Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I)"

Transkript

1 Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I) 2 Cümlenin Ögeleri 2. Yardımcı Ögeler Nesne(Belirtili/Belirtisiz) Dolaylı Tümleç Zarf Tümleci 1. Asıl Ögeler Yüklem Özne 1

2 CÜMLE BİLGİSİ I (SÖZ DİZİMİ I) 3 Cümle Türleri 1. Yüklemin Yerine Göre Cümleler 2. Kurallı Cümle 3. Devrik Cümle Yüklemin Türüne Göre Cümleler 1. İsim Cümlesi 2. Fiil Cümlesi Cümle Türleri Anlamlarına Göre Cümleler Olumlu Cümle Olumsuz Cümle Soru Cümlesi Ünlem Cümlesi 4 Yapılarına Göre Cümleler Basit Cümle Birleşik Cümle Sıralı Cümle Bağlı Cümle 2

3 CÜMLENİN TANIMI 5 Görev ve anlam ilgisiyle bir araya getirilmiş kelimeler dizisine ya da yargı taşıyan tek bir kelimeye cümle denir. Bir başka ifadeyle cümle, en genel haliyle duygu, düşünce, fikir, bilgi, olgu aktarımı yapabilen, dinleyicinin kafasında anlamsal olarak boşluk bırakmayan en büyük kelime grubudur. Buna göre herhangi bir kelime ya da kelime grubunun cümle sayılabilmesi için çekimli bir yüklem olması şarttır. 6 Bir çekimli fiil/yüklem iki temel ögeyi karşılar: özne ve yüklem (fiil/ek-fiil almış isim). Türkçe cümle yapısında, yüklemden özneyi tayin edebilme özelliği bulunduğundan tek yüklemle bir cümle oluşabilmektedir. Bu durumda, cümle tek kelimeden ibaret olabileceği gibi, anlatılmak istenen duygu ve düşüncelere göre kelime sayısı artabilir: 3

4 7 1) Okuyorum. 2) Ben okuyorum. 3) Ben kitap okuyorum. 4) Ben şimdi kitap okuyorum. 5) Ben şimdi evde kitap okuyorum. Cümlede yer alan kelimeler arasında ses, biçim ve anlam bakımından uygunluk vardır, bu oluşum bir kelime yığını değildir. 8 1) Okuyorum. 2) Ben okuyorum. 3) Ben kitap okuyorum. 4) Ben şimdi kitap okuyorum. 5) Ben şimdi evde kitap okuyorum. Ben gitmek ev örneği bir kelimeler yığınıdır. Bu yığının cümle olabilmesi için dilin var olan söz dizimi ve biçim bilgisi kurallarına uyması gerekir: git- fiilinin zaman ve kişi eki, ev isminin de yönelme hâl eki alması şarttır. 4

5 9 Anlamlı ya da görevli bütün kelime türleri (isim, fiil, sıfat, zarf, edat, zamir, bağlaç) cümle içinde kullanıma girerler. Buna göre özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, yüklem olarak görev alırlar. Türkçenin cümle yapısında temel ögeler sonda, yardımcı ögeler başta bulunur. Türkçenin söz dizimine göre bir cümle eğer bütün ögeleri varsa ve kurallı bir cümle ise şu sıra izlenerek dizilir: ÖZNE+NESNE/TÜMLEÇ+YÜKLEM CÜMLENİN ÖGELERİ Temel Ögeler Yüklem Özne 2. Yardımcı Ögeler Nesne Dolaylı Tümleç Zarf Tümleci 5

6 Yüklem 11 Cümlede iş, oluş, durum, hareket veya dönüşüm ifade eden unsurdur. Yüklem, zaman ve kişi eki almış bir çekimli fiilden/birleşik fiilden veya ek-fiil (i- fiili) aracılığıyla çekimlenen bir isimden meydana gelir. Yüklemin yargı bildirme özelliği taşımasını sağlayan birimler zaman, kişi ve şekil ekleridir. Yüklem tek kelimeden oluşabileceği gibi kelime grubu ya da bir cümle uzunluğunda olabilir. 12 1) Ali okula gitti Gitti: Cümlenin yüklemidir. Görülen geçmiş zamanda 3. tekil kişiye göre çekimlenmiş bir fiil olup tek bir kelimeden ibarettir. 2) Sınıfın en çalışkanı Ali dir. Ali dir: Cümlenin yüklemidir. Ekfiilin geniş zamanında 3. tekil kişiye göre çekimlenmiş bir isim olup tek bir kelimedir. 6

7 13 3) Annesini görünce ağzı kulaklarına vardı. ağzı kulaklarına vardı: Yüklemdir. Görülen geçmiş zamanda 3. tekil kişiye göre çekimlenmiş bir birleşik fiildir. Bir başka ifadeyle gruptur. Özne 14 Özne; işi, oluşu, hareketi başlatan, oluşturan, yapan veya bitiren ögedir. Özne, yüklemi isim olan cümlelerde, edilgen fiilli cümlelerde ve yüklemi oluş bildiren fiil cümlelerinde olan ı, diğer cümlelerde yapan ı karşılayan ögedir. 1. Hava durgundu. (özne: olan) 2. Muayene odasının kapısı açılır. (özne: olan) 3. Rabia, çabuk iyileşti. (özne: olan) 4. Ali yemeğini yedi. (özne: yapan) 7

8 15 Cümlenin ögelerinin tespit edilmesinde yükleme sorulan kim, ne soruları özneyi bulmaya yardım eder. 1) Kamyon karanlık bir vadiden geçiyordu. (Geçen ne? Ne geçiyor?) 2) Ali koşarak okuldan geldi. (Gelen kim? Kim geliyor) 16 Kimi zaman da cümlede özne açık bir biçimde belirtilmeyebilir. Bu durumda yüklemin ifade ettiği kişiden yola çıkılarak özneye ulaşılabilir. 1) Olayı gülerek anlattılar. (Anlatanlar kim?) onlar: Öznedir. Yüklemdeki lar çokluk eki kişiyi ele verir. 2) Okulda çok başarılıydın. (Başarılı olan kim?) sen: Öznedir. Yüklemdeki -n eki öznenin 2. tekil kişi olduğunu gösterir. 8

9 17 Etken çatılı fiillerin yüklem olduğu cümlelerde yapıcı özne bulunur. Buna gerçek özne veya özne denir. Ancak edilgen çatılı fiillerle kurulmuş cümlelerde gerçekte belirtisiz nesne olan kelime veya öbek özne görevini üstlenir. 18 Bu özneye de sözde özne adı verilir: 1) Ali camı kırdı. (Kıran kim? Etken fiil) Ö N Y Ali: Gerçek özne 2) Cam kırıldı. (Kırılan ne? Edilgen fiil) cam: SÖ Y Sözde özne 9

10 Nesne 19 Cümlede yüklemin bildirdiği, öznenin yaptığı işten etkilenen ögeye nesne denir. Nesne, sadece yüklemi geçişli fiil olan cümlelerde bulunur. Geçişli fiiller, nesneye yönelerek onu etkiler. Geçişsiz fiillerde ise kılış ve oluş öznenin üstündedir. Böyle fiiller nesne istemez. (al- : geçişli, uyu-: geçişsiz) 1. Ali top oynarken kolunu kırdı. (Geçişli fiil) 2. Annesini göremediği için durmadan ağlıyordu. (Geçişsiz fiil) 20 Nesne, fiile eksiz veya yükleme hâli eki ile bağlanır. Yükleme hâli eki taşımayan nesneler belirtisiz nesnedir, genel bir varlığı, bir türü karşılar. Yükleme hâli eki taşıyan nesneler belirtili nesnedir, bilinen bir varlığı karşılar. 1) Küçük bir çırak tutmalıyız. (Belirtisiz nesne) 2) Verdiğim kitabı en kısa zamanda oku. (Belirtili nesne) 10

11 21 Cümlede yükleme sorulan ne, neyi ve kimi soruları nesneyi bulmaya yardım eder. 1. Senelerden beri leylek görmüyordum. (Ne görmüyordum?) 2. Hizmetçi, Orhan ı ikinci kata çıkardı. (Kimi çıkardı?) 22 İşin, hareketin veya oluşun yapıldığı, edildiği yeri veya hareketin yönünü ifade ederek yüklemi tamamlayan ögeye dolaylı tümleç denir. Bu öge, yönelme (-A), bulunma (-DA), uzaklaşma (-DAn) hâli ekleriyle yükleme bağlanan bir kelime veya kelime grubudur. Dolaylı tümleç mutlaka bu eklerden birini taşımalıdır. 1. Körfezdeki dalgın suya bir bak, göreceksin. 2. Hafız ın kabri olan bahçede bir gül varmış. 3. Başımın üstünden yorgun bulutlar geçer. 11

12 Yer Tamlayıcısı (Dolaylı Tümleç) 23 Cümlede yükleme sorulan kime, kimde, kimden, neye, nede, neden, nereye, nerede, nereden soruları dolaylı tümleci bulmayı sağlar. 1. Kabirde/ böceklere ezberletirim güzelliğini. (Nerede, neye ezberletirim?) 2. Bugünkü ödevlerini Ali den aldı. (Kimden aldı?) Dolaylı Tümleç 24 NOT: Yönelme, bulunma ve uzaklaşma hâli ekli durum, zaman ve miktar zarfları dolaylı tümleç değildir. 1. Tek başına tek odalı bir evde otururdu. (-A: durum zarfı) 2. Sisli havalarda vapur düdüklerinin seslerine dikkat ediniz. (-DA: zaman zarfı) 12

13 25 Zaman, tarz, durum, sebep, miktar, yön, vasıta ve şart bildirerek yüklemi tamamlayan ögeye zarf tümleci denir. Elindeki silahı yavaşça yere bıraktı. (tarz) İyi çalışmadığından sınıfta kaldı. (neden) Ben resim çekmeyi çok seviyorum. (miktar) Soğuk bir kış günü/ karanfil almak için çiçekçi dükkânına girdim. (zaman/sebep) Zarf Tümleci 26 Cümlede yükleme sorulan nasıl, ne zaman, ne ile, kiminle, hangi şartlarda, niçin, ne kadar gibi sorular zarf tümlecini bulmayı kolaylaştırır. 1. Bu insanları biraz tanıdım. (Ne kadar tanıdım?) 2. Karanlık çökünce/ heyecanla kabak çekirdekçiyi bekliyordum. (Ne zaman bekliyordum? Nasıl bekliyordum?) 13

14 27 NOT: Yer-yön zarfları yönelme hâli eki aldıklarında cümlenin ögesi olarak yer tamamlayıcısı işlevini üstlenirler. Kapıcı söylene söylene içeri giriyordu. (zarf tümleci) ZT Kapıcı söylene söylene içeriye giriyordu. (yer tamamlayıcısı) YT Cümle Dışı Unsurlar 28 Cümlede özne ve yüklem, merkezde yer alırken; nesne, yer tamlayıcısı ve zarf tümleci onların etrafında yardımcı öge olarak kullanılır. Bazı cümlelerde, bu beş ögenin dışında, özne ve yüklemle doğrudan bağlantılı olmayan unsurlar yer alabilmektedir. Diğer ögelerle doğrudan bir bağ kurmayan bu tür unsurlara cümle dışı unsurlar denir. 14

15 Cümle Dışı Unsurlar 29 Ünlemler, ünlem grupları, hitaplar, bağlama edatları cümle dışı ögelerdir. Ayrıca açıklama cümleleri ve ara sözler de cümle dışı ögeler arasındadır. Yazıda, bu tür kullanımlar, parantez içine alınarak, iki virgül arasında veya iki kesik çizgi arasında gösterilebilir. Cümle dışı ögeler, cümlenin her yerinde, başında, ortasında, sonunda bulunabilir. Sana dün bir tepeden baktım, aziz İstanbul. (hitap) YT ZT YT Y Evet, her şey ben de gizli bir düğüm. (edat) Ö Y Cümle Çözümlemeleri 30 İlkbaharın tatlı rüzgârıyla sarhoş olan martılar, çılgın Ö naralarla havayı çınlatıyorlardı. ZT B.li N Y Bu temel kitabı okumak, Türk aydını olmanın ilk şartlarındandı. Ö Y 15

16 Çoluk çocuk, banliyölerde duran trenlere ellerini uzatıp, yine Ö ZT ZT kâğıt, kalem, para isterler miydi? B.siz Y 31 Mağlupken ordu, yaslı dururken bütün vatan rüyama girdi ZT ZT YT Y her gece bir fatihane zan. ZT Ö Yüklemin Yerine Göre Cümleler Kurallı (Düz) Cümle: 32 Yüklemi sonda bulunan cümlelere kurallı veya düz cümle denir. Cümlenin ana ögesi olan yüklem, genellikle cümlenin sonunda yer alır. Yardımcı ögeden ana ögeye doğru diziliş, Türkçe cümle yapısının temel özelliğidir. Özne+Nesne/Tümleç+Yüklem Öğretmen kitabı bana verdi. (Ö+N+T+Y) Hastane bugün kalabalık. (Ö+T+Y) 16

17 Devrik Cümle 33 Yüklemi sonda bulunmayan cümlelere devrik cümle denir. Günlük dilde (konuşma dilinde), edebî eserlerde özellikle şiirlerde, atasözü ve deyimlerde devrik cümlelerin sıkça kullanıldığı görülür. Kanıyor içerimde gizli bir yara (Y+T+Ö) Hasretin büyüyor yüreğimde çaresiz Gülme komşuma, gelir başına. (Y+T,Y+T) İsim Cümlesi 34 Yüklemi bir isim veya isim grubu olan cümlelerdir. İsim ve isim grupları ek fiil (i- fiili) alarak yüklem olurlar. Bu fiilin tek başına bir kullanım alanı yoktur ancak, ekleşme suretiyle isim ve isim soylu yapıları yüklemleştirir. Ben dün hastaydım. (Görülen geçmiş zaman) Çocukken çok zayıfmışım. (Öğrenilen geçmiş zaman) Yaşlıysam ne olmuş? (Şart çekimi) Ben üniversitede öğrenciyim. (Şimdiki/geniş zaman) 17

18 35 İsim cümlesinin yüklemi, özel isim, cins isim, topluluk ismi, isim-fiil, sıfat, sıfat-fiil, edat, zamir gibi kelime türleri ile var ve yok gibi durum bildiren isimlerden oluşabilir. 1. Durmuş saat gibiydi durup geçmeyen zaman. (edat grubu) 2. Her mimarî eser, millî hayatın bir koruyucusudur. (isim tamlaması) 3. Yakınımızda kimseler yok. (isim) 4. En başarılısı odur. (zamir) NOT: İsim cümleleri nesne almazlar. Fiil Cümlesi 36 Yüklemi çekimli bir fiil veya birleşik fiil olan cümlelere fiil cümlesi denir. Kip ve şahıs bildiren bütün fiiller yargı taşır. NOT: Geçişli fiil cümlelerinde, cümle ögelerinin hepsi bulunabilir, geçişsiz fiil cümlelerinde nesne bulunmaz, geçişsiz-edilgen fiilli cümlelerde özne yoktur. Sadrazam/ o zaman/ kethüdasını/ Muhsin Ö ZT B.li N YT Çelebinin Üsküdar daki evine /gönderdi. Y 18

19 Anlamlarına Göre Cümleler 37 Her cümle, yapısında bulunan kelime ve eklerin yönlendirdiği soru, bildirme, emir, istek, ünlem vb. anlam özelliklerinden birine sahiptir. Bir cümle hangi anlam özelliğine sahip olursa olsun, mutlaka ya olumlu ya olumsuz anlam taşır. Cümlelerin temel anlam özelliği olumluluk veya olumsuzluktur. Burada olumlu ve olumsuz anlamlı cümlelerin yanı sıra kullanım sıklığı dolayısıyla soru ve ünlem cümleleri üzerinde durulacaktır. Anlamlarına Göre Cümleler 38 Olumlu Cümle: Yargının gerçekleştiğini anlatan cümleler olumlu cümlelerdir. Başka bir deyişle cümlenin taşıdığı yargı, bir zaman ve bir şahsa bağlı olmak üzere işin, oluşun ve hareketin lehinedir. 1. Hasan eve geldi. (eylem gerçekleşti) 2. Hasan hastadır. (durum/eylem gerçekleşmektedir) 19

20 39 NOT: Türkçede bazı cümleler yapılarında olumsuzluk ifade eden unsurlar taşımalarına rağmen anlamca olumludurlar. Bu tür cümleler, değil ve yok kelimelerinin yapıca olumsuz olan fiilden sonra getirilmesiyle oluşturulur. İki olumsuz unsur, bir cümlenin anlamını olumlu yapar. 1. Seni sevmiyor değilim. 2. Senin bu konuda bilmediğin yok. Olumsuz Cümle 40 Yargının gerçekleşmediğini anlatan cümleler olumsuz cümlelerdir. -ma-, -siz olumsuzluk eki, değil, ne ne edatı ve yok ismi cümlenin anlamını olumsuz yapan unsurlardır. 1. Çocuk dersine çalışmamış. 2. Ben öğrenci değilim. 3. Benim kitabım yok. 4. Ben evsiz barksızım. 5. Ne şair yaş döker, ne aşık ağlar. 20

21 Soru Cümlesi 41 Soru yoluyla bilgi almayı amaçlayan cümleler soru cümleleridir. Soru eki mi ile soru sıfatları, soru zamirleri, soru zarfları ve soru edatları bir cümleye soru anlamı kazandıran unsurlardır. Konuşma dilinde vurgu yoluyla da soru cümlesi yapılmaktadır. Anlamlarına Göre Cümleler 42 -mi Soru eki (edatı) ile kurulanlar: Soru eki mi, yüklemden veya diğer cümle ögelerinden sonra gelerek soru cümleleri yapar. Bu cümleler genellikle onay veya ret cümleleridir. Soru ekinin yeri, aynı zamanda sorulan ögeyi de gösterir. 1. Bu hafta sonu gelecekler mi? (yüklem) 2. Evimi bana zorla mı sattıracaksın? (zarf tümleci) 3. Bize dün sen mi geldin? (özne) 21

22 Soru Kelimeleri İle Kurulan Soru Cümleleri 43 Soru sıfatları, soru zamirleri, soru zarfları ve soru edatları ile yapılan soru cümlelerinde yüklemi tamamlayan ögelerle ilgili bilgi alma amaçlanmaktadır. 1. Hangi dilden konuşacaktı? (soru sıfatı) 2. Şu Boğaz Harbi nedir? Var mı ki dünyada eşi? (soru zamiri) 3. Nasıl kesildi köpüren, taşan sular? (soru zarfı) 4. Hani ardında çil çil kubbeler serpen ordu? (soru edatı) 44 NOT: Yapısında soru eki veya soru kelimesi bulunan bazı cümlelerde soru unsuru, cümleye beklenmezlik, küçümseme, çaresizlik, sitem, şikâyet, rica vb. anlamlar katar. 1. Ne biçim dünyaya doğmuşum ben? 2. Tam bu esnada hoca içeri girmez mi? 3. Bin bir başlı kartalı nasıl taşır kanarya? 4. Tarlaları kim sürecek, çifti kim toplayacak? 22

23 Vurgu ile kurulan soru cümleleri 45 Konuşma dilinde vurgu yoluyla da soru cümlesi yapılmaktadır. Bu tür cümleler yazılı metinlerde bağlamdan anlaşılır. 1. Yirmi lira var bende. Sende? 2. Artık gitmeyeceksin ya? Ünlem Cümlesi 46 Heyecan, korku, coşku, sevinç, hayret gibi duyguların ifade edildiği; seslenme, çağırma, bağırma ifadesi taşıyan cümleler ünlem cümleleridir. Bu tür cümlelerde vurgu ve tonlama esastır. Yazıda, cümlenin sonunda ünlem işareti (!) kullanılır. 1. Ah! Neler çektim bir bilsen! 2. Eyvah! Ne yer ne yar kaldı! 3. Çabuk buraya gel! 4. Koş! 23

24 Yapılarına Göre 47 Yapılarına göre cümle çeşitlerini belirlerken ölçüt, yargı bildiren kelime sayısıdır. Bir cümlede ne kadar çekimli fiil/yüklem varsa o kadar cümle vardır. Basit Cümle: İçerisinde bir yargı bulunan tek bir çekimli fiile/yükleme sahip olan cümle basit cümledir. Yüklem ekfiil almış bir isim veya çekimlenmiş bir fiil olabilir. -Yarın okula gidecek misin? -Bugün hava çok güzel. 48 Birleşik Cümle: Bir temel cümle ile onun anlamını tamamlayan en az bir yan (yardımcı) cümleden oluşan ve birden fazla yargı bildiren cümlelerdir. Şartlı Birleşik Cümle: Bir temel cümle ile ona bağlı şart ifade eden yan cümlenin birleşmesinden oluşur. Türkçede sa şart eki almış olan yan cümle(yc) temel cümlenin(tc) yargısının oluşması için gerekli olan şartı ifade eder. Yan (yardımcı) cümle olan şartlı cümle; sebep, zaman, şart, benzetme anlamlarında zarf tümleci işlevindedir. 24

25 Yapılarına Göre Cümleler Şartlı Birleşik Cümle 49 Çok çalışırsan başarılı olursun. Yağmur yağmazsa pikniğe gideceğiz. İç İçe Birleşik Cümle: Tam yargı bildiren bir cümlenin bir başka cümlenin ögesi durumuna geçtiği cümle çeşitlerine iç içe birleşik cümle denir. Bu cümle yapısında cümlenin bir tamlayıcısı durumuna geçen cümle yardımcı cümle (iç cümle) durumundadır. Bu yardımcı cümleyi bir tamlayıcı olarak yapısına alan cümle ise temel cümledir. 50 Yapılarına Göre Cümleler 25

26 51 Bu tip birleşik cümle, de- fiili başta olmak üzere bil- gör- görün-, say-, sayıl-, san-, zannet-, addet-, hisset-, duy-, işit-, um- gibi fiillerle kurulur. Ayşe; «Yarın okula gelemeyeceğim.» dedi. Bu işi de alnının akıyla atlatmıştır sanırım. Sıralı Cümle 52 Tek başına yargı bildiren cümlelerin bir anlam bütünlüğü içinde sıralanmasıyla meydana gelen cümleler topluluğudur. Sıralı cümlelerde her cümle bağımsız bir bütündür. Bu cümleler virgülle, noktalı virgülle, öge ya da kip ortaklığı ile bir araya gelirler. Sıralanan cümleler arasında öge ortaklığı söz konusu ise bu tip cümleler bağımlı sıralı cümleler olarak adlandırılır. 26

27 Sıralı Cümle 53 Sıralanan cümleler arasında öge ortaklığı söz konusu değilse bu cümleler bağımsız sıralı cümlelerdir. Bugün hava güzel, pikniğe gideceğiz. 1.C 2.C Sonbahar geldi, annem kış hazırlıklarına başladı. 1.C 2.C Sıralı Cümle 54 Sıralanan cümleler arasında öge ortaklığı söz konusu ise bu cümleler bağımlı sıralı cümlelerdir. Eşyalarını topladı, çıktı. Çok çalıştı, istediğini elde etti. 27

28 55 Bağlı Cümle Bağlama edatlarıyla (ki, ama, fakat, ancak, lakin, ve ) birbirine bağlanmış cümlelere bağlı cümle denir. Ki li Bağlı Cümle İki bağımsız cümlenin ki bağlacıyla bir anlam bütünlüğü oluşturmasıyla meydana gelen cümlelerdir. Ki li bağlı cümle Farsça tesiriyle dilimize yerleşen bir cümle türüdür. Türkçe cümle kuruluşunun aksine bu cümlelerde temel cümle önce, yan cümle sonra gelir. Bağlı Cümle 56 Bağlanan cümleler arasında öge ortaklığı söz konusu değilse bu cümleler bağımsız bağlı cümlelerdir. İlkbahar geldi ama annem henüz temizliğe başlamadı. Kar yağdı ve kuşlar yiyecek bulamadı. 28

29 Bağlı Cümle 57 Bağlanan cümleler arasında öge ortaklığı söz konusu ise bu cümleler bağımlı bağlı cümlelerdir. Tren Cebeci İstasyonundan geçiyordu ve yavaş yavaş ortalık ağarıyordu. Ali gitti ama hiçbir şey anlatmadı. Diğer Bağlama Edatlarıyla Kurulan Bağlı Cümleler 58 Herhangi bir bağlaçla birbirine bağlanıp sıralanan cümlelere de bağlı cümle denir. Bu tür cümleler de öge ortaklığı söz konusu ise bağımlı bağlı, değilse bağımsız bağlı cümle olarak adlandırılırlar. 29

30 59 Teşekkürler Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR Türk Dili II Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I) Ünite 1 30

Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II. Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II. Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) Ünite 1 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite 1 CÜMLE BİLGİSİ (SÖZ DİZİMİ) Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR İçindekiler 1.1. CÜMLE... 3 1.2. CÜMLENİN ÖGELERİ...

Detaylı

» Ben işlerimi zamanında yaparım. cümlesinde yapmak sözcüğü, bir yargı taşıdığı için yüklemdir.

» Ben işlerimi zamanında yaparım. cümlesinde yapmak sözcüğü, bir yargı taşıdığı için yüklemdir. CÜMLENİN ÖĞELERİ TEMEL ÖĞELER Yüklem (Fiil, Eylem) Cümledeki işi, hareketi, yargıyı bildiren çekimli unsura yüklem denir. Yükleme, cümlede yargı bildiren çekimli öge de diyebiliriz. Yüklem, yukarıda belirttiğimiz

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır.

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır. CÜMLE ÇEŞİTLERİ Cümleler, kendini oluşturan sözcüklerin anlamlarına, cümlede bulundukları yerlere, türlerine göre değişik özellikler gösterir. İşte bu özelliklere göre cümleler değişik gruplar altında

Detaylı

CÜMLE TÜRLERİ YÜKLEMİNİN TÜRÜNE GÖRE. Fiil Cümlesi. *Yüklemi çekimli fiil olan cümlelere denir.

CÜMLE TÜRLERİ YÜKLEMİNİN TÜRÜNE GÖRE. Fiil Cümlesi. *Yüklemi çekimli fiil olan cümlelere denir. CÜMLE TÜRLERİ YÜKLEMİNİN TÜRÜNE GÖRE Fiil Cümlesi *Yüklemi çekimli fiil olan cümlelere denir. İnsan aklın sınırlarını zorlamadıkça hiçbir şeye erişemez. Seçilmiş birkaç kitaptan güzel ne olabilir. İsim

Detaylı

1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ

1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ CÜMLE BĐLGĐSĐ 1. CÜMLE Duygu, düşünce ve durumları belli bir yargıya bağlı olarak bildiren kelime veya kelime grubuna cümle adı verilir. 1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ Cümle içerisinde yer alan ve farklı görev

Detaylı

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz.

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. CÜMLENİN ÖĞELERİ Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. Bir cümlenin oluşması için en önemli şart,

Detaylı

CÜMLENİN ÖGELERİ YÜKLEM / ÖZNE

CÜMLENİN ÖGELERİ YÜKLEM / ÖZNE CÜMLENİN ÖGELERİ YÜKLEM / ÖZNE YÜKLEM Cümlede işi, oluşu, durumu bildiren öğeye yüklem denir. Diğer öğeleri bulmak için bütün sorular yükleme yöneltilir. Dilimizde her türlü sözcük ve söz öbeği yüklem

Detaylı

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir.

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir. FİİLİMSİLER Fiillere getirilen, özel eklerle türetilen cümlede isim, sıfat, zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi denir. Fiilimsiler üçe ayrılır. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y

Detaylı

CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir.

CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir. CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir. En önemli kısmı ise yapısına göre cümleler kısmıdır çünkü diğer kısımlara göre

Detaylı

7. HAFTA. TÜR 101 Türk Dili-1

7. HAFTA. TÜR 101 Türk Dili-1 7. HAFTA TÜR 101 Türk Dili-1 Bu bölüm tamamlandıktan sonra; Cümlenin, konuşma için temel oluşturduğunu fark etmek, Basit ve karmaşık olan cümlenin hangi durumlarda ne tür ögeler içerdiğini tespit etmek,

Detaylı

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: Bu formun ç kt s n al p ço altarak ö rencilerinizin ücretsiz Morpa Kampüs yarıyıl tatili üyeli inden yararlanmalar n sa layabilirsiniz.! ISBN NUMARASI: 65482464 ISBN NUMARASI: 65482464! ISBN NUMARASI:

Detaylı

Tek başına anlamı ve görevi olmayan ancak kendinden önce gelen sözcükle öbekleşerek anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Edatlar şunlardır:

Tek başına anlamı ve görevi olmayan ancak kendinden önce gelen sözcükle öbekleşerek anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Edatlar şunlardır: EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM EDATLAR Tek başına anlamı ve görevi olmayan ancak kendinden önce gelen sözcükle öbekleşerek anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Edatlar şunlardır: 1-GİBİ Cümleye benzerlik, eşitlik,

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir.

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. 1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır? A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. B) İyi bir aşçıydı. Cümlesinde özel isim kullanılmıştır. C) Tavuklar

Detaylı

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - IV DERS NOTLARI 2. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com KISALTMA GRUPLARI Türkçede kısaltma grupları, çeşitli kelime gruplarının (sıfat-fiil grubu,

Detaylı

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da

Detaylı

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun.

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun. EYLEM ve EYLEMSİ FİİL (EYLEM) İsimler varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir. Fiiller ise hareketleri, oluşları, durumları karşılar. Fiiller genel olarak mastar hâlinde ifade edilir. Mastar hâlinde

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖNSÖZ DİL NEDİR? / İsmet EMRE 1.Dil Nedir?... 1 2.Dilin Özellikleri.... 4 3.Günlük Dil ile Edebî Dil Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar... 5 3.1. Benzerlikler... 5 3.2. Farklılıklar...

Detaylı

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN

ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA. Selma GÜLSEVİN ÖZNESİ GÖSTERİLMEYEN BİR CÜMLE TİPİ DAHA Selma GÜLSEVİN I. GİRİŞ Bir düşünceyi, bir duyguyu, bir hareketi, bir hadiseyi, bir durumu tam olarak bir hüküm halinde ifade eden kelime veya kelime dizisine cümle

Detaylı

SELÇUK TÜREYEN DERİNCE 19 MAYIS ANADOLU LİSESİ UZMAN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ

SELÇUK TÜREYEN DERİNCE 19 MAYIS ANADOLU LİSESİ UZMAN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ SELÇUK TÜREYEN DERİNCE 19 MAYIS ANADOLU LİSESİ UZMAN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ Cümle Çeşitleri A. YÜKLEMİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER 1. Fiil Cümlesi 2. İsim Cümlesi B. ÖĞELERİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER

Detaylı

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ C E N T R U L NAŢIONAL DE EVALUARE ŞI E X A M I N A R E PROGRAMA DE EXAMEN PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ BACALAUREAT 2011 TIP PROGRAMĂ: PROFIL TEOLOGIC ŞI PEDAGOGIC Pagina 1 din 5

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 6. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY 1 Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi 4 5 Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Kök ve eki kavrar.

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir.

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir. ÇEKİM EKLERİ: Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev almasını sağlar, hâlini, sayısını, zamanını, şahsını belirler. Çekim ekleri eklendiği sözcüğün anlamında

Detaylı

CÜMLENİN ÖĞELERİ. Cümlenin öğeleri önemli bir YGS konusudur. Dikkat edilmesi gereken en önemli şey kelime

CÜMLENİN ÖĞELERİ. Cümlenin öğeleri önemli bir YGS konusudur. Dikkat edilmesi gereken en önemli şey kelime CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümlenin öğeleri önemli bir YGS konusudur. Dikkat edilmesi gereken en önemli şey kelime gruplarının asla ayrılmamasıdır. Ösym de bu bilgi üzerinden düşürücü sorular sorabilmektedir. Nedir

Detaylı

TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U

TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U KISA ÖZET DİKKAT Burada ilk 4 sahife gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 1 1. ÜNİTE Türkçede Kelime Gruplarının Yapısı ve Kullanılışı Biçimleri:

Detaylı

Cümleler; yükleminin türüne ve yerine, anlamlarına, oluşturulma biçimlerine göre değişik gruplara ayrılır. Bu grupları şöyle sıralayabiliriz:

Cümleler; yükleminin türüne ve yerine, anlamlarına, oluşturulma biçimlerine göre değişik gruplara ayrılır. Bu grupları şöyle sıralayabiliriz: CÜMLE ÇEŞİTLERİ Cümleler; yükleminin türüne ve yerine, anlamlarına, oluşturulma biçimlerine göre değişik gruplara ayrılır. Bu grupları şöyle sıralayabiliriz: 1. Yüklemine Göre Cümleler 2. Öğe Dizilişine

Detaylı

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası,

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası, ZAMİRLER Kişi (Şahıs) Zamirleri *ben, sen, o,biz, siz, onlar Not: Ek alabilirler: bana, sana, bize, ondan, onları İşaret Zamirleri *Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası,

Detaylı

Yüklemin anlamını zaman, durum, yön, miktar, tarz, vasıta, şart, sebep, birliktelik yönlerinden tamamlayan kelimeler ve kelime gruplarıdır.

Yüklemin anlamını zaman, durum, yön, miktar, tarz, vasıta, şart, sebep, birliktelik yönlerinden tamamlayan kelimeler ve kelime gruplarıdır. Zarf Tümleci / Edat Tümleci Tanımı Yüklemin anlamını zaman, durum, yön, miktar, tarz, vasıta, şart, sebep, birliktelik yönlerinden tamamlayan kelimeler ve kelime gruplarıdır. *Edat tümleci (edatlı tümleç)

Detaylı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı TÜR VE ŞEKİL BİLGİSİ Düz Yazı Bilgisi Efsane Destan Masal Hikâye Tiyatro Gezi Yazısı Anı (Hatıra) Günlük (Günce) Deneme Biyografi Otobiyografi Mektup Münazara Şiir Bilgisi

Detaylı

Kısa ve özlü sözle, çok şey anlatma sanatına icaz denir. Önemli olan etkiyi aşmak, kendine özgü bir şiire ulaşmaktır.

Kısa ve özlü sözle, çok şey anlatma sanatına icaz denir. Önemli olan etkiyi aşmak, kendine özgü bir şiire ulaşmaktır. Cümle Türleri Kuruluşlarına Göre Cümleler : Düz (Kurallı) Cümle : Yüklemi sonda olan cümlelere, kuruluşları yönünden, düz cümle denir. Ö rnek : Günler günleri, aylar ayları kovaladı. vermişlerdir. Sembolistler,

Detaylı

GEÇİŞLİ FİLLERLE KURULMUŞ DEYİMLEŞMİŞ BİRLEŞİK FİLLER İN YÜKLEM OLDUĞU CÜMLELERDE NESNE MESELESİ Selma GÜLSEVİN

GEÇİŞLİ FİLLERLE KURULMUŞ DEYİMLEŞMİŞ BİRLEŞİK FİLLER İN YÜKLEM OLDUĞU CÜMLELERDE NESNE MESELESİ Selma GÜLSEVİN - International Periodical For The Languages, Literature, p. 1150-1154, TURKEY GEÇİŞLİ FİLLERLE KURULMUŞ DEYİMLEŞMİŞ BİRLEŞİK FİLLER İN YÜKLEM OLDUĞU CÜMLELERDE NESNE MESELESİ Selma GÜLSEVİN ÖZET Bir cümlede

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 6. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 6. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ KASIM EKİM 2017-2018 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 6. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ Ay Hafta Ders Saati Konu Adı Kazanımlar Test No Test Adı BİÇİM BİLGİSİ (Kök, Ek ve

Detaylı

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI 11.Hafta Yapım Ekleri ve Uygulaması Fiilden İsim Yapma Ekleri Sıfat Fiil Ekleri Fiilden Fiil Yapma Ekleri Zarf Fiil Ekleri Fiilden İsim Yapma Ekleri Fiil

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Aşağıda verilen isimleri örnekteki gibi tamamlayınız. Örnek: Ayakkabı--------uç : Ayakkabının ucu İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Kalem sap Çanta renk Araba boya Masa kenar Deniz mavi Rüzgar şiddet

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq q Sıfatlar Bilgisayar I 10.12. Salim Erer 0 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi Sözcükler tür bakımından üç ana gruba ve sekiz ayrı türe ayrılır. A. AD SOYLU SÖZCÜKLER 1. İsim (Ad) - İsim Çekim Ekleri 2. Sıfat

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 1

Sosyal Bilimler Dergisi 1 Sosyal Bilimler Dergisi 1 NESNENİN ETKİ ALANI Ahmet AKÇATAŞ * ÖZET Nesne, cümlede önemli bir yere sahiptir. Nesnenin etki alanı, cümlenin gücünü de gösterir. Cümlede nesneler, yüklemin sonucunu, öznenin

Detaylı

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR

1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1: İLETİŞİM, DİLVE KÜLTÜR 15 1.1. Dilin Tanımı 16 1.1.1. Dil Tabii Bir Vasıtadır 17 1.1.2. Dil, Kendi Kanunları Olan Canlı Bir Varlıktır 17 1.1.3. Dil, Temeli Bilinmeyen Zamanlarda

Detaylı

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri HEDEFLER TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

Detaylı

OĞUZ TEKE FIRAT ÖZTÜRK VEYSEL SÖNMEZ SERKAN ARSLAN

OĞUZ TEKE FIRAT ÖZTÜRK VEYSEL SÖNMEZ SERKAN ARSLAN OĞUZ TEKE FIRAT ÖZTÜRK VEYSEL SÖNMEZ TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ İKİNCİ(2) SINIF SERKAN ARSLAN CÜMLE YAPISI(SIRALI CÜMLE) HAZIRLAYAN: OĞUZ TEKE DERS: BİLGİSİSAYAR ÖĞRETİM GÖREVLİSİ: NURAY GEDİK 09.12.2012 0 ĠÇĠNDEKĠLER

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri.

Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3. Ders Bilgileri. Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRK DİLİ II: CÜMLE VE METİN BİLGİSİ Ders No : 3464 Teorik : Pratik : Kredi : ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili

Detaylı

ÜNİTE TÜRK DİLİ I İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Örnek Cümle Çözümlemeleri

ÜNİTE TÜRK DİLİ I İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Örnek Cümle Çözümlemeleri HEDEFLER İÇİNDEKİLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ Örnek Cümle Çözümlemeleri TÜRK DİLİ I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Bu ünitede daha önceki ünitelerde işlenen cümle bilgisi konularını pekiştirebileceksiniz.

Detaylı

ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda kalsın.

ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda kalsın. ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! Zarf sözcük türlerinden bir tanesidir. Sıfat çözerken isim arayın diye ifade etmiştik burada da fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda

Detaylı

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere

Detaylı

*İsim cümlelerinde tümleçler pek sık görülmez. Aşağıdaki isim cümlesinde tümleçler vardır: Ben / de / bir varisin olmakla / bugün / mağrurum.

*İsim cümlelerinde tümleçler pek sık görülmez. Aşağıdaki isim cümlesinde tümleçler vardır: Ben / de / bir varisin olmakla / bugün / mağrurum. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümleyi oluşturan bölümlerin her birine öge denir. Anlam bozulmayacak şekilde birbirlerinden ayrılabilirler. Her öge görev ve anlam yönünden bir tek ögeye eşlik eder; onu tamamlar. Bu

Detaylı

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.)

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.) Dil ve kültür birbirini tamamlar. Biri olmadan diğeri olmaz. Dil, ulusal olduğu ölçüde ulusal kültür oluşur. Biraz Fransızca, biraz İngilizce çokça Arapça sözcüklerle dolu bir dil ile ulusal kültür oluşmaz.

Detaylı

NOKTALAMA İŞARETLERİ Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için. Nokta (. ) Annem bana meyve getirdi.

NOKTALAMA İŞARETLERİ Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için. Nokta (. ) Annem bana meyve getirdi. Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için kullandığımız işaretlere NOKTALAMA İŞARETLERİ deriz. Nokta (. ) 1-Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta koyarız. Annem

Detaylı

KONU: ZARFLAR HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: DERS: BİLGİSAYAR I TARİH:

KONU: ZARFLAR HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: DERS: BİLGİSAYAR I TARİH: HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: 20110954063 DERS: BİLGİSAYAR I TARİH: 09.12.2012 ERAY POLAT AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İçindekiler 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi... 2 2. Zarflar... 2 3. Durum Zarfları...

Detaylı

TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ - Ders Notları / Özet -

TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ - Ders Notları / Özet - TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ - Ders Notları / Özet - Nizamettin UĞUR Ocak 2010, Ankara Türkçe Tümcelerin Yapısal ve Anlamsal Özelliklerinden Bazıları Tümce, dizimsel yapı özelliği taşır. Dizimsel yapı, iki ya

Detaylı

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE NOT: Sınav tarihleri ve Yıllık Ders Planına göre öngörülmüştür. Öğrencilere sınav öncesi TÜRKÇE 19.03.2015 Sözcükte,

Detaylı

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 12 Biçim Bilgisi ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite: 12 BİÇİM BİLGİSİ Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR İçindekiler 12.1. Çekim Ekleri... 3 12.1.1. İsim Çekim Ekleri... 3 12.1.2. FİİL

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 5. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ 3 4 5 Ön bilgilerini kullanarak okuduğunu anlamlandırır. Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim Metinde verilen ipuçlarından hareketle, karşılaştığı yeni kelimelerin

Detaylı

Türkiye Türkçesinde Dakikalı Saat İfadeleri ve Saat Grubu

Türkiye Türkçesinde Dakikalı Saat İfadeleri ve Saat Grubu Dil Araştırmaları Dergisi Sayı: 2 Bahar 2008, 87-92 ss. Türkiye Türkçesinde Dakikalı Saat İfadeleri ve Saat Grubu Sedat BALYEMEZ 1 ÖZET Saat ifadeleri, günlük dilde kullanımı çok fazla olan ifadelerdir.

Detaylı

CÜMLE ÇEŞİTLERİ DERS NOTLARI CÜMLE ÇEŞİTLERİ

CÜMLE ÇEŞİTLERİ DERS NOTLARI CÜMLE ÇEŞİTLERİ CÜMLE ÇEŞİTLERİ DERS NOTLARI CÜMLE ÇEŞİTLERİ ÖĞELERİNİN DİZİLİŞİNE GÖRE: Yüklemin cümledeki yerine göre kurallı (düz) ve kuralsız (devrik) olmak üzere ikiye ayrılır. KURALLI(DÜZ): Yüklemi sonda bulunan

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ OKUMA KÜLTÜRÜ (5 EYLÜL - 21 EKİM) - Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve saygıyla dinler. - Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. - Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini

Detaylı

Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek

Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek Konu: Zamirler Ders: Bilgisayar I 11.12.2012 Akdeniz Üniversitesi İsmail Kepek İçindekiler 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi... 2 2. ZAMİRLER... 2 2.1. Zamir Çeşitleri... 2 2.1.1. Şahıs Zamirleri... 3 2.1.2.

Detaylı

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür.

Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. SÖZCÜK TÜRLERİ İsimler (Adlar) Canlı ve cansız varlıklara, çeşitli somut ve soyut kavramlara ad olan sözcük türüdür. Özel İsimler Özel adlar, benzerleri bulunmayan, yaratılışta tek olan varlıklara verilen

Detaylı

karşılayan ögeler ekleşirken de 3. şahıs işaretsiz kalmaktadır. (örn.: sen çalışkan+//+sın Ali çalışkan+//+ø).

karşılayan ögeler ekleşirken de 3. şahıs işaretsiz kalmaktadır. (örn.: sen çalışkan+//+sın Ali çalışkan+//+ø). STT NDE İŞARETSİZ (/ Ø /) GÖREV ÖGELERİ ÜZERİNE Prof. Dr. Efrasiyap GEMALMAZ * Bireşimli (synthétique) bir dil olan Türkçe anlam ögelerine yükleyecegi hemen her görev için ayrı bir görev ögesi geliştirmiştir.

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

Anlatım bozukluklarını anlama ve yapıya dayalı bozukluklar olmak üzere iki grupta toplayabiliriz:

Anlatım bozukluklarını anlama ve yapıya dayalı bozukluklar olmak üzere iki grupta toplayabiliriz: ANLATIM BOZUKLUKLARI Her cümle belli bir düşünceyi, duyguyu aktarmak için kurulur. Bu cümlenin, ifade edeceği anlamı açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya koyması gerekir. Ayrıca mümkün olduğunca gereksiz

Detaylı

1. Hangisinin zıt anlamlısı yoktur? A) iyi B) savaş C) ağaç D) yoksul

1. Hangisinin zıt anlamlısı yoktur? A) iyi B) savaş C) ağaç D) yoksul 1. Hangisinin zıt anlamlısı yoktur? A) iyi B) savaş C) ağaç D) yoksul 2. Hangi seçenekte deyim yoktur? A) Boyu uzun aklı kısa olmak B) Boy fukarası olma C) Boyu posu yerinde olma D) Boyu uzasın diye süt

Detaylı

Dil Araştırmaları, Sayı 2, Bahar 2008

Dil Araştırmaları, Sayı 2, Bahar 2008 Dil Araştırmaları, Sayı 2, Bahar 2008 www.dilarastirmalari.com TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE DAKİKALI SAAT İFADELERİ VE SAAT GRUBU Sedat BALYEMEZ ÖZET Saat ifadeleri, günlük dilde kullanımı çok fazla olan ifadelerdir.

Detaylı

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 6 Dilbilgisinin Tanımı, Bölümleri, Türk Dilinin Özellikleri ORTAK DERSLER TÜRK DİLİ I Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite: 6 DİLBİLGİSİNİN TANIMI, BÖLÜMLERİ, TÜRK DİLİNİN ÖZELLİKLERİ Yrd. Doç. Dr. Mediha

Detaylı

Sözcüklerin ve harflerin yazılışıyla ilgili belli kurallar da vardır. Bunları şimdi ayrı ayrı göreceğiz.

Sözcüklerin ve harflerin yazılışıyla ilgili belli kurallar da vardır. Bunları şimdi ayrı ayrı göreceğiz. YAZIM KURALLARI Sözcüklerin ve harflerin yazılışıyla ilgili belli kurallar da vardır. Bunları şimdi ayrı ayrı göreceğiz. BÜYÜK HARFLERİN KULLANILDIĞI YERLER Her cümle büyük harfle başlar. Ancak sıralı

Detaylı

EK FİİLLER VE FİİLİMSİLER

EK FİİLLER VE FİİLİMSİLER 2012 EK FİİLLER VE FİİLİMSİLER Zafer KARAKABAK TÜRKÇE DERSİ 10.12.2012 İçindekiler EK FİİLLER... 1 2.3.2 Ek Fiiller Genel Olarak Dört Bölümde İncelenir:... 1 FİİLİMSİLER... 5 EK FİİLLER İsim soylu kelimelerin

Detaylı

5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) almıştır?

5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) almıştır? 5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) Öğle üstü bir cip gelip obanın çadırları önünde durdu. Çocuklar hemen çevresinde toplaştılar. Cipten önce veteriner, sonrada kaymakam indi. Obanın yaşlıları hemen

Detaylı

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım

Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım Zirve 9. Sınıf Dil ve Anlatım İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR 1. İletişim 2. İnsan, İletişim ve Dil 3. Dil Kültür İlişkisi DİLLERİN SINIFLANDIRILMASI VE TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ 1. Dillerin Sınıflandırılması

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 7. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 7. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ KASIM EKİM 2017-2018 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 7. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ Ay Hafta Ders Saati Konu Adı Kazanımlar Test No Test Adı FİİLLER (Anlam-Kip-Kişi- Anlam

Detaylı

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş.

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş. NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA 1. Nokta (.) Cümlenin sonuna konur. Çocuklar bahçede oynuyor. Kısaltmaların sonuna konur. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.

Detaylı

yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam

yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam VARLIKLARIN ÖZELLİKLERİNİ BELİRTEN KELİMELER yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam şu otobüs birkaç portakal Yuvarlak masa : Yuvarlak sözcüğü varlığın biçimini bildiriyor. Yeşil erik : Yeşil sözcüğü

Detaylı

Cümlenin yardımcı ögeleri nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci ve edat tümlecidir. Cümlenin ögelerini doğru bulmak için şu yöntemleri uygulamalıyız:

Cümlenin yardımcı ögeleri nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci ve edat tümlecidir. Cümlenin ögelerini doğru bulmak için şu yöntemleri uygulamalıyız: CÜMLENİN ÖGELERİ Cümlede her sözcüğün tür olarak bir görevi olduğu gibi cümle içinde öge olarak da görevi vardır. Bu görevli sözcüklere öge denir. Cümlenin temel ögeleri, yüklem ve öznedir. Yani bir cümlede

Detaylı

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 7. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY FİİL FİİL Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Kip ve çekimli fiili kavrar. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ DERS SAATİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ DERS SAATİ AY HAFTA 016-017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE DERS SAATİ KONU ADI 1 FİİLİMSİLER SÖZCÜKTE ANLAM KAZANIMLAR Fiilimsiyle, fiil ve isim soylu kelimeler arasındaki farkları kavrar.

Detaylı

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir çünkü zamirler isimlerin yerine geçen sözcüklerdir sözcüğün neyin yerine, nasıl geçtiğini kavramak

Detaylı

* Birey, bir toplumu oluģturan ve toplumun üyesi olan bilinç sahibi tek insandır.

* Birey, bir toplumu oluģturan ve toplumun üyesi olan bilinç sahibi tek insandır. CÜMLE TÜRLERĠ 1. YÜKLEMĠN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER: a)ġsim (ad) Cümlesi: Yüklemi isim olan cümlelerdir. * Sanat, hayatı yeniden yorumlama biçimidir. * Birey, bir toplumu oluģturan ve toplumun üyesi olan bilinç

Detaylı

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır. NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE NOKTALAMA İŞARETLERİ TESTİ

5. SINIF TÜRKÇE NOKTALAMA İŞARETLERİ TESTİ 1- Bir gün Nasreddin Hoca şehre gelip bir arkadaşıyla birlikte handa kalmış ( ) Gece yarısı arkadaşı sormuş ( ) ( ) Hocam ( ) uyudunuz mu ( ) ( ) Buyurun bir şey mi var ( ) ( ) Biraz borç para isteyecektim

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

EDATLAR(İLGEÇ) Tek başlarına anlamları olmayan, kendisinden önce ve sonra gelen kelimeler arasında değişik anlam ilgileri kuran kelimelere edat denir. Edatlar çekim eki alırsa adlaşır. Başlıca Edatlar:

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı

ZAMİR Varlıkların veya onların isimlerinin yerini geçici veya kalıcı olarak tutabilen, isim gibi kullanılabilen, isim soylu kelimelerle, bazı eklere zamir denir. Zamirlerin Özellikleri: İsim soyludur.

Detaylı

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir.

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. Örnek: Mustafa okula erkenden geldi. ( Kurallı cümle ) --KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE: Eylemi cümle sonunda yer almayan

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM. Edat, bağlaç ve ünlem sözcük türlerinden olan bir konudur. Bu konu ezberin çok olduğu bir

EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM. Edat, bağlaç ve ünlem sözcük türlerinden olan bir konudur. Bu konu ezberin çok olduğu bir EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM Edat, bağlaç ve ünlem sözcük türlerinden olan bir konudur. Bu konu ezberin çok olduğu bir bölümdür. Onlar ezberlendikten sonra işin asıl kısmı bitmiş olur. Hangi sözcüklerin edat hangi

Detaylı

ÇALIŞKAN ARILAR EKİM AYI EĞİTİM PROGRAMI 1.HAFTA NELER ÖĞRENECEĞİZ HAFTANIN KONUSU:OKULUMUZ

ÇALIŞKAN ARILAR EKİM AYI EĞİTİM PROGRAMI 1.HAFTA NELER ÖĞRENECEĞİZ HAFTANIN KONUSU:OKULUMUZ ÇALIŞKAN ARILAR EKİM AYI EĞİTİM PROGRAMI 1.HAFTA NELER ÖĞRENECEĞİZ HAFTANIN KONUSU:OKULUMUZ -Okul nedir? Okulumuzu tanıyoruz.okulumuzun bölümlerini tanıyoruz. -Okulda kimler çalışır ve ne iş yaparlar öğreniyoruz.

Detaylı

Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir.

Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir. I. ÇEKİM EKLERİ Kelimelerin çekimlenerek değişik yerlerde ve görevlerde kullanılmasını sağlayan eklere çekim eki denir. Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev

Detaylı

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni

2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI. Hazırlayan Engin GÜNEY İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 2. SINIF İŞİTME ENGELLİ ÖĞRENCİLERİ İÇİN TEST ÇALIŞMASI Hazırlayan İşitme Engelliler sınıf Öğretmeni 1 Saçları hangisi tarar? o A) Bıçak o B) Tarak o C) Eldiven o D) Makas 2 Hangisi okul eşyası değil?

Detaylı

VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE

VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE VURGULAMA İŞLEVLİ DİL BİRİMLERİ ÜZERİNE Leylâ KARAHAN Türkçe söz diziminde özne, nesne, zarf ve yer tamlayıcısı gibi yüklemle doğrudan bağlantılı olan ögelerin dışında yüklemle bağlantısı olmayan ancak

Detaylı

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki ÄEKİM EKLERİ Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki Kitab-ın yer-i: Tamlama ekleri Yeri-n-i: Neyi?: Belirtme durum eki Kardeşimden kitapların

Detaylı

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör.

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör. Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Eylem ve eylemsilerin anlamalarını durum yönünden tamamlayan zarflardır. Eylem ya da eylemsiye

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 10. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 10. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI Ekim 26-30 Ekim 9-23 Ekim 2-6 Ekim 05-09 205-206 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ERENLER ANADOLU İMAM-HATİP LİSESİ 0. SINIF ARAPÇA YETİŞTİRME KURSU YILLIK PLANI Konular Kazanımlar No Adı 2 Mazi, Muzari, Emir: Tekil

Detaylı

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE

RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 51, ERZURUM 2014, 471-475 RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK ÜZERİNE ABOUT RİSÂLE-İ MÛZE-DÛZLUK Ahmet DEMİRTAŞ * Resim 1: Kitaba ait kapak görüntüsü Çizmecilik /

Detaylı

Bu dörtlükte geçen aşağıdaki sözcüklerden hangisinin eş seslisi yoktur?

Bu dörtlükte geçen aşağıdaki sözcüklerden hangisinin eş seslisi yoktur? 7. Sınıf Tarama Testi 3 1 1. Aşağıda kil erden hangisi eş sesli (sesteş) bir kelime değildir? A) An B) Büyük C) Boz D) Dil 2. Başarılı bir konuşma, her şeyden önce dinleyicilerin seviyesine, ilgi ve beğenilerine

Detaylı

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir. ZAMİR (ADIL) Kitapları dolabın diğer rafına koyalım. Bunları dolabın diğer rafına koyalım. Yukarıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri inceleyelim: ilk cümlede "kitap" sözcüğü bir varlığı kar şıladığından

Detaylı

KPSS KONU GÜNLÜĞÜ 30 GÜNDE TÜRKÇE

KPSS KONU GÜNLÜĞÜ 30 GÜNDE TÜRKÇE KPSS KONU LÜĞÜ 30 DE TÜRKÇE ISBN: 978-605-2329-06-1 Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Kısayol Yayıncılık a aittir. Anılan kuruluşun izni alınmadan yayınların tümü ya da herhangi bir bölümü mekanik,

Detaylı

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR?

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA Özet Türkçede, Sözlüksel özne, yüzey yapıda olsa da olmasa da, yüklemde yer alan kişi ekleri, bize özneyi verir. söylemi yaygındır. Aldım,

Detaylı

Kısa Dönemli Amaç Davranışlar Araç Gereçler

Kısa Dönemli Amaç Davranışlar Araç Gereçler BEP Plan Hazırla T.C Çubuk Kaymakamlığı YILDIRIM BEYAZIT ORTAOKULU Müdürlüğü Türkçe Dersi Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Öğrenci : UMUT TİRAKİ Eğitsel Performans Kendi ve yakın çevresindeki kişilerin

Detaylı