MATE 409 SAYILAR TEORİSİ BÖLÜM: 8. Muazzez Sofuoğlu Nebil Tamcoşar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MATE 409 SAYILAR TEORİSİ BÖLÜM: 8. Muazzez Sofuoğlu Nebil Tamcoşar"

Transkript

1 MATE 409 SAYILAR TEORİSİ BÖLÜM: 8 LİNEER KONGRÜANSLAR Muazzez Sofuoğlu Nebil Tamcoşar

2 8.1. Bir Değişkenli Lineer Kongrüanslar a,b ve m/a olmak üzere; Z ax b(modm) şeklindeki bir kongrüansa, birinci dereceden bir bilinmeyenli kongrüans veya m modülüne göre lineer kongrüans denir. (m>0) Şayet x 1, ax b(modm) lineer kongrüansını sağlayan bir tam sayı ise bu takdirde k Zolmak üzere x 1 +km de lineer kongrüansı sağlar. Buradan başka +km (modm) yani denklik sınıfındaki x1 x 1 X 1

3 her eleman bu lineer kongrüansları sağlar. Bu sebeple böyle kongrüanslar için sadece 0,1,2,...,m-1 sayıları arasındaki çözümleri aramak ve onların denklik sınıfındaki her bir tam sayının çözüm olacağını düşünmek gerekir. Mesela 5x 2(mod6)nin çözümleri için sadece 0,1,2,3,4,,, ve 5 i düşünerek ş x 1 =4 ün bir çözüm olduğunu buluruz. Yani 5.4 2(mod6) ve böylece 4 ={x:x 4(mod6)} kalan sınıfındaki her elemanın bir çözümü ü olacağı ğ anlaşılır. l

4 Her lineer kongrüansın çözümü olmayacağı gibi çözümlerinde sadece bir kalan sınıfında bulunmaları gerekmez. Mesela 3 7 2x 3(mod4)ün hiçbir çözümü yokken 2x 6(mod8) lineer kongrüansının çözümleri {x:x 3(mod8) ve {x:x 7(mod8)} kalan sınıfındaki elemanlardır. 8.1 lineer kongrüansını sağlayan tam sayılara, m modülünün farklı kalan sınıflarına ait iseler denk olmayan çözümler, aynı denklik sınıfına ait iseler denk çözümler denir.

5 ax b(modm) şelindeki bir lineer kongrüansın çözümlerini ararken problemi iki grupta toplamak mümkündür. Bunlar; 1) (a,m)=1 2) (a,m)=d >1 durumlarıdır. TEOREM 8.1.(a,m)=1 ise ax b(modm) kongrüansının çözüm cümlesi tek elemandan ibarettir. İSPAT: T, m modülünün herhangi bir tam kalan sistemi olsun. Teorem 7.8 den dolayı {ax: x T} cümlesi de bir kalan sistemdir.

6 Dolayısıyla bir b Z tamı verildiğinde a x0 b (modm) olacak şekilde bir tek x 0 T vardır. / / / ÖRNEK 8.1. (a,m)=1 olmak üzere Euler Teoremini kullanarak ax b(modm) lineer kongrüansının çözümünün ( m) 1 a φ olduğunu gösteriniz. x b(modm) (a,m)=1 ise Euler Teoremine göre ( m) a φ 1(modm) dir. Bu takdirde teorem 7.4 den dolayı ( m) a φ b b(modm) yazılabilir. Simetri ve geçişme özelliklerinden x 0

7 a φ ( m) 1 ax ( m) a φ b(modm) a b(modm) elde edilir. Diğer taraftan (a,m)=1 olduğundan teorem 7.4 c den x ( m a φ ) 1 b(modm) bulunur./// Örnek 8.2: 3x 5(mod8) in çözüm cümlesini bulunuz. (3,8)=1 olduğundan (8) 1 x 3 φ 5(mod8) (mod8) 135(mod8) Bulunur. Ayrıca 135 Zolduğu için çözüm cümlesi Ç={7} dir.

8 TEOREM 8.2. d=(a,m) olmak üzere ax b(modm) lineer kongrüansının çözümünün olması için gerek ve yeter şart d nin b yi bölmesidir. Bu takdirde tam d tane çözümü vardır. Şayet d, b yi bölmüyorsa lineer kongrüansının çözümü yoktur. Örnek x 3(mod21) in çözüm cümlesini bulunuz. (6,21)=3 ve 3/3 olduğundan tam 3 tane çözümü vardır. 6x 3(mod21) ise 2x 1(mod7) (8.6) dir. 7 modülünün kalanlarının {0,1,2,3,4,5,6} cümlesindeki 4(86)k 4,(8.6) kongrüansını sağladığı ğ ii için çözüm öü cümlesi Ç={4+7t: t=0,1,2} = {4,11,18} dir. Yani x 4(mod21), x 11(mod21), x 18(mod21)dir.

9 8.2. Lineer Kongrüanslar ve Lineer Diophantine Denklemleri l ax+by=c D-lineer denkleminin şayet çözümü varsa bunların bulunuşunda lineer kongrüanslar kullanılabilir. Aslında ax+by=c (8.7) D-lineer denkelminin çözümlerinin tespit edilmesi ax c(modb) (8.8) 8) Lineer kongrüansının çözümlerinin tespit edilmesine denktir. Teorem 8.2 den dolayı d=(a,b) olmak üzere d/c ise (8.8) lineer kongrüansının bir çözümü vardır.

10 , bir özel çözüm ve t Z olmak üzere (8.8) lineer kongrüansının her bir çözümü x 0 x 0 + b t d şeklindedir. Bu değer (8.7) de x yerine konulursa (8.7)yi sağlayan y değerleri elde edilir. Gerçekten x b t d a( + )+by=c 0 yazarak buradan c a ( x b o + t ) d c ax0 a a y= = t = y0 t b b d d elde edilir. ( y için a +b y =c olduğuna dikkat ediniz) x 0 y0 0

11 x y0 O halde ve, ax+by=c D-lineer denklemini 0 sağlıyorsa ğ bu takdirde bu denklemin her bir x ve y çözümü d=(a,b) ve t Z olmak üzere x 0 b t d x= + ve y= eşitlikleri i ile verilebilir. Örnek 8.5. Lineer kongrüansları kullanarak 48x+7y=17 D-lineer denkleminin i özel çözümünü ü ü bulunuz. Çözüm: Her şeyden önce (48,7)=1 olduğundan çözüm vardır. Verilen denklemin özel çözümünü bulmak için önce buna tekabül eden lineer kongrüansın bir çözümünü ü ü bulalım. l y 0 a d t

12 48x 17(mod7) -x 17(mod7) -x 3(mod7) x -3(mod7) x 4(mod7) olduğundan verilen denklemde x yerine 4 alarak 48.(4)+7y=17 eşitliğinden y=-25 bulunur. Böylece 4 ve -25, 48x+7y=17 nin özel bir çözümüdür./ / /

13 8.3. İki veya fazla değişkenli kongrüanslar Bir lineer kongrüansta değişkenlerin sayısı iki veya daha fazla olabilir. Önce iki değişkenli ax+by c(modm) (8.9) Lineer kongrüansını düşünelim. Şayet x1 ve y1 (8.9) u sağlayan tam sayılar ise çözüm genellikle ( x in bir çözüm olması ) 1, y1 halinde k ve t tam sayılar olmak üzere açıkça ( x de bir çözüm yani, 1+ km, y1+ tm) xy ve denk çözüm olur. 1, 1 ( x + km, y + tm ) 1 1 TEOREM 8.3. ax+by c(modm) lineer kongrüansının çözümünün olması için gerek ve yeter şart d=(a,b,m) olmak üzere d nin c yi bölmesidir.

14 İspat: Verilen lineer kongrüans by c-ax(modm) olarak yazılabilir. Teorem 8.2. den dolayı (8.10) nun çözümünün olması için gerek ve yeter şart (b,m)/(c-ax) ( )yani ax c(mod(b,m)) (8.11) olmasıdır. Aynı şekilde (8.11) in bir çözümünün olması için gerek ve yeter şart (a,(b,m))/c olmasıdır. Teorem 4.8. ye göre (a,(b,m)) = (a,b,m) yazılabileceğinden ax+by c(modm) nin çözümünün olması için gerek ve yeter şart d nin c yi bölmesidir. / / /

15 Örnek 8.6 3x-7y 11(mod13) lineer kongrüansının çözüm cümlesini bulalım. (3,7,13)=1 olduğundan çözümü vardır. Verilen lineer kongrüans 3x 11+7y(mod13) 3x 24-6y(mod13) x 8-2y(mod13) olarak yazılabilir. y nin 13 modülüne göre denk olmayan her bir değerine ğ x in 13 modülüne göre denk olmayan tam bir değeri takabül eder. Böylece çözüm cümlesi sıralı çiftlerin Ç={(8,0),(6,1),(4,2),(2,3),(0,4),(11,5),(9,6),(7,7),(5,8), (3,9),(1,10),(12,11),(10,12)} cümlesidir. / / /

16 TEOREM 8.4. Şayet (a,m)=1 veya (b,m)=1 ise ax+by c(modm) lineer kongrüansının tam m tane çözümü vardır. İSPAT: Genelliği bozmadan (a,m)=1 olduğunu kabul edebiliriz. ax+by c(modm) olduğundan ax c-by(modm) (8.12) yazılabilir. Teorem 8.1 den dolayı (8.12) lineer kongrüansı, y nin denk olmayan her bir değeri için tam m tane x çözümüne sahiptir. m modülüne göre y nin denk olmayan tam m tane değeri olduğu için verilen lineer kongrüansın tam m tane (x,y) çözümü vardır. ///

17 Örnek x+8y 6(mod10) lineer kongrüansının çözüm cümlesini bulalım. Her şeyden önce çözüm vardır. Verilen lineer kongrüans 7x 6-8y(mod10) -3x 6-18y(mod10) x -2+6y(mod10) x 8+6y(mod10) olarak yazılabilir. Böylece y=0,1,2,,9 olarak Ç={(80)(41)(02)(63)(24)(85)(46)(07)(68)(29)} {(8,0),(4,1),(0,2),(6,3),(2,4),(8,5),(4,6),(0,7),(6,8),(2,9)} cümlesi bulunur.

18 8.4. KONGRÜANS SİSTEMLER: Bu bölümde lineer kongrüansların farklı iki sistemini ele alacağız. Birinci sistem, aynı modüle sahip iki veya daha fazla değişkene bağlı ve iki veya daha fazla lineer kongrüanstan meydana gelmiştir. İkinci sistem ise farklı modüle sahip tek değişkenli iki veya daha fazla lineer kongrüanslardan ibarettir. Birinci sistemin çözüm metodu iki veya daha fazla değişkenli lineer denklemlerin çözüm metoduna benzerdir.

19 Örnek 8.8. Lineer kongrüansların aşağıdaki sistemini çözelim. x+y 8(mod13) 2x+3y 12(mod13) x+y 8(mod13) kongrüansı netice 7.1 ve teorem 7.4 den dolayı 2x+2y 16(mod13) kongrüansına denktir. Bu takdirde teorem 7.4 a) dan dolayı (2+3y)-(2x+2y)(2x+2y) 12-16(mod13) 16(mod13) y -4(mod13) y 9(mod13) yazılabilir. x+y 8(mod13) kongrüansında y yerine 9 yazılırsa x 12(mod13) elde edilir. Böylece (12,9) sıralı çifti verilen sistemin bir çözümüdür. / / /

20 Örnek 8.9. (lineer kongrüansın 2. çeşidi) x 9(mod6) x 11(mod15) sistemini çözünüz. Çözüm: x 9(mod6) ise a Z olmak üzere x=9+6a yazılabilir. Şayet x 11(mod15) ise x=11+15b yazılabilir. b Z O halde verilen (8,13) sisteminin çözümünün olması için bu a ve b nin 9+6a=11+15b 6a-15b=2 (8.14) Denklemini sağlaması gerekir. Halbuki (6,-15)=3 olduğundan (8.14) eşitliğini sağlayan a,b Z bulunamaz. Çünkü 6 ve -15 in lineer homojen fonksiyonu olarak ifade edilebilen en küçük

21 Pozitif tam 3 tür. O halde (8.14)sisteminin çözümü yoktur. Şimdi; ; x 3(mod 4) x 5(mod 7) (8.15) sistemini düşünelim. x 3(mod 4) ise x=3+4a olacak şekilde vardır.(8.15) deki 2.lineer kongrüansda x in bu değeri a Z yerine konulursa 3+4a 5(mod 7) 4a 2(mod 7) 4a 16(mod 7) a 4(mod 7) elde edilir.a 4(mod 7)ise b Z olmak üzere a=4+7b yazılabilir. Bu sebeple x=3+4a =3+4(4+7b) yani x 19(mod 28) sistemin çözümüdür.///

22 Teorem 8.5: x a(modm) x b(modn) Sisteminin bir çözümünün olması için gerek ve yeter şart; b a(mod(m,n)) Olmasıdır. Şayet çözüm varsa bu x x 0 (modim,ni) şeklindedir.

23 TEOREM 8.6 (Çin kalanlar teoremi): ( mm i, j ) = 1 Şayet y 1 i < j n için ise a 1 m1 a 2 m 2 x (mod ) x (mod ) (8.17).. x a (mod m ) n Lineer kongrüans sisteminin m = mj modülüne göre bir tek çözümü vardır. i= 1 ÖRNEK 8.11 x 3(mod17) x 4(mod11) x 5(mod6) Sisteminin çözümünü bulunuz. n n

24 ÇÖZÜM: (17,11)=(17,6)=(11,6)=1 (, ) (, ) olduğundan ğ çözüm vardır. m1 =17, m =11 ve m 2 3 =6 olduğuna göre m= =1122dir.o halde =17 için =66, 66 1(mod17)=> =8 m1 1 m2 2 m3 M 3 M 1 x x1 x x2 x 3 x3 =11 için M =102, (mod11)=> =4 =6 için =187, 187 1(mod6)=> =1 dir. Buna göre sistemin çözümü 3 M ixa i i m 1. m2 m3 i= 1 xx mod(. ) olarak bulunur (mod1122) 4151mod(1122)

25 PROBLEMLER: (d) 6x 8(mod20) nin çözüm kümesini i bulunuz. ÇÖZÜM 8.1. (d) (6,20)=2 olduğundan dolayı 2/8 ise 2 tane çözüm vardır. 6x 8(mod20) 3x 4(mod 10) 10 modülünün kalanlarının {0,1,2,3,4...,9} kümesindeki 8 kongrüansı sağladığı için ÇK={ 8+10t: t=0,1}={8,18} x 8(mod20) x 18(mod 20) ///

26 8.3. Teorem 8.3 ü kullanarak 3x+4y 7(mod 12) lineer kongrüansının çözüm kümesini bulunuz. (3,4,12)= 1olduğu ğ için çözüm vardır. 4y 7-3x(mod 12) kongrüansının çözümünün olması için (4,12)/ 7-3x olması gerekir. Yani 3x 7(mod (4,12)) 3x 7(mod 4) 3x 3(mod 4) x 1(mod 4) 1 kongrüansı sağlar. x in Ç={1+4t:t=0,1,2}={1,5,9}. 1 4y 4(mod 12)=>y 1(mod 3) y için Ç={1+3t:t=0,1,2,3}={1,4,7,10},, {,,, } ÇK={(1,1),(1,4),(1,7),(1,10),(5,1),(5,4),(5,7),(5,10),(9,1),(9,4), (9,7),(9,10)}

27 8.5 Lineer kongrüansları kullanarak aşağıdaki D-lineer denklemlerinin genel çözümlerini bulunuz. (b)7x+6y =9 (7,9)=1 olduğundan çözüm vardır. x 3(mod 6) 7x 9(mod 6) Verilen denklemde x yerine 3 alarak 7.3+6y=9 y= -2 bulunur. Böylece 3 ve -2, 7x+6y =9 un özel çözümüdür. a Genel çözüm ise; x= x 0 + y= y 0 t x=3+6t ve y= -2-7t b t d 0 d

28 2x+7y 29(mod 18) lineer kongrüans sistemlerinin 8.6. (b) 3x+5y 17 (mod 18) y ( ) g çözüm kümesini bulun. ÇÖZÜM: 3x+5y 17(mod 18)*2 2x+7y 29(mod 18)*3 6x+10y 34(mod 18) 6x+21y 87(mod 18) 6x+21y-6x-10y 87-34(mod 18) 11y 53(mod 18) 11y 17(mod 18) => 13 kongrüansı sağlar y yerine 13 yazıp x i buluruz 3x+5.13=17 => x=2 Ç=(2,13) ///

29 8.7. Çin kalanlar teoremini kullanarak lineer denklem sisteminin çözüm kümesini bulunuz. x 5(mod12) x 7(mod 19) ÇÖZÜM: x 7(mod 19) x 5(mod 12) (12,19)=1 olduğu için çözüm vardır =228 m1=12, m2=19. m1=12 için M1=19, 19x1 1(mod12) x1=7 m2=19 için M2=12, 12x2 1(mod 19) x2=8 3 i= M xa mod( m 1. m 2. m 3) Buna göre x i i i 1 = = =1337(mod 228) olarak bulunur.///

ÖABT Sayılar Teorisi KONU TESTİ Tam Sayılarda Bölünebilme

ÖABT Sayılar Teorisi KONU TESTİ Tam Sayılarda Bölünebilme ÖABT Sayılar Teorisi KONU TESTİ Tam Sayılarda Bölünebilme ÇÖZÜMLER. a b ve b a a b, a, b a b a b ve b c a c olduğundan a b ve c d ise a c b d olmayabilir. ve 5., ve olduğundan sonsuz çözüm vardır...9.9

Detaylı

Doğrusal Denklem Sistemlerini Cebirsel Yöntemlerle Çözme. 2 tişört + 1 çift çorap = 16 lira 1 tişört + 2 çift çorap = 14 lira

Doğrusal Denklem Sistemlerini Cebirsel Yöntemlerle Çözme. 2 tişört + 1 çift çorap = 16 lira 1 tişört + 2 çift çorap = 14 lira 2 tişört + 1 çift çorap = 16 lira 1 tişört + 2 çift çorap = 14 lira 1 16 soruluk bir testte 5 ve 10 puanlık sorular bulunmaktadır. Soruların tamamı doğru cevaplandığında 100 puan alındığına göre testte

Detaylı

11.Konu Tam sayılarda bölünebilme, modüler aritmetik, Diofant denklemler

11.Konu Tam sayılarda bölünebilme, modüler aritmetik, Diofant denklemler 11.Konu Tam sayılarda bölünebilme, modüler aritmetik, Diofant denklemler 1. Asal sayılar 2. Bir tam sayının bölenleri 3. Modüler aritmetik 4. Bölünebilme kuralları 5. Lineer modüler aritmetik 6. Euler

Detaylı

MATM 133 MATEMATİK LOJİK. Dr. Doç. Çarıyar Aşıralıyev

MATM 133 MATEMATİK LOJİK. Dr. Doç. Çarıyar Aşıralıyev MATM 133 MATEMATİK LOJİK Dr. Doç. Çarıyar Aşıralıyev 3.KONU Kümeler Teorisi; Küme işlemleri, İkili işlemler 1. Altküme 2. Evrensel Küme 3. Kümelerin Birleşimi 4. Kümelerin Kesişimi 5. Bir Kümenin Tümleyeni

Detaylı

10.Konu Tam sayıların inşası

10.Konu Tam sayıların inşası 10.Konu Tam sayıların inşası 1. Tam sayılar kümesi 2. Tam sayılar kümesinde toplama ve çarpma 3. Pozitif ve negatif tam sayılar 4. Tam sayılar kümesinde çıkarma 5. Tam sayılar kümesinde sıralama 6. Bir

Detaylı

Örnek...3 : 8 x (mod5) denkliğini sağlayan en küçük pozitif doğal sayısı ile en büyük negatif tam sa yısının çarpım ı kaçtır?

Örnek...3 : 8 x (mod5) denkliğini sağlayan en küçük pozitif doğal sayısı ile en büyük negatif tam sa yısının çarpım ı kaçtır? MOD KAVRAMI (DENKLİK) a ve b tam sayıları arasındaki fark bir m pozitif tam sayısına tam bölünebiliyorsa bu sayılara m modülüne göre denktir denir ve a b(modm) yazılır. Yani m Z +,m (a b) a b (mod m) dir

Detaylı

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ 1.GİRİŞ Bu bölüm lineer cebirin temelindeki cebirsel yapıya, sonlu boyutlu vektör uzayına giriş yapmaktadır. Bir vektör uzayının tanımı, elemanları skalar olarak adlandırılan herhangi bir cisim içerir.

Detaylı

sayıların kümesi N 1 = { 2i-1: i N } ve tüm çift doğal sayıların kümesi N 2 = { 2i: i N } şeklinde gösterilebilecektir. Hiç elemanı olmayan kümeye

sayıların kümesi N 1 = { 2i-1: i N } ve tüm çift doğal sayıların kümesi N 2 = { 2i: i N } şeklinde gösterilebilecektir. Hiç elemanı olmayan kümeye KÜME AİLELERİ GİRİŞ Bu bölümde, bir çoğu daha önceden bilinen incelememiz için gerekli olan bilgileri vereceğiz. İlerde konular işlenirken karşımıza çıkacak kavram ve bilgileri bize yetecek kadarı ile

Detaylı

13. Karakteristik kökler ve özvektörler

13. Karakteristik kökler ve özvektörler 13. Karakteristik kökler ve özvektörler 13.1 Karakteristik kökler 1.Tanım: A nxn tipinde matris olmak üzere parametrisinin n.dereceden bir polinomu olan şeklinde gösterilen polinomuna A matrisin karakteristik

Detaylı

1.GRUPLAR. c (Birleşme özelliği) sağlanır. 2) a G için a e e a a olacak şekilde e G. vardır. 3) a G için denir) vardır.

1.GRUPLAR. c (Birleşme özelliği) sağlanır. 2) a G için a e e a a olacak şekilde e G. vardır. 3) a G için denir) vardır. 1.GRUPLAR Tanım 1.1. G boş olmayan bir küme ve, G de bir ikili işlem olsun. (G, ) cebirsel yapısına aşağıdaki aksiyomları sağlıyorsa bir grup denir. 1) a, b, c G için a ( b c) ( a b) c (Birleşme özelliği)

Detaylı

TEOG. Sayma Sayıları ve Doğal Sayılar ÇÖZÜM ÖRNEK ÇÖZÜM ÖRNEK SAYI BASAMAKLARI VE SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESİ 1. DOĞAL SAYILAR.

TEOG. Sayma Sayıları ve Doğal Sayılar ÇÖZÜM ÖRNEK ÇÖZÜM ÖRNEK SAYI BASAMAKLARI VE SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESİ 1. DOĞAL SAYILAR. TEOG Sayma Sayıları ve Doğal Sayılar 1. DOĞAL SAYILAR 0 dan başlayıp artı sonsuza kadar giden sayılara doğal sayılar denir ve N ile gösterilir. N={0, 1, 2, 3,...,n, n+1,...} a ve b doğal sayılar olmak

Detaylı

MATM 133 MATEMATİK LOJİK. Dr. Doç. Çarıyar Aşıralıyev

MATM 133 MATEMATİK LOJİK. Dr. Doç. Çarıyar Aşıralıyev MATM 133 MATEMATİK LOJİK Dr. Doç. Çarıyar Aşıralıyev 5.KONU Cebiresel yapılar; Grup, Halka 1. Matematik yapı 2. Denk yapılar ve eş yapılar 3. Grup 4. Grubun basit özellikleri 5. Bir elemanın kuvvetleri

Detaylı

olsun. Bu halde g g1 g1 g e ve g g2 g2 g e eşitlikleri olur. b G için a b b a değişme özelliği sağlanıyorsa

olsun. Bu halde g g1 g1 g e ve g g2 g2 g e eşitlikleri olur. b G için a b b a değişme özelliği sağlanıyorsa 1.GRUPLAR Tanım 1.1. G boş olmayan bir küme ve, G de bir ikili işlem olsun. (G, ) cebirsel yapısına aşağıdaki aksiyomları sağlıyorsa bir grup denir. 1), G de bir ikili işlemdir. 2) a, b, c G için a( bc)

Detaylı

(a,b) şeklindeki ifadelere sıralı ikili denir. Burada a'ya 1. bileşen b'ye 2. bileşen denir.

(a,b) şeklindeki ifadelere sıralı ikili denir. Burada a'ya 1. bileşen b'ye 2. bileşen denir. BĞANTI - FONKSİYON 1. Sıralı İkili : (a,b) şeklindeki ifadelere sıralı ikili denir. Burada a'ya 1. bileşen b'ye 2. bileşen denir.! (x 1,x 2, x 3,x 4,...x n ) : sıralı n li denir. Örnek, (a,b,c) : sıralı

Detaylı

Ğ Ç Ğ ç ç ç ç Ö ç Ş Ğ ç ç Ö Ş» ç

Ğ Ç Ğ ç ç ç ç Ö ç Ş Ğ ç ç Ö Ş» ç Ğ ç ç Ş Ğ Ş Ğ Ç Ğ ç ç ç ç Ö ç Ş Ğ ç ç Ö Ş» ç ç ç ç ç Öç ç ç ç Ç ç ç ç ç ç Ş ç ç ç ç ç ç Ğ ç Ü Ü ç ç Ü Ğ ç ç ç Ş Ş ç Ç ç Ç ç ç ç ç ç ç ç ç ç ç ç Ö ç ç ç ç Ü Ğ ç Ç ç ç Ş ç Ç Ç ç Ö ç ç ç ç ç Ş ç Ş Ş ç ç ç

Detaylı

8.Konu Vektör uzayları, Alt Uzaylar

8.Konu Vektör uzayları, Alt Uzaylar 8.Konu Vektör uzayları, Alt Uzaylar 8.1. Düzlemde vektörler Düzlemdeki her noktası ile reel sayılardan oluşan ikilisini eşleştirebiliriz. Buna P noktanın koordinatları denir. y-ekseni P x y O dan P ye

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ İLKÖĞRETİM ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS TAMAMLAMA PROGRAMI. Lineer. Cebir. Ünite 6. 7. 8. 9. 10

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ İLKÖĞRETİM ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS TAMAMLAMA PROGRAMI. Lineer. Cebir. Ünite 6. 7. 8. 9. 10 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ İLKÖĞRETİM ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS TAMAMLAMA PROGRAMI Lineer Cebir Ünite 6. 7. 8. 9. 10 T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI NO: 1074 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINLARI

Detaylı

İĞİ ğ ş. ğ ş ğ ğ ğ Ş İ. ş ş. ş ğ ğ. ş ş ğ ş ş ş. ğ ş ş İ İ İ. ş ş

İĞİ ğ ş. ğ ş ğ ğ ğ Ş İ. ş ş. ş ğ ğ. ş ş ğ ş ş ş. ğ ş ş İ İ İ. ş ş İĞİ ğ ş ğ ş ğ ğ ğ ğ ş ş ş Ş İ İ İ İ ş ş ş ğ ğ ş ş ğ ş ş ş ğ ş ş ş ğ ş ş ş ş ş İ İ İ ş ş ş ğ İ ş ş ş ğ ş ş ğ ş ş ş ğ ğ ş ş ş ğ ş ş ş ğ ğ ş ş ğ ş ğ ğ ğ ş ş ğ ğ ş ş ğ ş ğ ğ ş ğ İ ğ ğ ş ğ ğ ş ş ğ ş ğ ğ ş ş

Detaylı

8.Konu Sonlu ve sonsuz kümeler, Doğal sayılar

8.Konu Sonlu ve sonsuz kümeler, Doğal sayılar 8.Konu Sonlu ve sonsuz kümeler, Doğal sayılar 1. Eşit güçlü kümeler 2. Sonlu ve sonsuz kümeler 3. Doğal sayılar kümesi 4. Sayılabilir kümeler 5. Doğal sayılar kümesinde toplama 6. Doğal sayılar kümesinde

Detaylı

Şimdi de [ ] vektörünün ile gösterilen boyu veya büyüklüğü Pisagor. teoreminini iki kere kullanarak

Şimdi de [ ] vektörünün ile gösterilen boyu veya büyüklüğü Pisagor. teoreminini iki kere kullanarak 10.Konu İç çarpım uzayları ve özellikleri 10.1. ve üzerinde uzunluk de [ ] vektörünün ile gösterilen boyu veya büyüklüğü Pisagor teoreminden dir. 1.Ö.: [ ] ise ( ) ( ) ve ( ) noktaları gözönüne alalım.

Detaylı

BÖLÜM I MATEMATİK NEDİR? 13 1.1. Matematik Nedir? 14

BÖLÜM I MATEMATİK NEDİR? 13 1.1. Matematik Nedir? 14 İÇİNDEKİLER Önsöz. V BÖLÜM I MATEMATİK NEDİR? 13 1.1. Matematik Nedir? 14 BÖLÜM II KÜMELER 17 2.1.Küme Tanımı ve Özellikleri 18 2.2 Kümelerin Gösterimi 19 2.2.1 Venn Şeması Yöntemi 19 2.2.2 Liste Yöntemi

Detaylı

SOYUT CEBİR Tanım 1: Uzunluğu 2 olan dairesel permütasyona transpozisyon denir.

SOYUT CEBİR Tanım 1: Uzunluğu 2 olan dairesel permütasyona transpozisyon denir. SOYUT CEBİR Tanım 1: Uzunluğu 2 olan dairesel permütasyona transpozisyon Tanım 2: Bir grubun kendi üzerine izomorfizmine otomorfizm, grubun kendi üzerine homomorfizmine endomorfizm Sadece birebir olan

Detaylı

Uzayda iki doğrunun ortak dikme doğrusunun denklemi

Uzayda iki doğrunun ortak dikme doğrusunun denklemi Uzayda iki doğrunun ortak dikme doğrusunun denklemi Uzayda verilen d 1 ve d aykırı doğrularının ikisine birden dik olan doğruya ortak dikme doğrusu denir... olmak üzere bu iki doğru denkleminde değilse

Detaylı

Matematikte karşılaştığınız güçlükler için endişe etmeyin. Emin olun benim karşılaştıklarım sizinkilerden daha büyüktür.

Matematikte karşılaştığınız güçlükler için endişe etmeyin. Emin olun benim karşılaştıklarım sizinkilerden daha büyüktür. - 1 - ÖĞRENME ALANI CEBİR BÖLÜM KARMAŞIK SAYILAR ALT ÖĞRENME ALANLARI 1) Karmaşık Sayılar Karmaşık Sayıların Kutupsal Biçimi KARMAŞIK SAYILAR Kazanım 1 : Gerçek sayılar kümesini genişletme gereğini örneklerle

Detaylı

Düzlemde Dönüşümler: Öteleme, Dönme ve Simetri. Not 1: Buradaki A noktasına dönme merkezi denir.

Düzlemde Dönüşümler: Öteleme, Dönme ve Simetri. Not 1: Buradaki A noktasına dönme merkezi denir. Düzlemde Dönüşümler: Öteleme, Dönme ve Simetri Düzlemin noktalarını, düzlemin noktalarına eşleyen bire bir ve örten bir fonksiyona düzlemin bir dönüşümü denir. Öteleme: a =(a 1,a ) ve u =(u 1,u ) olmak

Detaylı

Sıfırdan farklı a, b, c tam sayıları için aşağıdaki özellikler sağlanır.

Sıfırdan farklı a, b, c tam sayıları için aşağıdaki özellikler sağlanır. SAYILAR TEORİSİ 1 Bölünebilme Bölme Algoritması: Her a ve b 0 tam sayıları için a = qb + r ve 0 r < b olacak şekilde q ve r tam sayıları tek türlü belirlenebilir. r sayısı a nın b ile bölümünden elde edilen

Detaylı

BÖLÜM IV. olsa r s(mod p) bulunur ki, bu mümkün değildir. Ayrıca bu sayı takımındaki hiçbir sayı p tarafından bölünmez.

BÖLÜM IV. olsa r s(mod p) bulunur ki, bu mümkün değildir. Ayrıca bu sayı takımındaki hiçbir sayı p tarafından bölünmez. BÖLÜM IV (KÜÇÜK FERMAT VE WİLSON TEOREMLERİ Teorem 4. (Fermat Teoremi F a olan bir asal sayı olsun. Bu durumda a (mod İsat: a sayısının a a a K ( a gibi ilk ( katından oluşan sayı takımını gözönüne alalım.

Detaylı

için doğrudur. olmak üzere tüm r mertebeli gruplar için lemma nın doğru olduğunu kabul edelim. G grubunun mertebesi n olsun. ve olsun.

için doğrudur. olmak üzere tüm r mertebeli gruplar için lemma nın doğru olduğunu kabul edelim. G grubunun mertebesi n olsun. ve olsun. 11. Cauchy Teoremi ve p-gruplar Bu bölümde Lagrange teoreminin tersinin doğru olduğu bir özel durumu inceleyeceğiz. Bu teorem Cauchy tarafından ispatlanmıştır. İlk olarak bu teoremi sonlu değişmeli gruplar

Detaylı

Buna göre, eşitliği yazılabilir. sayılara rasyonel sayılar denir ve Q ile gösterilir. , -, 2 2 = 1. sayıdır. 2, 3, 5 birer irrasyonel sayıdır.

Buna göre, eşitliği yazılabilir. sayılara rasyonel sayılar denir ve Q ile gösterilir. , -, 2 2 = 1. sayıdır. 2, 3, 5 birer irrasyonel sayıdır. TEMEL KAVRAMLAR RAKAM Bir çokluk belirtmek için kullanılan sembollere rakam denir. 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 sembolleri birer rakamdır. 2. TAMSAYILAR KÜMESİ Z = {..., -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4,... }

Detaylı

BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS ANLATIM FÖYÜ MATEMATÝK - II

BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS ANLATIM FÖYÜ MATEMATÝK - II BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS ANLATIM FÖYÜ DERSHANELERÝ Konu Ders Adý Bölüm Sýnav DAF No. MATEMATÝK - II II. DERECEDEN DENKLEMLER - I MF TM LYS 05 Ders anlatým föyleri öðrenci tarafýndan dersten sonra

Detaylı

Cebirsel Fonksiyonlar

Cebirsel Fonksiyonlar Cebirsel Fonksiyonlar Yazar Prof.Dr. Vakıf CAFEROV ÜNİTE 4 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; polinom, rasyonel ve cebirsel fonksiyonları tanıyacak ve bu türden bazı fonksiyonların grafiklerini öğrenmiş

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Dijital Devre Tasarımı EEE122 A Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI DIGITAL DESIGN 4 th edition Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. 2. BÖLÜM Boole Cebri ve Mantık

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

EN AZ SAYIDA AĞIRLIKLA AĞIRLIKLARI TARTMAK

EN AZ SAYIDA AĞIRLIKLA AĞIRLIKLARI TARTMAK EN AZ SAYIDA AĞIRLIKLA AĞIRLIKLARI TARTMAK Amaç: 1 den n ye kadar olan tamsayı ağırlıkları, toplamları n olan en az sayıda ağırlığı kullanarak tartmak. Giriş: Bu araştırmanın temelini Ulusal Bilgisayar

Detaylı

12.Konu Rasyonel sayılar

12.Konu Rasyonel sayılar 12.Konu Rasyonel sayılar 1. Rasyonel sayılar 2. Rasyonel sayılar kümesinde toplama ve çarpma 3. Rasyonel sayılar kümesinde çıkarma ve bölme 4. Tam rayonel sayılar 5. Rasyonel sayılar kümesinde sıralama

Detaylı

Tanımlayıcı İstatistikler. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN

Tanımlayıcı İstatistikler. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN Tanımlayıcı İstatistikler Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN 1 Tanımlayıcı İstatistikler Yer Gösteren Ölçüler Yaygınlık Ölçüleri Merkezi Eğilim Ölçüleri Konum Ölçüleri 2 3 Aritmetik Ortalama Aritmetik ortalama,

Detaylı

8. HOMOMORFİZMALAR VE İZOMORFİZMALAR

8. HOMOMORFİZMALAR VE İZOMORFİZMALAR 8. HOMOMORFİZMALAR VE İZOMORFİZMALAR Şimdiye kadar bir gruptan diğer bir gruba tanımlı olan fonksiyonlarla ilgilenmedik. Bu bölüme aşağıdaki tanımla başlayalım. Tanım 8.1: G, ve H, iki grup ve f : G H

Detaylı

ÖABT Soyut Matematik KONU TESTİ Önermeler ve İspat Yöntemleri

ÖABT Soyut Matematik KONU TESTİ Önermeler ve İspat Yöntemleri ÖABT Soyut Matematik KONU TESTİ Önermeler ve İspat Yöntemleri ÇÖZÜMLER p q r q q p r q q. p r q q p r 5. p q q r r r, p q q r, r p, q q r q, q p q. p q p q p q p q p q q p p 6. p p q p p q p q p p p q

Detaylı

15. Bağıntılara Devam:

15. Bağıntılara Devam: 15. Bağıntılara Devam: Yerel Bağıntılardan Örnekler: Doğal sayılar kümesi üzerinde bir küçüğüdür (< 1 ) bağıntısı: < 1 {(x, x+1) x N} {(0,1), (1, 2), } a< 1 b yazıldığında, a doğal sayılarda bir küçüktür

Detaylı

4.3. Türev ile İlgili Teoremler

4.3. Türev ile İlgili Teoremler 4.. Türev ile İlgili Teoremler Bu kesimde ortalama değer teoremini vereceğiz. Ortalama değer teoremini ispatlarken kullanılacak olan Fermat teoremini ve diğer bazı teoremleri ispat edeceğiz. 4...Teorem

Detaylı

5. Salih Zeki Matematik Araştırma Projeleri Yarışması PROJENİN ADI DİZİ DİZİ ÜRETEÇ PROJEYİ HAZIRLAYAN ESRA DAĞ ELİF BETÜL ACAR

5. Salih Zeki Matematik Araştırma Projeleri Yarışması PROJENİN ADI DİZİ DİZİ ÜRETEÇ PROJEYİ HAZIRLAYAN ESRA DAĞ ELİF BETÜL ACAR 5. Salih Zeki Matematik Araştırma Projeleri Yarışması PROJENİN ADI DİZİ DİZİ ÜRETEÇ PROJEYİ HAZIRLAYAN ESRA DAĞ ELİF BETÜL ACAR ÖZEL BÜYÜKÇEKMECE ÇINAR KOLEJİ 19 Mayıs Mah. Bülent Ecevit Cad. Tüyap Yokuşu

Detaylı

30 NİSAN-14 MAYIS ZEYNEP KAYAR. 1) L : R 3 R 2, L(x 1, x 2, x 3 ) = ( 3x 1 + 2x 3 4x 2, 2x 1 + x 2 3x 3 )

30 NİSAN-14 MAYIS ZEYNEP KAYAR. 1) L : R 3 R 2, L(x 1, x 2, x 3 ) = ( 3x 1 + 2x 3 4x 2, 2x 1 + x 2 3x 3 ) 3 NİSAN-4 MAYIS ZEYNEP KAYAR MATEMATİK BÖLÜMÜ LİNEER CEBİR-II DERSİ ÖDEV 4 Soru I: Aşağıda verilen dönüşümlerin lineer olup olmadığını gösteriniz. ) L : R 3 R, L(x, x, x 3 ) = ( 3x + x 3 4x 4, x + x 3x

Detaylı

2 şeklindeki bütün sayılar. 2 irrasyonel sayısı. 2 irrasyonel sayısından elde etmekteyiz. Benzer şekilde 3 irrasyonel sayısı

2 şeklindeki bütün sayılar. 2 irrasyonel sayısı. 2 irrasyonel sayısından elde etmekteyiz. Benzer şekilde 3 irrasyonel sayısı 1.8.Reel Sayılar Kümesinin Tamlık Özelliği Rasyonel sayılar kümesi ile rasyonel olmayan sayıların kümesi olan irrasyonel sayılar kümesinin birleşimine reel sayılar kümesi denir ve IR ile gösterilir. Buna

Detaylı

2) Bir mağazada, bir ürüne satış fiyatı üzerinden %7 indirim yapılmış. Eğer yeni fiyatı 372 TL ise, kaç liralık indirim yapılmıştır?

2) Bir mağazada, bir ürüne satış fiyatı üzerinden %7 indirim yapılmış. Eğer yeni fiyatı 372 TL ise, kaç liralık indirim yapılmıştır? MATE 106 SOSYAL BİLİMLER İÇİN TEMEL ANALİZ Ad-Soyad No Uygun cevabı bulunuz. 1)A = πr2 formülü r yarıçaplı çemberin A alanını vermektedir. Bir masa örtüsü A alanına sahipse, yarıçapını A'nın bir fonksiyonu

Detaylı

İ İ Öğ ş İ İİ ğ ş ş Öğ ş İş Öğ İ ş İ İşİ ğ ç ğ ş ğ

İ İ Öğ ş İ İİ ğ ş ş Öğ ş İş Öğ İ ş İ İşİ ğ ç ğ ş ğ Ö Ğ ş ğ Ğ Ğ ğ İ İ Öğ ş İ İİ ğ ş ş Öğ ş İş Öğ İ ş İ İşİ ğ ç ğ ş ğ İ İ İ İ Ğ İ İ İş İ ş İ İ İ İş İ Öğ ş İ ş İ İ ş ş ç ş ş ş ş ğ ş ğ ş ş Öğ ş ş ğ ğ ş ğ ş ş ğ ğ ş ç ş Öğ ş ş ğ Öğ ş ç ş Öğ ş ş ş ğ ç ş ç ş ş

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

Bu ders materyali 06.09.2015 23:17:19 tarihinde matematik öğretmeni Ömer SENCAR tarafından hazırlanmıştır. Unutmayın bilgi paylaştıkça değerlidir.

Bu ders materyali 06.09.2015 23:17:19 tarihinde matematik öğretmeni Ömer SENCAR tarafından hazırlanmıştır. Unutmayın bilgi paylaştıkça değerlidir. -- Bu ders materyali 06.09.05 :7:9 tarihinde matematik öğretmeni Ömer SENCAR tarafından UYGULAMA-00 Cevap: x- -x- x- =0 denklemini sağlayan x değeri kaçtır? UYGULAMA-00 Cevap: x x x 5 + = + denklemini

Detaylı

AKSARAY KANUNİ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI MATEMATİK DERSİ 11.SINIFLAR ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI TEKNİKLER

AKSARAY KANUNİ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI MATEMATİK DERSİ 11.SINIFLAR ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI TEKNİKLER AKSARAY KANUNİ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ 015-01 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI MATEMATİK DERSİ 11.SINIFLAR ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI SÜRE: MANTIK(30) ÖNERMELER VE BİLEŞİK ÖNERMELER(18) 1. Önermeyi, önermenin

Detaylı

Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlar

Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlar Üstel ve Logaritmik Fonksiyonlar Yazar Prof.Dr. Vakıf CAFEROV ÜNİTE 5 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; üstel ve logaritmik fonksiyonları tanıyacak, üstel ve logaritmik fonksiyonların grafiklerini

Detaylı

BİRİNCİ DERECEDEN BİR BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER

BİRİNCİ DERECEDEN BİR BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER YILLAR 00 00 00 00 00 00 007 008 009 00 ÖSS-YGS - - - - - - - - BİRİNCİ DERECEDEN BİR BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER a,b R ve a 0 olmak üzere ab=0 şeklindeki denklemlere Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklemler

Detaylı

4. HAFTA BLM323 SAYISAL ANALİZ. Okt. Yasin ORTAKCI.

4. HAFTA BLM323 SAYISAL ANALİZ. Okt. Yasin ORTAKCI. 4. HAFTA BLM33 SAYISAL ANALİZ Okt. Yasin ORTAKCI yasinortakci@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi BLM33 DOĞRUSAL OLMAYAN (NONLINEAR) DENKLEM SİSTEMLERİ Mühendisliğin

Detaylı

1. DERECEDEN İKİ BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER

1. DERECEDEN İKİ BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER 1. DERECEDEN İKİ BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER Örnek...3 : 3 x+ y= 5 2x 3 =2 y s i s t e m i n i s a ğ l a ya n y d e ğ e r i k aç t ır? a, b, c R, a 0, b 0, x v e y d e ğ i şk e n o l m a k ü ze r e, a x+ b

Detaylı

4 ab sayısı 26 ile tam bölünebildiğine göre, kalanı 0 dır.

4 ab sayısı 26 ile tam bölünebildiğine göre, kalanı 0 dır. BÖLME, BÖLÜNEBİLME A. Bölme İşlemi A, B, C, K doğal sayılar ve B 0 olmak üzere, Bölünen A 75, bölen B 9, bölüm C 8 ve kalan K tür. Yukarıdaki bölme işlemine göre, 1. 9 yani, K B dir. işlemine bölme denir.

Detaylı

2012 LYS MATEMATİK SORU VE ÇÖZÜMLERİ Niyazi Kurtoğlu

2012 LYS MATEMATİK SORU VE ÇÖZÜMLERİ Niyazi Kurtoğlu .SORU 8 sayı tabanında verilen (5) 8 sayısının sayı tabanında yazılışı nedir?.soru 6 3 3 3 3 4 6 8? 3.SORU 3 ise 5? 5 4.SORU 4 5 olduğuna göre, ( )? 5.SORU (y z) z(y ) y z yz bulunuz. ifadesinin en sade

Detaylı

matematik LYS SORU BANKASI KONU ÖZETLERİ KONU ALT BÖLÜM TESTLERİ GERİ BESLEME TESTLERİ Süleyman ERTEKİN Öğrenci Kitaplığı

matematik LYS SORU BANKASI KONU ÖZETLERİ KONU ALT BÖLÜM TESTLERİ GERİ BESLEME TESTLERİ Süleyman ERTEKİN Öğrenci Kitaplığı matematik SORU BANKASI Süleyman ERTEKİN LYS KONU ALT BÖLÜM TESTLERİ GERİ BESLEME TESTLERİ KONU ÖZETLERİ Öğrenci Kitaplığı SORU BANKASI matematik LYS EDAM Öğrenci Kitaplığı 18 EDAM ın yazılı izni olmaksızın,

Detaylı

sayısının tamkare olmasını sağlayan kaç p asal sayısı vardır?(88.32) = n 2 ise, (2 p 1

sayısının tamkare olmasını sağlayan kaç p asal sayısı vardır?(88.32) = n 2 ise, (2 p 1 TAM KARELER 1. Bir 1000 basamaklı sayıda bir tanesi dışında tüm basamaklar 5 tir. Bu sayının hiçbir tam sayının karesi olamayacağını kanıtlayınız. (2L44) Çözüm: Son rakam 5 ise, bir önceki 2 olmak zorunda.

Detaylı

x 1,x 2,,x n ler bilinmeyenler olmak üzere, doğrusal denklemlerin oluşturduğu;

x 1,x 2,,x n ler bilinmeyenler olmak üzere, doğrusal denklemlerin oluşturduğu; 4. BÖLÜM DOĞRUSAL DENKLEM SİSTEMLERİ Doğrusal Denklem Sistemi x,x,,x n ler bilinmeyenler olmak üzere, doğrusal denklemlerin oluşturduğu; a x + a x + L + a x = b n n a x + a x + L + a x = b n n a x + a

Detaylı

1. ÜNİTE: MANTIK. Bölüm 1.1. Önermeler ve Bileşik Önermeler

1. ÜNİTE: MANTIK. Bölüm 1.1. Önermeler ve Bileşik Önermeler . ÜNİTE: MANTIK . ÜNİTE: MANTIK... Önerme Tanım (Önerme) BÖLÜM.. - Doğru ya da yanlış kesin bir hüküm bildiren ifadelere önerme adı veriler. Örneğin Bir hafta 7 gündür. (Doğru) Eskişehir Türkiye'nin başkentidir.

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK BÖLÜMÜ MODÜLER ARİTMETİK

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK BÖLÜMÜ MODÜLER ARİTMETİK ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK BÖLÜMÜ MODÜLER ARİTMETİK ÇANAKKALE 2012 ÖNSÖZ Bu kitap Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Matematik Bölümünde lisans dersi olarak Cebirden

Detaylı

Ali Sinan Sertöz. Tarih: 5 Şubat 1998, Antalya

Ali Sinan Sertöz. Tarih: 5 Şubat 1998, Antalya SEMİNER Ali Sinan Sertöz 1 KONİ KESİTLERİ Tarih: 5 Şubat 1998, Antalya 1.1 Başlangıç Koni kesitleri ilk kez eski Yunan da ortaya çıkmıştır. MÖ 350 yıllarında yaşamış olan Menaechmus un koni kesitlerini

Detaylı

BİR SAYININ ÖZÜ VE DÖRT İŞLEM

BİR SAYININ ÖZÜ VE DÖRT İŞLEM ÖZEL EGE LİSESİ BİR SAYININ ÖZÜ VE DÖRT İŞLEM HAZIRLAYAN ÖĞRENCİ: Sıla Avar DANIŞMAN ÖĞRETMEN: Gizem Günel İZMİR 2012 İÇİNDEKİLER 1. PROJENİN AMACI.. 3 2. GİRİŞ... 3 3. YÖNTEM. 3 4. ÖN BİLGİLER... 3 5.

Detaylı

İ ğ ğ çö Ç ç ö ğ ğ çö ç ö ö Ö ğ ö ğ ç ğ ç Ü İ İ Üİ ö ğ ö ö ğ öğ ğ ğ İ ğ ç ğ ö İ ğ öğ öğ öğ öğ ç ğ ğ Ü

İ ğ ğ çö Ç ç ö ğ ğ çö ç ö ö Ö ğ ö ğ ç ğ ç Ü İ İ Üİ ö ğ ö ö ğ öğ ğ ğ İ ğ ç ğ ö İ ğ öğ öğ öğ öğ ç ğ ğ Ü ö ç ö ç ç ç ç ö ğ ö ç ç İ ğ İ ğ ö İ ğ ö İ İ ğ ğ çö Ç ç ö ğ ğ çö ç ö ö Ö ğ ö ğ ç ğ ç Ü İ İ Üİ ö ğ ö ö ğ öğ ğ ğ İ ğ ç ğ ö İ ğ öğ öğ öğ öğ ç ğ ğ Ü ğ Ö ğ öğ ğ ğ ğ İ ğ ö ö Öğ ö ğ öğ ö Ö öğ ğ ğ ğ öğ ö İ ç ç

Detaylı

18 Sağ son örnek x 3 yerine 3 x yazılacak 20 5 Soru denkleminin reel köklerinin olacak

18 Sağ son örnek x 3 yerine 3 x yazılacak 20 5 Soru denkleminin reel köklerinin olacak MAT 1 Hata 73 1 C 135 8 A 137 7 D şıkkına parantez konacak 143 Sol üst örnek Sıkça yapılan yanlış ün son cümlesi O halde. 144 Son örnek tam yerine doğal 208 9 18 yerine 18 8 5 225 2 A 246 6 Doğru cevap:

Detaylı

Başlayanlara AKTİF MATEMATİK

Başlayanlara AKTİF MATEMATİK KPSS - YGS - DGS - ALES Adayları için ve 9. sınıfa destek 0 dan Başlayanlara AKTİF MATEMATİK MEHMET KOÇ ÖNSÖZ Matematikten korkuyorum, şimdiye kadar hiç matematik çözemedim, matematik korkulu rüyam! bu

Detaylı

KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ORTAÖĞRETİM MATEMATİK ÖĞRETMENLİĞİ TG 9 ÖABT ORTAÖĞRETİM MATEMATİK Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının

Detaylı

MateMito AKILLI MATEMATİK DEFTERİ

MateMito AKILLI MATEMATİK DEFTERİ Ar tık Matematiği Çok Seveceksiniz! MateMito AKILLI MATEMATİK DEFTERİ Artık matematikten korkmuyorum. Artık matematiği çok seviyorum. Artık az yazarak çok soru çözüyorum. Artık matematikten sıkılmıyorum.

Detaylı

SAYILAR TEORÝSÝNE GÝRÝÞ

SAYILAR TEORÝSÝNE GÝRÝÞ OLÝMPÝK MATEMATÝK SERÝSÝ MATEMATÝK OLÝMPÝYATLARINA HAZIRLIK ÝÇÝN MERAKLISINA SAYILAR TEORÝSÝNE GÝRÝÞ ÖMER GÜRLÜ ALTIN NOKTA YAYINEVÝ ÝZMÝR - 2013 Copyright Altýn Nokta Basým Yayýn Daðýtým Biliþim ISBN

Detaylı

Ankara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Açık Ders Malzemeleri. Ders izlence Formu

Ankara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Açık Ders Malzemeleri. Ders izlence Formu Ankara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Açık Ders Malzemeleri Ders izlence Formu Dersin Kodu ve İsmi Dersin Sorumlusu Dersin Düzeyi MAT407 REEL ANALİZ Prof. Dr. Ertan İBİKLİ ve

Detaylı

MATEMATiKSEL iktisat

MATEMATiKSEL iktisat DİKKAT!... BU ÖZET 8 ÜNİTEDİR BU- RADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR. MATEMATiKSEL iktisat KISA ÖZET KOLAY AOF Kolayaöf.com 0362 233 8723 Sayfa 2 içindekiler 1.ünite-Türev ve Kuralları..3 2.üniteTek Değişkenli

Detaylı

Kafes Yapıları. Hatırlatma

Kafes Yapıları. Hatırlatma Kafes Yapıları Ders 7 8-1 Hatırlatma Daha önce anlatılan sıra bağıntısını hatırlayalım. A kümesinde bir R bağıntsı verilmiş olsun. R bağıntısı; a. Yansıma (Tüm a A için, sadece ve sadece ara ise yansıyandır(reflexive)).

Detaylı

Örnek...6 : Yandaki bölme işleminde A ve n birer doğal sayıdır. A nın alabileceği en küçük ve en bü yük değerleri bulunu z.

Örnek...6 : Yandaki bölme işleminde A ve n birer doğal sayıdır. A nın alabileceği en küçük ve en bü yük değerleri bulunu z. MODÜLER ARİTMETİK ( BÖLME BÖLÜNEBİLME KURALLARI ÖKLİT ALGORİTMASI DEĞERLENDİRME ) BÖLME İŞLEMİ VE ÖZELLİKLERİ A, B, C, K doğal sayılar ve B olmak üzere, BÖLÜNEN A B C BÖLEN BÖLÜM Örnek...5 : A, B, C birbirinden

Detaylı

. [ ] vektörünü S deki vektörlerin bir lineer

. [ ] vektörünü S deki vektörlerin bir lineer 11.Gram-Schmidt metodu 11.1. Ortonormal baz 11.1.Teorem: { }, V Öklid uzayı için bir ortonormal baz olsun. Bu durumda olmak üzere. 1.Ö.: { }, de bir ortonormal baz olsun. Burada. vektörünü S deki vektörlerin

Detaylı

- 2-1 0 1 2 + 4a a 0 a 4a

- 2-1 0 1 2 + 4a a 0 a 4a İKİNCİ DERECEDEN FNKSİYNLARIN GRAFİKLERİ a,b,c,z R ve a 0 olmak üzere, F : R R f() = a + b + c şeklinde tanımlanan fonksionlara ikinci dereceden bir değişkenli fonksionlar denir. Bu tür fonksionların grafikleri

Detaylı

Mehmet ŞAHİN. www.mehmetsahinkitaplari.org

Mehmet ŞAHİN. www.mehmetsahinkitaplari.org 0. Sınıf M AT E M AT İ K Mehmet ŞAHİN www.mehmetsahinkitaplari.org M.E.B Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 0..009 tarih ve 4 sayılı kararı ve 00-0 öğretim yılından itibaren uygulanacak programa göre

Detaylı

DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ

DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ Elektrik devresi, kaynak ve yük gibi çeşitli devre elemanlarının herhangi bir şekilde bağlantısından meydana gelir. Bu gibi devrelerin çözümünde genellikle, seri-paralel devrelerin

Detaylı

Türev Uygulamaları. 4.1 Bağımlı Hız

Türev Uygulamaları. 4.1 Bağımlı Hız Bölüm 4 Türev Uygulamaları 4.1 Bağımlı Hız Eğer bir balonun içine hava pompalarsak, balonun hem yarıçapı hem de hacmi artar ve artış hızları birbirine bağımlıdır. Fakat, hacmin artış hızını doğrudan ölçmek

Detaylı

x13. ULUSAL MATEMATİK OLİMPİYATI - 2005

x13. ULUSAL MATEMATİK OLİMPİYATI - 2005 TÜBİTAK TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU BİLİM İNSANI DESTEKLEME DAİRE BAŞKANLIĞI x13. ULUSAL MATEMATİK OLİMPİYATI - 005 BİRİNCİ AŞAMA SINAVI Soru kitapçığı türü A 1. AB = olmak üzere, A

Detaylı

SAYILAR MATEMATİK KAF03 BASAMAK KAVRAMI TEMEL KAVRAM 01. İki basamaklı en küçük sayı : İki basamaklı en büyük negatif sayı :.

SAYILAR MATEMATİK KAF03 BASAMAK KAVRAMI TEMEL KAVRAM 01. İki basamaklı en küçük sayı : İki basamaklı en büyük negatif sayı :. SAYILAR BASAMAK KAVRAMI İki basamaklı en küçük sayı : İki basamaklı en büyük negatif sayı :. Üç basamaklı rakamları farklı en küçük sayı :. SORU 5 MATEMATİK KAF03 TEMEL KAVRAM 01 Üç basamaklı birbirinden

Detaylı

Bölüm: Matlab e Giriş.

Bölüm: Matlab e Giriş. 1.Bölüm: Matlab e Giriş. Aşağıdaki problemleri MATLAB komut penceresinde komut yazarak çözünüz. Aşağıdaki formüllerde (.) ondalıklı sayı için, ( ) çarpma işlemi için kullanılmıştır. 1.. 8.5 3 3 1500 7

Detaylı

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş. Dr. Özgür Kabak

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş. Dr. Özgür Kabak EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş Dr. Özgür Kabak Doğrusal Olmayan Programlama Eğer bir Matematiksel Programlama modelinin amaç fonksiyonu ve/veya kısıtları doğrusal değil

Detaylı

TAM DEĞER ARDIŞIK TOPLAMLAR

TAM DEĞER ARDIŞIK TOPLAMLAR ÖZEL EGE LİSESİ TAM DEĞER VE ARDIŞIK TOPLAMLAR HAZIRLAYAN ÖĞRENCİ: Tilbe GÖKÇEL DANIŞMAN ÖĞRETMEN: Gizem GÜNEL İZMİR 01 İÇİNDEKİLER 1. PROJENİN AMACI.... GİRİŞ..YÖNTEM. ÖN BİLGİLER.. 5.ARDIŞIK TOPLAMLARIN

Detaylı

OKUL ADI : ÖMER ÇAM ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI : 2015 2016 DERSİN ADI : MATEMATİK SINIFLAR : 9

OKUL ADI : ÖMER ÇAM ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI : 2015 2016 DERSİN ADI : MATEMATİK SINIFLAR : 9 OKUL ADI : ÖMER ÇAM ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI : 015 01 1 Eylül 18 Eylül Kümelerde Temel Kavramlar 1. Küme kavramını örneklerle açıklar ve kümeleri ifade etmek için farklı gösterimler.

Detaylı

FONKSİYONLAR FONKSİYONLAR... 179 198. Sayfa No. y=f(x) Fonksiyonlar Konu Özeti... 179. Konu Testleri (1 8)... 182. Yazılıya Hazırlık Soruları...

FONKSİYONLAR FONKSİYONLAR... 179 198. Sayfa No. y=f(x) Fonksiyonlar Konu Özeti... 179. Konu Testleri (1 8)... 182. Yazılıya Hazırlık Soruları... ÜNİTE Safa No............................................................ 79 98 Fonksionlar Konu Özeti...................................................... 79 Konu Testleri ( 8)...........................................................

Detaylı

Şifreleme Cryptography

Şifreleme Cryptography Şifreleme Cryptography Giriş Şifrelemenin temel konusu, temel olarak, iki kişinin güvenli olmayan bir kanal üzerinden üçüncü bir kişinin konuşulan metni anlamasına imkan vermeyecek şekilde haberleşmesini

Detaylı

! " # $ % & '( ) *' ' +, -. / $ 2 (.- 3( 3 4. (

!  # $ % & '( ) *' ' +, -. / $ 2 (.- 3( 3 4. ( !"#$ %& '()*' ' +,-. / 0 100$ 2 (.-3( 34.( ,-. '45 45 6#5 6+ 6"#0" '7086 $ $ 89 44" :#! ;{0, 1, 2, 3,..., 9}, L * olarak tanımlı olsun ve sadece 2 ye veya 3 e bölünebilen ve önünde 0 olmayan pozitif sayılara

Detaylı

10. SINIF GEOMETRİ KONU ÖZETİ

10. SINIF GEOMETRİ KONU ÖZETİ 2012 10. SINIF GEOMETRİ KONU ÖZETİ TOLGA YAVAN Matematik Öğretmeni 1. ÜNİTE: DÜZLEM GEOMETRİDE TEMEL ELEMANLAR VE İSPAT BİÇİMLERI Temel Postulatlar İspatlanamayan ve ispatına gerek duyulmayan ancak doğru

Detaylı

BM202 AYRIK İŞLEMSEL YAPILAR. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK

BM202 AYRIK İŞLEMSEL YAPILAR. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK BM202 AYRIK İŞLEMSEL YAPILAR Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Önermelerin Eşdeğerlikleri Section 1.3 Totoloji, Çelişkiler, ve Tesadüf Bir totoloji her zaman doğru olan bir önermedir. Örnek: p p Bir çelişki

Detaylı

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -I-

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -I- DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -I- Dışbükeylik / İçbükeylik Hazırlayan Doç. Dr. Nil ARAS Anadolu Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü İST38 Yöneylem Araştırması Dersi 0-0 Öğretim Yılı Doğrusal olmayan

Detaylı

ğ ğ ğ ş ğ ş ğ ğ ği ğ ş ğ İ ş ğ ş ş ş ğ ş İ ğ ğ ş ş

ğ ğ ğ ş ğ ş ğ ğ ği ğ ş ğ İ ş ğ ş ş ş ğ ş İ ğ ğ ş ş ş Ğ İ ş ş ş ğ ğ ğ ğ ş İ ğ ğ ğ ş ğ ş ğ ğ ği ğ ş ğ İ ş ğ ş ş ş ğ ş İ ğ ğ ş ş İ ş ş ş ş ş ş ş ş ğ ğ ş ğ ş ğğ ş ş ş ş ğ ş ş ğ ş ş ş ğ ş ş ş ğ ğğ ş ğ ş ş ğ İ ş ş ğ ş ş ğ ğ ğ ş ş ğ ğ ş İ ş ğ şğ ş ş ş ş ş ş ğ

Detaylı

KENAR UZUNLUKLARI GEOMETRİK DİZİ OLUŞTURAN TAM SAYI KENARLI ÜÇGENLER

KENAR UZUNLUKLARI GEOMETRİK DİZİ OLUŞTURAN TAM SAYI KENARLI ÜÇGENLER ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARASI ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI (01 013) KENAR UZUNLUKLARI GEOMETRİK DİZİ OLUŞTURAN TAM SAYI KENARLI ÜÇGENLER Fatih KORKUSUZ Şehit Fazıl Yıldırım Anadolu Lisesi Eskişehir Kadir

Detaylı

1991 ÖYS. 9. Parasının 7. ünü kardeşine veren Ali nin geriye lirası kalmıştır. Buna göre, Ali nin başlangıçtaki parası kaç liradır?

1991 ÖYS. 9. Parasının 7. ünü kardeşine veren Ali nin geriye lirası kalmıştır. Buna göre, Ali nin başlangıçtaki parası kaç liradır? 99 ÖYS.,8 + (, + ), işleminin sonucu kaçtır? B) 7 D) 86 987 B) D). a, b, c birer pozitif gerçel sayı ve a=b b=c olduğuna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a

Detaylı

Rasgele Vektörler Çok Değişkenli Olasılık Dağılımları

Rasgele Vektörler Çok Değişkenli Olasılık Dağılımları 4.Ders Rasgele Vektörler Çok Değişkenli Olasılık Dağılımları Tanım:,U, P bir olasılık uzayı ve X, X,,X n : R n X, X,,X n X, X,,X n olmak üzere, her a, a,,a n R n için : X i a i, i,, 3,,n U özelliği sağlanıyor

Detaylı