulgular n n erkek çocuklar nda daha fliddetli oldu u bildirilmekle birlikte (Newcorn ve ark. 2001), DEHB olan çocuklarda cinsiyete göre efltan görülme oranlar aç s ndan belirgin bir fark olmad n belirten çal flmalar n a rl kta oldu u gözlenmektedir (Biederman ve ark. 2005, Byun ve ark. 2006). ÖÖB'nin toplum örneklemlerinde erkeklerde k zlara göre daha s k görüldü ü bildirilmektedir (Rutter ve ark. 2004). Bizim örneklemimizde de ÖÖB olan erkek çocuklar n n say s k z çocuklar na göre daha fazla olmakla birlikte, iki cins aras nda ÖÖB görülme oranlar bak m ndan fark bulunmam flt r. DEHB varl halinde, ÖÖB'nin cinsiyetler aras ndaki da l m n n nas l etkiledi inin daha büyük örneklemler üzerinde araflt r lmas gerekmektedir. Çal flmam zda DB, KGB ve ÖÖB efl tan lar n n görülmesi ile zeka puanlar aras nda iliflki bulunamam flt r. Bizim sonuçlar m za benzer flekilde DB ve KGB ile zeka puanlar aras nda iliflki olmad n bildiren çal flmalar bulunmaktad r (Kuhne ve ark. 1997). Bu durum, zekan n DB ve KGB ortaya ç kmas nda koruyucu bir rolünün olmad n göstermektedir. Geriye dönük hasta dosyalar n n taranmas na dayal bir çal flma olmas nedeniyle yap land r lm fl bir görüflme yap lamam fl olmas ve DB, KGB ve ÖÖB d fl ndaki di er efltan lar n de erlendirilmemifl olmas çal flman n k s tl l klar ndand r. Zeka testinin tüm hastalarda uygulanmam fl olmas da zeka testi uygulanan hasta grubunun homojen olmas n engellemektedir. Ayr ca klinik örneklem üzerinde yap lan çal flmalar n toplum tabanl araflt rmalardan farkl sonuçlar gösterebilece i bilinmektedir. Bu nedenle bu sonuçlar hastal n gerçek do as n tam olarak yans tm yor olabilir. Özetle, örneklemimizde en s k görülen DEHB alt grubu kombine alt grup olurken üç efltan aras nda en s k görülen efltan ise DB olmufltur. Ayr ca DB ve KGB efltan lar n n varl halinde daha küçük yaflta klini e baflvuruldu u saptanm flt r. Elde edilen bu veriler, DEHB olan çocuklar n d fla vurum belirtilerinin fliddetinin klini e baflvuruda önemli bir etken oldu unu ortaya koymaktad r. 58

6 DEHB'de Efltan lar Bu durum DEHB'nin s kl kla efltan lar ile birlikte görüldü ünü ve efltan lar n tedavi aray fl nda da etkili oldu unu göstermektedir. Türk çocuklar nda DEHB ve efltan da l m ile ilgili bilgilerin artt r lmas için klinik çal flmalar n yan s ra toplum tabanl çal flmalar n da yap lmas n n gerekli oldu u düflünülmektedir. KAYNAKLAR American Psychiatric Association (APA) (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, 4th ed. Text Revision(DSMIVTR), American Psychiatric Association, Washington DC. Arnold L (1996) Sex differences in ADHD: conference summary. J Abnorm Child Psychol 24: Biederman J, Newcorn J, Sprich S (1991) Comorbidity of attention deficit hyperactivity disorder with conduct, depressive, anxiety, and other disorders. Am J Psychiatry 148: Biederman J, Faraone SV, Milberger S ve ark. (1996) Is childhood oppositional defiant disorder a precursor to adolescent conduct disorder? Findings from a fouryear followup study of children with ADHD. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 35(9): Biederman J, Faraone SV, Taylor A (1998) Diagnostic continuity between child and adolescent ADHD: finding from a longitudinal clinical sample. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 37: Biederman J, Mick E, Faraone SV ve ark. (2002) Influence of gender on attention deficit hyperactivity disorder in children referred to a psychiatric clinic. Am J Psychiatry 159:3642 Biederman J, Know A, Aleardi M ve ark. (2005) Absence of gender effects on attention deficit hyperactivity disorder: findings in nonreferred subjects. Am J Psychiatry 162: Burke JD, Loeber R, Birmaher B (2002) Opposiional defiant disorder and conduct disorder: a review of the past 10 years, part II. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 41(11): Byun H, Yang J, Lee M ve ark. (2006) Psychiatric comorbidity in Korean children and adolescents with attentiondeficit hyperactivity disorder: psychopathology according to subtype. Yonsei Med J 47: Cohen P, Kasen S, Brook JS ve ark. (1991) Diagnostic predictors of treatment patterns in a cohort of adolescents. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 30: Conners CK (1969) A teacher rating scale for use in drug studies with children. Am J Psychiatry 126: Dereboy Ç, fienol S, fiener fi ve ark. (1998) Conners anababa derecelendirme ölçe i uyarlama çal flmas. X. Ulusal Psikoloji Kongresi, Ankara. Ercan ES, Amado S, Somer O ve ark. (2001) Dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u ve y k c davran fl bozukluklar için bir test bataryas gelifltirme çal flmas. Çocuk ve Gençlik Ruh Sa l Dergisi, 8: Erden G, Kurdo lu F, Uslu R (2002) lkö retim okullar na devam eden Türk çocuklar n n s n f düzeylerine göre okuma h z ve yaz m hatalar normlar n n gelifltirilmesi. Türk Psikiyatri Dergisi 13(1) 5:13 Faraone SV, Biederman J, Lehman BK ve ark. (1993) Evidence for the independent familial transmission of attention deficit hyperactivity disorder and learning disabilities: results from a family genetic study. Am J Psychiatry 150: Fletcher JM, Shaywitz SE, Shaywitz BA (1999) Comorbidity of learning and attention disorders. Separate but equal. Pediatr Clin North Am 46(5): Gaub M, Carlson CL (1997) Gender differences in ADHD: a metaanalysis and critical review. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 36: Gillberg C, Gillberg IC, Rasmussen P (2004) Coexisting disorders in ADHDimplications for diagnosis and intervention. Eur Child Adolesc Psychiatry 13(suppl 1): Goyette CH, Conners CK, Ulrich RF (1978) Normative data on revised Conners' parent and teacher rating scales. J Abnorm Child Psychol 6: Jensen PS, Hinshaw SP, Kraemer HC (2001) ADHD comorbidity findings from the MTA study: comparing comorbid subgroups. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 40(2): Kadesjo B, Gillberg C (2001) The comorbidity of ADHD in the general population of Swedish schoolage children. J Child Psychol Psychiatry 42(4): Kuhne M, Schachar R, Tannock R (1997) Impact of comorbid oppositional or conduct problems on attentiondeficit hyperactivite disorder. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 36(12): Lalonde J, Turgay A, Hudson JI (1998) Attentiondeficit hyperactivity disorder subtypes and comorbid disruptive behaviour disorders in a child and adolescent mental health clinic. Can J Psychiatry 43(6): Loeber R, Burke JD, Lahey BB, Winters A, Zera M (2000) Oppositional defiant and conduct disorder: a review of the past 10 years, part I. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 39: Newcorn JF, Halperin JM, Jensen PS ve ark. (2001) Symptom profiles in children with ADHD: Effects of comorbidity and gender. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 40(2): Rutter M, Caspi A, Fergusson D ve ark. (2004) Sex differences in developmental reading disability: new findings from 4 epidemiological studies. JAMA 28;291(16): Savafl r I, fiahin N (1994) Wechsler Çocuklar çin Zeka Ölçe i (WISCR) Türk Psikologlar Derne i Yay n, Ankara Schachar RJ, Wachsmuth R (1990) Oppositional disorder in children: a validation study comparing conduct disorder, oppositional disorder and normal control children. J Child Psychol Psychiatry 31: fiener fi, Dereboy Ç, Dereboy F ve ark. (1995) Conners Ö retmen Derecelendirme Ölçe i Türkçe uyarlamas I. Çocuk ve Gençlik Ruh Sa l Dergisi 2(3): Turgay A (1994) Disruptive Behavior Disorders Child and Adolescent Screening and Rating Scale for Children, Adolescents, Parents, and Teachers. West Blomfield (Michigan), Integrative Therapy Institute Publication. Wechsler D: WISCR Manual for the Wechsler ntelligence Scale for ChildrenRevised. New York, Psychological Corporation, Wolraich M, Hannah J, Pinnock T ve ark. (1996) Comparison of diagnostic criteria for attentiondeficit hyperactivite disorder in a countywide sample. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 35:

YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARINDA DSM-IV BEL RT LER AÇISINDAN ANNE VE Ö RETMEN VER LER N N UYUMU

YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARINDA DSM-IV BEL RT LER AÇISINDAN ANNE VE Ö RETMEN VER LER N N UYUMU YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARINDA DSM-IV BEL RT LER AÇISINDAN ANNE VE Ö RETMEN VER LER N N UYUMU Aynur Pekcanlar Akay*, Süha Miral**, Beyaz t Yemez***, Kendal Çakar**** ÖZET Amaç: Bu çal flmada DSM-IV tan

Detaylı

Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(1):21-28. Dr. Birim Günay KILIÇ 1, Dr. Şahnur ŞENER 2

Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(1):21-28. Dr. Birim Günay KILIÇ 1, Dr. Şahnur ŞENER 2 Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(1):21-28 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuklarda Karş t Olma-Karş Gelme Bozukluğu/Davran ş Bozukluğu Eş Hastalan m nda Aile İşlevleri ve Psikososyal Değişkenlerin

Detaylı

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Ayaktan zlenen Olgulardan DEHB ve/veya ÖÖB Tan s Konan Çocuklar n WISC-R Testi Sonuçlar n n Karfl laflt r lmas

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Ayaktan zlenen Olgulardan DEHB ve/veya ÖÖB Tan s Konan Çocuklar n WISC-R Testi Sonuçlar n n Karfl laflt r lmas Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Ayaktan zlenen Olgulardan DEHB ve/veya ÖÖB Tan s Konan Çocuklar n WISC-R Testi Sonuçlar n n Karfl laflt r lmas Nilgün ÖNG DER*, Burak BAYKARA**, Aynur Pekcanlar Akay***

Detaylı

Çocuk ve Ergen Ruh Sa l Klini ine Baflvuran Ergen Hastalar n Özellikleri

Çocuk ve Ergen Ruh Sa l Klini ine Baflvuran Ergen Hastalar n Özellikleri Çocuk ve Ergen Ruh Sa l Klini ine Baflvuran Ergen Hastalar n Özellikleri Uz. Dr. Gonca ÇEL K*, Yrd. Doç. Dr. Ayflegül TAH RO LU*, Prof. Dr. Ayfle AVCI*, Doç. Dr. Gülflah SEYDAO LU** Bu araflt rma XVII.

Detaylı

Burcu Çakaloz*, Aynur Pekcanlar Akay**, Türkan Günay**

Burcu Çakaloz*, Aynur Pekcanlar Akay**, Türkan Günay** Karfl t Olma Karfl Gelme Bozuklu unun Efllik Etti i ve Etmedi i Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan l Çocuklar n Davran flsal Sorunlar, Ders Baflar s ve Akran liflkileri, Aç s ndan De erlendirilmesi

Detaylı

Araştırma. Burcu ÇAKALOZ 1, Aynur PEKCANLAR AKAY 2, Ece BÖBER 3, Neslihan EMİNAĞAOĞLU 2, Türkan GÜNAY 4

Araştırma. Burcu ÇAKALOZ 1, Aynur PEKCANLAR AKAY 2, Ece BÖBER 3, Neslihan EMİNAĞAOĞLU 2, Türkan GÜNAY 4 149 Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu Eşlik Eden Veya Etmeyen Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Alan Puberte Öncesi Erkek Olgularda Aile İşlevlerinin Değerlendirilmesi EVALUATION OF FAMILY

Detaylı

Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan s Konan Çocuk ve Ergenlerde Efl Tan lar ve Sosyodemografik Özellikler

Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan s Konan Çocuk ve Ergenlerde Efl Tan lar ve Sosyodemografik Özellikler ARAfiTIRMA Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan s Konan Çocuk ve Ergenlerde Efl Tan lar ve Sosyodemografik Özellikler Evrim Aktepe Yard. Doç.Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk

Detaylı

ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLU U VE D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U B N fi KL N N B L fisel ÖZELL KLER

ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLU U VE D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U B N fi KL N N B L fisel ÖZELL KLER ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLU U VE D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U B N fi KL N N B L fisel ÖZELL KLER Dursun KARAMAN *, Tümer TÜRKBAY **, Fatofl Sinem GÖKÇE*** ÖZET Amaç: Özgül ö renme bozuklu u (ÖÖB) okul

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Kuruluş : 27 Ekim 1989 Adres : Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Kampüsü Dikimevi - Ankara Tel : 363 03 26-363 03 27 ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

GÖRÜfiLER. Uzm. Dr. Özlem Erman

GÖRÜfiLER. Uzm. Dr. Özlem Erman GÖRÜfiLER Uzm. Dr. Özlem Erman Son y llarda dünyadaki h zl teknolojik geliflmeye paralel olarak t p alan nda da h zl bir de iflim yaflanmakta, neredeyse her gün yeni tan, tedavi yöntemleri, yeni ilaçlar

Detaylı

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA UYKU SORUNLARI VE KL N K DE fikenlerle L fik S

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA UYKU SORUNLARI VE KL N K DE fikenlerle L fik S Kriz Dergisi 16 (2): 25-31 D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA UYKU SORUNLARI VE KL N K DE fikenlerle L fik S P. Öner*, Ö.fi. Üneri*, B. Rezaki*, fi. Bodur* ÖZET Amaç: Dikkat Eksikli

Detaylı

Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi Journal of Research in Education and Teaching Mayıs 2014 Cilt:3 Sayı:2 Makale No: 01 ISSN: 2146-9199

Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi Journal of Research in Education and Teaching Mayıs 2014 Cilt:3 Sayı:2 Makale No: 01 ISSN: 2146-9199 ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN HİPERAKTİVİTE VE DİKKAT EKSİKLİĞİNE YÖNELİK DURUMLARININ ÖĞRETMEN VE AİLE ALGILARINA GÖRE İNCELENMESİ (AMASYA İLİ ÖRNEĞİ) Doç.Dr.Ahmet Üstün Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi

Detaylı

Araflt rma Makalesi / Research Article 119

Araflt rma Makalesi / Research Article 119 Araflt rma Makalesi / Research Article 119 DOI: 10.4274/npa.y5794 Genel Psikiyatri Poliklini inde Eriflkin Dikkat Eksikli i-hiperaktivite Bozuklu u S kl ve Dikkat Eksikli i-hiperaktivite Bozuklu una Efllik

Detaylı

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Dikkat Eksikli i ve Afl r Hareketlilik Yak nmas le De erlendirilen Hastalar n Psikososyal Geliflim Özellikleri

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Dikkat Eksikli i ve Afl r Hareketlilik Yak nmas le De erlendirilen Hastalar n Psikososyal Geliflim Özellikleri Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Dikkat Eksikli i ve Afl r Hareketlilik Yak nmas le De erlendirilen Hastalar n Psikososyal Geliflim Özellikleri Fatma Varol Tafl*, F. Neslihan nal Emiro lu**, Aynur

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

F Z KSEL HASTALIKLA B RL KTE ZEKA GER L OLAN ÇOCUKLARDA PS KOPATOLOJ

F Z KSEL HASTALIKLA B RL KTE ZEKA GER L OLAN ÇOCUKLARDA PS KOPATOLOJ F Z KSEL HASTALIKLA B RL KTE ZEKA GER L OLAN ÇOCUKLARDA PS KOPATOLOJ Birim Günay Kılıç*, Ayla Aysev** ÖZET Amaç: Zeka gerili inde fiziksel ve ruhsal sorunlar n birlikte varolufl s kl yüksektir. Fakat bu

Detaylı

Celale Özcan*, Fahriye Oflaz**, Tümer Türkbay***

Celale Özcan*, Fahriye Oflaz**, Tümer Türkbay*** D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE B N fi K KARfiIT OLMA - KARfiI GELME BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARIN ANNE-BABALARININ EMPAT DÜZEYLER N N KARfiILAfiTIRILMASI Celale Özcan*, Fahriye Oflaz**, Tümer

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri TRAKYA ÜN V TIP FAK DERG 2005;22(2):88-92 KL N K ARAfiTIRMA Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri Demographic Characteristics

Detaylı

K FARKLI KÜLTÜRDE D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE KARfiI GELME BOZUKLU U BEL RT LER N N KARfiILAfiTIRILMASI

K FARKLI KÜLTÜRDE D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE KARfiI GELME BOZUKLU U BEL RT LER N N KARfiILAfiTIRILMASI K FARKLI KÜLTÜRDE D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE KARfiI GELME BOZUKLU U BEL RT LER N N KARfiILAfiTIRILMASI Hakan Erman*, Bedriye Öncü**, Tümer Türkbay***, Özlem Erman*, Teoman Söhmen****,

Detaylı

OKUL ÇA I ÇOCUKLARI Ç N DUYGULANIM BOZUKLUKLARI VE fi ZOFREN GÖRÜfiME Ç ZELGES -fi MD VE YAfiAM BOYU fiekl - TÜRKÇE UYARLAMASININ GEÇERL K VE GÜVEN RL

OKUL ÇA I ÇOCUKLARI Ç N DUYGULANIM BOZUKLUKLARI VE fi ZOFREN GÖRÜfiME Ç ZELGES -fi MD VE YAfiAM BOYU fiekl - TÜRKÇE UYARLAMASININ GEÇERL K VE GÜVEN RL OKUL ÇA I ÇOCUKLARI Ç N DUYGULANIM BOZUKLUKLARI VE fi ZOFREN GÖRÜfiME Ç ZELGES -fi MD VE YAfiAM BOYU fiekl - TÜRKÇE UYARLAMASININ GEÇERL K VE GÜVEN RL Bahar Gökler *, Fatih Ünal *, Berna Pehlivantürk **,

Detaylı

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN OKUL ÖNCES ÇOCUKLARDA OT ST K BEL RT LER

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN OKUL ÖNCES ÇOCUKLARDA OT ST K BEL RT LER Yeni Symposium 39 (3): 121-125, 2001 D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN OKUL ÖNCES ÇOCUKLARDA OT ST K BEL RT LER Dr. Yalç n GÜZELHAN*, Mücahit ÖZTÜRK**, Dr. Salih ZORO LU***, Dr. Burçin ACAR*,

Detaylı

Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin değerlendirilmesi

Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin değerlendirilmesi 88 Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri DEHB belirtilerinin değerlendirilmesi Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN ANNE BABALARINDA PSİKOLOJİK BELİRTİLER VE AİLE İŞLEVSELLİĞİ

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN ANNE BABALARINDA PSİKOLOJİK BELİRTİLER VE AİLE İŞLEVSELLİĞİ DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN ANNE BABALARINDA PSİKOLOJİK BELİRTİLER VE AİLE İŞLEVSELLİĞİ Cem GÖKÇEN*, Esin ÖZATALAY**, E. Çığıl FETTAHOĞLU*** ÖZET Amaç: Bu çalışma Dikkat Eksikliği

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine Başvuran Hastaların Sosyodemografik Özellikleri ile Tanı Grupları Arasındaki İlişki

Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine Başvuran Hastaların Sosyodemografik Özellikleri ile Tanı Grupları Arasındaki İlişki ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2014;4(3): 14-18 ISSN: 2146-443X Düzce Üniversitesi sbedergi@duzce.edu.tr Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine

Detaylı

Öz: Bu araştırmanın amacı, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği (BESÖ) Bölümü

Öz: Bu araştırmanın amacı, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği (BESÖ) Bölümü Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü Öğrencilerinin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Belirtilerinin, Akademik Başarı ve Bazı Parametrelerle İlişkisinin İncelenmesi Mustafa ATLI 1, Gökhan YAŞAR

Detaylı

fiekil 2 Menapoz sonras dönemde kistik, unilateral adneksiyel kitleye yaklafl m algoritmas (6)

fiekil 2 Menapoz sonras dönemde kistik, unilateral adneksiyel kitleye yaklafl m algoritmas (6) over kanseri taramas ndaki yetersizli ini göstermektedir. (1) Transvaginal ultrasonografinin sensitivitesinin iyi olmas na ra men spesifitesinin yeterli olmamas kullan m n k s tlamaktad r. Son yay nlarda

Detaylı

Hemflirelik Ö rencilerinde Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Belirtilerinin Yayg nl

Hemflirelik Ö rencilerinde Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Belirtilerinin Yayg nl Hemflirelik Ö rencilerinde Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Belirtilerinin Yayg nl A. fiebnem Soysal*, Sat Ünal**, K zbes Meral K l ç***, Nermin Gürhan****, Azize A. Özbafl*****, Esra Saral*****

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler ARAÞTIRMA Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler Þahbal Aras 1, Gülþen Ünlü 2, Fatma Varol Taþ 3 1 Yrd.Doç.Dr., 3 Uz.Dr., Dokuz

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Hastalarda Tanı Dağılımları

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Hastalarda Tanı Dağılımları Araştırma Yazısı Selçuk Tıp Derg 2014;30(3): 118-122 SELÇUK TIP DERGİSİ Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Hastalarda Tanı Dağılımları Diagnosis of Patients Referring to a Child and Adolescent

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4.

ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4. ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4. ÖĞRENİM DURUMU: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi 9 Eylül Üniversitesi

Detaylı

Psikostimulan laç Tedavisi Alan Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Olan Çocuklarda Kiflileraras Sorun Çözme E itiminin Katk lar

Psikostimulan laç Tedavisi Alan Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Olan Çocuklarda Kiflileraras Sorun Çözme E itiminin Katk lar Araflt rmalar / Original Papers Psikostimulan laç Tedavisi Alan Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Olan Çocuklarda Kiflileraras Sorun Çözme E itiminin Katk lar Celale Tangül Özcan 1, Fahriye Oflaz

Detaylı

Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi

Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi Erişkin Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu nda Prematür Ejakülasyon Sıklığı: 2D:4D Oranı İle İlişkisi *Kenar İ. Ayşe Nur, **Sezai Üstün Aydın, *Alper Zıblak *Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesinde De erlendirilen Cinsel stismar Ma duru Çocuk ve Ergenlerin Demografik ve Klinik Özellikleri

Bir Üniversite Hastanesinde De erlendirilen Cinsel stismar Ma duru Çocuk ve Ergenlerin Demografik ve Klinik Özellikleri ARAfiTIRMA MAKALES Bir Üniversite Hastanesinde De erlendirilen Cinsel stismar Ma duru Çocuk ve Ergenlerin Demografik ve Klinik Özellikleri Evrim AKTEPE*, Âdem IŞIK**, Orhan KOCAMAN**, Funda Özyay EROĞLU**

Detaylı

Dr. Tümer TÜRKBAY (*), Dr. Hakan ERMAN (**), Dr. Ayhan CÖNGÖLOĞLU (*), Dr. Teoman SÖHMEN (*)

Dr. Tümer TÜRKBAY (*), Dr. Hakan ERMAN (**), Dr. Ayhan CÖNGÖLOĞLU (*), Dr. Teoman SÖHMEN (*) DİKKAT EKSİKLİĞİ AŞIRI HAREKETLİLİK BOZUKLUĞU VE BİNİŞİK KARŞIT OLMA - KARŞI GELME BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLAR VE ERGENLERİN ANNE-BABALARININ PSİKİYATRİK ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Dr. Tümer TÜRKBAY

Detaylı

Vanderbilt Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Aile Değerlendirme Ölçeği Türkçe Uyarlama Çalışması

Vanderbilt Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Aile Değerlendirme Ölçeği Türkçe Uyarlama Çalışması Gaziantep University Journal of Social Sciences (http://jss.gantep.edu.tr) 2013 12(3):385-401 ISSN: 1303-0094 Vanderbilt Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Aile Değerlendirme Ölçeği Türkçe Uyarlama

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Çocuk ve Ergenlerde Eşlik Eden Psikiyatrik Bozukluklar

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Çocuk ve Ergenlerde Eşlik Eden Psikiyatrik Bozukluklar 114 Araştırma Makalesi / Re se arch Ar tic le Doi: 10.4274/npa.y6125 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Çocuk ve Ergenlerde Eşlik Eden Psikiyatrik Bozukluklar Psychiatric Comorbidity in Children

Detaylı

ÇOCUKLUKTA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANISI ALMIŞ OLGULARIN ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ PSİKİYATRİK DURUMLARININ İNCELENMESİ

ÇOCUKLUKTA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANISI ALMIŞ OLGULARIN ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ PSİKİYATRİK DURUMLARININ İNCELENMESİ Kriz Dergisi 0 (): 448 ÇOCUKLUKTA DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANISI ALMIŞ OLGULARIN ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ PSİKİYATRİK DURUMLARININ İNCELENMESİ Ayla Aysev*, Pınar Öner** ÖZET Amaç: Çocukluğunda

Detaylı

DEHB VE SUÇ. Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ

DEHB VE SUÇ. Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ AÇIKLAMA 2011-2012 Araştırmacı: YOK Danışman: Lily, Johnson Konuşmacı: Lily, Johnson En çok tartışılmaya

Detaylı

ÇOCUK VE ERGENLERDE DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNUN SOSYO-DEMOGRAFİK OLARAK İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA: ARDAHAN ÖRNEĞİ

ÇOCUK VE ERGENLERDE DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNUN SOSYO-DEMOGRAFİK OLARAK İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA: ARDAHAN ÖRNEĞİ Erdem ve Pak Araştırma ÇOCUK VE ERGENLERDE DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNUN SOSYO-DEMOGRAFİK OLARAK İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA: ARDAHAN ÖRNEĞİ An Investigation of Attention Deficit Hyperactivity

Detaylı

Boy Kısalığı Olan Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozukluklarının Değerlendirilmesi

Boy Kısalığı Olan Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozukluklarının Değerlendirilmesi Ankara Med J, 2014, 14(4): 136-143 DOI:10.17098/amj.42301 Araştırma / Research Boy Kısalığı Olan Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozukluklarının Değerlendirilmesi Evaluation of Behavioral Disorders in Children

Detaylı

T bbi Makale Yaz m Kurallar

T bbi Makale Yaz m Kurallar .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Araflt rmalar ve Etik Sempozyum Dizisi No: 50 May s 2006; s. 7-11 T bbi Makale Yaz m Kurallar Dr. Sebahattin Yurdakul ÖZGÜN ARAfiTIRMA USULE

Detaylı

Ergenlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Sıklığının Araştırılması ARAŞTIRMA

Ergenlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Sıklığının Araştırılması ARAŞTIRMA ARAŞTIRMA Zuhal Uyan 1 A. Gülsen Ceyhun Peker 2 A. Selda Tekiner 2 Betül Ulukol 3 1 Aile Hekimliği Uzmanı Gölpazarı Devlet Hastanesi Gölpazarı-Bilecik 2 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği

Detaylı

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 1 Sakarya l Sa l k Müdürlü ü 2 Marmara Üniversitesi T p Fakültesi Halk Sa l AD. ÖZET Amaç: Diyabetin tedavi ve kontrolünde en önemli hedef glisemik kontroldür.

Detaylı

Epidemiyolojik çalışmalar belirli bir hastalığın toplumda dağılımını ve bu hastalıkla. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi

Epidemiyolojik çalışmalar belirli bir hastalığın toplumda dağılımını ve bu hastalıkla. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi DERLEME Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi Taciser UYSAL ÖZASLAN, a Öznur BİLAÇ b a Isparta Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi, Isparta b Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN 8-12 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDA YAŞAM KALİTESİ DEĞERLENDİRMESİ

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN 8-12 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARDA YAŞAM KALİTESİ DEĞERLENDİRMESİ DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN 8-12 YAŞ GRUBU LARDA YAŞAM KALİTESİ DEĞERLENDİRMESİ Özden Şükran ÜNERİ*, Sevil TURGUT**, Pınar ÖNER*, Şahin BODUR*, Bengü REZAKİ* ÖZET Amaç: Bu çalışmada ilk

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Burcu Çakaloz, Aynur Pekcanlar Akay, Ece Böber

Burcu Çakaloz, Aynur Pekcanlar Akay, Ece Böber Araflt rmalar/researches Dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u ve efllik eden karfl t olma karfl gelme bozuklu u olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin de erlendirilmesi Dikkat

Detaylı

Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması

Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması 48 Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(2):109-117. Ş. Gülin EVİNÇ 1, Dr. Tülin GENÇÖZ 2. Özet / Abstract

Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(2):109-117. Ş. Gülin EVİNÇ 1, Dr. Tülin GENÇÖZ 2. Özet / Abstract Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(2):109-117 Dikkat Eksikliği Hiperak vite Bozukluğu Tanısı Alan Çocukların WISC-R Profillerinin, Farklı Bir Psikiyatrik Tanı Alan ve Herhangi Bir Tanısı Olmayan Çocuklarla

Detaylı

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Alt tipleri*

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Alt tipleri* Yolga Tahiroğlu ve ark. 5 Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Alt tipleri* Ayşegül YOLGA TAHİROĞLU, 1 Ayşe AVCI, 2 Sunay FIRAT, 3 Gülşah SEYDAOĞLU 4 ÖZET Amaç: Bu çalışmada 2002-2003 öğretim yılı

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

L SE Ö RENC LER N N SINAV KAYGISI DÜZEY ÜZER NE SINAV KAYGISI LE BAfiAÇIKMA E T M N N ETK S *

L SE Ö RENC LER N N SINAV KAYGISI DÜZEY ÜZER NE SINAV KAYGISI LE BAfiAÇIKMA E T M N N ETK S * Kriz Dergisi 13 (2): 35-42 L SE Ö RENC LER N N SINAV KAYGISI DÜZEY ÜZER NE SINAV KAYGISI LE BAfiAÇIKMA E T M N N ETK S * F. Adana**, N. Kaya*** ÖZET S nav kayg s birçok ö renci için akademik yaflamlar

Detaylı

MET LFEN DATIN D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA D KKAT VE YÜRÜTÜCÜ filevler ÜZER NE ETK S : B R OLGU SER S

MET LFEN DATIN D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA D KKAT VE YÜRÜTÜCÜ filevler ÜZER NE ETK S : B R OLGU SER S MET LFEN DATIN D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA D KKAT VE YÜRÜTÜCÜ filevler ÜZER NE ETK S : B R OLGU SER S Ifl k KARAKAYA*, Özlem YILDIZ ÖÇ**, fiahika G. fi fimanlar**, Nursu ÇAKIN

Detaylı

D KKATS ZL K YAKINMASIYLA BAfiVURAN ERGENLER N ALDIKLARI TANILAR

D KKATS ZL K YAKINMASIYLA BAfiVURAN ERGENLER N ALDIKLARI TANILAR D KKATS ZL K YAKINMASIYLA BAfiVURAN ERGENLER N ALDIKLARI TANILAR Özgür Öner*, Bedriye Öncü**, Günay Sa duyu ***, Saynur Canat**** ÖZET: Amaç: Birincil yak nmas dikkat eksikli i olan ergen olgular n ald

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Alkol Bağımlılığı Olan Babaların Çocuklarında Psikopatoloji

Alkol Bağımlılığı Olan Babaların Çocuklarında Psikopatoloji Türk Psikiyatri Dergisi 2006; 17(1):3-11 Alkol Bağımlılığı Olan Babaların Çocuklarında Psikopatoloji Dr. Sadriye Ebru ÇENGEL KÜLTÜR 1, Dr. M. Fatih ÜNAL 2, Psikolog. Şeniz ÖZUSTA 3 ÖZET Amaç: Bu çalışmada

Detaylı

Araştırma / Research. Şükriye Boşgelmez 1, Ali Evren Tufan 2

Araştırma / Research. Şükriye Boşgelmez 1, Ali Evren Tufan 2 Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2014;27:27-33 DOI: 10.5350/DAJPN2014270104 Araştırma / Research Bir Eğitim Hastanesinin Psikiyatri Polikliniğine İlk Kez Başvuran ve Hafif-Orta

Detaylı

YIKICI DAVRANIŞ BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARDA TEDAVİ SEÇENEKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: 18 AYLIK İZLEM ÇALIŞMASI

YIKICI DAVRANIŞ BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARDA TEDAVİ SEÇENEKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: 18 AYLIK İZLEM ÇALIŞMASI YIKICI DAVRANIŞ BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARDA TEDAVİ SEÇENEKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: 18 AYLIK İZLEM ÇALIŞMASI Eyüp Sabri ERCAN*, Ayşe KUTLU**, Sibel DURAK**, Ülkü AKYOL ARDIÇ***, Ülkü DENİZ**, Cahide AYDIN*

Detaylı

Farklı çalışmalarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nda Metilfenidat ve Benlik Saygısı

Farklı çalışmalarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nda Metilfenidat ve Benlik Saygısı Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nda Metilfenidat ve Benlik Saygısı Dr. Mücahit Öztürk 1, Dr. Kemal Sayar 2, Dr. Ümran Tüzün 2, Dr. Sema Tanrıöver Kandil 3 ÖZET: D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM ÜN TE V SOSYAL TUR ZM Bu ünitede turizmin çeflitlerinden biri olan sosyal turizmi daha ayr nt l bir flekilde ö renip, ülkemizdeki sosyal turizmin geliflimi hakk nda bilgiler edinece iz. Ç NDEK LER A. S

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba 1.1 Ara rman n Amac Ara rmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba olarak hizmet vermekte olan; 1. Bütçe ve Performans Program ube Müdürlü ü 2. Stratejik Yönetim ve Planlama

Detaylı

ENKOPREZ S OLAN ÇOCUKLARIN TEDAV S NDE DAVRANIfiÇI TERAP VE LAÇ TEDAV S N N ETK NL KLER N N KARfiILAfiTIRILMASI

ENKOPREZ S OLAN ÇOCUKLARIN TEDAV S NDE DAVRANIfiÇI TERAP VE LAÇ TEDAV S N N ETK NL KLER N N KARfiILAfiTIRILMASI ENKOPREZ S OLAN ÇOCUKLARIN TEDAV S NDE DAVRANIfiÇI TERAP VE LAÇ TEDAV S N N ETK NL KLER N N KARfiILAfiTIRILMASI Dilşad Foto Özdemir*, Elvan İşeri**, Esin Gökçe***, Billur Demiroğulları****, Aylin İlden

Detaylı

GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ

GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Yıl:2003 (2) Sayı:14 63 GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ Arş.Gör.Esra ÖZAY* Arş.Gör.Dr.İjlal OCAK* Gürbüz OCAK**

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN SAYILAR Kümeler 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Bir kümeyi modelleri ile belirler, farkl temsil biçimleri ile gösterir. Belirli bir kümeyi temsil ederken afla da belirtilen bafll

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Alt Tiplerinin Aile İşlevleri Üzerindeki Etkisi

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Alt Tiplerinin Aile İşlevleri Üzerindeki Etkisi Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2013;26:286-294 DOI: 10.5350/DAJPN2013260308 Kısa Araştırma / Brief Report Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Alt Tiplerinin Aile

Detaylı

Özürlü Çocuk Sağlık Kurulu Raporlarının Değerlendirilmesi

Özürlü Çocuk Sağlık Kurulu Raporlarının Değerlendirilmesi Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 2014;15(1):48-53 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / RESEARCH STUDY Özürlü Çocuk Sağlık Kurulu Raporlarının Değerlendirilmesi Assessment of Disabled Child Health Council Reports

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ. Çiğdem Yektaş 1, Sümeyra Elif Kaplan 1. Yektaş Ç ve ark. Fakültesi Çocuk Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı, Düzce, Türkiye

ARAŞTIRMA MAKALESİ. Çiğdem Yektaş 1, Sümeyra Elif Kaplan 1. Yektaş Ç ve ark. Fakültesi Çocuk Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı, Düzce, Türkiye ARAŞTIRMA MAKALESİ Çiğdem Yektaş 1, Sümeyra Elif Kaplan 1 1 Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı, Düzce, Türkiye Yazışma Adresi: Çiğdem Yektaş Düzce Üniversitesi Tıp

Detaylı

lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki Çocuklarda Sosyal Fobinin Araflt r lmas

lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki Çocuklarda Sosyal Fobinin Araflt r lmas Çocuk Dergisi 8(2):102-107, 2008 lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki Çocuklarda Sosyal Fobinin Araflt r lmas Fadime ÜSTÜNER TOP *, Bar fl KAYA *, H. Sibel GÜNDÜZ ** lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki

Detaylı

Fevzi Pafla Cad. Dr. Bar fl Ayd n. Virgül (,) 2. Baz k saltmalar n sonuna konur.

Fevzi Pafla Cad. Dr. Bar fl Ayd n. Virgül (,) 2. Baz k saltmalar n sonuna konur. 2. Baz k saltmalar n sonuna konur. Dr. Bar fl Ayd n Fevzi Pafla Cad. 3. Say lardan sonra s ra bildirmek için konur. Sonucu ilân ediyorum: 1. Ali, 2. Kemal, 3. Can oldu. Hepsini tebrik ederim. Virgül (,)

Detaylı

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri 2 DENET M TÜRLER 2.DENET M TÜRLER Denetim türleri de iflik ölçütler alt nda s n fland r labilmektedir. En yayg n s n fland rma, denetimi kimin yapt na ve denetim sonunda elde edilmek istenen faydaya (denetim

Detaylı

Madde Kötüye Kullanım Öyküsü Olan Bireylerde Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Belirtilerinin Yaygınlığı

Madde Kötüye Kullanım Öyküsü Olan Bireylerde Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Belirtilerinin Yaygınlığı doi: 10.5505/abantmedj.20.30974 Abant Medical Journal Orijinal Makale / Original Article Volume Cilt 3 Issue Sayı 1 Year Yıl 20 Madde Kötüye Kullanım Öyküsü Olan Bireylerde Erişkin Dikkat Eksikliği ve

Detaylı

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i Uluslararas Yüksekö retim Kongresi: Yeni Yönelifller ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May s 2011, stanbul; 2. Cilt / Bölüm XI / Sayfa 1359-1364 Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi

Detaylı

TED ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Eğitim Kurumları İşletmeciliği Programı GPC 511 RUH SAĞLIĞI VE OKUL İKLİMİ (3-0-3) 7,5 ECTS

TED ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Eğitim Kurumları İşletmeciliği Programı GPC 511 RUH SAĞLIĞI VE OKUL İKLİMİ (3-0-3) 7,5 ECTS TED ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Eğitim Kurumları İşletmeciliği Programı GPC 511 RUH SAĞLIĞI VE OKUL İKLİMİ (3-0-3) 7,5 ECTS 2015-2016 Güz Dönemi, Cuma, 18:00-21:00, A 122 Numaralı Sınıf Yrd.

Detaylı

MURAT YÜKSEL. FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER

MURAT YÜKSEL. FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER I MURAT YÜKSEL FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER III DR. MURAT YÜKSEL Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Görevlisi FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER IV Yay

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

GENEL MATEMATİK DERSİNDEKİ ÖĞRENCİ BAŞARISI İLE ÖSS BAŞARISI ARASINDAKİ İLİŞKİ

GENEL MATEMATİK DERSİNDEKİ ÖĞRENCİ BAŞARISI İLE ÖSS BAŞARISI ARASINDAKİ İLİŞKİ Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: 7 Sayı:11 Bahar 006 s. 37-46 GENEL MATEMATİK DERSİNDEKİ ÖĞRENCİ BAŞARISI İLE ÖSS BAŞARISI ARASINDAKİ İLİŞKİ Nezahat ÇETİN Nevin MAHİR ÖZET Bu çalışmanın amacı, fen ve mühendislik

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Araflt rmalar/researches E. Bayramkaya, F. Toros, C. Özge. Ergenlerde Sosyal Fobi ile Depresyon, Öz kavram, Sigara Al flkanl Aras ndaki liflki

Araflt rmalar/researches E. Bayramkaya, F. Toros, C. Özge. Ergenlerde Sosyal Fobi ile Depresyon, Öz kavram, Sigara Al flkanl Aras ndaki liflki Araflt rmalar/researches E. Bayramkaya, F. Toros, C. Özge Ergenlerde Sosyal Fobi ile Depresyon, Öz kavram, Sigara Al flkanl Aras ndaki liflki Ersin Bayramkaya 1, Fevziye Toros 2, Cengiz Özge 3 ÖZET: Ergenlerde

Detaylı

Cihat ÇELİK 1, Gülsen ERDEN 2, Sevim ÖZMEN 3, Selma TURAL HESAPÇIOĞLU 4

Cihat ÇELİK 1, Gülsen ERDEN 2, Sevim ÖZMEN 3, Selma TURAL HESAPÇIOĞLU 4 Türk Psikiyatri Dergisi 2016;27(): Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nda Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği nin İki Sürümünün Karşılaştırılması ve Okuma Becerilerinin Değerlendirilmesi BASKIDA 2

Detaylı

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB);

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2013;26:89-95 DOI: 10.5350/DAJPN2013260110 Derlemeler / Reviews Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocukların Ebeveynleri ve

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding Türk Aile Hek Derg 1998; 2(3): 125-129 TEK BAfiINA ANNE SÜTÜ LE BESLENME SÜRES N N ANNE E T M LE UZATILMASI INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS Erdal Koç, 1 Arkan

Detaylı

Okuyorum Yaz yorum Seti Okuma Sevinci 10 lu kitap Pekifltirme Kitab m H zl Okuyorum Bilgi Transferi Farkl Zekâ Farkl Test

Okuyorum Yaz yorum Seti Okuma Sevinci 10 lu kitap Pekifltirme Kitab m H zl Okuyorum Bilgi Transferi Farkl Zekâ Farkl Test 1 FARKLI YAYINCILIK Okuyorum Yaz yorum Seti Okuma Sevinci 10 lu kitap Pekifltirme Kitab m H zl Okuyorum Bilgi Transferi Farkl Zekâ Farkl Test Okuyorum Yaz yorum Seti 10 kitaptan d r. oluflmakta ine Göre

Detaylı

DEHB, okul çağı çocuklarının yaklaşık olarak

DEHB, okul çağı çocuklarının yaklaşık olarak Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2012;25:353-357 DOI: 10.5350/DAJPN2012250408 Hiperaktivite Bozukluğunda Tedavi Öncesi ve Sonrası Seviye Belirleme Sınavı Puanlarının Karşılaştırılması:

Detaylı

CİHAT ÇELİK. Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Psikoloji Bölümü/ Ankara

CİHAT ÇELİK. Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Psikoloji Bölümü/ Ankara CİHAT ÇELİK Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Psikoloji Bölümü/ Ankara Muş Alparslan Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü/ Muş İş: (312) 3103280 E-mail: psk.cihat@gmail.com;

Detaylı

LKÖ RET M Ö RENC LER Ç N MATEMAT K VE B LG SAYAR ÖZ-YETERL K ALGISI ÖLÇEKLER

LKÖ RET M Ö RENC LER Ç N MATEMAT K VE B LG SAYAR ÖZ-YETERL K ALGISI ÖLÇEKLER Hacettepe Üniversitesi E itim Fakültesi Dergisi 25 : 109-118 [2003] LKÖ RET M Ö RENC LER Ç N MATEMAT K VE B LG SAYAR ÖZ-YETERL K ALGISI ÖLÇEKLER THE SCALES OF PERCEIVED MATHEMATICS AND COMPUTER SELF-EFFICACY

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN SAYLAR Do al Say lar Parças ve fl n 6. SNF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YLLK PLAN Süre/ KAZANMLAR Ders AÇKLAMALAR 1. Do al say larla ifllemler yapmay gerektiren problemleri çözer ve kurar. Do al say

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nun

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nun Yeni T p Dergisi 05;:495 Orijinal makale Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun Alttiplerinde Doğum Öncesi ve Doğum Esnas ndaki Risk Faktörlerinin Değerlendirilmesi (Evaluation of prenatal and natal

Detaylı

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile örtülü fiziksel istismar ve ihmal

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile örtülü fiziksel istismar ve ihmal Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2011; 54: 148-153 Orijinal Makale Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile örtülü fiziksel istismar ve ihmal A. Şebnem Soysal 1, Birgül U. Bayoğlu 2, Kıvılcım

Detaylı